Fortuna, miłość i sztorm – niezwykłe losy najbardziej eleganckiego pirata wszech czasów
Historia pirackiego statku Whydah Gally i jego kapitana Czarnego Sama wciąż budzi emocje. Zaginione skarby, nieoczekiwane zwroty akcji i dramatyczny finał u wybrzeży Cape Cod w Massachusetts przyciągają uwagę poszukiwaczy od lat.
Spis treści: Elegancja na morzu i piracka fortuna Jak statek niewolniczy został pirackim okrętem Droga Czarnego Sama na szczyt pirackiego świata Krótka i burzliwa kariera pirata Ostatnia podróż i tajemnice wraku Whydah Słynął z elegancji. Kapitan Samuel Bellamy gustował w drogich czarnych aksamitnych kamizelkach, bryczesach do kolan, jedwabnych pończochach i butach ze srebrnymi klamrami. Ten barwny pirat z hrabstwa Devon zwykle nosił w pasie co najmniej cztery kunsztowne pistolety pojedynkowe oraz szpadę. Wybierał tylko to, co najlepsze. Zamiast peruki wolał wstążkę, którą wiązał swoje kruczoczarne włosy – podobno właśnie przez to zyskał przydomek Czarny Sam. Elegancja na morzu i piracka fortuna W wieku zaledwie 28 lat, niespełna dwa lata po rozpoczęciu błyskawicznej kariery pirata, Bellamy i jego ludzie zgromadzili majątek, który dziś wart byłby 140 milionów dolarów. To uczyniło go jednym z najbogatszych piratów w dziejach. Przez wiele miesięcy młody korsarz ze swoją flotą plądrował statki na Karaibach i u wschodnich wybrzeży kolonialnej Ameryki. Wiosną 1717 roku gwałtowny sztorm z sektora północno-wschodniego u wybrzeży Cape Cod roztrzaskał ich okręt flagowy, Whydah Gally, na piaszczystych ławicach. Bellamy utonął wraz ze wszystkimi poza dwoma z 146 ludzi załogi. Jak statek niewolniczy został pirackim okrętem Whydah zbudowano specjalnie na potrzeby transatlantyckiego handlu niewolnikami. Był to smukły, trzymasztowy galeon długości ok. 110 stóp (ok. 33,5 m) i pojemności 300 ton, który mógł żeglować z prędkością około 13 węzłów (ok. 24 km/h). Zwodowany w Londynie w 1716 roku przez Royal African Company, wykonał dwie pierwsze części planowanej trasy, gdy Bellamy po trzech dniach pościgu zdobył go w pobliżu Bahamów. Oddał zaledwie jeden strzał. Tak zwany złoty wiek piractwa, między 1650 a 1730 rokiem, nierozerwalnie splótł się z rozwojem gospodarki plantacyjnej na Karaibach. Ogromne zyski z cukru, rumu i melasy, produkowanych na polach trzciny cukrowej przez zniewolonych ludzi, napędzały popyt na kolejnych zniewolonych, by zwiększać wydajność i maksymalizować zyski. Handel kwitł. Morza roiły się od statków handlowych z cennymi towarami. W karaibskich wodach kursowały hiszpańskie floty skarbów, wiozące luksusy oraz południowoamerykańskie złoto i srebro wydobywane przez rdzennych robotników w warunkach przymusu i często „motywowane” bodźcami. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/2025-10-28-102123-Were-still-finding-treasure-from-this-golden-age-pirate-shipwreck--National--523bf5a.png" width="1606" height="790" alt="Zdobiony mosiężnymi smokami na płycie bocznej i rękojeści, a wciąż załadowany ołowianym śrutem, przybitką i częścią ładunku, ten szkocki pistolet skałkowy został odnaleziony na miejscu wraku." title="Zdobiony mosiężnymi smokami na płycie bocznej i rękojeści, a wciąż załadowany ołowianym śrutem, przybitką i częścią ładunku, ten szkocki pistolet skałkowy został odnaleziony na miejscu wraku." /> Piraci szli tam, gdzie były pieniądze. Krążyli wokół tętniących życiem portów niewolniczych u wybrzeży Afryki Zachodniej oraz zamożnych kolonii Karaibów i Ameryki Północnej. Statki niewolnicze były częstym celem. Piraci zabierali z nich wszystko, co miało wartość, a do tego rekrutowali albo zmuszali część załóg i wcześniej zniewolonych mężczyzn do przyłączenia się. Dla zniewolonych Afrykanów pod pokładem przechwycenie przez piratów bywało niebezpieczną szansą. Często uznawano ich za łup i sprzedawano w portach, gdzie nikt nie zadawał pytań. Zdarzało się jednak, że dołączali do pirackich załóg, gdzie życie – u niektórych kapitanów – było zaskakująco egalitarne, bardziej niż na lądzie. Droga Czarnego Sama na szczyt pirackiego świata Bellamy urodził się w 1689 roku w hrabstwie Devon. W młodości wcześnie poszedł na morze, a pod koniec nastoletnich lat wstąpił do Royal Navy i brał udział w wyprawach zagranicznych. W 1714 roku, po latach nieustannych wojen w Europie, nastał pokój, a marynarka zredukowała stany. Jak wielu zaprawionych w bojach żeglarzy, Bellamy został bez zajęcia. Rok później popłynął do Massachusetts, by rozejrzeć się za szansami i odwiedzić krewnych na Cape Cod. Tam zakochał się w kobiecie, której imię w źródłach bywa podawane jako Goody Hallett lub Maria Hallett. Nowoangielskie podania mówią, że rodzina darzyła go sympatią, ale uważała, że ich córka zasługuje na kogoś lepszego niż bez grosza marynarz, choć przystojny i ujmujący. Bellamy postanowił im udowodnić, że się mylą. Los szybko dał mu złotą okazję. Latem 1715 roku huragan zniszczył hiszpańską flotę skarbów, a wraki i oszałamiające ilości złota, srebra oraz klejnotów rozrzucił wzdłuż wybrzeża Florydy. Gdy Bellamy usłyszał wieści, wszedł w spółkę z arystokratą z Nowej Anglii Palsgrave’em Williamsem, którego ojciec był prokuratorem generalnym Rhode Island. W 1716 roku obaj popłynęli na południe, licząc, że dorobią się na rabowaniu wraków. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/2025-10-28-102145-Were-still-finding-treasure-from-this-golden-age-pirate-shipwreck--National--4590e21.png" width="1171" height="813" alt="Złoty pierścień, monety i inne przedmioty należą do ponad 200 000 artefaktów wydobytych z wraku Whydah. Obiekty z tego statku wciąż są wyrzucane na brzeg w okolicach Wellfleet w stanie Massachusetts." title="Złoty pierścień, monety i inne przedmioty należą do ponad 200 000 artefaktów wydobytych z wraku Whydah. Obiekty z tego statku wciąż są wyrzucane na brzeg w okolicach Wellfleet w stanie Massachusetts." /> Krótka i burzliwa kariera pirata Wydobywanie skarbów z dna nie było jednak tak proste, jak sądzili. Hiszpanie uznali ich działania za zwykły rabunek, więc i tak widzieli w nich piratów. Bellamy i Williams postanowili więc w pełni wejść w piracki fach i zainteresowali się statkami, które wciąż pływały. Niebawem połączyli siły z doświadczonym kapitanem Benjaminem Hornigoldem, którego pierwszym oficerem był wówczas Edward Teach – późniejszy Czarnobrody. Bellamy wszedł w piractwo z takim rozmachem, że Hornigold i jego zastępca wkrótce zostali przegłosowani i zdjęci z dowodzenia. Załoga wybrała na kapitana charyzmatycznego nowicjusza – Bellamy’ego. Poprowadził ludzi w bezprecedensowy rajd po Karaibach. W niezwykle krótkim czasie obrabowali 53 statki. Jak wielu korsarzy epoki, dzielił łupy niemal po równo. Gdy kapitan jednego z przejętych statków odmówił dołączenia do ich załogi, Bellamy wzgardził jego tchórzostwem i w słynnej przemowie – przytoczonej w książce kapitana Charlesa Johnsona – wykładał swoją „zjedz bogacza” filozofię: – Oczerniają nas, łotry, chociaż różnica jest tylko taka: oni rabują biednych pod przykrywką prawa, a my łupimy bogatych pod osłoną własnej odwagi. Czy nie lepiej dołączyć do nas, niż pokornie szukać roboty u tych nikczemników? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/2025-10-28-102219-Were-still-finding-treasure-from-this-golden-age-pirate-shipwreck--National--b97bd65.png" width="1084" height="814" alt="Odkryty w 1985 roku, brązowy dzwon okrętowy z napisem „The Whydah Gally 1716” stanowił ostateczne potwierdzenie, że wrak znaleziony u wybrzeży Cape Cod to rzeczywiście Whydah." title="Odkryty w 1985 roku, brązowy dzwon okrętowy z napisem „The Whydah Gally 1716” stanowił ostateczne potwierdzenie, że wrak znaleziony u wybrzeży Cape Cod to rzeczywiście Whydah." /> Ostatnia podróż i tajemnice wraku Whydah Niebawem po zdobyciu Whydah opuścił Karaiby i popłynął w górę wschodniego wybrzeża kolonii amerykańskich. Wracał do Massachusetts, by zobaczyć się z panną Hallett, oczarować ją i jej sceptyczną rodzinę majątkiem oraz wdziękiem. Może nawet ustatkować się. Pod koniec kwietnia 1717 roku Bellamy znajdował się u wybrzeży Cape Cod. Rankiem 26 dnia miesiąca obrabował dwa statki w krótkich odstępach czasu. Choć dzień zaczął się piękną pogodą, po południu spłynęła gęsta mgła. Do zmroku północno-wschodni sztorm szalał już w takielunku Whydah, a ogromna martwa fala miotała okrętem jak korkiem. W którejś z nocnych godzin Whydah uderzyła o piaszczysty brzeg i rozpadła się. Zginął Bellamy i niemal cała załoga. Wieść o pirackim statku, który tej nocy poszedł na dno, szybko rozeszła się po pobliskim Wellfleet w Massachusetts. W 1984 roku wrak Whydah zlokalizował odkrywca Barry Clifford wraz z zespołem. Leżał u wybrzeży Wellfleet, pod ponad 9 metrami piasku. Od tego czasu wydobyto około 200 tysięcy artefaktów: monety, klejnoty, blisko 400 wyrobów ze złota ludu Akan z terenów dzisiejszej Ghany i Wybrzeża Kości Słoniowej. W 2021 roku nurkowie wydobyli sześć szkieletów uwięzionych w mineralnych konkrecjach przy wraku. Najnowsze znaleziska to mała armata i około 200 bransolet manilla z mosiądzu – taką „walutę” stosowano na wybrzeżu Afryki Zachodniej. Źródło: National Geographic
To nie film. Prawdziwy piracki skarb u wybrzeży Madagaskaru odkryty po wiekach
Zrabowany skarb, zaginiony wrak, tajemnicze artefakty. Archeolodzy natrafili na morską kapsułę czasu, która może zmienić to, co wiemy o Złotym Wieku Piractwa.
Spis treści: Wrak u wybrzeży Madagaskaru Atak na pełnym morzu Świadectwa minionej epoki Historie o piratach na dobre wpisały się już we współczesną popkulturę. W opowieściach o postrachach mórz jest jednak ziarno prawdy. Choć wiele z nich to legendy, niektóre okazują się mieć solidne podstawy historyczne, czego dowodem jest niedawne odkrycie wraku statku porwanego przez piratów ponad 300 lat temu u wybrzeży Madagaskaru. Wrak u wybrzeży Madagaskaru Chodzi o wrak portugalskiego okrętu wojennego Nossa Senhora do Cabo. W 1721 roku jednostka padła ofiarą pirackiego ataku na wodach Oceanu Indyjskiego. Po ponad dekadzie badań w rejonie wyspy Nosy Boraha, dawniej znanej jako Île Sainte-Marie, eksperci z amerykańskiego Center for Historic Shipwreck Preservation potwierdzili, że to właśnie ten statek. Najpierw przeanalizowali jednak m.in. kształt kadłuba, odnalezione artefakty oraz historyczne dokumenty. Statek, którego nazwa w tłumaczeniu na język polski oznacza „Naszą Panią z Przylądka”, wyruszył z Goa do Lizbony. Wówczas ten indyjski stan był portugalską kolonią. Na pokładzie znajdowali się wysocy rangą urzędnicy, w tym ustępujący wicekról Goa i arcybiskup, a także około 200 niewolników z Mozambiku. Nossa Senhora do Cabo transportowała sztabki złota i srebra, klejnoty, luksusowe tkaniny i dewocjonalia. Dziś taki ładunek zostałby wyceniony na ponad pół miliona złotych. Atak na pełnym morzu W kwietniu 1721 roku statek został zaatakowany przez słynnych piratów – Oliviera Levasseura oraz Johna Taylora. Levasseur to postać legendarna w historii piractwa – francuski korsarz, który siał postrach na wodach Oceanu Indyjskiego w czasie tzw. Złotego Wieku Piractwa. W momencie ataku okręt był osłabiony – wcześniej napotkał burzę, a załoga, by uniknąć zatonięcia, zmuszona była pozbyć się części uzbrojenia. Piraci przejęli kontrolę nad statkiem i poprowadzili go w stronę Île Sainte-Marie – wyspy, która w XVIII wieku była jedną z najważniejszych baz pirackich na świecie. Ze względu na swoje położenie w pobliżu głównych szlaków morskich, naturalne porty oraz brak silnych struktur państwowych, wyspa przyciągała takich awanturników jak Henry Every, William Kidd czy Edward England. Po rozgrabieniu skarbu piraci postanowili zatopić statek, aby zatuszować ślady przestępstwa. Los pasażerów, w tym duchownych i zniewolonych ludzi, do dziś pozostaje tajemnicą. Wiadomo jedynie, że portugalskiego wicekróla wykupiono za 2000 dolarów – kwotę znaczącą, choć niewielką w porównaniu z wartością skradzionych bogactw. Świadectwa minionej epoki Do tej pory z wraku wydobyto ponad 3300 artefaktów, w tym monety z arabskimi inskrypcjami, chińską porcelanę i figurki religijne. Szczególnie intrygującym znaleziskiem jest płytka z kości słoniowej z wygrawerowanym złotem skrótem INRI („Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum”). To cenne znaleziska nie tylko z punktu widzenia materialnego, ale i historycznego. Wiele mówi nie tylko o ówczesnym handlu i religii, ale także wymianie kulturowej. Badacze twierdzą, że w rejonie Nosy Boraha mogą znajdować się jeszcze co najmniej cztery inne wraki statków porwanych przez piratów. Zatopione jednostki to swego rodzaju nietknięte kapsuły czasu. Każda z nich może przynieść kolejne odkrycia o złotej erze piractwa i kolonialnej ekspansji europejskich potęg. Źródło: Smithsonian Magazine Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Był prawdziwym postrachem Karaibów. Przez rok stał się tak popularny, że mówi się o nim do dziś
Choć rabował tylko ponad rok, Edward Teach stał się najsłynniejszym piratem Karaibów. A wszystko dlatego, że umiał zadbać o właściwy image.
W tym artykule: Jak Edward Teach został piratem? Postrach Karaibów Chęć zemsty na Czarnobrodym Żona czy kochanka? Koniec i legenda pirata z Karaibów Czarnobrody na wielkim ekranie Ta włochata gęba o wiele bardziej przerażała Amerykę niż wszelkie komety, jakie się nad nią pojawiały – tak pisano o Czarnobrodym, najsłynniejszym korsarzu XVIII w. Prawdopodobnie nazywał się Edward Teach, a przezwisko zawdzięczał bujnej brodzie, którą zwykł splatać w warkoczyki i zakładać za uszy. Przed bitwą pod kapelusz wkładał dwa zapalone lonty. Tliły się bardzo powoli, co nie zmienia faktu, że – zdaniem mu współczesnych – Czarnobrody wyglądał jak mityczna Furia. Miewał też inne dziwne pomysły. Pewnego dnia, lekko podpity, postanowił zorganizować na okręcie zabawę w piekło. Wszedł z kilkoma ludźmi pod podkład, kazał pozamykać wszystkie luki i rozpalić garnki z siarką i innymi łatwopalnymi substancjami. Kiedy niektórzy zaczęli się dusić, Czarnobrody otworzył luki. Sam wyszedł ostatni, dumny z faktu, że wytrzymał najdłużej. Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski Niektórzy wrócili w rodzinne strony i zrobili kariery w wojsku, po innych ślad zaginął. Polscy piraci byli niegdyś postrachem mórz. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/polscy-piraci-siali-postrach-na-morzach-korsarze-znad-wisly-lupili-statki-i-sluzyli-krolom-polski-fot-public-domain-913df5f.jpg" width="938" height="686" alt="Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski (fot. public domain)" title="Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski (fot. public domain)" /> Jak Edward Teach został piratem? Edward Teach (według niektórych późnych źródeł Edward Drummond) urodził się w Bristolu. Niektórzy próbowali zrobić z niego Amerykanina. W 1900 r. Thomas T. Upshur stwierdził, że pochodził z Wirginii, ale nie przedstawił na to żadnego dowodu. Już w XXI w. Kevin P. Duffus, znany amerykański dokumentalista, ogłosił, że Czarnobrody naprawdę nazywał się Edward Beard i był synem plantatora z Karoliny Południowej. „Moja wersja jest o wiele bardziej przekonująca niż ta, którą się nam narzuca od dwóch stuleci” – zapewniał w wywiadach. Duffus podważył wiarygodność wydanej w 1724 r. „Historii najsłynniejszych piratów” autorstwa niejakiego Charlesa Johnsona (przypuszczalnie pod tym pseudonimem krył się Daniel Defoe). Zdaniem Duffusa autor dowolnie miesza prawdę z fikcją literacką. W swoim twierdzeniu Duffus jest osamotniony. „Udowodniono, że większość informacji w »Historii« Johnsona jest wiarygodna” – stwierdził David Cordingly z Narodowego Muzeum Marynarki w Greenwich w Londynie, jeden z największych współczesnych specjalistów od tematyki pirackiej. Inni autorzy biografii Czarnobrodego, Robert E. Lee i Angus Konstam, też są zgodni co do miejsca pochodzenia słynnego pirata: Teach był Anglikiem! Nic nie wiadomo o dzieciństwie i młodości Edwarda. Pirat raczej nie pochodził z nizin społecznych, skoro potrafił czytać i pisać. Podobnie jak wielu młodych mężczyzn z portowego miasta – został marynarzem. W czasie tzw. wojny królowej Anny (1702–1713), jednego z wielu konfliktów prowadzonych przez europejskie mocarstwa w Nowym Świecie, znalazł zatrudnienie na statkach kaperskich z Jamajki. Brytyjscy korsarze za zgodą królowej i w majestacie prawa łupili Francuzów i Hiszpanów. Kryzys przyszedł w 1713 r., kiedy zawarto pokój w Utrechcie i wojna się skończyła. Pojawiło się wielu bezrobotnych kaprów. Znaczna ich część zdecydowała się kontynuować swój proceder, tyle że już niezgodnie z prawem. Szukający zajęcia Teach przeniósł się z Jamajki na New Providence, wyspę będącą prawdziwą stolicą piratów z Karaibów. Tam poznał najsłynniejszego wówczas morskiego rozbójnika Benjamina Hornigolda i w 1716 r.zaciągnął się do niego na służbę. Odważny, pomysłowy i – co równie ważne – mający niezwykle mocną głowę Teach szybko stał się ulubieńcem dowódcy. Nic dziwnego, że wiosną 1717 r. przy podziale łupów Czarnobrodemu przypadł francuski okręt wojenny „Concord”. Teach przerobił go na piracką modłę, zamontował czterdzieści armat i nazwał „Zemstą królowej Anny” (Queen Anne’s Revenge). Postrach Karaibów W tym czasie rozeszły się jego drogi z Hornigoldem, który wycofał się z branży, skorzystał z ogłoszonej amnestii i niedługo potem z błogosławieństwem nowego gubernatora Bahamów został... „łowcą piratów”. Teach tymczasem rozpoczął swój marsz po sławę. Montując flotyllę i zgarniając statek za statkiem, wiosną 1718 r. zjawił się w okolicach Charleston, najważniejszego miasta Karoliny Południowej, praktycznie odcinając tę angielską kolonię od świata. Zrezygnował z blokady dopiero po otrzymaniu sporego okupu. Niedługo potem postanowił – przynajmniej oficjalnie – zrezygnować z piractwa i skorzystać z amnestii ogłoszonej w tym czasie przez brytyjskiego króla Jerzego I. Z sobie tylko wiadomych powodów nie chciał uzyskać takiego zaświadczenia od Woodesa Rogersa, nowego gubernatora Bahamów, podobnie jak Teach pochodzącego z Bristolu. Według hipotezy Roberta E. Lee, jednego z biografów Czarnobrodego, słynny pirat obawiał się, że Rogers może poznać jego prawdziwą tożsamość. W każdym razie Teach postanowił otrzymać akt łaski królewskiej z rąk Charlesa Edena, gubernatora Karoliny Północnej. Wybór okazał się trafny, bo brytyjski urzędnik był nader chętny do współpracy. Najpierw jednak Czarnobrody zamierzał zdobyć jeszcze nieco łupów. Był czerwiec 1718 r. (a termin na objęcie amnestią mijał 5 września) kolejna wyprawa byłaby więc ryzykowna. Dlatego Teach postanowił wzbogacić się kosztem swoich ludzi. W tym czasie dysponował flotyllą złożoną z czterech statków, z czego jeden pełnił rolę magazynu. Jednostkę z majorem Stede’em Bonnetem na czele Czarnobrody wysłał do Bath w Karolinie Północnej, gdzie załoga statku miała skorzystać z amnestii. Pirat nie tylko na pewien czas pozbył się części ludzi, ale przy okazji mógł sprawdzić, jak zachowa się gubernator Eden. Chęć zemsty na Czarnobrodym Następnie celowo osadził na mieliźnie „Zemstę królowej Anny” i wezwał na pomoc mniejszy statek, który tże utknął na płyciźnie. Wtedy Czarnobrody z grupą około 40 towarzyszy przesiadł się na statek-magazyn i pożeglował w kierunku Karoliny Północnej. Po drodze wysadził część swoich ludzi na bezludnej wysepce, gdzie mieli umrzeć z pragnienia lub głodu. I tak by się stało, gdyby nie to, że dwa dni później wybawił ich wracający w te strony major Bonnet, przysięgający zemstę Czarnobrodemu. Jednak ci dwaj nigdy już się nie spotkali. Bonnet, mimo otrzymanej amnestii, zdecydował się kontynuować działalność piracką. Pokonany, dostał się do niewoli i 10 grudnia 1718 r. w Charleston zawisnął na szubienicy. W tym czasie Czarnobrodego nie było już na świecie. Kiedy wściekły Bonnet ratował nieszczęśników zostawionych na bezludnej wyspie, Teach wraz z około dwudziestu towarzyszami był już w Karolinie Północnej, gdzie udzielono mu łaski i otrzymał odpowiednie zaświadczenie od Edena. Gubernator poszedł nawet dalej i przyznał mu na własność statek, na którym przybył. Oficjalnie był to łup zdobyty na Hiszpanach. W rzeczywistości Czarnobrody nie posiadał listów kaperskich, a sam statek ukradł angielskim kupcom. Żona czy kochanka? Niedługo potem pirat ożenił się z szesnastoletnią dziewczyną. „Była to, jak mnie objaśniono, czternasta żona Teacha, z której to liczby jakieś dwanaście jeszcze żyło” – pisał Charles Johnson w „Historii najsłynniejszych piratów”. Trudno było formalnie oskarżać Czarnobrodego o bigamię, bo wszystkie poprzednie „ceremonie ślubne” były odprawiane na statku przez jego ludzi. „Wątpliwe, by któraś z wybranek uważała się za żonę kapitana Teacha” – twierdził Robert E. Lee. Z kolei Angus Konstam, autor „Blackbeard: America’s Most Notorious Pirate”, uważa, że nawet wspomniana szesnastolatka była jedynie kochanką Teacha. Brak jednak dowodów na poparcie tej tezy. Nie oznaczało to, że słynny pirat się ustatkował. Zaczął jednak dbać o pozory. Kiedy zagarnął dwa francuskie statki, na jednym umieścił załogę z obu i puścił wolno. Na drugim zgromadził wszystkie kosztowności, a po powrocie do Karoliny Północnej i rozładowaniu spalił go, by przypadkiem nie stanowił dowodu świadczącego przeciwko niemu. Handlował łupami, pił z miejscowymi plantatorami, niektórych nawet obdzielał prezentami. Nadal jednak rabował pływające w pobliżu statki. Koniec i legenda pirata z Karaibów Kupcy i plantatorzy z Karoliny Północnej nie mieli szans na znalezienie pomocy u gubernatora. Eden był głuchy na prośby mieszkańców, pewnie dlatego, że Czarnobrody dzielił się z nim łupami. W takiej sytuacji zdecydowano się wysłać delegację do sąsiedniej Wirginii. Wprawdzie tamtejszy gubernator mieszkał w Europie i nigdy nie postawił stopy na amerykańskiej ziemi, ale w Nowym Świecie miał energicznego zastępcę Aleksandra Spotswooda. Ten zareagował tak, jak powinien: wyznaczył nagrodę za zabicie każdego pirata, przy czym Teach został wyceniony na 100, dowódca innego statku na 40, podoficer – na 15, a zwykły pirat – na 10 funtów. Następnie wysłał przeciw Czarnobrodemu niewielką flotyllę na czele z porucznikiem Robertem Maynardem. Teach został poinformowany o tych przygotowaniach przez gubernatora Karoliny Północnej i jego sekretarza. Już wcześniej nieraz fałszywie ostrzegano go przed niebezpieczeństwem, więc zignorował informacje o zagrożeniu. Kiedy zorientował się, że tym razem sytuacja jest poważna, było już za późno. Anglicy go namierzyli. Czarnobrody próbował uciekać na swoim okręcie, salwą armatnią unieruchomił jeden z dwóch wrogich okrętów, jednak na krótko. Doszło do bitwy, w czasie której z czternastu piratów zginęło ośmiu. Wśród zabitych był sam Teach, który otrzymał 25 ran. Odciętą głowę Czarnobrodego Maynard kazał zatknąć na przednim maszcie swojego okrętu. Piracka działalność Czarnobrodego trwała stosunkowo krótko. Na własną rękę zaczął grabić na początku 1717 r., zginął 22 listopada 1718 r. Mimo to stał się najsłynniejszym karaibskim piratem. Broda zapleciona w warkoczyki, zabawy w piekło, czternaście żon – to wszystko działało na wyobraźnię. Już sześć lat po śmierci został uwieczniony w popularnej „Historii najsłynniejszych piratów”. Stał się bohaterem licznych utworów literackich. Czarnobrody na wielkim ekranie Bardzo szybko o słynnego pirata upomniała się kinematografia. Pierwszy film o nim powstał w 1911 r., jednak największe zainteresowanie jego osobą przypadło na lata 50. i 60. XX w. Wśród nakręconych wtedy obrazów znalazł się nawet familijny „Duch Blackbearda” z 1968 r. z Peterem Ustinovem w roli głównej. Później filmowcy jakby zapomnieli o Czarnobrodym. Przełomem była pierwsza część „Piratów z Karaibów” z 2003 r. Na fali renesansu tematyki pirackiej w 2006 r. powstały dwa filmy telewizyjne o Czarnobrodym. Nie odbiły się jednak większym echem. Po raz pierwszy odkryto tu wrak pirackiego statku. Byli łowcami niewolników U wybrzeży Maroka archeolodzy podwodni odnaleźli szczątki okrętu, którym niegdyś pływali piraci berberyjscy. Statek był bardzo dobrze uzbrojony. Pochodzi z XVII wieku. Mimo to Teach częściowo wrócił do popkultury. Zaczęło się od brody, którą zwykł zaplatać w warkoczyki – taką samą nosi kapitan Jack Sparrow, bohater „Piratów z Karaibów”, brawurowo grany przez Johnny’ego Deppa. Wreszcie w 2011 r., w czwartej części popularnej serii, pojawił się sam Czarnobrody (w jego postać wcielił się angielski aktor Ian McShane). Choć praktycznie nie ma nic wspólnego z Teachem, w filmowym uniwersum siał postrach niczym prawdziwy kapitan „Zemsty królowej Anny”.
Po raz pierwszy odkryto tu wrak pirackiego statku. Byli łowcami niewolników
U wybrzeży Maroka archeolodzy podwodni odnaleźli szczątki okrętu, którym niegdyś pływali piraci berberyjscy. Statek był bardzo dobrze uzbrojony. Pochodzi z XVII wieku.
W tym artykule: Piraci berberyjscy – postrach nowożytnej Europy U wybrzeży Maroka odkryto statek piracki Piraci berberyjscy pływali najczęściej tartanami Piraci berberyjscy byli utrapieniem europejskich żeglarzy na Morzu Śródziemnym i u wybrzeży Atlantyku. Niektórzy docierali nawet do odległych północnych krain, również w okolice Islandii. Byli to muzułmanie, którzy pochodzili z regionu znanego niegdyś jako Berberia, który obejmował dzisiejsze Maroko, Algierię, Tunezję i Libię. Atakowali przede wszystkich statki handlowe i przybrzeżne miasta. Ich głównym celem było porywanie ludzi, których później sprzedawali na targach niewolników przede wszystkim w Afryce Północnej. Piraci berberyjscy – postrach nowożytnej Europy Uważa się, że od XVI do XIX wieku berberyjscy korsarze zniszczyli wiele tysięcy statków Europejczyków i uprowadzili nawet ponad milion osób w niewolę. Ich ofiarami padali ludzie z nadmorskich wiosek Włoch, Hiszpanii i Portugalii, ale także z Francji, Wysp Brytyjskich czy Holandii. Przez niemal 300 lat był to olbrzymi problem Europy, z którym mocarstwa nie były w stanie sobie poradzić. Dopiero po wojnach napoleońskich i kongresie wiedeńskim w roku 1815 europejskie kraje postanowiły podjąć wspólną walkę przeciwko muzułmańskim piratom. Zostawił po sobie tajemnicę odkrytą dopiero w XX wieku. Najwięksi piraci mogliby się od niego uczyć Kapitan Jack Sparrow i bohaterowie „Piratów z Karaibów” mogliby się uczyć od Francisa Drake’a. Zdobywał skarby, odkrywał nieznane lądy i morza, zostawił nawet tajemnicę — wyjaśnio... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zostawil-po-sobie-tajemnice-odkryta-dopiero-w-xx-wieku-najwieksi-piraci-mogliby-sie-od-niego-uczyc-5195028.png" width="938" height="492" alt="Zostawił po sobie tajemnicę odkrytą dopiero w XX wieku. Najwięksi piraci mogliby się od niego uczyć" title="Zostawił po sobie tajemnicę odkrytą dopiero w XX wieku. Najwięksi piraci mogliby się od niego uczyć" /> Podwodni archeolodzy przeszukiwali dno morskie na Morzu Śródziemnym w okolicach wybrzeża marokańskiego. Natrafili na wrak niewielkiego statku. Gdy rozpoczęli badania okazało się, że była to jednostka piratów. Nie było to jednak tak oczywiste, bo statek na swoim pokładzie przewoził ładunek towarów z Algieru. Badacze twierdzą jednak, że była to tylko przykrywka, bo korsarze często podróżowali w sposób, aby mylono ich ze statkami handlowymi. Również w razie kontroli mieli alibi. U wybrzeży Maroka odkryto statek piracki – Ten wrak jest pierwszym pirackim statek z Berberii, który odkryliśmy w samym sercu tego „pirackiego regionu” – powiedział Sean Kinglsey, archeolog i redaktor naczelny Wreckwatch, który był jednym z autorów odkrycia. Dodał, że statek był jednak bardzo dobrze uzbrojony i prawdopodobnie zmierzał w kierunku wybrzeża Hiszpanii. Najprawdopodobniej była to wyprawa, która miała na celu pojmanie i zniewolenie tamtejszej ludności. – Prawdopodobnie by się to udało, gdyby statek nie zatonął – powiedział Kingsley. Za poszukiwania wraku odpowiedzialna była firma Odyssey Marine Exploration, której siedziba znajduje się na Florydzie. W oświadczeniu przekazano, że pozostałości statku zostały zlokalizowane już w 2005 roku w trakcie poszukiwań okrętu wojennego HMS Sussex, który zatonął w tym regionie w 1694 roku. – Tak często bywa w naszej pracy, że szukając czegoś, znajdujemy inne, często nieoczekiwane znaleziska. O niektórych nikt wcześniej nawet nie wiedział – powiedział portalowi Live Science Greg Stemm, założyciel Odyssey Marine Exploration i kierownik wyprawy. – Co ciekawe, podczas poszukiwań z 2005 r. Znalaźliśmy również na dnie u wybrzeży Maroka wraki starożytnych statków rzymskich i fenickich – dodał Stemm. Piraci berberyjscy pływali najczęściej tartanami Badania pirackiego statku trwały wiele lat i dopiero teraz odkrywcy poinformowali o swoim wyjątkowym znalezisku. Należało przeprowadzić analizę historyczną i zbadać dokładnie wszystkie elementy jednostki. Dopiero wówczas badacze byli pewni, że mają do czynienia z okrętem korsarzy berberyjskich. Naukowcom udało się ustalić, że statek zatonął w XVII wieku. Znajduje się na głębokości 830 metrów. Miał około 14 m długości i najprawdopodobniej była to tartana. To niewielki statek żaglowy używany przede wszystkim do połowu ryb oraz przewozu towarów na Morzu Śródziemnym. Pływał na europejskich wodach aż do połowy XX wieku. Tartana miała jeden maszt i dwa trójkątne łacińskie żagle. Największe jednostki osiągały 25 metrów długości oraz do 5 metrów szerokości. Tartany były bardzo często używane przez piratów berberyjskich, szczególnie w XVII i XVIII wieku. Po pierwsze dlatego, że żeglarze mylili je ze statkami rybackimi, a po drugie, były to niezwykle zwrotne jednostki. Bardzo sprawnie można były z nich przeprowadzić operację abordażu. Za pomocą zdalnie sterowanego pojazdu podwodnego naukowcy zidentyfikowali uzbrojenie tartany. Znajdowały się na niej cztery duże działa, 10 dział obrotowych i muszkiety dla 20-osobowej załogi. Co ciekawe, w szczątkach wraku znaleziono również niezwykle rzadką lunetę, która była wówczas innowacyjnym urządzeniem. Prawdopodobnie została skradziona z innego statku europejskiego. Źródło: Wreckwatch Magazine Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Zostawił po sobie tajemnicę odkrytą dopiero w XX wieku. Najwięksi piraci mogliby się od niego uczyć
Kapitan Jack Sparrow i bohaterowie „Piratów z Karaibów” mogliby się uczyć od Francisa Drake’a. Zdobywał skarby, odkrywał nieznane lądy i morza, zostawił nawet tajemnicę — wyjaśnioną dopiero w XX wieku.
W tym artykule: Młodość Francisa Drake'a Pierwsza krew Przyczajony smok Dookoła świata przez południe Cień Magellana Zdradliwy akwen pokonany przez tylko 4 ekspedycje Odyseja Złotej Łani Tajemnica siedmiu miesięcy Był morskim rozbójnikiem w służbie królowej Elżbiety, a zarazem wielkim odkrywcą. To on odnalazł jedną z najsłynniejszych cieśnin świata, nazwaną Cieśninę Drake’a. Zapewne też jako pierwszy Europejczyk dotarł do Alaski. I choć znany jest jako morski awanturnik, w rzeczywistości był to człowiek inteligentny, sprawiedliwy i łagodny. Francis Drake dbał nie tylko o własną załogę, ale nawet o jeńców, szanował również swoich przeciwników. Młodość Francisa Drake'a Urodził się w roku 1542 lub 1543. To ostatnie lata panowania króla Henryka VIII (zm. 1547), po którym na krótko tron objął jego małoletni syn Edward (zm. 1553), a potem nastały rządy Marii Tudor, która wprowadziła w kraju katolicki terror. Ojciec Francisa, utrzymujący rodzinę z gospodarstwa rolnego, udzielał się także jako protestancki kaznodzieja, dlatego musiał się ukrywać. Dzięki temu Francis spędził dziecięce lata żyjąc we wnętrzu wraku tkwiącego przy brzegu rzeki Medway w pobliżu ujścia Tamizy, gdzie naprawiano uszkodzone w bitwach okręty. To tam wśród żeglarzy i szkutników po raz pierwszy zetknął się z opowieściami, które miały zaważyć na całym jego życiu. Z czasem ojciec oddał go na praktykę u znajomego kapitana statku handlowego. Szczęśliwie dla Drake’a, 17 listopada 1558 r., po śmierci Marii Tudor, rządy objęła kolejna córka Henryka. Utalentowana 25-letnia Elżbieta I. Odziedziczyła kraj w ruinie, zniszczony wojnami religijnymi. W tej sytuacji ważne było znalezienie nowych rynków i źródeł bogactw, a najbardziej kuszące wydawały się niespożyte zasoby Orientu i Nowego Świata. Tylko trzeba jeszcze się było do nich dostać, tymczasem Anglia do tego momentu przespała szansę na udział w wielkich odkryciach i podbojach. Świat kontrolowały Hiszpania i Portugalia, które na mocy traktatu z Tordesillas (1494) podzieliły swoje strefy wpływów wzdłuż linii wyznaczanej mniej więcej przez południk 46 stopni. I nie życzyły sobie konkurencji. Islamscy piraci siali postrach na Morzu Śródziemnym. Bracia Barbarossa nie brali jeńców Bracia Barbarossa byli ambitnymi i okrutnymi rozbójnikami morskimi. Ci islamscy piraci zupełnie zmienili układ sił na południowym krańcu Europy. Pierwsza krew Angielscy możnowładcy wyczuli szansę i inwestowali w przedsięwzięcia śmiałych kupców. Jednym z nich był John Hawkins, który w październiku 1567 r. opuścił Plymouth na czele ośmiu statków. Wśród nich był barkas „Judith” pod komendą młodego kapitana Francisa Drake’a, który już wówczas połowę życia spędził na morzu. Flota Hawkinsa skierowała się na Karaiby z niezbyt legalnym, ale za to prostym planem: mieli podpływać do kolejnych portów z towarami i przekonywać miejscowe władze do podjęcia handlu wbrew zakazowi hiszpańskiego króla. Wprawdzie ze względu na delikatną sytuację polityczną królowa Elżbieta nie udzieliła wyprawie oficjalnego poparcia, jednak przymykała oko na jej działalność. Plan działał nieźle, bo karaibscy gubernatorzy mogli udawać, że zostali do wpuszczenia Anglików przymuszeni siłą. Jednak szczęście odwróciło się od flotylli i po długim sztormie musiała zawinąć do głównego atlantyckiego portu Meksyku w San Juan de Ulúa, aby dokonać pilnych napraw i uzupełnić zapasy słodkiej wody. Gdy pojawili się tam 16 września 1568 r., Hawkins wysłał część ludzi na ląd, by przejęli kontrolę nad działami broniącymi wejścia do portu. Pech chciał, że następnego dnia na horyzoncie pojawiła się flota 11 hiszpańskich statków handlowych eskortowana przez dwa okręty wojenne. Do Meksyku przybywał właśnie nowo mianowany wicekról Nowej Hiszpanii. Hawkins stanął przed dylematem. Dzięki armatom na swoich statkach i na brzegu mógł uniemożliwić Hiszpanom wejście do ich własnego portu, ale to byłoby jawnym aktem wojny. Z drugiej strony, wpuszczając Hiszpanów, ryzykował, że zaatakują go zarówno załogi statków, jak i miejscowy garnizon. Po zapewnieniu, że nie mają agresywnych zamiarów, nowo przybyli wpłynęli do portu. Jednak już 23 września Hiszpanie zaatakowali Anglików od strony morza i lądu. Rozgorzała bitwa. Po wielu godzinach oba hiszpańskie galeony zostały zatopione, ale spośród okrętów Hawkinsa tylko dwóm udało się wyrwać na wolność. Ucieczkę poprowadził Drake na „Judith”. Oba statki były przeładowane i stu żeglarzy zgłosiło się na ochotnika, że wysiądzie na ląd, by przejść do oddalonej o 1500 mil kolonii hugenockiej w Kalifornii. Nie wiedzieli, że kolonistów wymordowali już Hiszpanie. W sumie – różnymi drogami i po wielu miesiącach – do Anglii wrócili tylko Drake, Hawkins i niespełna stu żeglarzy. Kiedy zdali królowej raport o hiszpańskiej zdradzie, stało się jasne, że szanse na pokojowy handel z Nowym Światem zostały pogrzebane. Przyczajony smok Drake miał własny pomysł na rewanż. Po krótkim rekonesansie na dwóch statkach użyczonych mu przez Hawkinsa w lutym 1571 r. pojawił się w okolicach Przesmyku Panamskiego. A dokładnie na rzece Chagres, którą transportowano na atlantycką stronę ogromne ilości złota i srebra zrabowane przez Hiszpanów z dawnego imperium Inków na obszarze Ekwadoru, Peru i Chile. Skarby trafiały najpierw do portu w Panamie, a następnie przez przesmyk przewożono je do miasteczka Nombre de Dios, skąd co roku odbierała je królewska flota. Drake pod samym nosem Hiszpanów łupił statki i porty, czasem zabierając bogactwa wprost z nabrzeża. Z grupą dwudziestu śmiałków atakował pinasą – czyli zaopatrzoną w żagle i wiosła szalupą umożliwiającą mu tak skuteczne chowanie się na przybrzeżnych płyciznach, że choć wszyscy wiedzieli o jego działalności, nie udało się ani go schwytać, ani odnaleźć jego kryjówki, gdzie stał statek, którym przybył z Anglii. Po udanym sezonie obładowany kosztownościami wrócił do ojczyzny. Szybko wyruszył w kolejną podróż, wciąż bez oficjalnego listu kaperskiego, ale za cichym przyzwoleniem królowej i z jeszcze ambitniejszym planem. Pod koniec maja 1572 r. z dwoma statkami opuścił Plymouth na czele 73 starannie dobranych ludzi, z których prócz niego nikt nie ukończył jeszcze trzydziestki. Wieźli ze sobą trzy prefabrykowane pinasy do poskładania na miejscu. Tym razem Drake postanowił uderzyć w samo serce panamskiego transportu i ograbić skarbiec w Nombre de Dios. Na czele swoich śmiałków udało mu się przeniknąć do miasta (którego plan poznał od jeńców i wyzwolonych przez siebie niewolników). Dotarli do domu gubernatora, gdzie znaleźli aż zbyt dużo srebra, żeby je ze sobą zabrać. Musieli skupić się tylko na złocie. Jednak w drodze do skarbca El Draque (smok) – jak nazywali angielskiego korsarza Hiszpanie – nagle stracił przytomność. Jak się okazało, nikt nie zauważył, że w ulicznej potyczce został postrzelony w nogę! Zemdlał z powodu upływu krwi. Dlatego jego ludzie, zamiast ruszać do skarbca, wycofali się, by uratować uwielbianego przywódcę. Drake doszedł do siebie, ale stracił element zaskoczenia. Kolejny atak na skarbiec nie wchodził już w grę. Zamiast tego wybrał się więc do pobliskiej Cartageny, gdzie… ukradł trzy hiszpańskie statki! Lecz zdobyte łupy nie mogły się równać z tymi, które utracił. Wtedy postanowił sprzymierzyć się z cimarrones – zbiegłymi niewolnikami zajmującymi się rozbojem na górskich szlakach, którymi karawany mułów transportowały złoto. Kiedy obłowił się, ruszył do Anglii. Dopłynął tam 9 sierpnia 1573 r. nie tylko z wielkimi łupami, ale i z nowymi planami. Bo z cimarrones Drake po raz pierwszy zobaczył oba oceany po dwóch stronach przesmyku. I wtedy wpadł na śmiały pomysł, by zaatakować Hiszpanów od strony Pacyfiku. Dookoła świata przez południe Drake wrócił w niezbyt fortunnym momencie. Napięcie między Anglią a Hiszpanią rosło i jego sukcesy mogły zostać uznane za prowokację. Korsarz przyczaił się więc na kilka lat. Zapewne spędził je, chroniąc wybrzeża Irlandii już na oficjalnej służbie Elżbiety. I planował kolejną, największą z przygód. Tym razem królowa w pełni poparła projekt ekspedycji, której cel utrzymywany był przed innymi w ścisłej tajemnicy. Na dworze angielskim roiło się od hiszpańskich szpiegów i gdyby ci dowiedzieli się o planach Drake’a, misji groziłaby klęska. Wyprawa wyruszyła 13 grudnia 1577 r. Oficjalny cel stanowiła Aleksandria, ale gdy Anglia zniknęła za horyzontem, Drake wyjawił 164-osobowej załodze pięciu statków, że w istocie ruszają w podróż dookoła świata! Pierwszym przystankiem było marokańskie wybrzeże, gdzie doszło do potyczki z miejscowymi, którzy wzięli ich za Portugalczyków. Po drodze do Wysp Zielonego Przylądka Anglicy zarekwirowali trzy hiszpańskie statki rybackie i dwie portugalskie karawele (pasażerów i załogę odesłali na ląd). Przez całą podróż Drake bardzo dbał o swoich ludzi: kładł nacisk na jak najczęstsze uzupełnianie zapasów wody, świeżych warzyw i owoców. Tylko z dręczącymi ich wszami nie mógł sobie poradzić. Pomógł mu przypadek – wyginęły w palącym słońcu, gdy na równiku na chwilę utknęli bez wiatru. Gdy znów ruszyli ku ujściu La Platy, Anglicy pierwszy raz zetknęli się z rdzennymi mieszkańcami Ameryki. Zaskakujące, ale udało się zachować przyjazną atmosferę, a nawet… potańczyć, bo Drake wiózł ze sobą muzyków, którzy codziennie grali mu do kolacji. Doszło też do wymiany darów, choć nie zawsze dobrowolnej – jeden z Indian zerwał kapitanowi czapkę z głowy i uciekł. Drake zakazał jednak karania miejscowych, których i tak już ciężko doświadczyli Hiszpanie. Cień Magellana W obliczu nadchodzącej zimy, walcząc z kolejnymi sztormami, żeglarze szukali kryjówki, w której mogliby zaczekać przed wejściem w pełną niebezpieczeństw Cieśninę Magellana. Cztery statki, którymi teraz dysponował Drake, wymagały remontu, a ludzie musieli nabrać sił. Za schronienie obrali Port St. Julian (obecnie Puerto San Julian w Argentynie). I tu zaczęły się kłopoty. Po początkowym przychylnym przyjęciu miejscowi zaatakowali Anglików, zabijając dwóch z nich. Drake znów nie pozwolił na odwet, podejrzewając, że incydent jest zemstą za okrucieństwa Magellana, który w tym samym miejscu zatrzymał się 58 lat wcześniej. Niestety, oprócz tego wybuchł konflikt między kilkoma szlachcicami (reprezentującymi sponsorów ekspedycji i wysłanymi na wypadek nawiązania oficjalnych kontaktów dyplomatycznych) a Drakiem i żeglarzami. Thomas Doughty – ambitny i arogancki arystokrata, który od początku wyprawy podważał autorytet jej wodza – został postawiony przed sądem, oskarżony o bunt i zdradę. Gdy okazało się, że przed wyruszeniem w rejs omawiał z kimś w Anglii nieoficjalny cel podróży, został uznany za winnego i skazany na ścięcie. Wyrok wykonano 2 lipca 1578 r. Kłopot był też ze statkami. Drake miał ich coraz mniej, bo zużywały się i brakło załogi. Teraz zdecydował, że jeden zostanie zużyty na opał, a pozostałe trzy gruntownie odnowione. Przed wyruszeniem w rejs jego ludzie znaleźli jeszcze szubienicę ustawioną przez Magellana. Okrętowy cieśla zrobił z niej… kufle do piwa – jako makabryczną pamiątkę z miejsca, które było sceną tylu dramatów. Wyprawa ruszyła 17 sierpnia, poprzedzona dość rewolucyjnym (jak na tamte czasy) przemówieniem kapitana. Oznajmił, że odtąd wszyscy będą pracować po równo, arystokraci z żeglarzami, a jeśli komuś się to nie podoba, jeden statek może wrócić do Anglii. Na powrót nie zdecydował się nikt. Trzy dni później wyprawa dotarła do osławionej Cieśniny Magellana. 21 sierpnia Drake oficjalnie zmienił nazwę swojego głównego statku z „Pelican” na „Golden Hinde” (Złota Łania). I był to początek legendy jednego z najsłynniejszych żaglowców w historii. Zdradliwy akwen pokonany przez tylko 4 ekspedycje Przed angielską wyprawą Cieśninę Magellana udało się pokonać ledwie czterem ekspedycjom, z ogromnymi stratami. Ten zdradziecki akwen w kilku miejscach tak się zwęża, że manewrowanie żaglowcem staje się niemal niemożliwe, zaś okoliczne góry powodują powstawanie nagłych i potężnych wichrów. Mimo to trzy statki Drake’a pokonały ją w 16 dni, czyli co najmniej miesiąc szybciej niż ktokolwiek wcześniej (rekord utrzymał się przez następnych kilka stuleci!). Jednak tuż po wyjściu na Pacyfik uderzył w nich potężny sztorm, który zatopił barkas „Marigold”. Pozostałe dwa okręty się rozdzieliły, a kapitan „Elisabeth” skorzystał zokazji i zawrócił do Anglii. Przez ponad miesiąc „Golden Hinde” parła na północ, a kolejne sztormy spychały ją na południe. W połowie października Drake odkrył, że Ziemia Ognista, oddzielona zdradliwą cieśniną od Ameryki, nie jest (jak sądzili wtedy geografowie) krańcem wielkiego południowego kontynentu zwanego Terra Australis Incognita. Była tylko wyspą, za którą leżą kolejne. Dziewięć dni później, zdmuchnięty przez następny sztorm jeszcze dalej, Drake dokonał kolejnego odkrycia. Zobaczył, że istnieje miejsce, w którym wody Atlantyku i Pacyfiku się łączą. Okazało się, że jeżeli gdzieś dalej istotnie jest Południowy Kontynent, to Amerykę dzieli od niego potężna cieśnina – dziś nosząca właśnie imię swojego odkrywcy. Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski Niektórzy wrócili w rodzinne strony i zrobili kariery w wojsku, po innych ślad zaginął. Polscy piraci byli niegdyś postrachem mórz. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/polscy-piraci-siali-postrach-na-morzach-korsarze-znad-wisly-lupili-statki-i-sluzyli-krolom-polski-fot-public-domain-913df5f.jpg" width="938" height="686" alt="Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski (fot. public domain)" title="Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski (fot. public domain)" /> Odyseja Złotej Łani Gdy z końcem października sztormy nieco ucichły, Drake rozpoczął łupieski rajd po niczego nie spodziewających się hiszpańskich portach w okolicach Chile i Peru. Po tej stronie kontynentu Hiszpanie czuli się bezpieczni, a ich statki pełne były skarbów. Drake zajmował miasta, kradł żaglowce, brał jeńców, próbował też wyzwalać uwięzionych korsarzy. Kilkakrotnie atakowany przez Indian, nie używał przeciw nim armat, by – jak argumentował – nie dołączać się do cierpień przysporzonych przez hiszpańskich okupantów. Obiecał nawet, że wróci z większą flotyllą, by wyzwolić tubylców spod ich władzy. Kulminacją ataku było przechwycenie obładowanego złotem statku „Nuestra Señora de la Concepcion”. Drake podpłynął do niego, udając statek kupiecki (ciągnął za sobą wypełnione wodą dzbany, żeby zwolnić). Zdobył tyle złota i klejnotów, że pod koniec rajdu wymienił balast „Golden Hinde” na czyste srebro! Choć poszukiwała go już cała hiszpańska flota Pacyfiku, zakończył rozboje dopiero w kwietniu 1579 r., po czym zniknął gdzieś na oceanie. Wrogowie wypatrzyli go dopiero siedem miesięcy później, gdy zaatakował portugalską karakę koło Filipin. Potem na Molukach (Wyspach Korzennych) Drake zagościł na dworze sułtana Babu z wyspy Ternate. Ten zgotował Anglikom królewskie przyjęcie, epatując bogactwem. Opasły sułtan wystąpił obwieszony złotem, a niewolnicy chłodzili go drogocennymi wachlarzami. Fortuny dorobił się na handlu poszukiwanymi w Europie goździkami. Nie zawsze było jednak tak przyjemnie: w okolicach Celebes „Golden Hinde” utknęła na rafie i wyprawa o mało się tam nie zakończyła. Tajemnica siedmiu miesięcy Drake, opłynąwszy Przylądek Dobrej Nadziei, wrócił do Plymouth 26 września 1580 r. Był pierwszym kapitanem, który od początku do końca okrążył kulę ziemską. Poza tym zdobył olbrzymie skarby: około 30 ton złota, srebra i klejnotów. Królowa obdarowała Drake’a zaszczytami, jednak szczegóły pokonanej przez niego trasy otoczono tajemnicą, a wszyscy uczestnicy wyprawy pod karą śmierci zobowiązani byli do dyskrecji. Co ciekawe, dopiero pod koniec XX w. udało się rozwiązać tajemnicę – po drobiazgowej analizie wykonanych przez żeglarza szkiców i porównanu ich z zachodnim wybrzeżem Ameryki Północnej – co się działo w ciągu owych tajemniczych siedmiu miesięcy w 1579 r., gdy przepadł na Pacyfiku, a wrogowie wypatrzyli go dopiero w okolicach Filipin. Okazało się, że w tym czasie dotarł do Kalifornii, a nawet do Alaski! Potwierdził też istnienie wejścia od strony Pacyfiku do słynnego Przejścia Północno-Zachodniego (którego poszukiwania zajęły Anglikom następnych kilka stuleci). Drake pływał jeszcze kilkanaście lat. Zmarł w 1596 r. – oczywiście na statku. Niedaleko Panamy, wokół której znów krążył, atakując Hiszpanów. Ciało Drake’a, w pełnej zbroi, oddano morzu. Dziś nurkowie szukają w głębinach kości legendarnego „Smoka”, ale na razie bez rezultatu.
Ten korsarz obrabował hiszpańskie statki pełne złota. Jean Fleury był prawdziwym postrachem Atlantyku
Bogactwa Montezumy, zdobyte przez hiszpańskich konkwistadorów, trafiły w ręce Francuzów. Za wszystkim stał Jean Fleury, który jednak marnie skończył.
W tym artykule: Skarby zrabowane przez Hiszpanów załadowano na statki Plany Cortesa Francuscy korsarze przejmują skarb Francuzi kontra Hiszpanie Fleury to nie Verrazzano Kim byli korsarze Korsarz zdobywa bogactwa i sławę Zamorskie plany Francji Poszukiwany Fleury „Złoto i inne zabrane kosztowności zostały przetopione za zgodą urzędników Waszej Królewskiej Mości. To, co otrzymano, warte było ponad 130 tysięcy castellanos prawie 600 kg złota, z czego piątą część przejął skarbnik Waszej Wysokości” – relacjonował Hernán Cortés w swoim trzecim liście do Karola Habsburga. Opisywał łupy zdobyte po zajęciu Tenochtitlan 13 sierpnia 1521 r., które miał zamiar wysłać na Stary Kontynent. Jak zaznaczył, „oprócz wspomnianego złota, zdobyte też zostały różne złote wyroby i klejnoty i piątą część najlepszych spośród nich również oddano skarbnikowi WKM. Wśród wziętych w mieście łupów było wiele złotych tarczy, rozmaitych przedmiotów z piór oraz innych rzeczy tak wspaniałych, że nie sposób je opisać ani wyobrazić sobie, jeżeli się ich nie widziało. Ze względu na ich piękno wydało mi się rzeczą słuszną niczego nie ujmować ani ich nie dzielić, lecz w całości przeznaczyć dla WKM”. Skarby Azteków, które kosztowały życie tysięcy osób, nigdy jednak nie dotarły do Hiszpanii. Na ich drodze stanął pochodzący z Normandii korsarz Jean Fleury. Jego brawurowy wyczyn był pierwszym tak spektakularnym sukcesem w historii pirackich ataków na hiszpańskie statki wiozące bogactwa z Nowego Świata. Skarby zrabowane przez Hiszpanów załadowano na statki Przygotowanie transportu do Hiszpanii zajęło Cortésowi ponad rok. W końcu 20 grudnia 1522 r. dwa statki obładowane po brzegi zdobyczami pochodzącymi z podbojów w Nowej Hiszpanii podniosły kotwicę w Veracruz i obrały kurs na Kubę. Zaplanowana trasa wiodła dalej przez Azory aż do Sewilli. Ukryte bogactwa nadal budzą wiele emocji. Które skarby wciąż czekają na odkrycie? Kto nie chciałby trafić na skarby, które uczyniłby go milionerem? Od wieków na ukryte bogactwa naprowadzają poszukiwaczy coraz bardziej skomplikowane wskazówki: najpierw tajemnicze zwoje, po... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/skarbu-eldorado-szukano-w-kolumbijskich-andach-na-rowninach-wenezueli-i-w-dzunglach-brazylii-3bff95a.jpg" width="800" height="617" alt="Skarbu Eldorado szukano w kolumbijskich Andach, na równinach Wenezueli i w dżunglach Brazylii" title="Skarbu Eldorado szukano w kolumbijskich Andach, na równinach Wenezueli i w dżunglach Brazylii" /> Lista bogactw na pokładzie przyprawiała o zawrót głowy: złote i srebrne sztabki, naczynia, biżuteria, rzeźby, maski, ozdoby, stroje ceremonialne, pióropusze… Część z nich była osobistym darem konkwistadora dla Karola V. Część stanowiła przysługujący monarsze wspomniany podatek quinto del rey. Resztę natomiast Cortés przeznaczył dla wybranych kościołów i klasztorów w Hiszpanii. Bernal Díaz del Castillo, autor historii podboju Meksyku, ze szczegółami opisuje wyjątkową zawartość transportu: „Było tam wiele klejnotów bardzo bogatych: perły tak wielkie jak orzeszki, liczne chalchivis – kamienie drogie jak szmaragdy, niektóre tak wielkie jak dłoń – i wiele innych, których dla ich mnogości nie potrafię opisać. Wysłaliśmy także kawałek kości olbrzyma znalezionej w jednej świątyni w Coyoacán, a także trzy tygrysy”. Oczywiście nie chodziło o tygrysy, ale o żyjące w Ameryce Środkowej jaguary, które zresztą przysporzyły załodze niemałych kłopotów. Jeszcze na Morzu Karaibskim dwa z nich zdołały się uwolnić i rzuciły się na marynarzy, zabijając lub raniąc w sumie dziewięć osób. Dlatego postanowiono nie ryzykować i zabić całą trójkę. Nie była to dobra wróżba dla wyprawy. Plany Cortesa Część z bogactw stanowił – jeśli ponownie przywołać słowa Díaza del Castillo – „skarb wielkiego Montezumy, który [potem] miał w swoim władaniu Cuauhtémoc”. Zdobywca Meksyku wysyłał w tym transporcie do Hiszpanii swoje najlepsze łupy. Skarb najpotężniejszego władcy Nowego Świata miał trafić do najpotężniejszego władcy Starego Świata. Przesłanie było jasne Cortés liczył na to, że olśni cesarza oraz cały dwór hiszpański. I wreszcie zwróci na siebie uwagę Karola, który dotychczas niespecjalnie interesował się jego podbojami. Pieczę nad transportem sprawowało dwóch oficerów Cortésa. Czyli szef jego osobistej straży Antonio de Quiñones oraz nielubiany przez zdobywcę Meksyku, choć ceniony za męstwo, Alonso Dávila. Obaj wracali do Hiszpanii z nadanym im oficjalnie przez Cortésa tytułem prokuratorów Nowej Hiszpanii. Mieli też misję zdobycia przychylności królewskiej dla dotychczasowych i dalszych działań konkwistadora w Ameryce. Za ich pośrednictwem Cortés przesyłał Karolowi cytowaną już obszerną relację z ostatnich wydarzeń, a także mapy nowych ziem. Korzystając z okazji, wielu żołnierzy Cortésa posłało listy oraz zdobyte pieniądze dla swoich rodzin na Starym Kontynencie. Francuscy korsarze przejmują skarb Pierwsza część podróży, nie licząc fatalnego incydentu z jaguarami, upłynęła dosyć spokojnie. Statki dotarły do Azorów i wydawało się, że najgorsze już za nimi. Hiszpanie mieli się jednak przekonać, że bliskość Europy dawała tylko złudne poczucie bezpieczeństwa. Sekret Wyspy Skarbów. Gdzie został zakopany prawdziwy piracki skarb? Czy wyspa skarbów opisana w powieści Stevensona istnieje naprawdę? Co można na niej znaleźć? Czy zostały tam zakopane pirackie skarby? A może wciąż trzeba uważać, by tam nie zginąć? Początkiem problemów był zatarg o kobietę, w którego wyniku de Quiñones został raniony. Osamotniony w dowodzeniu Dávila, usłyszawszy pogłoski o grasujących na pobliskich wodach piratach, postanowił nie ryzykować i posłać Juana Riverę wraz z relacją Cortésa oraz wybranymi artefaktami z transportu po wsparcie do Hiszpanii. Po wielu tygodniach przybyły w końcu na Azory trzy karawele, na które przeładowano kosztowny transport. Dávila nakazał podnieść żagle i wziąć kurs na Sewillę. Był maj 1523 r. Flotylla ze skarbem zbliżała się powoli do Przylądka św. Wincentego u wybrzeży portugalskich, gdy na horyzoncie pojawiły się żagle. Sześć francuskich statków pod komendą Fleury’ego szybko zbliżało się do Hiszpanów i nie demonstrowało przyjaznych zamiarów. Obładowane tonami kosztowności karawele próbowały ratować się ucieczką, ale udało się to tylko jednej. Dwie, wraz z całą zawartością, po nierównej walce padły łupem przeważających sił Francuzów. Ranny Quiñones zginął, zaś Alonso Dávila został wzięty do niewoli i osadzony w La Rochelle. Spędził tam ponad dwa lata, czekając na zapłacenie okupu. Trzeci ze statków zdołał bezpiecznie odpłynąć i dotrzeć szczęśliwie do Sewilli. Okruchy skarbu dostarczone na jego pokładzie oraz to, co zostało przywiezione parę miesięcy wcześniej z Azorów wraz z prośbą o wsparcie dla Quiñonesa i Dávili, dały Karolowi wyobrażenie bogactw, które utracił. Fleury tymczasem, okryty chwałą zwycięzcy, zawijał właśnie ze swoją zdobyczą do ojczystego portu. Złupił w drodze powrotnej jeszcze jeden, przygodnie napotkany, statek hiszpański. Francuzi kontra Hiszpanie Wyczyn korsarza nie był pierwszym w historii atakiem francuskim na statki hiszpańskie. Historia morskich zatargów między oboma państwami sięga przynajmniej schyłku XV stulecia. O francuskiej armadzie czyhającej na statki hiszpańskie wspomina już Krzysztof Kolumb w relacji ze swojej trzeciej wyprawy. „Skierowałem się ku wyspie Maderze drogą rzadko uczęszczaną, aby uniknąć możliwego spotkania z flotą francuską, która oczekiwała mnie u Przylądka Świętego Wincentego. Stamtąd zwróciłem się ku Wyspom Kanaryjskim” – napisze w sprawozdaniu Kolumb. Ekspedycja rozpoczęła się w 1498 r., a zatem wkrótce po wybuchu wojen włoskich, w których głównymi rywalami byli władcy Hiszpanii i Francji. W takiej sytuacji lepiej było unikać niepotrzebnych zatargów. Na ataki szczególnie narażone były statki wracające do Europy, wiozące zamorskie bogactwa: cenne kruszce, szlachetne kamienie czy drogie przyprawy. Z tego powodu stały się łakomym kąskiem dla piratów i korsarzy. Przez następne dekady nękali Hiszpanów po obu stronach Atlantyku. Napadali nie tylko na statki oraz konwoje, ale także plądrowali miasta na Wyspach Kanaryjskich i Karaibach. Fleury to nie Verrazzano Jean Fleury był znany w Hiszpanii jako Juan Florín. Ze względu na fonetyczne podobieństwo tej wersji jego nazwiska do Florencji, mylnie utożsamiano go z Włochem Giovannim da Verrazzano. Ów florencki odkrywca również służył królowi Francji Franciszkowi I, co wprowadzało dodatkowe zamieszanie. Dzisiaj już raczej nie żywimy wątpliwości co do tego, że Fleury był rodowitym Francuzem, prawdopodobnie z Honfleur. Ostatni polski pirat zabił niedoszłą narzeczoną w Waszyngtonie. Jego skarbu nigdy nie odnaleziono Józef Olszewski dorobił się na grabieżach i handlu niewolnikami. Do dziś nie wiadomo, co się stało ze złotem, które zgromadził ostatni polski pirat. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ostatni-polski-pirat-zabil-niedoszla-narzeczona-w-waszyngtonie-jego-skarbu-nigdy-nie-odnaleziono-fot-getty-images-0f0cf0d.jpg" width="875" height="700" alt="Ostatni polski pirat zabił niedoszłą narzeczoną w Waszyngtonie. Jego skarbu nigdy nie odnaleziono (fot. Getty Images)" title="Ostatni polski pirat zabił niedoszłą narzeczoną w Waszyngtonie. Jego skarbu nigdy nie odnaleziono (fot. Getty Images)" /> Nieznana jest data jego urodzenia. Wiadomo, że około 1520 r. był już jednym z najlepszych żeglarzy na służbie Jeana Ango z Dieppe. To normandzki armator i kupiec (który miał się wsławić parę lat później wysłaniem ekspedycji aż na Sumatrę). A także czołowy korsarski „impresario” tamtej epoki. Kim byli korsarze Warto przy tej okazji wyjaśnić, czym się różnił korsarz od pirata. Władcy rywalizujących z Hiszpanią krajów zdawali sobie sprawę, że kontrolowane „państwowe” piractwo może być skutecznym elementem polityki morskiej. Tak właśnie zrodziło się nowożytne korsarstwo. Król i prywatny żeglarz (lub armator) zawierali kontrakt, pozwalający temu ostatniemu atakować wedle woli wrogie statki i zachować większość zdobytych łupów, korzystając zarazem z formalnej ochrony władcy. Zatem – w zależności od punktu widzenia – bezwzględny rozbójnik dla jednych mógł być patriotą i bohaterem dla innych. Ango i jego zuchwały kapitan z Honfleur byli właśnie takimi piratami w oficjalnej służbie francuskiego króla Franciszka I. Korsarz zdobywa bogactwa i sławę Fleury znalazł się wiosną 1523 r. w okolicach Azorów trochę z przypadku. Wyruszył z Dieppe „na łowy” kilka miesięcy wcześniej na czele małej flotylli. Dotarłszy do zachodnich wybrzeży Andaluzji, obrał sobie za cel konwój galeonów płynący z Kadyksu na Wyspy Kanaryjskie. Francuski korsarz ścigał uparcie Hiszpanów aż do brzegów Gran Canarii, gdzie został ostatecznie zmuszony do ucieczki przez doraźnie zebraną lokalną flotyllę wojenną. Odpłynął zatem jak niepyszny na północ. Zaczął szukać szczęścia pomiędzy wybrzeżem Portugalii a Azorami, wiedząc, że w tamtych okolicach ma największe szanse na obłowienie się. Intuicja go nie zawiodła. Wkrótce natknął się tam na trzy karawele ze skarbami wysłanymi z Meksyku, dzięki którym zapewnił sobie miejsce w historii. W ojczyźnie czekało na niego nie tylko gorące powitanie, ale także sława i bogactwo. Dieppe nigdy jeszcze nie oglądało tak wspaniałych łupów. Zgodnie z kontraktem Fleury mógł zatrzymać dużą część zdobytego skarbu, za który ufundował m.in. piękne witraże w paru normandzkich kościołach. Zamorskie plany Francji Wieść o sukcesie korsarza rozniosła się po kraju i poza jego granicami. „Cała Francja podziwiała bogactwa, jakie wysłaliśmy naszemu wielkiemu cesarzowi, a nawet sam król francuski zapałał bardziej niż kiedykolwiek żądzą udziału w wyspach i lądzie Nowej Hiszpanii” – napisze Bernal Díaz del Castillo. Jean Ango zacierał z radości ręce w nadziei dalszych zysków. Z wraku statku na Bahamach po 366 latach wyłowiono prawdziwe skarby Co może znajdować się na wraku statku? Oczywiście skarby. Tym razem na zatopionym ponad 300 lat temu galeonie odkryto wyjątkową kolekcję drogocenności. Oto historia „Naszej Pani Cudów”. Król Franciszek I faktycznie zainteresował się Nowym Lądem. Zlecił jeszcze w tym samym roku Giovanniemu da Verrazzano zbadanie terenów na północ od dominium hiszpańskiego. Jedenaście lat później w jego ślady popłynie Jacques Cartier. Cortés wieść o ataku Francuzów i utracie wysłanych skarbów przyjął z zaskakującym spokojem. Dla konkwistadora utrata skarbu była dotkliwa, jednak nie niemożliwa do powetowania. Paradoksalnie, ta strata mogła też pomóc rozsławić Cortésa, jego poczynania i bajeczne zdobycze w całej Europie. Natomiast dla państwa hiszpańskiego brawurowy atak francuskiego korsarza oznaczał coś więcej niż tylko utratę cennego ładunku – był jawną zniewagą. Poszukiwany Fleury Fleury stał się najbardziej poszukiwanym korsarzem na zachód od Kadyksu. Mimo to jeszcze przez kilka lat Francuz z powodzeniem atakował hiszpańskie i portugalskie statki po obu stronach Atlantyku. Dopiero 3 października 1527 r., trochę przez przypadek, a trochę przez własną nieostrożność, Jean Fleury został wreszcie schwytany przez grupę baskijskich galeonów. Nie przyszło im to łatwo: Francuzi bronili się zażarcie przez niemal sześć godzin, poważnie uszkadzając kilka statków przeciwników. To jednak nie było istotne. Dla Hiszpanii nadszedł wreszcie słodki moment zemsty. Schwytanie okrytego czarną legendą korsarza uznano za wielki sukces. Dowodzący eskadrą baskijską Martín Pérez de Irizar zostanie później w nagrodę nobilitowany przez samego cesarza. Podczas krótkiego procesu Francuz miał się przyznać do ataków na ponad 150 jednostek hiszpańskich. Wyrok mógł być tylko jeden: śmierć. Fleury, który bezskutecznie chciał się wykupić za 30 tys. dukatów, z pewnością wolałby zginąć na morzu, w walce. Jednak Francuz został powieszony wraz z kompanami dziesięć dni później w Colmenar de Arenas niedaleko Toledo. Egzekucja miała odstraszyć od ataków na statki hiszpańskie. Jak się miało okazać – nieskutecznie. Jean Fleury był jedynie pierwszym z długiej listy piratów i korsarzy, którzy stali się postrachem Atlantyku przez kolejne stulecia.
Wilczyce morskie z XVII wieku. Udowodniły, że nie tylko mężczyźni mogą być piratami
Ponad 300 lat temu dwie morskie piratki Anne Bonny i Mary Read obaliły mit, że pirackim przygodom mogą sprostać jedynie mężczyźni. Oto jak kobieca para stała się równie sławna co najwięksi bohaterowie pirackich legend.
W tym artykule: Czy dawniej tylko mężczyźni żeglowali? Jak szukano złota Nowego Świata? Piratki w męskim przebraniu Jak kamuflaż pomógł Mary Zakochana w Perkalowym Jacku Kobieta skomplikowała sprawy Wesoły piracki trójkącik Piratki przy nadziei Kiedy stanęła przed ołtarzem, Mary miała 19 lat. Wkrótce zaszła w ciążę, co zupełnie nie przeszkodziło jej ruszyć w daleką morską podróż. Jej mąż kapitan Joshua Patten dowodził potężnym kliprem „Neptune’s Car”. Mary była w czwartym miesiącu, gdy weszła na pokład z zamiarem pokonania trasy z Nowego Jorku do San Francisco. W 1855 r. oznaczało to opłynięcie Ameryki Południowej i słynącego ze złej sławy przylądka Horn. Podróż miała trwać około trzech miesięcy. Prócz „Neptune’s Car” Nowy Jork opuściły też inne żaglowce rywalizujące ze statkiem Pattena. Ten, kto pierwszy docierał do celu, zawsze dyktował najwyższą cenę za wieziony towar. Czy dawniej tylko mężczyźni żeglowali? Mąż Mary Patten miał jednak tym razem pecha. Musiał zwolnić pierwszego oficera i sam przejąć jego obowiązki. Wycieńczony ciężką pracą i trudnymi warunkami, zachorował najprawdopodobniej na zapalenie opon mózgowych. I tak, w pobliżu diabelskiego przylądka Horn, w ekstremalnej, sztormowej pogodzie, statek został bez kapitana. Joshua był nieprzytomny. Nikt z załogi, nawet drugi oficer, nie miał tyle odwagi, żeby w takich okolicznościach objąć dowództwo. Nieoczekiwanie wyzwanie podjęła Mary Patten. Już wcześniej, spędzając z mężem długie godziny na mostku, poznawała tajniki nawigacji. Ciężarna dwudziestoletnia kobieta wyprowadziła statek z opresji i okrążywszy przylądek Horn, dopłynęła szczęśliwie do San Francisco. Uratowała w ten sposób nie tylko żaglowiec, ale i jego ładunek łącznej wartości 350 tys. dol., co dzisiaj dałoby prawie 9 mln dol. W Ameryce została bohaterką. W uznaniu zasług armator przyznał jej 5 tys. dol. nagrody. Jej wyczyn opisała w roku 1857 „New York Daily Tribune”, nadając Mary przydomek „Heroiny morza”. Od początku żeglugi to mężczyźni królowali na morzach. Mówiono, że choć pływają na statkach z drewna, są ludźmi z żelaza. Marynarskie życie było przygodą i świetnym sposobem na zdobycie fortuny. Wiara, że kobieta na pokładzie przynosi pecha, sprawiała, że marynarze najchętniej wyrzuciliby każdą babę za burtę. Trzeba mieć… wiadomo co, żeby dowodzić takim towarzystwem, do tego jeszcze na szarpanym przez sztormy żaglowcu. Pani Patten, wprawdzie kobieta, musiała widocznie mieć to coś (choć trzeba przyznać, że stał za nią autorytet męża kapitana, nieważne, że nieprzytomnego). Jednak Mary postawiła tylko kropkę nad i w długiej historii babskiego żeglowania. Jej poprzedniczki – znacznie bardziej zdecydowane, a nawet okrutne – twardą ręką trzymały całe pirackie hordy. Do legendy przeszły dwie: Anne Bonny i Mary Read. Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski Niektórzy wrócili w rodzinne strony i zrobili kariery w wojsku, po innych ślad zaginął. Polscy piraci byli niegdyś postrachem mórz. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/polscy-piraci-siali-postrach-na-morzach-korsarze-znad-wisly-lupili-statki-i-sluzyli-krolom-polski-fot-public-domain-913df5f.jpg" width="938" height="686" alt="Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski (fot. public domain)" title="Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski (fot. public domain)" /> Jak szukano złota Nowego Świata? Piractwo przeżyło swój największy rozkwit po tym, jak floty angielska i niderlandzka rozgromiły hiszpańską Wielką Armadę. Do tej pory to Hiszpania bezsprzecznie dominowała na wodach. Do skarbów z Nowego Świata nie dopuszczała innych europejskich mocarstw, z którymi nieustannie wojowała. Anglia i Niderlandy najmowały więc korsarzy. Ich zadaniem było nękanie wroga u wybrzeży Nowego Świata. Najemnicy, zaopatrzeni w listy kaperskie, łupili hiszpańskie statki, czerpiąc ze swej działalności niemałe dochody. Dowódca korsarskiej jednostki zatrzymywał dla siebie część zdobytego łupu, resztę przekazując państwu, w którego służbie pływał. Z czasem zaczęły powstawać na Karaibach pierwsze bezpieczne dla korsarzy porty, do których ściągali awanturnicy ze wszystkich stron świata. Trudniący się piractwem karaibscy osadnicy, nazywani bukanierami, sprawili, że ten uroczy zakątek ziemi – z wyspą Tortugą czy jamajskim Port Royal – stał się pirackim eldorado. Kiedy potęga Hiszpanii się rozsypywała, wielu dotychczasowych korsarzy zaczęło szukać fortuny na własną rękę, pod piracką flagą. Właśnie wtedy powstał znany z literatury wizerunek morskiego pirata: barczystego, zarośniętego mężczyzny z drewnianą nogą i czarną opaską na oku, który w kufrze ukrywał zrabowane skarby. Piratki w męskim przebraniu W taki awanturniczy i kolorowy świat weszły Mary Read i Anne Bonny. „Koleje ich losu są tak niezwykłe, że niektórzy pewnie uznają je za lepsze od noweli lub romansu” – napisał jeden z biografów. Natomiast kapitan Charles Johnson, autor książki o Mary i Anne, zapewniał, że „wszystkie opowieści o szalonych kobietach potwierdzili wiarygodni świadkowie”. Mimo to w ich życiorysach jest ciągle wiele luk i niedopowiedzeń. Wszystko zaczęło się pod koniec XVII w., gdy na świat przyszła Mary – owoc niefrasobliwej przygody miłosnej owdowiałej Angielki (również o imieniu Mary), matki kilkunastomiesięcznego chłopca. Mąż kobiety, marynarz, a może nawet kapitan, po prostu nie wrócił pewnego dnia z rejsu. Mary nie należała do tych, które zamartwiały się nadto żałobą. Już wcześniej, za życia męża, nie żałowała sobie cielesnych przyjemności z innymi mężczyznami. Żeby ukryć ciążę, wyprowadziła się do przyjaciół na wieś. Kobieta utrzymywała dwójkę dzieci tylko dzięki wsparciu teściowej, która słała pieniądze na wychowanie wnuka, zaś o nowo narodzonej dziewczynce nie miała pojęcia. Pewnego dnia chłopiec zachorował i zmarł. Matka stanęła przed perspektywą braku gotówki. Postanowiła więc nie informować teściowej o śmierci wnuka, przebrała córeczkę za chłopca i nadal inkasowała pieniądze. I tak – ubrana w męskie ciuchy – dorastała młoda Mary. Być może te przebieranki sprawiły, że w dziewczynce pojawiła się chęć przeżycia męskiej przygody. Pewnego dnia oświadczyła, że zamierza zrobić karierę w wojsku. Trudno powiedzieć, ile w Mary było kobiecości, skoro bez problemu w męskim przebraniu dostała się do Flandrii, gdzie wstąpiła jako kadet do pułku piechoty. Wzięła nawet udział w kilku bitwach. Natury nie da się jednak oszukać i Mary, podobnie jak matka łatwo wpadająca w miłosne sidła, wkrótce zakochała się w koledze z wojska. Przystojny Flamand nie krył zdziwienia, gdy jeden z żołnierzy – stawiając swój los na jedną kartę – wyjawił mu, że jest kobietą i że darzy go uczuciem. Młody mężczyzna był tak zaskoczony, że oświadczył się i po zakończeniu służby poślubił Mary. Przez jakiś czas prowadzili razem karczmę w Bredzie. Wkrótce jednak mężczyzna zmarł. Małżeńska sielanka prysła. Jak kamuflaż pomógł Mary Młoda wdowa znalazła się w tarapatach. Trudno jej było samej prowadzić niezbyt dochodową karczmę, postanowiła więc oddać się temu, w czym była najlepsza. Czyli znowu wskoczyła w męskie odzienie i wstąpiła do wojska. Zaciągnęła się na statek i w poszukiwaniu przygody popłynęła do Indii Zachodnich. I doczekała się. Statek padł ofiarą piratów, którzy nie rozpoznawszy w Mary kobiety, postanowili wcielić do swojej załogi. Trudno dziś ustalić, jak to możliwe, że dziewczyna nie została rozpoznana. Nie zachowały się opisy jej wyglądu. Być może ubiór i zachowanie, a może nieco „trudna” uroda skutecznie maskowały fakt, że była kobietą. Więcej, nawet koledzy uznali ją za prawdziwego twardziela. Mary szybko zaczęła piąć się po szczeblach pirackiej kariery. Niewątpliwy talent, z jakim potrafiła roztoczyć przed „kolegami” wizję przyszłego bogactwa, sprawił, że niemal jednogłośnie okrzyknęli ją swoim przywódcą. A sama Mary szybko rozsmakowała się w pirackiej profesji. Wkrótce los podarował dziewczynie równą jej koleżankę. Zakochana w Perkalowym Jacku Również Anne Bonny była nieślubnym dzieckiem. Urodziła się w Irlandii około 1700 r. Jej ojcem był prawnik William Cormac, matką – jego służąca. Cormac czuł się odpowiedzialny za dziewczynkę, jednak posiadanie nieślubnej córki było dla niego dość niewygodne. Prawnik zatrudnił więc Anne w swojej kancelarii jako praktykanta. Pracowała w męskim przebraniu i nikt z otoczenia szanowanego prawnika nie podejrzewał, że młodzieniec to w istocie jego córka. Pewnego dnia prawda wyszła jednak na jaw, wywołując skandal. Anne już wcześniej przysparzała ojcu kłopotów, bo nigdy nie była grzeczną dziewczynką – już w wieku 13 lat dźgnęła nożem służącą. Życie zawodowe Cormaca legło w gruzach. Musiał się też rozwieść. Spakował manatki, a potem z Anne i jej matką opuścił rodzinny kraj. Wyjechali do Ameryki, gdzie dorobił się majątku. Ale nie takie życie wymarzyła sobie Anne. Już wcześniej brała udział w bijatykach i pijaństwach, teraz znowu zaczęło ją nosić. Szybko opuściła dom ojca, żeby wieść awanturnicze życie wśród poszukiwaczy złota. Polka pobiła kolejny rekord. To najstarsza kobieta, która przebiegła maraton Aleksandra Raczyńska zbliża się do 90. urodzin. Mimo wieku kondycji mógłby jej pozazdrościć niejeden nastolatek. Aktywna seniorka ma na koncie wiele sukcesów, a niedawno pobiła wyjątkowy ... Miała 19 lat, kiedy uciekła do Nassau na Bahamach wraz z marynarzem Jamesem Bonnym, którego wkrótce poślubiła. Uchodziła za kobietę z charakterem, podobno odstrzeliła przyrodzenie jednemu mężczyźnie, który usiłował ją obłapiać. W Nassau los zetknął Anne z „Perkalowym Jackiem”, czyli Johnem Rackhamem – piratem znanym z upodobania do barwnych strojów, o którym było głośno na Karaibach. Wywieszał na swoim okręcie piracką flagę własnego pomysłu, która oprócz trupiej czaszki, w miejscu piszczeli miała dwa skrzyżowane miecze. Z czasem taka właśnie flaga stała się znanym na świecie symbolem karaibskich piratów. Kobieta skomplikowała sprawy Jack przybył do Nassau, by skorzystać z dobrodziejstwa ogłoszonej właśnie amnestii. Był jednym z typowych karaibskich piratów. O amnestii pomyślał dopiero po utracie statku w bitwie z brytyjską marynarką koło Jamajki. I pewnie wiódłby potem spokojne życie, gdyby nie Anne. Kobieta zakochała się w nim bez pamięci, opuściła męża i wyznała miłość Rackhamowi. Wkrótce wzięła z nim ślub. Skarga prawowitego małżonka złożona u gubernatora Bahamów sprawiła, że Mary stała się – z powodu bigamii – przestępczynią ściganą na mocy prawa. Gdy zaszła w ciążę, w obawie przed wiszącym na niej wyrokiem, nakłoniła Jacka do powrotu na morze. Ten ukradł kotwiczący na Bahamach statek i – przysposobiwszy go do pirackiej służby – zebrał gotową na wszystko załogę. Dołączyła do niego Anne, a także grupa „nowych”, w której znalazła się też Mary Read. Obie kobiety, wciąż występujące w męskim przebraniu, szybko przypadły sobie do gustu. Pewnego dnia Anne, zafascynowana przystojnym marynarzem, odkryła przed nim swą tajemnicę. Ku swojemu zdumieniu, dowiedziała się, że również „on” jest kobietą. Efektem był podobno lesbijski romans. Tak czy inaczej obydwie panie stworzyły wraz z Johnem Rackhamem najsłynniejszą piracką załogę na Karaibach. I najbardziej okrutny trójkąt. Wesoły piracki trójkącik Już wkrótce o ich bogactwie zaczęły krążyć legendy. John, Mary i Anne, przejmując statek za statkiem, zgromadzili nieprzebrane skarby. Stali się też najbardziej poszukiwanymi piratami na Karaibach. Ich statek nazywano postrachem brytyjskiej floty, a lista „dokonań” trójki awanturników była imponująco długa. Za ich głowy wyznaczono gigantyczne nagrody. Gubernator Wysp Bahama wydał proklamację nazwaną „Rackham, Bonny and Read”, w której określił ich wrogami Korony Brytyjskiej. Stali się sławni. W tawernach na Karaibach opowiadano tylko o nich. Nieliczni świadkowie pirackich ataków tego trójkąta opowiadali o dwóch kobietach w męskich strojach, które dowodziły najgorszymi ze zbirów, wypełniającymi bez szemrania każdy rozkaz. Thomas Dillon, kapitan jednego ze zdobytych przez szajkę statków, zeznawał później, że Anne miała w ręku pistolet i obie kobiety „zachowywały się nieprzyzwoicie, przeklinały i bluźniły”. Właściciel innej jednostki widział, jak dwie kobiety przebrane za mężczyzn wykrzykiwały polecenia i podawały proch obsługującym działa piratom. Zgubił je brak ostrożności. Po zdobyciu kolejnego brytyjskiego statku Jack, Anne i Mary postanowili oblać zwycięstwo. W zatoce Negri na Jamajce urządzili huczną pijatykę i – zamroczeni – zasnęli pod pokładem. Obudziła ich brytyjska salwa. Nikt nie był w stanie podjąć obrony statku, jedynie Mary i Anne stawiały opór. Jednak mimo zaciekłej walki uległy w końcu przewadze dobrze wyszkolonego przeciwnika. Załoga Rackhama trafiła do więzienia. 17 listopada 1720 r. Sąd Admiralicji pod przewodnictwem sir Nicholasa Lawesa, gubernatora Jamajki, ogłosił werdykt. Dowódca pirackiej jednostki John Rackham i 10 członków załogi zostało skazanych na śmierć przez powieszenie. Wyrok wykonano następnego dnia. Piratki przy nadziei Mary i Anne stanęły przed sądem nieco później, bo 28 listopada 1720 r. Anne miała wtedy około 20 lat, wiek Mary pozostaje nieznany. Można jedynie przypuszczać, że była niewiele starsza od Anne. Obydwie zachowywały się hardo. Wyznały, że nie tylko dobrowolnie wstąpiły do załogi pirackiego statku, ale też nim dowodziły. Zostały skazane na śmierć. Dziewczyny miały jednak tajną broń. Poinformowały sąd, że są w ciąży i proszą o odłożenie egzekucji. Po przeprowadzeniu badań, które potwierdziły, że mówią prawdę, odstąpiono od wykonania wyroku. Niestety, Mary zmarła w trakcie porodu. Losy jej dziecka pozostają nieznane. Anne Bonny miała więcej szczęścia. Jej ojciec, wówczas cieszący się powszechnym szacunkiem właściciel ogromnej plantacji, miał rozległe koneksje. Wymógł na władzach Jamajki ułaskawienie córki. Gdy tylko opuściła więzienie, wyjechała do Charleston w Południowej Karolinie, gdzie urodziła dziecko Rackhama. Dość szybko, bo 21 grudnia 1721 r., poślubiła szanowanego Josepha Burleigha, z którym miała jeszcze… 10 dzieci! Zmarła w Charleston w 1782 r. w wieku 80 lat jako powszechnie szanowana dama. Jeszcze w XVIII w. dwie piratki, Anne Bonny i Mary Read, opisał w swej bestsellerowej książce Daniel Defoe. I tak kobieca para stała się równie sławna jak najwięksi bohaterowie pirackich legend.
Sekret Wyspy Skarbów. Gdzie został zakopany prawdziwy piracki skarb?
Czy wyspa skarbów opisana w powieści Stevensona istnieje naprawdę? Co można na niej znaleźć? Czy zostały tam zakopane pirackie skarby? A może wciąż trzeba uważać, by tam nie zginąć?
W tym artykule: Wyspa Skarbów Stevensona Zagubiona Norman Island Trudne warunki na statkach Norman Island dziś Przeszukiwanie jaskiń na wyspie Skrzynia Truposza to kolejna wyspa Pamiętam to, jakby wydarzyło się wczoraj. Podszedł do drzwi gospody ciężkim krokiem, a za nim ktoś przywlókł wózek z jego marynarskim kufrem. Był to człek wysoki, silny, zwalisty, o twarzy spalonej słońcem. Nasycony dziegciem harcap opadał na jego przeżarty kurzem niebieski kubrak. Dłonie miał szorstkie i poorane bliznami. Paznokcie czarne i połamane, a przez policzek biegła mu szrama od cięcia szablą, biała pośród zbrązowiałej jak orzech twarzy. Wyspa Skarbów Stevensona Pamiętam, jak rozglądał się po zatoce, pogwizdując z cicha, a potem zaśpiewał nagle starą żeglarską piosenkę, której później tak często musieliśmy wysłuchiwać: „Piętnastu chłopa na truposza skrzyni – Ju-hu-hu, i butelka rumu!” – dzięki tym pierwszym wersom „Wyspy skarbów” R.L. Stevensona (1881 r.) pokolenia chłopców z wypiekami na twarzy przenosiły się w świat piratów. Pełen tajemnic, przygód i skarbów. Historia, którą stworzył Stevenson, to zlepek wielu legend krążących po morzach i oceanach. Pisarz dodał to i owo od siebie, podkoloryzował postacie, a na bohatera – co było posunięciem genialnym – obrał chłopca. Oto gdzieś na angielskim wybrzeżu mały Jim Hawkins pomaga rodzicom prowadzącym gospodę „Admirał Benbow”. Choć położona nad piękną zatoką, gości ma niewielu. Ale to akurat przypada do gustu Billowi Bonesowi, ogorzałemu, mrukliwemu, stroniącemu od towarzystwa kapitanowi, który przybywa w jej progi, mając za bagaż jedynie niewielką drewnianą skrzynię. Na jej dnie spoczywa mapa wskazująca miejsce zakopania przez kapitana Flinta niewyobrażalnych skarbów. W pogańskiej świątyni odkryto złoty skarb wotywny. Mógł należeć do wikingów Norwescy archeolodzy prowadzili wykopaliska w dawnej pogańskiej świątyni, nieopodal jeziora Mjøsa. Odnaleźli tam pięć złotych blaszek, na których widniały wizerunki kobiet i mężczyzn. ... Fortuna stanowi własność całej załogi pirackiego okrętu, ale Bones ani myśli dzielić się majątkiem. Ucieka, czując na plecach oddech ścigających go kamratów. Wreszcie dopada go Czarny Pies, sprowadzając do gospody resztę kompanii i tak rozpoczyna się wielka przygoda Jima wiodąca na Wyspę Skarbów. Wyrusza tam w towarzystwie kapitana Smolletta i doktora Liveseya. Na fabułę powieści duży wpływ miał fakt, że Stevenson zaczął ją pisać na życzenie swej wybranki Fanny Osbourne i jej dwunastoletniego syna Lloyda. A tworzył książkę w górach Szkocji, w Pitlochry. Kraina ta co prawda należy do umiarkowanej strefy klimatycznej, lecz o wybitnie morskim charakterze. Nierzadko kreślił słowa w asyście ciągnących się za oknami upiornych mgieł, łomoczących w okna ulew i wichrów zawodzących po nocy. Skoro tak, to można byłoby podejrzewać, że tytułowa wyspa powstała jedynie w wyobraźni pisarza. Lecz nie. Okazuje się, że istnieje naprawdę! Zagubiona Norman Island Leży na Morzu Karaibskim. Dokładnie zaś na ziemiach brytyjskiego terytorium zamorskiego w Ameryce Środkowej zwanego Brytyjskimi Wyspami Dziewiczymi. Obejmują one 36 wysp i wysepek (w tym 11 niezamieszkanych) w północnej części archipelagu. Największe z nich to: Tortola, Anegada, Virgin Gorda, Jost Van Dyke. Odkrył je w 1493 r. Krzysztof Kolumb. Co prawda w 1648 r. Tortolę zajęli Holendrzy, ale już od 1666 r. niepodzielnie zapanowali tam Brytyjczycy. Dwieście lat później wyspy te oficjalnie stały się kolonią brytyjską, a od 1967 r. posiadają wewnętrzną autonomię. I właśnie na terytorium Brytyjskich Wysp Dziewiczych znajduje się Norman Island, na której to Stevenson umieścił akcję swej powieści. Dzisiaj dotrzeć na nią najlepiej przez Nowy Jork, skąd dalsza droga – na Tortolę – wiedzie również samolotem. Lecz dalej, na Wyspę Skarbów, można się dostać, jak za czasów Jima Hawkinsa, jedynie drogą morską. Ja na spotkanie Długiego Johna Silvera i kapitana Smolletta wyruszyłem na nowoczesnym katamaranie, pokonując ostatni odcinek szlakiem przetartym przez powieściową „Hispaniolę”. Patrząc na wody oceanu i mijane wysepki, cały czas słyszałem skrzypienie masztu szkunera, łopot brezentowych żagli, szum olinowania i pokrzykiwanie załogi: „aj, aj, kapitanie” w odpowiedzi na wydawane przez Smolletta rozkazy. Wizje Stevensona pięknie komponowały się ze szmaragdową tonią, ogromem przestrzeni, chmurami na słonecznym niebie i dziecięcymi wyobrażeniami o morskich podróżach. Tylko że, nijak miały się do rzeczywistości. Trudne warunki na statkach Wbrew romantycznym opisom Stevensona służba na morzu była w tamtych czasach strąceniem na dno piekieł. „Kapitanowie sprawowali na pokładzie niepodzielną i absolutną władzę, którą wielu z nich egzekwowało z szokującą brutalnością” – pisze w „Republice piratów” Colin Woodard. Kara chłosty czy pobicie pałkami za najmniejsze przewinienia były chlebem powszednim dla żeglarzy, którzy w hierarchii społecznej stali na równi z kryminalistami. Karani tracili nie tylko zęby, ale też oczy, palce i ręce. Zdarzali się zwyrodniali kapitanowie, którzy kazali karanym nieszczęśnikom pić mocz lub też wpychali im do ust ekskrementy. „Pomieszczenia były ciemne – opisuje Woodard – i słabo wentylowane, śmierdziało wodą zęzową i niemytymi ciałami. Szczury, wszy i karaluchy panoszyły się po pokładzie, roznosząc choroby takie jak tyfus, dur brzuszny i dżumę”. Jedzenie przyprawiało o wymioty: „Solona wołowina lub wieprzowina stanowiła podstawę marynarskiej diety; wyciągano ją prosto z beczek, często suchą i twardą, niekiedy jednak zgniłą i robaczywą. Żeglarze zamykali oczy przed włożeniem pokrytych pleśnią, śmierdzących delicji do ust, aby nie widzieć robaków”. Jak podają kroniki, pojedynczy rejs przeżywało średnio 60% załogi. Kapitanowie statków kupieckich próbowali wszelkich sztuczek, by nie wypłacać załogom pieniędzy. Potrącano im za wszystko, nawet za uszkodzenia towaru wskutek sztormu. Bywało, że po kilkunastomiesięcznym rejsie marynarz nie dostawał ani pensa, jego rodzina zaś żyła w skrajnej nędzy. W Królewskiej Marynarce panowała natomiast iście niewolnicza maksyma: „mając w ręku jego pieniądze, masz w garści też i człowieka”. Dlatego po powrocie z rejsu nie wypłacano marynarzom pensji, dopóki nie zaciągnęli się ponownie. Nic dziwnego, że znajdowali się tacy, którzy – nie tylko w akcie desperacji – rozpoczynali walkę o zwyczajną ludzką godność, honor, sprawiedliwość i wyrównanie krzywd, wstępując na drogę piractwa. Niewielu piratów służyło jednak na okrętach więcej niż cztery lata. Średnia wynosiła około dwóch. Umierali z powodu nękających załogi chorób, w walce lub na szubienicy. To było wpisane w ryzyko ich zawodu. Lecz potrafili przeciwstawić się ówczesnym potęgom morskim: Anglii i Hiszpanii, odcinając je od zamorskich kolonii i szlaków handlowych. Niektórzy twierdzą, że występując przeciw tyranii, stworzyli podwaliny pod niepodległość USA. Na pewno wśród piratów i korsarzy byli też Polacy. Norman Island dziś Gdy dotarłem do Norman Island, uważnie penetrowałem ją wzrokiem. Stevenson plastycznie opisał okolicę: „Wyspa miała około 9 mil długości i 5 mil szerokości, a jej kształt przywodził na myśl opasłego smoka stojącego na tylnych łapach. Były tam dwie wygodne, otoczone lądem zatoki oraz wzgórze pośrodku o nazwie Luneta”. Opis okazuje się niezbyt precyzyjny. Długość Norman Island wynosi zaledwie 2,5, a nie 9 mil. Zaś powierzchnia niecałe 250 ha. Norman do dzisiaj nie jest zamieszkana na stałe przez ludzi, a jej jedynymi stałymi lokatorami są kozy. Lecz inne książkowe szczegóły nabierają rzeczywistego kształtu. Chociażby zachwalane przez Silvera Kotwicowisko Kapitana Kidda, do którego „Hispaniola” dopłynęła, „wyostrzając kurs i podchodząc do wyspy od nawietrznej”. Nie było według starego pirata lepszego miejsca na rzucenie kotwicy. I faktycznie Długi John Silver miał rację. Dzisiaj w tym miejscu jest duży port jachtowy zwany „Zatoką”, oferujący bezpieczne schronienie wszystkim jednostkom. Co prawda nie trzeba na brzeg przeprawiać się łódką – bo cumować można nie tylko do boi, lecz i długiego drewnianego pomostu wiodącego na piaszczystą plażę – ale szmaragdowa toń i lekka bryza od morza są, wypisz, wymaluj, te same. Piraci z „Hispanioli” po wyjściu na brzeg rozpalili ognisko, by się rozgrzać i zabawić przy butelce rumu. Dziś można wygodnie rozsiąść się przy stolikach klimatycznej tawerny „The Pirates”. Gwar tu niebywały, a gości z cumujących nieopodal jachtów bez liku. Jak widać, czar pirackich legend pozostał wciąż żywy, choć i walory turystyczne Norman Island nie są bez znaczenia. Przeszukiwanie jaskiń na wyspie Przez wyspę można przejść dwoma przetartymi ścieżkami. Zejście nawet kilka metrów w bok jest niemożliwe. Gęsta ściana niskich, niezwykle mocno osadzonych w podłożu krzewów o gęstej koronie i ostrych kolcach stanowi zaporę nie do pokonania. Stevensona mocno musiała ponosić fantazja, gdy kazał obdartemu Ben Gunnowi biegać po stokach, by śledzić Jima Hawkinsa. Podobnie jest z warownią, w której dziedzic Trelawney, Livesey, Jim i reszta schronili się przed zbuntowaną załogą: „Prawie na samym szczycie pagórka biło źródło czystej wody. Wypływało spod czegoś w rodzaju bunkra z grubych bierwion, mogącego pomieścić ze czterdziestu ludzi i zaopatrzonego ze wszystkich czterech stron w otwory strzelnicze dla muszkietów. Dookoła wykarczowano szeroki pas, a wszystko otoczono wysoką na sześć stóp palisadą, bez żadnej bramy czy przejść, zbyt mocną, by można ją było obalić bez wysiłku i straty czasu, a jednocześnie nie dość zwartą, by dać osłonę oblegającym”. Sęk w tym, że na Norman Island drzew jak na lekarstwo i o grube bierwiona bardzo trudno. Byłem też ciekaw jaskiń opisanych przez Stevensona – zwłaszcza że nie wiadomo, którą zamieszkiwał samotny pirat Ben Gunn. Sprawdziliśmy kilka. Szukając zagubionych skarbów, schodziłem nawet pod wodę w różnych jaskiniach, lecz oczywiście bez efektu. A co ze skrzynią z piosenki, którą śpiewał Bones: „Piętnastu chłopa na truposza skrzyni – Ju-hu-hu, i butelka rumu! Trunek i diabli resztę wykończyli – Ju-hu-hu, i butelka rumu!”. Czym była? Istniała? Skrzynia Truposza to kolejna wyspa Mały Jim Hawkins sądził, że ta „truposza skrzynia” to wielki kufer, który stał w należącym do kapitana frontowym pokoju na piętrze. Ja i wszyscy moi koledzy kiedyś myśleliśmy tak samo. Ale skrzynia nawet olbrzymiego truposza nie zdołałaby pomieścić na swym wieku piętnastu mężczyzn! Bo też i nie o mebel chodziło. Okazuje się, że wymieniana w piosence skrzynia truposza to… wyspa znajdująca się zaledwie kilka mil od Norman Island. I nosi dokładnie taką nazwę: Dead Chest. ​​​​​​​ Faktycznie, jej widok z daleka przynosi jak najgorsze skojarzenia, bo też wygląda jak gigantyczna czarna trumna. Niewykluczone, że niegdyś wysadzano na nią skazańców i odszczepieńców pirackich załóg, by powoli żegnali się z życiem – stąd nazwa. Jest trudno dostępna. Porywisty wiatr, wysokie fale i podwodne skały czynią z niej fortecę odciętą od świata. Każdemu, kto próbuje na wyspie wylądować, grozi niebezpieczeństwo, że statek zatonie, a on zginie w odmętach. Mówi o tym jednoznacznie ostrzeżenie wypisane dużymi literami na tablicy ustawionej przy brzegu. I to jest najbardziej zabójcza tajemnica „Wyspy skarbów”.
Ostatni polski pirat zabił niedoszłą narzeczoną w Waszyngtonie. Jego skarbu nigdy nie odnaleziono
Józef Olszewski dorobił się na grabieżach i handlu niewolnikami. Do dziś nie wiadomo, co się stało ze złotem, które zgromadził ostatni polski pirat.
W tym artykule: Jak Polak spod Płocka stał się karaibskim piratem Olszewski dorobił się na przemycie niewolników Ostatni polski pirat zgromadził złoto w jaskini Nieznane losy skarbu Olszewskiego Pod koniec lat 70. XIX wieku Waszyngtonem wstrząsnęła wiadomość o zabójstwie pięknej Clothilde MacGregor i jej ojca, producenta wyrobów gumowych. Oboje zostali zasztyletowani przez człowieka, który od wielu miesięcy bezskutecznie starał się o rękę dziewczyny. Był nim trzydziestoparoletni imigrant Józef Olszewski. Polak pojawił się w stolicy USA kilka lat wcześniej i dzięki ogromnemu majątkowi z marszu wszedł do waszyngtońskiej socjety. Jednak dla Clothilde był zbyt nieokrzesany i tajemniczy, by uznawała go za dobrego kandydata na męża. Przeczucia nie myliły dziewczyny. Młodość Olszewski spędził na morzu jako pirat i handlarz niewolnikami. Jak Polak spod Płocka stał się karaibskim piratem Kilka lat po tym zdarzeniu do rodziny Olszewskich mieszkającej w guberni płockiej na zachodnich kresach Imperium Rosyjskiego dociera list, wysłany z meksykańskiego miasta Veracruz. Nadawcą jest ukrywający się przed amerykańskim wymiarem sprawiedliwości Józef. Clotilda: ostatni statek niewolników. Jak do dziś przetrwała ich kulturowa tożsamość W maju zeszłego roku, 400 lat po tym, jak pierwsi Afrykanie w łańcuchach postawili stopę na terenie angielskiej kolonii Wirginia, zespół archeologów podwodnych poinformował o odnalezieniu w... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/afrykanscy-niewolnicy-przewozeni-lodzia-na-statek-niewolnikow-clotilda-w-1860-roku-do-portu-niewolnikow-w-dzisiejszym-beninie-painting-by-kadir-nelson-6891bff.jpeg" width="938" height="528" alt="Afrykańscy niewolnicy przewożeni łodzią na statek niewolników Clotilda w 1860 roku, do portu niewolników w dzisiejszym Beninie. (PAINTING BY KADIR NELSON" title="Afrykańscy niewolnicy przewożeni łodzią na statek niewolników Clotilda w 1860 roku, do portu niewolników w dzisiejszym Beninie. (PAINTING BY KADIR NELSON" /> 20 lat wcześniej opuścił rodzinne strony, zostawiając rodziców, ósemkę rodzeństwa i niewielki rodzinny majątek. Z flisakami dopłynął do Gdańska, gdzie zamustrował się na holenderski okręt handlowy. Tak trafił do amerykańskiego Nowego Orleanu. Chociaż niewolnictwo w USA zostało już zniesione, handel żywym towarem wciąż był dochodowym zajęciem. Głównymi odbiorcami przywożonych z Afryki niewolników stali się teraz plantatorzy trzciny cukrowej z Brazylii. Od kiedy proceder stał się nielegalny i tępiony przez floty wielu państw, ceny znacznie wzrosły. Punktem przerzutowym były Karaiby. Transport zapewniali właściciele statków z Nowego Orleanu. To właśnie na jeden z nich, „Salamandrę”, zaciągnął się Olszewski. Olszewski dorobił się na przemycie niewolników Okręty zajmujące się przemytem niewolników były traktowane jak jednostki pirackie. Ich załogom groziła nie tylko konfiskata ładunku, ale i śmierć. Kiedy więc w czasie powrotu z Afryki Zachodniej „Salamandra” została przechwycona przez brytyjski szkuner patrolowy, incydent przerodził się w krwawe starcie. Przemycający niewolników statek poszedł na dno. W małej szalupie uratowali się tylko Józef Olszewski i zawdzięczający mu życie kapitan. Cudem wrócili do Nowego Orleanu. Po tej przygodzie Olszewski i jego pryncypał porzucili pirackie zajęcie. Zamieszkali na południu Stanów Zjednoczonych, żyjąc z majątku, który kapitan zbił na handlu niewolnikami. Umierając, wdzięczny kompan wszystko, co miał, zapisał Polakowi. A miał niemało. Po śmierci kapitana Olszewski opuścił południe Stanów Zjednoczonych i przeniósł się do Waszyngtonu. Tam kupił efektowną rezydencję i stajnię koni wyścigowych – przepustki do świata elity. Poznał Clothilde, której matka, z domu Morantowicz, była Polką. Ostatni polski pirat zgromadził złoto w jaskini Zawiedziona miłość i dokonane w afekcie podwójne zabójstwo powodują, że bogaty rentier znów staje się poszukiwanym przestępcą. Olszewski ucieka na zachodnie terytoria USA, przez pewien czas ukrywa się wśród Indian. Z pomocą zaufanych ludzi wycofuje z banków aktywa. Gdy ma już w rękach większość fortuny, przenosi się do Meksyku. Zamieszkuje w ustronnej wiosce nad morzem, niedaleko Veracruz. Sytuacja polityczna w Meksyku jest jednak niestabilna i Olszewski traci zaufanie do banków. Powoli skupuje złoto, które gromadzi w jednej z jaskiń. Część pieniędzy pozostawia jako kapitał na rozruch kolejnego przedsięwzięcia. Będzie nim znów handel niewolnikami. Olszewski odnawia stare kontakty, kupuje statek, mustruje załogę. Wie, że jako pirat nie ma przed sobą długiego życia. Pisze więc list do ojca w Polsce, informując o miejscu ukrycia skarbów. Nieznane losy skarbu Olszewskiego Jednak biedny, drobny szlachcic spod Płocka nie dysponuje wystarczającymi środkami, by wyprawić się do Meksyku po wskazaną przez syna fortunę. List ląduje na strychu, gdzie niemal dwadzieścia lat później odnajdzie go siostrzeniec adresata. Cieśnina piratów Cieśnina Malakka oddziela indonezyjską wyspę Sumatra od Półwyspu Malajskiego, na którego czubku tkwi pyszniący się bogactwem Singapur. Na to barwne wodne królestwo składają się setki rz... Opublikowane w 1899 roku na łamach tygodnika „Wędrowiec” opisy losów ostatniego polskiego pirata wzbudziły sensację. Nie wiadomo jednak, co stało się ze skarbem Józefa Olszewskiego i czy rodzina podjęła próbę jego odnalezienia. Nieznane są też dalsze losy Polaka. Prawdopodobnie zginął po zatopieniu jego okrętu przez brytyjskie patrolowce gdzieś na Karaibach, kiedy wiózł kolejną partię afrykańskich niewolników.
Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski
Niektórzy wrócili w rodzinne strony i zrobili kariery w wojsku, po innych ślad zaginął. Polscy piraci byli niegdyś postrachem mórz.
W tym artykule: Polscy piraci służyli królom Królewscy kaperzy dorabiali sobie zwykłymi rabunkami Okręt „Peter von Danczk” siał postrach w Europie Piraci zdobyli obraz, który dziś można oglądać w Gdańsku Medyk z Elbląga służył na pirackim okręcie Dzięki Polakowi pirat Henry Morgan zyskał złą sławę Historia uprawiania pirackiego procederu przez Polaków jest długa. Polscy piraci byli wśród hanzeatyckich kaperów oraz bukanierów. Czyli słynnych piratów, których królestwem była wyspa Tortuga, napadających na hiszpańskie statki i kolonie na zlecenie rządów Anglii, Francji i Holandii. Nazwa pochodzi od ich ulubionej potrawy z dzikich świń. To postaci znane m.in. z filmów „Piraci z Karaibów”. Polscy piraci służyli królom W dawnej Rzeczypospolitej pływanie po morzach było traktowane jako zajęcie niebezpieczne i niegodne szlachcica. Jednak już w czasach Kazimierza Jagiellończyka pojawiła się konieczność stworzenia floty najemników do łupienia statków państw, z którymi Polska była w stanie wojny. Było to tzw. kaperstwo. Kapitan okrętu, który wynajmował się na służbę u władcy, otrzymywał glejt zaświadczający, że działa z jego upoważnienia. Metoda była o wiele tańsza niż budowanie floty państwowej, jednak ryzykowna. Rabujący dla króla najemnicy często przekraczali przyznane im uprawnienia, napadając na okręty i porty państw neutralnych. To prowadziło do licznych konfliktów i aktów odwetu. Cieśnina piratów Cieśnina Malakka oddziela indonezyjską wyspę Sumatra od Półwyspu Malajskiego, na którego czubku tkwi pyszniący się bogactwem Singapur. Na to barwne wodne królestwo składają się setki rz... Pierwsi „państwowi piraci” zaczęli działać na Bałtyku w czasie wojny trzynastoletniej z Zakonem Krzyżackim, wspomaganym przez Danię i Holandię. Głównym zadaniem działających pod królewską banderą kaprów było odcięcie Krzyżaków od dostaw żywności, broni i prochu, docierających przez port w Królewcu. Polska flota kaperska przechwyciła kilkadziesiąt holenderskich i duńskich statków. Stoczyła 21 bitew morskich, prowadziła też skuteczną blokadę portów. Królewscy kaperzy dorabiali sobie zwykłymi rabunkami Walczące dla Rzeczypospolitej jednostki często „dorabiały” sobie zwykłym piractwem. Atakowały między innymi hanzeatyckie miasto Lubeka, z którego portu rabowano towary i uprowadzano statki. Z tego powodu na szafot trafili schwytani przez Duńczyków kapitanowie, gdańszczanin Mateusz Schutte i Jesse Mortensen, Szwed w polskiej służbie. Chociaż mieli wystawione przez Kazimierza Jagiellończyka patenty kaperskie, potraktowano ich jak piratów i stracono. Kaprowie oddali też duże zasługi Rzeczypospolitej za panowania Zygmunta Starego, gdy doszło do sojuszu cara Wasyla III z zakonem krzyżackim w Inflantach. Stawką był dostęp do Bałtyku. Z braku czasu na budowę floty ogłoszono, że każdy, kto wystawi i uzbroi okręt do wojny z Moskwą i Zakonem, będzie miał prawo zatrzymać wszystkie zdobyte w jej trakcie łupy. Wyposażeni w królewskie listy, pozwalające na zdobywanie, konfiskowanie, palenie i zatapianie statków i okrętów nieprzyjaciela, „milites nostri maritimi” (nasi żołnierze morscy) ruszyli w stronę Narwy i Rewla (obecnie Tallin). Skutecznie je zablokowali oraz dokonali wielu krwawych i łupieżczych wypadów również w głębi lądu. Okręt „Peter von Danczk” siał postrach w Europie 27 kwietnia 1473 roku na wodach kanału La Manche doszło do starcia, w wyniku którego do Polski trafił bezcenny obraz ołtarzowy „Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga. Jego zdobywcą był działający z upoważnienia rady miejskiej Gdańska kaper Paweł Beneke. Jako kapitan zdążył się wsławić w czasie wojny miast hanzeatyckich z Anglią, zdobywając m.in. statki, którymi podróżowali burmistrzowie Londynu i Dover. Tym razem przeciwnikiem była ogromna galera „San Matteo”, współwłasność księcia Burgundii i florenckiego banku Medyceuszów. Okręt, którym dowodził Beneke – „Peter von Danczk”, czyli „Piotr z Gdańska” – był już słynną na europejskich wodach kaperską jednostką. Do Gdańska przybył w 1462 roku, wioząc sól z Francji, jeszcze jako „Pierre de La Rochelle”. Tam uszkodziła go burza. W obliczu wojny z Anglią postanowiono przerobić wrak na kaperski okręt. Wyposażony w 17 dział, 15 potężnych kusz i 400-osobową załogę „Peter von Danczk” budził wśród wrogów Hanzy wielkie przerażenie. Samo jego pojawienie zniechęcało do podejmowania zbrojnych akcji. Piraci zdobyli obraz, który dziś można oglądać w Gdańsku Brak kontaktu bojowego spowodował jednak upadek morale załogi. Widok burgundzkiego kolosa „San Matteo” wywołał wśród niej panikę. Kapitan, nie mogą znieść padających z pokładu wrażej jednostki docinków, wygłosił słynną przemowę, którą zagrzał swoich ludzi do walki. „Lepiej umrzeć, niż hańbę do końca życia nosić!” – wołał. „Żeby nas dzieci palcami wytkały, krzycząc: to ci, co się Włochom pogonić dali? Jest tęgi łup do wzięcia, ale nieco pracy będzie nas on kosztował. Chcecie, jako ja, poważnie działać?”. Zacięta walka zakończyła się przejęciem „San Matteo” i jego ładunku. Wartość zdobyczy oszacowano na ogromną kwotę 48 tys. guldenów. Protesty Burgundczyków i interwencja papieża Sykstusa IV na niewiele się zdały. Łup został podzielony pomiędzy marynarzy i współwłaścicieli „Petera” (Beneke miał w nim 1/6 udziałów). „Sąd Ostateczny” trafił do gdańskiej bazyliki mariackiej, a następnie do muzeum. Do dziś pozostaje najcenniejszym gotyckim dziełem sztuki w mieście. Medyk z Elbląga służył na pirackim okręcie W 1683 roku Henry Morgan, jeden z najsłynniejszych karaibskich piratów, był już uszlachconym przez brytyjskiego króla urzędnikiem na Jamajce. Wtedy jednak jego polityczna kariera zaczęła się chwiać za sprawą wydanej w Holandii książki. Dzieło nosiło tytuł „Bukanierzy amerykańscy. Prawdziwy opis najbardziej pamiętnych gwałtów, popełnionych w ostatnich latach na wybrzeżach Indii Zachodnich przez bukanierów z Jamajki i Tortugi”. Jego autorem był pochodzący z Elbląga osobisty lekarz Morgana. Nazywał się Aleksander Exqemeling (jego ojciec był Holendrem, a matka Polką), do piratów przyłączył się w wieku 21 lat, kiedy pracował jako służący na Tortudze. Piraci z Karaibów On przystojny jak Jack, ale na szczęście z pełnym uzębieniem. Ja blond jak Elizabeth, choć zamiast gorsetu mam na sobie bikini. Razem wyruszamy śladem bohaterów Piratów z Karaibów. Czy bę... Od 1666 roku Exqemeling brał udział w wszystkich pirackich eskapadach Morgana. Włącznie z rajdem na Panamę, zakończonym jej spaleniem i wymordowaniem 300-osobowej hiszpańskiej załogi. Jako osobisty lekarz i fryzjer miał wgląd w plany słynnego korsarza, co – jak się okazało – zamierzał wykorzystać. Exqemeling nie był bowiem typowym piratem. Do karaibskich bukanierów przyłączył się, żeby zdobyć pieniądze na… studia medyczne. Dzięki Polakowi pirat Henry Morgan zyskał złą sławę W 1674 roku Aleksander Exqemeling ostatecznie rozstał się z Morganem i wyjechał do Amsterdamu. Tam pięć lat później został wpisany na listę gildii chirurgów. Pomogło mu w tym praktyczne doświadczenie, które zdobył lecząc piratów. Miał także talent literacki. W „Bukanierach” opisał m.in. sytuację, kiedy Morgan ucieka z pola bitwy z łupem, pozostawiając kompanów na pastwę losu. W rezultacie Henry Morgan oskarżył Exqemelinga o zniesławienie i wytoczył proces wydawcom jego książki. Otrzymał co prawda 200 funtów odszkodowania, ale utraconej reputacji nigdy nie odzyskał. I tak za sprawą lekarza pirata z Elbląga przeszedł do historii jako jeden z najbardziej krwiożerczych i bezwzględnych karaibskich korsarzy.
Polscy podróżnicy oko w oko z piratami na Amazonce! Relacja z wyprawy Dawida Andresa i Huberta Kisińskiego
Kolorowa koszulka, luźne spodnie, szpanerskie okulary najlepiej “ray-bany”, tlenione włosy – tak wygląda typowy pirat grasujący na amazońskich wodach na brazylijskim terytorium pomiędzy Tefe a Manaus. Niczym nie przypomina Johny’ego Depp’a z “Piratów z Karaibów” czy choćby Kapitana Hooka z “Piotrusia Pana”. Nie szuka też skrzyni ze złotem, interesuje go nieco inny rodzaj łupu – narkotyki.
W ciągu kilku dni podróżujący rowerami po Amazonce bracia Dawid Andres i Hubert Kisiński na własnej skórze trzykrotnie przekonali się, że spotkanie z piratami nie ma nic wspólnego z przygodowymi opowieściami w stylu “Wyspy skarbów” Stevensona czy “Kapitana Blood” Sabatiniego. Gość w dom, Bóg w dom Po świętach spędzonych z kolumbijskimi przyjaciółmi w Tabatinga, bracia z nową werwą wskoczyli na swe amazońskie rowery i poszli jak burza. Już pierwszego dnia pobili swój rekord pokonując odcinek 100 km. Wspomagani szybkim nurtem rzeki wkrótce osiągnęli kolejny sukces – 130 kilometrów w ciągu jednego dnia. Pierwsze dni w Brazylii upłynęły jednak pod znakiem tęsknoty za peruwiańską serdecznością. Przyzwyczajeni do sympatycznych spotkań z miejscową ludnością, bracia zderzyli się z panującą na pograniczu peruwiańsko-kolumbijsko-brazylijskim wręcz wrogością w relacjach pomiędzy tymi narodowościami. Niejako rykoszetem, Polakom też się dostało. - Pierwszą noc spędziliśmy na plaży – opowiada Dawid. – Druga noc, fajna wioska, no to podpływamy i pytamy napotkanego mężczyznę, czy możemy przenocować. A on zaczął wrzeszczeć: won stąd! Spływajcie! Wynoście się natychmiast! Pierwszy raz od czterech miesięcy spotkaliśmy się z taką reakcją. Płyniemy dalej, jest barka. Pytamy właściciela, czy możemy u niego spać. On odpowiada po hiszpańsku, że jasne, nie ma sprawy. Okazało się, że to Peruwiańczyk. Zdaniem Dawida to niemiłe podejście wynika głównie z tego, że brano ich za Peruwiańczyków – mówią po hiszpańsku, Dawid nosi kapelusz peruwański, a do tego jest mocno opalony. – Dawid, ale jak oni mogą myśleć, że jesteś Peruwiańczykiem, jak ty masz prawie 1,90 m wzrostu? – śmieje się Hubert. Im dalej w głąb Brazylii, tym spotkania stawały się bardziej przyjazne, a poziom gościnności rośnie z każdym pokonanym kilometrem. Bracia zaczęli się już nawet przyzwyczajać, że na brzegu wita ich tłum mieszkańców, którzy najpierw zgarniają cały ich dobytek i przenoszą do któregoś z domów. Potem rozdzielają, u kogo podróżnicy będą spać, u kogo zjedzą kolację, a u kogo śniadanie. - My to najchętniej spalibyśmy w namiocie, zwłaszcza że upał w nocy w pomieszczeniach jest trudny do zniesienia – mówi Dawid. – Ja mieszkam w Arizonie, więc jestem przyzwyczajony do gorąca, ale Hubert rzęzi pół nocy próbując złapać powietrze. Trudno też wypłynąć wcześnie rano, zwykle o 6-6:30 byliśmy już w drodze, a tu z rana dostajemy zaproszenie: “panowie, kaweczka, ciasteczka” i …wypływamy o 8. Jednak gdy widzą, jak ludzie wykrapiają dla nich pomieszczenia do spania preparatami odstraszającymi moskity, jak przygotowują różne odmiany ryb i farinę, czyli suszoną jukę, jacy są dumni, że mają pod swoim dachem “Polonês”, to nie są w stanie odmówić tej gościnności na miarę polskiego powiedzenia “Gość w dom, Bóg w dom”. Piracka psychoza W każdej brazylijskiej wiosce w dorzeczu Amazonki głównym tematem rozmów z rowerzystami było bezpieczeństwo. A raczej grożące im na rzece niebezpieczeństwo. Mieszkańcy sami boją się wypływać na odległość 20-30 km, w obawie przed spotkaniem z piratami, więc nie kryli zdumienia, że bracia pokonali taki kawał rzeki i … jeszcze żyją. Zasypywali ich zatem opowieściami o fatalnych i tragicznych w skutkach wydarzeniach, o których słyszeli, albo które widzieli albo nawet …wymyślili. W każdej niemal miejscowości mówili o tym, jak w ubiegłym tygodniu zabito grupę Peruwiańczyków, inną grupę ograbiono, innych z okrucieństwem poraniono, a w jednej nawet piraci trzy tygodnie temu spotkali na rzece trzech Polaków na rowerach i … trrratatatatata … wystrzelali ich wszystkich! - W tych rozmowach czuć było troskę ludzi o nasze bezpieczeństwo. Ale czasem miałem już dość tych ostrzeżeń, przygnębiało mnie to i właściwie nie chciałem już więcej ich słuchać. Co mieliśmy zrobić? I tak trzeba było jakoś pokonać ten odcinek, fakt, licząc na szczęście. Bracia już przed rozpoczęciem wyprawy świadomi byli ryzyka, o którym mówili Brazylijczycy, sporo dowiedzieli się o przykrych doświadczeniach z udziałem piratów z relacji i opowieści swoich poprzedników, w tym także ode mnie. Przygotowując się do przeprawy przez strefę zagrożenia, spakowali w Tefe sprzęt elektroniczny i inne cenniejsze przedmioty w paczkę, którą zamierzali jakoś wysłać do Manaus. Traf chciał, że w hotelu, gdzie nocowali spotkali Włodka – Polaka, który samolotem miał za kilka dni polecieć nie gdzie indziej, jak właśnie do Manaus! Zabrał więc dobytek braci ze sobą, a Dawid i Hubert wyposażeni tylko w niewielki aparat fotograficzny, telefon komórkowy i DeLorme’a – urządzenie wskazujące bieżącą lokalizację, wyruszyli w drogę, by poznać kolejne oblicze Amazonki. Młodzi piraci To było niedługo po opuszczeniu Tefe. Bracia płynęli już w stronę pobliskiej wioski, gdzie zamierzali przenoconować. Nie wiadomo skąd, tuż obok nich pojawiła się nagle łódź. Na pokładzie dwójka młodych – 20-25 lat – chłopaków. Nic nie mówią, tylko patrzą. Jeden spluwa cały czas do wody. Na rufie leży sieć rybacka – kompletnie sucha. - Cześć chłopaki, jesteście z tej wioski, którą widać z brzegu? Płyniemy tam zdrzemnąć się – pierwszy odzywa się Dawid. Brak odpowiedzi. - A czym się zajmujecie? Wreszcie jest odpowiedź: - Byliśmy na rybach. Bracia już wiedzą, że to nie przelewki. Swoim sposobem zagadują przybyszy, ile się da, choć strasznie drętwa ta rozmowa. - To może papieroska? – wreszcie Hubert wyciąga paczkę w kierunku łodzi. Jeden mówi, że nie pali, ale drugi bierze papierosa i przy okazji zapalniczkę. Dalej się nie odzywają, tylko badawczo mierzą wzrokiem rowery i rowerzystów. Kołysana przez fale łodź piracka odpływa nieco, zwiększając dystans pomiędzy konfrontującymi sie stronami. Jeden z młodzików chwyta nagle za wiosło, bierze zamach, łódź gwałtownie dobija do roweru Huberta. Pirat wyciąga rękę i … zwraca zapalniczkę. Chyba nie jest źle. - Wiecie co, chłopaki. To my już popłyniemy – mówi Dawid – do wioski jeszcze ze dwie godziny zostało, a niedługo ciemno się zrobi. Może przywieźlibyście trochę ryb na kolację. Chwila ciszy. Ok. Przywieziemy. Oczywiście, do wioski nie przypłynęli. Ryb też nie przywieźli. Giwera jak na słonia Do Manaus zostało jeszcze około 330 km. Bracia minęli Coari. Dawid sądził, że tym samym minęli już strefę zagrożenia – tak przynajmniej wynikało z relacji ostatnich eksploratorów Amazonki. Wkrótce miał się przekonać, że zasięg terytorialny działalności pirackiej jest jednak znacznie szerszy. Popołudniowe słońce rzucało coraz szerszą smugę światła, rozlewającego się już powoli na wodzie. Jeszcze ze trzy godziny i zrobi się ciemno. Dawid podjął chyba jedną z ostatnich akcji gonienia Huberta w czasie przeznaczonym na odpoczynek. Wkurzył się na młodszego brata, który pędzi “jak wariat” (“smarkacz, lepszy napęd sobie zrobił” – powtarza Dawid za każdym razem, gdy mowa o tempie płynięcia), zwiększając dystans pomiędzy rowerzystami. Po 15 minutach ostrego pedałowania robią 5 minut przerwy. Dawid 2 minuty z tych 5 zwykle przeznacza na dogonienie Huberta. Ostatnio jednak się zbuntował i stwierdził, że zamierza “swoje 5 minut wylegiwać się na płozach, a nie ganiać wariata po rzece”. Tym razem coś go jednak pchnęło w kierunku brata i dołączył do niego tracąc te cenne chwile odpoczynku. Teraz płynęli już razem, snując rozważania o tym, dlaczego za Coari kończy się obszar grasowania piratów. - Może to dlatego, że tutaj jest taka otwarta przestrzeń i łatwo ich dostrzec, zwłaszcza, że na rzece jest kompletnie pusto – zastanawiał się Hubert. Faktycznie na rzece pusto, na brzegach pusto. Tylko dwa rowery płyną sobie po Amazonce. A raczej dwa rowery …i jedna łódź. - Patrz Hubert, piraci płyną – mówi Dawid patrząc na zbliżającą się łódź. To miał być żart. Często podpływają do nich rybacy albo inni zainteresowani dziwnymi pojazdami przemieszczającymi się po rzece. Sądzili, że i tym razem ktoś chce sobie z nimi porozmawiać, albo zrobić wspólne zdjęcie. Ładna ta łódź – czerwona, z zadaszeniem, wygląda na turystyczną. Podpływa coraz bliżej. Na pokładzie widać dwie postaci. Jeszcze pięć metrów dzieli ją od rowerzystów. Jeszcze trzy metry. Jeszcze dwa, jest już całkiem blisko i nagle zza burty wyskakuje jeszcze trzech uzbrojonych drabów, krzycząc: STOP! STOP! Ręce na głowę, - Zatrzymaliśmy się, stając na przeciw 5 mierzących prosto w nas napastników. Ten, co we mnie celował, miał giwerę jak na słonia – opowiada Dawid. W charakterystyczny dla siebie sposób znowu zaczyna rozmowę. Zagaduje o wyprawie, o rzece, o rowerach. Jeden z bujną czupryną i wąsikiem, jak muszkieter zaczął się dopytywać skąd i dokąd płyną. To chyba przywódca. I najważniejsze, co jest w tej peruwiańskiej torbie na rowerze Huberta. Ten chce pokazać zawartość. Znowu wrzask: Ręce na głowie! Nie ruszaj się! Młodszy z napastników wskakuje do wody, nurkuje i zaczyna badać pontonowe płozy. Przejeżdża dłonią wzdłuż każdej, opukuje. Na szczęście nie przychodzi mu do głowy rozcinać ich, szukając narkotyków. Zabiera się za sprawdzanie sakw i toreb. W jednej znajduje kuchenkę, trochę benzyny i kilka kabelków. Warknięciem pyta, co jest w tej pod spodem, tej peruwiańskiej. Hubert nogą wskazuje napęd od swojego roweru – napędy tam są. Wreszcie pływający pirat wrócił na pokład łodzi. Chyba nie jest źle, pomyśleli bracia, niczego nie zniszczyli, nie powyrzucali do wody, przestali mierzyć z broni. - Macie może piwo? – zagadnął Dawid, wywołując osłupienie nie tylko u piratów, ale także u Huberta, który nie podejrzewał brata o “taką bezczelność”. Przybysze roześmieli się, mówiąc, że niestety nie mają. No to Dawid poszedł na całość: - A może dragi jakieś macie? Też nie mieli. Zaśmiewając się zawołali tylko “OBRIGADO!” (dziękujemy) i odpłynęli. - Obrigado! – chórem krzyknęli Dawid z Hubertem nie lada zaskoczeni takim kurtuazyjnym zakończeniem akcji. Natychmiast ruszyli pedałując już niemal bez przerw. Na szczęście szybka woda pomagała im w przesuwaniu się w tempie 11-12 km/h. Do najbliższego miasteczka dotarli około 21. Psychiczne męki Następnego dnia fale na rzece były ogromne. Niosły rowerzystów nawet bez konieczności pedałowania. Dryfowali więc sobie obserwując okolice, pomni wczorajszych wydarzeń. Około południa na ich drodze znowu pojawiła się łódź. Zatrzymała się na środku rzeki i bez ruchu tkwiła tam dłuższy czas. Może się zepsuła, myśleli bracia próbując samych siebie przekonać do tej ewentualności. Intuicja podpowiadała jednak coś odmiennego. I słusznie, bo gdy fale ustały i rowerzyści zaczęli pedałować wprost na łódkę, ta w jednej chwili prześlizgnęła się po wodzie w bok i zatrzymała po stronie lewego brzegu. - Łódź cały czas chodziła na włączonym silniku – opowiada Hubert. – Płynęła z prądem, razem z nami, korygując od czasu do czasu tor. I cały czas obserwowali nas przez lornetki. Zalana wodą lornetka braci nie nadawała się do podglądania śledzących. Wpadli jednak na pomysł przyjrzenia im się przez obiektyw aparatu fotograficznego. - Dawid wyjął aparat, zaczął robić zdjęcia, a w tym momencie łódka wrrrruuuuum! Poszła! – kontynuuje swoją opowieść młodszy z braci. – Odsunęła się około 500 metrów, potem znowu zbliżyła, ale płynęła już bokiem. Łódź tak przysuwała się i oddalała następne 4 godziny. Skonsternowani braci myśleli, że już lepiej jakby piraci do nich podpłynęli i “zrobili, co chcą, a nie męczyli podchodami i niepewnością”. Nieoczekiwanie z pomocą braciom przeszedł … dzwonek telefonu komórkowego. Wpłynęli właśnie w strefę, gdzie aparat wyszukał sygnał i rozdzwonił się, niosąc po wodzie donośny dźwięk. Właśnie w tym momencie dodzwoniłem się wreszcie do braci, po alarmującym komunikacie, jaki wysłali mi jakiś czas wcześniej z DeLorme’a. Łódź zatrzymała się. I stała tak, niknąc w oczach oddalających się od niej z każdym metrem rowerzystów. - To była prawdziwa udręka psychiczna – ocenia Dawid sytuację. – To było najgorsze wydarzenie naszej wyprawy. Już bez pirackich incdentów bracia dopłynęli dwa dni później do miejscowości Manacapuru. Tam zdemontowali płozy, zamontowali do ram rowerowych koła i drogą lądową dotarli do Manaus. Autor: Piotr Chmieliński
On przystojny jak Jack, ale na szczęście z pełnym uzębieniem. Ja blond jak Elizabeth, choć zamiast gorsetu mam na sobie bikini. Razem wyruszamy śladem bohaterów Piratów z Karaibów. Czy będzie równie burzliwie jak w filmie?
Podstawowa różnica na starcie: płyniemy nie na pirackiej „Czarnej Perle”, ale na wyczarterowanym katamaranie. Wszystko prawie jak w Piratach z Karaibów. Choć na szczęście „prawie” robi wielką różnicę. W naszym przypadku odbyło się bowiem bez krwawych jatek. Witaj na Karaibach, skarbie! Żagle spuszczone. Pogoda, jak zawsze, idealna, czyli przyjemne 27 stopni. Siła wiatru na oko 3 w skali Beauforta. Woda w szmaragdowym kolorze. Widoki bezbłędne. – Melduję, że załoga przygotowana do rzucenia kotwicy! – krzyczę. Pełna mobilizacja. Zachowajcie powagę, majtkowie, przybywamy na wyspę Saint Vincent do pirackiej zatoki Wallibou! To tutaj, a nie na Jamajce, jak myśli wiele osób, zbudowano fikcyjne miasto Port Royal, w którym rozgrywała się pierwsza część Piratów z Karaibów: Klątwa Czarnej Perły. Wpływam z wiatrem we włosach i ironicznym spojrzeniem mojego „Jacka Sparrowa”. Uśmiecham się na samą myśl o tej kultowej scenie: błaznowaty kapitan przybywa do Port Royal, wylewając kubłem wodę ze swojej (pewnie ukradzionej) tonącej łodzi. Udaje mu się wyjść na keję sekundę przed tym, jak łajba idzie na dno. Brakuje tylko słynnej muzyki The Medallion Calls Klausa Badelta. I trupów wiszących na skale ku przestrodze piratów. Muszę przyznać, że Wallibou jest znacznie spokojniejsze niż za czasów Sparrowa. Oprócz naszego jest tu tylko jeden jacht. Ślady filmu zdradza jedynie część drewnianej instalacji na środku zatoki – podtopiony pomost z rodzajem katapulty. Tylko tyle zostało z bogatej scenografii, którą stworzono tu w 2003 r. na potrzeby superprodukcji. Do tego plaża ma czarnawy piasek, co nie jest typowe dla rajskich karaibskich wysp. Na kei stoi przykryta bambusowymi liśćmi rozpadająca się chatka. Poza tym cisza i spokój. Nie mijają dwie minuty, gdy małym bączkiem podpływa do nas właściciel tutejszej plaży. Przyzwyczailiśmy się już, że za możliwość postoju w każdej zatoczce musimy zapłacić parę wschodniokaraibskich dolarów. A czasem kupić kilogram bananów po wyjątkowo „turystycznej” cenie 5 EC dol. (ok. 5 zł), jakieś pięć razy więcej niż normalnie. Tym razem jednak właściciela zwabia nie tyle chęć pobrania zwyczajowego haraczu, ale poznania się z przybyszami z jego ulubionego kraju. – Antek – przedstawia się ze szczerym uśmiechem. Imię nie brzmi naturalnie w połączeniu z wyglądem karaibskiego lokalesa. Raczej niski, ma twarz pomarszczoną od ciągłego słońca i śmiejące się oczy, typowe dla mieszkańców Saint Vincent. – Jestem piratem z Bolesławca – kontynuuje, z satysfakcją spoglądając na nasze zdziwione twarze. Po czym pokazuje nam koszulkę z takim właśnie napisem i zaprasza do swojego „Polskiego Domu na Karaibach!”. Nie wierzymy własnym uszom! Ciekawe, co by na to powiedział Jack, znany z ciętego języka i przewrotnych historii? Jestem nieuczciwy i możesz uczciwie liczyć na moją nieuczciwość. Zaproszenie przyjmujemy z marszu. Bar o wdzięcznej nazwie Pirates Retreat (w wolnym tłumaczeniu „Zacisze Piratów”) mieści się w palmowej chatynce przy plaży. Na ścianie wiszą zdjęcia właściciela z Johnnym Deppem i resztą ekipy filmowej. Główną i właściwie jedyną pozycją w menu jest „The famous Jack Sparrow fruit punch” (słynny owocowy poncz Jacka Sparrowa). To zmiksowana mieszanka lokalnych owoców z sutą domieszką rumu posypana świeżo startą gałką muszkatołową. Specjalnie dla nas, ku niezadowoleniu swojej pracownicy, Antek od razu ustanawia drinkowe „happy hour”. Możemy do woli degustować piracki drink, słuchając opowieści o aktorach spędzających tu upojne wieczory podczas kręcenia filmu. A także o miłości Antka do Polski (która zaczęła się od wizyty żaglowca Chopin w zatoce). Objawia się ona sporą kolekcją pustych butelek po nadwiślańskich trunkach, paroma słowniczkami naszej ojczystej mowy i kolekcją muzyki, w tym śląskiego reggae. Śpiewamy więc polskie szlagiery, przeplatamy to morskimi opowieściami i smakowaniem lokalnych przysmaków. Jak na prawdziwych piratów przystało. Zachęceni niezwykłym spotkaniem wyruszamy na dalsze poszukiwania śladów Jacka i Elizabeth. Tym razem udajemy się na archipelag wysp Tobago Cays, które należą do Grenadynów. Miejsce słynie wśród turystów ze świetnych warunków do nurkowania i widoków tak pięknych, że niemal kiczowatych. Należy do nich pięć bezludnych wysepek: Petit Rameau, Petit Bateau, Baradol, Jamesby i Petit Tabac. Można się na nie dostać jedynie drogą wodną. Dlaczego rum?! Może dlatego, że są trudno dostępne, to właśnie w ich okolicy okrutny pirat wyrzuca ze statku Sparrowa i Elizabeth, mając nadzieję, że nie przeżyją. Zostawili mu tylko pistolet z jedną kulą, by mógł sobie skrócić cierpienie. Jemu jednak po trzech dniach udało się uciec. Wszyscy później go pytali, jak to zrobił. Odpowiadał, że zwiał na łódce zbudowanej z żółwi morskich powiązanych włosami z własnych pleców. W rzeczywistości zabrał się z przemytnikami rumu, którzy po cichu tu urzędowali. Dlatego Jack, gdy tylko ponownie się znalazł na wyspie, od razu popędził pod charakterystyczną palmę i odliczył cztery duże kroki. A wszystko po to, by znaleźć tajne wejście do piwniczki z rumem. Teraz już miał wszystko w zasięgu ręki: rajską wyspę, piękną dziewczynę i kilkadziesiąt litrów wytrawnego trunku. Ten błogi nastrój zakłóciła mu jednak kobieta. Gdy rano chrapał po wieczornej libacji, Elizabeth wylała cały zapas alkoholu na piach i podpaliła, by wezwać pomoc. Jack nie mógł uwierzyć własnym oczom i przerażony pytał dziewczynę, lekko dramatyzując: Dlaczego rum?! A może wszystkiego nie spaliła? – myślimy z przekąsem, idąc na poszukiwanie ukrytej piwniczki. Niestety, nic nie znajdujemy. Za to sama wyspa przerasta najśmielsze oczekiwania. Piasek nieziemski, palmy delikatnie falują nad głowami, woda dosłownie krystaliczna. Wyspa jest podłużna i niemal całkowicie płaska, dlatego z każdego miejsca widać wodę po obydwu jej brzegach. Całe Petit Tabac można przejść w trzy minuty, a najczęstszym gościem jest okoliczne ptactwo. W pobliżu znajduje się też przepiękna rafa koralowa, ze względu na kształt nazwana Horseshoe, czyli „Podkowa”. Co tu robić, skoro nie ma rumu? Można się opalać (nie lubię) lub godzinami oglądać przepiękny podwodny świat (lubię). Rafa jest na tyle płytko położona, że nie potrzebuję butli, wystarczy maska z rurką. A woda na tyle ciepła, że można zapomnieć o piance. Trzeba tylko uważać, by nie uszkodzić rafy i samemu się nie pokaleczyć. Parę razy miałam piękne koralowce parę centymetrów pod swoim brzuchem. W tym raju spędzamy trzy dni. W jednym miejscu natrafiamy na kilkanaście żółwi morskich. Ha! Czyli opowieść Jacka o ucieczce nie była zupełnie nierealna? (No, może z wyłączeniem części o linach z włosów z pleców). W innym miejscu przyglądamy się ogromnym homarom. Jest tak pięknie, że nawet na noc szkoda nam schodzić pod pokład. Śpimy więc na świeżym powietrzu, przed snem podziwiając pocztówkowy zachód słońca. Dziwię się Elizabeth, że chciała stąd uciec. Popłyniemy, dokąd zechcemy – bo tym jest właśnie okręt. To nie ster, kap, kadłub, pokład czy żagle. Okręt ich potrzebuje, ale tak naprawdę... okręt „Czarna Perła”... to... wolność... Płyniemy do kolejnego miejsca, w którym kręcono Klątwę Czarnej Perły, czyli na wyspę Bequia, największą z Grenadyn. Zatrzymujemy się przy uroczym miasteczku Port Elisabeth, gdzie robimy zapasy lokalnych przysmaków o magicznych nazwach: liście kolokazji jadalnej, korzeń maranty, soczyste papaje i mango. Jednak po doświadczeniu pustki z Tobago Cays na widok tylu jachtów i łódek przeżywamy mały szok. Dlatego szybko zmieniamy plany. Zamiast śledzić fikcyjną postać Sparrowa, płyniemy na wyspę Mustique, gdzie bywa jego realne wcielenie – Johnny Depp. Nie tylko zresztą on, bo to enklawa gwiazd. Wystarczy wspomnieć, że tu swój dom ma rockman Mick Jagger (willa zbudowana w orientalnym stylu), po sąsiedzku z projektantem Tommym Hilfigerem. Podobno teraz na wyspie odpoczywa piosenkarka Shania Twain! Przypływamy w pobliże plaży Maraconi, na której leżą setki pięknych muszli, a na wodzie kołyszą się kolorowe łódeczki. Dowiaduję się, że wyspa nie od zawsze miała status luksusowej. Gdy w 1958 r. Colin Tennant kupił ją za równowartość ok. 200 tys. zł (45 tys. funtów), nie działo się na niej nic ciekawego. Wszystko zmieniło się dwa lata później, gdy właściciel podarował brytyjskiej księżniczce Małgorzacie 10-akrową działkę, na której zbudowała pierwszy dom w okolicy. Nazwała go Les Jolies Eaux („Piękne Wody”) i zapraszała do niego znanych gości. Od tego czasu miejsce zaczęło być symbolem luksusu i przyciągać najbardziej pożądane nazwiska świata. Spacer tutejszymi ulicami to ciekawe doświadczenie architektoniczne. Każdy ze 110 domów jest dopracowany w najmniejszym szczególe. Tuż przy plaży słynny Basil’s Bar. Jego właściciela zna każdy bywalec wyspy. Sam stał się więc celebrytą, o czym świadczyć może fakt, że Kate Middleton i książę William zaprosili go na swoje wesele. Podobno można tu wypić najlepsze karaibskie drinki. Ja jednak, wierna ponczowi Antka, nie do końca w to wierzę. Mimo to próbuję najróżniejszych receptur i dokładnie przyglądam się pozostałym gościom. Czy któryś przypadkiem nie należy do światowej śmietanki? Czy kogoś nie widziałam ostatnio na okładce kolorowego magazynu? Mam bowiem wielką ochotę podejść do kogoś, cytując Jacka Sparrowa: Wyglądasz znajomo. Groziłem ci już kiedyś? Cytaty pochodzą z filmu: „Piraci z Karaibów: Klątwa Czarnej Perły”, reż. Gore Verbinski (2003).
Piraci XXI wieku, podobnie jak ich poprzednicy z dawnych lat, wyruszają „na łowy”, gdy minie okres sztormów i morze uspokaja się. Twierdzą i domem somalijskich kontynuatorów tej profesji jest Bosaso w północnej części tego kraju.
Jak opowiadają sami zainteresowani, byli kiedyś rybakami. Gdy na początku lat 90. XX w. rozpadło się państwo somalijskie i pogrążyło w wojnie domowej, obfite przybrzeżne łowiska wydane zostały na rabunkowe połowy trawlerów z Europy i Azji. Dziesiątkowały one ławice ryb, a słowa te potwierdzili eksperci ONZ, którzy już w 2005 r. udokumentowali fakt, że na wodach tych łowiło nielegalnie aż 700 zagranicznych jednostek. Czyżby więc proceder somalijskich piratów był efektem walki o przetrwanie? Fakt jest faktem, że wszystko zaczęło się od ataków na obce rybackie trawlery. Faktem jest też, że obecnie piractwo kwitnie tu bujniej niż w jakimkolwiek innym miejscu na świecie. I choć wydaje się to całkowicie irracjonalne, gdyż znane nam jedynie z filmów i książek przygodowych, to współcześni piraci uprowadzają statki, jachty, tankowce, biorą zakładników, wymuszają okupy i są równie brutalni i bezwzględni, jak ci, z dawnych stuleci. Uderzają na trasie przebiegającej przez Kanał Sueski i Zatokę Adeńską na Ocean Indyjski, a jest to niestety jedna z głównych arterii światowej gospodarki. Z tego też powodu piractwo stało się palącym problemem wspólnoty międzynarodowej, której zależy na bezpiecznych szlakach morskich. Odbywają się więc konferencje na temat zwalczania piractwa, takie jak np. w Nairobi, Jemenie, Kuala Lumpur, organizowane są coraz liczniejsze i silniejsze patrole morskie. Tymczasem, jak na razie, dzięki piractwu Bosaso dobrze prosperuje, a wzbogaceni „biznesmeni” inwestują w ten proceder, zapewniając kamratom szybkie łodzie, systemy GPS, telefony satelitarne i nowoczesną broń. Interes kwitnie, gdyż rabusie na samych tylko okupach za porwanych zakładników zarabiają rocznie od 50. do 150 mln dolarów. „Inwestorzy” zabierają większość łupu natomiast resztą dzielą się piraci między sobą, kierując się przy tym ustalonymi zasadami. Najwięcej z nich inkasuje tzw. „skoczek”, który wykonuje najtrudniejszą „robotę”, bo jako pierwszy wchodzi na pokład zdobywanego statku. Jeśli przy tym zginie, jego „dolę” otrzymuje rodzina. Zresztą potrzeby bliższych i dalszych krewnych oraz sojuszników są skrupulatnie zaspokajane przez wszystkich piratów, gdyż tylko w ten sposób mogą oni zapewnić sobie pełne poparcie i milczenie. Tekst: Agnieszka Budo
Cieśnina Malakka oddziela indonezyjską wyspę Sumatra od Półwyspu Malajskiego, na którego czubku tkwi pyszniący się bogactwem Singapur. Na to barwne wodne królestwo składają się setki rzek uchodzących do cieśniny, porośnięte namorzynami bagniste brzegi oraz fantastyczna konstelacja maleńkich wysp, raf i mielizn.
Jego pierwsi mieszkańcy nauczyli się prowadzić życie wodno-lądowe, budując wioski nad wodą i wymyślając odpowiednie łodzie do połowu ryb, handlu oraz... piractwa. Armady morskich rabusiów, zwanych tu lanunami, w lekkich, zwrotnych łodziach ograbiały statki przepływające tą najkrótszą drogą z Indii do Chin, a potem wycofywały się w górę rzek, do ufortyfikowanych wiosek. Łupem padało złoto, klejnoty, proch, opium i niewolnicy, zapędzani potem do budowy sułtanatów, które zdominowały wybrzeża Sumatry i Malajów. Żeglarze opisywali okropności, jakie spotykały ich w cieśninie i na pobliskich wodach. Podczas napadu w XIX w. lanunowie pojmali np. brytyjskiego kapitana Jamesa Rossa. Sądząc, że na statku ukryty jest ładunek srebrnych monet, kazali mu patrzeć, jak jego syn przywiązany do kotwicy opuszczany jest wraz z nią. Potem obcinali kapitanowi palce, kawałek po kawałku. Myślicie, że to już przeszłość? Bynajmniej. Pod koniec XIX w. flota europejskich kolonizatorów opanowała sułtanaty, ale lanunów nigdy nie wytępiono. Ich współcześni spadkobiercy nadal grabią na tych wodach. Dzisiejszemu lanunowi zdobyczy nie brakuje. Tym wąskim przesmykiem co roku płynie 70 tys. statków, przewożących jedną piątą światowych ładunków morskich. Szlak jest trudny do upilnowania, bo przebiega między zwaśnionymi krajami, Malezją i Indonezją. Cieśnina Malakka, mająca ok. 402 km szerokości u swego północnego krańca, zwęża się do mniej więcej 16 km przy południowym, a ponadto jest upstrzona setkami niezamieszkanych, porośniętych namorzynami wysepek, oferujących wszelkim kryminalistom fantastyczne kryjówki. Czy można się zatem dziwić rodzącej się wśród wielu pokusie? Chłopiec z Plaży – jeden z rabusiów, do których dotarłem – zaproponował, że pokaże mi, jak zespół „skaczących wiewiórek” dostaje się na pokład statku. Demonstracja odbędzie się na bezludnej wyspie, gdzie czasem ćwiczył. Na końcu mola, w drewnianym pancungu, czekali na nas dwaj muskularni młodzi mężczyźni, Muhammad i Hakim. Chłopiec z Plaży wyjaśnił, że te łodzie są doskonałe, bo ciężar i kształt pozwalają im przebijać się przez kilwater statku, w przeciwieństwie do lżejszych łodzi z włókna szklanego, które podskakują na falach. Usiedliśmy w łodzi parami. Mnie przypadło miejsce obok Muhammada. Okrągłe policzki i nieskazitelne zęby nadawały mu chłopięcy wygląd, ale zaledwie kilka tygodni wcześniej ten człowiek zakończył dwuletnią odsiadkę za udział w wyprawie na „zakupy”. Słońce świeciło nam w plecy. Hakim wypłynął z portu i ruszył w stronę gęstego lasu, który zdawał się pływać na wodzie – jednej z niezliczonych namorzynowych wysepek cieśniny. To wyglądało jak nieprzebyta masa sękatych korzeni i splątanych gałęzi, ale Hakim znalazł maleńką przecinkę i wprowadził łódź w prawdziwy labirynt. Wśród namorzynów było chłodno. Zanurzaliśmy się w głębokie cienie i wyłanialiśmy z nich, dopóki wodna ścieżka nie doprowadziła nas do kilku domów na palach. – Salem alejkum! – zawołał Hakim. Nie usłyszeliśmy żadnej odpowiedzi. Hakim zgasił silnik. Chłopiec z Plaży chwycił konar i zatrzymał łódź, a Hakim wyjął parang z zakrzywionym ostrzem lśniącym od oleju, dzięki któremu pozostaje ostry jak brzytwa. Szybkimi ciosami odrąbał półmetrowy kawałek korzenia i cisnął go do łodzi. Wypłynęliśmy spomiędzy namorzynów i ruszyliśmy w stronę małej wyspy, oddalonej o jakieś półtora kilometra. Kiedy do niej dotarliśmy, Chłopiec z Plaży zniknął w dżungli porastającej wysepkę, a my pozostaliśmy na brzegu, skąd roztaczał się szeroki widok na kanał żeglugowy. Dziewięć jednostek mozolnie sunęło przez cieśninę. W oddali majaczyła ściana wieżowców Singapuru. – Kilka lat temu było to najlepsze miejsce do rozpoczęcia ataku – powiedział Muhammad. – Teraz za dużo tu patroli. Ale są inne możliwości. Spytałem go, dlaczego zdecydował się na piractwo. – Po części dla pieniędzy – odparł – ale to również frajda, przygoda, coś jak na filmie z Jamesem Bondem. Chłopiec z Plaży wyszedł z dżungli z sześciometrowym bambusowym drągiem, a Hakim wyrąbał z korzenia namorzynu 30-centymetrowy kolec. Następnie przywiązał kolec pod kątem do końca bambusa. - Tak wspinamy się na statek – powiedział Chłopiec z Plaży, sięgając w stronę pobliskiego drzewa, jak gdyby to była burta. – Tekong (sternik) podprowadza pancung do samej rufy – wyjaśniał, unosząc drąg i zaczepiając go o gałąź. Płynnym ruchem chwycił bambus rękami i podciągnął się, unosząc nogi. Potem ścisnął go stopami, wypychając ciało do góry, jak gąsienica. W ciągu kilku sekund dotarł do szczytu i zsunął się w dół po drągu. – W ten sposób pięć „skaczących wiewiórek” może wejść na statek w niecałą minutę. – Podał mi bambus. – Teraz ty spróbuj. Zdjąłem buty i zacząłem go naśladować. Zgrubienia bambusa zapewniały dobry chwyt, a jego sztywność sprawiała, że wspinaczka była łatwiejsza niż po linie. Chłopiec z Plaży powiedział, że aby dostać się na pokład wyższego statku, wiążą ze sobą dwa lub trzy bambusy. Dotarłem na szczyt i zsunąłem się w dół. – Mógłbyś być piratem – powiedział Muhammad. Pozostali wybuchnęli śmiechem. Kiedy zacząłem wkładać buty, poczułem żelazny uścisk na ramieniu i zimne ostrze paranga na karku. – Potem łapiesz pierwszego marynarza, jakiego zobaczysz – warknął mi do ucha Muhammad. – Mów: gdzie są pieniądze. – Serce zaczęło mi łomotać, zanim uświadomiłem sobie, że to tylko demonstracja następnego etapu ataku. – I ten marynarz będzie potulny jak wodny bawół. „Skaczące wiewiórki” to drobni rabusie łupiący marynarzy. Współcześni piraci potrafią jednak działać z rozmachem i zagarnąć na przykład tysiące ton „czarnego złota”, czyli ładunek tankowca. Jak? national geographic zamieszcza coś w rodzaju instrukcji.