Najlepsze jarmarki świąteczne w Europie 2025. Na liście znalazło się też polskie miasto
Wielkimi krokami zbliża się czas, który wielu uważa za najpiękniejszy w roku. Nastrojowe iluminacje, zapach korzennych przypraw i dźwięk kolęd powracają na europejskie place, gdzie co roku odbywają się jedne z najbardziej widowiskowych jarmarków świątecznych. Te wyjątkowe wydarzenia przyciągają tysiące odwiedzających i z roku na rok zyskują na popularności.
Święta już niemal za progiem, a wraz z początkiem zimowego sezonu miliony osób planują podróże, by zobaczyć najsłynniejsze europejskie jarmarki bożonarodzeniowe. Wybór nie należy jednak do łatwych – na mapie kontynentu znajdują się setki takich wydarzeń, różniących się klimatem, skalą i tradycjami. Najnowsze zestawienie przygotowane przez firmę Tollwayr wskazuje dziesięć najlepszych europejskich jarmarków świątecznych na 2025 rok. Ranking ten powstał na podstawie liczby dni ich działania, średnich kosztów noclegu, popularności w wyszukiwarkach oraz liczby postów publikowanych w mediach społecznościowych. Dzięki temu udało się wyłonić miejsca oferujące najbardziej wyjątkowe świąteczne doświadczenia. Świąteczne hity Europy. Trzy jarmarki, które zdobyły najwyższe oceny Budapeszteński jarmark na placu Vörösmarty, który w tym roku zajął pierwsze miejsce w europejskim rankingu z wynikiem 7,41/10, od lat uchodzi za jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w okresie adwentu. Centralny plac Budapesztu zamienia się wówczas w świąteczną wioskę pełną drewnianych straganów, rękodzieła i tradycyjnych węgierskich potraw, a aromat grzanego wina i langosza tworzy atmosferę, której próżno szukać gdzie indziej. Jarmark działa aż przez 52 dni, oferując korzystne ceny noclegów (średnio 131 euro za trzygwiazdkowy hotel). Jego popularność potwierdzają media społecznościowe: na Instagramie zgromadzono ponad 14 tys. postów, a na TikToku blisko 970 nagrań związanych z tym miejscem. Drugą pozycję w zestawieniu zajął strasburski Christkindelsmärik, oceniony na 7,37/10. To jeden z najstarszych jarmarków na kontynencie – jego tradycja sięga 1570 roku, przez co stolica Alzacji od lat uchodzi za „bożonarodzeniową stolicę Europy”. Wąskie uliczki starego miasta, odbijające światło iluminacji kanały i monumentalna katedra tworzą scenerię niczym ze świątecznej pocztówki. Strasburg dominuje także pod względem popularności w sieci: generuje 27 tys. wyszukiwań w Google i może pochwalić się 36,8 tys. postów na Instagramie. Jarmark działa 29 dni, a średni koszt noclegu wynosi 221 euro. Na trzecim miejscu znalazł się z kolei wiedeński Christkindlmarkt, który uzyskał 7,06/10 punktów. Plac przed neogotyckim ratuszem rozświetlają setki lampek, a przestrzeń wypełnia się co roku lodowiskiem i dziesiątkami stoisk, tworząc atmosferę elegancji i nostalgii. Wiedeński jarmark generuje 25 tys. wyszukiwań w Google, a zdjęcia z wydarzenia pojawiają się w ponad 26,8 tys. postów na Instagramie. Kiermasz trwa 34 dni, a średnia cena noclegu w trzygwiazdkowym hotelu wynosi 175 euro. Różnorodność europejskich jarmarków bożonarodzeniowych Pozostałe jarmarki, które znalazły się w zestawieniu Tollwayr, pokazują, jak różnorodna i zaskakująca potrafi być świąteczna mapa Europy. Tuż za podium, na czwartej pozycji, uplasował się praski Old Town Market, który – jak wynika z analizy – doskonale odnajduje się w świecie mediów społecznościowych. To właśnie on dominuje na TikToku, osiągając ponad 1060 postów, a jednocześnie zajmuje wysoką pozycję w Google (około 23 tys. wyszukiwań) i na Instagramie (11,5 tys. postów). Dalej znalazł się paryski jarmark bożonarodzeniowy (5. miejsce), ceniony za elegancję i różnorodność lokalizacji, a tuż za nim – Köln Weihnachtsmarkt w Kolonii, którego świąteczna oprawa przy katedrze od lat przyciąga tysiące odwiedzających. Siódme miejsce przypadło Frankfurtowi i to właśnie on oferuje najtańsze noclegi w całym rankingu, z ceną trzygwiazdkowego hotelu wynoszącą średnio 78 euro za noc. To czyni miasto jednym z najatrakcyjniejszych wyborów dla osób ceniących świąteczny klimat, ale zwracających uwagę na budżet. Dodatkowo Frankfurt wyróżnia się wysoką liczbą postów na Instagramie (12,4 tys.), co potwierdza jego wyjątkowy, fotograficzny charakter. W zestawieniu pojawiła się także Kopenhaga (8. miejsce), która – podobnie jak Budapeszt – może pochwalić się jednym z najdłużej działających jarmarków w Europie (aż 52 dni). Na dziewiątej pozycji znalazł się Kraków, wyróżniony za wyjątkową przystępność cen (trzygwiazdkowy nocleg kosztuje średnio 88 euro, co czyni go jednym z najlepszych kierunków dla osób poszukujących autentycznego, wschodnioeuropejskiego klimatu w rozsądnej cenie). Listę zamknęła Brugia, której jarmark Winter Glow cieszy się rosnącą popularnością, dzięki malowniczej scenerii i wysokiemu zaangażowaniu w mediach społecznościowych. Mattijs Wijnmalen, CEO Tollwayr, podkreślił, że wszystkie te jarmarki pełnią w europejskiej tradycji świątecznej niezwykle ważną rolę. – Są sercem i duszą europejskiego sezonu świątecznego. W tym roku podróżni mają do wyboru wyjątkowo wiele fantastycznych miejsc. Nasze zestawienie pokazuje także ogromną różnorodność – od najbardziej rozpoznawalnych kierunków po te bardziej przystępne cenowo, jak Kraków czy Frankfurt. To dowód, że aby poczuć magię europejskich świąt, wcale nie trzeba wydawać fortuny – dodał. Źródło: Tollwayr Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To jeden z najważniejszych symboli chrześcijaństwa w Europie. Eksperci mówią o rekordzie frekwencji
Katedra Notre Dame zbliża się do pierwszej rocznicy wielkiego ponownego otwarcia po katastrofalnym pożarze z 2019 roku. Dziś, po latach intensywnej odbudowy, obiekt znów przyciąga tłumy jak nigdy dotąd, a eksperci przewidują, że bieżący rok zakończy z rekordową frekwencją.
Kiedy w kwietniu 2019 roku płomienie ogarnęły dach i iglicę katedry Notre Dame, świat obserwował dramat paryskiej świątyni z niedowierzaniem. W następnych miesiącach uruchomiono międzynarodowe zbiórki i rozpoczęto zakrojone na szeroką skalę prace ratunkowe, które dla wielu stały się symbolem walki o zachowanie europejskiego dziedzictwa. Proces odbudowy śledzono niemal na bieżąco – od pierwszych zabezpieczeń konstrukcji, po rekonstrukcję zniszczonych elementów. Gdy świątynia ponownie otworzyła swoje drzwi dla zwiedzających, zainteresowanie przerosło wszelkie oczekiwania. Odbudowa katedry po pożarze Renowacja katedry Notre Dame po pożarze w 2019 roku stała się jednym z największych projektów konserwatorskich współczesnej Europy. Tragiczne wydarzenia z 15 kwietnia 2019 roku doprowadziły do zawalenia się dachu, iglicy oraz części sklepienia. Ogień poważnie uszkodził wnętrze świątyni, obejmując również elementy konstrukcyjne uznawane za arcydzieła średniowiecznej inżynierii. Katedra, której budowę rozpoczęto w 1163 roku i kontynuowano blisko dwa stulecia, przez wieki była modyfikowana oraz restaurowana, pozostając jednym z najważniejszych symboli chrześcijaństwa w Europie. Po pożarze zespoły konserwatorskie musiały odtworzyć nie tylko strukturę budynku, lecz także całe wyposażenie liturgiczne – w tym nowy ołtarz, chrzcielnicę i siedziska. Ocalono i wyeksponowano również relikwiarz z koroną cierniową Chrystusa. Jak podkreśla Philippe Picaud, odbudowa wnętrza była dopiero pierwszym etapem, gdyż w kolejnych latach renowacja obejmie także zewnętrzną część świątyni, w tym łuki przyporowe, gargulce i nowe witraże. Mimo trwających prac katedra pozostaje dostępna dla turystów i wiernych. – Dostosowujemy liczbę odwiedzających w zależności od tego, czy w danym momencie trwa nabożeństwo – wyjaśnia Picaud. Obecnie cały proces przebiega już sprawnie, choć z miesiąca na miesiąc liczba odwiedzających wyraźnie rośnie. Rekordowe zainteresowanie turystów po ponownym otwarciu Notre Dame Zainteresowanie odbudowaną katedrą cały czas się zwiększa, a liczby odwiedzających przekraczają nawet najbardziej optymistyczne prognozy. We wrześniu 2024 roku ponownie otwarto wieżę katedry, co dodatkowo zwiększyło ruch turystyczny. Teraz zwiedzający mogą pokonać 424 schody prowadzące na jej szczyt. Według Michela Picauda, prezesa organizacji Friends Notre-Dame de Paris, do sierpnia 2025 roku liczba odwiedzających osiągnęła około ośmiu milionów. – Jesteśmy z pewnością najczęściej odwiedzanym zabytkiem i katedrą we Francji – podkreśla Picaud. Dodaje, że według szacunków do końca roku liczba turystów z pewnością przekroczy 12 milionów, a niektóre prognozy mówią nawet o rekordowych 15 milionach. Rosnące zainteresowanie to efekt nie tylko renowacji, ale przede wszystkim ogromnych emocji i znaczenia miejsca, które po pożarze w 2019 roku stało się dla wielu symbolem kruchości, nadziei i odrodzenia. Źródło: Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Informacja o rozbiórce wieży Eiffla obiegła świat. Co naprawdę się dzieje w Paryżu?
W ostatnich dniach w mediach społecznościowych pojawiły się doniesienia sugerujące, że w 2026 roku Paryż planuje zburzenie wieży Eiffla. Informacja, szybko podchwycona przez internautów, stała się viralem i wywołała falę komentarzy oraz oburzenia w sieci. Wiele osób zaczęło pytać, czy to możliwe, by jeden z najważniejszych symboli Francji rzeczywiście zniknął z panoramy miasta. Okazuje się, że cała sprawa jest znacznie bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać.
W ostatnich tygodniach w sieci krążą doniesienia, jakoby w 2026 roku Paryż miał zburzyć wieżę Eiffla. Plotki te narodziły się we wrześniu, po publikacji satyrycznego artykułu w serwisie „Tapioca Times”, który żartobliwie informował, że słynny paryski zabytek zostanie rozebrany i zamieniony w „gigantyczną zjeżdżalnię” lub salę koncertową. Autorzy tekstu przytaczali rzekome wypowiedzi „urzędników miasta”, według których „wieża Eiffla ma już za sobą najlepsze lata, a nikt i tak już jej nie odwiedza”. W artykule pojawiły się też absurdalne wątki o spadającej liczbie turystów, dronach „atakujących” konstrukcję i wiewiórkach, które miały stać się „nowymi mieszkańcami” wieży. Choć tekst miał charakter satyryczny, jego treść błyskawicznie wyrwano z kontekstu, a fragmenty zaczęły żyć własnym życiem w mediach społecznościowych. Na platformie X (dawnym Twitterze) pojawiły się setki postów powielających fałszywą informację o „zburzeniu symbolu Francji po 135 latach”. Internauci udostępniali sensacyjne nagłówki, komentując, że „to koniec pewnej epoki” lub że „Paryż straci swoje serce”. Wśród emocjonalnych reakcji nie brakowało wpisów w rodzaju: „Nie niszczcie mojego wymarzonego miejsca na oświadczyny” czy „To nie powinno się wydarzyć”. Alarmujące doniesienia dodatkowo podsycał fakt, że wieża Eiffla rzeczywiście była w tym czasie zamknięta dla turystów. Zamknięcie Wieży Eiffla w 2025 roku. Co naprawdę się stało? 2 października 2025 roku wieża Eiffla faktycznie została zamknięta dla zwiedzających. Nie miało to jednak żadnego związku z rozbiórką, lecz z ogólnokrajowymi strajkami we Francji. Tego dnia tysiące pracowników, studentów i emerytów wyszło na ulice ponad 200 francuskich miast, protestując przeciwko planowanym cięciom wydatków publicznych oraz wzywając rząd do wprowadzenia wyższych podatków dla najbogatszych. W ramach strajku, zorganizowanego przez główne związki zawodowe, część pracowników wieży Eiffla przyłączyła się do demonstracji, co zmusiło zarząd obiektu do czasowego zamknięcia go dla turystów. Jak poinformowały władze w oświadczeniu cytowanym przez Associated Press, decyzja ta była podyktowana względami bezpieczeństwa i potrwa jedynie do zakończenia protestów. Należy podkreślić, że nie pierwszy raz miała miejsce taka sytuacja. W sierpniu 2018 roku obiekt wstrzymał działalność na dwa dni z powodu strajku pracowników, którzy sprzeciwiali się wprowadzeniu nowych zasad organizacji zwiedzania – zmian mających, ich zdaniem, wydłużyć kolejki i pogorszyć warunki pracy. W maju 2019 roku konstrukcja została ewakuowana, gdy na jednym z przęseł zauważono mężczyznę wspinającego się bez zabezpieczenia. Rok później, w marcu 2020, wieża została zamknięta w ramach krajowych środków bezpieczeństwa związanych z pandemią COVID-19. Ostatni przypadek miał miejsce w lutym 2024 roku, kiedy to kolejny strajk pracowników doprowadził do kilkudniowego wstrzymania zwiedzania do czasu podpisania porozumienia ze związkami zawodowymi. Wieża Eiffla przetrwała mimo planów rozbiórki Warto wiedzieć, że wieża Eiffla, dziś nieodłączny symbol Paryża, wcale nie miała przetrwać do naszych czasów. Kiedy została odsłonięta w 1889 roku podczas Wystawy Światowej, francuscy intelektualiści i artyści nazywali ją „potworną”, „bezużyteczną” i „szpecącą panoramę miasta”. Projektant Opery Paryskiej, Charles Garnier, określił ją nawet jako „okropną konstrukcję z żelaza”. Zgodnie z pierwotnym planem obiekt miał zostać rozebrany po 20 latach od powstania. Gustave Eiffel przewidział jednak dla niej inne przeznaczenie – udowodnił, że może być nie tylko dziełem architektury, lecz także użytecznym narzędziem. Dzięki swojej wysokości wieża posłużyła do badań meteorologicznych, eksperymentów radiowych i pierwszych transmisji bezprzewodowych, co ocaliło ją przed rozbiórką. Z czasem obiekt stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków na świecie, a jego wartość – zarówno historyczna, jak i ekonomiczna – przewyższyła wszelkie oczekiwania. 330-metrowa konstrukcja tylko w 2023 roku wygenerowała przychód w wysokości 117,87 miliona euro. Co więcej, jest jednym z nielicznych francuskich zabytków, które nie otrzymują państwowych dotacji, a jej utrzymanie wymaga pracy ponad 300 osób. Według Société d’Exploitation de la Tour Eiffel (SETE), wieżę odwiedza ponad sześć milionów turystów rocznie, dlatego trudno wyobrazić sobie, by została zamknięta na dłużej – każde przestoje mają bowiem ogromny wpływ na gospodarkę turystyczną Paryża. Źródła: Euronews, Financial Express Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Katedra Notre-Dame przyciąga tłumy: 6 milionów odwiedzających w pół roku
Katedra Notre-Dame to jedna z ikon Paryża i arcydzieło gotyku. Poznaj burzliwą historię świątyni, jej wyjątkową architekturę oraz proces odbudowy po tragicznym pożarze z 2019 roku.
Spis treści: Historia katedry Notre-Dame Architektura i styl gotycki Znaczenie kulturowe i religijne Kiedy spłonęła katedra Notre-Dame? Dzwonnik z Notre-Dame – wpływ literatury na postrzeganie katedry Katedra Notre-Dame dziś Jak zaplanować zwiedzanie katedry Notre Dame? Podczas weekendu w Paryżu nie sposób pominąć wizyty w katedrze Notre-Dame, usytuowanej w sercu miasta na wyspie Île de la Cité. Od wieków przyciąga ona pielgrzymów, turystów i miłośników sztuki. Monumentalna struktura świątyni, jej bogata symbolika oraz znaczenie kulturowe sprawiają, że to jedno z najważniejszych miejsc na mapie europejskich zabytków. Historia katedry Notre-Dame Początki budowy i kontekst historyczny Budowa katedry Notre-Dame rozpoczęła się w 1163 roku z inicjatywy biskupa Maurice’a de Sully. Wznoszenie świątyni trwało ponad 180 lat, a jej konsekracja miała miejsce w 1345 roku. Katedra została wzniesiona na miejscu wcześniejszych świątyń chrześcijańskich i pogańskich, co podkreśla jej znaczenie jako centrum duchowego Paryża. Znaczące wydarzenia w dziejach katedry Katedra Notre-Dame była świadkiem wielu kluczowych wydarzeń w historii Francji. W 1804 roku Napoleon Bonaparte koronował się na cesarza w jej wnętrzu. Podczas rewolucji francuskiej świątynia została zdewastowana i przekształcona w Świątynię Rozumu. W XIX wieku, dzięki powieści Victora Hugo „Dzwonnik z Notre-Dame”, zainteresowanie katedrą wzrosło, co doprowadziło do jej gruntownej renowacji pod kierunkiem Eugène'a Viollet-le-Duca. Architektura i styl gotycki Elementy charakterystyczne dla gotyku Katedra Notre Dame w Paryżu to jeden z najbardziej reprezentatywnych przykładówarchitektury średniowiecza, a zwłaszcza gotyku francuskiego. Główne cechy gotyku to strzelistość, lekkość konstrukcji, duże przeszklenia oraz bogactwo detali dekoracyjnych. Najbardziej charakterystyczne elementy Notre Dame to: łuki przyporowe (łuki oporowe) – zastosowane po raz pierwszy w tak dużej skali, pozwoliły na przeniesienie ciężaru sklepienia poza mury budowli, umożliwiając wstawienie ogromnych okien w ścianach nawy głównej, sklepienia krzyżowo-żebrowe – tworzące estetyczne i konstrukcyjnie efektywne rusztowania dla sklepienia, witraże i rozety – monumentalne okna z barwionego szkła, z których najbardziej znana jest rozeta północna o średnicy 13 metrów, rzeźby i portal – fasady Notre-Dame zdobią dziesiątki postaci świętych, królów i stworzeń fantastycznych, w tym słynne chimery i gargulce. Innowacje architektoniczne i ich znaczenie Notre-Dame była nie tylko miejscem kultu, ale także laboratorium innowacji architektonicznych. Wprowadzenie łuków przyporowych pozwoliło architektom przełamać ograniczenia masywnych murów romańskich i osiągnąć zupełnie nowy wymiar wysokości i przestrzenności. Gotycka konstrukcja bazowała na równowadze sił, dlatego każdy element – od żebra sklepienia po przyporę – był przemyślany w kontekście całej budowli. Równocześnie wprowadzano coraz bardziej wyrafinowane detale zdobnicze, co sprawiło, że Notre-Dame stała się nie tylko budowlą sakralną, ale i manifestem artystycznym swojej epoki. Znaczenie kulturowe i religijne Rola katedry w kulturze francuskiej Katedra Notre-Dame od wieków pełniła rolę duchowego, politycznego i kulturowego centrum Paryża. To nie tylko miejsce modlitwy, ale również przestrzeń publiczna, gdzie rozgrywały się najważniejsze wydarzenia francuskiej historii. Jej znaczenie wykracza poza wymiar religijny – stała się symbolem narodowym, nośnikiem tożsamości i pamięci zbiorowej. W średniowieczu Notre-Dame była najważniejszą świątynią w królestwie Francji. To właśnie tutaj odbywały się koronacje, procesje, śluby królewskie i uroczystości narodowe, nadając świątyni status oficjalnej sceny państwowej. Wśród wielu ciekawostek o Francji warto wspomnieć, że katedra stała się także źródłem inspiracji dla artystów i pisarzy, a jej charakterystyczna sylwetka zapisała się trwale w kulturze wizualnej – od malarstwa po film. Relikwie i ich znaczenie dla wiernych Katedra Notre-Dame od wieków była miejscem przechowywania najcenniejszych relikwii chrześcijaństwa, co czyniło ją jednym z najważniejszych ośrodków pielgrzymkowych Europy. Najważniejsze z nich to: Korona Cierniowa Jezusa Chrystusa, według tradycji noszona przez Zbawiciela podczas męki, fragment Krzyża Świętego, gwóźdź z Krzyża. Te relikwie były udostępniane wiernym podczas szczególnych uroczystości liturgicznych, takich jak Wielki Piątek, przyciągając dziesiątki tysięcy pielgrzymów. Przechowywanie tak świętych przedmiotów świadczyło o duchowym znaczeniu katedry i jej randze w Kościele katolickim. Kiedy spłonęła katedra Notre-Dame? Przebieg wydarzeń i straty 15 kwietnia 2019 roku o godzinie 18:50 wybuchł pożar w katedrze Notre-Dame, który w ciągu kilku godzin zniszczył jedne z najbardziej charakterystycznych elementów świątyni. Ogień rozprzestrzeniał się błyskawicznie, zaczynając prawdopodobnie od miejsca prowadzenia prac konserwatorskich na dachu. Zawaliła się słynna neogotycka iglica, zaprojektowana przez Eugène’a Viollet-le-Duca oraz znaczna część drewnianej więźby dachowej z XII wieku, określanej mianem „Lasu” ze względu na ilość użytego drewna. Pożar uszkodził także sklepienie nawy głównej oraz część żeber konstrukcyjnych. W akcji ratunkowej uczestniczyło ponad 500 strażaków. Kluczowe było podjęcie decyzji o utworzeniu wewnętrznej linii obrony przed ogniem – dzięki temu udało się uratować główną strukturę murów, wieże frontowe oraz większość dzieł sztuki i relikwii. Reakcje społeczne i międzynarodowe Pożar Notre-Dame poruszył cały świat. W mediach społecznościowych tysiące osób dzieliło się wspomnieniami i zdjęciami, a w wielu miastach odbyły się spontaniczne czuwania i nabożeństwa. Prezydent Francji Emmanuel Macron już tego samego wieczoru ogłosił, że katedra zostanie odbudowana, a w kolejnych dniach rozpoczęła się globalna zbiórka funduszy. W ciągu 48 godzin zebrano ponad 800 mln euro – darczyńcami byli m.in. francuskie rodziny przemysłowców, znane domy mody oraz międzynarodowe instytucje. Proces odbudowy katedry Odbudowa katedry Notre-Dame po pożarze z 2019 roku stała się jednym z najbardziej ambitnych projektów konserwatorskich XXI wieku. Jej celem było nie tylko przywrócenie świątyni do dawnego stanu, ale także zabezpieczenie jej na przyszłość, z poszanowaniem dla oryginalnych technik i materiałów. Już w pierwszych tygodniach po pożarze rozpoczęto działania zabezpieczające. Najważniejsze było ustabilizowanie uszkodzonych sklepień, ścian i przypór, aby zapobiec zawaleniu się konstrukcji. Zainstalowano specjalne rusztowania i stalowe ramy, które podtrzymywały osłabione elementy, a całość budowli została przykryta tymczasowym dachem ochronnym. Zespoły konserwatorów, architektów i rzemieślników zostały dobrane spośród najlepszych specjalistów we Francji i Europie. Wśród nich byli cieśle wyszkoleni w tradycyjnych technikach średniowiecznych, rzeźbiarze pracujący ręcznie w kamieniu wapiennym oraz witrażyści rekonstruujący szkło zgodnie z oryginalnymi metodami. Ogromnym wyzwaniem było odtworzenie drewnianej więźby dachowej. Zdecydowano się na rekonstrukcję zgodną z oryginałem, wykorzystując drewno dębowe z lasów państwowych we Francji. Każdy element został wykonany ręcznie, co wymagało nie tylko rzemieślniczej precyzji, ale i głębokiego zrozumienia dawnych technik ciesielskich. Rekonstrukcja iglicy Viollet-le-Duca, która zawaliła się podczas pożaru, również odbyła się w zgodzie z historyczną dokumentacją. Zachowano nie tylko jej kształt i proporcje, ale także detale dekoracyjne, w tym miedziane figury dwunastu apostołów, które – szczęśliwie – zostały zdjęte z iglicy tuż przed katastrofą, co pozwoliło im przetrwać. Współczesne podejście do rekonstrukcji zabytków Jak można było przeczytać w magazynie National Geographic Polska: „rekonstrukcja nie była tylko technicznym wyzwaniem – była deklaracją francuskiej tożsamości narodowej” Decyzja o zachowaniu oryginalnej formy katedry, bez dodawania nowoczesnych elementów, wynikła z szerokiej debaty publicznej. Francuzi chcieli odbudować nie tylko mur, ale i mit. „To była kwestia serca. W gruzach leżało coś więcej niż kamień – leżała część duszy Francji.” – pisaliśmy w National Geographic Polska. Prace konserwatorskie prowadzone były z najwyższą precyzją, a każda decyzja – od wyboru dębu, po kolor farby używanej do renowacji detali – konsultowana była z historykami sztuki, archeologami, rzemieślnikami i teologami. Dzwonnik z Notre-Dame – wpływ literatury na postrzeganie katedry Victor Hugo i jego rola w ochronie katedry W 1831 roku Victor Hugo opublikował powieść „Notre-Dame de Paris”, znaną jako „Dzwonnik z Notre-Dame”. Dzieło to miało ogromny wpływ na odbiór katedry – zarówno w świadomości Francuzów, jak i całej Europy. Hugo stworzył wzruszającą opowieść o odtrąconym człowieku, ale też manifest literacki w obronie gotyku. W czasie, gdy Hugo pisał, katedra była w opłakanym stanie. Dzięki sukcesowi powieści wzrosło społeczne zainteresowanie jej losem, co doprowadziło do gruntownej restauracji prowadzonej przez Viollet-le-Duca. Symbolika postaci Quasimoda Quasimodo – zdeformowany, samotny dzwonnik – to symbol odrzucenia, ale i nadludzkiego poświęcenia. Jego historia zainspirowała miliony czytelników, a sama katedra, w której żył, nabrała nowego, emocjonalnego znaczenia. Dzięki Hugo, Notre-Dame stała się nie tylko miejscem modlitwy, ale i schronieniem dla dusz odrzuconych. Ciekawostki i mniej znane fakty Legendy związane z katedrą Katedra obrosła w liczne legendy. Jedna z nich opowiada o kowalu, który zawarł pakt z diabłem, by zdążyć ukończyć ozdobne drzwi. Gdy dzieło było zbyt doskonałe, duchowni bali się je otworzyć – dopiero po poświęceniu drzwi przez biskupa mechanizm zadziałał. Odkrycia archeologiczne i naukowe Podczas odbudowy konserwatorzy znaleźli zakopane skrzynie z reliktami z XIX wieku, a także fragmenty średniowiecznego ołtarza. Analiza drewna użytego do dachu pozwoliła odtworzyć dokładny wiek drzew – wiele z nich rosło już w XI wieku. Katedra Notre-Dame dziś Aktualny stan i dostępność dla zwiedzających W grudniu 2024 roku, po pięcioletniej rekonstrukcji, katedra Notre-Dame została ponownie otwarta. „To nie była tylko odbudowa kamienia, ale akt wiary w to, kim są Francuzi jako wspólnota” – pisaliśmy w magazynie National Geographic Polska. Zwiedzający mają dziś dostęp do wnętrza katedry, kaplic bocznych, witraży, chóru i relikwii. Wprowadzone zostały audioprzewodniki, panele edukacyjne i aplikacje mobilne. Plany na przyszłość i znaczenie dla turystyki Władze Paryża planują utworzenie centrum interpretacyjnego dla zwiedzających, a także wystawy poświęconej pożarowi i odbudowie. Notre-Dame pozostanie miejscem liturgii, ale też wydarzeń kulturowych – koncertów, debat i wystaw. Katedra znów stała się sercem Paryża. Jak zaplanować zwiedzanie katedry Notre Dame? Wstęp do głównej nawy katedry Notre-Dame pozostaje bezpłatny, jednak ze względu na duże zainteresowanie zaleca się wcześniejszą rezerwację bezpłatnego przedziału czasowego za pośrednictwem oficjalnej strony internetowej lub aplikacji mobilnej katedry . Rezerwacje są dostępne zazwyczaj na dzień lub dwa przed planowaną wizytą i pomagają uniknąć długiego oczekiwania w kolejce. Dodatkowe atrakcje wymagają zakupu biletów: skarbiec: 12 euro za osobę dorosłą, krypta archeologiczna: 9 euro (bilet normalny), 7 euro (bilet ulgowy), bezpłatnie dla osób poniżej 18. roku życia, wieże katedry: planowane ponowne otwarcie latem 2025 roku; ceny biletów zostaną ogłoszone w późniejszym terminie. Godziny otwarcia katedry: poniedziałek – piątek: 7:50 – 19:00, czwartek: 7:50 – 22:00, sobota – niedziela: 8:15 – 19:30. Ostatnie wejście jest możliwe na 30 minut przed zamknięciem, jednak zaleca się przybycie co najmniej godzinę wcześniej, aby w pełni nacieszyć się zwiedzaniem. Dojazd: Katedra znajduje się na wyspie Île de la Cité w centrum Paryża. Najbliższe stacje metra to Cité (linia 4) oraz Saint-Michel (linie 4 i RER B/C). Dostępność: Katedra jest przystosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, oferując udogodnienia dla osób poruszających się na wózkach, a także dla osób z niepełnosprawnościami wzrokowymi i słuchowymi. Wskazówka: Aby uniknąć największych tłumów, warto zaplanować wizytę w godzinach porannych lub późnym popołudniem, szczególnie w dni powszednie. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Tu nie zaznasz spokoju. Ranking najbardziej stresujących miast na świecie
Zatłoczone ulice, nieustanny zgiełk i brak przestrzeni – dla jednych to męcząca codzienność, dla innych esencja wielkiego miasta. Najnowszy ranking pokazuje, które miejsca mogą okazać się podróżniczym wyzwaniem, a gdzie można wreszcie odetchnąć pełną piersią.
Spis treści: Najbardziej stresujące miasta w 2025 roku Miasta, w których można odpocząć i się zrelaksować Wakacje czy krótkie city breaki zazwyczaj kojarzą się z odpoczynkiem i chwilą wytchnienia. Najnowsze badanie pokazuje jednak, że nie każde miejsce sprzyja relaksowi. Eksperci przeanalizowali natężenie ruchu turystycznego, warunki klimatyczne, poziom przestępczości oraz opinie podróżnych, aby wskazać miasta, w których w 2025 roku osiągnięcie spokoju może okazać się wyjątkowo trudne. Ich wnioski mogą zaskoczyć. Najbardziej stresujące miasta w 2025 roku Na pierwszym miejscu wśród najbardziej stresujących miast na świecie znalazł się Paryż. Choć powszechnie uchodzi za „miasto miłości”, w rzeczywistości jego zatłoczone ulice potrafią przytłoczyć. Każdego roku odwiedza go ponad 47,5 mln turystów stłoczonych na zaledwie 105 km², co – jak podkreślili autorzy zestawienia – „sprawia, że gęstość ruchu turystycznego jest dziesięciokrotnie większa niż w Nowym Jorku”. Do tego dochodzą długie kolejki do atrakcji, wzmożony ruch uliczny i wszechobecny pośpiech. Zaraz za francuską metropolią znalazło się Hanoi. Stolica Wietnamu jest pełna życia, ale jej wilgotny klimat bywa dla turystów wyczerpujący. Eksperci określili ją jako „najbardziej nieprzyjemną pod względem warunków atmosferycznych” – wysoka wilgotność powietrza w połączeniu z zatłoczonymi ulicami sprawia, że zwiedzanie staje się fizycznym wyzwaniem, a warunki panujące w mieście utrudniają spokojny wypoczynek. Na trzecim miejscu uplasował się Szanghaj. Co roku przyjeżdża tu około 300 milionów turystów, a w przeliczeniu na kilometr kwadratowy daje to ponad 47 tysięcy osób. Takie natężenie ruchu generuje hałas, presję czasu i wrażenie nieustannego pośpiechu, przez co – jak wynika z recenzji podróżnych – słowo „stres” pojawia się w opisach miasta wyjątkowo często. Czwartą pozycję zajęło Buenos Aires. Choć stolica Argentyny zachwyca kulturą i niepowtarzalną atmosferą, zmaga się z wysokim poziomem przestępczości oraz przeludnieniem. „Piękna, lecz tętniąca życiem” – podsumowali autorzy raportu, dodając, że intensywność miasta potrafi być dla niektórych zbyt duża. Pierwszą piątkę zamknął Stambuł. Orientalne bazary, historyczne zabytki i unikalny klimat miasta są niewątpliwym magnesem, jednak hałas, korki i letnie upały skutecznie wystawiają cierpliwość turystów na próbę, wymagając od nich nie tylko dobrego planowania, lecz także odporności na stres. Miasta, w których można odpocząć i się zrelaksować Zupełnie inaczej prezentuje się druga strona zestawienia. Miano najbardziej relaksującego miasta na Ziemi zyskał Dubaj, który – mimo swojego luksusu i nowoczesności – zaskakuje spokojem. Każdego roku odwiedza go 17,1 mln turystów, jednak dzięki rozległej przestrzeni i doskonałej organizacji ruchu nie tworzą się tam tłumy. Dodatkowo, niezwykle niski wskaźnik przestępczości sprawia, że miasto uchodzi za jedno z najbezpieczniejszych na świecie. Drugą pozycję zajęło Monachium, które dowodzi, że także europejskie metropolie mogą być przyjazne i spokojne. Łagodny klimat, wysoki poziom bezpieczeństwa oraz równowaga pomiędzy ruchem turystycznym a codziennym rytmem życia sprawiają, że – jak zauważyli autorzy raportu – „to idealne miejsce na powolny spacer z preclami w dłoni”. Na ostatnim miejscu na podium uplasowało się Melbourne. Niska gęstość turystyki, wynosząca jedynie 1265 osób na kilometr kwadratowy, w połączeniu z suchym klimatem i rozległymi terenami zielonymi sprawiają, że australijskie miasto stało się synonimem wakacyjnego relaksu. Czwarta lokata należy z kolei do minimalistycznego, czystego i niezwykle bezpiecznego Oslo. Niewielkie natężenie turystyki przekłada się tu na wyjątkowy spokój, dzięki czemu norweska stolica jest idealnym miejscem na bezstresowy city break. Piąte miejsce zajęły natomiast Helsinki, które wyróżniają się chłodnym klimatem, uporządkowaną przestrzenią i charakterystyczną skandynawską ciszą. To właśnie ten brak zgiełku sprawia, że – jak podkreślają autorzy raportu – „więcej tu szeptów niż hałasu”, a podróżni mogą naprawdę odetchnąć. Źródła: Daily Mail, News Mobile Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nekroturystyka stała się hitem. Mroczne miejsca przyciągają podróżników
Cmentarze coraz rzadziej są jedynie miejscem zadumy i modlitwy. W wielu częściach świata stają się przestrzenią odkrywania historii, spotkań z lokalną kulturą, a nawet formą miejskiej rekreacji. Nekroturystyka, choć kontrowersyjna, zyskuje na popularności.
Spis treści: Czym jest nekroturystyka i skąd jej rosnąca popularność? Nekroturystyka w Europie i USA. Jak cmentarze zmieniają swoje oblicza? Choć dla wielu podróżowanie oznacza relaks na plaży lub zdobywanie wulkanicznych szczytów, coraz większą popularność zdobywa forma turystyki znacznie bardziej osobliwa, czyli nekroturystyka. To zjawisko, które obejmuje zwiedzanie cmentarzy, opuszczonych miejsc, a także udział w tematycznych spacerach śladami zbrodni i śmierci. Co sprawia, że przestrzenie kojarzone z żałobą i ciszą stają się celem turystycznych wypraw? Czym jest nekroturystyka i skąd jej rosnąca popularność? Nekroturystyka, jako część szeroko rozumianej turystyki mrocznej (dark tourism), obejmuje zwiedzanie zabytkowych cmentarzy, krypt, katakumb oraz miejsc naznaczonych śmiercią i pamięcią historyczną. Jej rosnąca popularność odzwierciedla zmianę w podejściu do śmierci – od tabu i wyparcia ku refleksji, edukacji oraz kulturowemu zaangażowaniu. Według danych Grand View Research globalny rynek turystyki mrocznej osiągnął wartość 31,89 miliarda dolarów w 2023 roku, a do 2030 ma wzrosnąć do 38,64 miliarda dolarów. Jeszcze wyższe prognozy przedstawia Market.us, przewidując wartość rynku na poziomie 40,2 mld USD do 2033 roku. Ten dynamiczny wzrost wskazuje nie tylko na zmianę preferencji podróżniczych, ale także na rosnącą akceptację alternatywnych form spędzania wolnego czasu – również tych, które łączą przestrzeń sacrum z elementami współczesnej kultury. O tym, jak głęboko nekroturystyka zakorzeniła się we współczesnej popkulturze, świadczy niedawne zdarzenie z londyńskiego cmentarza Highgate. Media społecznościowe obiegła informacja, że na grobie Karola Marksa ktoś zostawił figurkę Labubu – popularnej w sieci postaci, która wywołuje kolejki w sklepach z zabawkami i osiąga wysokie ceny na rynku wtórnym. Choć gest ten może wydawać się nieoczywisty – szczególnie w zestawieniu z ideami, które reprezentował Karol Marks – dobrze oddaje, w jakim kierunku zmierza współczesne podejście do miejsc pamięci. Coraz częściej stają się one bowiem przestrzenią indywidualnej ekspresji i kulturowych reinterpretacji. Nekroturystyka w Europie i USA. Jak cmentarze zmieniają swoje oblicza? W krajach takich jak m.in. Polska czy Włochy cmentarze wciąż postrzegane są przede wszystkim jako przestrzenie sakralne, nierozerwalnie związane z tradycją religijną i głęboko zakorzenionym szacunkiem. Odwiedza się je głównie przy okazji świąt, a pobyt na ich terenie ma charakter kontemplacyjny i uroczysty. Inaczej jest w krajach anglosaskich, gdzie miejsca pochówku coraz częściej przekształcane są w przestrzenie spotkań, wydarzeń edukacyjnych czy inicjatyw kulturalnych. To zróżnicowanie podejście znajduje wyraz w formach nekroturystyki, które przyjmują różne oblicza w zależności od regionu świata. Jednym z najwcześniejszych przykładów świadomego przekształcania nekropolii w przestrzeń przyciągającą turystów jest paryski cmentarz Père-Lachaise. Już w XIX wieku urbanista Nicolas Frochot podjął decyzję o przeniesieniu tam szczątków znanych osobistości, by zachęcić mieszkańców do odwiedzin ówczesnych peryferii miasta. Strategia ta okazała się niezwykle skuteczna – dziś miejsce to przyciąga tłumy odwiedzających, którzy oddają hołd m.in. Jimowi Morrisonowi, Édith Piaf, Oscarowi Wilde’owi czy Fryderykowi Chopinowi. Co więcej, cmentarz ten, dzięki eliminacji środków chemicznych i trosce o bioróżnorodność, stał się ważnym punktem obserwacji ptaków oraz zieloną enklawą na mapie miasta. Podobną rolę pełni wspomniany wcześniej londyński Highgate Cemetery – oprócz grobu Karola Marksa znajduje się tam również miejsce pochówku George’a Michaela, co dodatkowo wzmacnia jego pozycję na nekroturystycznej liście ciekawych miejsc. Z kolei w Stanach Zjednoczonych zjawisko to przyjęło bardziej rozwiniętą formę. Tamtejsze cmentarze pełnią bowiem nie tylko funkcję miejsca pamięci, lecz stają się także przestrzenią kultury i edukacji. Woodlawn na Bronksie oferuje spacery tematyczne poświęcone historii jazzu, a na terenie Hollywood Forever Cemetery w Los Angeles odbywają się wieczorne seanse filmowe pod gołym niebem. W Milwaukee wskrzeszono dziewiętnastowieczną tradycję pikników pośród grobów, natomiast Kongresowy Cmentarz w Waszyngtonie zaprasza na trasy edukacyjne ukazujące nieopowiedziane wcześniej losy Afroamerykanów oraz społeczności LGBTQ+, które współtworzyły historię USA. Źródło: NSS Magazine, Grand View Research, Market.us Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Lista najlepszych miast na imprezę. Dwie europejskie stolice na podium
Gdzie wieczory trwają do rana, a życie nocne wyznacza trendy? Nowy globalny ranking pokazuje, które miasta najbardziej przyciągają miłośników dobrej muzyki i wyjątkowych doświadczeń po zmroku. W zestawieniu znalazły się nie tylko imprezowe klasyki, ale też miejsca, które na nowo definiują pojęcie nocnej rozrywki.
Spis treści: Las Vegas liderem. Nocne życie nie tylko w rytmie kasyn Europejskie stolice w czołówce Ranking 10. najlepszych miast na imprezę w 2025 roku Współczesne życie nocne przybiera wiele form i nie sposób zamknąć go w jednej definicji. Dla części osób idealny wieczór to taniec do białego rana w klubie, dla innych – spokojna kolacja przy muzyce z winyli albo udział w wydarzeniu artystycznym. Te zmieniające się oczekiwania ludzi sprawiły, że tradycyjne kluby taneczne coraz częściej konkurują z miejscami bardziej kameralnymi: koktajl barami, lokalami łączącymi kuchnię z kulturą czy przestrzeniami, które oferują coś więcej niż tylko muzykę. W odpowiedzi na te zmiany redakcja „Time Out” opracowała ranking miast, w których nocne życie ma najwięcej do zaoferowania. Pod uwagę wzięła głosy ponad 18 tysięcy osób z całego świata oraz rekomendacje lokalnych dziennikarzy. Las Vegas liderem. Nocne życie nie tylko w rytmie kasyn Tegorocznym zwycięzcą rankingu zostało Las Vegas, które zdobyło aż 88% pozytywnych ocen wśród lokalnych respondentów. Choć miasto od dekad kojarzy się przede wszystkim z kasynami, imprezami przy basenach i wieczorami kawalerskimi, w ostatnich latach przeszło wyraźną transformację. Jak zauważył dziennikarz Ryan Slattery, coraz większym zainteresowaniem cieszą się tam kameralne koktajl bary i dyskretne lokale, dostępne jedynie dla wtajemniczonych. W tętniącej życiem dzielnicy Arts District – pełnej barów kraftowych, galerii i butików vintage – można odkryć miejsca, które stawiają na klimat i autorskie podejście (m.in. Stray Pirate, Doberman czy Nocturno). Co więcej, miasto zaskakuje też nieoczywistymi lokalami: barem ukrytym w działającym salonie fryzjerskim, speakeasy w piwnicy Muzeum Mafii czy barem, do którego wchodzi się przez drzwi sejfu w The Lock. To właśnie ta różnorodność, łącząca widowiskowość z kameralną atmosferą, sprawiła, że Las Vegas znalazło się na szczycie miast oferujących najbardziej zróżnicowane życie nocne. Europejskie stolice w czołówce Na drugim miejscu rankingu uplasował się Madryt. Stolica Hiszpanii otrzymała aż 83% pozytywnych ocen od lokalnych mieszkańców. Choć tylko 29% respondentów uznało tamtejszą scenę klubową za przystępną cenowo, jakość doświadczeń związanych z nocnym życiem okazała się dla wielu znacznie ważniejsza niż koszty. Jak zauważyła dziennikarka Gorka Elorrieta, jednym z najbardziej pożądanych adresów ostatnich miesięcy jest Devil’s Cut – koktajl bar prowadzony przez japońskiego mistrza miksologii Shingo Gokana. Popularnością cieszy się również Pensión Mimosas – dyskretnie ukryty lokal w centrum miasta, który w krótkim czasie zyskał status miejsca kultowego. Młodych ludzi przyciągają też klasyczne kluby (Fabrik czy Ochoymedio), a dynamicznie rozwijająca się scena LGBTQ+ zyskuje na znaczeniu, dzięki takim miejscom, jak Marta, Cariño! czy Salvaora Brown. Równolegle na znaczeniu zyskują eleganckie lokale (jak Rhudo i Pabblo), wybierane przez tych, którzy wieczór wolą zacząć od kolacji, a później przenieść się do nastrojowej przestrzeni z muzyką i drinkami. Na trzeciej pozycji zestawienia znalazł się Paryż, który – mimo że jedynie 23% mieszkańców określiło ceny jako przystępne – uzyskał aż 80% pozytywnych opinii ogólnych. Zdaniem Antoine’a Besse’a z miejscowej redakcji „Time Out”, nocne życie we francuskiej stolicy przeżywa dziś swój renesans. Alternatywne lokale (jak La Créole, Divino czy Le Bunker) promują brzmienia dancehall, perreo i afrobeat, stopniowo wypierając dominujące dotąd techno. Przestrzenie pokroju Essaim i Mia Mao zmieniają topografię paryskiej sceny klubowej, a północno-wschodnie dzielnice miasta uchodzą dziś za jedno z najgęstszych skupisk klubowych w Europie. Ze względu na to, dla miłośników całonocnych imprez i muzycznej różnorodności Paryż pozostaje jednym z najbardziej niezawodnych kierunków. A jak przedstawiają się pozostałe pozycje na liście? Ranking najlepszych miast na imprezę w 2025 roku: Las Vegas Madryt Paryż Szanghaj Berlin Melbourne Brighton Meksyk Dubaj Bombaj Źródła: Time Out, NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Miała 79 lat, gdy przeprowadziła się na drugi koniec świata. Uważa, że to najlepsza decyzja w jej życiu
Przeprowadzka na emeryturze dla wielu wydaje się nieosiągalna lub wręcz niewyobrażalna. A jednak nie brakuje osób, które właśnie wtedy decydują się na radykalne zmiany. Co sprawia, że po 70. roku życia niektórzy wybierają zupełnie nowy początek?
Spis treści: Od Sorbony po Nowy Jork. Jak dojrzewało marzenie o Paryżu? Nowe życie po 80-tce. Przeprowadzka na inny kontynent Dlaczego ludzie po 70-tce podejmują takie decyzje? Coraz częściej w mediach pojawiają się historie osób, które dopiero na emeryturze decydują się na radykalne życiowe zmiany. Dla jednych to życie na pokładzie statku i rejs dookoła świata, jak w przypadku 77-letniej Sharon. Dla innych, jak Mary Jane z Nowego Jorku, to przeprowadzka na inny kontynent. Mając 79 lat porzuciła doskonale znane sobie życie i zamieszkała w Paryżu. Choć początki były trudne, dziś nie ma wątpliwości, że to jedna z najlepszych decyzji, jakie kiedykolwiek podjęła. Od Sorbony po Nowy Jork. Jak dojrzewało marzenie o Paryżu? Mary Jane Walkie dorastała w Teksasie w USA, ale od najmłodszych lat wiedziała, że chce zobaczyć różne zakątki świata. Mając 21 lat wyjechała do Francji, gdzie przez rok studiowała na Sorbonie. Później dostała pracę w Ameryce Południowej i przez kolejne lata mieszkała m.in. w Boliwii oraz Paragwaju, przy okazji perfekcyjnie opanowując język hiszpański. Następnie osiadła w Nowym Jorku. Tam zaczęła śpiewać w chórze, z którym koncertowała w różnych częściach świata. 10 lat temu ze swoimi przyjaciółmi wróciła do Paryża i na nowo się w nim zakochała. – Nowy Jork jest wspaniały, ale na różnych etapach życia pragnie się innych rzeczy. (...) Stwierdziłam, że chciałabym przeprowadzić się do Francji – wspominała w wywiadzie dla CNN. Od tamtej pory starała się być w Paryżu przynajmniej dwa razy do roku, poznając kulisy miejscowego życia. Finalnie w grudniu 2021 roku sprzedała swoje nowojorskie mieszkanie i na stałe przeniosła się do stolicy Francji. – Udało mi się uzyskać za nie bardzo dobrą cenę. Wystarczyło na życie, choć nie na zakup nowego lokum w stolicy Francji. Ale tutaj jestem – dodała. Nowe życie po 80-tce. Przeprowadzka na inny kontynent Dziś Mary Jane ma 83 lata i mieszka w spokojnej dzielnicy na południowo-zachodnich obrzeżach Paryża. Cały czas pracuje zdalnie i prowadzi skromne, ale aktywne życie. Choć jej przeprowadzka okazała się spełnieniem wieloletniego marzenia, początki nie były łatwe. Szczególną trudność sprawiło jej znalezienie mieszkania. – We Francji obowiązuje prawo, które chroni lokatorów powyżej 80. roku życia przed eksmisją, dlatego właściciele często obawiają się podpisywać umowy z osobami w podeszłym wieku. Nie miałam o tym pojęcia – przyznała, informując, że ostatecznie udało jej się znaleźć niewielkie lokum z jedną sypialnią. Zaznaczyła też, że zmiana statusu – z turystki na mieszkankę – okazała się większym wyzwaniem, niż się spodziewała. Miasto, które znała z wcześniejszych wizyt, było zupełnie inne podczas codziennego życia. – Początki były trudniejsze, niż przypuszczałam – mówiła, podkreślając jednak, że mimo wszystko szybko zaaklimatyzowała się w nowym środowisku. – Jestem dość rozmowna, więc łatwo nawiązuję kontakty – tłumaczyła. Mary Jane Wilkie w rozmowie z CNN również wyznała, że nie przestaje ją zachwycać paryska architektura, rytm życia i lokalna kuchnia. – To miasto wciąż mnie oczarowuje. Nawet te nowe, mniej urokliwe budynki mają w sobie coś pięknego – stwierdziła. Z kolei zapytana, czy decyzja o przeprowadzce do Francji w wieku 79 lat była odważna, odpowiedziała z dystansem. – Ludzie mówią: „Och, w tym wieku to wymagało wielkiej odwagi!”. Ale dla mnie to nie była odwaga. Odwaga to działanie mimo strachu. A ja się nie bałam. To była decyzja, która po prostu musiała zostać podjęta – podsumowała. Dlaczego ludzie po 70-tce podejmują takie decyzje? Dlaczego osoby w dojrzałym wieku podejmują tego typu decyzje? Postanowiliśmy o to zapytać psycholożkę Katarzynę Kucewicz. Specjalistka wyjaśniła nam, że choć niektórzy twierdzą, iż to zły czas, z psychologicznego punktu widzenia właśnie wtedy często przychodzi moment, w którym człowiek czuje, że chce zrobić coś ważnego dla siebie. Coś, co nada życiu większy sens. – W psychologii rozwojowej mówi się o tym, że życie dzieli się na różne fazy. Kiedy jesteśmy w dojrzałym wieku to wkraczamy w fazę bilansu. To taki czas, kiedy z dystansem patrzymy na to, co było, i zaczynamy się zastanawiać: czy zrobiłam wszystko, co chciałam? Czy czegoś nie odkładałam latami „na później”? I wtedy pojawia się naturalna potrzeba domknięcia własnej historii – czasem w sposób symboliczny, czasem poprzez bardzo konkretny, odważny ruch – tłumaczyła Katarzyna Kucewicz. Co więcej, w takich decyzjach często kryje się potrzeba sprawczości. – Chęć powiedzenia sobie i światu : „To nadal ja kieruję swoim życiem. Mam wybór, mam głos”. I to jest absolutnie naturalne. Wiek nie wyklucza przecież potrzeby wolności, nowych doświadczeń czy spełniania marzeń, które czekały całe dekady – kontynuowała. Nie da się też pominąć jeszcze jednej rzeczy: świadomości własnej śmiertelności. – Im jesteśmy starsi, tym mocniej to czujemy. Ale to wcale nie musi być myśl smutna czy przygnębiająca. Wręcz przeciwnie – wiele osób mówi wtedy sobie: „Chcę wykorzystać ten czas tak, jak czuję. Teraz, nie później”. To takie bardzo ludzkie, głęboko osobiste „teraz albo nigdy”. I jeszcze jedna ważna kwestia. W naszej kulturze osoba starsza często funkcjonuje w jednej roli: babci, dziadka, kogoś, kto już głównie odpoczywa. A przecież wiele osób po siedemdziesiątce wcale nie czuje, że to jest ich jedyna rola. Czasem wręcz przeciwnie — pojawia się potrzeba pokazania, że życie nadal się toczy. Że można być w ruchu, można mieć marzenia, można się na nowo odkrywać – dodała specjalistka, znana w sieci jako @psycholog_na_insta. Źródło: National Geographic Polska, CNN, Local News 8 Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Paryż zniósł 100-letni zakaz. Wraca do tradycji sprzed rewolucji francuskiej
Po raz pierwszy od ponad stu lat mieszkańcy i turyści mogą legalnie wejść do wód Sekwany. W sobotni poranek otwarto trzy miejskie kąpieliska na rzece.
Spis treści: Historia zakazu kąpieli w Sekwanie Zasady korzystania z kąpielisk w Paryżu W ostatnich tygodniach Europa mierzyła się z wyjątkowo wysokimi temperaturami. Upały nie ominęły również Francji, gdzie w miejskich aglomeracjach warunki pogodowe stały się trudne do zniesienia. Dla mieszkańców Paryża oraz turystów odwiedzających francuską stolicę pojawiła się jednak nowa forma ochłody — po raz pierwszy od 1923 roku można legalnie zanurzyć się w wodach Sekwany. Historia zakazu kąpieli w Sekwanie Kąpiele w Sekwanie były niegdyś integralną częścią życia codziennego paryżan. Jeszcze przed rewolucją francuską mieszkańcy miasta chętnie korzystali z kąpieli w rzece i robili to nawet bez ubrań. Niestety, rozwój przemysłu i postępujące zanieczyszczenie wód doprowadziły do wprowadzenia oficjalnego zakazu w 1923 roku. Przez dekady rzeka uchodziła za miejsce niebezpieczne i nieprzyjazne dla pływających. Sytuacja radykalnie się zmieniła w ostatnich latach. Władze Paryża zainicjowały ambitny plan oczyszczenia Sekwany, przeznaczając na ten cel około 1,4 miliarda euro. Inwestycje objęły m.in. modernizację systemu kanalizacyjnego i rozbudowę infrastruktury filtrującej. W efekcie powstały trzy oficjalne kąpieliska rzeczne: w centrum miasta, na wysokości wyspy św. Ludwika, na zachodzie, w 15. dzielnicy w pobliżu wieży Eiffla, na wschodzie, nieopodal hali Accor Arena. Każde z nich przeszło rygorystyczne testy jakości wody i uzyskało pozytywną ocenę służb sanitarnych. Zasady korzystania z kąpielisk w Paryżu Otwarte w lipcu kąpieliska starannie przygotowano pod względem bezpieczeństwa użytkowników. Wyposażono je m.in. w specjalne pomosty, strefy zejścia do wody, prysznice, przebieralnie oraz tablice informacyjne, które na bieżąco aktualizują dane dotyczące siły wiatru, a także temperatury wody i jej jakości mikrobiologicznej. Choć dostęp do nich jest bezpłatny, na terenie kąpielisk obowiązują określone zasady. Przede wszystkim z atrakcji mogą korzystać osoby powyżej 14. roku życia, mające co najmniej 140 cm wzrostu. Wyjątkiem jest kąpielisko w 15. dzielnicy, gdzie dopuszcza się dzieci od 10. roku życia – pod warunkiem, że towarzyszy im osoba dorosła. Co więcej, każdy uczestnik, zanim wejdzie do głębszej strefy, musi zaprezentować swoje umiejętności pływackie pod okiem ratownika. Głębokość w niektórych miejscach sięga nawet 3,5 metra, co sprawia, że nadzór i przestrzeganie regulaminu mają kluczowe znaczenie. Na terenie kąpielisk obowiązuje też zakaz palenia, spożywania alkoholu i posiłków. O stanie bezpieczeństwa informują natomiast kolorowe flagi – w przypadku zagrożenia (np. po intensywnych opadach deszczu, które pogarszają jakość wody), ratownicy mogą natychmiast wstrzymać możliwość wejścia do rzeki. Najmniejsze z miejsc do kąpieli, położone w centrum miasta, może jednocześnie pomieścić 150 osób, natomiast największe – we wschodniej części Paryża – nawet 700 (z czego 300 może jednocześnie przebywać w wodzie). Z kolei kąpielisko na zachodzie zostało w pełni przystosowane do potrzeb rodzin z dziećmi. Co istotne, paryskie władze zapewniły, że stan wody będzie monitorowany każdego dnia przez niezależne laboratoria, co ma zagwarantować bezpieczeństwo wszystkim korzystającym z nowej miejskiej atrakcji. Źródła: AP News, TVN, RMF24.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pola Elizejskie – od mitologicznego raju do symbolu Paryża
Pola Elizejskie to nie tylko mitologiczne miejsce odpoczynku dla dusz sprawiedliwych, ale także jedna z najsłynniejszych alei Paryża. Poznaj ich historię, znaczenie kulturowe i symbolikę, która przetrwała wieki.
Spis treści: Pola Elizejskie w mitach Znaczenie i symbolika Pól Elizejskich Avenue des Champs-Élysées – współczesne Pola Elizejskie Champs-Élysées w sztuce, filmie i muzyce Pola Elizejskie w mitologii greckiej są znane również jako Elizjum. Wierzono, że to miejsce, do którego trafiały dusze herosów, mędrców, sprawiedliwych i bogobojnych. Lokalizowano je „na krańcach ziemi”, gdzieś za oceanem, jako sielski i pełen światła region wiecznego szczęścia. Znana jest także wersja umiejscawiająca Elizjum w podziemiach Hadesu. Miała to być wydzieloną część królestwa, oddzielona od pozostałych cieniem mrocznej rzeki Lete. Niektórzy autorzy, jak Pindar, twierdzili, że Elizjum to część Wysp Błogosławionych – mitycznych wysp, gdzie dusze nie musiały się więcej inkarnować, lecz mogły żyć wiecznie. W chrześcijaństwie odpowiednikiem Pól Elizejskich jest niebo. Pola Elizejskie w mitach Po śmierci dusza trafiała do podziemi, gdzie Charon przewoził ją przez Styks. Tam oczekiwał ją sąd trzech sędziów: Minosa, Rhadamanthysa i Aiakosa. Jeśli zmarły był prawy i pobożny – jego dusza trafiała do Pól Elizejskich. Dla starożytnych Greków było to nie tyle nagrodzenie cnót moralnych, co statusu, odwagi i oddania wartościom heroizmu. Rzeka Lete, od której nazwę wzięło pojęcie „letarg”, umożliwiała duszom zapomnienie ziemskich trosk, co pozwalało im w pełni rozkoszować się wiecznym szczęściem. Według Hezjoda i innych poetów, Pola Elizejskie miały być domeną Kronosa – starego władcy tytanów, zdetronizowanego przez Zeusa. W tym raju zamieszkiwały dusze największych herosów: Achillesa, Tezeusza, Heraklesa, Orfeusza czy Peleusa. Znaczenie i symbolika Pól Elizejskich Elizjum stanowiło jedno z pierwszych wyobrażeń nieba znanych w kulturze europejskiej. Jako miejsce pozbawione cierpienia, pełne harmonii i doskonałości, było wzorem dla późniejszych koncepcji chrześcijańskiego raju. Symbolizuje ono nie tylko życie wieczne, lecz również osiągnięcie pełni duchowej doskonałości. Motyw Elizjum pojawia się w dziełach takich jak „Odyseja” Homera, „Prace i dnie” Hezjoda, „Eneida” Wergiliusza czy „Uczta” Platona. Jest też obecny w „Boskiej Komedii” Dantego, gdzie raj jest ukazany jako strefa światła i szczęścia, będąca echem Elizjum. W sztuce klasycznej i renesansowej często pojawiały się obrazy z bujną zielenią, światłem i spokojem, obrazujące ten mitologiczny raj. W mitologiach egipskiej i nordyckiej także występują odpowiedniki Elizjum. Ich wspólnym motywem jest nagroda za cnotliwe życie. Avenue des Champs-Élysées – współczesne Pola Elizejskie Nazwa „Champs-Élysées” została nadana paryskiej alei w XVII wieku. Było to oczywiście poetyckie odwołanie do mitologicznego Elizjum. Takie ujęcie miało za zadanie nadać nowo tworzonemu bulwarowi prestiż i głębię zgodną z duchem epoki klasycyzmu, który chętnie czerpał z antycznej symboliki. Rozwój urbanistyczny od XVII wieku Pierwotnie na tym terenie znajdowały się pola uprawne i bagna. W 1616 roku Maria Medycejska – wdowa po królu Henryku IV – zleciła założenie reprezentacyjnej promenady z drzewami. Aleja została zaprojektowana jako przedłużenie Ogrodów Tuileries. Ostateczny kształt nadano jej w 1667 roku, kiedy André Le Nôtre, królewski ogrodnik Ludwika XIV, przekształcił obszar w klasyczną aleję w stylu francuskim. Nie zabrakło więc symetrycznego układu zieleni, perspektywy i osiowości. W XVIII wieku aleja została przedłużona aż do dzisiejszego Place de l'Étoile, a w 1709 roku otrzymała oficjalnie nazwę „Champs-Élysées”. Słowo „Champs” oznacza „pola”, natomiast „Élysées” nawiązuje do greckiego „Elysion”. Takie połączenie wyrażało ideę przestrzeni idealnej, uporządkowanej i reprezentacyjnej. Znaczenie w strukturze Paryża Champs-Élysées stanowią centralną oś Paryża. Linia urbanistyczna biegnie od Luwru, przez Ogrody Tuileries, Place de la Concorde, Pola Elizejskie aż po Łuk Triumfalny i dalej w kierunku dzielnicy La Défense. Jest to jeden z najważniejszych układów przestrzennych w Europie. Aleja łączy funkcje komunikacyjne (ruch kołowy, pieszy, dostęp do stacji metra Charles-de-Gaulle–Étoile), handlowe, kulturalne i reprezentacyjne. Ulice odchodzące od niej tworzą sieć luksusowych dzielnic Paryża, m.in. Rue du Faubourg Saint-Honoré. Dzięki obecności prestiżowych marek (Louis Vuitton, Cartier, Guerlain, Chanel), ekskluzywnych domów towarowych (Galeries Lafayette Champs-Élysées), luksusowych hoteli i znanych kawiarni (np. Ladurée), aleja stała się symbolem paryskiego blichtru, elegancji i stylu życia klasy wyższej. Champs-Élysées wyznaczają trend w światowym handlu luksusowym. Zjawisko tzw. „glokalizacji” – czyli lokalnego zakorzenienia globalnych marek – sprawia, że światowe brandy adaptują swoją estetykę do paryskiego stylu urbanistycznego i historycznego, utrzymując prestiż miejsca. Pola Elizejskie odgrywają również kluczową rolę w życiu politycznym i symbolicznym Francji. To właśnie tutaj każdego roku odbywa się defilada z okazji święta 14 lipca, transmitowana na żywo w telewizji. Właśnie tu ostatni etap ma też Tour de France. W okresie świątecznym aleja przekształca się w spektakularny deptak z iluminacjami świetlnymi. Champs-Élysées w sztuce, filmie i muzyce Aleja została na zawsze upamiętniona dzięki piosence „Aux Champs-Élysées” Joe Dassina. Utwór ten ma dziś status nieoficjalnego hymnu słynnej paryskiej ulicy. Pole Elizejskie pojawiały się też w wielu filmach (m.in. „O północy w Paryżu” Woody’ego Allena czy „Incepcja” Christophera Nolana) oraz w literaturze jako symbol miasta zakochanych. Dla Francuzów Champs-Élysées to nie tylko ulica, ale też symbol narodowy. Reprezentuje republikańskie wartości: wolność, równość, braterstwo. To tu maszerowały armie Napoleona i alianci po II wojnie światowej. Mimo znacznego skomercjalizowania kultowa aleja pozostaje areną pamięci narodowej i zbiorowej tożsamości. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Ten jeden budynek podzielił Francję! Niezwykła historia Centrum Pompidou
Centrum Pompidou to ikona nowoczesnej architektury, która najpierw podzieliła Francuzów, a dziś przechodzi największy remont w swojej historii. Budynek ma pozostać wierny pierwotnej wizji, ale zyska nowe funkcjonalności.
Spis treści: Co skrywa 10 poziomów Centrum Pompidou? Zaskakujące liczby Centrum imienia prezydenta Francji Nowatorska konstrukcja inside-out Budynek, który odmienił stolicę Francji Paryżanie a Centrum Pompidou – od miłości do nienawiści Centrum Pompidou przygotowuje się do kontrowersyjnej przebudowy Znajdujące się w sercu Paryża odważne i architektonicznie radykalne Centrum Pompidou było przez wielu wyśmiewane od chwili, gdy po raz pierwszy zaprezentowano jego projekt. – Naszą ideą było muzeum, które wzbudzałoby ciekawość, a nie onieśmielało ludzi. Jego celem było otworzenie kultury dla wszystkich – mówił kilka lat temu Renzo Piano, architekt i jeden ze współautorów projektu. Do dziś ten gmach w stolicy Francji wyznacza kierunek projektowania miejsc użyteczności publicznej. Każdy, kto odwiedza Paryż na weekend lub stara się spędzić w tym mieście więcej czasu, powinien dodać Centrum Pompidou do swojej listy do zobaczenia. Co skrywa 10 poziomów Centrum Pompidou? Zaskakujące liczby Centrum Pompidou znajduje się w 4. dzielnicy Paryża, czyli znanego z ducha bohemy Le Marais – w samym sercu miasta, tuż obok późnogotyckiego kościoła i klasztoru Saint-Merri. Budynek ma długość 166, szerokość 60 i wysokość 42 metrów. Rozciąga się na 10 poziomach, z których każdy ma powierzchnię 7,5 tys. m2. Aż 12 tys. m2 przeznaczono na kolekcję paryskiego Muzeum Sztuki Współczesnej (Musée National d’Art Moderne). Niespełna 6 tys. m2 przeznaczono na dodatkowe wystawy czasowe. Są tu również dwa pomieszczenia projekcyjne, teatr dla 384 widzów i sala konferencyjna z 158 miejscami. Powiązana z Centrum publiczna biblioteka Bibliothèque Publique d’Information ma powierzchnię niebagatelnych 10 tys. m2 i jest w stanie pomieścić ponad 2 tys. czytelników w jednym czasie. Nowoczesna bryła i kulturotwórczy charakter budynku zmieniły otoczenie, sprawiając, że 4. dzielnica Paryża stała się prawdziwą mekką dla wielbicieli sztuki współczesnej. Nie zawsze tak jednak było. Centrum imienia prezydenta Francji W zasadzie każdy prezydent Francji ma ambicję, aby pozostawić pod sobie jaką architektoniczną pamiątkę na planie Paryża. Nie inaczej było z Centrum Pompidou. Historia tego gmachu zaczęła się od prestiżowego konkursu zainicjowanego w 1971 roku przez Georgesa Pompidou, prezydenta w latach 1969–1974. Na czele jury stanął Jean Prouvé, metaloplastyk i architekt samouk, a w skład komisji weszli tacy wybitni architekci, jak Philip Johnson i Oscar Niemeyer. Projekt Renzo Piano i Richarda Rogersa został wybrany spośród 681 zgłoszeń konkursowych. – Nie sądziliśmy, że wygramy, wzięliśmy udział w konkursie dla przyjemności. Nigdy nie planowaliśmy stworzyć rewolucyjnego budynku. Naszym pomysłem było muzeum, które wzbudzałoby ciekawość, a nie przerażało ludzi, i które otworzyłoby kulturę dla wszystkich – wspominał w rozmowie z BBC włoski architekt Renzo Piano. Nowatorska konstrukcja inside-out Przekonanie architektów, że tworzą projekt dla zabawy, nie dla wygranej w konkursie, sprawiło, że mogli sobie pozwolić na więcej śmiałości, a nawet ekstrawagancji. Stąd nietypowa bryła budynku. Elementy konstrukcyjne, w tym rury i wszystko to, co zazwyczaj próbuje się ukryć, zostały wypchnięte na zewnątrz budynku i do dziś stanowią o charakterystycznej i poniekąd futurystycznej formie Centrum. Takie rozwiązanie pozwoliło zmaksymalizować wewnętrzne, otwarte przestrzenie i sprawiło, że nowatorską konstrukcję ogłoszono pierwszym na świecie budynkiem „inside-out”. Egzoszkielet z rur i przewodów przypominających peryskopy został zabawnie oznaczony kolorami: niebieskim dla klimatyzacji, żółtym dla elektryczności, zielonym dla wody, czerwonym dla ruchu pieszego. Odwiedzający poruszali się po ruchomych schodach, obudowanych przezroczystymi rurami zapewniającymi panoramiczne widoki. Schody zaś zostały zaprojektowane tak, aby ułatwić połączenie muzeum z miastem. Przejrzystość, dostępność i przylegający plac Pompidou współgrały z nowymi pomysłami na demokratyzację kultury. Teatr uliczny i koncerty w przestrzeni publicznej zyskiwały wówczas na popularności. Na miejsce budowy wybrano Plateau Beaubourg, wówczas ogromny u niezagospodarowany parking. Już wcześniej, miała tam powstać nowa siedziba Musée Nationale d’Art Moderne, mieszczącego się wcześniej w Palais de Tokyo w 16. burżuazyjnej dzielnicy Paryża. Budynek, który odmienił stolicę Francji Podobnie jak osiem dekad wcześnie Wieża Eiffela, tak teraz zwycięski projekt Centrum Pompidou wywoła niemałą konsternację, a chwilami nawet wściekłość wśród mieszkańców miasta. Przybyli na konferencję prasową dziennikarze, a także ludzie sztuki i kultury wyśmiali architektów. Padał szczególnie ciężko brzmiący zarzut w stolicy Francji: dlaczego niszczy się historyczne centrum Paryża? Centrum Pompidou pewnie nie miałoby tak rewolucyjnego charakteru, gdyby nie ówczesny klimat społeczno-polityczny panujący we Francji. Wciąż pamiętano wydarzenia maja 1968 roku, kiedy to na ulice miasta wyszli studenci, a następnie przedstawiciele innych grup społecznych. W powietrzu czuć było zmianę pokoleniową, które następowała w społeczeństwie francuskim. Nie bez znaczenia dla nowatorskiego projektu gmachu była inspiracja, która przychodziła z Londynu. Tamtejsza ultrapopowa architektura eksperymentalnego kolektywu architektonicznego Archigram oddziaływała na wyobraźnię twórców w całej Europie Zachodniej. Francja straciła reputację wiodącego na świecie centrum sztuki awangardowej, a Paryż bardzo potrzebował takiego nietypowego muzeum. – Moim gorącym pragnieniem jest, aby Paryż miał centrum kultury podobne do tych, które powstają w Stanach Zjednoczonych. Będzie to zarówno muzeum, jak i centrum kreacji, w którym sztuki wizualne będą mieszać się z muzyką, filmem, książkami i badaniami audiowizualnymi – mówił w 1972 roku prezydent Georges Pompidou w wywiadzie z dziennikiem „Le Monde”. Paryżanie a Centrum Pompidou – od miłości do nienawiści Początkowo Centre Pompidou porównywano do statku kosmicznego. Pierwsze reakcje były skrajnie negatywne. Drwiono z projektu i nazywano go rafinerią ropy naftowej. Również francuska prasa początkowo krytykowała budynek. „Paryż ma własnego potwora, tak jak ten w Loch Ness” – szydzili dziennikarze „Le Figaro”. Centrum Pompidou otwarto 31 stycznia 1977 roku. Paryżanie szybko zaczęli doceniać muzeum. Dziś to jedno z najczęściej odwiedzanych instytucji publicznych w Paryżu, które pod względem liczby odwiedzających wyprzedzają tylko liczące już ponad 230 lat Muzeum w Luwrze i Musée d’Orsay. Centrum Pompidou przygotowuje się do kontrowersyjnej przebudowy Centrum Pompidou zostanie całkowicie zamknięte dla zwiedzających od 22 września 2025 roku. Powodem jest kompleksowa renowacja budynku, która potrwa aż do 2030 roku. Koszt prac szacowany jest na 358 milionów euro, co czyni ten projekt największym remontem w historii instytucji. Renowacja obejmie m.in. usunięcie azbestu z elewacji, wymianę okien i wind, modernizację systemów wentylacyjnych oraz dostosowanie obiektu do współczesnych norm bezpieczeństwa i dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. Planowane jest także zwiększenie efektywności energetycznej budynku. Za projekt odpowiadają architekci Nicolas Moreau i Hiroko Kusunoki we współpracy z Fridą Escobedo. Ich celem jest przywrócenie pierwotnej wizji otwartości i przejrzystości budynku. W ramach prac powstaną nowe przestrzenie wystawiennicze, dwie sale kinowe, restauracja oraz taras widokowy na dachu z panoramą zachodniego Paryża. Podczas zamknięcia działalność Centrum Pompidou będzie kontynuowana w ramach programu „Constellation”, który zakłada prezentację zbiorów w innych instytucjach kulturalnych we Francji i za granicą. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”. Lauretka nagrody Popularyzator Nauki 2024.
Olga Tokarczuk ponownie doceniona. Historyczny sukces polskiej noblistki
Olga Tokarczuk z kolejnym prestiżowym wyróżnieniem. Laureatka literackiej Nagrody Nobla z 2018 r. jako pierwsza polska pisarka została uhonorowana tytułem doktora honoris causa na paryskiej Sorbonie.
W tym artykule: Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Olga Tokarczuk z kolejnym tytułem Tytuły honoris causa przyznane Olga Tokarczuk ponownie została uhonorowana przez środowisko akademickie. Tym razem prestiżowy tytuł doktora honoris causa przyznała jej paryska Sorbona. To jedna z najbardziej cenionych uczelni w Europie, na której – jako pierwsza kobieta w historii – wykładała Maria Skłodowska-Curie. Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Po raz pierwszy w dziejach Sorbony tytuł doktora honoris causa trafił do polskiej pisarki. Wyróżnienie to podkreśla nie tylko rangę twórczości Olgi Tokarczuk, ale także jej ogromny wpływ na rozwój światowej kultury. W swoim przemówieniu autorka „Ksiąg Jakubowych” nie kryła wzruszenia. Podkreśliła, że wyróżnienie to jest dla niej nie tylko zaszczytem, ale także zobowiązaniem. – Z ogromną radością odbieram ten zaszczytny tytuł (...). Jestem jednak świadoma tego, że staję przed Akademią jako przybyszka z innego świata, z nieznanego miejsca i nieokreślonego czasu, gdzie ani instrumenty naukowe (...), ani indeksy i recenzje nie grają istotnej roli – zaznaczyła. W kolejnych słowach Tokarczuk poruszyła temat wyzwań, przed którymi stoi ludzkość. Od narastającego poczucia niepewności po globalne zagrożenia, w tym falę dezinformacji. Pisarka zwróciła uwagę, że dziś każde słowo niesie ze sobą odpowiedzialność większą niż kiedykolwiek. – Informacja wykorzystywana jest jako broń, za pomocą której można wprowadzić w błąd, manipulować, oszukać, zwieść, w końcu zabić – przyznała. I dodała: – Uhonorowanie mnie zaszczytnym tytułem doktory honoris causa uważam za symboliczne i polityczne uznanie przez Akademię naszej „Krainy Metaksy”, z której wszyscy przecież się wzięliśmy i w której spotykamy się, wciąż jak najbardziej realnie, choć bez granic, paszportów i języków. Laudację wygłosiła prof. Małgorzata Smorąg-Goldberg, literaturoznawczyni z Sorbony, która od lat aktywnie zabiegała o przyznanie Oldze Tokarczuk tego wyróżnienia. W swoim przemówieniu podkreśliła, że pisarka porusza kwestie kluczowe dla współczesnej debaty społecznej:– Tematy, które porusza – feminizm, ekologia, walka o demokrację, zaangażowanie przeciwko partiom populistycznym we Francji i w Europie Środkowej – bardzo przemawiają do młodych ludzi. Olga Tokarczuk z kolejnym tytułem Dla Olgi Tokarczuk to już czwarty tytuł doktora honoris causa przyznany przez zagraniczną uczelnię. Wcześniej uhonorowały ją: Uniwersytet Sofijski (2022), Hong Kong Baptist University (2022) oraz Uniwersytet w Tel Awiwie (2023). Ponadto laureatka literackiej Nagrody Nobla z 2018 r. ma w swoim dorobku tytuły doktora honoris causa także od czołowych polskich uczelni – Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz Uniwersytetu w Gdańsku. Tytuły honoris causa przyznane Oprócz Olgi Tokarczuk tytułem doktora honoris causa na Sorbonie wyróżniono również siedmiu innych wybitnych przedstawicieli nauki, literatury i kultury z całego świata. W gronie uhonorowanych znaleźli się: Giovanna Mallucci – brytyjska neurolog i neurobiolog, Jean-Jacques Muyembe – kongijski mikrobiolog i współodkrywca wirusa Ebola, Chimamanda Ngozi Adichie – nigeryjska pisarka, Oliver Primavesi – laureat Nagrody Leibniza, specjalizujący się w starożytnej filozofii greckiej, Rémi Quirion – ekspert w dziedzinie badań neurologicznych, James Ferguson Skea – szef Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu, oraz Maryna Viazovska – ukraińska matematyczka. Przypomnijmy, że najnowsza powieść Olgi Tokarczuk, zatytułowana „Empuzjon”, trafiła na listę 100 najważniejszych książek 2024 roku według „The New York Times”. Twórczość polskiej noblistki doceniła m.in. brytyjska gwiazda pop – Dua Lipa. Źródła: facebook.com/FundacjaOlgiTokarczuk; sorbonne-universite.fr Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Zakochani Polacy spędzą walentynki za granicą. Paryż przegrał z innymi miastami
Walentynki cieszą się w Polsce ogromną popularnością. Podobnie jak Halloween, święto zakochanych ma jednak swoich zwolenników i przeciwników. Dla wielu par 14 lutego to pretekst, żeby zrobić razem coś nowego lub zaskoczyć się miłym gestem. Pary podróżników chętnie organizują w tym czasie krótkie wyjazdy. Dokąd?
Spis treści: Gdzie na walentynki w Europie? Romantyczne miejsca w Rzymie Gdzie na walentynki? W podróż! W tym roku 14 lutego wypada w piątek. Możemy więc wydłużyć sobie weekend o jeden dzień i spędzić go razem z partnerką lub małżonkiem. Zimowa aura w Polsce nieszczególnie sprzyja romantycznym spacerom, ale i w naszym kraju nie brakuje urokliwych miejsc chętnie odwiedzanych przez pary i małżeństwa. Jednym z najpopularniejszych romantycznych polskich miasteczek jest Chełmno nazywane Miastem Zakochanych. A jak wygląda sytuacja na arenie europejskiej? Okazuje się, że mamy nowego faworyta. Paryż był tłem dla wielu romantycznych i bajkowych historii. To tu powstały takie filmy jak „O północy w Paryżu”, „Przed zachodem słońca” czy kultowa „Amelia”. Od kilku lat stolica Francji jest też scenerią serialu „Emily w Paryżu”. Mimo to miasto miłości położone nad Sekwaną nie znalazło się nawet w pierwszej piątce najchętniej wybieranych walentynkowych kierunków. Gdzie na walentynki w Europie? Jak wynika z danych Kiwi.com romantyczne podróże mają nowy najgorętszy kierunek. W tym roku to nie Paryż, a Rzym skradł serca zakochanych. Liczba rezerwacji do Wiecznego Miasta wzrosła aż o 37%. Mediolan nie pozostaje daleko w tyle (+23,5%). Trzecie miejsce na podium zajęła Barcelona kusząca śródziemnomorskim klimatem. Stolica Katalonii przyciąga nie tylko wyższymi temperaturami (od polskich). Miasto również było tłem dla wielu filmów o miłości. Jedna z najbardziej znanych produkcji to oczywiście „Vicky Cristina Barcelona” z oscarową rolą Penelope Cruz. Kiwi.com podaje, że ceny biletów są średnio o 15 euro niższe niż w ubiegłym roku. W tygodniu walentynkowym lot do Mediolanu kosztuje około 31 euro, a do Rzymu 71 euro. Idealna okazja, by zaplanować spontaniczny wyjazd. To dobra wiadomość dla zakochanych, którzy chcą spędzić walentynki zagranicą. Wśród europejskich miast, które zakochani najliczniej odwiedzą właśnie w okolicach 14 lutego, jest i polski akcent. W walentynkowy weekend Kraków przyciągnie o 22% więcej par niż zwykle, głównie z Wielkiej Brytanii, Danii, Włoch i Hiszpanii. Trudno się dziwić, że to właśnie stolica Małopolski znalazła się na randkowej mapie Europy. Trudno się dziwić, że to właśnie stolica Małopolski znalazła się na randkowej mapie Europy. Kraków oferuje spacery po urokliwym Starym Mieście, pierogi w klimatycznej restauracji czy romantyczne kawiarnie... A to tylko kilka z wielu pomysłów na romantyczny wieczór we dwoje. Romantyczne miejsca w Rzymie Rzym może wydawać się nieco mniej oczywistym wyborem na walentynki niż Paryż, ale przecież w stolicy Włoch także powstawały kultowe filmy romantyczne. To tu Audrey Hepburn spędzała „Rzymskie wakacje”. Do dziś wielu turystów (nie tylko w parach) zwiedza Wieczne Miasto właśnie śladami filmowej księżniczki Anny. Taki plan wycieczki uwzględnia najbardziej romantyczne miejsca w Rzymie. To między innymi: Fontanna di Trevi – jedna z najsłynniejszych fontann na świecie. Rzucenie monety do fontanny podobno gwarantuje powrót do miasta – a może także szczęście w miłości?; Via Margutta – cicha, urocza uliczka. Jej artystyczna atmosfera i brukowana nawierzchnia tworzą idealne tło na romantyczny spacer. To tu w filmie „Rzymskie wakacje” mieszkał bohater grany przez Gregory’ego Pecka. W filmie para przejeżdża też przez Piazza Venezia na skuterze Vespa, ale równie romantyczny jest Zamek Świętego Anioła i prowadzący do niego most; Villa Borghese – piękny park, gdzie można wynająć rowery lub łódkę na małym jeziorze. A z tarasu Pincio roztacza się spektakularny widok na miasto, szczególnie o zachodzie słońca. Na koniec dnia warto odwiedzić pełną klimatycznych uliczek i romantycznych restauracji dzielnicę Trastevere. To idealne miejsce na kolację przy świecach w kameralnej atmosferze. Alternatywą może być wizyta w Giardino degli Aranci. Ogród Pomarańczowy to jedno z najlepszych miejsc na podziwianie zachodu słońca nad Rzymem. Nocą Rzym wygląda inaczej niż za dnia, gdy ulicami drepczą grupki turystów. Spacer wzdłuż Forum Romanum po zmroku, gdy ruiny są podświetlone, to magiczne doświadczenie. Niedaleko znajduje się też Koloseum, które wieczorem wygląda jeszcze bardziej imponująco. Źródło: Kiwi.com Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Grób Napoleona imponuje monumentalnością. „Mały Kapral” spoczął w miejscu godnym królów
Grób Napoleona jest jednym z najważniejszych miejsc w Paryżu. Kościół, w którym spoczął cesarz Francuzów, każdego roku przyciąga tysiące turystów, nie tylko z Europy, ale także z dalszych zakątków świata. Trudno się temu dziwić. W końcu wielki polityk i wybitny strateg zapisał się nie tylko w historii swojej ojczyzny. Gdzie znajduje się grób Napoleona Bonapartego? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Ciało Napoleona zwrócono Francuzom po 15 latach Gdzie znajduje się grób Napoleona? Historia Les Invalides i kościoła Inwalidów Jak wygląda grób Napoleona? Zwiedzanie grobu Napoleona Po kapitulacji Francji w 1815 roku, Napoleon Bonaparte trafił na Wyspę Świętej Heleny, gdzie doczekał końca swoich dni. Cesarz Francuzów zmarł 5 maja 1821 roku, o godzinie 17:49. Wielki mąż stanu i wybitny żołnierz został pochowany w Dolinie Pelargonii, na brytyjskim terytorium zamorskim Wyspy Świętej Heleny. Ciało Bonapartego złożono w bezimiennym grobie. Gubernator Hudson Lowe nie chciał się zgodzić na nagrobek zawierający tylko jedno słowo – „Napoleon”. W jego opinii, do imienia pochowanego tam zesłańca należało dodać nazwisko „Buonaparte”, a to oznaczałoby, że brytyjskie władze uznawały jego cesarski tytuł. Ciało Napoleona zwrócono Francuzom po 15 latach Francuzi nie chcieli, by ich wielki przywódca po wsze czasy spoczywał w miejscu wygnania. Jednak rząd brytyjski zgodził się na zwrot zwłok Bonapartego dopiero po dziewiętnastu latach. W 1840 roku ciało Napoleona zostało ekshumowane. Było zamknięte w czterech trumnach (metalowej, mahoniowej, ołowianej i mahoniowej), dzięki czemu zachowało się w dobrym stanie. Zgodnie z ostatnią wolą zmarłego, jego ciało trafiło do Francji. Gdy statek przybił do brzegu, trumna wyruszyła w podróż Sekwaną do samego Paryża. Uroczysty pogrzeb państwowy odbył się 15 grudnia 1840 roku. Trumnę przewieziono na platformie armatniej, zaprzężonej w 16 koni. Bonapartego żegnały setki tysięcy Francuzów. Szacuje się, że na trasie konduktu pogrzebowego, na czele którego stał król Ludwik Filip I, ustawiło się od 700 tysięcy do nawet miliona osób. Gdy kondukt przejeżdżał obok, ludzie padali na kolana, oddając w ten sposób cześć swojemu ukochanemu przywódcy. Gdzie znajduje się grób Napoleona? Na całym świecie tradycją jest, że wielcy ludzie spoczywają w wyjątkowych miejscach. Grób Piłsudskiego znajduje się w krypcie św. Leonarda na Wawelu, gdzie wcześniej spoczęli między innymi Jan III Sobieski i Tadeusz Kościuszko. Gdzie spoczął Napoleon? Kondukt pogrzebowy zmierzał do kościoła Inwalidów (Dôme des Invalides), wzniesionego w kompleksie Les Invalides. Bonapartego pochowano w jednej z bocznych krypt, jednak miało to być tylko miejsce tymczasowego spoczynku. 2 kwietnia 1861 roku ciało cesarza przeniesiono pod kopułę kościoła. Tak długo trwała budowa sarkofagu godnego wielkiego przywódcy. Historia Les Invalides i kościoła Inwalidów W 1670 roku Ludwik XIV zadecydował o rozpoczęciu budowy wielkiego kompleksu, który miał być domem i szpitalem dla weteranów i rannych żołnierzy. Do realizacji wybrano projekt autorstwa Libérala Bruanta, dla którego inspiracją był pałac Eskurial w San Lorenzo. Prace budowlane rozpoczęły się w 1671 roku. Z czasem król uznał, że oprócz kaplicy dla żołnierzy, w granicach Les Invalides powinna znaleźć się także świątynia dla jego wyłącznego użytku. Monumentalny kościół projektu Julesa Hardouin-Mansarta, inspirowany bazyliką, w której znajduje się grób św. Piotra, zaczęto budować w 1677 roku. Prace trwały 29 lat. W założeniu świątynia miała być miejscem spoczynku rodziny królewskiej, jednak po śmierci władcy zrezygnowano z tego pomysłu. W zabudowaniach kompleksu Les Invalides nadal swoją siedzibę mają instytucje pomagające niepełnosprawnym weteranom wojennym, ale nie tylko. W zabytkowym Pałacu Inwalidów dziś mieszczą się muzea: de l’Armée, Musée de l'Ordre de la Liberation i Musée des Plans-Reliefs. Eksponowane są tam między innymi bogate zbiory militariów. Jeszcze większą atrakcją jest kościół Inwalidów. Pod imponującą kopułą monumentalnej świątyni znajduje się równie imponujący sarkofag. To właśnie w tym grobowcu pochowano Napoleona Bonapartego. Jak wygląda grób Napoleona? Napoleon czuł się prostym żołnierzem, ale spoczął w miejscu godnym wielkiego władcy i wybitnego dowódcy. Nad wejściem do krypty widnieją słowa jego ostatniej woli: „Pragnę, aby prochy me spoczęły nad brzegami Sekwany, wśród ludu francuskiego, który tak umiłowałem”. Samą kryptę zdobią słowa: „Niech śpi pod tą kopułą, to hełm na głowę giganta”. Na marmurowej posadzce znajdują się zdobienia w formie gwiazdy i symbolizujący wieczną chwałę i zwycięstwo wieniec laurowy. Są też nazwy pól walki, gdzie „Mały Kapral” stoczył największe bitwy. Tuż za barokowym baldachimem znajdują się prowadzące w dół schody. Przy wejściu ustawiono posągi dwóch strażników, strzegących miejsca pochówku cesarza: generała Duroca i generała Bertranda. Dalej znajdują się płaskorzeźby przedstawiające scenę ekshumacji ciała Bonapartego na Wyspie Świętej Heleny i przekazania go królowi Ludwikowi Filipowi I. Wokół rotundy ustawiono dwanaście pomników, przedstawiające postaci uskrzydlonych kobiet, aniołów. Każda trzyma w rękach symbole zwycięstwa i triumfu – palmę oraz wieniec laurowy. Na płaskorzeźbach wyryto słowa Napoleona, przypominające o jego dokonaniach w zakresie ustanawiania prawa. Sarkofag Napoleona Bonapartego Sarkofag, w którym spoczęło ciało cesarza Francuzów, to prawdziwe dzieło sztuki. Wykonany z fińskiego granitu i zielonego marmuru, zachwyca monumentalnością. Kamienny kolos waży ponad 30 ton! Widnieje na nim tylko jeden napis – „Napoleon”. Więcej nie trzeba, by upamiętnić wielkiego przywódcę i wybitnego żołnierza. W środku znajduje się pięć trumien – cynowa, dwie mahoniowe, dwie ołowiane i wykonana z kości słoniowej. Nad stylizowanym na antyczny grobowiec sarkofagiem rozpościera się kopulaste sklepienie, które zdobi wspaniały fresk pędzla Charlesa de La Fosse. Zwiedzanie grobu Napoleona Paryż oferuje tyle atrakcji, że trudno je zliczyć. Wieża Eiffla, Łuk Triumfalny, Luwr, Wersal, katedra Notre-Dame – przykłady można mnożyć i mnożyć. W planie wycieczki po stolicy Francji warto jednak znaleźć miejsce na wizytę w kościele Inwalidów, by na własne oczy zobaczyć grób Napoleona Bonapartego. Dziś można mieć różne zdanie na temat jego polityki. Wszyscy doceniają jego wkład w tworzenie prawa i podstaw, na których oparto demokratyczną republikę, ale wielu krytykuje jego imperialne zapędy. Nie możemy jednak zapomnieć, że Polska zawdzięcza mu niepodległość. Grób Napoleona jest dostępny dla zwiedzających przez cały rok. Wstęp do kościoła Inwalidów, gdzie spoczął Bonaparte, jest płatny. Bilety można kupić na miejscu lub w sprzedaży internetowej. Na koniec warto wspomnieć, że krypta z sarkofagiem Napoleona Bonapartego nie jest jedynym miejscem, które warto tam zwiedzić. Inne ważne miejsca w kościele Inwalidów to: kaplica św. Hieronima, gdzie znajdują się groby członków rodziny Bonaparte, kaplica św. Augustyna, będąca miejscem spoczynku marszałków Francji. Warto wejść także do Muzeum Armii, gdzie eksponowane są bogate zbiory militariów. Wspaniale prezentuje się także dziedziniec honorowy, który zdobią armaty i posągi żołnierzy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jutro otwarcie Notre Dame. W czasie renowacji w katedrze znaleziono cenne skarby
W sobotę ponownie zostanie otwarta katedra Notre Dame w Paryżu. Renowacja historycznego zabytku, jednej z ikon Europy, trwała pięć lat.
Spis treści: Notre Dame po pożarze Pięć lat odbudowy Co odkryto w Notre Dame? Jak będziemy zwiedzać Notre Dame po otwarciu Pożar w Notre Dame wybuchł 15 kwietnia 2019 roku. Ogień pojawił się w górnej części katedry i szybko rozprzestrzenił na cały dach. Został zaprószony przez przypadek. Winny mógł być niedopałek papierosa albo działający wadliwie system elektryczny. Katedra płonęła wiele godzin. Zawaliła się jej iglica, zniszczona została część nawy poprzecznej wraz z bezcennymi witrażami, a sufit się zapadł. Przez pewien czas nie było pewne, czy 860-letni budynek przetrwa, tak poważnie został nadwyrężony. I chociaż większość zabytków znajdujących się w środku udało się wynieść i uratować, nie było wątpliwości, że nie tylko Francję, ale i całą Europę spotkała katastrofa. Tak właśnie określił pożar prezydent Francji Emmanuel Macron. – Wydarzyła się okropna tragedia – stwierdził. Po czym zapowiedział, że Notre Dame zostanie odbudowana i to zaledwie w pięć lat. Notre Dame po pożarze Obietnica ta przez wielu została uznana za nierealistyczną. Notre Dame po wygaśnięciu ognia wyglądała, jakby miała się zaraz zawalić. W środku budynku straszyło stopione metalowe rusztowanie, ustawione jeszcze przed pożarem. Po pożarze rusztowanie to zrobiło się niestabilne. Dodatkowo i katedra, i cała okolica zostały zanieczyszczone ołowiem, którym pokryty był dach. Wszystko to wymagało zarówno natychmiastowych, jak i precyzyjnie zaplanowanych działań. Teren wokół zabytku wraz z przyległymi ulicami został na całe lata zamknięty. Z całego świata popłynęły datki: w sumie na odbudowę Notre Dame zebrano 845 mln euro. Wpłaciło je 340 tys. darczyńców ze 150 krajów. Przez pierwsze dwa lata – 2019–2021 – zabezpieczano budynek. Wokół katedry stanęły dźwigi (jeden miał aż 80 metrów). Wpierw wsparto ściany katedry, następnie renowatorzy musieli usunąć stare rusztowanie. Było to wyjątkowo trudna, wymagająca niezwykłej precyzji operacja. Rusztowanie, postawione wokół iglicy, składało się z 40 tys. metalowych części ważących prawie dwieście ton. Dostęp do nich był głównie z góry, a ponieważ się stopiły, trzeba było je ciąć na kawałki, a następnie usuwać dźwigami. Pięć lat odbudowy Mimo początkowych dyskusji ostatecznie zdecydowano, że katedrze przywrócony zostanie dokładnie taki sam wygląd, jaki miała w dniu pożaru. To zaś oznaczało m.in, że otworzona zostanie jej iglica, dobudowana w XIX wieku przez Violleta-le-Duca. Iglica Notre-Dame ma prawie 60 metrów wysokości, jest zaś zamontowana 40 metrów nad ziemią. Postanowiono również odtworzyć wszystkie drewniane elementy, czyli m.in. zrąb dachu. To zaś wymagało ogólnokrajowej mobilizacji. Największe elementy oryginalnego, średniowiecznego szkieletu miały kilkadziesiąt metrów długości, średnicę zaś 10 metrów. Do otworzenia iglicy i szkieletu transeptu potrzeba było tysiąca dębów o odpowiednich wymiarach. Drugie tysiąc należało ściąć na szkielet nawy i chóru. Nad obróbką drzew pracowało pięćdziesiąt tartaków w całym kraju, później zaś drewno trafiało w ręce wykwalifikowanych cieśli. Gdy zostało przycięte do zaplanowanego kształtu, transportowano je Sekwaną pod katedrę. Dach również jest teraz taki sam jak przed pożarem – czyli ołowiany. Płyty z ołowiu pokrywają łącznie powierzchnię prawie 4 tys. m kw. Odtworzono również ornamenty. Całe wnętrze katedry zostało oczyszczone, odrestaurowano organy, krypty, witraże (odtwarzając te, które się stopiły), rzeźby i krypty. A także przeprowadzono badania archeologiczne. Co odkryto w Notre Dame? Od naukowców w katedrze zaroiło się natychmiast po pożarze. W sumie dostęp do Notre Dame uzyskało 175 specjalistów z różnych dziedzin i z różnych krajów. Podzielono ich na dziewięć grup – tworzyli je m.in. antropolodzy, materiałoznawcy czy eksperci od akustyki. Oraz oczywiście historycy i archeolodzy. Ci ostatni dokonali w ciągu ostatnich pięciu lat kilku ważnych odkryć. Wiosną 2022 r. przy nawie poprzecznej znaleziono pozostałości lektorium – przegrody oddzielającej w średniowieczu chór od reszty kościoła. Okazało się, że było to malowane i rzeźbione arcydzieło gotyku, zdemontowane w XVIII wieku. Teraz archeolog Christophe Besnier wraz z zespołem odnalazł fragment jednej z figur: głowę i tułów martwego Chrystusa, z zamkniętymi oczami i krwią kapiącą z ran. Niedaleko naukowcy natrafili na inny skarb: dwa ołowiane sarkofagi. Po otworzeniu okazało się, że kryją szczątki dwóch mężczyzn. Pierwszy sarkofag miał tabliczkę, informującą, że w środku spoczywa Antoine de la Porte, wysokiej rangi duchowny. De la Porte na przełomie XVII i XVIII wieku był kanonikiem Notre Dame. Zmarł w 1710 roku, w wieku 83 lat. Identyfikacja drugiego mężczyzny okazała się trudniejsza. Naukowcy rozwiązali tę zagadkę dopiero w tym roku. Wpierw na podstawie śladów na kościach stwierdzili, że człowiek ten prawdopodobnie intensywnie jeździł konno. Później, po benedyktyńskiej pracy w archiwach, ustalili, że „jeźdźcem” z Notre Dame był Joachim du Bellay, poeta żyjący w XVI wieku. Jak będziemy zwiedzać Notre Dame po otwarciu Przed pożarem katedrę odwiedzało co roku 12 mln ludzi. Teraz ta liczba ma wzrosnąć – do 15 mln. – Wszystkie badania, jakie przeprowadziliśmy, pokazują, że Notre Dame będzie chciało odwiedzić 40 tys. osób dziennie – powiedział „National Geographic” Olivier Josse, sekretarz generalny katedry. – To dwa razy więcej niż Wersal albo Luwr – dodał. Tymczasem Notre Dame jest od tych dwóch ikonicznych francuskich zabytków znacznie mniejsza. Dlatego po otwarciu zmienią się nieco zasady zwiedzania katedry. Do kwietnia 2019 roku wstęp do niej był bezpłatny. Co prawda proponowano, by teraz kosztował 5 euro, jednak pomysł ten został ostatecznie odrzucony. Wprowadzono za to limit wejść w określonym czasie. To oznacza, że przed odwiedzeniem katedry najlepiej będzie zarezerwować sobie godzinowy bilet przez internetową platformę, która ma zacząć działać na początku grudnia. Oczywiście będzie można próbować wejść bez biletu. Jednak będzie to oznaczało konieczność czekania pod katedrą w kolejce. Nawet jeśli nie zarezerwujemy biletu, zdecydowanie będzie warto wybrać się pod Notre Dame. Budowa katedry trwała oryginalnie 170 lat, od położenia pierwszego do ostatniego kamienia. Pod koniec budowy budynek był już miejscami poczerniały i według dzisiejszych standardów, wymagałby konserwacji. Nigdy – aż do teraz – nie został odrestaurowany w całości. – Zobaczymy katedrę Notre Dame taką, jakiej nikt wcześniej nie widział – podsumował Olivier Josse. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Grób Chopina nie znajduje się w Polsce. Trudno przejść obok niego obojętnie
Mimo że od śmierci wybitnego kompozytora minęło już 175 lat, pamięć o nim, jak i o jego twórczości, jest wciąż żywa. Świadczą o tym liczne znicze i kwiaty złożone w miejscu pochówku wirtuoza fortepianu. Jak dziś wygląda grób Chopina?
W tym artykule: Kiedy i gdzie zmarł Fryderyk Chopin? Tak dziś wygląda grób Chopina Serce Chopina Pomniki Chopina za granicą Początek listopada to szczególny czas w roku, kiedy odwiedzamy groby naszych bliskich, by w ten sposób uczcić ich pamięć i oddać się modlitwie. W tym wyjątkowym okresie warto wspomnieć także tych, którzy na trwałe zapisali się na kartach historii Polski. Tak jak Fryderyk Chopin, jeden z najwybitniejszych pianistów i kompozytorów wszech czasów. Kiedy i gdzie zmarł Fryderyk Chopin? Fryderyk Chopin w 1830 roku opuścił Polskę i na stałe osiedlił się w Paryżu, który uchodził wówczas za artystyczną stolicę świata. To właśnie tutaj, w mieszkaniu przy placu Vendôme 12, kompozytor spędził ostatnie dni swojego życia. „Poeta fortepianu” odszedł 17 października 1849 r., w otoczeniu najbliższych. Powodem śmierci artysty było najprawdopodobniej gruźlicze zapalenie osierdzia, co potwierdziły przeprowadzone przed kilkoma laty badania polskich naukowców. Nie brakuje jednak głosów, że Chopin cierpiał na więcej niż jedną chorobę przewlekłą. Mowa o mukowiscydozie, na którą wskazywać mają zaobserwowane zmiany w stawach i funkcjonowaniu jelit kompozytora. Tak dziś wygląda grób Chopina Uroczystości pogrzebowe Fryderyka Chopina odbyły się 30 października 1849 r. Ciało kompozytora zostało pochowane na największym i zarazem najsłynniejszym cmentarzu Paryża, Père-Lachaise. Grób wraz z pomnikiem nagrobnym autorstwa Auguste'a Clésingera odsłonięto w pierwszą rocznicę śmierci kompozytora. Posąg upamiętniający twórczość i międzynarodowy dorobek artysty przedstawia grecką muzę Euterpe, symbolicznie pochyloną nad złamaną lirą. Rzeźba wyraża nie tylko głęboki żal i smutek, ale także podziw i szacunek dla twórczości Chopina. Poza tym na nagrobku można znaleźć także trzy napisy: „Fryderykowi Chopinowi, jego przyjaciele” (ściana frontowa), „Fryderyk Chopin, urodzony w Polsce, w Żelazowej Woli pod Warszawą” (prawa ściana boczna) oraz „Syn emigranta francuskiego ożenionego z panią Krzyżanowską, córką polskiego szlachcica” (lewa ściana boczna). Grób Chopina, choć z dala od ojczyzny i mimo upływu kolejnych dekad, tonie wciąż w świeżych kwiatach, a wokół palą się nowo postawione znicze. Warto wspomnieć, że Fryderyk Chopin nie jest jedynym Polakiem, który spoczął na cmentarzu Père-Lachaise. Na paryskiej nekropolii znajduje się ponad 60 grobów naszych rodaków. Wśród nich m.in. grobowiec Klementy Hoffmanowej, gen. Józefa Wysockiego czy Jarosława Dąbrowskiego. Serce Chopina Fryderyk Chopin został pochowany na paryskim cmentarzu Père-Lachaise. Jednak zgodnie z jego wolą, serce kompozytora zostało przetransportowane do Polski przez jego siostrę, Ludwikę. Spoczęło w Kościele Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie. W czasie II wojny światowej serce Chopina – w obawie przed jego zniszczeniem – zostało przewiezione z ogarniętej walkami i okupowanej przez Niemców stolicy do podwarszawskiego Milanówka. Uznawane za narodową relikwię serce kompozytora powróciło do Warszawy w 1945 r. Ponownie umieszczono je w krypcie Kościoła Św. Krzyża, gdzie spoczywa do dziś. Przypomnijmy, że w 2014 r. naukowcy pod kierunkiem prof. Tadeusza Dobosza przeprowadzili oględziny serca Chopina, które pozwoliły ustalić prawdopodobną przyczynę śmierci pianisty. – Wiemy, że serce jest w doskonałym stanie, a nasza wiedza o Chopinie nieco się powiększyła. Ze względu na kolor płyn, nie wykluczamy, że serce znajduje się w koniaku. Najprawdopodobniej bezpośrednią przyczyną śmierci kompozytora była gruźlica – na sercu widoczne są pewne zmiany anatomiczne, które na to wskazują – mówił wówczas prof. Dobosz z Katedry Medycyny Sądowej Akademii Medycznej we Wrocławiu​​​​​​. Kolejne badania zaplanowano na rok 2064. Pomniki Chopina za granicą – Rodem Warszawianin, sercem Polak, a talentem świata obywatel Fryderyk Chopin, zszedł z tego świata – pisał dzień po śmierci pianisty w 1849 r. Cyprian Kamil Norwid. O niezwykłości twórczości Fryderyka Chopina niech świadczy fakt, że nasz wybitny rodak doczekał się wielu pomników w niemal każdym zakątku globu. Najwyższy z nich, liczący 7 metrów wysokości, został odsłonięty w Szanghaju w 2007 r. Autorką zwycięskiego projektu monumentu była Lu Pin, pochodząca z Chin absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Z kolei w Japonii, a dokładniej w Hamamatsu, na południowy-zachód od Tokio, znajduje się kopia pomnika pianisty z warszawskich Łazienek Królewskich. Posąg stanął tu nieprzypadkowo, bowiem położone w środkowej części wyspy Honsiu miasto i stolica Polski od roku 1990 pozostają w ścisłej współpracy w obszarze kultury. Ponadto w 150. rocznicę urodzin polskiego kompozytora swoją działalność rozpoczęło tutaj Japońskie Towarzystwo Chopinowskie. Na pomnik Chopina natrafić można także w Wiedniu, Tiranie, a nawet Rio de Janeiro. Źródło: National Geographic Polska. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
„Paryż w miniaturze” będzie turystycznym hitem 2025. Z Polski dolecimy tam bezpośrednio Ryanairem
Poznaliśmy turystyczne hity roku 2025. Lonely Planet wskazał miasta, które w nadchodzących miesiącach będą cieszyć się sporą popularnością wśród podróżujących. Lider to prawdziwa perełka na mapie Europy.
W tym artykule: To miasto będzie turystycznym hitem w 2025 roku Kraje, które warto odwiedzić w 2025 roku Podróżnicze hity 2025 Powoli zbliża się koniec roku i wiele osób myśli już o przyszłorocznych urlopach. Jeśli wciąż nie wiesz, gdzie polecieć w 2025 roku, z pomocą przychodzi m.in. Lonely Planet. Znane i cenione wydawnictwo przewodników turystycznych opublikowało właśnie coroczny ranking 10 miast, które należy odwiedzić w najbliższych dwunastu miesiącach. Tym razem zestawienie otwiera oddalony od Polski o ok. 3 godziny lotu „Paryż w miniaturze”. To miasto będzie turystycznym hitem w 2025 roku Lonely Planet wybrał najlepsze miasta do odwiedzenia w 2025 roku. Zestawienie „Best in Travel 2025” otwiera położona w południowej Francji Tuluza, nazywana często – jak podkreślają autorzy rankingu – „Paryżem w miniaturze”. Stolica regionu Oksytania, będąca czwartym co do wielkości miastem w kraju (zaraz po Paryżu, Marsylii i Lyonie) nieprzypadkowo znalazła się na szczycie. Nie brakuje tam wielu cennych zabytków. Turyści mogą podziwiać między innymi wpisaną na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Bazylikę św. Saturnina czy Katedrę Saint-Étienne. Magnesem przyciągającym podróżujących do Tuluzy jest nie tylko bogate dziedzictwo kulturowe, ale również znakomita kuchnia. Obowiązkowa pozycja w menu? Cassoulet, czyli francuski gulasz z fasolką. – To miasto przypominające labirynt, przepełnione galeriami sztuki w zaadaptowanych przestrzeniach przemysłowych, doskonałym jedzeniem oraz malowniczymi brzegami rzek i kanałów – podkreślają twórcy rankingu. Wybór Lonely Planet z pewnością przypadnie do gustu znacznej części polskich wczasowiczów, bowiem do Tuluzy dolecimy bezpośrednio z Krakowa liniami Ryanair. Rejsy odbywają się dwa razy w tygodniu – w poniedziałki i soboty. Samolot z portu lotniczego w Balicach startuje o godz. 9:00 i ląduje na lotnisku Tuluza-Blagnac o 11:45. Z kolei w drogę powrotną wyrusza o 6:00 rano. Na podium rankingu „Best in Travel 2025” znalazły się także Pondicherry w Indiach i dobrze znany Polakom bułgarski kurort Bansko. Kolejne miejsca zajęły Chiang Mai w północnej Tajlandii, włoska Genua, Pittsburgh w stanie Pensylwania, japońska Osaka i główny ośrodek polonijny w Brazylii, Kurytyba. Dziesiątkę uzupełniły hiszpańska Palma de Mallorca oraz Edmonton, drugie co do wielkości miasto Alberty w Kanadzie. Kraje, które warto odwiedzić w 2025 roku Opracowane przez Lonely Planet zestawienie „Best in Travel 2025” obejmuje też listę 10 państw wartych odwiedzenia w nadchodzącym roku. Za najlepszą destynację uznano świętujący w styczniu 65. rocznicę odzyskania niepodległości Kamerun, który wyprzedził sąsiadującą z nami Litwę i położone na Oceanie Spokojnym Fidżi. Duże powody do radości mają także nasi sąsiedzi z południa. Słowacy uplasowali się na 9. miejscu, tuż przed zamykającą stawkę wyróżnionych Armenią. 10 najlepszych krajów według Lonely Planet w 2025 roku: Kamerun Litwa Fidżi Laos Kazachstan Paragwaj Trynidad i Tobago Vanuatu Słowacja Armenia Podróżnicze hity 2025 Swoje podróżnicze hity, jak co roku, wskazał także nasz magazyn, wraz z innymi międzynarodowymi edycjami „Travelera”. Na tegorocznej liście „Best Of The World 2025” znalazły m.in. biegnąca przez Austrię, Słowenię, Chorwację, Węgry i Serbię trasa rowerowa „Amazonia Europy”, Archipelag Sztokholmski, szkockie Hebrydy Zewnętrzne, Wyspy Raja Ampat w Indonezji czy największa wyspa świata, Grenlandia, która jeszcze w 2024 r. uruchomi nowe bezpośrednie połączenie z Nuuku do Kopenhagi. W nadchodzącym roku warto odkryć także najpiękniejsze zakątki Polski. Redakcja „National Geographic Polska” poleca szczególnie Ojcowski Park Narodowy, Tarnowskie Góry, Połoninę Caryńską oraz położony w sercu Puszczy Knyszyńskiej Supraśl. Źródła: lonelyplanet.com; National Geographic Polska. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
W tych katakumbach pochowano miliony ludzi. Ich tajemnice wychodzą w końcu na jaw
Francuscy naukowcy po raz pierwszy przeprowadzili tak duże badania zmarłych pochowanych w paryskich katakumbach. Analiza szczątków ma ujawnić, jak wyglądało życie na przestrzeni ostatniego tysiąclecia, a także jak rozwijały się choroby w tej części Europy.
Spis treści: Czym są paryskie katakumby? Badania śmierci i chorób milionów ludzi Na co chorowali i jak umierali ludzie w czasach nowożytnych? Katakumby paryskie nazywane są również drugim miastem ukrytym pod ziemią. To sieć podziemnych korytarzy w Paryżu, które zostały utworzone w dawnych kamieniołomach Denfert-Rochereau z czasów Cesarstwa Rzymskiego. W starożytności wydobywano stamtąd wapień potrzebny do budowy miasta. Setki lat później stworzono tam ponad 50 kilometrów tuneli, które rozciągają się na obszarze około 770 hektarów. Czym są paryskie katakumby? Pod koniec XVIII wieku król Ludwik XVI z powodów sanitarnych, aby uniknąć epidemii dżumy w przeludnionym mieście, zlecił znoszenie zwłok do katakumb z paryskiego cmentarza z dzielnicy Les Halles, a następnie z innych stołecznych nekropolii. Ciał było tak dużo, że w praktyce martwi byli masowo zrzucani do dawnego kamieniołomu. Zespół archeologów, antropologów, biologów i lekarzy rozpoczęło ambitny projekt przeanalizowania szczątków niemal 6 milionów osób, o których historia zapomniała. – Chociaż to brzmi bardzo nieprawdopodobnie, nigdy nie przeprowadzono żadnych dużych badań naukowych nad katakumbami paryskimi — powiedział w oświadczeniu Philippe Charlier, główny kierownik projektu badawczego. Badania śmierci i chorób milionów ludzi – Nasze badania dotyczą 1000 lat historii chorób w Paryżu i jego przedmieściach – dodaje uczony. Naukowcy twierdzą, że ich praca ma na celu zbadanie tego, jak zmieniała się medycyna w jednym z największych miast czasów nowożytnych. A także rzucenie światła na schorzenia, na które cierpieli i na to, jak wyglądało ich leczenie. W czasie, gdy Francji groziła epidemia dżumy, a cmentarze były niezwykle przepełnione, ówczesne władze doszły do wniosku, że przerzucenie szkieletów do katakumb będzie jedynym rozwiązaniem, aby uniknąć katastrofy. – Oficjalnym uzasadnieniem było bezpieczeństwo mieszkańców Paryża. Jednak zakładam, że w związku z presją demograficzną w mieście władze miały w tym również interes czysto ekonomiczny. Chodziło o odzyskanie ziemi, na której będzie można budować nowe budynki – uważa Charlier. – Martwych zrzucono do nieczynnych szybów kamieniołomów, które służyły do ​​wydobywania materiałów do budowy Paryża. Nigdy nie zadbano o ich godny pochówek. Ciała po prostu pozostawiono na dużych stosach, tam, gdzie były zrzucane – mówi naukowiec. Na co chorowali i jak umierali ludzie w czasach nowożytnych? Charlier wyjaśnia, że dopiero w 1810 roku arystokrata Louis-Étienne Héricard de Thury, który zarządzał częścią katakumb, w której znajdował się kamieniołom, zdecydował, że w ramach szacunku dla wszystkich zmarłych ułoży ich kości na ścianach. To przetrwało do dziś i tworzy mrożący krew w żyłach klimat katakumb. De Thury przekształcił katakumby w miejsce, które dziś można zwiedzać i jest poniekąd atrakcją dla turystów. Ale to także rodzaj świątyni, w której możemy oddać się refleksji nad życiem i śmiercią ludzi na przestrzeni tysiąca ostatnich lat. I po raz pierwszy refleksja zamieni się w naukowe badania, które mają zwrócić godność tym wszystkim, których szczątki w bezprecedensowy sposób zostały przed laty zbezczeszczone. Naukowcy w czasie badań chcą dokonać m.in. analizy amputacji, trepanacji, a także innych operacji, które były przeprowadzane u mieszkańców Paryża. Chodzi przede wszystkim o to, aby ustalić, na jakie choroby cierpieli, np. czy byli zatruci metalami ciężkimi. Ma to rzucić nowe światło na historię medycyny i jej rozwój w czasach nowożytnych, gdy lekarze często eksperymentowali w celu rozwijania nauki. Źródło: Guardian. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Kim był „jeździec” z Notre Dame pochowany w ołowianym sarkofagu? Naukowcy rozwikłali tę zagadkę
Naukowcom z Francji udało się zidentyfikować pochowanego w Notre Dame mężczyznę, którego szczątki znajdowały się w ołowianym sarkofagu. Okazało się, że był to francuski poeta z epoki renesansu. Zmarł w wieku 37 lat.
Spis treści: Tajemnica sarkofagu z Notre Dame Kim był tajemniczy jeździec? Joachim du Bellay z Andegawenii przeniósł się do Paryża Gdy w 2019 roku katedra Notre Dame stanęła w płomieniach, wszyscy na chwilę wstrzymali oddech. Oto płonie jeden z symboli Paryża. Na szczęście mobilizacja paryskiej straży pożarnej i determinacja do ocalenia dziedzictwa narodowego Francji zwyciężyła. I chociaż elementy zewnętrzne częściowo uległy zniszczeniom, na szczęście udało się ocalić zabytki, które znajdowały się w środku katedry. Tajemnica sarkofagu z Notre Dame 3 lata później, już w trakcie renowacji katedry po pożarze, okazało się, że ta niewątpliwa tragedia przyniosła jednak coś dobrego. Badaczom udało się odnaleźć dwa tajemnicze, ołowiane sarkofagi. W ramach badań naukowcy otworzyli je. W środku znajdowały się szczątki dwóch mężczyzn. Pierwszego zidentyfikowano niemal błyskawicznie. To dlatego, że na sarkofagu duchownego widniała tabliczka, która wskazywała, że mężczyzna nazywał się Antoine de la Porte. Okazało się, że był to wysokiej rangi duchowny, który zmarł w 1710 roku. Naukowcy zbadali księgi historyczne. Kapłan na przełomie XVII i XVIII wieku był kanonikiem Notre Dame. Zmarł w wieku 83 lat. W ramach badań określono nawet chorobę, z którą się zmagał. Była to dna moczanowa, zwana również jako choroba królów. Kim był tajemniczy jeździec? Problemem była identyfikacja drugiego zmarłego. Tam nie znaleziono żadnego epitafium. W toku prac ustalono, że mężczyzna ten w chwili śmierci mógł mieć nie więcej niż 40 lat. Ponadto, badacze na podstawie różnych śladów na kościach stwierdzili, że prawdopodobnie intensywnie jeździł konno. Właśnie dlatego mężczyznę nazwano „jeźdźcem” z Notre Dame. Co więcej, analiza szkieletu wykazała, że ​​cierpiał na przewlekłe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i gruźlicę. Po 2 latach od znalezienia szczątków jeźdźca naukowcy w końcu odkryli, kim był ten człowiek. Okazuje się, że nazywał się Joachim du Bellay i był francuskim poetą, który żył w XVI wieku. Autorzy odkrycia przeszukali bazy danych Francuzów, którzy żyli w podobnym okresie i cierpieli na podobne choroby. Okazało się, że rysopis jeźdźca idealnie pasuje do pisarza. – Te szczątki spełniały wszystkie kryteria wyglądu du Bellaya. Był znakomitym jeźdźcem i cierpiał na schorzenia, o których sam pisał w swoich wierszach, m.in. w „La Complainte du désespéré”. Opisywał w nim „burzę, która zaciemnia jego umysł”. Dodatkowo rodzina pisarza była blisko dworu królewskiego, a także blisko samego papieża – wyjaśnia dr Éric Crubézy, profesor antropologii biologicznej na Uniwersytecie w Tuluzie i kierownik badań. Joachim du Bellay z Andegawenii przeniósł się do Paryża Joachim du Bellay urodził się w Andegawenii, historycznej krainie w Dolinie Loary w zachodniej Francji w 1522 roku. Już jako młodzieniec przeniósł się do Paryża, a następnie do Rzymu, gdzie napisał swoje najważniejsze wiersze. Po latach choroby du Bellay zmarł w 1560 roku w wieku 37 lat. Po śmierci pisarza pochowano w Notre Dame obok szczątków jego krewnego i duchownego, Jeana du Bellaya. Sarkofag Jeana znajdował się pod kaplicą katedry, o którym wiedziano od dawna. Młody Joachim miał dorastać pod okiem swojego wuja, który był wówczas biskupem Paryża. Co ciekawe, odkrycie wzbudziło we Francji kontrowersje wśród członków samego zespołu badawczego. Jeden z nich, Christophe Besnier nie zgadza się z tezą, że w sarkofagu pochowano du Bellaya. To dlatego, że analiza izotopów sugeruje raczej, iż mężczyzna ten dorastał w regionie Paryża lub Lyonu, a nie w Andegawenii. Być może kolejne badania pomogą rozwiać wszelkie wątpliwości. Źródło: LiveScience. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Takiej reklamy jeszcze Polska nie miała. Piękno naszego kraju podziwiają miliony
W paryskim metrze zawisło 200 billbordów, które zachęcają zarówno mieszkańców francuskiej stolicy, jak i przyjezdnych do odwiedzenia Polski. – Nigdy w historii nie było tak silnej i zmasowanej promocji naszego kraju – przyznają przedstawiciele POT.
W tym artykule: „Następny przystanek: Polska” Kampania promocyjna w paryskim metrze Oczy całego świata zwrócone są na Paryż, gdzie trwają Igrzyska XXXIII Olimpiady. Według wstępnych szacunków stolicę Francji w czasie trwania najważniejszego sportowego wydarzenia roku odwiedzi nawet 15 mln turystów. Tę niepowtarzalną okazję postanowiła wykorzystać Polska Organizacja Turystyczna (POT), która z końcem lipca wystartowała z gigantyczną kampanią promocyjną pod hasłem „Następny przystanek: Polska”. „Następny przystanek: Polska” W ramach przygotowanej przez POT akcji aż na 86 stacjach paryskiego metra pojawiło się 200 billboardów zachęcających do odwiedzenia kraju nad Wisłą. A konkretnie największych polskich miast – Warszawy, Krakowa, Gdańska, Poznania i Wrocławia. Wielkoformatowe plakaty zawisły na ścianach korytarzy łączących poszczególne linie metra oraz przy schodach podziemnej kolei. Jak zaznacza Tomasz Rudomino z Zagranicznego Ośrodka Polskiej Organizacji, wybór takiej formy promocji nie był przypadkowy. W związku z licznymi utrudnieniami w ruchu w czasie igrzysk to właśnie metro jest najchętniej wybieranym środkiem transportu przez kibiców. Szacuje się, że w ciągu dwóch tygodni trwania kampanii billboardy przyciągną wzrok podróżujących metrem aż 41 milionów razy. – Nigdy w historii nie było tak silnej i zmasowanej promocji naszego kraju – mówi Rudomino, dodając jednocześnie, że olimpijska kampania POT skierowana jest przede wszystkim do francuskiego turysty, który preferuje spędzanie urlopu za granicą w formie city break. – Większość Francuzów, którzy do Polski przyjeżdżają – to wynika z badań – nastawiona jest na podróżowanie do miast. Chodzi o tzw. city break. [...] Ciężko pracujemy przez cały rok, skupiając się na mediach społecznościowych, aby budować pozytywny wizerunek naszego kraju jako kraju bezpiecznego, do którego można łatwo dotrzeć – dodaje. – Będziecie zmęczeni Paryżem, wszystkimi wydarzeniami sportowymi. Po tym sportowym lecie wybierzcie sobie przystanek, który nazywa się Polska – podsumował Tomasz Rudomino. Film, po którym zapragniesz jechać do Szwajcarii. Trwa tylko 4 minuty Jak zrobić dobrą reklamę? Odpowiedź z pewnością zna Switzerland Tourism, czyli oficjalna organizacja turystyczna Szwajcarii. Najnowszy spot, z udziałem Rogera Federera i Trevora Noah, promuj... Kampania promocyjna w paryskim metrze Co ciekawe, oprócz paryskiego metra, Polska promowana będzie także na taksówkach. Obustronna reklama na 120 pojazdach Taxi Parisien wystartowała 22 lipca i potrwa przez miesiąc. Według POT, to działanie przyciągnie uwagę ludzi 9 milionów razy. Przypomnijmy, że stolica Francji po raz trzeci jest gospodarzem najważniejszej sportowej imprezy czterolecia. Poprzednio organizowała ją w 1900 i 1924 roku. Tegoroczne igrzyska w Paryżu rozpoczęły się 26 lipca i potrwają do niedzieli 11 sierpnia. Do tej pory Polacy zdobyli cztery medale – jeden srebrny (Klaudia Zwolińska w konkurencji K-1 w kajakarstwie górskim) i trzy brązowe (drużyna szpadzistek, wioślarska czwórka podwójna mężczyzn i Iga Świątek w singlu tenisistek). <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="333" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FNatGeoTravelerPoland%2Fposts%2Fpfbid0MEeWLBunoLVAcdG5zAgqirNt7M6EnxvSU55Bioo33kMzPCpbsu6aMmvSy8nYeepJl&show_text=false&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Źródło: Polska Organizacja Turystyczna.
Poznaj starożytną boginię Sekwany: Sequanę. Patronka rzeki ma pomóc ją oczyścić przed igrzyskami
Ceremonia otwarcia Letnich Igrzysk Olimpijskich Paryż 2024 odbędzie się na słynnej francuskiej drodze wodnej. Ale czy wiesz, że nazwa Sekwany pochodzi od galijsko-rzymskiego bóstwa? Patronka rzeki ma pomóc w jej oczyszczeniu przed olimpiadą.
W tym artykule: Boska rzeka Sekwana Rzeka jest kobietą Połączenie mitologii celtyckiej i rzymskiej Boska Sequana dziś Pomyśl o Sekwanie, a być może wyobrazisz sobie katedrę Notre Dame, Luwr, łodzie przemykające pod mostami obok Wieży Eiffla. „Pod niebem Paryża płynie radosna rzeka” – śpiewała Edith Piaf. Boska rzeka Sekwana Hollywoodzkie hity filmowe i przeboje muzyki pop z pewnością zapewniły rzece status międzynarodowej gwiazdy. Jednak niewiele osób wie o galijsko-rzymskiej bogini, od której wywodzi się nazwa Sekwany. Celtycką, uzdrawiającą boginię Sequanę czczono po rzymskim podboju Galii w I wieku p.n.e. Figurki ukazujące ramiona, miednice, organy wewnętrzne... Taki skarb czekał na XIX-wiecznych archeologów, gdy odkryli pozostałości galijsko-rzymskiego sanktuarium u źródeł Sekwany w Burgundii. Wykopaliska prowadzone w latach 1836–1967 ujawniły około 1500 kamiennych, brązowych i drewnianych ofiar wotywnych, które pielgrzymi składali Sequanie. Uważa się, że części ciała przedstawiały urazy lub choroby, które wymagały leczenia. – Jedna z takich ofiar przedstawia nogę z gąbką umieszczoną przy kostce. To gąbką podobna do takich, jakie dziś używa się pod prysznicem – wyjaśnia Franck Abert, kurator Muzeum Archeologicznego w Dijon, gdzie znajduje się kolekcja. Pochodzące z 40 r. p.n.e. drewniane wota są niezwykle rzadkie. Zachowały się w bagnistych, wilgotnych warunkach przez ponad dwa tysiąclecia. Unikatowe z terenu Francji są kamienne wota przedstawiające dłonie uformowane w kształt strzemienia i trzymające okrągły owoc. Co więcej, statuetki zawierały dzieci trzymające szczenięta, co według Aberta może odzwierciedlać uroczyste procesje kończące się złożeniem zwierzęcia w ofierze. Taki rytuał był znany w starożytnym Rzymie. Dedykacje dla Sequany znaleziono na wielu inskrypcjach. Na przykład na wspaniałym, zapieczętowanym naczyniu wypełnionym 300 monetami, 120 ex-votami i czterema złotymi pierścieniami. Ofiarował go pełen nadziei wierny o imieniu Rufus. Rzeka jest kobietą Odniesień do bogini nie znaleziono poza źródłem Sekwany. Jednak Sequana mogła mieć głęboki wpływ poza bezpośrednim sąsiedztwem początku rzeki. „Ekonomiczne znaczenie rzeki być może dało Sequanie ponadregionalną reputację” – pisze archeolog Sylvie Robin w katalogu wystawy poświęconej Sekwanie, prezentowanej obecnie w krypcie archeologicznej Île de la Cité w Paryżu. W końcu to od imienia bogini pochodzi nazwa słynnej francuskiej rzeki. Słowo to z czasem przekształciło się w powszechnie rozpoznawalny dziś przydomek „Sekwana”. Jest to dodatkowy dowód na galijskie pochodzenie Sequany. – To żeńska nazwa, podczas gdy Rzymianie nadawali ciekom wodnym męskie nazwy. Rzeka była określana w formie żeńskiej już w epoce galijskiej – podkreśla Abert. Archeolodzy uważają, że Celtowie składali bogini rzeki ofiary. Prosili o uzdrowienie lub dziękowali za spełnione życzenia. Praktyka ta rozwinęła się w epoce galijsko-rzymskiej, kiedy powstał rozległy kamienny kompleks świątynny z basenami i tarasami. Ruiny są widoczne do dziś. Połączenie mitologii celtyckiej i rzymskiej Podbijając niezliczone ludy, starożytni Rzymianie przyjęli lokalne bóstwa i wchłonęli je do swojego panteonu. Sequana utożsamia zatem fuzję kultur. – Jak zauważył Cezar, Galowie byli znani z posiadania wielu bogów – mieli bogów od wszystkiego. Ale nie tworzyli ich posągów, tak jak robili to Rzymianie. Pierwsze wizerunki galijskich bogów pojawiły się wraz z ich zromanizowaniem – mówi Abert. Czasami bogowie ci są przedstawiani obok siebie, na przykład celtycki Cernunnos i rzymski Jowisz przedstawieni na kultowej paryskiej rzeźbie znanej jako Filar Żeglarzy. Kult Epony, galijskiej bogini związanej z płodnością i końmi, rozprzestrzenił się poza Galię na obrzeża Imperium Rzymskiego. Jedyna zachowana personifikacja Sequany została uwieczniona na posągu z brązu z I wieku, który jest klejnotem w kolekcji Muzeum Archeologicznego w Dijon. Odkryta w pobliżu źródła Sekwany w 1933 r., ukoronowana bogini w powłóczystej szacie stoi na łodzi, której dziób ma kształt głowy kaczki lub łabędzia. „Jest młoda, ma duże oczy i wyrafinowane rysy twarzy, a jej spojrzenie jest wyczekujące” – pisze autorka Elaine Sciolino w książce „The Seine: The River That Made Paris”. Najwyraźniej posąg został najpierw pomyślany jako bogini obfitości, a później zdemontowany, aby umieścić łódź na szczycie cokołu. Róg obfitości został wyjęty z jej rąk i voilà! Sprytny galijsko-rzymski rzemieślnik wyczarował bóstwo. Łódź jest tym, co definiuje Sequanę, wodnego ptaka często przywoływanego jako zwierzęcy obrońca dzieci i rodziny. W ruinach galijsko-rzymskiej nekropolii w pobliżu Port-Royal w Paryżu archeolodzy znaleźli zabawki i talizmany dla dzieci o podobnych kształtach. Boska Sequana dziś Starożytne gesty pielgrzymów u źródeł Sekwany inspirują artystę i filmowca Yana Tomaszewskiego. Jego ostatni projekt skupiał się na współczesnych wotach: serii rzeźb owiniętych bawełną i zawierających aktywowany węgiel drzewny. Najdłuższa rzeka Francji jest krótsza od Wisły. Mimo to stanowi jedną z największych atrakcji w kraju Malownicze i urozmaicone krajobrazy, miasta pamiętające odległą historię, niesamowite zamki, wspaniałe winnice – atrakcje Francji można wymieniać i wymieniać. Warto wiedzieć, że więks... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f58d9abc4edf3927b35dba7dd874fe6be5d41ae6-cd5ba4f.jpg" width="938" height="682" alt="Najdłuższa rzeka Francji jest krótsza od Wisły, ale stanowi jedną z największych atrakcji w kraju (fot. Shutterstock)" title="Najdłuższa rzeka Francji jest krótsza od Wisły, ale stanowi jedną z największych atrakcji w kraju (fot. Shutterstock)" /> W ramach artystycznej procesji ceremonialnej, rzeźby zostały zanurzone w rzece na kilka tygodni. – Podobnie jak pałeczki węgla drzewnego, które wkłada się do karafek, aby oczyścić wodę i uczynić ją zdatną do picia, węgiel drzewny pochłania zanieczyszczenia i nieczystości – wyjaśnia twórca I dodaje: – Chodzi o to, by rzeźby te zarówno naprawdę, jak i symbolicznie uzdrowiły rzekę. Zanieczyszczony węgiel drzewny wysłano następnie do laboratorium naukowego w celu analizy zanieczyszczeń, a rzeźby zostały zaprezentowane w różnych muzeach. Jedną z nich można obecnie zobaczyć w krypcie archeologicznej Île de la Cité. Niewielki wysiłek Tomaszewskiego – zainspirowany odwiecznym czczeniem Sequany – odzwierciedla kolosalny projekt oczyszczania Sekwany. Ma on na celu przywrócenie lepszej jakości wody w tym cieku, aby była zdatna do pływania jeszcze przed igrzyskami olimpijskimi. – Pomysł polega na ofiarowaniu. Dar za dar – wyjaśnia artysta. Źródło: National Geographic. Adaptacja: Szymon Zdziebłowski
Ten człowiek próbował sprzedać wieżę Eiffla na złom. Za pierwszym razem nawet mu się udało
Victor Lustig zaczynał od drobnych przekrętów, ale talent nie pozwolił mu zatrzymać się w pół drogi. Niepowtarzalna okazja nadarzyła się w latach 20. XX w. gdy władze Paryża zaczęły zastanawiać się, co zrobić z wieżą Eiffla.
W tym artykule: Kryminalny sukces Victora Lustiga Jak sprzedać wieżę Eiffla Oszust ucieka z walizką pełną pieniędzy Aresztowanie Lustiga Nikt nie wie, kim naprawdę był człowiek, który dwukrotnie usiłował handlować wieżą Eiffla. We wszystkich encyklopediach jego biogram można znaleźć pod hasłem Victor Lustig. Ale kiedy pod koniec życia osadzono go w Alcatraz, figurował w aktach więziennych jako Robert V. Miller. Nie wiadomo, skąd pochodził. Sam Lustig utrzymywał, że urodził się w miasteczku Hostinné w Austro-Węgrach w arystokratycznej rodzinie. Jednak pod koniec życia wyznał, że był dzieckiem ubogich chłopów. Kryminalny sukces Victora Lustiga Lustig powoli wspinał się po drabinie kryminalnej „kariery”. Zaczynał jako żebrak, później terminował jako kieszonkowiec, włamywacz i paser. Miał niezwykły talent do oszukiwania w grach karcianych. Potrafił potasować talię tak, by karty znalazły się na dokładnie przewidzianych miejscach. Znali go detektywi w ponad czterdziestu amerykańskich miastach – nazywali go „Szrama” od cięcia na twarzy, pamiątki po historii miłosnej z młodości. Mimo tak charakterystycznej cechy był nieuchwytny. Używał 47 pseudonimów, władał biegle pięcioma językami i posługiwał się ponad tuzinem paszportów. Zazwyczaj podróżował z kufrem pełnym przebrań, które pozwalały mu w kilka chwil przeistoczyć się w dowolną postać, od rabina po portiera w hotelu. Jeden z agentów Secret Service (cytowany przez „New York Timesa”) miał o nim powiedzieć: „ulotny jak dym z papierosa i czarujący jak marzenie młodej dziewczyny”. Jak sprzedać wieżę Eiffla Wiosną 1925 r. Lustig, czując, że amerykańska policja za bardzo się nim interesuje, wyjechał do Paryża. Tam wpadł na pomysł najśmielszego przekrętu, jakiego kiedykolwiek dokonano. Postanowił sprzedać wieżę Eiffla na złom! Ten pomysł, dziś absurdalny, w latach 20. XX wieku nie był wcale niedorzeczny. Wieża Eiffla nie stanowiła jeszcze wówczas symbolu Paryża i całej Francji. Konstrukcję wzniesiono w 1889 r. na Wystawę Światową i planowano, że będzie stała tylko do 1909 r. Później miała zostać rozebrana albo przeniesiona gdzieś indziej. Wielu paryżan uważało ją za ohydną budowlę szpecącą miasto. Ponadto w latach 20. XX w. wieża zaczęła rdzewieć i rachunki za jej konserwację rzeczywiście – jak przedstawiał to Lustig – drenowały miejską kasę. Oszust zamówił u fałszerza wizytówki i papier listowy z pieczęcią francuskiego rządu. Umieszczono na nich oficjalny tytuł, jaki sam sobie nadał: wicedyrektor Ministerstwa Poczty i Telegrafu. Następnie wysłał zaproszenia do sześciu najważniejszych francuskich przemysłowców specjalizujących się w skupie złomu. Zaproponował im spotkanie w eleganckim Hôtel de Crillon przy placu Zgody. Podczas wystawnego obiadu, prosząc zebranych o dyskrecję, „zdradził”, że rząd Francji rozważa demontaż i sprzedaż wieży Eiffla, ponieważ koszty jej utrzymania i konserwacji są zbyt wysokie. Następnie zabrał przemysłowców na wycieczkę do wieży, żeby sami mogli oszacować rozmiar przedsięwzięcia i zastanowić się nad szczegółami technicznymi jej rozbiórki. Lustig przedyskutował ofertę z każdym z zaproszonych przemysłowców na osobności, głównie po to, aby oszacować, na ile dana osoba skłonna jest złapać przynętę. Ostatecznie na swą ofiarę wybrał André Poissona, przemysłowca próbującego dopiero zdobyć pozycję w Paryżu, któremu bardzo zależało na zbudowaniu sobie reputacji. Ciekawostki o wieży Eiffla – najciekawsze informacje o jej historii, budowie i kontrowersjach Trudno wyobrazić sobie wycieczkę do Paryża bez wjazdu na wieżę Eiffla. Zastanawiasz się, jakiego rodzaju kontrowersje wzbudzała wieża Eiffla? Ciekawostki i intrygujące fakty na temat tej k... Oszust ucieka z walizką pełną pieniędzy Przestępca wyprzedzał swoją epokę jeśli chodzi o techniki psychologicznej manipulacji. Przede wszystkim potrafił bezbłędnie zagrać godnego zaufania urzędnika. W prywatnym kodeksie, który spisał wiele lat później, znalazły się takie punkty jak: nigdy nie być nieporządnie ubranym, nigdy się nie upijać, nigdy nie pysznić się w towarzystwie, cierpliwie słuchać rozmówcy, nigdy nie wyglądać na znudzonego, a także „czekać, aż druga strona ujawni poglądy polityczne lub religijne i wtedy zgodzić się z nimi”. Potrafił więc bezbłędnie wytypować i usidlić ofiarę. Prawdziwy geniusz Lustiga ujawnił się, kiedy Poisson zaczął mieć wątpliwości. Wówczas oszust napomknął, że jego zarobki jako urzędnika państwowego są niskie i wskazana byłaby łapówka. To uspokoiło Poissona – łapownictwo kwitło bowiem w paryskich ministerstwach. Przedsiębiorca uważał, że paradoksalnie chęć dorobienia na boku świadczy o uczciwości Lustiga. Poisson ofiarował mu 20 tys. dolarów jako dodatek do głównej oferty opiewającej na 50 tys. dolarów. Zarówno łapówkę, jak i zapłatę za wieżę Eiffla Poisson wręczył Lustigowi w gotówce. Niecałą godzinę później Lustig z walizką pełną pieniędzy siedział już w pociągu do Wiednia. Po ucieczce uważnie śledził gazety, spodziewając się, że lada dzień wypłyną informacje o oszustwie. Ku jego wielkiemu zdziwieniu przez miesiąc w prasie nie pojawiła się żadna wzmianka na ten temat. Upokorzony Poisson, wściekły, że dał się łatwo oszukać, nie zawiadomił policji. Aresztowanie Lustiga Wówczas Lustig zdecydował się powtórzyć szwindel. Wrócił do Paryża i w identyczny sposób próbował naciągnąć sześciu innych przemysłowców. Tym razem wytypowany przez niego biznesmen nabrał podejrzeń i powiadomił policję, pokazując funkcjonariuszom wszystkie dokumenty, jakie otrzymał od Lustiga. Oszust zdołał jednak umknąć i przedostał się do Ameryki. Lustig został aresztowany dopiero dziesięć lat później. Jego pojmanie nie miało nic wspólnego z próbą sprzedaży wieży Eiffla. W latach 30. XX w. oszust wymyślił metodę tak dokładnego fałszowania banknotów, że nawet bankierzy nie potrafili ich odróżnić od prawdziwych. Zuchwale podrabiał banknoty studolarowe, chociaż te sprawdzano najdokładniej. Postawiło to w stan gotowości całą policję Stanów Zjednoczonych, a rząd obawiał się osłabienia pozycji dolara. Lustiga schwytał w maju 1935 r. agent Peter A. Rubano, który poprzysiągł sobie, że zobaczy oszusta za kratkami. Nie na długo. 1 września Lustig uciekł z więzienia przez okno po linie splecionej z prześcieradeł. Po raz drugi schwytano go prawie miesiąc później. Agenci musieli staranować jego samochód, gdyż nie chciał się zatrzymać. Lustig został skazany na 20 lat więzienia i 27 kwietnia 1936 r. osadzony w Alcatraz. Odsiedział tylko 11 lat, zmarł z powodu zapalenia płuc. Victor Lustig był niewątpliwie najbardziej utalentowanym oszustem swoich czasów. Próba drugiego oszustwa nie powiodła się, bo choć Poisson nie zgłosił sprawy policji, w środowisku przemysłowców z pewnością krążyły już plotki dotyczące nieudanej transakcji.
Czerwcówka 2024 za granicą. Tanie loty (nie tylko) do Włoch kuszą Polaków
Czerwcówka jest kolejną – zaraz po majówce – okazją do kilkudniowego wypoczynku przed rozpoczęciem sezonu wakacyjnego. Sprawdź, dokąd warto się wybrać na długi weekend czerwcowy, nie wydając przy tym fortuny.
W tym artykule: Czerwcówka 2024 – tanie loty z Polski Gdzie jechać na długi weekend czerwcowy? Majówka 2024 już zaplanowana? Jeśli tak, to pora o pomyśleć o długim weekendzie czerwcowym, czyli czerwcówce. Z pomocą przychodzą eksperci popularnej platformy podróżniczej, którzy przygotowali zestawienie kierunków idealnych na krótki urlop w niskiej cenie. Na liście m.in. Ateny, Paryż czy Wenecja. Czerwcówka 2024 – tanie loty z Polski Boże Ciało w 2024 r. wypada dosyć wcześnie, bo w czwartek, 30 maja. Warto zatem rozważyć wzięcie urlopu dzień później, by cieszyć się przedłużonym weekendem i udać się w kolejną wymarzoną podróż. Sprzyja temu nie tylko kalendarz, ale również ceny biletów lotniczych, które na dwa miesiące przed czerwcówką nie poszybowałby jeszcze w górę i są wciąż dość atrakcyjne, jak na ten okres. – Nasze wspólne badania z agencją GfK potwierdzają, że najwięcej podróżujących Polaków (65%) rezerwuje city breaki od 1 miesiąca do ponad 3 miesięcy przed podróżą. Wykupienie biletów lotniczych z takim wyprzedzeniem pozwala sporo zaoszczędzić. A z badań wiemy, że dla ponad połowy ankietowanych Polaków (52%) okazyjna cena lotów to najważniejsza kwestia przy organizacji kilkudniowego wyjazdu – wyjaśnia Deniz Rymkiewicz, ekspert eSky.pl . Dni wolne od pracy 2024. Weź 10 dni urlopu, by wypoczywać przez 33 Kiedy najlepiej wziąć urlop w 2024, by móc cieszyć się wakacjami jak najdłużej? Ci, którzy dobrze zagospodarują swoim kalendarzem, mogą liczyć nawet na miesiąc wolnego. Opracowaną przez platformę eSky.pl listę najtańszych kierunków na długi weekend czerwcowy otwierają Włochy, gdzie polecimy już z mniej niż 400 zł w obie strony. Zainteresowani krótkim urlopem do słonecznej Italii mają do wyboru Wenecję, Rzym oraz Pizę. I tak za lot z Katowic do „Pływającego Miasta” w dniach 31 maja–4 czerwca zapłacimy 244 zł; 381 zł z Gdańska do włoskiej stolicy (31 maja–4 czerwca) oraz 390 zł za połączenie Wrocław–Piza (2–4 czerwca). Osobom, które chcą przeznaczyć maksymalnie 400 złotych na bilety lotnicze, proponujemy Paryż (29–31 maja; Modlin–Beauvais). Stolica Francji na przełomie lipca i sierpnia będzie gospodarzem 32. Letnich Igrzysk Olimpijskich. Dlatego końcówka maja to ostatni dzwonek, by zarezerwować wycieczkę nad Sekwanę w przystępnej cenie. Miłośnikom serialu „Gry o tron” polecamy z kolei chorwacki Dubrownik, gdzie kręcono hitową produkcję. Za loty w dwie strony w dniach 2–5 czerwca (wylot z Wrocławia) zapłacimy 389 zł. Miasto słynie z licznych zabytków, masy atrakcji, pięknej architektury, przepysznej kuchni oraz nocnego życia. Ten aquapark oferuje „lato przez cały rok”. Polacy upatrzyli go sobie już dawno 28 zjeżdżalń, 14 basenów i „lato przez cały rok”. A to wszystko zaledwie godzinę drogi od polskiej granicy. Mowa o jednym z największych parków wodnych w Europie, który swoją ofertą... Gdzie jechać na długi weekend czerwcowy? Inne propozycje? Za niewiele więcej niż do Paryża czy Dubrownika polecimy do Aten. Ze stolicy Dolnego Śląska do stolicy Grecji dolecimy za 404 zł w dwie strony (2–5 czerwca). Spragnionych hiszpańskiego słońca z pewnością zainteresuje natomiast połączenie Katowice–Walencja za 451 zł, także w dniach 2–5 czerwca. Warto jednak pamiętać, że im bliżej dnia wylotu, tym większe szanse, że ceny biletów wzrosną. Dlatego jeśli planujemy długi weekend czerwcowy spędzić poza domem, warto zarezerwować sobie wyjazd już teraz. Źródło: eSky.pl. Szukasz fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska”. Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Medale olimpijskie z fragmentów najważniejszej budowli Paryża. Pierwsza taka inicjatywa w historii
Takie medale olimpijskie mogły powstać tylko w Paryżu. Sportowcy dosłownie będą mogli zabrać ze sobą kawałek miasta. Jak to możliwe?
W tym artykule: Tak będą wyglądały medale olimpijskie w Paryżu Medale olimpijskie kiedyś i dziś Igrzyska olimpijskie w starożytnej Grecji Paryż to jedno z tych miast w Europie, które nie muszą szczególnie starać się o turystów. Stolica Francji (a przy okazji zakochanych par, mody i innych wytworów popkultury) jest tłumnie odwiedzana przez podróżnych niezależnie od miesiąca. W tym roku turystów będzie jeszcze więcej. To dlatego, że Paryż po 100 latach znów organizuje igrzyska olimpijskie. Tak będą wyglądały medale olimpijskie w Paryżu Do rozpoczęcia rozgrywek zostało jeszcze kilka miesięcy, ale organizatorzy już ujawnili, jak będą wyglądać tegoroczne medale olimpijskie. Intryguje jednak nie tylko ich kształt, ale też skład. W każdym ze złotych, srebrnych i brązowych krążków znajdą się bowiem fragmenty żelaza prosto z wieży Eiffla. Jak przekazał w rozmowie z BBC News Thierry Reboul, dyrektor kreatywny IO 2024: to szansa dla sportowców, aby przywieźć ze sobą kawałek Paryża. Nowe medale olimpijskie są oczywiście okrągłe, ale wpisano w nie też sześciokąty. Jak podaje oficjalna strona internetowa igrzysk, jest to „geometryczny kształt Francji”. Na krążkach znalazł się też wygrawerowany napis „Paryż 2024”, koła olimpijskie i logo wydarzenia. Wieża Eiffla powinna zostać wyremontowana. Do prasy trafiły informacje o jej stanie Wieża Eiffla przyciąga miliony turystów rocznie. Mało kto widzi, w jakim stanie jest naprawdę ta słynna budowla. Za stworzenie tegorocznych medali odpowiadał luksusowy paryski dom jubilerski Chaumet. Finalnie te małe dzieła sztuki nawiązują do wieży Eiffla na kilka sposobów. Fragmenty oryginalnego żelaza są zabezpieczone małymi klamrami przypominającymi nity spajające konstrukcję. Z kolei wstążki, na których zawisły medale, są ozdobione na wzór kratowej konstrukcji wieży. Medale olimpijskie i paraolimpijskie są identyczne z przodu, ale różnią na odwrocie. Pierwsze przedstawiają Nike, boginię zwycięstwa ze zniczem olimpijskim w dłoni, a drugie mają wygrawerowany widok na wieżę Eiffla. Medale olimpijskie kiedyś i dziś To normalne, że co 4 lata medale na igrzyskach olimpijskich wyglądają inaczej. Jednak zazwyczaj nie zawierają w składzie nowatorskich materiałów. Zdarza się to sporadycznie. Przykładowo na igrzyskach w Pekinie w 2008 roku w medalach znalazły się kawałki jadeitu, co było nie lada awangardą. Paryż to pierwsze i jak na razie jedyne miasto-gospodarz, które umieściło fragmenty budowli w medalach olimpijskich. W końcu kreatorem trendów się jest, a nie bywa. Co ciekawe, Paryż będzie gospodarzem igrzysk olimpijskich już po raz trzeci. Po raz pierwszy impreza odbyła się nad Loarą w 1900 r. (wtedy też po raz pierwszy wzięły w niej udział kobiety). Druga olimpiada w stolicy Francji odbyła się w 1924 r. Od tego czasu świat zmienił się drastycznie. Technologia poszła do przodu, a ówczesne rekordy zostały pobite. Medale olimpijskie sprzed 100 lat również wyglądały zupełnie inaczej. Zaprojektował je André Rivaud. Krążki przedstawiały wówczas sportowców podających sobie dłonie. Igrzyska olimpijskie w starożytnej Grecji Za igrzyska olimpijskie możemy podziękować starożytnym Grekom. Po raz pierwszy impreza sportowa, organizowana ku czci Zeusa, odbyła się w 776 roku p.n.e. w Olimpii. To właśnie temu miastu igrzyska zawdzięczają swoją nazwę. Na początku zawody trwały jeden dzień. Dopiero później wprowadzono formułę pięciodniową. Jako że w Grecji panował wówczas kult piękna męskiego ciała, sportowcy prezentowali się nago. Wyjątek stanowiły jedynie wyścigi rydwanów i biegi hoplitów. Zwyczaj organizowania igrzysk w Olimpii przetrwał 1168 lat (293 imprezy). Tradycja ostała przerwana w 393 roku n.e. z inicjatywy cesarza Teodozjusza I Wielkiego. Władca uznał wydarzenie za pogańskie i zakazał jego organizacji. Pamięć o święcie sportu zaczęła zanikać. Zainteresowanie igrzyskami odżyło na dobre dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Impulsem było odkrycie przez archeologów pozostałości po najważniejszych budowlach w Olimpii. Wtedy Europa zaczęła interesować się kulturą i sportową tradycją Hellenów. Z inicjatywy francuskiego pedagoga w 1894 roku zwołano Międzynarodowy Kongres dla Wskrzeszenia Igrzysk Olimpijskich. W tym samym roku powołany został Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl), sprawujący nadzór nad przygotowaniami do pierwszych igrzysk ery nowożytnej. Te odbyły się 6 kwietnia 1896 r. w Atenach. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Kiedy otwarcie Notre Dame? Długo wyczekiwany moment zbliża się wielkimi krokami
Wiadomo już, kiedy planowane jest ponowne otwarcie katedry Notre Dame. Wiosną 2019 roku świątynia uległa sporym zniszczeniom w wyniku pożaru i została zamknięta dla zwiedzających.
W tym artykule: Kiedy otwarcie Notre Dame? Odbudowa katedry Co warto wiedzieć o katedrze Notre Dame? Katedra Notre Dame jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Paryża. Niestety, 15 kwietnia 2019 roku w słynnej świątyni wybuchł pożar, w wyniku którego uszkodzone zostały kluczowe elementy strukturalne budowli. Doszło m.in. do zawalenia się dachu, części sklepień, a także XIX-wiecznej iglicy. Co więcej, w pożarze katedra Notre-Dame straciła również akustykę. Od przeszło czterech lat obiekt jest tymczasowo zamknięty dla zwiedzających. Niebawem jednak to się zmieni, bowiem prace nad rekonstrukcją świątyni idą w dobrym kierunku. Kiedy otwarcie Notre Dame? Ze względu na pandemię koronawirusa i prace przygotowawcze, odbudowa katedry na dobre rozpoczęła się dwa lata po wybuchu pożaru. Według wstępnych zapowiedzi prezydenta Francji Emmanuela Macrona, remont miał zostać ukończony przed początkiem letnich igrzysk olimpijskich. Odbędą się one w dniach 26 lipca – 11 sierpnia 2024 roku w Paryżu. Ostatecznie ponowne otwarcie Notre Dame zaplanowano po zakończeniu najważniejszej imprezie czterolecia, dokładnie 8 grudnia 2024 r. Nieco wcześniej, bo jeszcze przed końcem bieżącego roku, zamontowany zostanie najważniejszy dla mieszkańców francuskiej stolicy element. Czyli iglica na dachu świątyni. – Powrót iglicy na niebo Paryża będzie, moim zdaniem, symbolem zwycięstwa w bitwie o Notre Dame – mówił w marcu gen. Jean-Louis Georgelin, cytowany przez agencję AP News. Przypomnijmy, że były szef sztabu armii francuskiej i koordynator odbudowy katedry Notre Dame w Paryżu zmarł w sierpniu 2023 r. w wieku 74 lat podczas samotnej wędrówki w Pirenejach. Odsłonięcie 96-metrowej konstrukcji, wykonanej z litego dębu i wzorowanej na pierwowzorze z XIX w., zaplanowano jeszcze przed Świętami Bożego Narodzenia. Odbudowaną iglicę ponownie zdobić będzie 16 posągów, które nie spłonęły w pożarze, a na czas remontu były przechowywane w Muzeum Cite de l’Architecture et du Patrimoine. Odbudowa katedry Z kolei na początku 2024 roku zakończyć ma się montaż szkieletów nawy i chóru katedry, które także poważnie ucierpiały w czasie pożaru z 15 kwietnia 2019 r. Ku końcowi zbliżają się również prace wewnątrz świątyni. – Jeśli chodzi o renowację wnętrz, kończymy czyszczenie ścian, dekoracji malarskich i sklepień. Stopniowo demontowane są też rusztowania – przyznają rekonstruktorzy pracujący przy odbudowie Notre Dame w rozmowie z francuskimi mediami. View oEmbed on the source website Prawdopodobną przyczyną pożaru z 2019 r. była awaria sieci elektrycznej lub niedopałek papierosa. Śledztwo w tej sprawie wciąż trwa. Przed wydarzeniami z kwietnia 2019 r. katedrę odwiedzało około 13 milionów turystów z całego świata rocznie, co czyniło ją jednym z najpopularniejszych zabytków na Starym Kontynencie. Co warto wiedzieć o katedrze Notre Dame? Notre Dame została zbudowana na polecenie biskupa Paryża Maurice’a de Sully w ciągu 182 lat. Budowa została ukończona w 1345 roku. Nazwa „Notre Dame” po polsku oznacza „Nasza Pani” i odnosi się do Matki Boskiej. W katedrze Notre Dame w 1804 r. odbyła się koronacja Napoleona Bonaparte na cesarza Francuzów. Przed pożarem z 2019 r. we wnętrzu katedry znajdowały się relikwie Męki Pańskiej – Korona Cierniowa oraz gwoździe, którymi przybito Chrystusa do krzyża. Na początku 2022 r., w trakcie prac rekonstrukcyjnych w katedrze Notre-Dame, archeolodzy odnaleźli dwa ołowiane sarkofagi sprzed kilkuset lat. Jeden ze szkieletów należał do wysokiej rangi duchownego, który zmarł w 1710 r. Uczeni twierdzą, że cierpiał najprawdopodobniej na „chorobę królów”, zwaną również dną moczanową. Paryska świątynia zawdzięcza swoją popularność m.in. słynnej historii o dzwonniku Quasimodo, tytułowym bohaterze powieści Viktora Hugo pt. „Dzwonnik z Notre Dame” z 1831 r. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.