Twój pies skubie trawę? Naukowcy obalają popularny mit: to nie ma nic wspólnego z jego żołądkiem
Wiele psów na spacerach chętnie sięga po trawę. Choć często budzi to niepokój opiekunów, jest to zupełnie normalne zachowanie. Badania pokazują, że jego przyczyna jest prostsza niż mogłoby się wydawać.
W tym artykule: To nie jest zachowanie nowe ewolucyjnie u psów Trawa tylko dla zdrowych Czemu psy jedzą trawę Nie każda trawa jest zdrowa Zaopiekowanie się psem wiąże się z wieloma niespodziankami. Jedna z nich może pojawić się podczas spacerów ze zwierzęciem. Często zauważamy wówczas, że nasz pies chętnie je trawę. Wchodzi w gąszcz i wybiera długie zielone pędy, który następnie zaczyna gryźć i chrupać. Zupełnie jakby należał do przeżuwaczy. Pierwsze pytanie, jakie się wówczas nasuwa, brzmi: czy to normalne? Czy z moim psem wszystko jest w porządku? Na szczęście odpowiedź jest twierdząca. Absolutna większość psów je trawę. Jak piszą na portalu The Coversation naukowcy z Australii – Suzan Hasen i Joshua Zoanetti z University of Adelaide – nawet 80 proc. opiekunów psów zauważyło, że ich czworonogi regularnie jedzą trawę. Jaka jest tego przyczyna? To nie jest zachowanie nowe ewolucyjnie u psów Czy tylko psy jedzą trawę? A co ze zwierzętami, od których pochodzą – czyli z wilkami? Badania przeprowadzone w Narodowym Parku Yellowstone wykazały, że aż w 74 procentach odchodów wilków znaleziono roślinny materiał, najczęściej właśnie trawę. Najprawdopodobniej więc skłonność do podgryzania zielonych pędów psy odziedziczyły po wilkach. Jak pies okazuje miłość? Sekrety głębokiej relacji człowieka z psem Czy wiesz, jak twój pies okazuje miłość? Dlaczego, kiedy go tulisz i drapiesz za uchem, sam czujesz się szczęśliwy? Właściciele psów są najczęściej przekonani, że pies skubie trawę, ponieważ pomaga mu ona na trawienie. Niektórzy sądzą, że w ten sposób zwierzę chce sprowokować wymioty. Nie jest to jednak prawda. Hansen i Zoanetti powołują się na nieduże badanie, w którym wzięło udział 12 psów codziennie skubiących trawę. Wykazało ono, że zwierzęta te wymiotowały rzadko. Jeśli to się już zdarzało, to po normalnym posiłku. Trawa tylko dla zdrowych Nie jest też prawdą, że jedzenie trawy łagodzi problemy gastryczne zwierząt. Wręcz przeciwnie – kiedy pies ma kłopoty żołądkowe, będzie trawy unikał, twierdzą badacze. Nie ma też dowodów naukowych, że psy sięgają po trawę wtedy, gdy brakuje im błonnika albo ponieważ poszukują środka przeczyszczającego. We wspomnianym wyżej badaniu wszystkie 12 psów było zdrowych i odrobaczonych. Wszystkie jednak na spacerach rozglądały się za trawą. I wszystkie chętnie ją jadły. Czemu psy jedzą trawę Czemu więc zwierzęta to robią? Zdaniem Suzany Hasen i Joshuy Zoanettiego przyczyna jest bardzo prosta. Psy jedzą trawę, ponieważ po prostu ją lubią. Być może odpowiada im jej tekstura, a jej gryzienie i żucie sprawiają przyjemność. Badacze zauważają, przez zwierzęta szczególnie upodobały sobie świeżą wiosenną trawę. To ona stanowi ich przysmak. Najdroższe psy świata top10. Jakie ceny mogą osiągać szczeniaki i dlaczego ludzie chcą tyle za nie płacić? Niemal dwa miliony dolarów – tyle w 2014 roku pewien chiński biznesmen zapłacił za złotowłosego szczeniaka rasy mastif tybetański. Pobił tym samym innego Chińczyka, który kilka lat wcze... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdrozsze-psy-swiata-top10-jakie-ceny-moga-osiagac-szczeniaki-i-dlaczego-ludzie-chca-tyle-za-nie-placic-fot-vadim-kot-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-cfbffe9.jpg" width="938" height="638" alt="Najdroższe psy świata top10. Jakie ceny mogą osiągać szczeniaki i dlaczego ludzie chcą tyle za nie płacić? (fot. Vadim Kot/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Najdroższe psy świata top10. Jakie ceny mogą osiągać szczeniaki i dlaczego ludzie chcą tyle za nie płacić? (fot. Vadim Kot/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> Nie jest też wykluczone, że jedzenie trawy to sposób psów na nudę, twierdzą naukowcy. Po prostu pies ma ochotę sięgnąć po coś, co różni się od jego codziennego posiłku. Jednak badacze zauważają też, że psy częściej gryzą trawę, gdy nie dostały jeszcze swojej codziennej porcji. A więc głód również może skłonić czworonoga do żucia pędów z trawnika. Nie każda trawa jest zdrowa Co należy zrobić, gdy widzimy, że nasz pies na każdym spacerze ochoczo skubie trawę? Czy trzeba mu tego zakazać, czy też raczej nie ma powodu do reagowania? Naukowcy podkreślają, że – mimo iż w samym jedzeniu trawy nie ma nic złego – powinniśmy zachować czujność. Wszystko zależy od tego, gdzie spacerujemy z psem. Jeśli podejrzewamy, że trawa, na którą ma ochotę pies, była spryskiwana herbicydami, czyli środkami do zwalczania chwastów, nie powinniśmy mu pozwolić jej jeść. Różnego typu substancje odchwaszczające stosowane na trawnikach mogą się utrzymywać na nich przez wiele godzin, a nawet dni. Wiadomo przy tym, że związki te szkodzą psom. Istnieją badania wskazujące, że herbicydy mogą przyczyniać się u psów do nowotworów pęcherza. Suzan Hasen i Joshua Zoanetti podkreślają, że musimy być ostrożni także wtedy, gdy sami chcemy spryskać własny trawnik. Wszystkie zabawki psa czy też naczynia, z których je i pije, powinny zostać wówczas usunięte. Należy też sprawdzić, jak długo na trawniku utrzymuje się substancja czynna. I upewnić się, że przez ten czas pies nie będzie znajdował się w jego pobliżu. Źródło: The Conversation Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Świat oczami psa wygląda inaczej, niż myślisz. To nie tylko kwestia kolorów
Jeszcze niedawno uważano, że psy widzą wyłącznie odcienie szarości. Dziś wiadomo, że rozróżniają kolory, ale tylko dwa. To jednak dopiero początek różnic, które całkowicie zmieniają ich obraz świata.
W tym artykule: Jak widzi pies Pole widzenia psa Jak pies widzi człowieka Czy pies dobrze widzi w nocy? Czy pies widzi kolory? Psy mają ogromny zakres pola widzenia, choć ostrość tego widzenia jest stosunkowo słaba. A chociaż są bardzo czułe na ruch i potrafią śledzić obiekty przemieszczające się bardzo szybko, to wyraz twarzy nawet najbardziej ukochanego człowieka nie budzi ich zainteresowania. Warto dowiedzieć się, jak widzi pies, by lepiej go zrozumieć. Tym bardziej, że psy widzą trochę inaczej niż np. koty. Jesteśmy tak bardzo zżyci z naszymi czworonożnymi pupilami, że czasami postrzegamy psy jako nasze przedłużenie. Taką nieco inną wersję człowieka. Jest to o tyle zrozumiałe, że psy towarzyszą ludziom od nawet 40 tysięcy lat. Sama relacja z nimi jest najlepszym dowodem na możliwość porozumienia międzygatunkowego. Gdy przyglądamy się wyrazowi pyska czworonoga, sądzimy, iż on również odczytuje emocje z naszej twarzy. Gdy towarzyszy nam podczas relaksu przy ulubionym filmie, wydaje nam się, że pies ogląda z nami. Gdy wreszcie przybiega do nas w półmroku, w mgnieniu oka odróżniając swojego człowieka od innych, uznajemy, że po prostu nas zobaczył. Ale sprawa nie jest aż tak prosta. Jak widzi pies Po pierwsze, psy widzą świat z zupełnie innej niż my perspektywy. My, ludzie, dzięki postawie wyprostowanej, dostrzegamy znacznie więcej obiektów na dalszym i bliższym planie. Ale nawet największe rasy psów nie dorównują wzrostem ludziom i mają głowę na wysokości maksymalnie 80–100 cm. Większość jest jednak znacznie niższa i ogląda otoczenie z dość przyziemnego poziomu. Psy płaczą z emocji, gdy widzą swojego opiekuna po dłuższej przerwie? Kontrowersyjne badanie Psy jako jedyne zwierzęta – poza ludźmi – potrafią płakać z emocji. Naukowcy z Japonii twierdzą, że udało się im się to wykazać w serii prostych eksperymentów. Jednak ich badanie zo... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/psy-placza-z-emocji-gdy-widza-swojego-opiekuna-po-dluzszej-przerwie-kontrowersyjne-badanie-fot-getty-images-a29f85b.jpeg" width="938" height="623" alt="Psy płaczą z emocji, gdy widzą swojego opiekuna po dłuższej przerwie? Kontrowersyjne badanie (fot. Getty Images)" title="Psy płaczą z emocji, gdy widzą swojego opiekuna po dłuższej przerwie? Kontrowersyjne badanie (fot. Getty Images)" /> Jeśli chcesz sprawdzić, co otacza twojego psa, usiądź obok niego tak, by mieć oczy na podobnej wysokości, co pies. Dostrzeżesz wszystkie psie zabawki ukryte pod kanapą. Za to nawet najpiękniejszy żyrandol nie zrobi na tobie żadnego wrażenia. Pole widzenia psa Jednak nawet, jeśli zejdziemy do poziomu widzenia psa, to nasze widzenie będzie mocno ograniczone. Pole widzenia człowieka wynosi 180 stopni. Ale ze względu na rozmieszczenie oczu psów, ich pole widzenia obejmuje nawet 240 stopni! To jeden z powodów, dla których nasi stróżujący pupile wcale nie muszą rozglądać się dokoła, by obserwować bardzo szeroki wycinek przestrzeni. Ci, którzy mają szczęście posiadać więcej niż jednego czworonoga, mogli zauważyć, że stróżując, psy kładą się w charakterystycznych konfiguracjach, odwrócone do siebie tyłem. Dzięki temu są w stanie nieustannie obserwować całe otoczenie nie ruszając się z miejsca. Właśnie szerokie pole psiego widzenia jest jednym z powodów, dla których nasi pupile często nie odwracają głowy, gdy do nich mówimy. One i bez tego nas widzą. Jak pies widzi człowieka Ale jak pies widzi człowieka? Zawsze bardziej widzi ruch niż nieruchomą postać. Psy są wyjątkowo wyczulone na ruch. Psy myśliwskie są w stanie bezbłędnie śledzić tor ruchu ustrzelonego zwierza – dlatego tak szybko odnajdują zdobycz. Dlatego chcąc rozpocząć interakcję z psem, musimy się poruszyć. Dla odmiany, jeśli nie chcemy konfrontacji z psem, lepiej jest stać bez ruchu. My rozpoznajemy ludzi przede wszystkich po twarzach. Po oczach, grymasie, wygięciu ust rozpoznajemy stany emocjonalne naszych pobratymców. Za to pies widzi to wszystko, odczytując ruchy naszego ciała. W końcu psy pochodzą od wilków. Te zaś wytworzyły cały skomplikowany układ ruchów, wręcz taniec, mający informować pozostałych członków stada o emocjach. Charakterystyczne „chodzenie bokiem” to wyraz niepokoju, niepewności związanej z dynamiką sytuacji. Kulenie ogona to strach. Z kolei położenie się na plecach i pokazanie brzucha – całkowite zaufanie. Psy rozumieją mowę jak człowiek. Te trzy nowe badania radykalnie zmieniają naszą wiedzę o czworonogach Najnowsze odkrycia dotyczące psów powoduje, że nieco inaczej możemy spojrzeć na naszych czworonogich przyjaciół i może trochę lepiej ich zrozumieć. Skoro psy tak pokazują emocje, to również w ten sposób je odczytują. Owszem, może się nam wydawać, że pocieszają nas, gdyż widzą łzy. Jednak robią to raczej dlatego, że płacząc przyjmujemy często pozycję skuloną, przelęknioną. A pies to świetnie odczytuje. Warując przy nas, mówi: nie bój się, obronię cię. Rzecz jasna do tego wszystkiego należy dodać znakomity węch psów. To on jest w stanie perfekcyjnie rozróżnić wysyłane przez zwierzęta sygnały chemiczne. A co z twarzą? Badania przeprowadzone w 2020 roku przez zespół węgierskich badaczy wykazały, że psy kompletnie nie są zainteresowane naszymi twarzami. Bardziej interesują je pyski innych psów niż twarze ludzi. W ogóle całe mnóstwo rzeczy interesuje je bardziej, niż ludzkie twarze. Od tej zasady jest jeden wyjątek. Uśmiech. Dla ludzi pokazanie zębów w uśmiechu jest oznaką przyjaźni. Dla psa, szczególnie takiego, który nas nie zna i jest w sytuacji stresogennej, jest to wyraz agresji. Czy pies dobrze widzi w nocy? Pewnie nie raz zastanawiałeś się, jak to jest, że pies bez wahania biega po zmroku po terenie usianym licznymi przeszkodami? To, co dla nas skończyłoby się przynajmniej skręceniem kostki, psom przychodzi lekko i naturalnie. Jest to związane z budową psiego oka. Psy mają sporej wielkości soczewkę oraz znaczną powierzchnię rogówki. Pozwala to psiemu oku skupiać dużo światła. Poza tym w oczach psa znajduje się dużo fotoreceptorów, które odpowiadają za widzenie przy słabym oświetleniu. Za siatkówką oczu naszych merdających pupili znajduje się tzw. błona odblaskowa. Dzięki niej psy wyłapują znacznie więcej fotonów niż człowiek. Psy widzą w nocy o wiele lepiej niż my. Jednak raczej dostrzegają kształty i kontury niż szczegóły. Bo choć są świetnymi obserwatorami, to ich ostrość widzenia pozostawia wiele do życzenia. Czy pies widzi kolory? Czy w takim razie psy widzą kolory, czy może nie jest im to do niczego potrzebne? Przez wiele lat uznawano, że psy widzą świat jak w starym kinie, czarno-biały. I faktycznie współczesne badania wykazały, że psie oczy mają stosunkowo niewiele receptorów odpowiedzialnych za widzenie barw. Jednak odróżniają kolory żółty i niebieski. Za to jaskrawy w naszym odczuciu czerwony, jawi im się jako czerń. Jeśli więc chcesz sprawić swojemu psu zabawkę, wybierz taką w niebieskim lub żółtym odcieniu. Naukowcy dowodzą, że psy rozumieją ludzi. Mają zdolności poznawcze podobne do niemowląt Psy bardzo często są nazywane najlepszymi przyjaciółmi człowieka. Właściciele twierdzą nawet, że ich pupile potrafią zrozumieć to, co się do nich mówi. Najnowsze badania dowodzą, że ... A czy psy oglądają filmy? Pewnie nie raz widzieliście jak psy przekręcały głowy, mruczały lub warczały patrząc na ekran. Niestety, nie reagowały w ten sposób na sam film, ponieważ po prostu go nie widzą. Dostrzegają raczej samo migotanie i właśnie ono, w połączeniu z dźwiękami dochodzącymi z odbiornika, może wywołać taką reakcję psa. Dlatego kolejnym razem, gdy pies położy się przy twoich nogach radośnie przeżywając wieczór z filmami, pomyśl, że robi to, bo bardzo cię kocha. A nie dlatego, że nie może doczekać się kolejnego odcinka ulubionego serialu. Jak wychować szczęśliwego, zdrowego i grzecznego pupila? Tego dowiesz się z przewodnika dla miłośników kotów i psów, który jest już dostępny w sprzedaży. Specjalny numer magazynu „National Geographic Polska” możesz nabyć bez wychodzenia z domu za pośrednictwem strony kultowy.pl:
„Kotki i psiecka nie zastąpią ci dziecka”… bo nigdy nawet nie próbowały. Badania dowodzą, że posiadanie psa zwiększa szansę na rodzicielstwo
W niektórych konserwatywnych kręgach społecznych funkcjonuje pogląd, że spadająca dzietność to wina młodych ludzi, którzy adoptują psy czy koty i poświęcają im dużo uwagi. Nowe badania z hukiem obalają tę tezę – posiadanie zwierząt, w szczególności psów, znacznie zwiększa szansę na decyzję o dziecku.
Naukowcy z Tajwanu postanowili sprawdzić, czy rzeczywiście istnieje korelacja pomiędzy liczbą niemowląt a psami wożonymi w wózkach. Przeanalizowali zatem rządowe dane podatkowe z milionów gospodarstw domowych, śledząc terminy rejestracji zwierząt i urodzeń dzieci. Czy zastępujemy sobie niemowlęta szczeniakami? Psy w wózkach dziecięcych i mit o spadku dzietności Osoby decydujące się na posiadanie psów i kotów stają się kozłem ofiarnym – z powodu kryzysu demograficznego. W wielu miastach nierzadko można zobaczyć zwierzęta ubrane w eleganckie stroje i pchane w wózkach. Dla wielu osób to wystarczy, by przyjąć, że rozpieszczone psy stały się substytutem ludzkich dzieci. – Młodzi ludzie się nie kochają. Zamiast tego kochają swoje psy, noszą je ze sobą, nie zawierają małżeństw i nie mają dzieci – grzmiał Kim Moon-Soo, minister pracy Korei Południowej w 2023 roku. W podobnym tonie wypowiadał się papież Franciszek, nazywając decyzję o posiadaniu zwierząt zamiast dzieci „samolubną” i ostrzegając przez nadchodzącą „demograficzną zimą”. Czy pies może być „dzieckiem na próbę?” Autorzy badania chcieli sprawdzić, ile prawdy jest w popularnym stereotypie. Na tapet wzięli miliony gospodarstw domowych w Tajpej. Ich badanie wykazało, że posiadanie zwierząt, a zwłaszcza psów, nie oznacza rezygnacji z posiadania dzieci. Wręcz przeciwnie – osoby, które rejestrowały psy, w ciągu następnych kilku lat znacznie częściej rejestrowały także dziecko. Osoby bez zwierząt decydowały się na ten krok rzadziej. – W Tajpej mówi się żartobliwie, że jeśli widzisz wózek w parku, to większa szansa, że jest w nim pies niż dziecko – mówi Ming-Jen Lin, jeden z autorów badania. Analiza danych wykazała jednak, że zwierzęta domowe często stanowią „próbę generalną” dla osób rozważających rodzicielstwo. Młode pary, które planują dzieci, coraz częściej decydują się najpierw na adopcję lub kupno psa, aby sprawdzić swoje kompetencje opiekuńcze i odpowiedzialność. To nowe podejście różni się od tradycyjnych modeli rodzinnych, w którym decyzje o dziecku były podejmowane szybciej, z mniejszą rozwagą i rzadziej poprzedzone innymi formami opieki. Czy dzięki psom jesteśmy lepszymi rodzicami? Psychologowie i socjologowie zauważają, że opieka nad psem rozwija umiejętności przydatne w wychowaniu dzieci – planowanie, odpowiedzialność, empatię oraz konsekwencję. Osoby posiadające psy częściej wykazują się większą cierpliwością i zdolnością radzenia sobie z codziennymi trudnościami. Opieka nad czworonogiem pozwala także lepiej zrozumieć dynamikę relacji rodzinnych oraz uczyć się rozwiązywania konfliktów. To z pewnością przydaje się w byciu odpowiedzialnym rodzicem i dobrym wychowaniu własnego dziecka. Do wyników badań należy podchodzić ostrożnie Czy więc powinniśmy rozdawać szczenięta, aby zwiększyć liczbę urodzeń w Polsce? Niekoniecznie. Żadna analiza dotycząca jednego kraju nie dowodzi, że ten sam schemat powtórzyłby się gdzie indziej. Badanie to powinno jednak skłonić do refleksji tych, którzy chętnie obarczają winą za kryzys demograficzny decyzje pewnej grupy ludzi. Spadający wskaźnik urodzin ma wiele przyczyn, a większość z nich ma podłoże ekonomiczne czy mieszkaniowe. Znalezienie rozwiązania tego problemu może być bardzo trudne, ale nie obwiniajmy o to szczeniąt. Źródło: National Taiwan University Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Nie powinniśmy sterylizować kundli, a rozmnażanie psów rasowych to niebezpieczny trend – tłumaczy ewolucjonistka
Każdy, kto zaopiekował się psem ze schroniska wie, że powinien swojego pupila wykastrować lub wysterylizować. To powszechne zalecenie wynika z przekonania, że w ten sposób zmniejszy się liczba bezdomnych psów. Jednak genetyczka z Uniwersytetu Gdańskiego, dr Małgorzata Pilot, alarmuje, że masowa sterylizacja mieszańców to poważny problem.
Dr Małgorzata Pilot zajmuje się genetyką ewolucyjną ssaków, m.in. wilków i psów. W rozmowie z portalem Nauka w Polsce wskazała na niepokojący trend w ewolucji psów domowych: dążenie do maksymalnego ograniczenia populacji mieszańców (tzw. kundli) poprzez ich masową sterylizację. Zjawisko to dotyczy zarówno psów bezdomnych, jak i tych posiadających właścicieli, co zdaniem badaczki może doprowadzić do nieodwracalnej utraty puli genowej mieszańców i ich całkowitego zniknięcia. Sterylizacja mieszańców – co traci biologia gatunku? Według dr Małgorzaty Pilot jest to sytuacja groźna dla gatunku, bo mieszańce nie są jedynie przypadkowym zbiorem cech różnych ras, lecz stanowią odrębną populację o ogromnej różnorodności genetycznej. To właśnie mieszańce w przeszłości stanowiły bazę dla tworzenia typów funkcjonalnych, takich jak psy pasterskie, a w konsekwencji – dzisiejszych ras. Rozmnażanie psów rasowych: zagrożenia chowu wsobnego Równolegle narasta inna szkodliwa tendencja – faworyzowanie psów rasowych. Osobniki odbiegające od wzorców rasy są zazwyczaj eliminowane z rozrodu, co drastycznie zawęża pule genowe poszczególnych ras. Prowadzi to do chowu wsobnego, czyli krzyżowania osobników zbyt blisko ze sobą spokrewnionych. W efekcie populacje psów rasowych w obrębie danego kraju charakteryzują się tak małą zmiennością, że niemal każdy osobnik jest spokrewniony z pozostałymi, co skutkuje chorobami genetycznymi. Obecnie niemal każda uznana rasa psów zmaga się z co najmniej jedną, a często wieloma typowymi dla siebie chorobami. Na co chorują psy rasowe? Badaczka wylicza szereg konkretnych przykładów. Np. buldogi angielskie są obarczone wysokim ryzykiem chorób serca, otyłości oraz problemów z oddychaniem i termoregulacją. Owczarki niemieckie mają skłonność do dysplazji stawów. Golden retrievery i bloodhoundy cierpią na choroby wzroku, a pudle zmagają się z wysokim ciśnieniem krwi. Zjawisko to dr Pilot określa jako szkodliwe dla wszystkich stron poza hodowcami. Opiekunowie muszą liczyć się z kosztami leczenia, a zwierzęta są narażone na zbędne cierpienie. Choć posiadanie drogiego psa rasowego stało się w niektórych kręgach symbolem statusu, badaczka podkreśla, że wysoka cena zakupu w żaden sposób nie gwarantuje zdrowia zwierzęcia. Zdrowy jak kundel Jednocześnie zdrowe i genetycznie silne kundle, które mogłyby być doskonałymi towarzyszami, są systematycznie eliminowane. – Nie widzę powodów, dla których zdrowym nierasowym psom, które mają właścicieli, odbiera się możliwość rozmnażania. Nie ma żadnych dowodów na to, że nierasowe psy są gorszymi towarzyszami człowieka niż psy rasowe. (…). Na pewno warto promować jako psy domowe kundelki, które często cieszą się lepszym zdrowiem – mówi Małgorzata Pilot. Pies, istota społeczna Biolożka porusza jeszcze jeden, coraz bardziej rozpowszechniony problem psów domowych: brak możliwości kontaktu z innymi psami. Podkreśla, że jest to kluczowe dla ich dobrostanu. – Psy są zwierzętami społecznymi, naturalnie żyjącymi w grupach. Natomiast obecnie większość psów domowych jest w dużej mierze pozbawiona możliwości naturalnych interakcji z przedstawicielami własnego gatunku. Ważne jest, żeby w miarę możliwości właściciele psów zapewnili swoim psom możliwość takich kontaktów społecznych – podsumowuje badaczka. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Psy uczą się słów przez podsłuchiwanie? Naukowcy zaskoczeni wynikami badań
Nowe badanie ujawnia, że niektóre psy potrafią uczyć się nazw przedmiotów wyłącznie przez podsłuchiwanie rozmów swoich właścicieli. Wyniki są porównywalne z umiejętnościami 1,5-rocznych dzieci.
Najnowsze badanie przeprowadzone przez zespół z Eötvös Loránd University (ELTE) oraz Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej (VetMedUni) rzuca nowe światło na możliwości poznawcze psów. Grupa badawcza skupiła się na wyjątkowych czworonogach, określanych jako „Gifted Word Learner” (GWL), czyli utalentowanych językowo psach potrafiących zapamiętywać nazwy setek zabawek. Do tej elitarnej grupy należą między innymi Bryn, 11-letni border collie z Wielkiej Brytanii, znający około 100 nazw zabawek, oraz Miso – 6-letni border collie z Kanady, który potrafi rozpoznać aż 200 różnych przedmiotów. Psy te zdumiewają nie tylko liczbą zapamiętanych słów, ale i sposobem, w jaki zdobywają tę wiedzę. Jak przeprowadzono eksperyment? Zespół badawczy z udziałem dr Shany Dror i dr Claudii Fugazzy przeprowadził dwa eksperymenty. W pierwszym z nich dziesięć psów z grupy GWL było uczone nazw dwóch nowych zabawek w dwóch różnych sytuacjach: Bezpośrednio: właściciele przedstawiali psom nowe zabawki i nazywali je, wchodząc z nimi w interakcję. Przez podsłuchiwanie: właściciele rozmawiali z inną osobą o zabawkach, nie zwracając się do psa. W obu przypadkach psy słyszały nazwę każdej zabawki przez łącznie osiem minut, rozłożone na kilka krótkich sesji. Następnie proszono je o przyniesienie konkretnej zabawki po usłyszeniu jej nazwy. Wyniki zaskoczyły wszystkich. Siedem z dziesięciu psów poprawnie zapamiętało nazwy nowych zabawek w obu warunkach. Skuteczność wyniosła 80% w sytuacji bezpośredniego kontaktu i aż 100% w warunku podsłuchiwania. Psy uczą się nazw przedmiotów jak 1,5-roczne maluchy Porównując zdolności psów do uczenia się przez podsłuchiwanie z umiejętnościami dzieci, naukowcy zauważyli niezwykłe podobieństwo. Dzieci w wieku około 1,5 roku potrafią zapamiętywać nowe słowa poprzez obserwację i słuchanie rozmów dorosłych – bez konieczności bezpośredniej interakcji. Psy z grupy GWL wykazały bardzo podobną zdolność. Dr Shany Dror z ELTE komentuje: „Nasze odkrycia pokazują, że procesy społeczno-poznawcze umożliwiające naukę słów poprzez podsłuchiwanie nie są wyłącznie ludzkie. W odpowiednich warunkach niektóre psy wykazują zachowania uderzająco podobne do tych obserwowanych u małych dzieci”. Psy rozumieją więcej niż myślisz: druga faza badania W drugim etapie eksperymentu naukowcy postanowili utrudnić zadanie. Tym razem właściciele pokazywali psom zabawki, następnie chowali je do pojemnika i dopiero potem wypowiadali ich nazwy – czyli wtedy, gdy psy już nie widziały obiektów. Celem było sprawdzenie, czy psy poradzą sobie z czasową separacją między widokiem obiektu a jego nazwą. View oEmbed on the source website Okazało się, że większość badanych psów mimo trudniejszych warunków nadal poprawnie kojarzyła nazwy z odpowiednimi przedmiotami. Dr Claudia Fugazza zaznacza: „Wyniki sugerują, że psy z grupy GWL potrafią elastycznie wykorzystywać różne mechanizmy do nauki nazw obiektów”. Czy twój pies też jest wyjątkowy? Naukowcy zapraszają do kontaktu Mimo że wyniki badań są imponujące, badacze podkreślają, że psy z grupy Gifted Word Learner są niezwykle rzadkie. Ich zdolności to najprawdopodobniej wynik indywidualnych predyspozycji oraz unikatowych doświadczeń życiowych. Projekt badawczy jest częścią programu Genius Dog Challenge, który ma na celu lepsze zrozumienie fenomenu GWL. Jeśli uważasz, że twój pies zna wiele nazw zabawek i wykazuje podobne zdolności, możesz skontaktować się z zespołem badawczym poprzez e-mail (geniusdogchallenge.offcial@gmail.com), Facebooka lub Instagrama. Badanie otwiera nowe kierunki w analizie zdolności poznawczych zwierząt i sugeruje, że nie tylko ludzie są w stanie uczyć się przez obserwację i słuchanie. To dowód na to, że psy – a przynajmniej niektóre z nich – mogą być znacznie bardziej inteligentne, niż do tej pory sądzono. Źródła: Science, EurekAlert
Przebadano genom psa, który ocalił chore dzieci na Alasce. Balto nie był zwykłym husky
Sto lat temu miasteczku Nome na Alasce groziła epidemia błonicy. Jedyną szansą na ocalenie było lekarstwo dostarczone przez zaprzęgi psów. Bohaterem tej niezwykłej sztafety został syberyjski husky Balto. Teraz naukowcy zbadali jego genom, by sprawdzić, czym różnił się od współczesnych przedstawicieli rasy.
W tym artykule: Gonitwa przez śnieg i mróz, by uratować dzieci Bohaterski pies Balto Geny psa-zwycięzcy Jeden z eksponatów w Muzeum Historii Naturalnej w Clevelend to średniej wielkości włochaty pies. Choć jest opisany jako husky syberyjski, na pierwszy rzut oka mocno różni się od współczesnych psów tej rasy. Jest masywnie zbudowany. Ma dość krótkie nogi i bardzo gęste, długie futro. Tak właśnie wyglądały alaskańskie husky sto lat temu. Wypchane zwierzę w muzeum w Clevelend to Balto – słynny pies, który doczekał się książek i filmów na swój temat. Balto był jednym z bohaterów tzw. Wielkiego Wyścigu Miłosierdzia (ang. Great Race of Mercy) z 1925 roku. Tak naprawdę nie był to wyścig, ale sztafeta psich zaprzęgów. Jej celem było jak najszybsze dowiezienie do miejscowości Nome lekarstwa dla umierających na błonicę dzieci. Gonitwa przez śnieg i mróz, by uratować dzieci Nome leży na zachodnim krańcu Alaski. Dziś ma ok. 4 tys. mieszkańców. Sto lat temu, w czasie gorączki złota, miejscowość była pięć razy większa. Zamieszkiwali ją głównie górnicy z rodzinami i rdzenni mieszkańcy Alaski. W grudniu 1924 roku i styczniu 1925 roku do miejscowego szpitala zaczęli zgłaszać się rodzice z chorymi dziećmi. Okazało się, że najmłodszych mieszkańców Nome zaatakowała błonica – śmiertelnie niebezpieczna, bakteryjna choroba zakaźna. Szpital musiał sprowadzić serum. Jednak najbliższym miejscem, gdzie znajdowała się antytoksyna przeciwko błonicy było Anchorage, odległe o 1600 km. Zima tamtego roku była tak mroźna, że lot samolotem okazał się niemożliwy. Paczkę z lekarstwem wysłano pociągiem do miasteczka Nenana. Pozostałe prawie 1100 km trzeba było pokonać psimi zaprzęgami. W sztafecie wzięło udział 20 maszerów – czyli przewodników psich zaprzęgów – i 150 psów. Niektórzy z maszerów musieli radzić sobie z zawieją i temperaturami sięgającymi kilkudziesięciu stopni poniżej zera. Mimo to całą trasę udało się pokonać zaledwie w pięć i pół dnia. Bohaterski pies Balto Ostatni odcinek – z Bluff do Nome – liczył 85 km. Pokonał go maszer Gunnar Kaasen. Na lidera psiego zaprzęgu wybrał psa o imieniu Balto, należącego do organizatora sztafety Leonharda Seppali. Była to zaskakująca i dyskutowana później decyzja, ponieważ Balto nigdy wcześniej nie przewodził psiemu zaprzęgowi. Poradził sobie jednak. To właśnie jego zaprzęg 2 lutego o godz. 5.30 rano dotarł szczęśliwie do Nome. Dzięki przywiezionemu lekarstwu udało się zapobiec wybuchowi epidemii. Balto został po tym gwiazdą. W tym samym roku, w grudniu, odsłonięto jego pomnik w nowojorskim Central Parku. Pies był przy tym obecny. Niestety, nie można było go rozmnożyć, ponieważ był wykastrowany. Ostatnie lata życia spędził w zoo w Clevelend. Zmarł w wieku 14 lat, a jego wypreparowane zwłoki trafiły do muzeum. Geny psa-zwycięzcy Okazało się to bardzo przydatne naukowo. Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego z Santa Cruz (UCSC) wykorzystali eksponat z muzeum, by uzyskać próbkę DNA Balto. Dzięki temu mogli przeprowadzić badania genomu. Na tej podstawie określili, jak bardzo psy pociągowe sprzed stulecia różnią się od ich odpowiedników żyjących współcześnie. Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej Psy wcale nie postrzegają świata wyłącznie w odcieniach szarości, jak do niedawna sądzono. Widzą również kolory, choć tylko dwa. Jak widzi pies? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-widzi-pies-i-co-dostrzega-nasze-czworonogi-ogladaja-swiat-z-perspektywy-zupelnie-roznej-od-ludzkiej-fot-getty-images-d84f932.jpg" width="938" height="570" alt="Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej (fot. Getty Images)" title="Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej (fot. Getty Images)" /> Badania z zakresu genomiki porównawczej wykazały, że dawne psy zaprzęgowe, których przedstawicielem był Balto, były bardziej zróżnicowane genetycznie niż współczesne rasy. Balto różnił się zarówno od dzisiejszych husky syberyjskich (z którymi ma najwięcej wspólnych genów), jak i od współczesnych psów zaprzęgowych hodowanych na Alasce. W jaki sposób? Był zdrowszy i lepiej przystosowany do życia w trudnych warunkach. Naukowcy wykryli, że miał inne niż współczesne psy warianty genów związanych z wagą, koordynacją, rozwojem ścięgien czy grubością skóry. Czyli z cechami ważnymi dla zwierzęcia hodowanego po to, by było jak najsprawniejszym psem zaprzęgowym. Naukowcy odkryli też, że Balto miał geny pozwalające mu lepiej trawić skrobię niż inne psy z tamtej epoki. – To bardzo interesujące śledzić ewolucję psów takich jak Balto – mówi Katherine Moon, pierwsza autorka pracy o genach Balto opublikowanej w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”. – Nawet jeśli badania sięgają zaledwie sto lat wstecz – dodaje. Źródła: phys.org, Science. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Czy pies wie, że jesteś w ciąży? Właśnie poznaliśmy odpowiedź
Przyszli rodzice często zauważają, że ich psy zachowują się inaczej w trakcie ciąży: stają się bardziej czujne, otaczają przyszłe mamy ochroną i często się przytulają. Czy to możliwe, że naprawdę rozumieją, co się dzieje? Psia mądrość zdaje się nie mieć granic.
Najnowsze badania udowadniają, że zachowanie psów naprawdę zmienia się w trakcie ciąży ich właścicielek. Naukowcy sprawdzili, czy większy wpływ na ten mechanizm ma temperament psa, jego rasa czy stopień więzi między człowiekiem na zwierzęciem. Psy naprawdę rozumieją człowieka Psy towarzyszą ludzkości już od około 40 000 lat, chociaż najnowsze badania międzynarodowego zespołu archeologów twierdzą, że udomowienie nastąpiło 23 000 lat temu na terenie dzisiejszej Syberii. Przez ten czas pomogły człowiekowi zasiedlić każdy rejon globu i zdążyły się do nas przyzwyczaić: sprawnie wychwytują nasze emocje, analizują zachowania, rozumieją komunikację czy reagują na zmiany w zdrowiu. Nic dziwnego więc, że czworonogi niezwykle szybko dostrzegają zmiany fizyczne i emocjonalne, które niesie za sobą ludzka ciąża. Niektóre właścicielki psów twierdzą nawet, że psy zauważyły ich błogosławiony stan szybciej niż one same, stając się przyczynkiem do wykonania testu. Nowe badanie psiej wrażliwości Jakie zmiany w zachowaniu psów faktycznie zauważają właściciele i jak powszechne jest to zjawisko? Nowe badanie postanowiło to sprawdzić, by raz na zawsze potwierdzić lub obalić powszechne przekonanie. Naukowcy chcieli zrozumieć, jak bardzo psy zestrojone są z ludźmi, z którymi żyją. Przeprowadzili ankietę wśród 130 kobiet, które posiadały psy przed i w trakcie ciąży i dzieliły się informacjami, jak wyglądała relacja z nimi w tym wyjątkowym czasie i przed nim. Przeanalizowano 5 kategorii: poszukiwanie uwagi (np. przytulanie), pilnowanie w obecności osób znanych (np. przemieszczanie się między właścicielem a znaną osobą), pilnowanie w obecności osób nieznanych, strach przed właścicielem i strach przed innymi psami. Następnie zapytano uczestniczki, czy dostrzegają zmiany w zachowaniu swoich pupili przed i po zajściu w ciążę. Czy psy wyczuwają ciążę? 64,5% uczestniczek stwierdziło, że dostrzegło zmianę w zachowaniu swoich psów. Kolejne 26,9% dodało nawet, że czworonogi zmieniły zachowanie zanim opiekunki nawet zdały sobie sprawę ze swojej ciąży. Badacze zauważyli, że zachowania z cztery z pięciu kategorii wzrosły w trakcie ciąży, a największą zmianę odnotowano w przypadku poszukiwania uwagi – 67,1% uczestniczek stwierdziło, że psy chętniej się przytulały czy wąchały niż przed ciążą. Ustalili oni także, że bardziej zmieniały się psy naturalnie opiekuńcze niż lękliwe. Dzięki badaniu wiemy więcej o relacji człowieka z psem Pojawienie się pierwszego systematycznego badania potwierdza to, co uważa wielu właścicieli psów – czworonogi wyczuwają zmiany związane z ciążą, rozumieją je i wiedzą, czego potrzeba w tym czasie przyszłym mamom. To skłania do kolejnych badań, które pomogą jeszcze lepiej poznać nasze wyjątkowe relacje z czworonogami. Zrozumienie zmian, które także psy przechodzą w trakcie ciąży swoich właścicielek mogą pomóc wzmacniać więź, która połączyła nas z tymi niezwykłymi zwierzętami przed tysiącami lat. Psy zdają się wiedzieć o ludzkiej naturze więcej, niż wiemy my sami. Źródło: Anthrozoös, Genes, National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Pies Ryszard znalazł grot starożytnej włóczni. Czworonożny archeolog z Limanowej na tropie
Do znajdowania interesujących eksponatów nie są potrzebne archeologiczne studia, tony sprzętu czy wielkie wykopaliska. Czasem wystarczy wilgotny nos i cztery łapy. Udowodnił to pies Ryszard z Limanowej, który wraz ze swoim właścicielem odnalazł na spacerze… grot włóczni z przełomu II i III wieku. Jak mu się to udało?
Zwykły spacer po kompleksie leśnym w Limanowej zaprowadził Pawła Wójcika i jego uroczego psa Ryszarda w niezwykłe miejsce: udało im się odnaleźć dobrze zachowany grot starożytnej włóczni. To pierwsze udokumentowane odkrycie archeologiczne na tym terenie od XIX wieku. Ryszard na tropie zabytków To pies Ryszard dokonał znaleziska. Na spacerze zainteresował się wystającym z ziemi metalowym przedmiotem. Pan Paweł postanowił wyciągnąć go z gleby i po kilku chwilach dzierżył już w dłoniach długi na 30 centymetrów, silnie skorodowany grot starożytnej włóczni. Odkrywca szybko skontaktował się Urzędem Ochrony Zabytków i pokazał archeologom swoje odkrycie. Po wstępnych oględzinach oszacowali oni, że pochodzi ono z II lub III wieku naszej ery. Być może włócznię pozostawił jakiś przedstawiciel kultury Wandalów… tylko po to, by 1700 lat później odnalazł ją w tym samym miejscu pies Ryszard. Znalezisko z Limanowej do oglądania w Muzeum Artefakt został przekazany Muzeum Regionalnemu Ziemi Limanowskiej, które podjęło środki zabezpieczające. Grot trafił następnie do Muzeum Archeologicznego w Krakowie, gdzie został poddany koniecznej konserwacji. Pozbawiony śladów korozji wrócił do Limanowej. Zabytek będzie można oglądać od wtorku 14 listopada w sali głównej muzeum – reprezentatywne miejsce nie dziwi, bo jest się czym chwalić. Zostanie umieszczony w specjalnej gablocie. Pies Ryszard i jego właściciel mają powody do dumy, a my składamy obu serdeczne gratulacje. Historyczna Limanowa Chociaż wcześniej w Limanowej nie dokonywano wielu archeologicznych odkryć, to obecność grotu wywołuje wiele pytań. Artefakt zaliczono do kultury przeworskiej, której przedstawiciele „wyemigrowali” na Zachód przed przyjściem na tereny Polski pierwszych Słowian. Włócznię upuścić mógł więc przypadkowo zmierzający na zachód Wandal, ale to niejedyna opcja. Być może na tym terenie znajdowały się struktury osadnicze tego starożytnego ludu? A może w okolicy poszukiwań psa Ryszarda znajduje się cale cmentarzysko, zaś grot był tylko elementem pochówku? Odpowiedzi przyniesie z pewnością szerokopłaszczyznowe badania archeologiczne, które na tym terenie planuje niedługo Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej. Źródło: Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej, National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
6 naukowo udowodnionych sposobów na wydłużenie życia twojego psa. Ostatni zaskakuje
Czy pies może żyć dłużej dzięki prostym zmianom? Naukowcy z Dog Aging Project twierdzą, że tak – i wskazują, co naprawdę robi różnicę.
Spis treści: Dużo ruchu — i konsekwencja Pomóż psu mieć przyjaciół Kastracja lub sterylizacja Karm według nauki, a nie trendów Co najmniej jedna wizyta u weterynarza rocznie Szczotkuj zęby Chcesz, żeby twój pies żył dłużej? Oto 6 wskazówek potwierdzonych naukowo. Zapytaliśmy naukowców o praktyczne sposoby na wydłużenie życia psa — od tego, czym go karmić, po to, jak często naprawdę potrzebuje spaceru. Co, jeśli codzienne spacery mogłyby przedłużyć psu życie? Co, jeśli zabawa, szczotkowanie zębów albo wyprawy do parku dodałyby mu kilka lat? Na takie pytania odpowiadają badacze z Dog Aging Project — dużego projektu naukowego poświęconego zdrowemu starzeniu się psów. W przyszłości chcieliby używać zaawansowanych leków przeciwstarzeniowych. Już teraz odkrywają jednak proste, praktyczne rzeczy, które możesz robić, by twój pies jak najdłużej pozostał w formie. Audrey Ruple, epidemiolożka weterynaryjna z Virginia Tech i członkini zespołu, nie dziwi się, że coraz więcej osób chce, by ich psy żyły jak najdłużej. Jeszcze niedawno trzymaliśmy psy na łańcuchu na podwórku. Dziś śpią z nami, jeżdżą w wózkach i dostają domowe posiłki. – Gdy ludzie zacieśniają więź ze swoimi psami, zaczynają myśleć o ich długości życia tak samo, jak o własnej – mówi Ruple. Niektóre czynniki, jak genetyka czy ekspozycja środowiskowa, są poza naszą kontrolą. Na kilka rzeczy mamy jednak realny wpływ. 1. Dużo ruchu — i konsekwencja Jednym z najskuteczniejszych sposobów na długie, zdrowe życie psa jest regularna aktywność. Kate Creevy, profesorka z Texas A&M College of Veterinary Medicine i badaczka w Dog Aging Project, podkreśla, że dowody są jednoznaczne. Ruch wiąże się z lepszą kondycją poznawczą i mniejszą liczbą rozpoznanych chorób. Dzieje się tak, bo aktywność obniża ryzyko otyłości. A otyłość zwiększa ryzyko m.in. cukrzycy, choroby zwyrodnieniowej stawów, nietrzymania moczu i problemów z oddychaniem, które mogą skracać życie psa. Ile ruchu potrzeba? Association for Pet Obesity Prevention zaleca co najmniej 30 minut ćwiczeń aerobowych dziennie. To jednak zależy od rasy i temperamentu. Psy myśliwskie i pasterskie, jak owczarki czy spaniele, potrzebują znacznie więcej niż np. buldog francuski czy maltańczyk. Klucz to konsekwencja. „Weekendowi wojownicy” — psy, które przez tydzień głównie siedzą, a w weekend nagle idą na długą, forsowną wyprawę — częściej mają problemy zdrowotne. – Tak jak u ludzi, przerywany, skrajny wysiłek sprzyja urazom – mówi Creevy. Najprościej jest chodzić na spacery. Możesz też biegać, chodzić po górach, pływać, zapisać psa na agility albo bawić się w aport, frisbee i przeciąganie. Gdy brakuje ci czasu, schowaj smaczki w domu i pozwól psu ich szukać albo wyjdź na szybki 10-minutowy trucht wokół bloku. – Najlepsze ćwiczenia to te, które faktycznie będziecie robić – dodaje Creevy. 2. Pomóż psu mieć przyjaciół Badacze z Dog Aging Project odkryli, że więzi społeczne silnie wpływają na dobrostan psa. Psy, które miały więcej psich i ludzkich znajomych (także kotów, ptaków, a nawet gryzoni), rzadziej miały problemy zdrowotne zgłaszane przez opiekunów, takie jak choroba zwyrodnieniowa stawów, alergie czy kłopoty żołądkowo-jelitowe. Takie relacje stymulują psy i angażują ich mózg. – Psy są gatunkiem społecznym, tak jak ludzie – mówi Creevy. Wyniki te uzupełniają wcześniejsze badania, według których psy żyjące w bogatym środowisku (zabawki, dużo zabawy) dłużej zachowują sprawność umysłową. Naukowcy sugerowali, że takie wzbogacenie sprzyja powstawaniu nowych połączeń nerwowych, co utrzymuje mózg psa w zdrowiu i gotowości do adaptacji. Wniosek? Baw się z psem, zabieraj go na wycieczki, pozwalaj mu przebywać z innymi zwierzętami, jeśli dobrze na to reaguje. – Jeśli robisz to przez całe życie psa, możesz opóźnić spadek funkcji poznawczych na starość – dodaje. 3. Kastracja lub sterylizacja Badania wielokrotnie pokazały, że psy po kastracji/sterylizacji żyją dłużej niż te niekastrowane. Dlaczego? U suczek zabieg radykalnie zmniejsza ryzyko nowotworów sutka i eliminuje ryzyko raka macicy oraz jajników. U samców kastracja zapobiega nowotworowi jąder i obniża ryzyko problemów z prostatą. Psy po zabiegu są też zwykle mniej agresywne i rzadziej uciekają w poszukiwaniu partnera. To ogranicza ryzyko potrącenia przez samochód czy walk z innymi zwierzętami. Wiele psów adoptowanych ze schronisk ma już wykonany zabieg. Ogólna rekomendacja brzmi: zrobić go, gdy pies osiągnie dojrzałość kostną. – Termin zależy od rasy, więc najlepiej poradzić się swojego weterynarza – mówi Creevy. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/2025-10-08-221604-Want-your-dog-to-live-a-longer-life-Here-are-6-science-backed-tips--National-G-66b0786.png" width="1216" height="811" alt="Psy są najlepszymi przyjaciółmi człowieka, ale same również potrzebują przyjaciół. Naukowcy z projektu Dog Aging Project odkryli, że więzi społeczne mają ogromny wpływ na dobrostan i zdrowie psów. Fot. Mark Stone / National Geographic Image Collection" title="Psy są najlepszymi przyjaciółmi człowieka, ale same również potrzebują przyjaciół. Naukowcy z projektu Dog Aging Project odkryli, że więzi społeczne mają ogromny wpływ na dobrostan i zdrowie psów. Fot. Mark Stone / National Geographic Image Collection" /> 4. Karm według nauki, a nie trendów Opcji żywieniowych jest dziś mnóstwo: sucha karma, domowe gotowanie, dieta surowa, liofilizaty. Wiele z nich niesie ryzyko. Surowe jedzenie może zawierać drobnoustroje wywołujące zakażenia, np. salmonellę. Domowe posiłki często nie spełniają zapotrzebowania psa na białko, tłuszcz i mikroelementy. Łączą się z wyższą częstością chorób przewodu pokarmowego i nerek. Resztki ze stołu, zwłaszcza tłuste, mogą doprowadzić do groźnych problemów, jak krwotoczne zapalenie jelit czy zapalenie trzustki. Największy kłopot to przekarmianie. Opiekunowie często zaniżają to, ile naprawdę dają psu — zaznacza Olstad. Otyłość uruchamia lawinę szkód: przyspiesza choroby stawów, utrudnia powrót do sprawności po urazach, obciąża nerki i wątrobę. Dlatego otyłość wiąże się z krótszym życiem — nawet o ok. 2,5 roku. Z kolei prawidłowa masa ciała sprzyja długowieczności. – Widać to we wszystkich rasach, wagach i na każdym etapie życia – podkreśla Ruple. Potrzeby żywieniowe psa zależą od wieku, rasy, aktywności i temperamentu. Rada Olstada? Prostota. On i Creevy polecają karmy spełniające standardy AAFCO — organizacji oceniającej i ustalającej normy dla pasz dla zwierząt. 5. Co najmniej jedna wizyta u weterynarza rocznie Regularne badania profilaktyczne pozwalają wcześniej wykryć choroby, szybciej wdrożyć leczenie i poprawić rokowanie oraz długość życia psa. W pracy naukowej z 2023 r. wykazano, że psy regularnie badane u weterynarza miały o 30% mniejsze ryzyko rozwoju chorób przewlekłych. Zaszczepione psy miały o 40% mniej chorób zakaźnych. Dostęp do preparatów przeciw pchłom, kleszczom i robakom obniżał ryzyko pasożytów o około 35%. Jak często iść do lecznicy? Po zakończeniu serii wizyt szczenięcych — przynajmniej raz w roku. Gdy pies wchodzi w wiek senioralny — najlepiej dwa razy do roku. 6. Szczotkuj zęby Higiena jamy ustnej wiąże się z niższą śmiertelnością u psów. Choroby zębów i dziąseł wywołują stan zapalny w całym organizmie, mogą prowadzić do groźnych zakażeń i zaostrzać choroby współistniejące, np. serca — tłumaczy Olstad. – To jak dolewanie benzyny do ognia, który już się pali – mówi. Ideał to codzienne szczotkowanie. Nawet kilka krótkich „przeciągnięć” szczoteczką kilka razy w tygodniu daje korzyści. – To nie jest duży wysiłek w porównaniu z tym, jak my musimy dbać o własne zęby – dodaje Creevy. Cel nie polega na tym, by pies żył wiecznie. Chodzi o zdrowy czas życia — lata, w których pies jest aktywny i wolny od chorób. – Zwierzę może dożyć 20 lat, ale jeśli ostatnie trzy będą dla niego męką, to nie o to nam chodzi – mówi Olstad. – Najważniejsze, by żyło jak najdłużej i jak najzdrowiej. Źródło: National Geographic
Czy pies ma kolana? Weterynarze rozwiewają popularny mit
Czy pies ma kolana – to pytanie, które zaskakująco często pojawia się wśród właścicieli czworonogów. Choć brzmi nietypowo, odpowiedź jest jednoznaczna i ma ciekawe uzasadnienie.
Spis treści: Czy pies ma kolana? Ile kolan ma pies? Chore kolano u psa Ciekawostki o psach Wbrew pozorom anatomia psa w wielu aspektach przypomina budowę ludzkiego układu kostnego. Psy, podobnie jak ludzie, mają kolana – zlokalizowane w tylnych łapach. Mało kto jednak wie, że również w przednich łapach znajduje się odpowiednik „kolana”, który pełni zupełnie inną funkcję. Zrozumienie tego układu może pomóc lepiej dbać o zdrowie pupila i rozpoznawać sygnały możliwych kontuzji. Czy pies ma kolana? Pies, podobnie jak człowiek i inne ssaki, ma kolana. Po jednym na każdej z dwóch tylnych łap. Odgrywają one kluczową rolę w poruszaniu się, a konkretnie w chodzeniu, skakaniu czy bieganiu. Psie kolano to niezwykle złożony staw, który składa się z różnych kości: kości udowej, kości piszczelowej, kości strzałkowej, rzepki, łąkotki, więzadeł krzyżowych. Kluczowym elementem stabilizującym kolano psa jest rzepka, która utrzymuje kości na właściwym miejscu i zapobiega ich przemieszczaniu. Powierzchnie stawowe kości pokrywa chrząstka, która pełni istotną funkcję – dzięki niej ruch nie sprawia psu bólu, nawet podczas intensywnej aktywności. Za możliwość poruszania stawem odpowiadają otaczające kolano mięśnie, które generują niezbędną siłę do jego zginania i prostowania. Wiele osób może błędnie interpretować położenie psiego kolana, ponieważ w przeciwieństwie do ludzi, u psa znajduje się ono stosunkowo wysoko – tuż pod kością udową, osłoniętą masą mięśniową. Zdarza się, że za kolano uznaje się niżej położony staw skokowy, co jest anatomiczną pomyłką. W praktyce psy poruszają się na palcach, co wpływa na ich wyjątkowy sposób chodzenia. Ile kolan ma pies? Fakty anatomiczne, które mogą Cię zaskoczyć Nieprzypadkowo fraza „ile kolan ma pies?” znalazła się w czołówce wyszukiwań Google. Zainteresowanie tym tematem wzrosło gwałtownie po emisji odcinka popularnego teleturnieju, w którym uczestnicy musieli odpowiedzieć na pozornie proste pytanie dotyczące anatomii psa. Do wyboru mieli dwie odpowiedzi: „2” lub „4”. Prawidłowa odpowiedź, czyli „2”, wywołała niemałe zaskoczenie – i tym samym uruchomiła lawinę wyszukiwań. W rzeczywistości pies, podobnie jak większość czworonożnych ssaków, posiada dwa kolana – znajdują się one tylko na tylnych kończynach. Są to stawy kolanowe, które odpowiadają ludzkim kolanom i odgrywają kluczową rolę w poruszaniu się psa, zapewniając amortyzację, stabilizację i zdolność do skakania. Przednie łapy psa nie mają kolan, lecz łokcie. Ich budowa anatomiczna przypomina ludzkie kończyny górne – z barkiem, ramieniem, łokciem oraz nadgarstkiem. To właśnie staw łokciowy łączy ramię z przedramieniem i umożliwia charakterystyczny sposób poruszania się psa. Tymczasem tylne kończyny, na których znajdują się kolana, zbudowane są bardziej jak ludzkie nogi – z biodrem, udem, kolanem i stawem skokowym. Błędne przekonanie, że pies ma cztery kolana, wynika najczęściej z uproszczonego myślenia o symetrii ciała zwierzęcia i z utożsamiania zginających się stawów na wszystkich kończynach z kolanami. Jednak w biologii i weterynarii rozróżnia się wyraźnie stawy kończyn przednich i tylnych, zarówno pod względem funkcji, jak i nazewnictwa. Zrozumienie prawidłowej budowy anatomicznej psa ma znaczenie nie tylko dla ciekawostek, ale również dla świadomej opieki nad pupilem – szczególnie w kontekście diagnozy kontuzji czy planowania aktywności fizycznej dostosowanej do możliwości jego układu ruchu. Chore kolano u psa – objawy, przyczyny i rasy najbardziej narażone na urazy Niestety, problemy z kolanami u psów są dość częste i mogą znacząco obniżyć komfort życia zwierzęcia. Staw kolanowy psa, złożony z kości udowej, rzepki, kości piszczelowej oraz układu więzadłowego, jest kluczowym elementem układu ruchu – dlatego nawet drobne uszkodzenia mogą prowadzić do bólu, ograniczenia ruchomości i kulawizny. Do najczęstszych schorzeń kolana u psów należą: Zwichnięcie rzepki – to przemieszczenie rzepki poza prawidłowy tor ruchu, co skutkuje niestabilnością stawu. Objawia się często przerywaną kulawizną, podnoszeniem łapy w trakcie chodzenia lub chwilowym „przeskakiwaniem” kończyny. Schorzenie może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – jedno z najpoważniejszych uszkodzeń, porównywalne z zerwaniem ACL u ludzi. Prowadzi do silnej kulawizny, obrzęku kolana i trudności z poruszaniem się. Wymaga często interwencji chirurgicznej. Zapalenie stawu kolanowego (artretyzm lub zapalenie zwyrodnieniowe) – może być efektem przewlekłych przeciążeń, wieku, otyłości lub wtórnym objawem innych chorób. Pies staje się mniej aktywny, unika ruchu i wykazuje wrażliwość na dotyk w okolicy kolana. Wczesna diagnoza ma kluczowe znaczenie, dlatego każdy właściciel powinien udać się do weterynarza, gdy zauważy, że jego pies: kuleje lub unika obciążania jednej z tylnych łap, ma trudności ze wstawaniem lub wskakiwaniem, często liże lub gryzie okolice kolana, wykazuje zmniejszoną aktywność fizyczną. Wczesna konsultacja weterynaryjna, odpowiednia diagnostyka (m.in. RTG, rezonans magnetyczny, badanie ortopedyczne) oraz indywidualnie dobrane leczenie – farmakologiczne, fizjoterapeutyczne lub chirurgiczne – mogą skutecznie zahamować postęp choroby i przywrócić psu sprawność ruchową. Źródła: Outdoordogfun.com, archiwum NG Nasz autor Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
O psie, co pracował na lotnisku. Falco z Łodzi przechodzi na emeryturę
Po 13 latach pracy teren łódzkiego lotniska opuścił Falco – niezwykły pies rasy border collie, bez którego trudno wyobrazić sobie popularny „Lublinek”. Żegnano go z honorami i nie obyło się bez prezentów. Teraz pierwszego w Polsce psa lotniskowego czeka zasłużona emerytura.
Border collie Falco był pierwszym w Polsce psem lotniskowym – do jego zadań należało między innymi płoszenie ptactwa. Teraz opuszcza Port Lotniczy w Łodzi im. Władysława Reymonta, budząc wiele wzruszeń i zjadając wiele smaczków. Pies pracujący żadnej pracy się nie boi Psy lotniskowe pełnią bardzo ważną rolę: wykorzystuje się je do płoszenia ptaków i małych ssaków z terenów drogi startowej. Falco i sokolnicy dbali o to bezpieczeństwo wszystkich pasażerów, którzy korzystali z łódzkiego lotniska. Futrzasty pracownik był uwielbiany za swój profesjonalizm – charakteryzował się ogromną inteligencją, był świetnie wyszkolony i codziennie upewniał się, że samoloty mogą startować i lądować bez zakłóceń. Dzięki jego niezauważalnej i bezbłędnej pracy więcej lotnisk i obiektów wojskowych w Polsce zdecydowało się na pomoc psów w celu ochrony swoich terenów przed ptactwem. O psie, co pracował na lotnisku O wyszkolenie psa, który pojawił się na łódzkim lotnisku w lutym 2012 roku, zadbał sokolnik Andrzej Fijałkowski. Border collie był pierwszym futrzakiem pracującym tak blisko pasa startowego w Polsce, więc bano się, że może na nie wtargnąć podczas startu czy lądowania samolotu. Przez 13 lat swojej pracy sympatyczny Falco nie zrobił tego ani razu. Pies już wcześniej zachwycił Polaków. Był bohaterem cyklu książek „Psy na medal” Barbary Gawryluk o futrzakach, które pracują dla dobra ludzi, ratując ich w górach, w wodzie czy służąc jako przewodnicy. Odejście z honorami Podczas uroczystego pożegnania Falco obecni byli wszyscy pracownicy lotniska. Oprócz smaczków i porządnej porcji głaskania pies otrzymał prezenty od swoich przełożonych: dyrektora generalnego Portu Artura Fraja i Jana Chmiela, kierownika Działu Służby Operacyjnej – to w nim służył Falco. Zmiana psiej warty Odejście Falco pozostawia w oczach łzy wzruszenia, ale nie porzucił on swoich współpracowników na pastwę losu. W ostatnich miesiącach towarzyszyła mu młoda suczka, również rasy border collie, która podpatrywała jego pracę. Urocza, brązowa Falcia – nazwana na cześć swojego poprzednika – nabyła już niezbędnych umiejętności i jest gotowa do pracy, by dalej dbać o bezpieczeństwo korzystających z łódzkiego lotniska pasażerów. Życzymy jej powodzenia! Źródło: Urząd Miasta Łodzi Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Turysta wpadł do szczeliny w Szwajcarii. Uratowała go chihuahua
Na lodowcu w Alpach Szwajcarskich doszło do groźnego wypadku. Mężczyzna spadł do szczeliny lodowej, z której samodzielnie nie mógł się wydostać. Dzięki lojalności jego psa, ratownicy zdołali uratować turystę.
Spis treści: Turysta spadł do szczeliny lodowca. Pies pokazał, gdzie szukać Chihuahua ocaliła właściciela. Służby mówią o „czworonożnym bohaterze” W górskich warunkach nawet rutynowa wędrówka potrafi zamienić się w sytuację zagrożenia. Właśnie dlatego wielu turystów decyduje się zabierać ze sobą psy, które są uważne, wierne i niezwykle wyczulone na sygnały otoczenia. Choć zazwyczaj – myśląc o czworonożnych pomocnikach w górach – wyobrażamy sobie bernardyny lub owczarki niemieckie, okazuje się, że nawet niewielkie rasy mogą być niezwykle pomocne. W szwajcarskich Alpach główną rolę w akcji ratunkowej odegrała chihuahua, która pomogła służbom odnaleźć swojego właściciela. Turysta spadł do szczeliny lodowca. Pies pokazał, gdzie szukać W piątek, 4 lipca, mężczyzna, którego tożsamość nie została ujawniona, przemierzał lodowiec Fee w południowej Szwajcarii w towarzystwie swojego psa. W trakcie wędrówki wszedł na cienką warstwę lodu pokrywającą głęboką szczelinę. W pewnym momencie pokrywa załamała się pod jego ciężarem, a turysta spadł, zatrzymując się dopiero osiem metrów niżej, we wnętrzu lodowca. Uwięziony i odcięty od sygnału sieci komórkowej, zdołał nadać sygnał alarmowy przy pomocy krótkofalówki. Jego wezwanie zostało odebrane przez innego turystę, który bezzwłocznie powiadomił służby ratunkowe. Na miejsce skierowano śmigłowiec Air Zermatt z zespołem ratowników. Choć reakcja była szybka, zlokalizowanie miejsca wypadku okazało się wyjątkowo trudne – powierzchnia lodowca była rozległa, a otwór niemal niezauważalny wśród białego krajobrazu. Wtedy jeden z ratowników dostrzegł ruch na pobliskiej skale. To była chihuahua – wierna towarzyszka poszkodowanego – która nie oddaliła się od miejsca, gdzie zniknął jej właściciel. Cierpliwie siedząc przy niemal niewidocznej szczelinie, wskazała służbom dokładną lokalizację mężczyzny. Chihuahua ocaliła właściciela. Służby mówią o „czworonożnym bohaterze” Obecność psa odmieniła przebieg akcji ratunkowej. Po zidentyfikowaniu lokalizacji szczeliny, ratownicy z Air Zermatt opuścili się na linach w głąb lodowca i dotarli do poszkodowanego. Mężczyzna był przytomny, choć odniósł obrażenia. Dzięki czuwaniu czworonoga na powierzchni, akcja przebiegła sprawnie i bez opóźnień, co później podkreślono w oficjalnym komunikacie. „Dzięki zachowaniu psa, załoga była w stanie zlokalizować dokładne miejsce wypadku. Ratownicy zjechali na linach do poszkodowanego i zdołali go uratować. Mały piesek nie poruszył się przez całą operację, uważnie śledził każdy ruch ratowników. Jego obecność miała kluczowe znaczenie dla powodzenia akcji. To bez wątpienia czworonożny bohater, który być może uratował życie swojemu panu” – poinformowała służba ratunkowa Air Zermatt. Zarówno pies, jak i jego właściciel, po zakończonej akcji zostali przetransportowani do najbliższego szpitala w Visp, gdzie udzielono im pomocy medycznej. Choć szczegóły dotyczące obrażeń turysty nie zostały ujawnione, potwierdzono, że jego stan jest stabilny. Pies nie odniósł żadnych obrażeń. Źródła: CNN, Guardian, CBS News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Mężczyzna kopnął psa tropiącego na lotnisku. Został wydalony z kraju
Podczas kontroli bagażu na lotnisku w USA pies celny Freddie wywęszył niedozwolone produkty. Gdy funkcjonariusze przystąpili do dalszych działań, pasażer z Egiptu brutalnie kopnął zwierzę. Mężczyzna został zatrzymany i tego samego dnia deportowany z kraju.
Spis treści: Agresja wobec psa służbowego na lotnisku Atak go nie zatrzymał. Freddie znów tropi zakazane produkty w bagażach Od lat na lotniskach na całym świecie służby graniczne dokładają wszelkich starań, by zapewnić bezpieczeństwo podróżnym i ochronę przed zagrożeniami z zewnątrz. Przeszukują bagaże, monitorują ruch pasażerów, a w wielu przypadkach korzystają również z pomocy psów tropiących. Niedawno jeden z nich – pracujący na lotnisku w Waszyngtonie pies celny o imieniu Freddie – wyczuł w walizce niedozwolone produkty spożywcze. Reakcja jednego z pasażerów była brutalna: mężczyzna kopnął zwierzę z taką siłą, że uniosło się nad ziemię. Agresja wobec psa służbowego na lotnisku 26 czerwca pies Freddie, należący do amerykańskiej Służby Celnej i Ochrony Granic (CBP), wyczuł niezadeklarowane produkty rolne w torbie pasażera na lotnisku Dulles w Waszyngtonie. Zgodnie z procedurą, Freddie zasygnalizował znalezisko swojej opiekunce, specjalistce ds. rolnictwa w CBP, Melissie Snyder. Gdy kobieta zapytała przylatującą z Egiptu parę o zawartość bagażu, 70-letni Hamed Aly Marie zareagował agresją. Jak wynika z relacji świadków, mężczyzna kopnął psa „tak mocno, że ten uniósł się w powietrze”. Freddie został natychmiast zabrany do weterynarza, gdzie zdiagnozowano u niego stłuczenia klatki piersiowej. W tym czasie CBP zabezpieczyło torbę, w której znajdowało się ponad 45 kilogramów niedozwolonej żywności (w tym wołowina, ryż, bakłażan, ogórki i kukurydza). 70-latek został zatrzymany i oskarżony o napaść na zwierzę służbowe. Mężczyzna został zobowiązany do pokrycia kosztów leczenia psa w wysokości 840 dolarów, a jeszcze tego samego dnia deportowano go z powrotem do Egiptu. Atak go nie zatrzymał. Freddie znów tropi zakazane produkty w bagażach Psy służbowe, takie jak Freddie, odgrywają istotną rolę w zabezpieczaniu granic Stanów Zjednoczonych przed zagrożeniami biologicznymi. Współpracując z funkcjonariuszami CBP, specjalizują się w wykrywaniu niezgłoszonych produktów rolnych, które mogą stanowić źródło chorób roślin, zagrożeń dla zwierząt gospodarskich lub sprzyjać rozprzestrzenianiu się inwazyjnych gatunków. W ciągu niespełna dwóch lat służby Freddie wykrył łącznie 2040 kilogramów produktów roślinnych i 1680 kilogramów mięsa, skutecznie wspierając działania ochronne na amerykańskich lotniskach. – W dużym stopniu polegamy na naszych psich współpracownikach, a Freddie po prostu wykonywał swoje obowiązki – zaznaczyła Christine Waugh, dyrektorka portu lotniczego CBP w Waszyngtonie. – Każdy akt agresji wobec jednego z naszych funkcjonariuszy, również czworonożnych, traktujemy jako atak na cały zespół. CBP będzie stanowczo współpracować z organami ścigania, aby sprawcy takich czynów ponosili konsekwencje – dodała. Po krótkiej rekonwalescencji Freddie całkowicie wrócił do zdrowia i został ponownie dopuszczony do służby. Jego opiekunka, Melissa Snyder, podkreśliła, że pies nie tylko z zaangażowaniem tropi zakazane towary, ale również sprawia mu to prawdziwą radość. – Dla Freddiego to jak zabawa w chowanego, którą uwielbia. A na koniec zawsze czeka go nagroda w postaci smakołyku – powiedziała w rozmowie z CBS News. Źródła: Fox News, BBC, CBS News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Valerie zniknęła na 529 dni. Eksperci nie mają wątpliwości, co to mówi o psach
Miniaturowa jamnikczka Valerie przetrwał 529 dni na wolności w australijskim buszu. Jej historia stawia ważne pytanie – czy psy naprawdę potrzebują ludzi, by przeżyć?
Spis treści: Niesamowita przemiana w dziczy Jakie psy mają szansę przetrwać? Życie bez człowieka – czy możliwe? Czy psom brakowałoby ludzi? Jamnik przetrwał na wolności przez 529 dni. Czy Twój pies dałby radę? Eksperci mówią, że to zależy od kilku cech. Pod koniec kwietnia miniaturowa jamniczka o imieniu Valerie została odnaleziona cała i zdrowa na Wyspie Kangura, tuż przy wybrzeżu Adelajdy w Australii. Zaskakujące jest to, że Valerie, która oddzieliła się od swojej rodziny podczas wakacji na wyspie w listopadzie 2023 roku, przybrała na wadze około dwóch kilogramów. – Wyszła jako chudziutki jamnik, a wróciła jako muskularna maszyna – mówi Jared Karran, dyrektor organizacji non-profit Kangala Wildlife Rescue, która udostępniła nagranie z akcji ratunkowej. – Najzdrowszy pies, jakiego można sobie wyobrazić – idealne zęby, sierść i skóra. Niesamowita przemiana w dziczy W czasie swojej dzikiej przygody Valerie stała się lokalną celebrytką, a fani byli zachwyceni, gdy w maju ponownie spotkała się ze swoją rodziną. Ale jak jej się to udało? Miała szczęście, czy może domowe psy – zwierzęta, które przez tysiące lat ewoluowały u boku człowieka – naprawdę potrafią przetrwać bez nas? To zależy, kogo zapytamy. – Nie uważam, że ta historia jest jakoś szczególnie zaskakująca lub niewiarygodna – mówi bioetyczka Jessica Pierce, autorka książki „A Dog’s World” („Psie życie”) poświęconej temu, co mogłoby się stać z psami, gdyby ludzie nagle zniknęli z planety. – To imponujące, że jej się udało, biorąc pod uwagę, że wcześniej żyła jako rozpieszczony piesek, który nie miał okazji nauczyć się potrzebnych do przetrwania umiejętności – dodaje. – Ale instynkty przetrwania w niej pozostały. Vanessa Woods, dyrektorka Duke Puppy Kindergarten w Duke Canine Cognition Lab i autorka książki „Genius of Dogs” („Pies – geniusz”), nie jest jednak tak pewna. – Mam psa, który nie przeżyłby minuty na wolności – mówi. Uważa, że niektóre psy by się zaadaptowały, inne po prostu czekałyby, aż właściciel je uratuje. – Myślę, że niektóre poradziłyby sobie świetnie, a inne – zginęłyby. Jakie psy mają szansę przetrwać? Pierce i Woods zgadzają się, że pewne cechy sprawiają, że pies ma większe szanse na samodzielne przeżycie. Po pierwsze, Valerie musiała być bardzo inteligentna, by chronić się przed drapieżnikami, znaleźć jedzenie i wodę oraz schronienie – mówi Pierce.– Nawet dla wielu ludzi ogarnięcie tego w nowym środowisku byłoby trudne – dodaje. Na szczęście na Wyspie Kangura nie ma dużych drapieżników – zauważa Woods. – Jednak Valerie musiała unikać jadowitych węży, takich jak tajpan czy pygmejka miedziana. – Miała pewien naturalny talent – mówi Woods. – Ale miała też dużo szczęścia, bo są części australijskiego buszu, w których przetrwałaby może dwa dni. Psy z silnym instynktem łowieckim mają generalnie większe szanse – mówi Woods. Na przykład Jack Russell terrier, wyhodowany i wyszkolony do polowania, miałby lepsze wyniki niż pies pokazowy rasy husky, który nie potrafi złapać zdobyczy. – Nie chcemy, by psy zabijały wszystko, co się rusza, włącznie z kotem sąsiada – mówi. – W wielu przypadkach cechy przetrwania zostały po prostu przez hodowlę wyciszone. Ale Pierce podkreśla, że instynkty nie zniknęły całkowicie.– Nawet pies, który całe życie dostaje miskę karmy dwa razy dziennie, wciąż wie, jak polować – mówi. Te instynkty są nadal obecne. Psy z ekstremalnymi cechami – np. bardzo krótkimi nogami lub dużym ciałem – mogą mieć trudności. Na przykład jamniki nie są stworzone do długiego biegania, a niektóre cechy sprzyjają problemom zdrowotnym, jak dysplazja stawu biodrowego . Z kolei mniejsze psy mogą mieć przewagę – są mniej widoczne dla drapieżników i potrzebują mniej kalorii. Valerie mogła przeżyć nawet na owadach, np. świerszczach. – Psy generalnie mają wiele cech przydatnych do przetrwania – zjedzą wszystko, co znajdą, i łatwo przystosowują się do nowych sytuacji – mówi Pierce. Ale o sukcesie Valerie mogła też zdecydować osobowość.– Trudno to dokładnie określić, ale ona najwyraźniej miała wiarę w siebie – mówi Karran. – Nic jej nie ruszało. Życie bez człowieka – czy możliwe? Na świecie żyje około 200 milionów bezpańskich psów – podaje WHO – które radzą sobie bez większej zależności od ludzi. – Tylko niewielka część psów na świecie żyje jako pupile – zauważa Pierce. Większość z nich polega na instynkcie. Ale Woods twierdzi, że życie bez opiekuna nie jest łatwe. Młode bezdomne psy często nie przeżywają – badanie z Indii wykazało, że tylko 19% dożywa wieku rozrodczego (czyli ok. 6 miesiąca). Mimo to Pierce uważa, że gdyby ludzie zniknęli, psy by sobie poradziły. – Psy mają dużą zdolność adaptacji – mówi. – Poradziłyby sobie tak dobrze, jak inne zwierzęta. Woods ma wątpliwości – pyta, jak długo przetrwałyby bez dostępu do naszych śmieci. W końcu tak przetrwali ich przodkowie i tak radzą sobie dziś zdziczałe psy.– Od 14 do 40 tysięcy lat psy żywią się odpadkami człowieka – zauważa. Czy psom brakowałoby ludzi? Ale nawet jeśli mogłyby przetrwać, czy nie brakowałoby im naszej obecności? – Brak interakcji społecznych mógłby być odczuwany jako pustka – mówi Pierce. – Nie wiem, czy to byłaby samotność, ale czegoś by brakowało. Psy mogą jednak tworzyć więzi również z innymi psami i zwierzętami, nie tylko z ludźmi. – Pies, który leży obok ciebie na kanapie, na pewno by za tobą tęsknił– dodaje. – Ale jako gatunek… psy dałyby sobie radę. Ten paradoks najlepiej oddaje zachowanie Valerie – psa, który świetnie radził sobie w buszu przez prawie półtora roku, ale natychmiast rozpoznał rodzinę po powrocie. – Wystarczyła chwila, by rozpoznała każdego z osobna – mówi Karran. – Była taka szczęśliwa – skakała na nich, lizała, tuliła się, biegała dookoła. To była naprawdę piękna chwila. źródło: National Geographic
Jak pies mówi „kocham”? Sekrety psiej miłości, o których nie miałeś pojęcia
Pies potrafi kochać głęboko i na wiele sposobów. Od merdającego ogona po wtulanie się w kolana – każdy gest może być wyznaniem psiej miłości. Oto jak człowiek może odczytać te sygnały, by lepiej zrozumieć emocjonalny świat swojego pupila.
W tym artykule: Jak rozpoznać, że twój pies cię kocha? Co jest najmocniejszą oznaką psiej miłości? Czy psy rozumieją ludzkie emocje? Dlaczego psy tak chętnie pomagają ludziom? Dlaczego psy przywiązują się do ludzi? Który pies stał się symbolem „psiej wierności"? Jeśli miłość byłaby żywą istotą, miałaby cztery łapy i merdała ogonem. Głęboka relacja człowieka z jego psem jest czymś wymykającym się wszelkim encyklopedycznym definicjom. Można ją porównać tylko z emocjami, jakie wiążą rodziców i dzieci. Nic dziwnego, ponoć obie z nich zbudowane są na bazie wyrzutów oksytocyny, hormonu przywiązania. Oto jak pies okazuje miłość do człowieka. Jak rozpoznać, że twój pies cię kocha? Wystarczy spojrzeć na mowę ciała psa. Wita cię merdając ogonem nawet, gdy rozstanie było krótkie. Biega wokół ciebie, podskakuje, próbuje dać psiego buziaka i cały staje się szczęściem. Pies, jeśli jest kochany przez właściciela, jest żywą maszynką do pomnażania szczęścia. Raduje się razem z nami, razem z nami smuci, dba o nasze bezpieczeństwo i towarzyszy nam w każdej sytuacji. Nawet wówczas, gdy sytuacja, w której musi się dla nas odnaleźć, niezbyt odpowiada psim nawykom. A chociaż jest świadomy swojej siły, potężnych szczęk i ostrych pazurów, przy swoim człowieku jest łagodniejszy niż baranek. Co jest najmocniejszą oznaką psiej miłości? Fizyczna bliskość. Wciskanie głowy pod ludzką rękę, pod ramię, ocieranie się o nogi, kładzenie głowy na kolanach – wszystkie te gesty, które utrudniają człowiekowi przemieszczanie i skłaniają do jednego – głaskania psa. I dzielenia się zapachem. Zapach dla psów jest bardzo ważny. To ich sposób kodowania i przekazywania informacji oraz zbierania ich z otoczenia. Ocierający się o człowieka pies pozostawia na nim swój zapach. Zwykle razem z sierścią i śliną. Za to głaszczący psa człowiek zostawia swój zapach na psie. To bardzo bliska wymiana oznaczeń i informacji. Jak pies mówi „kocham"? Kochający pies potrafi też pilnie wpatrywać się w oczy swojego opiekuna. Patrzenie prosto w oczy nie jest dla psa czymś komfortowym. Psy patrzą sobie wzajemnie w oczy zwykle, by okazać dominację, zmusić innego psa do posłuszeństwa lub wymusić konfrontację. Zupełnie inaczej to wygląda, gdy wpatruje się w oczy opiekuna. Stają się wówczas spokojne, wręcz uległe, a psie spojrzenie potrafi rozczulić największego twardziela. Czy psy rozumieją ludzkie emocje? Psy rozumieją ludzkie stany emocjonalne i zawsze starają się nas wesprzeć. Jeśli pies widzi, że się cieszysz, podrygujesz, może tańczysz z radości – będzie cieszył się razem z tobą. Będzie skakał, merdał ogonem, radośnie poszczekiwał. Może się zdarzyć, że nawet nasika ze szczęścia. Za to, gdy cierpisz, będzie cierpiał z tobą. Wspólnie, łapa w rękę i nos w nos. Może leżeć obok człowieka w ciszy i niemal w bezruchu, może popatrywać smutno, a gdy uzna, że powinieneś w końcu wziąć się w garść, zacznie cię pocieszać na swój psi sposób, na przykład dzieląc się czymś, co w psim odczuciu jest wyjątkowo fajne. W ten sposób smutni właściciele psów są obdarowywani piłkami tenisowymi, pluszakami bez uszu i oczywiście kośćmi. Przecież otrzymując od ukochanego psa jego własną kość, nie można się smucić, prawda? Dlaczego psy tak chętnie pomagają ludziom? Tym, co wyróżnia psy spośród wszystkich udomowionych zwierząt, jest ich niezwykła umiejętność towarzyszenia człowiekowi w niemal każdej sytuacji. I to zarówno zawodowej, jak i prywatnej. Mamy psy – ratowników górskich i takie, które pomagają strażakom. Psy pracują na lotniskach, w policji i w wojsku. Są przewodnikami osób niewidomych i terapeutami chorych. Niektóre psy potrafią ratować tonących, inne, dzięki swojemu niesamowitemu węchowi są nawet w stanie wykryć obecność guza lub niskiego poziomu cukru. I nie robią tego wszystkiego, aby się popisać. Psy zawsze pracują ze swoim człowiekiem i dla niego. Dlatego poza samym specjalistycznym treningiem, tak ważna jest relacja psa pracującego z jego właścicielem. Bo co z tego, że pies wyczuje ukryte w bagażu narkotyki, jemu one w niczym nie przeszkadzają. Ale jeśli odnalezienie ich sprawi radość jego człowiekowi, to pies wskaże właściwą walizkę bez chwili wahania. Właśnie dlatego psy jeżdżą z nami samochodami, choć w sumie wolą chodzić, leżą grzecznie pod kawiarnianymi stolikami, gdy spotykamy się z przyjaciółmi, a nawet spędzają z nami czas w hotelach wśród tylu zapachów, że normalnie pies by oszalał. Po prostu zrobią wszystko, by być blisko nas. Nawet pozwolą małej dziewczynce założyć na psie uszy kolorowe spinki i ubrać dobermana w sukienkę. No tylko tak, by inne psy tego nie widziały. Pies jest zawsze członkiem stada. A najważniejszym imperatywem psiego działania jest opieka nad stadem. Przede wszystkim nad najsłabszymi częściami tegoż stada, na przykład nad dziećmi. Kochany i kochający pies może pilnować dzieci, dbać, by nic im nie zagroziło, a nawet, jeśli trzeba, służyć za żywy koc i poduszkę. Znane są przypadki psów, które nie tylko zaalarmowały domowników o pożarze, ale też wyniosły w zębach lub wyciągnęły z płomieni najmłodszych członków rodziny. Dlaczego psy przywiązują się do ludzi? Wszystko przez oksytocynę. Tak przynajmniej twierdzi Dr Deirdre Barrett, psycholożka kliniczna i ewolucyjna w Harvard Medical School, która bada neurologiczne podstawy więzi ludzi i ich czworonogów. Jej zdaniem psy przechwyciły od ludzi oparty na oksytocynie sposób budowania więzi. Oksytocyna, neuroprzekaźnik wiązany z porodem i z laktacją, ma również znaczną rolę w tworzeniu więzi między rodzicem a dzieckiem, a nawet między partnerami. Natura tak to wymyśliła, że pewne zachowania zapewniające niemowlęciu przetrwanie, powodują u dorosłych ludzi wyrzut oksytocyny. Odczuwasz niezwykłą przyjemność po nakarmieniu i utuleniu niemowlęcia do snu? To właśnie zasługa wyrzutu oksytocyny, jakim nagrodziła cię natura za wykonanie pewnej nużącej pracy na rzecz utrzymania w zdrowiu i dobrostanie kolejnego pokolenia. Tworzy się więź. Wiesz, że dziecko cię potrzebuje, dbasz o nie, a aby nie porzucać tego dbania, otrzymujesz nagrodę w postaci kolejnych oksytocynowych shotów. Zdaniem dr Barrett, podobny mechanizm działa w relacjach między człowiekiem a psem. Gdy głaszczemy lub tulimy naszych pupili, zarówno my, jak i czworonogi doświadczają podwyższenia poziomu oksytocyny we krwi. Daje on uspokojenie, radość, poczucie bliskości. Co ciekawe psy w interakcji z człowiekiem wydzielają znacznie więcej oksytocyny, niż robią to koty. Ale na tym nie koniec spostrzeżeń pani doktor. Twierdzi ona, że nasze psy potrafią o nas śnić. Psi sen jest podzielony na podobne fazy, jak ludzki i psy śnią w fazie REM. Właśnie wtedy psy potrafią biegać przez sen, mruczeć lub warczeć. Który pies stał się symbolem „psiej wierności"? A jeśli jeszcze masz wątpliwości, czy pies kocha, to pomyśl o Hachikō .W 1924 Hachikō , pies rady Akita, został przywieziony do Tokio przez swojego właściciela, profesora na wydziale rolnictwa Uniwersytetu Tokijskiego. Hachikō codziennie odprowadzał swojego pana, gdy ten udawał się na uczelnię. Odprowadzał go do pobliskiej stacji i czekał na właściciela codziennie o tej samej porze, by wraz z nim wrócić do domu. Ale któregoś dnia profesor nie wrócił. Zmarł nagle podczas zajęć na uczelni. Mimo to Hachikō nadal codziennie czekał na niego na stacji, pojawiając się tam przed przyjazdem wieczornego pociągu przez następne 10 lat. Dzięki oddaniu, jakie Hachikō okazywał swojemu zmarłemu panu, nadano mu przydomek „wiernego psa”. W Tokio znajduje się pomnik Hachikō. Ale podobne stoją na całym świecie, przypominając o psach, których wierność, miłość i oddanie były tak wielkie, że nawet śmierć nie mogła im sprostać. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Miniaturowy jamnik przeżył sam 16 miesięcy na wyspie. W końcu wrócił do domu
Jamniczka o imieniu Valerie uciekła właścicielom w listopadzie 2023 roku, podczas wycieczki na australijskiej Wyspie Kangura. Nie tylko przeżyła, ale długo nie dawała się złapać.
Spis treści: Historia jamniczki Valerie Jamniki potrafią polować Jak działa trauma u psa? Psy to nasi ukochani pupile, ale przecież wciąż pozostają potomkami wilków, przystosowanymi do życia w naturze. Udowodniła to dzielna jamniczka z Australii. 4-kilogramowa Valerie rasy jamnik miniaturowy uciekła właścicielom podczas wakacji i przez 16 miesięcy żyła samotnie. Ta „domowa księżniczka”, rozpieszczona i przyzwyczajona do spania w łóżku, okazała się twardzielką zdolną do przetrwania w dziczy. Historia jamniczki Valerie W listopadzie 2023 roku Valerie pojechała na wakacje na Wyspę Kangura w Australii ze swoimi kochającymi opiekunami: Joshem Fishlockiem i Georgią Gardner. Piesek miał wówczas tylko rok. Drugiego dnia pobytu cała trójka biwakowała na wyspie w okolicach Stokes Bay, ciesząc się jej piękną przyrodą. Valerie pozostawiona w kojcu, gdy opiekunowie poszli na plażę, wydostała się z niego i próbowała do nich dołączyć. Lokalni mieszkańcy zauważyli zagubionego jamnika z różową obrożą i, w dobrej wierze, próbowali złapać Valerie. Pies niestety przestraszył się i uciekł w zarośla. Jego poszukiwania, prowadzone zarówno przez Josha i Georgię, jak i wielu miejscowych, trwały aż do końca ich urlopu. Valerie nie została już więcej zauważona, a jej zrozpaczona rodzina musiała opuścić wyspę bez niej i wrócić z urlopu do pracy. Opiekunowie nie mieli wielkich nadziei na odzyskanie psiaka. Wyspę Kangura zamieszkują m.in. dwa gatunki jadowitych węży oraz orły australijskie, które polują nawet na jagnięta. Poza tym Valerie to kanapowy piesek, uwielbiający swoich opiekunów i nie lubiący nawet spacerów w deszczu. Nikt nie przypuszczał, że mała rozpieszczona jamniczka przetrwa sama na wolności, ale ponad 12 miesięcy po jej zaginięciu zaczęły napływać wieści o jamniku z różową obrożą, widywanym około 15 kilometrów od Stokes Bay. Relacji było coraz więcej. Jednak wszelkie próby złapania Valerie kończyły się niepowodzeniem. Uciekała, jak tylko zobaczyła ludzi, a nawet zbliżający się samochód. W jej sprawę zaangażowała się lokalna fundacja Kangala Wildlife Rescue, rozstawiając kamery, pułapki i stosując różne metody wabienia. Planowane było użycie systemu Starlink dla lepszej komunikacji z fotopułapkami. Przy poszukiwaniach pracowali też wolontariusze. Kangala Wildlife Rescue działała w porozumieniu z opiekunami jamniczki i nie ustawała w wysiłkach, by w końcu ją złapać. Wyspa Kangura leży 112 km na południe od Adelaide i jest trzecią co do wielkości wyspą kraju. Ma ok. 160 km długości i 50 szerokości. Teren do przeszukania był więc olbrzymi, ale ani opiekunowie Valerie, ani ratownicy z fundacji nie tracili nadziei na jej złapanie. I udało się. Po 529 dniach Valerie wróciła do ludzi. „Została uratowana, żyje i ma się dobrze. Jesteśmy niesamowicie podekscytowani i czujemy głęboką ulgę, że Valerie jest w końcu bezpieczna i może rozpocząć powrót do swoich kochających rodziców” – napisali przedstawiciele Kangala Wildlife Rescue. Jamniki potrafią polować Jak mały, domowy jamnik zdołał przeżyć prawie półtora roku sam w naturze? Pamiętajmy, że jamniki to rasa wyselekcjonowana specjalnie do polowania. Krótkie nogi i wydłużone ciało to cechy celowo dobierane przez człowieka. Dzięki nim jamniki mogą wcisnąć się w nory różnych zwierząt: gryzoni, królików, borsuków. Są zawzięte i uparte, mają skłonność do ścigania małych zwierząt i ptaków. Najprawdopodobniej więc Valerie wykorzystywała swoje wrodzone umiejętności i z sukcesem polowała. Psy potrafią też świetnie wykorzystywać różne okazje, są drapieżnikami-oportunistami. Nie pogardzą padliną ani resztkami. Valerie zapewne też pożywiała się martwymi zwierzętami i korzystała z jedzenia pozostawionego przez ludzi. Ratownicy z Kanga Wildlife Rescue próbowali ją zresztą nęcić smakowitymi kąskami porozkładanymi na wyspie. Jak działa trauma u psa? Psy które przeżyły traumatyczne doświadczenia często zachowują się (z naszego punktu widzenia) irracjonalnie. Utrata zaufania do człowieka może nastąpić bardzo szybko, a jej przywrócenie zajmuje nawet lata. Przestraszona Valerie, którą tuż po ucieczce próbowali złapać miejscowi mieszkańcy Wyspy Kangura, najwyraźniej nie chciała mieć nic wspólnego z ludźmi. Często u straumatyzowanego psa, który wreszcie znajdzie się z bezpiecznych warunkach, następuje nagły przełom, po którym szybko wraca do dobrej formy psychicznej i może ponownie cieszyć się życiem. Miejmy nadzieję że Valerie w końcu odzyska zaufanie do ludzi. Źródło: Smithsonian Magazine Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Najbrzydsze psy świata: te rasy najczęściej wygrywają słynny konkurs. Ich zdjęcia robią furorę
„Najbrzydszy pies na świecie”? Nie ma brzydkich psów, są tylko czworonogi o oryginalnej urodzie – i w tej kategorii grzywacz chiński nie ma konkurencji. Przedstawiciele tej rasy najczęściej wygrywają konkurs na najbrzydsze psy świata, a ich zdjęcia biją rekordy popularności w internecie.
Spis treści: Konkurs na Najbrzydszego Psa Świata Scooter i inni słynni zwycięzcy Najbrzydsza rasa psa? Grzywacz chiński i bezsensowne rankingi Najbrzydsze psy na świecie – zdjęcia, filmy, sztuka Najbrzydsze psy w Polsce – uwaga na pseudohodowle W przyrodzie nie ma czegoś takiego jak „brzydota”. Ewolucja, adaptacje środowiskowe, mutacje genetyczne i strategie przetrwania stworzyły nieskończoną różnorodność form, a każda z nich jest fascynująca. „Brzydota” to pojęcie istniejące jedynie w ludzkich kategoriach. Konkurs na Najbrzydszego Psa Świata Dla wielu opiekunów psów nietypowy wygląd pupila sprawia, że ich czworonóg jest absolutnie wyjątkowy. To właśnie z potrzeby uhonorowania niezwykłej psiej urody powstał Konkurs na Najbrzydszego Psa Świata (World’s Ugliest Dog Contest). Czyli coroczne wydarzenie odbywające się w kalifornijskiej Petalumie, w ramach targów Sonoma-Marin. Zwykle przypada ono na czwarty tydzień czerwca. Przyciąga tłumy – nawet 30 tysięcy osób. Zdjęcia zwycięzców robią furorę w internecie. Uczestniczy w nim kilkanaście „brzydkich” psów z całego świata. Zwycięzca zyskuje tytuł, trofeum, nagrodę pieniężną (obecnie 1600 dolarów) oraz wycieczkę do Nowego Jorku. Konkurs powstał w latach 70. jako alternatywa dla lokalnej parady zwierząt. W 1988 roku stał się stałym punktem programu Sonoma-Marin Fair, a w 2009 oficjalnie zastrzeżono jego nazwę. Wydarzeniu towarzyszy też całodniowy festiwal dla miłośników czworonogów. Choć konkurs ma rozrywkowy charakter, niesie ze sobą również ważny przekaz. Wielu zwycięzców to psy po przejściach – z niepełnosprawnościami, adoptowane ze schronisk, z trudną przeszłością. World’s Ugliest Dog Contest to nie tylko barwna tradycja, ale również forma promocji adopcji i szacunku dla wszystkich zwierząt – niezależnie od wyglądu. Scooter i inni słynni zwycięzcy W przeciwieństwie do klasycznych pokazów psów, w Konkursie na Najbrzydszego Psa Świata nie liczy się rodowód, lecz charakterystyczna, niepowtarzalna prezencja. Właściciele zwierzaków muszą przedstawić dokumentację badań weterynaryjnych, aby potwierdzić, że czworonóg otrzymuje właściwą opiekę. Choć jak wspomnieliśmy, wydarzenie ma służyć zabawie, jego historia obfituje w niezwykłe opowieści. Oto kilku spośród najbarwniejszych zwycięzców. Rascal (2002) – grzywacz chiński, który dzięki swojej oryginalnej urodzie trafił na kanapę programu Jaya Leno „The Tonight Show”. Wystąpił w kilku horrorach, doczekał się własnej linii akcesoriów oraz kreskówki. Dochody z jego medialnej kariery wspierają organizacje prozwierzęce. Yoda (2011) – 14-letnia sunia, miks ras chihuahua i grzywacz chiński o skrzywionym nosie, cienkich łapach i wystającym języku. Kiedy opiekunka znalazła ją porzuconą za barakiem, pomyliła psiaka ze szczurem. Suczka nie ważyła nawet kilograma i przedstawiała obraz nędzy i rozpaczy. Peanut (2014) – ofiara przemocy, której zdeformowana mordka i brak sierści nie przeszkodziły w podbiciu serc ludzi na całym świecie. Quasi Modo (2015) – pies o tak nietypowej sylwetce, że ludzie mylili go z hieną. Skrócona budowa ciała i wygięty grzbiet wynikały z wady wrodzonej. Został adoptowany ze schroniska i szybko stał się gwiazdą internetu. Happy Face (2022) – 17-letni, półłysy miks ras grzywacz chiński i chihuahua, uratowany z domu zbieracza. Mimo zaawansowanego wieku i licznych chorób pokazał prawdziwego ducha walki. Scooter (2023) – chiński grzywacz ze zniekształconymi tylnymi łapami, poruszający się na wózku. Jego historia to dowód na to, że piękno naprawdę tkwi w oczach patrzącego. A psy, nawet te „najbrzydsze” zasługują na miłość i szacunek. Wild Thang (2024) – 8-letni pekińczyk o włosach przypominających zmierzwione futro. Jako szczeniak przebył nosówkę, przez co nie wyrosły mu zęby – stąd wystający język. Zdobył tytuł dopiero za piątym podejściem. Najbrzydsza rasa psa? Grzywacz chiński i bezsensowne rankingi Choć internet kocha „rankingi najbrzydszych ras psów”, warto traktować je z dystansem. Bo nawet jeśli niektóre rasy – z powodu nietypowej anatomii czy braku sierści – wydają się „dziwne” (zwykle ich przedstawiciele lądują rownież w rankingach „najdziwniejszych psów świata”), to wszystkie bez wyjątku mają oddanych miłośników, którzy uważają je za najpiękniejsze. Zamiast oceniać, spróbujmy się przyjrzeć rasom, które z jakiegoś powodu trafiają na tego typu listy. Wśród tych najczęściej wskazywanych jako „piękne inaczej” znajdują się poniższe. Grzywacz chiński (Chinese Crested Dog) Bez sierści, z kępkami włosów na głowie i ogonie – to ikona „brzydkich” psów. Grzywacze chińskie wygrywały konkurs World’s Ugliest Dog najczęściej spośród innych ras. Co ciekawe, to psy niezwykle lojalne i kochające. Nagi pies meksykański (bezwłosy pies Azteków, Xoloitzcuintli) Pozbawiony owłosienia „brzydki” pies w typie chartowatym, o wyjątkowym charakterze: inteligentny, wesoły, spokojny, towarzyski. Przez Azteków przedstawiciele tej rasy składani byli jako rytualne ofiary. Bulterier Z charakterystyczną jajowatą głową i muskularną sylwetką, bulterier często bywa mylnie postrzegany jako groźny „pies-młot”. W rzeczywistości to czuły, oddany i pełen energii przyjaciel rodziny. Radosny, lojalny, z silnym charakterem – potrzebuje mądrego przewodnika i dużo ruchu. Puli i komondor Psy udające mopy, czyli węgierskie rasy pasterskie. Puli – mniejszy, zwinny, zawsze w ruchu. Komondor – większy, spokojny, pilnujący stada jak cień. Ich charakterystyczna sierść stanowi ochronę przed pogodą i drapieżnikami. Dredy tworzą się naturalnie i wymagają specjalnej pielęgnacji. Pies peruwiański bezwłosy (Peruvian Inca Orchid) Rasa znany już w czasach przedinkaskich. Symbol peruwiańskiego dziedzictwa narodowego. Psiak bezwłosy, z gładką skórą w odcieniach od czekoladowego po szary. Wrażliwy, lojalny i inteligentny. Silnie przywiązuje się do opiekuna, bywa nieufny wobec obcych. Mastif neapolitański (Mastino Napoletano) Wygląda jak mityczne stworzenie – gigantyczny, pomarszczony, z ciężką skórą i melancholijnym spojrzeniem. A jednak to czuły i oddany pies stróżujący, który przez wieki chronił włoskie posiadłości. Jego wygląd to naturalna „zbroja” – skóra działa jak amortyzator podczas ataku. Shar pei Z pofałdowaną skórą i zamyślonym spojrzeniem, shar pei jest czworonogiem wyjątkowym. Rasa wyhodowana w XVI wieku w Chinach do polowania, zaganiania oraz do walk psów. Bywa zdystansowany wobec obcych, ale wobec swoich jest lojalny do końca. Jego wyjątkowy wygląd to efekt wieków selekcji, a charakter to mieszanka niezależności i głębokiego przywiązania. Najbrzydsze psy na świecie – zdjęcia, filmy, sztuka Na szczęście dla czworonogów, które nie urodziły się z rodowodem pudla czy pomeraniana, w dobie mediów społecznościowych psia „brzydota” jest systematycznie odczarowywana. Zwierzaki, które kiedyś niemal nie miały szansy na adopcję i kochający dom, dziś stają się bohaterami kampanii reklamowych, memów i mają własne kolekcje akcesoriów. Przykłady? Można mnożyć, ale jednym z najbardziej rozpoznawalnych jest chyba Tuna the Chiweenie – miks jamnika i chihuahuy, znany z przodozgryzu i charakterystycznego wyrazu pyska. Jest gwiazdą internetu, a jego zdjęcia i filmy na Instagramie regularnie ogląda 2 mln obserwujących. W ostatnich latach także Hollywood pokochało psiaki o nieoczywistej urodzie. W produkcjach „Sekretne życiu zwierzaków domowych” czy „Hotel dla psów” pojawiają się bohaterowie wzorowani na rzeczywistych „brzydkich” psach. Nie sposób też nie wspomnieć o Peggy – krzyżówce mopsa i grzywacza chińskiego, która zagrała w hicie Marvela „Deadpool & Wolverine”. Współczesna sztuka także czerpie z oryginalnej prezencji czworonogów. Na przykład amerykańska artystka Sophie Gamand fotografuje bezwłose rasy, portretując ich „psiosobowość”. Najbrzydsze psy w Polsce – uwaga na pseudohodowle! Choć Polska nie organizuje konkursów w stylu World’s Ugliest Dog, to w naszych schroniskach i fundacjach nie brakuje psów, które odbiegają od stereotypowych wyobrażeń o pięknie. To zwykłe „burki łańcuchowe”, często stare, schorowane zwierzęta, które mają za sobą traumatyczne przejścia. Widoczne blizny, deformacje kończyn, brak sierści czy wystający język to skutek zaniedbań lub chorób. Niestety, takie „brzydkie” psy zwykle dłużej czekają na adopcję, pomijane na rzecz młodszych, „ładniejszych” i bardziej energicznych pupili. Warto też pamiętać, że „brzydota” u licznych psów nie jest dziełem natury, lecz efektem działalności pseudohodowli. Psy rozmnażane bez kontroli – dla zysku, a nie dla dobra zwierząt – cierpią na wady genetyczne, deformacje i przewlekłe choroby. Takie warunki sprzyjają powstawaniu zmian w wyglądzie, które często niekorzystnie wpływają na zdrowie. Dlatego nigdy nie należy kupować psów z niesprawdzonych źródeł, bez rodowodu ZKwP (Związku Kynologicznego w Polsce) ani bez wizyty w hodowli! A jeszcze lepiej zainspirować się hasłem: nie kupuj – adoptuj. Brzydki czy piękny – żaden psiak nie powinien spędzać swojego życia w schronisku.
Czy psy to nowe dzieci? Nowa koncepcja relacji człowiek-pies
Naukowcy przyjrzeli się zależnościom między posiadaniem psa-towarzysza, dzietnością i ilością relacji społecznych. Wnioski z badania są zaskakujące. Posiadanie psa może być ratunkiem dla słabnących więzi.
Spis treści W Europie jest coraz więcej psów Czy pies to substytut dziecka? Nowa koncepcja: pies jako „społeczny klej” Nie ma wątpliwości, że psy zajmują coraz ważniejsze miejsce w życiu ludzi w krajach rozwiniętych. I jest to inne miejsce niż wcześniej – psy przestały być zwierzętami przede wszystkim użytkowymi. Stały się za to członkami rodziny, których potrzeby są starannie spełniane i traktowane jak równie ważne, co nasze własne. W Polsce dorobiliśmy się nawet nowego słowa „psiecko”, oznaczającego psie dziecko. „Psia mama” to też określenie na porządku dziennym. I nie chodzi tu tylko o szczeniaki – tak coraz częściej po prostu określamy naszych pupili. Ale czy psy faktycznie niektórym zastępują dzieci? Zbadali to węgierscy naukowcy, a wyniki są zaskakujące. W Europie jest coraz więcej psów W niektórych krajach liczba psów przewyższa liczbę dzieci. Polska jest w europejskiej czołówce, jeśli chodzi o liczbę psów w przeliczeniu na liczbę ludności – nasz wynik to ponad 21%. Jeszcze większe zagęszczenie najlepszych przyjaciół człowieka jest w Portugalii – ponad 27% oraz na Węgrzech – 29.07%. I to właśnie Węgrzy ostatnio przodują w badaniach nad relacją człowiek-pies. Kolejne ciekawe badanie przeprowadzono na Uniwersytecie Loránda Eötvösa w Budapeszcie. Biolożka, profesor Eniko Kubinyi, w nowym artykule opublikowanym na łamach czasopisma „Current Directions in Psychological Science”, przedstawiła nową koncepcję miejsca psa w relacji z człowiekiem. Przyjrzała się związkom między posiadaniem psa-towarzysza, dzietnością i siatką relacji społecznych. Zauważa, że choć niektórzy sugerują, iż psy zastępują dzieci w rodzinach, to rzeczywistość jest bardziej złożona. Czy pies to substytut dziecka? Niektóre przeprowadzone do tej pory badania wskazują, że właściciele psów mogą mieć bardziej negatywne nastawienie do rodzicielstwa. Matki posiadające psy odczuwają większe obciążenie związane z wychowywaniem dzieci, co potencjalnie zmniejsza ich chęć posiadania kolejnych potomków. Ankieta przeprowadzona na Węgrzech pokazała że 10% bezdzietnych właścicieli psów czuje się przywiązanych do swoich czworonogów bardziej niż do ludzi. Podobieństwem do dzieci próbowano tłumaczyć olbrzymią popularność buldożków francuskich i innych ras brachycefalicznych (np. mopsów, pekińczyków, shih-tzu). Krótkie, zaokrąglone pyszczki mają kojarzyć się ludziom z dziecięcymi głowami. Nowa koncepcja: pies jako „społeczny klej” Prof. Kubinyi twierdzi jednak że to tylko jedna strona medalu. Posiadanie psa sprzyja wszak nawiązywaniu relacji międzyludzkich (na przykład poprzez wspólne spacery), co może zwiększać szanse na założenie rodziny. Badanie z 2000 r., opublikowane w „British Journal of Psychology” pokazało, że mężczyźni posiadający psa są uważani za bardziej atrakcyjnych. Pies to doskonały sposób na przełamanie lodów i rozpoczęcie znajomości. Niektóre pary traktują psa jako „próbne dziecko”, przygotowując się w ten sposób do przyszłego rodzicielstwa. Rodziny posiadające dzieci częściej posiadają także psy – co kłóci się z teoriami o tym, że pies to substytut dziecka. Kubinyi przedstawia hipotezę sugerującą, że popularność psów wynika z ewolucyjnych potrzeb człowieka do opieki i wsparcia społecznego. A psy działają niczym „społeczny klej” – czynnik umożliwiający ponowne zacieśnienie rozpadających się więzi międzyludzkich. Biolożka przytacza zatrważające dane z Węgier, mówiące o tym, że 90% dorosłych nie spędza nawet godziny tygodniowo z dziećmi, mimo że ewolucja nas do tego właśnie przygotowała. Współczesne społeczeństwa generalnie charakteryzują się mniejszym zaangażowaniem w opiekę nad dziećmi i słabszymi sieciami wsparcia. „Liczba dzieci nie spada dlatego, że rośnie liczba psów. Obie rzeczy mają jedną przyczynę: przemiany relacji społecznych” – mówi Kubinyi. Relacja z psem, początkowo użytkowa, z czasem stawała się coraz bardziej emocjonalna. „Rosnąca rola psa w nowoczesnych społeczeństwach to wskaźnik, że ludzie doświadczają silnego braku wsparcia społecznego i próbują to zrekompensować. Musimy wzmocnić systemy wsparcia społecznego oparte na rodzinie i zmniejszyć izolację społeczną. Posiadanie psa jest wspaniałą rzeczą, gdy łączy ludzi, a nie ich izoluje” – konkluduje biolożka. Źródło: Current Directions in Psychological Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Najładniejsze psy z włosami gubią mało sierści. Którą rasę wybrać?
Gubią mniej sierści, rzadziej uczulają i wspaniale się prezentują. Oto najładniejsze psy z włosami. Chodzi o rasy pozbawione tzw. podszerstka.
Spis treści: Co to jest podszerstek? Najładniejsze psy z włosami Hasło „najładniejsze psy z włosami” może budzić zdziwienie. Przecież prawie każdy pies ma sierść. Wyjątkami są oczywiście rasy pozbawione owłosienia, takie jak np. nagi pies meksykański czy nagi pies peruwiański. Jednak kwestia włosów u psa jest bardziej złożona. Co to jest podszerstek? U większości ras sierść składa się z dwóch części: dłuższego włosa okrywowego, krótkiego podszerstka znajdującego się przy skórze. Podszerstek jest miękki i dobrze zabezpiecza skórę zwierzęcia przed wahaniami temperatury. Jest też do pewnego stopnia nieprzemakalny. Tu dochodzimy do definicji psów z włosami. Istnieją bowiem rasy, które w ogóle nie mają podszerstka, jak boksery, buldogi czy pinczery. Tradycyjnie pojawiają się one na liście psów, które nie gubią sierści. Są też takie rasy, u których podszerstek jest słabo wykształcony. Psy z podszerstkiem nie są polecane alergikom. Na gęstych włoskach zatrzymuje się dużo alergenów. Należy jednak pamiętać, że uczulać mogą wszystkie rasy, a więc także psy z włosami. Najładniejsze psy z włosami Nie istnieje coś takiego, jak jedyny słuszny kanon zwierzęcego piękna. Dla każdego właściciela jego psiak jest najpiękniejszy, a debaty zwolenników konkretnych ras ciągną się w nieskończoność. Poniższe zestawienie najładniejszych psów z włosami jest więc bardzo subiektywne. Przedstawiamy je w kolejności alfabetycznej. Basenji Jedna z tzw. ras pierwotnych. Nazywany jest także psem kongijskim lub terierem kongijskim. Basenji jest mądry, pojętny, wesoły i wierny, niezależny i jednocześnie czujny. Wymaga dużo ruchu i szybko się nudzi. Prawie w ogóle nie szczeka. Bichon frise Małe, towarzyskie, łagodne i skore do zabawy psy. Są długowieczne. Mają długą, kręconą białą sierść, przypominającą nieco watę cukrową. Ich włosy wymagają starannej i codziennej pielęgnacji. Bichon frise to znakomita rasa dla każdego, kto potrzebuje miejskiego towarzysza. Chart afgański To pełne wdzięku psy myśliwskie pochodzące z Afganistanu. Mają długie, jedwabiste włosy, tworzące m.in. charakterystyczną długą grzywkę na głowie. Charty afgańskie to jedne z najtrudniejszych psów pod względem tresury. Lagotto romagnolo Jedyna rasa na świecie specjalizująca się w poszukiwaniu trufli. Lagotto romagnolo jest wesoły, nastawiony na współpracę z człowiekiem, zazwyczaj posłuszny, inteligentny i miły. Uważny i czujny, uwielbia spacery i pływanie. Maltańczyk Te niewielkie psy mają długie, jedwabiste i białe włosy. Maltańczyki są odważne i delikatne. Są wspaniałymi psami rodzinnymi, których osobowość zdecydowanie przerasta ich niewielkie ciała. Ich sierść wymaga codziennego szczotkowania i regularnej pielęgnacji. Shih Tzu To radosne, małe pieski do towarzystwa. Energiczne, ale odpowiednio wychowane potrafią być grzeczne i zdyscyplinowane. Shih tzu są wierne i przywiązane do właściciela, mimo to cechuje je też niezależność i upór. Yorkshire terier Popularne yorki charakteryzuje spora niezależność. Wykazują ogromne przywiązanie do właściciela. Uwielbiają spędzać czas z rodziną, samotność wyraźnie im nie służy.
Czy psy udomowiły się same? Na to wskazuje nowe badanie ich ewolucji
Spośród kilku teorii udomowienia wilków, coraz bardziej prawdopodobna jest ta, że to one same zdecydowały się żyć w pobliżu ludzi. Nowy matematyczny model pokazuje, że przemiana wilków w psy mogła trwać tylko 8000 lat.
Spis treści: Jak człowiek mógł kierować ewolucją psa? Teoria samoudomowienia psa Model oswajania wilków To nie koniec debaty o udomowieniu psa Pies jest towarzyszem człowieka od kilkudziesięciu tysięcy lat, a jego przodkiem jest wilk – na ten temat panuje powszechna zgoda. Ale jak właściwie do tego doszło? To pytanie na które wciąż nie mamy jasnej odpowiedzi. Udomowienie psa jest przedmiotem ożywionych debat naukowych. W procesie udomowienia bierze udział nie tylko człowiek – same zwierzęta także przystosowują się do życia obok nas. Zatem czy to ludzie sami wybierali łagodne wilki na swoich towarzyszy? A może niektóre wilki były bardziej tolerancyjne wobec ludzi i same do nich dołączały, skuszone resztkami jedzenia i większym bezpieczeństwem? Jednym z głównych pytań w tej debacie jest to, czy ewolucja miała wystarczająco dużo czasu, by sama wytworzyć nowy gatunek, jakim jest pies. Czy znając mniej więcej moment, od jakiego psy żyją z ludźmi, można obliczyć czy są efektem działania naturalnej ewolucji, czy raczej sztucznego, celowego doboru przez ludzi? Nowy zestaw modeli matematycznych, opublikowany w czasopiśmie „Proceedings of the Royal Society: Biological Sciences” sugeruje, że psy wyewoluowały z wilków naturalnie. Obliczenia pokazują, że w odpowiednich warunkach wilki mogłyby przekształcić się w psy w ciągu około 8000 lat. A to znacznie krócej niż najstarsze archeologiczne dowody na istnienie udomowionych psów. Jak człowiek mógł kierować ewolucją psa? Psy żyją blisko ludzi od co najmniej 30 tys. lat. Alex Capaldi, ekolog z Uniwersytetu Jamesa Madisona w Wirginii mówi: „Istnieją mocne dowody na to, że sztuczna selekcja psów była obecna we wszystkich kulturach w ciągu ostatnich 15 tys. lat”. Innymi słowy, to ludzie wybierali psy z pasującymi im cechami, zamiast pozwolić, aby ewolucja przebiegała własnym torem. Jednak co z czasami wcześniejszymi niż 15 tys. lat wstecz? Tego do tej pory nikt nie zbadał. Jedna z teorii mówi, że ludzie mogli hodować oswojone wilki i używać ich do pomocy w polowaniach. „Nie sądzę, aby prawdopodobny był scenariusz” – mówi Kathryn Lord, biolog ewolucyjny z Uniwersytetu Massachusetts Chan Medical School w Worchester. „Wilk był raczej konkurentem do polowania, niż partnerem” – dodaje. Inna hipoteza mówi, że dawni ludzie zrobili to, co i nam dzisiaj wydaje się oczywiste – podnieśli urocze małe zwierzątko i zabrali je ze sobą. Taka adopcja wilczych szczeniąt stworzyłaby izolowaną populację oswojonych wilków, które łączyłyby się w pary, powodując szybko postępującą sztuczną selekcję. Teoria samoudomowienia psa Naukowcy postanowili zweryfikować jednak inną hipotezę: co by było, gdyby wilki same wybrały życie przy człowieku? Przyciągnięte resztkami jedzenia, zamieniłyby potrzebną do polowania agresję na łatwo dostępne i nie wymagające wysiłku posiłki. Wilki w ten sposób związane z ludźmi odizolowałyby się od innych stad, rozmnażając się między sobą. Efektem byłyby coraz bardziej oswojone i związane z człowiekiem osobniki. Ta teoria, zwana hipotezą samoudomowienia, autoselekcji lub padlinożercy, zwróciła uwagę Alexa Capaldiego. Badacza zainspirowała scena w popularnonaukowym serialu „Kosmos”, prowadzonym przez Neila deGrasse Tysona. W jednym z odcinków astrofizyk siedzi przy ognisku, rzuca wilkowi ogryzioną kość i opisuje tę właśnie hipotezę. Capaldi postanowił ją zbadać. Jednym z głównych zastrzeżeń wobec teorii samoudomowienia było to, że naturalna selekcja trwałaby to zbyt długo. Do sprawdzenia tego zastrzeżenia użyto modeli matematycznych. David Elzinga, ekolog i matematyk z Uniwersytetu Wisconsin w La Crosse, mówi: „Nie sądzę, żeby ktokolwiek do tej pory próbował użyć modeli matematycznych w tej dyskusji. Choć to nie realne zwierzęta, tylko liczby, to myślę, że mogą wiele wnieść”. Model oswajania wilków Capaldi, Elzinga i ich współpracownicy zastosowali tzw. modelowanie agentowe, aby dowiedzieć się ile czasu zajmie specjacja (wytworzenie się odrębnego gatunku) w stadzie dawnych wilczych towarzyszy ludzi. Agentowe modele obliczeniowe służą do symulacji zachowań i interakcji pomiędzy autonomicznymi jednostkami. Stosuje się je m.in. w badaniu grup zwierząt, a także np. symulacjach wzrostu lasu. Capaldi i jego współpracownicy stworzyli modele, w których wilki oswojone łączą się w pary i rozmnażają z innymi wilkami oswojonymi, oraz modele, w których to się nie zdarza. Hipotetyczne wilki zostały „umieszczone” w dwóch hipotetycznych populacjach ludzi: o stałej liczebności i rosnącej. W tej pierwszej ilość dostępnego, pozostającego po człowieku pożywienia była stała. W tej drugiej było go coraz więcej. W obu modelach wykonano obliczenia dla 15 tys. lat. Wyniki silnie przemawiały za jedną z hipotez. Modele pokazały, że oswojone wilki żyjące wśród ludzi, rozmnażające się między sobą, przekształcały się w psy w 74% przypadków. Psy oddzielały się w takim przypadku od wilków po około 8000 lat i była to zmiana trwająca przynajmniej 3400 lat, a często aż do wyczerpania się „czasu” modelu. Ewolucja w nowy gatunek następowała niezależnie od tego, czy ilość pożywienia utrzymywała się na stałym poziomie, czy rosła. Ale – co ciekawe – jeśli wilki oswojone krzyżowały się z dzikimi, nigdy nie stawały się psami. Bridgett vonHoldt, biolożka ewolucyjna z Uniwersytetu Princeton uważa, że mamy tu do czynienia po prostu z naturalną selekcją, a nie „samoudomowieniem”. „Fenomen bardziej tolerancyjnych wobec ludzi wilków, które spędzają życie blisko ludzi i czerpią z tego korzyści, jest częścią doboru naturalnego” – zauważa. Dodaje również, że modele matematyczne można by wzbogacić, dodając do nich kilka znanych nam genów, odpowiedzialnych za zachowania społeczne. To mogłoby dać jeszcze lepszy obraz wczesnej ewolucji psa. To nie koniec debaty o udomowieniu psa Kathryn Loyd z kolei uważa, że nowe badanie dostarcza mocnych dowodów na to, że było wystarczająco dużo czasu na naturalną ewolucję wilka w psa. Nie rozstrzyga jednak o tym, że do tej ewolucji doszło na pewno poprzez żerowanie na resztkach pokarmu po ludziach. Mietje Germonpré, paleontolog z Królewskiego Belgijskiego Instytutu Nauk Przyrodniczych w Brukseli, przywołuje inne zastrzeżenia. „Dowody archeologiczne sugerują, że w okresie górnego paleolitu ówcześni ludzie odstraszali drapieżniki, chroniąc w ten sposób zgromadzoną przez siebie żywność” – mówi. Więc wczesne wilki mogły być po prostu przepędzane, nawet jeśli miały chęć zaprzyjaźnienia się z ludźmi i wystarczająco dużo czasu aby wyewoluować w psy. Wyniki nie oznaczają również, że jedzenie resztek po ludziach było jedynym czynnikiem wiążącym dawne wilki z ludźmi, zauważa Capaldi. „Zaszło tu więcej procesów. Chodzi tu nie o to, by wyodrębnić tylko jeden, ale by odkryć które były najważniejsze” – mówi. Autorzy badań podkreślają jednak, że udomowienie zwierzęcia to nie tylko działalność człowieka. To obopólne działanie, w wyniku którego dwa gatunki zbliżają się do siebie, by rozpocząć przyjaźń trwającą tysiące lat. Źródło: National Geographic Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pies Dżok jest symbolem wierności. Poruszająca historia czworonoga została upamiętniona pomnikiem
Pies Dżok już w ostatniej dekadzie XX wieku stał się symbolem bezgranicznej wierności i pozostaje nim do dziś, dzięki staraniom mieszkańców Krakowa. Sympatyczny czworonóg, który przez rok wyczekiwał powrotu swojego opiekuna, doczekał się wyjątkowego upamiętnienia. To właśnie jemu dedykowany jest Pomnik Psa, zdobiący Bulwar Czerwiński. Czym Dżok zasłużył sobie na takie wyróżnienie? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Historia psa Dżoka Pomnik psa Dżoka Dla nikogo nie jest tajemnicą, że prawidłowo prowadzony pies jest najwierniejszym przyjacielem człowieka. Powstało na ten temat wiele fikcyjnych historii, ale nie brakuje też realnych przykładów, potwierdzających bezgraniczną miłość, jaką czworonogi są w stanie obdarzyć swoich opiekunów. W końcu określenie „wierny jak pies” nie wzięło się znikąd. Najlepszych dowodów na to dostarczył pies Dżok z Krakowa. Historia psa Dżoka Choć z pewnością wiele psów zasłużyło sobie na pomnik, tylko nieliczne są nagradzane takim wyróżnieniem. Jednym z nich jest Dżok – średniej wielkości wielorasowiec o czarnej maści. Niezwykła historia psa Dżoka zaczęła się w 1991 roku, w pobliżu ronda Grunwaldzkiego w centrum Krakowa, gdzie zwierzak przeżył największą traumę w swoim życiu. Pewnego październikowego dnia, w okolicach ruchliwego skrzyżowania, starszy mężczyzna spacerował ze swoim psem. Nagle złapał się za serce i upadł, a wokół niego natychmiast zgromadzili się przechodnie. Na miejsce szybko przyjechała karetka pogotowia. Stwierdzono zawał serca. Pomimo podjętej akcji reanimacyjnej, pan Nikodem, bo tak miał na imię, zmarł w drodze do szpitala. Wiedział, że jego opiekuna spotkało nieszczęście Pies, który mu towarzyszył, rozumiał, że stało się coś złego. Gdy jego opiekun leżał na ziemi, zwierzak skamlał i próbował lizać go po twarzy, ale przechodnie, którzy próbowali udzielić pomocy panu Nikodemowi, przeganiali go. Gdy mężczyzna został przeniesiony do karetki, która ruszyła w stronę szpitala, wyrwał się w pogoń, ale zrozumiał, że nie ma szans dogonić pojazdu. Wrócił na miejsce, gdzie po raz ostatni widział swojego przyjaciela. Trwał na stanowisku, wyczekując powrotu opiekuna Początkowo kręcił się zdezorientowany po okolicy ronda, unikając przejeżdżających samochodów i tramwajów. Przez wiele godzin nikt nie interesował się zwierzęciem. Nikt poza kierowcami. Niektórzy próbowali go przegonić, inni – złapać. Sprytny zwierzak był jednak szybszy i za każdym razem umykał przed ludźmi. Nastała noc, a Dżok wciąż nie opuszczał miejsca tragicznego zdarzenia. Najwyraźniej był przekonany, że jego opiekun wkrótce wróci. Następnego dnia wciąż był na miejscu. Umościł się na trawniku rosnącym na środku skrzyżowania i czekał. Mijały kolejne dni, a Dżok nie odpuszczał. Nic nie wskazywało, że zamierza ruszyć się gdziekolwiek ze swojego stanowiska. Tylko nocą opuszczał rondo Grunwaldzkie, by szukać wody i resztek na śmietnikach. Ale za każdym razem wracał, by czekać na swojego przyjaciela. Nie zniechęcała go nawet kapryśna pogoda. Zaufał tylko jednej osobie Wreszcie ktoś zawiadomił schronisko dla zwierząt. Na miejsce przyjechali pracownicy azylu, ale Dżok nie dał się pojmać swoim „adwersarzom”. Uciekał, ale za każdym razem wracał na miejsce. W końcu stał się stałym elementem krajobrazu ronda Grunwaldzkiego. O psie zrobiło się głośno. Mieszkańcy zaczęli go dokarmiać. Niektórzy przyjeżdżali z odległych dzielnic, żeby przekonać się, czy pogłoski o niezwykłym zwierzaku są prawdziwe. Dżok przyjmował pożywienie, ale do każdego podchodził z nieufnością i dużą dozą ostrożności. Zaufał tylko jednej osobie – mieszkającej w pobliżu Marii Müller. Starsza kobieta odwiedzała go ze swoim psem, Kajtkiem, z którym Dżok się zaprzyjaźnił. W końcu pozwolił się przygarnąć. Zanim trafił do nowej opiekunki, przez niemal rok wyczekiwał powrotu pana Nikodema. Dalsze losy psa Dżoka Dżok znalazł dom, w którym był kochany. Szczęście czworonoga trwało do 1998 roku. Po śmierci Marii Müller, oba psy – Dżok i Kajtek – trafiły do schroniska dla zwierząt. Pierwszy z wymienionych nie doczekał adopcji. Kierowany psią wiernością, Dżok uciekł z azylu. Kilka dni później znaleziono go martwego w pobliżu torów kolejowych. Pies zginął, potrącony przez pociąg. Pomnik psa Dżoka Kraków słynie z dzieł upamiętniających wielkich ludzi i najważniejsze wydarzenia w dziejach kraju. Pomnik Tadeusza Kościuszki, Adama Mickiewicza czy Mikołaja Kopernika – te posągi widział chyba każdy, kto zwiedził historyczną stolicę Polski. Warto jednak wspomnieć, że nie tylko wielcy ludzie mają swoje miejsca pamięci w Krakowie. Także wierny Dżok doczekał się takiego upamiętnienia. Początkowo władze miasta nie były przychylne pomysłowi wzniesienia pomnika psiej wierności. Jednak ugięły się pod naciskiem lokalnych organizacji, mieszkańców miasta i znanych osób. Całe szczęście, bo ta poruszająca historia bez wątpienia powinna być upamiętniona. 26 maja 2001 roku zaprezentowany został pomnik psa Dżoka autorstwa Bronisława Chromego. Odsłonięcia dokonał pies – owczarek niemiecki o imieniu Kety. Niewielka rzeźba pomnikowa przedstawia psa siedzącego wewnątrz rozłożonych ludzkich dłoni. Symbolizuje psią wierność oraz więź łączącą czworonoga z człowiekiem. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Choroby można wykrywać za pomocą zapachu? Przełomowe wyniki badań naukowców
Subtelne zmiany zapachu człowieka mogą posłużyć do szybkiej diagnostyki choroby. Również takich, których konwencjonalnymi metodami nie umiemy dziś odpowiednio wcześnie wykryć.
W tym artykule: Zapach osoby z chorobą Parkinsona Rozpoznanie choroby Parkinsona Badania nad zapachami Psy wyczuwają choroby Czym pachną nowotwory Technologia zamiast psa Elektroniczne nosy Wykrywanie resztek guza Lekarze patrzyli w osłupieniu na Joy Milne. 67-letnia mieszkanka szkockiego Perth właśnie oświadczyła, że potrafi rozpoznać chorych na parkinsona wcześniej niż najlepsi diagności wspierani najnowocześniejszą aparaturą medyczną. I że wystarczy jej do tego pociągnięcie nosem. Dr Tilo Kunath z Uniwersytetu Edynburskiego, który jako jeden z pierwszych rozmawiał z Joy Milne, szybko zorganizował pierwszy test. Badacze poprosili 12 osób, aby przez cały dzień nie zmieniały koszulek – tak, by materiał przesiąkł zapachem ich potu. Później T-shirty włożono do sterylnych i hermetycznych woreczków, po czym wręczono je Joy. – To było proste zadanie. Miała wskazać, które osoby cierpią na parkinsona, a które nie – mówi dr Kunath. Zapach osoby z chorobą Parkinsona O tym, że osoby cierpiące na chorobę Parkinsona mogą pachnieć „inaczej”, Joy była przekonana od wielu lat. Mniej więcej od chwili, gdy parkinsonizm zdiagnozowano u jej męża Lesliego – wówczas 45-letniego mężczyzny w pełni sił. Ale kilka lat wcześniej Joy zauważyła u męża coś wyjątkowego. Zapach Lesa się zmieniał. Czy cierpisz na częste koszmary senne? To może być wczesny objaw choroby Parkinsona Najnowsze badania wykazały, że częste koszmary senne mogą być jednym z pierwszych objawów choroby Parkinsona. – Bardzo trudno to opisać, różnica była subtelna – opisywała to Joy Milne w rozmowie z siecią BBC. – To nie stało się nagle. Niekiedy, od czasu do czasu, Les pachniał piżmem. Na początku myślałam, że za rzadko bierze prysznic. I Joy nie widziałaby w tym nic nadzwyczajnego – w końcu każdy z nas jakoś pachnie – gdyby nie zdarzenie na jednym ze spotkań organizacji charytatywnej Parkinson UK. Poszła tam, by poznać innych pacjentów z tą chorobą. I wtedy przyszło olśnienie – wszyscy pachnieli jak jej Les. Les Milne zmarł w 2015 roku, w wieku 65 lat. Ale sprawa dziwnego zapachu nie dawała Joy spokoju. Wspomniała o tym jednemu z lekarzy przy okazji dyskusji o nowych metodach diagnostycznych. I tak trafiła do dr. Tilo Kunatha. Ten zaś był, delikatnie mówiąc, sceptyczny. Ale i zaintrygowany. Rozpoznanie choroby Parkinsona Rozpoznanie choroby Parkinsona jest skomplikowane i obarczone sporym ryzykiem błędu. Sztywność mięśniowa, drżenia, zaburzenia równowagi występują również przy innych chorobach otępiennych. Próbuje się do diagnostyki wykorzystywać nowoczesne techniki obrazowania medycznego – m.in. specjalne rodzaje tomografii. Z reguły pewność uzyskuje się w bardzo zaawansowanych stad﻿iach choroby, kiedy leczenie jest już mało skuteczne. Niekiedy potwierdzenie lekarze uzyskują dopiero w badaniu pośmiertnym. Ale generalnie diagnoza odbywa się na podobnych zasadach co 200 lat temu, kiedy londyński lekarz dr James Parkinson pierwszy raz opisywał objawy nieznanego schorzenia – obserwuje się zachowanie pacjentów. Rozpoznanie chorych po zapachu byłoby przełomem w walce z tą chorobą. I tak Joy stanęła przed zadaniem wąchania 12 T-shirtów nieznanych jej osób. Sześciu z nich to pacjenci ze zdiagnozowaną chorobą Parkinsona. Pozostali „dawcy koszulek” byli zdrowi i w teście doktora Kunatha stanowili grupę kontrolną. – Zaimponowała mi – przyznał naukowiec. – Poprawnie zdiagnozowała 11 spośród 12 uczestników. Ale przy tym ostatnim się upierała: twierdziła że ten człowiek ma parkinsona, choć przecież należał do grupy kontrolnej, czyli był całkowicie zdrowy. Osiem miesięcy później okazało się, że u „dwunastki” również rozpoznano parkinsona. – To Joy miała rację. I to we wszystkich przypadkach – mówił dr Kunath. – Powiedziała nam, że ten człowiek jest chory, zanim wiedział o tym ktokolwiek inny, nawet sam zainteresowany. I wtedy jej uwierzyłem. Badania nad zapachami Ostrożność naukowców łatwo wyjaśnić. W latach 60. XX wieku wydawało się, że udało się znaleźć „zapach” schizofrenii. Pielęgniarki zauważyły nieprzyjemny odór dobywający się z pościeli w szpitalach psychiatrycznych. Niezależnie od tego, jak często myli się pacjenci, zapach „skunksa” pozostawał. Zrobiono badania z udziałem pacjentów ze schizofrenią i osób zdrowych, próbki wąchali ludzie i tresowane szczury. Wytypowano nawet odpowiedzialny za nieprzyjemny zapach związek: kwas trans-3-metylo-2-heksenowy (TMHA). Ale wyników tych testów nie udało się powtórzyć, a pomysł rozpoznawania schizofrenii po zapachu wyśmiano. Dlatego do kwestii zapachu parkinsona naukowcy podeszli podejrzliwie. Sprawą zajęły się jednak zespoły z Manchesteru, Edynburga i Londynu. Kilkaset osób – chorych i zdrowych – poproszono o przetarcie czoła wacikiem i przekazanie go naukowcom. A ci poddali je już nie testom zapachowym, ale spektrometrii masowej – technice analizy związków chemicznych pozwalającej precyzyjnie określić ich skład. Znaleźli dziesięć „podejrzanych” molekuł, które mogą posłużyć do stworzenia testu diagnostycznego na parkinsona. Ale poddawanie skomplikowanym i drogim badaniom próbek od wszystkich pacjentów obarczonych ryzykiem choroby to nie do końca to, o co chodzi w badaniach przesiewowych. Dlatego do wąchania zatrudniono również psy. Psy wyczuwają choroby Joy Milne sama twierdzi, że jej zmysł powonienia jest „czymś pomiędzy nosem człowieka i psa”. Ale prawda jest taka, że nasi czworonożni przyjaciele biją nas w tej dziedzinie na głowę. Uwzględniając wielkości mózgu, obszar odpowiedzialny za zmysł powonienia jest u psów 40 razy większy niż u człowieka. Twój pies dobrze wie, kiedy jesteś zestresowany. W jaki sposób to wyczuwa? Najnowsze badania wykazały, że wszystkie testowane psy potrafiły zorientować się, kto jest zestresowany, a kto nie. Czworonogi wyczuwały to w ludzkim pocie i oddechu. – Psy mają 200–300 mln receptorów węchowych, a my zaledwie jakieś 5 milionów. Są najlepszymi biosensorami, jakie mamy, a ich udział w badaniach naukowych jest niepodważalny. Nie dajcie się zmylić merdającym ogonom i miękkiej sierści – zapewnia Claire Guests, szefowa organizacji Medical Detection Dogs szkoląca psy do wykrywania chorób u ludzi. Claire głęboko wierzy w zdolności swoich podopiecznych. Jej labradorka Daisy, biorąca udział w testach zwierząt mogących wyczuwać raka, pewnego dnia zaczęła ją szturchać w pierś. Okazało się, że jest tam niewielki, lecz głęboko zlokalizowany guz. Onkolog przyznał, że nie dałoby się go wykryć zwykłymi metodami w tak wczesnej fazie. Daisy uratowała życie swojej pani, a ta – podobnie jak dr Kunath w przypadku nadzwyczajnego powonienia Joy – uwierzyła w to, że rak może mieć zapach. Na razie do badań nad parkinsonem skierowano dwa labradory i cocker spaniela. Czym pachną nowotwory Psy Medical Detection Dogs są ćwiczone do wykrywania również nowotworów pęcherza, nerki i prostaty. Wiadomo też, że w jakiś sposób potrafią nawet rozpoznać czerniaka złośliwego skóry. W 1989 roku lekarze z londyńskiego King’s College opisali kobietę, której psiak obwąchiwał znamię na nodze. Później okazało się, że to nowotwór – na szczęście we wczesnym stadium. Tkanka nowotworu wytwarza substancje lotne, takie jak alkany, pentan, formaldehyd oraz pochodne benzenu. W przypadku raka prostaty czy pęcherza można je wykryć w moczu, w przypadku raka płuc molekuły są obecne w oddechu, a nowotworów skóry – w pocie. Anegdotyczne dane wskazują również, że psy potrafią wyczuć nadchodzący napad migreny i narkolepsji u ludzi. Badania nad zapachem chorób (głównie nowotworów) są prowadzone również w Polsce. Zajmowali się nimi m.in. prof. Tomasz Jezierski z Zakładu Zachowania się Zwierząt Instytutu Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN oraz prof. Bogusław Buszewski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Testowane przez nich zwierzęta osiągały trafność na poziomie przekraczającym 90 proc. Rozpoznawały nawet do 15 różnych substancji. Efektem tych eksperymentów jest również technologia szybkiego wykrywania konkretnych cząsteczek chemicznych obecnych w „bukiecie zapachowym” pobranym od pacjenta. Technologia zamiast psa Rozpoznawanie choroby tylko po zapachu byłoby najmniej inwazyjną metodą diagnostyczną. Nie wymagałoby nawet dotykania pacjenta, nie wspominając o prześwietlaniu, biopsji, pobieraniu krwi czy używaniu skalpela. Tyle, że wyszkolenie psów jest dość drogie. Nigdy nie ma też pewności, że zwierzę dobrze sygnalizuje, jaki odór wykryło. Szczepionka na raka działa w 100%. Wyleczono czerniaka u myszy Obiecujące badanie pokazało dodatkowo, że daje ona szansę na zatrzymanie nawrotów. Trudno też oczekiwać, że diagnosta z ogonem byłby w stanie grzecznie wąchać pacjentów przez kilka–kilkanaście godzin dziennie. Wykorzystanie czworonogów w praktyce klinicznej sprawiłoby też kłopoty czysto techniczne. Pacjenci mogą obawiać się psów, trudniej zachować czystość. Dlatego naukowcy sięgnęli po nowoczesną technikę. To akurat nie było takie trudne, bo elektroniczne nosy od dawna są stosowane w przemyśle spożywczym do niemal wszystkiego – od sprawdzania dojrzałości owoców po skażenie bakteriami gotowych produktów. Oraz w farmaceutycznym – do kontroli jakości. Jednym z pierwszych medycznych e-nosów był detektor raka płuc skonstruowany w 2004 roku przez zespół Corrado Di Natale z Uniwersytetu Tor Vergata w Rzymie. Podczas testów wykonanych w szpitalu San Camillo Forlanini zbadano 60 pacjentów, z czego u 35 wykryto chorobę. Nos nie pomylił się ani razu. Elektroniczne nosy Podobnie działa wykrywacz substancji charakterystycznych dla raka jelita grubego, który jest dziełem dr. Donato Altomare. Daje poprawne wyniki w 76 proc. przypadków. Ale oszczędza pacjentom pobierania próbek kału oraz dość nieprzyjemnej kolonoskopii. Jednym z nowszych urządzeń jest opracowany przez zespół Hossama Haicka z izraelskiego Instytutu Technologii Technion gadżet umożliwiający badanie oddechu pacjenta pod kątem występowania molekuł powiązanych z aż 17 chorobami. Na-Nose może wykryć m.in. parkinsona, uszkodzenie nerek, stwardnienie rozsiane, chorobę Crohna i kilka rodzajów nowotworów. Jego dokładność naukowcy szacują na 86 proc. Samo urządzenie nie jest jeszcze na sprzedaż. Patenty wykupiło siedem firm specjalizujących się w produkcji oprzyrządowania medycznego. Naukowcy pracują zaś nad kolejnym e-nosem: wykrywającym grypę oraz paciorkowce wywołujące zapalenia gardła. Nad podobnym urządzeniem pracuje dr Mangilal Agarwal z amerykańskiego Integrated Nanosystems Development Institute Uniwersytetu Indiany. Ten gadżet może wskazać chorych z hipoglikemią, rakiem prostaty i piersi. Wykrywanie resztek guza Skoro tak to wszystko doskonale działa, to dlaczego elektroniczne nosy nie trafiły jeszcze do lekarzy pierwszego kontaktu? Bo warunki ich codziennego użycia daleko odbiegają od tego, co naukowcy mają w swoich laboratoriach. – Większość substancji chemicznych wykrywanych w oddechu jest również wykrywanych w powietrzu wypełniającym całe pomieszczenie, a ich poziomy są bardzo zbliżone – mówi dr George Preti z Monell Chemical Senses Center, niezależnej instytucji badającej zmysły smaku i powonienia. Na podobny problem zwraca uwagę dr Agarwal: – Często mamy problemy z czujnikami analizującymi oddech działającymi w różnych regionach, ponieważ nie umiemy dopasować się do substancji zawartych w powietrzu. Nie wiadomo też, jak dokładnie skalibrować czujniki, tak aby płeć, wiek, otyłość czy przynależność etniczna nie zaciemniały ostatecznego wyniku. Dlatego izraelski elektroniczny nos był m.in. testowany w USA oraz w Chinach, na Litwie i we Francji, a próbki pobrano łącznie od ponad 1400 pacjentów. Są jednak okoliczności, w których elektroniczne nosy mogą zostać wykorzystane w medycynie bez obaw o zniekształcenie wyniku pod wpływem czynników środowiskowych. Gdy chirurg operuje pacjenta z nowotworem, nie zawsze ma pewność, czy wycina całą zmienioną tkankę, czy może zostały jakieś komórki raka. Precyzyjny czujnik zamontowany przy elektroskalpelu analizuje powstające opary i podpowiada, czy chirurg ma ciąć głębiej. On gra na gitarze, oni wycinają guza mózgu. Niesamowita operacja zakończona sukcesem Wygląda to dość makabrycznie, ale w tym szaleństwie jest metoda i do tego naukowa. – Podczas zabiegu elektrokoagulacji komórki są odparowywane. Dym jest zasysany i wprowadzany do elektronicznego nosa – mówi Anton Kontunen z Uniwersytetu Technologicznego w fińskim Tampere, który przygotował urządzenie dla sal operacyjnych. – Wcześniejsze badania wykazały, że w porównaniu do zdrowych komórek, komórki rakowe zawierają m.in. więcej fosfolipidów. Nasz e-nos reaguje właśnie na te substancje, aby odróżnić komórki zdrowe od chorych. W badaniach na zwierzętach detektor wykazał się dokładnością sięgającą 95 proc. U ludzi prawidłowo wskazywał tkankę glejaka wielopostaciowego, bardzo niebezpiecznego nowotworu mózgu, w 85 proc. analizowanych przypadków.
Pokonali 700 km, by ratować życie psa. O ich bohaterskim wyczynie mówi cały kraj
Nie wahając się ani chwili, ruszyli w liczącą 700 km drogę, by pomóc psu, który od blisko tygodnia był uwięziony na wysepce w Kuligowie nad Bugiem. O bohaterskim czynie ratowników z Kołobrzegu mówi dziś cała Polska.
W tym artykule: Pies uwięziony na środku Bugu Przejechali całą Polskę i uratowali psa uwięzionego na Bugu Występujące na terenie całego kraju wichury i opady dają się we znaki mieszkańcom wszystkich regionów Polski. Szczególnie alarmująca sytuacja ma miejsce na Mazowszu, gdzie część miejscowości została odcięta od świata. Wysoki poziom wody na tamtejszym odcinku Bugu doprowadził nie tylko do licznych podtopień domów i posesji. O mały włos nie doszło do tragedii, w wyniku której życie mógłby stracić kilkumiesięczny szczeniak. Pies uwięziony na środku Bugu O ratownikach Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa z Kołobrzegu i ich bohaterskim wyczynie mów dziś cała Polska. Paweł Depta, Jacek Rzeszotarski i Marcin Deręgowski przemierzyli 1400 km w obie strony, by ratować kilkumiesięcznego psa. Szczeniak od blisko tygodnia był uwięziony na wysepce na mazowieckim odcinku Bugu w Kuligowie. Wszystko rozpoczęło w poniedziałek, 29 stycznia, gdy stado szczeniaków zostało wypuszczone z pobliskiej posesji. Niestety, gwałtowne załamanie pogody spowodowało podniesienie poziomu wody w rzece, przez co czworonogi nie mogły wydostać się z potrzasku. Jeden z nich utonął, szóstka z kolei szczęśliwie dopłynęła do brzegu. Na środku Bugu wciąż jednak przebywał ostatni ze szczeniaków. – Ta historia wydaje się nieprawdopodobna. Wczoraj dowiedzieliśmy się o próbach ratowania szczeniaka, który utknął na zalanej wodą wysepce na rzece Bug. 6 dni temu psiak i 7 jego rodzeństwa wypuszczono z posesji znajdującej się nieopodal brzegu. Zator lodowy na rzece został wysadzony i rozpętało się piekło. 7 psiaków przepłynęło rzekę i dotarło do lądu – jeden utknął na zalanej rwącym nurtem wyspie – czytamy na facebookowym profilu Fundacji dla Szczeniąt Judyta. Trudne warunki atmosferyczne spowodowały, że służby bezskutecznie próbowały ratować szczeniaka. Sprawę pogarszał fakt, że czworonóg był przemarznięty, niespokojny, a na dodatek wył i skomlał. – Warunki były tak trudne, że straż pożarna dwa razy próbowała i bezskutecznie, stwierdzili że się więcej nie podejmą. Policja rozkładała ręce. Silny, szybki prąd, płynące z dużą prędkością kawałki lodu, gałęzi i innych zanieczyszczeń stwarzały zagrożenie dla życia ludzi. Psiak tkwił w wodze przemarznięty, bez jedzenia, wycieńczony. Wył i skomlał – zaznacza fundacja. Miał być najdłużej żyjącym psem na świecie. Weterynarze są jednak innego zdania Bobi, czyli najstarszy pies świata, został tymczasowy usunięty z Księgi Rekordów Guinnessa. Wszystko po tym, jak pojawiły się wątpliwości, co do rzeczywistego wieku czworonoga. Przejechali całą Polskę i uratowali psa uwięzionego na Bugu Po niespełna tygodniu do akcji ratunkowej miał wkroczyć legionowski oddział WOPR. Na miejscu stwierdzono jednak, że ryzyko jest zbyt duże i nie będą narażać życia ludzi. Dlatego o pomoc zwrócono się do ratowników Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa z Kołobrzegu. Ci nie wahając ani chwili, ruszyli w liczącą 700 km drogę, by uratować uwięzionego od blisko tygodnia psa. W sobotę, tuż po godzinie czwartej nad ranem, za drugim podejściem, akcja na Bugu zakończyła się sukcesem. – Dziś rano trzech bohaterów z Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa SAR w Kołobrzegu po pokonaniu 700 km uratowało psiaka! Żyje, jest przytomny. [..] Teraz trzyma go adrenalina, ale 6 dni w lodowatej wodzie, w stresie raczej nie pozostało bez wpływu na jego zdrowie. Dzieciak w drodze do szpitala – przekazano. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="701" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FFundacjaJudyta%2Fposts%2Fpfbid02uPJjpkjTaYyQDHTqy112ZHvcJFNYCgiAEjNC9YcKy6zT9CSnbEaY1uJ1c5xzjZHMl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Uratowany szczeniak dostał na imię Rysiek. Zarówno on, jak i reszta jego rodzeństwa, zostali zabrani od dotychczasowego właściciela, który przetrzymywał czworonogi w koszmarnych warunkach. Źródło: Fundacja dla Szczeniąt Judyta/Facebook. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Pies Pawłowa to symbol nauki. Jak eksperymenty z trawieniem wpłynęły na rozwój psychologii?
Odkrycie przez fizjologa Iwana Pawłowa warunkowania, które teraz określamy jako klasyczne, stanowiło istotną część historii psychologii. Kluczową rolę odegrał tu pies Pawłowa. A właściwie psy, bo zwierząt było wiele.
W tym artykule: Kim był Iwan Pawłow? Pierwszy pies Pawłowa Badania nad odruchami Psy Pawłowa i bodźce warunkowe Znaczenie odkrycia Pawłowa Jego praca nadal inspiruje dalsze badania. A wkład w psychologię, choć niezamierzony, pomógł uczynić tę dyscyplinę tym, czym jest dzisiaj i nadal kształtuje rozumienie ludzkich zachowań. Wszystko dlatego, że uczony zauważył, iż pies zawsze ślini się na widok człowieka, który przynosi mu jedzenie. W ten sposób termin „pies Pawłowa” trafił do zbioru symboli nauki. Kim był Iwan Pawłow? Iwan Pawłow miał zostać popem. Tego oczekiwali od niego jego religijni rodzice. W 1864 roku, po ukończeniu szkoły, Iwan wstąpił nawet do seminarium. Kto wie, jak dalej potoczyłyby się losy medycyny i psychologii, gdyby na ostatnim roku seminarium nie przeczytał książki rosyjskiego fizjologa Iwana Michajłowicza Sieczenowa „Odruchy mózgowe”. Temat tak go wciągnął, że postanowił rzucić seminarium i wstąpić na uniwersytet. Początkowo planował zostać prawnikiem. Ale studentem prawa był przez zaledwie 17 dni, po których przeniósł się na fakultet przyrodniczy. Głównym tematem jego badań były procesy trawienne. Wyspecjalizował się w nich na tak wysokim poziomie, że w 1904 roku został wyróżniony Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. Tym samym został pierwszym Rosjaninem, który otrzymał tę prestiżową nagrodę. Pierwszy pies Pawłowa W jaki sposób eksperymenty nad reakcją trawienną u psów doprowadziły do jednego z najważniejszych odkryć w psychologii? Prowadząc badania Pawłow dostrzegł interesujące zjawisko. Psy zaczynały się ślinić, gdy tylko karmiący je asystent wchodził do pokoju. Dzisiaj określamy to warunkowaniem klasycznym. Aby sprawdzić, co wywołuje zwiększoną produkcję śliny, Pawłow i jego asystenci pokazywali psom różne jadalne i niejadalne przedmioty. Jednocześnie mierzyli produkcję śliny u zwierząt. Za enigmatycznym stwierdzeniem „mierzyli produkcję śliny” kryje się konieczność wszczepienia psom specjalnych metalowych pojemników na ślinę. Nie wszystkie psy reagowały na to dobrze. Obcy, metalowy przedmiot, którego nie mogły się pozbyć wywoływał ataki paniki i agresji. Konieczne było powielania badań na znacznej liczbie zwierząt. Pawłow przez całą swoją karierę wykorzystywał zwierzęta do prowadzenia eksperymentów. Robił sztuczne przetoki w żołądkach psów. Miały one odwzorowywać rany postrzałowe. Analogicznie postępował, badając trzustkę. Z dzisiejszego punktu widzenia jego badania były barbarzyńskie. Ale na jego usprawiedliwienie można powiedzieć, że w XIX i na początku XX wieku nikt nie mówił o prawach zwierząt. Tego typu eksperymenty były na porządku dziennym we wszystkich laboratoriach świata. Badania nad odruchami Jaki przebieg miały eksperymenty prowadzone przez Pawłowa i jego zespół? Można je zamknąć w trzech punktach: W początkowej fazie eksperymentu Pawłow nacinał błony śluzowe psów, a następnie wprowadzał lejki do kanałów ślinianek. Przetoka ślinianki zbierała ślinę, która w normalnej sytuacji gromadziłaby się w psim pysku. Ilość pobranej ślina była dokładnie mierzona. Ślinotok, jak zauważył badacz, jest procesem odruchowym. Występuje automatycznie w odpowiedzi na określony bodziec i nie jest pod świadomą kontrolą. Naukowiec zauważył też, że psy często zaczynały się ślinić tylko wyczuwając zapach jedzenia. Potem zdał sobie sprawę, że ta reakcja nie musi być spowodowana automatycznym, fizjologicznym procesem. Opierając się na swoich obserwacjach, Pawłow zasugerował, że ślinienie się było reakcją wyuczoną. Badane psy reagowały w ten sposób nawet na widok białych fartuchów laboratoryjnych, w których chodzili dokarmiający je asystenci. Podkreślmy, że w przeciwieństwie do reakcji na prezentację jedzenia, która jest odruchem bezwarunkowym, ślinienie się w oczekiwaniu na jedzenie jest odruchem warunkowym. Psy Pawłowa i bodźce warunkowe Następnie Pawłow skupił się na zbadaniu dokładnie, w jaki sposób te uwarunkowane reakcje są wyuczone lub nabyte. W serii eksperymentów postanowił sprowokować warunkową reakcję na wcześniej neutralny bodziec. Zdecydował się użyć jedzenia jako bodźca bezwarunkowego. Czyli bodźca, który wywołuje reakcję w sposób naturalny i automatyczny. Neutralnym bodźcem był dźwięk metronomu. Psy najpierw słyszały dźwięk tykającego metronomu, po czym natychmiast podawano im jedzenie. Po kilku próbach warunkowania Pawłow zauważył, że psy zaczęły się ślinić po usłyszeniu metronomu. „Bodziec, który sam w sobie był neutralny, został nałożony na działanie wrodzonego odruchu pokarmowego. Zaobserwowaliśmy, że po kilku powtórzeniach połączonej stymulacji, dźwięki metronomu nabrały właściwości stymulowania wydzielania śliny” – napisał uczony. Innymi słowy, poprzednio neutralny bodziec (metronom) stał się tak zwanym bodźcem warunkowym, który następnie wywołał reakcję warunkową (ślinotok). Dodajmy, że odruchy warunkowe nie dotyczą jedynie zwierząt. Sami jesteśmy najlepszym przykładem ich stosowania. W codziennym życiu wykonujemy szereg wyuczonych czynności. Najbardziej oczywiste z nich to np. mycie rąk po skorzystaniu z toalety, zamykanie drzwi na klucz, gaszenie światła czy wyłączanie żelazka po prasowaniu. Często zdarza się, że po wykonaniu tych czynności ludzie nie pamiętają, że miały one miejsce. Jest to dowód na to, iż zostały wykonane mechanicznie, w sposób wyuczony. Znaczenie odkrycia Pawłowa Odkrycie warunkowania klasycznego przez Pawłowa pozostaje jednym z najważniejszych w historii psychologii. Stanowi ono podstawę psychologii behawioralnej. Klasyczny proces warunkowania jest wciąż używany w leczeniu zaburzeń psychiatrycznych, w tym: zaburzeń lękowych, depresji, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych (OCD), ataków paniki i lęków napadowych, fobii, zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Niektóre psy naprawdę lubią telewizję. Dlaczego tak się dzieje i co oglądają czworonogi?
Czy twój pies naprawdę ogląda z tobą filmy? A może wydaje się zainteresowany tym, co właśnie robisz, bo po prostu jest blisko ciebie i tak okazuje swoje przywiązanie? Ostatnie wyniki badań pokazują, że psy chętnie spędzają czas, patrząc na ekran telewizora. Szczególnie lubią to psy ras sportowych i pasterskich.
W tym artykule: Co psy lubią oglądać w TV? Badania psiej widowni Rasy najbardziej zainteresowane telewizją Rozrywka dla psów Przez szereg lat uznawano, że psy nie widzą zbyt dobrze. A jeszcze słabiej reagują na to, co mogą dostrzec na ekranie. Jednak wraz z rozwojem technologii HD i unowocześnieniem przekazu wizualnego, przekonanie o braku zainteresowania ekranem stanęło w sprzeczności z tym, co dostrzegali sami badacze. A dostrzegali, że psy chętnie spędzają czas z opiekunami oddającymi się relaksowi przed telewizorem. To, rzecz jasna, nic nowego. Pies, jako zwierzę towarzyszące, zrobi wiele, by być blisko swojego człowieka. Potrafi nawet powstrzymać swoje naturalne odruchy, by nie zakłóciły chwili bliskości z opiekunem. Ale czy dostosowanie się psów do życia z ludźmi naprawdę mogło pójść tak daleko, że wykształciły umiejętność oglądania telewizji? Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że moje psy pasterskie najchętniej oglądają kolejne odsłony „Jurassic Parku”. Za to kot jest absolutnym fanem „Transformersów”. Co psy lubią oglądać w TV? Temat psiej telewizji wzięli na warsztat naukowcy ze School of Veterinary Medicine na Uniwersytecie Wisconsin-Madison (USA). Dzięki specjalnym ankietom i zaangażowaniu 1246 właścicieli czworonogów, sprawdzili, jakie treści przyciągają psy przed ekrany. A także jak wiek i kondycja wzroku wpływają na zainteresowanie merdających telewidzów treściami wideo. Dlaczego większość psów ma ciemne oczy? Nowe badania wyjaśniają ten fenomen Naukowcy twierdzą, że to ludzie mogą być odpowiedzialni za kolor oczu udomowionych psów. Ciemne i brązowe ubarwienie ma wyglądać mniej groźnie, dlatego w przeszłości, ingerując w ewoluc... – Ankiety uwzględniały dane demograficzne, środowisko domowe, zachowania oceniane przez właścicieli, zainteresowanie treścią i zainteresowanie czterema wybranymi przez nas filmami, jakie właściciele mieli zaprezentować swoim czworonogom – wyjaśniają naukowcy w przedmowie do artykułu opublikowanego w czasopiśmie „Applied Animal Behaviour Science”. Badania psiej widowni W badaniach wzięto pod uwagę zarówno psy rasowe, jak i kundelki. Następnie badacze porównali reprezentację psów z różnych grup psów rasowych (skategoryzowanych według przeznaczenia przez American Kennel Club) z szacowaną ogólną populacją psów rasowych. Mediana wieku ocenianych psów wynosiła 4 lata. 54% stanowiły rasy czyste, 51% mieszane. Większość, bo aż 86% ankietowanych opiekunów uznała, że ich pies rzeczywiście oglądał to, co było widać na ekranie. Dodatkowo często podkreślali, że w czasie oglądania filmu psy okazywały emocje. 78% psów podchodziło do ekranu, 76% wokalizowało. Udało się nawet ustalić, co psy lubią oglądać. Okazało się, że najbardziej interesują się swoimi pobratymcami. Psy najchętniej oglądają filmy o innych psach. Badacze zwrócili również uwagę na wiek czworonożnych telewidzów i stan wzroku, który wpływały na częstotliwość postrzeganej interakcji. Rasy najbardziej zainteresowane telewizją Ankiety wykazały, że zarówno wiek, jak i rasa wpływają na zainteresowanie treścią. Wśród telewidzów rekrutujących się spośród psów rasowych, występowała względna nadreprezentacja ras typu sportowego i pasterskiego. – Wiek, stan wzroku i typ rasy psa mogą wpływać na jego zainteresowanie treściami wideo w domu. Ponieważ wielu właścicieli zgłaszało podekscytowanie u swoich psów w reakcji na treści ekranowe, właściciele mogą chcieć określić, czy treści wideo będą odpowiednie dla zwierzęcia, gdy ich psy są pozostawione same – dodali autorzy badania. Rozrywka dla psów Naukowcy podkreślają, że wielu właścicieli psów pracuje poza domem, co sprawia, że psy często są same. Opiekunowie szukają nowych sposobów na zorganizowanie rozrywki dla swoich czworonogów. W ostatnich latach na rynku pojawiły się różne treści wideo, których wyraźnym celem jest rozrywka dla psów. Jednak ani zainteresowanie psów tymi treściami, ani reakcje behawioralne psów na takie treści nie zostały szczegółowo opisane. – Wzrok u psów jest pod wieloma względami podobny do ludzkiego. Psia siatkówka jest zdominowana przez fotoreceptory pręcików, co poprawia widzenie przy słabym oświetleniu. Aby poprawić widzenie dzienne, posiadają również smugę wzrokową bogatą w fotoreceptory czopków i centralny obszar o znacznej gęstości czopków, z podobieństwami do ludzkiej plamki żółtej. Psy mają wyższą częstotliwość fuzji migotania niż ludzie. Oznacza to, że ekrany o niższej rozdzielczości prawdopodobnie migoczą zwierzętom przed oczami. Mimo to psy zwracają uwagę na ruch na ekranach i na treści, które zawierają tematy o znaczeniu biologicznym – napisali badacze. Czy w takim razie mamy się w niedługiej przyszłości spodziewać Netfliksa dla psów? Póki taki nie powstanie, zapraszamy na kanał National Geographic. Źródło: Applied Animal Behaviour Science. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.