National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-05T07:15:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy parasol przyciąga pioruny? 7 faktów i mitów o burzy, które mogą uratować życie
items: Każdy o nim słyszał, ale prawie nikt go nie widział. Para sfilmowała rzadkie zjawisko pioruna kulistego
items: Oto latający Zeus: Japończycy skonstruowali kolczastego drona wywołującego błyskawice
items: Mgła z mikrobłyskawicami źródłem życia na Ziemi? Nowa rewolucyjna teoria
items: Mokra skóra może uratować życie po uderzeniu pioruna. Wykazano to w badaniach na miarę Ig Nobla
items: Pioruny strzelające z chmur w kosmos. Skąd się biorą „gigantyczne dżety"?
items: Jak powstają pioruny? Jakie są rodzaje piorunów? Skąd się bierze piorun kulisty?
items: Meteorolodzy wykryli rekordowe „megabłyskawice”. Jedna z nich miała kilkaset kilometrów
items: Naukowcy odkryli, że burze z piorunami wytwarzają radioaktywność
items: Naukowcy badają zjawisko "astmy burzowej". Tysiące osób poszkodowanych
items: Burzowe rekordy świata. Ile kilometrów miał najdłuższy piorun i jak długo rozjaśniał niebo?
items: Katherine Diaz nie żyje. Surferka zginęła od uderzenia pioruna
items: To miliardy piorunów mogły zapoczątkować życie na Ziemi – twierdzą naukowcy
items: Łowcy burz będą zachwyceni. Do 2100 roku będzie znacznie więcej piorunów
items: Kilkaset martwych reniferów w Norwegii. Zabiła je burza?

Czy parasol przyciąga pioruny? 7 faktów i mitów o burzy, które mogą uratować życie
type: item
date: 2026-07-05T07:14:14.000Z
creator: Gabriela Celińska
subject: Przyroda
subject: bezpieczeństwo
subject: burza
subject: piorun
subject: pogoda
subject: przyroda
description: Okres od maja do września to czas, w którym aktywność burzowa znacząco się nasila. Alerty RCB i radary burzowe to pierwsze źródła rzetelnej informacji, kiedy nastąpi załamanie pogody i jak silne będzie. Poza ich śledzeniem warto jednak wiedzieć, jak się zachować, gdy burza spotka nas w lesie, na górskim szlaku, a nawet we własnym domu. Zwłaszcza, że na ten temat pojawia się wiele sprzecznych informacji.
encoded: Burza kojarzy się głównie z intensywnym deszczem, silnym wiatrem i hałasem, dlatego często jest lekceważona. Tymczasem w Polsce w wyniku porażenia piorunem ginie zwykle kilka osób rocznie, a rannych zostaje jeszcze więcej. Mało mówi się również o tym, że wyładowanie nie musi uderzyć bezpośrednio w człowieka, aby spowodować ciężkie obrażenia. Prąd może rozchodzić się po ziemi, przechodzić z pobliskich obiektów albo przenosić się przez instalacje. Dlatego warto znać nie tylko podstawowe zasady bezpieczeństwa, lecz także najczęstsze mity związane z nim podczas burzy. 1. Czy parasol przyciąga pioruny? To, że parasol przyciąga pioruny, jest często powielanym mitem, chociaż jak wiele mitów, niesie ze sobą część prawdy. Piorun nie wybiera celu tak, jak magnes przyciąga metal. Ryzyko rośnie jednak wtedy, gdy człowiek znajduje się na otwartej przestrzeni i staje się jednym z najwyższych punktów w okolicy. Rozłożona parasolka może dodatkowo podwyższyć sylwetkę, a jej metalowe elementy przewodzą prąd. Dlatego podczas burzy, z parasolem czy bez niego, należy unikać otwartych przestrzeni, takich jak pole, plaża, łąka, a nawet odsłonięty chodnik. Najlepszym rozwiązaniem jest szybkie wejście do budynku lub samochodu z twardym dachem. 2. Klatka Faradaya, czyli samochód podczas burzy Często mówi się, że samochód jest jednym z najbezpieczniejszych schronień podczas burzy. Niektórzy błędnie przypisują tę ochronę gumowym oponom. To nie one ją zapewniają, lecz przede wszystkim metalowa karoseria, która działa podobnie do klatki Faradaya. Prąd z wyładowania może spłynąć po zewnętrznej części pojazdu, omijając wnętrze. Aby było to możliwe, samochód powinien mieć twardy dach i zamknięte okna. Osoba znajdująca się wewnątrz nie powinna dotykać metalowych elementów oraz sprawdzić, czy pojazd nie stoi w pobliżu drzew, słupów albo linii energetycznych. 3. Czy piorun może wpaść przez okno? Sytuacja, w której piorun „wpada” przez okno, jest niezwykle rzadka. Nie oznacza to jednak, że stanie przy …

burza-GettyImages-504591709-f2b4ea7.jpg
width: 2974
height: 1979

Każdy o nim słyszał, ale prawie nikt go nie widział. Para sfilmowała rzadkie zjawisko pioruna kulistego
type: item
date: 2026-03-19T11:10:38.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: burze
subject: meteorologia
subject: obserwacje
subject: piorun
description: Piorun kulisty to zjawisko, które wciąż pozostaje zagadką dla nauki. Jego istnienie nie zostało jednoznacznie potwierdzone, mimo licznych relacji świadków i przekazów ustnych. Przełomem może okazać się nagranie małżeństwa rolników z Kanady, którym udało się nie tylko dostrzec tę tajemniczą kulę światła, ale i ją sfilmować.
encoded: Spis treści Niesamowite nagranie pioruna kulistego Jak powstaje piorun kulisty? Piorun kulisty jest niemal mitycznym zjawiskiem, o których chyba każdy słyszał, ale prawie nikt go nie widział. Niezwykłe opowieści o ruchomych kulach ognia póki co nie znalazły naukowego wytłumaczenia, ani nawet bezspornego potwierdzenia. W warunkach laboratoryjnych jak dotąd nie udało się wytworzyć kulistej błyskawicy. Tym bardziej cenne jest nagranie pioruna kulistego, które udało się uchwycić parze Kanadyjczyków. Niesamowite nagranie pioruna kulistego Kiedy Ed i Melinda Pardy z ganku swojego domu w prowincji Alberta w Kanadzie obserwowali burzę, zauważyli, jak błyskawica uderzyła w ziemię mniej niż kilometr od ich domu. W ślad za uderzeniem pojawiła się niebieska kula światła, unosząca się nad ziemią. Para zarejestrowała to zjawisko na 23-sekundowym nagraniu, które jest jednym z pierwszych na świecie ukazujących najprawdopodobniej piorun kulisty. Według relacji udzielonej stacji telewizyjnej Global News, kula miała średnicę około 1–2 metrów i unosiła się nad ziemią przez około minutę, po czym zniknęła, wydając na koniec charakterystyczny trzask. View oEmbed on the source website Był to niezwykle rzadki przypadek wystąpienia pioruna kulistego – tajemniczego zjawiska atmosferycznego, opisywanego przez świadków od setek lat, ale dotąd naukowo niewyjaśnionego. Opisy takiego pioruna bywają różnorodne – miewa różną wielkość, kolor czy sposób poruszania się. Tak naprawdę nie wiadomo, czy wszystkie te obserwacje dotyczą tego samego zjawiska. Jak powstaje piorun kulisty? W laboratoriach podejmowano próby stworzenia podobnych kul gorącej plazmy, jednak badania nad tym zjawiskiem są trudne z powodu przypadkowości jego występowania. W 2014 roku naukowcom z Chin udało się przypadkowo sfilmować i zbadać piorun kulisty, sugerując że powstaje on z drobin gleby które odparowują w wysokiej temperaturze wywołanej przez uderzenie „zwykłego” pioruna. Opublikowano artykuł naukowy z tej obserwacji, ale nie…

piorun-kulisty-8b0d777.png
width: 2160
height: 1440

Oto latający Zeus: Japończycy skonstruowali kolczastego drona wywołującego błyskawice
type: item
date: 2025-05-05T11:07:05.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: burze
subject: drony
subject: piorun
subject: wynalazki
description: To pierwsza taka konstrukcja na świecie. Japoński dron za pomocą unoszonego pod chmurę burzową przewodu prowokuje uderzenia piorunów. Urządzenie może być używane np. do ochrony linii wysokiego napięcia lub turbin wiatrowych.
encoded: Spis treści Dotychczasowe metody wywoływania piorunów Jak działa „dron-Zeus”? Każdej minuty gdzieś na świecie uderza w sumie 6 tysięcy piorunów. Niektóre z nich docierają do gruntu, drzew lub różnych konstrukcji, wywołując pożary i inne szkody. Piorunochrony nie zawsze i nie wszędzie działają. Dlatego od lat podejmuje się wysiłki, by sztucznie wywoływać pioruny i kierować je tam, gdzie szkód nie wyrządzą. Wywoływanie błyskawic przez człowieka jest możliwe od jakiegoś czasu. Jednak do tej pory było dość skomplikowane i kosztowne. To się może zmienić: japońska firma właśnie skonstruowała specjalny dron, który „ściąga” pioruny. Ten „sztuczny Zeus” ma pomóc w ochronie ważnej infrastruktury (np. linii wysokiego napięcia) w trakcie burz. Może potencjalnie zapobiec milionowym stratom. Dotychczasowe metody wywoływania piorunów Pierwsza metoda jest fizycznie dość prosta, jednak logistycznie niełatwa. Wymaga użycia miedzianego przewodu, wystrzeliwanego w chmury za pomocą niewielkiej rakiety meteorologicznej. Różnica potencjałów elektrycznych między gruntem a chmurą sprawia, że drut staje się przewodnikiem elektrycznym i piorun uderza właśnie w niego. Rezultat jednak nigdy nie jest stuprocentowo pewny, a ilość potrzebnego sprzętu i logistyka sprawiają, że techniki tej używano głównie do badań naukowych. Inną metodą jest użycie lasera zamiast miedzianego drutu. Tak okiełznali błyskawice szwajcarscy naukowcy w 2023 roku. Na górze Säntis w północno-wschodniej Szwajcarii podczas burzy wystrzelono w niebo promienie światła laserowego, które przekierowały błyskawicę. Wiązka lasera zadziałała niczym wirtualny piorunochron, który można kierować w dowolną stronę. Jednak ten silny laser był wynikiem wielu lat badań i kosztował około 2 miliardów dolarów. Zatem nie ma szans, by lasery zastąpiły piorunochrony. Jak działa „dron-Zeus”? Firma NTT (Nippon Telegraph and Telephone Corporation) z Japonii opracowała przełomowego drona do kontrolowania wyładowań atmosferycznych. Drony NTT są wyposa…

AdobeStock437496344-0bca20b.jpeg
width: 2937
height: 2804

Mgła z mikrobłyskawicami źródłem życia na Ziemi? Nowa rewolucyjna teoria
type: item
date: 2025-03-17T12:00:31.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: chemia
subject: elektryczność
subject: odkrycia
subject: piorun
subject: ziemia
subject: życie
description: „To nowy sposób myślenia o tym, jak uformowały się podstawowe cegiełki życia” – stwierdził Richard Zare z Uniwersytetu Stanforda. Naukowiec odkrył, że do powstania życia na Ziemi niekoniecznie przyczyniły się pioruny i błyskawice, jak dotychczas sądzono. Wystarczyła wodna mgiełka, np. z wodospadów.
encoded: W tym artykule: Na czym polegał eksperyment Millera-Ureya Elektryczność tak, pioruny nie Jak powstało życie: nowe wyjaśnienie Życie wzięło się z wodospadów? Miliardy lat temu na Ziemi obecne już były wszystkie składniki niezbędne do powstania żywych organizmów. Węgiel wchodził w skład cząsteczek metanu, azot – amoniaku, na planecie znajdowała się również woda. Brakowało tylko najważniejszego elementu: cząsteczek organicznych, w których węgiel łączyłby się z azotem. To właśnie z nich składa się życie. Cząsteczki zawierające węgiel i azot są niezbędne do powstania białek, enzymów, DNA i RNA. Najważniejsze pytanie dotyczące początków życia brzmi zatem: w jaki sposób na bardzo młodej Ziemi cząsteczki zawierające węgiel (jak metan) zaczęły łączyć się z cząsteczkami zawierającymi azot (jak amoniak)? Na czym polegał eksperyment Millera-Ureya W 1952 roku Stanley Miller, chemik i biolog, przeprowadził jeden z najsłynniejszych eksperymentów w historii nauki. Polegał on na otworzenia w laboratorium warunków, jakie panowały w atmosferze bardzo młodej Ziemi. Miller, pod kierunkiem noblisty Harolda Ureya, przygotował mieszaninę metanu, amoniaku, wodoru i wody. Kiedy przepuścił przez nią prąd elektryczny, w wyniku reakcji chemicznych powstały aminokwasy. Aminokwasy budują białka i zawierają wiązania węglowo-azotowe. Doświadczenie wykazało, że kluczowym czynnikiem, jakie doprowadził do uformowania się „cegiełek życia”, była elektryczność. Dawno temu miały zapewnić ją pioruny. Test Millera-Ureya (powtórzony z sukcesem w 2007 roku) wsparł hipotezę, że to właśnie wyładowania elektryczne w pierwotnej atmosferze planety doprowadziły do reakcji chemicznych, dzięki którym powstały pierwsze związki organiczne. Elektryczność tak, pioruny nie Teoria ta miała jednak pewną wadę. Otóż do uformowania się aminokwasów na masową skalę potrzeba byłoby bardzo wielu piorunów. Zdaniem niektórych, gdyby tylko one „dostarczały” wyładowań elektrycznych niezbędnych do zajścia reakcji chemicznych, zjawisk t…

shutterstock2033437064-60491ac.jpg
width: 1000
height: 667

Mokra skóra może uratować życie po uderzeniu pioruna. Wykazano to w badaniach na miarę Ig Nobla
type: item
date: 2024-02-12T11:47:29.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: bezpieczeństwo
subject: burza
subject: medycyna
subject: piorun
subject: turystyka
subject: Zdrowie
description: Naukowcy wykonali dwa modele 3D ludzkiej głowy, po czym razili je prądem. Wyładowania elektryczne powodowały mniej uszkodzeń, jeśli model był mokry.
encoded: W tym artykule: Jak piorun uderza w człowieka Woda a pioruny Modele 3D ludzkiej głowy Zaczyna padać? Pierwszą rzeczą, jaką robimy, jest osłonięcie się przed lejącą się na głowę wodą. Kiedy jesteśmy w mieście, rozkładamy parasolki albo kryjemy się pod najbliższym dachem. Gdy zaś znajdujemy się na łonie natury – np. na górskiej wycieczce – zakładamy przeciwdeszczową odzież. Samo przemoknięcie najczęściej jest niegroźne (choć może prowadzić do wychłodzenia). Gorzej, jeśli znaleźliśmy się na drodze burzy z piorunami. Wówczas sytuację należy potraktować poważnie. Czyli zejść ze szczytu lub górskiego grzbietu, unikać wysokich drzew, przykucnąć na ziemi. A jeśli przy tym zmokniemy? Będzie nieprzyjemnie, jednak najprawdopodobniej także bardziej bezpiecznie. – Jeśli jesteś na świeżym powietrzu i nie ma gdzie się schować, mokra skóra jest lepsza niż sucha skóra, ponieważ stanowi „warstwę ochronną” – mówi René Machts z Politechniki w Ilmenau na łamach „Guardiana”. − Znalezienie chronionego miejsca i skulenie się najbardziej jak to możliwe jest jeszcze bezpieczniejszą opcją – dodaje naukowiec. Jak piorun uderza w człowieka Machts wie, co mówi. Jest głównym autorem pracy, która ukazała się właśnie na łamach czasopisma naukowego „Scientific Reports”. W artykule zatytułowanym „Deszcz może pomóc przeżyć po trafieniu piorunem w głowę” (ang. Rain may improve survival from direct lightning strikes to the human head) badacze wykazują, że w czasie burzy z piorunami zdecydowanie lepiej być mokrym niż suchym. Ig Noble 2023 przyznane. Wśród nagrodzonych anty-Noblem jest Polak! Ig Noble to najbardziej szalone nagrody naukowe (i nie tylko) w dziejach współczesnej cywilizacji. W tym roku w gronie laureatów jest Polak! Wyładowania elektryczne w czasie nawałnicy bywają potężne. Jak piszą autorzy wyżej wymienionej pracy, podczas uderzenia pioruna natężenie prądu może sięgać 200 kA (czyli 200 000 amperów). Niebezpieczne jest nie tylko bezpośrednie trafienie piorunem. Także w sytuacji, gdy piorun …

mokra-skora-moze-uratowac-zycie-po-uderzeniu-pioruna-wykazano-to-w-badaniach-na-miare-ignobla-fot-getty-images-480b099.jpg
width: 2121
height: 1414

Pioruny strzelające z chmur w kosmos. Skąd się biorą „gigantyczne dżety"?
type: item
date: 2022-08-11T09:00:32.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: burza
subject: piorun
subject: Wolny czas
description: Mało kto widział „gigantyczne dżety” na żywo. To dlatego, że trudno je zauważyć zza chmur. O zjawisku wciąż wiemy niewiele, ale najnowsze badania przybliżają nas do poznania elektryzującej prawdy.
encoded: W tym artykule: Rekordowy „gigantyczny dżet”. Co zdradzają wyniki badań? „Gigantyczne dżety” na świecie. Gdzie jest ich najwięcej? Burzowe rekordy świata Burze to jedne z najbardziej fascynujących zjawisk w przyrodzie. Żywioł nie raz przypomniał już ludziom, że wobec sił natury są mali i bezradni. Mimo to na świecie nie brakuje profesjonalistów i amatorów, którzy trudnią się tropieniem burz i uwiecznianiem ich na zdjęciach. Im większy piorun, tym lepsze zdjęcie. Jeszcze większym sukcesem jest uchwycenie w kadrze tzw. gigantycznych dżetów. To też pioruny, tyle że zamiast na ziemię, są wystrzeliwane w kierunku stratosfery. Rekordowy „gigantyczny dżet”. Co zdradzają wyniki badań? Takie szczęście miał w 2018 r. jeden z mieszkańców Oklahomy. Jego nagranie odegrało kluczową rolę w badaniach naukowych nad „gigantycznymi dżetami”. Trójwymiarowy model ogromnego wyładowania elektrycznego dostarczył nowych informacji o tym nieuchwytnym zjawisku. „Gigantyczny dżet” w Oklahomie było najpotężniejszym zbadanym do tej pory. Dane wykazały, że rozprzestrzeniał się z chmur o maksymalnej wysokości około 8 kilometrów na wysokości około dziesięciokrotnie wyższe – prawie sięgając miejsca, gdzie kończy się ziemska atmosfera, a zaczyna przestrzeń kosmiczna. W tym czasie przetransportował około 300 kulombów ładunku elektrycznego do górnych warstw atmosfery. Dla porównania typowa błyskawica z chmury na chmurę lub z chmury na ziemię przenosi tylko około 5 kulombów. – Mogliśmy zaobserwować źródła bardzo wysokiej częstotliwości (VHF) nad wierzchołkiem chmury, których nie widziano wcześniej z taką dokładnością. Korzystając z danych satelitarnych i radarowych, byliśmy w stanie dowiedzieć się, gdzie nad chmurą znajdowały się wyładowania – tłumaczy fizyk i inżynier Levi Boggs z Georgia Tech Research Institute. View oEmbed on the source website Wyniki badań mają również pomóc naukowcom w zrozumieniu, jak i dlaczego powstają takie wyładowania. „Gigantyczne dżety” są obserwowane i analizowane od około …

gigantyczne-dzety-to-pioruny-strzelajace-z-chmur-w-kosmos-rekordowe-wyladowanie-mowi-wiecej-o-ich-powstawaniu1-926bbda.jpeg
width: 960
height: 540

Jak powstają pioruny? Jakie są rodzaje piorunów? Skąd się bierze piorun kulisty?
type: item
date: 2022-04-26T08:23:56.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: elektryczność
subject: meteorologia
subject: piorun
subject: pogoda
subject: przyroda
description: Wydawałoby się, że piorun to bardzo rzadkie zjawisko. Zdarza nam się go usłyszeć i zobaczyć najwyżej kilka razy w roku. Jednak Ziemia jest stale bombardowana przez pioruny. W każdej chwili nad planetą szaleje średnio 2 tys. burz. Może z nich bić nawet kilkadziesiąt piorunów na sekundę.
encoded: W tym artykule: Jakie są rodzaje piorunów? Co to jest piorun kulisty? Jaką temperaturę może mieć piorun? Czy można przeżyć uderzenie pioruna? Czy zmiany klimatyczne wpłyną na ilość piorunów na Ziemi? Burzę zwiastują szybko powstające, ogromne chmury i chłodny, niekiedy silny wiatr. Widząc te zjawiska, spodziewamy się opadu deszczu. Rzadziej uświadamiamy sobie, że woda nie jest jedyną rzeczą, która w czasie burzy przemieszcza się między atmosferą a powierzchnią Ziemi. Inną są ładunki elektryczne, ujemne i dodatnie. Chmura burzowa jest naładowana elektrycznie. W jej górnej części gromadzą się ładunki dodatnie, w środkowej i dolnej ujemne. W czasie burzy różnica potencjałów elektrycznych między chmurą a powierzchnią Ziemi rośnie bardzo szybko, aż w końcu robi się tak wielka – rzędu 20–30 mln V – że dochodzi do wyładowania. Wówczas w powierzchnię Ziemi uderza piorun, któremu zazwyczaj towarzyszy grzmot oraz błyskawica. Naukowcy odkryli, że burze z piorunami wytwarzają radioaktywność Wiemy, że burze z piorunami mogą wywołać szereg niezwykłych efektów, do których należą przede wszystkim przerwy w dostawie prądu, gradobicia i chowanie się zwierząt domowych pod łóżk... Piorun wyzwala ogromne ilości energii. Są to wielkości między 500 megadżuli a 1 gigadżul. Naukowcy intensywnie badają jednak pewien szczególny rodzaj piorunów zwany po angielsku superbolt. Te ultrasilne megabłyskawice mogą mieć moc nawet tysiąc razy większą niż przeciętne pioruny – wystarczającą, by zapewnić energię przeciętnemu gospodarstwu domowemu na cały rok. Najczęściej zdarzają się zimą na półkuli północnej. Jakie są rodzaje piorunów? Pioruny można podzielić według różnych kryteriów. W zależności od tego, gdzie jest ich „początek”, a gdzie „koniec”, dzieli się je na: wewnątrzchmurowe (powstające w obrębie jednej chmury), międzychmurowe (uderzające między dwiema jednostkami burzowymi), wyładowanie chmura-ziemia (w rzadkich przypadkach biegnące też w drugą stronę). Pioruny dzieli się też według kształtów,…

jak-powstaja-pioruny-jakie-sa-rodzaje-piorunow-skad-sie-bierze-piorun-kulisty-fot-getty-images-a9b0064.jpeg
width: 2292
height: 1308

Meteorolodzy wykryli rekordowe „megabłyskawice”. Jedna z nich miała kilkaset kilometrów
type: item
date: 2022-02-07T11:22:44.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: burze
subject: piorun
subject: pogoda
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Naukowcy porównują nowych burzowych rekordzistów do potworów. „Megabłyskawice” rzeczywiście mogą przerazić swoimi rozmiarami.
encoded: W tym artykule: „Megabłyskawice” to burzowi rekordziści. Jak powstają? O piorunach wiemy coraz więcej, ale to za mało Łowcy Burz i ich elektryzująca pasja Ta wiadomość nie ucieszy osób, które w obawie przed burzą chowają się pod kocem. Na początku lutego Światowa Organizacja Meteorologiczna ogłosiła dwa rekordy dotyczące wyładowań atmosferycznych. Naukowcy odkryli, że burze z piorunami wytwarzają radioaktywność Wiemy, że burze z piorunami mogą wywołać szereg niezwykłych efektów, do których należą przede wszystkim przerwy w dostawie prądu, gradobicia i chowanie się zwierząt domowych pod łóżk... „Megabłyskawice” to burzowi rekordziści. Jak powstają? Jak poinformowali meteorolodzy, 2020 r. był wyjątkowy pod względem burz. 29 kwietnia w USA zarejestrowano najdłuższy piorun w przyrodzie. Rozciągnął się na około 768 km i można go było zobaczyć na niebie od Teksasu do stanu Missisipi. To mniej więcej taka sama odległość jak z Lublina do Berlina. View oEmbed on the source website Wcześniej najdłuższy piorun zaobserwowano podczas burzy w Brazylii w 2018 r. Miał 709 km długości. Niecałe dwa miesiące później w Ameryce Południowej padł kolejny burzowy rekord. 18 czerwca potężne wyładowanie atmosferyczne rozświetliło niebo nad Urugwajem i Argentyną na 17,1 sekundy. Poprzedni rekord – 16,73 sekundy – również padł w Argentynie, w marcu 2019 r. Dodajmy, że błyskawice mają zazwyczaj zasięg nie większy niż 16 km, a błysk trwa zazwyczaj około 1 sekundy. Jak wytłumaczyć te dwa niecodzienne zjawiska? Oba zostały zarejestrowane podczas intensywnych burz, którym towarzyszą tzw. megabłyskawice. Najczęściej pioruny słyszymy, kiedy ładunki elektryczne przemieszczają się między chmurami lub z chmury na ziemię, ale te potrafią obejmować cały mezoskalowy układ konwekcyjny, czyli rozległą burzę wielokomórkową. Tworzy je kilka lub kilkanaście chmur burzowych. Fotografuje chmury. Tym razem uchwycił Armagedon! Zdjęcia tego Polaka robią furorę Łowca chmur poszukuje rzadko spotykanych zjawisk przyrod…

meteorolodzy-wykryli-rekordowe-megablyskawice-jedna-z-nich-miala-kilkaset-kilometrow1-1cbbecb.jpeg
width: 3296
height: 1898

Naukowcy odkryli, że burze z piorunami wytwarzają radioaktywność
type: item
date: 2021-08-19T22:27:57.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: burze
subject: Edukacja
subject: piorun
description: Wiemy, że burze z piorunami mogą wywołać szereg niezwykłych efektów, do których należą przede wszystkim przerwy w dostawie prądu, gradobicia i chowanie się zwierząt domowych pod łóżka. Okazuje się jednak, że wciąż możemy się o nich czegoś nauczyć. Nowe badania, że burze mogą również wytwarzać radioaktywność poprzez wyzwalanie reakcji jądrowych w atmosferze.
encoded: W tym artykule: Już ponad sto lat temu podejrzewano że coś jest na rzeczy Pogoń za neutronami Nowe podejście Już ponad sto lat temu podejrzewano że coś jest na rzeczy To może brzmieć jak fabuła przebojowej katastrofy science fiction. W rzeczywistości jednak nie ma się czym przejmować. Od początku XX wieku naukowcy są świadomi promieniowania jonizującego - cząsteczek i fal elektromagnetycznych - padającego z kosmosu na atmosferę ziemską. Promieniowanie to może reagować z atomami lub cząsteczkami, niosąc ze sobą energię wystarczającą do uwolnienia elektronów z atomów lub cząsteczek. Pozostawia więc po sobie jon o dodatnim ładunku elektrycznym. Nieco ponad sto lat temu austriacki fizyk Victor Hess dokonał pomiarów jonizacji w balonie na gorące powietrze pięć kilometrów nad powierzchnią Ziemi. Zauważył on, że stopień jonizacji gwałtownie wzrasta wraz z wysokością, co jest przeciwieństwem tego, czego można by się spodziewać, gdyby źródło promieniowania jonizującego pochodziło z Ziemi. Hess doszedł więc do wniosku, że wysoko w atmosferze musi znajdować się źródło promieniowania o bardzo dużej mocy przenikania. Za odkrycie, tego co zostało nazwane później „promieniami kosmicznymi", otrzymał w 1936 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. Obecnie wiemy, że promienie kosmiczne składają się z naładowanych cząstek: przede wszystkim elektronów, jąder atomowych i protonów - te ostatnie tworzą jądro wraz z neutronami. Niektóre z nich pochodzą ze Słońca, podczas gdy inne, z odległych eksplozji martwych gwiazd w naszej galaktyce, znanych jako supernowe. Kiedy te promienie kosmiczne dostają się do atmosfery Ziemi, oddziałują z atomami i cząsteczkami, wytwarzając strumień cząstek subatomowych. Wśród nich są neutrony, które nie mają ładunku elektrycznego. W ten sposób promienie kosmiczne są odpowiedzialne za reakcje jądrowe w atmosferze Ziemi. Do dziś sądziliśmy, że jest to np. jedyny naturalny kanał produkujący pierwiastki radioaktywne takie jak węgiel 14C. Słowo „jądrowy", tak złowiesz…

piorun-2-c0c0620.jpeg
width: 1024
height: 674

Naukowcy badają zjawisko "astmy burzowej". Tysiące osób poszkodowanych
type: item
date: 2021-04-20T17:02:49.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: burza
subject: piorun
subject: pogoda
subject: pyłki
subject: Zdrowie
description: Naukowcy rozwiązują zagadkę nawałnic zabijających astmatyków. Jednego dnia w Melbourne 14 tys. osób wzywało pomocy lekarza, 10 zmarło.
encoded: Spokojny wiosenny wieczór w listopadzie 2016 roku zakończył się prawdziwą hekatombą. Front burzowy zmiótł z obszarów rolnych i rozrzucił nad australijskim miastem pyłek życicy wielokwiatowej, zwanej też rajgrasem włoskim (Lolium multiflorum Lam.). Po godzinie pogotowie ratunkowe zalały zgłoszenia tysięcy duszących się alergików. Wszyscy mieli te same objawy. Gdy burza ucichła 7 mężczyzn i 3 kobiety w wieku 18-57 lat nie żyło. Do dziś uważa się to za najtragiczniejszy epizod „burzowej astmy”. View oEmbed on the source website To zjawisko występujące najczęściej w Australii, choć odnotowano je także w Europie czy Ameryce Północnej i na Bliskim Wschodzie. Dramat mieszkańców Melbourne doprowadził do wzmocnienia systemu ostrzegawczego dla alergików. Pomimo inwestycji w systemy pozwalające przewidzieć tak niecodzienne w skutkach burze nadal nie wiadomo w pełni, co je powoduje. I dlaczego te są tak groźne. Część odpowiedzi udzielić mogą autorzy nowej analizy stworzonej m.in. przez australijski ośrodek badań meteo CSIRO. Dostrzeżono, że stosowane obecnie modele prognostyczne oparte są na błędnych założeniach dotyczących przyczyn pękania woreczków pyłkowych i uwalnianiu milionów drażniących cząsteczek pyłku. Dotąd sądzono, że to silne opady były głównym powodem ich otwierania się i wysypywania zawartości. Sęk w tym, że owego listopadowego wieczora przed 5 laty padało niewiele. Na Melbourne jedynie od 2 do 4 mm. Poziom wilgotności praktycznie nie zmienił się w trakcie i bezpośrednio po burzy, wynosząc 18-19 proc. Żeby pękł woreczek z pyłkiem potrzeba 80 proc. Ten poziom został osiągnięty dopiero 5 godzin po burzy, tymczasem fala telefonów alarmowych przetoczyła się 30 minut po przejściu nawałnicy. Gdyby to ulewy były sprawcą chmur groźnego dla alergików pyłku, to zjawiska „astmy burzowej” byłyby częstsze. A poza kilkom wyjątkami ograniczają się do południowo-wschodniej Australii. I raz na 5 lat w Melbourne. Szukając innych przyczyn rozsadzania woreczków pyłkowych przeprowadzo…

astma-burzowa-c9db3cf.jpeg
width: 2121
height: 1414

Burzowe rekordy świata. Ile kilometrów miał najdłuższy piorun i jak długo rozjaśniał niebo?
type: item
date: 2021-04-05T13:13:37.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: burza
subject: Edukacja
subject: meteorologia
subject: piorun
subject: pogoda
description: O dwóch nowych burzowych rekordach poinformowała Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO). Dzięki nowej technice monitorowania ekspertom udało się ustalić, że rekordowy piorun miał długość 709 km, a najdłużej trwający – nie ten sam – można było podziwiać na niebie przez 16,73 sekundy.
encoded: W tym artykule: Satelitarne pomiary Stolica piorunów Piorun, który rozświetlił niebo nad Argentyną 4 marca 2019 r. trwał dokładnie 16,73 sekundy. To ponad dwa razy dłużej, niż poprzedni rekordzista – ogłosiła Światowa Organizacja Meteorologiczna. Wcześniej za najdłużej trwający błysk uważano piorun, który odnotowano nad Francją w trakcie sierpniowej burzy w 2012 roku. Trwał 7,74 sekundy. Rekord długości tymczasem przyznano piorunowi, który 31 października 2018 roku – a więc w wieczór Halloween – rozbłysnął nad Brazylią i Argentyną. Zgodnie z wyliczeniami meteorologów rozciągał się on na długości 709 kilometrów i również pobił swojego poprzednika niemal dwukrotnie. Piorun był wystarczająco długi, aby połączyć Boston z Waszyngtonem lub Toronto z Chicago. Do tej pory rekord należał do pioruna z 2007 roku, zaobserwowanego w Oklahomie, który rozciągał się na ponad 321 kilometrów. Satelitarne pomiary Poprzednie oceny czasu trwania i zasięgu pioruna były zbierane przez Lightning Mapping Arrays – naziemne sieci anten i odbiorników GPS. Ostatnie „megapioruny” zostały natomiast zweryfikowane przy użyciu zdjęć satelitarnych, z satelitów takich jak GOES-16 i GOES-17. Według danych WMO wykorzystanie danych satelitarnych umożliwia wykrycie ekstremów, które wcześniej nie były obserwowane lub wykraczały poza granice wykrywania rejestrów naziemnych. Nowe rekordy zostaną zapisane w archiwum WMO światowych ekstremów pogodowych i klimatycznych, zostaną również opublikowane online w nadchodzącym numerze Geophysical Research Letters. Eksperci z WMO podkreślają, że rekordy nie oznaczają, że mamy do czynienia z coraz bardziej gwałtownymi burzami. Nowe obserwacje wynikają z nowych możliwości – technologia monitorowania błyskawic ulega poprawie skokowo. – Prawdopodobnie istnieją jeszcze większe skrajności i będziemy w stanie je zaobserwować, gdy poprawi się technologia obserwowania – mówi Randall Cerveny, główny sprawozdawca Weather and Climate Extremes dla WMO. W ramach nowej analizy naukow…

burzowe-rekordy-mozna-obserwowac-dzieki-satelitom-photo-by-metin-aktas-anadolu-agency-via-getty-images-a071469.jpeg
width: 1024
height: 683

Katherine Diaz nie żyje. Surferka zginęła od uderzenia pioruna
type: item
date: 2021-03-23T09:58:15.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: burza
subject: piorun
subject: salvador
subject: śmierć
subject: Społeczeństwo
subject: Sport
subject: surfing
description: Katherine Diaz, surferka z Salwadoru szykowała się do igrzysk w Tokio. Zginęła w trakcie treningu. Tuż po wejściu do wody uderzył w nią piorun.
encoded: 22-latka w tragicznym momencie znajdowała się na plaży El Tunco w rodzinnym Salwadorze, powiedział lokalnym mediom wujek dziewczyny, Beto Diaz. - Na plaży Katherine spotkała koleżankę z Niemiec, która też chciała tego dnia trenować. Podeszła do niej i przytuliła. Dosłownie moment później usłyszeliśmy grzmot. Uderzenie pioruna odrzuciło obie dziewczyny. Katherine zmarła momentalnie – Diaz powiedział lokalnej gazecie. View oEmbed on the source website Opuściła nas wspaniała atletka reprezentująca nasz kraj. Do zobaczenia wkrótce wojowniczko, twój kraj za tobą płacze, FESASURF, salwadorska federacja surferska napisała na Facebooku. Podobne słowa zamieściła w sieci większość organizacji sportowych Salwadoru. International Surfing Association (ISA) o śmierci dziewczyny poinformowała na Twitterze. – Katherine uosabiała radość i energię, cechy, które czynią dla nas surfing tak ważnym. Jako globalna ambasadorka tego sportu wykazywała się umiejętnościami podczas międzynarodowych zawodów. Reprezentowała swój kraj z dumą zarówno podczas zawodów ISA World Surfing Games jak i ISA World Junior Surfing Championship. View oEmbed on the source website - Siostrzyczko, na zawsze pozostaniesz w naszych sercach. Bóg zdecydował się zabrać cię już teraz. Tęsknimy za tobą – brat Diaz napisał na Instagramie. 22-latka przygotowywała się w Salwadorze do zawodów ISA World Surf Games stanowiących element kwalifikacji przedolimpijskich. Miały się rozpocząć 29 maja. Igrzyska w Tokio miały być jej debiutem olimpijskim. Gdy nie pływała na desce pracowała jako kucharka we własnej knajpce właśnie przy plaży El Tunco.

katherine-diaz2-7570cc9.jpeg
width: 846
height: 549

To miliardy piorunów mogły zapoczątkować życie na Ziemi – twierdzą naukowcy
type: item
date: 2021-03-17T10:11:01.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: chemia
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: geologia
subject: piorun
subject: prehistoria
subject: ziemia
subject: życie
description: W jaki sposób wyładowania atmosferyczne mogły przyczynić się do powstania życia na Ziemi? Kluczowy jest fosfor - a raczej materiały organiczne, które atomy fosforu mogą wytwarzać w połączeniu z innymi pierwiastkami biologicznie niezbędnymi.
encoded: Poszukiwania początków ziemskiego życia, tak jak poszukiwania życia w kosmosie, wciąż trwają. Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie Nature Communications proponują nową teorię. Zdaniem naukowców miliardy piorunów, które uderzały w naszą planetę przed milionami lat mogły pomóc w „odblokowaniu” kluczowych związków fosforu, które utorowały drogę do powstania pierwszych form życia. – W naszych badaniach po raz pierwszy pokazujemy, że uderzenia piorunów były prawdopodobnie znaczącym źródłem reaktywnego fosforu na Ziemi, mniej więcej w czasie, gdy powstało życie [3,5-4,5 mld lat temu]. Pioruny mogły więc odegrać rolę w dostarczaniu fosforu do powstania życia na Ziemi – wyjaśnia główny autor badania Benjamin Hess, doktorant na Wydziale Nauk o Ziemi i Planetarnym Uniwersytecie Yale. W jaki sposób wyładowania atmosferyczne mogły przyczynić się do powstania życia na Ziemi? Kluczowy jest fosfor - a raczej materiały organiczne, które atomy fosforu mogą wytwarzać w połączeniu z innymi pierwiastkami biologicznie niezbędnymi. Jednymi ze związków kluczowych dla wszystkich znanych nam form życia są fosforany (jony złożone z trzech atomów tlenu i jednego atomu fosforu). Fosforany tworzą szkielet DNA, RNA i ATP, a także są głównymi składnikami kości, zębów i błon komórkowych. Ale około 4 miliardy lat temu, podczas gdy w ziemskiej atmosferze prawdopodobnie było dużo wody i dwutlenku węgla, większość naturalnego fosforu na planecie była „uwięziona” w nierozpuszczalnych skałach. To uniemożliwiało mu nawiązanie połączeń, koniecznych do stworzenia fosforanów. Rozdeptaliśmy ich jak mrówki? Rosyjski fizyk tłumaczy, dlaczego nie spotkamy Obcych Rosyjski fizyk teoretyczny zaproponował – jak sam mówi – pierwsze i ostatnie wytłumaczenie paradoksu Fermiego dotyczący obecności obcych na Ziemi. Twierdzi, że rozwiązanie to jest „try... Jedna z teorii wyjaśniających pochodzenie fosforu na naszej planecie wyjaśnia, że wczesna Ziemia otrzymała fosfor z meteorów przenoszących minerał zwany schrei…

to-pioturny-mogly-pomoc-w-uwolnieniu-zyciodajnego-fosforu-fot-getty-images-9cf1a5b.jpeg
width: 3442
height: 2151

Łowcy burz będą zachwyceni. Do 2100 roku będzie znacznie więcej piorunów
type: item
date: 2018-03-29T06:00:00.000Z
creator: Rolf Smith
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: burze
subject: piorun
subject: pogoda
description: Najnowsza teoria dotycząca burzy rzuca nieco więcej światła na zjawisko błyskawicy. Obserwując ruch chmur, David Romps i jego współpracownicy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley opracowali ich zdaniem najdokładniejszy istniejący model przewidujący uderzenia piorunów.
encoded: Następnie posłużyli się nim, aby oszacować tempo, w jakim uderzenia będą się mnożyć w przyszłości oraz w jaki sposób przyczyni się to do nasilenia pożarów, przy założeniu, że klimat naszej planety staje się coraz cieplejszy. Aby w czasie burzy wytworzyło się nagłe wyładowanie elektrostatyczne zwane piorunem, w powietrzu muszą być obecne woda, zarówno w stanie ciekłym, jak i stałym, oraz szybkie prądy wstępujące. Zgodnie z teorią Rompsa równanie zawierające wszystkie te czynniki umożliwia nam obliczenie częstotliwości uderzeń piorunów. W swoich kalkulacjach pomnożył on pomiary opadu przez potencjalnie dostępną energię konwekcyjną, czyli wskaźnik przyrostu chmury burzowej. Jego obliczenia oparte na danych z roku 2011 zgadzały się z odnotowanymi uderzeniami piorunów przez 77 proc. czasu. Dokładność modelu konwencjonalnego wynosiła jedynie 39 proc. Im cieplejsze powietrze, tym więcej napędzającej burze pary wodnej jest w stanie zaabsorbować. Uderzenia piorunów mogą wzrosnąć nawet o 12 proc. w USA na każdy OC, z jakim wzrasta średnia temperatura na świecie. Jeśli emisja dwutlenku węgla utrzyma obecne tempo, może to oznaczać 50 proc. więcej uderzeń piorunów do 2100 r.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bd4c13b88a361474dac2e26f00433b604e0c4c23-00149f8.jpeg
width: 1000
height: 582

Kilkaset martwych reniferów w Norwegii. Zabiła je burza?
type: item
date: 2016-08-29T10:14:33.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: burza
subject: norwegia
subject: piorun
subject: renifery
description: 322 martwe renifery - na taki widok natrafili funkcjonariusze norweskich służb ochrony przyrody.
encoded: 322 martwe renifery - na ten makabryczny widok norwescy funkcjonariusze natrafili w okolicy płaskowyżu Hardangervidda w południowej Norwegii. Zdaniem przedstawicieli służb ochrony przyrody zwierzęta zginęły podczas piątkowej burzy w wyniku uderzeń piorunów. Liczba zabitych reniferów jest jednak zaskakująca. Najprawdopodobniej pioruny uderzyły w stłoczone na niewielkiej przestrzeni stado tych zwierząt. Połacie Hardangervidda, największego płaskowyżu w Europie i największego parku narodowego w Norwegii, stanowią dom dla ok. 10 tysięcy dzikich reniferów, co stanowi 1/3 całej populacji reniferów w Norwegii. View oEmbed on the source website

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f9f0f1900ba320bfa839628d793eee0d08d1d528-11f2c5c.png
width: 1500
height: 832