Najbardziej zielone miasto świata. W tej europejskiej stolicy natura jest na wyciągnięcie ręki
Coraz więcej osób, zmęczonych tempem życia i nadmiarem betonu, szuka wytchnienia w otoczeniu natury. Zieleń, przestrzeń i czyste powietrze stają się dziś jednym z najważniejszych kryteriów wyboru miejsca do życia i podróżowania. Niektóre miasta potrafią jednak połączyć intensywne życie miejskie z bliskością przyrody. Które z nich uznano zatem za najbardziej zielone na świecie?
Współczesne trendy podróżnicze wyraźnie pokazują, że coraz większe znaczenie ma kontakt z naturą – także w przestrzeni miejskiej. Miasta, które oferują nie tylko zabytki i infrastrukturę, ale również rozległe tereny zielone, parki i dostęp do świeżego powietrza, zyskują na popularności zarówno wśród turystów, jak i mieszkańców. Choć przez lata dominowało przekonanie, że intensywny rozwój urbanistyczny musi oznaczać ograniczenie przestrzeni naturalnych, dziś coraz więcej metropolii udowadnia, że oba te światy mogą się uzupełniać. Lider zielonego stylu życia w Europie Potwierdzają to także analizy ekspertów branży turystycznej. W najnowszym zestawieniu przygotowanym przez Iglu Cruise porównano miasta pod kątem udziału terenów zielonych, jakości powietrza oraz dostępności przestrzeni publicznych sprzyjających wypoczynkowi. Na tej podstawie powstał ranking miejsc, w których natura jest integralną częścią codziennego życia – a na jego czele znalazło się jedno z europejskich miast, które szczególnie wyróżnia się pod tym względem. Na pierwszym miejscu zestawienia znalazło się Oslo – stolica Norwegii, która zdobyła 77,3 pkt i wyróżniła się przede wszystkim wyjątkową dostępnością terenów zielonych oraz wysoką jakością powietrza. To miasto, w którym przyroda przenika przestrzeń miejską i towarzyszy mieszkańcom na co dzień, tworząc spójną i dobrze zaplanowaną tkankę urbanistyczną. Szacuje się, że aż 95% osób żyjących w Oslo ma dostęp do terenów zielonych w promieniu 300 metrów od miejsca zamieszkania, co sprawia, że kontakt z naturą nie wymaga planowania ani dłuższych podróży – wystarczy krótki spacer. Oslo jako najbardziej zielone miasto świata. Natura na wyciągnięcie ręki Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów miejskiej polityki ekologicznej są tzw. „parki kieszonkowe”, czyli niewielkie, często kameralne przestrzenie zielone tworzone m.in. w miejscach dawnych parkingów. Inicjatywa ta rozwijana jest przy współudziale mieszkańców i stanowi przykład konsekwentnego ograniczania ruchu samochodowego na rzecz bardziej przyjaznych, zielonych rozwiązań. Uzupełnieniem tych działań jest tzw. „autostrada dla pszczół” – system roślin i miejsc schronienia dla zapylaczy, który biegnie przez całe miasto i wspiera lokalną bioróżnorodność, jednocześnie wpisując się w szerszą strategię ochrony środowiska. Oslo oferuje również liczne rozpoznawalne przestrzenie rekreacyjne, takie jak Park Pałacu Królewskiego czy Park Vigelanda – największy na świecie park rzeźb stworzony przez jednego artystę, Gustava Vigelanda. Co istotne, granica między miastem a naturą jest tu wyjątkowo płynna. Z centrum można w zaledwie około 20 minut dojechać metrem do rozległych terenów leśnych Oslomarki oraz nad jezioro Sognsvann, skąd rozpoczynają się liczne szlaki piesze i trasy rekreacyjne. Dodatkowo półwysep Bygdøy przyciąga plażami (takimi jak popularna Huk czy spokojniejsza Paradisbukta), oferując dostęp do fiordu Oslo i możliwość wypoczynku w otoczeniu natury bez konieczności opuszczania miasta. Zielone stolice i metropolie świata. Kto jeszcze znalazł się w rankingu? Choć to Oslo zajęło pierwsze miejsce, ranking pokazuje, że zielona transformacja miast staje się globalnym kierunkiem rozwoju, a wiele metropolii skutecznie łączy intensywne życie miejskie z dostępem do natury. Drugą pozycję zajęło Wilno, które wyróżnia się jednym z najwyższych udziałów terenów zielonych w Europie – około 61% powierzchni miasta stanowią obszary naturalne. Stolica Litwy, uhonorowana tytułem Zielonej Stolicy Europy 2025, oferuje unikatowe połączenie dziedzictwa historycznego i przyrody. Nad starówką wpisaną na listę UNESCO unoszą się balony, a wokół niej rozciągają się lasy, parki oraz ponad 1500 kilometrów tras pieszych i rozwijająca się sieć ścieżek rowerowych. Na trzecim i czwartym miejscu uplasowały się Helsinki i Wiedeń – miasta od lat uznawane za wzorcowe pod względem jakości życia i zrównoważonego planowania. W Helsinkach niemal połowę powierzchni zajmują tereny zielone, a charakterystyczna „dzika urbanistyka” sprawia, że lasy i nadmorskie krajobrazy przenikają się z tkanką miejską. Wiedeń natomiast oferuje różnorodność przestrzeni – od reprezentacyjnych ogrodów pałacowych po rozległy Las Wiedeński, będący rezerwatem biosfery UNESCO, a także Wyspę Dunaju, która stanowi ważną przestrzeń rekreacyjną dla mieszkańców. W czołówce znalazły się również miasta spoza Europy, które konsekwentnie inwestują w rozwój zielonej infrastruktury. Canberra, projektowana jako „miasto ogrodów” (5. miejsce), chroni znaczną część swojej powierzchni jako parki narodowe i rezerwaty, natomiast Sydney (6. miejsce) rozwija programy przywracania rodzimych ekosystemów i rozbudowuje sieć parków dostępnych w zasięgu krótkiego spaceru. Singapur (8. miejsce), określany często jako modelowe „miasto w ogrodzie”, integruje naturę z nowoczesną architekturą – od spektakularnych instalacji w Gardens by the Bay, po rozbudowany system zielonych korytarzy i parków. W zestawieniu uwzględniono także Sztokholm (7. miejsce), którego przestrzeń została zaprojektowana w równowadze między wodą, zielenią i zabudową, co zapewnia mieszkańcom stały kontakt z naturą. Reading (9. miejsce), jedyne brytyjskie miasto w rankingu, wyróżnia się rozwiniętą siecią terenów zielonych powiązanych z rzekami Tamizą i Kennet oraz działaniami na rzecz ograniczenia emisji. Listę zamyka natomiast Monachium – jedno z najbardziej przyjaznych pieszym miast Europy, gdzie rozległe parki, takie jak Ogród Angielski, łączą się z ambitną polityką klimatyczną i dążeniem do neutralności emisyjnej w najbliższych latach. Źródła: Iglu Cruise, The Mirror Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nowy warszawski park wyrasta na jedną z najlepszych przestrzeni w mieście. Teraz otrzymał prestiżową nagrodę
Otwarty w zeszłym roku Park Żerański zdobył nagrodę na najlepszą „Przestrzeń publiczną”. Portal o tematyce architektonicznej „Property Design” nagradza obiekty, które w danym roku wyznaczają trendy współczesnej architektury w Polsce. Park, o którego wygranej zdecydowali mieszkańcy Warszawy, wyróżnia się wyjątkową lokalizacją, historią i bioróżnorodnością.
W poprzednich latach nagrody w konkursie „Property Design Awards” otrzymywały takie przestrzenie jak m.in. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, nowy łódzki Plac Wolności czy słynny lubliński dworzec autobusowy. Tegoroczną edycję konkursu zwyciężył jeden z głośniejszych stołecznych projektów 2025 roku – Park Żerański. Ten wyjątkowy obszar zieleni łączy w sobie industrialną przeszłość oraz nowoczesność związaną z tamtejszą ostoją przyrody. Inwestycja już od pierwszych dni po otwarciu podbiła serca warszawiaków, którzy chętnie wybierają się na spacery po nadkanałowych bulwarach. Park Żerański – najlepsza przestrzeń publiczna Uroczysta gala, podczas której wręczono tegoroczne nagrody, odbyła się w ramach wydarzenia 4 Design Days. Było ono zwieńczeniem kilkumiesięcznych prac mających na celu wyłonienie najlepszych obiektów architektonicznych w Polsce. Proces rozpoczął się od wyboru nominowanych przestrzeni spośród propozycji nadsyłanych przez internautów. Po ustaleniu finałowej listy nominacji rozpoczęło się głosowanie, w którym udział wzięli czytelnicy portali „Propertydesign.pl” i „Propertynews.pl”, a także jury konkursowe. W kategorii „Przestrzeń publiczna” zwyciężył stołeczny Park Żerański. Architekt Maciej Maraszek, członek pracowni Archigrest, która stoi za nagrodzonym projektem, w następujących słowach odniósł się do triumfu: „Dziękuję! To był bardzo świadomy proces – świadomy inwestor i społeczność, która wiedziała, czego chce”. Gdzie technika łączy się z naturą – czym wyróżnia się Park Żerański? Jak podaje Urząd Miasta Warszawy, „Park Żerański jest pierwszą tego typu stołeczną przestrzenią z bezpośrednim dostępem do linii brzegowej”. Teren ten powstał bowiem wzdłuż zachodniego nabrzeża Kanału Żerańskiego, wypływającego z Wisły, który przez lata stanowił podstawę lokalnego przemysłu i transportu wodnego. Przy projektowaniu parku nie zapomniano o jego technicznej przeszłości. Nad wodą wbito 100 dalb – drewnianych pali służących do cumowania, a wśród spacerowych alejek znalazło się miejsce na dawne elementy zagospodarowania terenu, takie jak metalowe polery czy wyremontowane pomosty przeładunkowe. Przyroda parku została zaprojektowana zgodnie z najnowszymi trendami, kładącymi nacisk na bioróżnorodność. Północna część parku składa się ze starych prefabrykatów pozostawionych przez nieczynną już Żerańską Fabrykę Elementów Betonowych „Faelbet”, które z czasem porosła gęsta roślinność. Pomysłem architektów było zachowanie tych samoistnie wykształconych ekosystemów i poprowadzenie ścieżek rekreacyjnych wśród tej wyjątkowej formy zieleni. Dzięki temu, mimo nowych prac budowlanych, udało się zachować dziewiczy charakter terenu, który rozwijał się w okolicach Kanału Żerańskiego od lat. Atrakcje Parku Żerańskiego Wśród parkowych zakamarków, będących domem dla wielu płazów i drobnych ssaków, znajdują się liczne obiekty rekreacyjne, z których odwiedzający mogą swobodnie korzystać. Oprócz bulwarów, z których podziwiać można taflę kanału, do dyspozycji spacerowiczów jest m.in. ponad 100 ławek i siedzisk rozmieszczonych wzdłuż parkowych alejek. Dla najmłodszych przygotowano park linowy oraz plac zabaw. Ważnym elementem przestrzeni są również tablice edukacyjne, z których można dowiedzieć się więcej o roli tzw. czwartej przyrody – terenów opuszczonych przez człowieka, na których samoistnie rozwija się niekontrolowana przyroda. Park projektowany był właśnie w duchu tej koncepcji, dając naturze „pełne pole manewru” dla własnej ścieżki rozwoju. Inni laureaci konkursu Podczas gali „Property Design Awards” wręczono także nagrody w innych kategoriach. Wśród najlepszych budynków wyróżniono m.in. drewniany biurowiec Sylva w kaszubskiej wsi Wiele (proj. APA Wojciechowski), hotel Tribe Kraków Old Town (proj. Ingarden & Ewý Architekci) oraz Modelową Szkołę Publiczną w Warszawie (proj. WWAA). Przyznano również jubileuszowe Nagrody Dekady, nawiązujące do 10-lecia konkursu. W tej kategorii wyróżniono m.in. Varso Tower za „Budynek Dekady”, warszawską Halę Koszyki za „Rewitalizację Dekady” oraz Strefę Kultury w Katowicach za „Projekt Miastotwórczy Dekady”. Źródła: UM Warszawa, Zarząd Zieleni m.st. Warszawy, PropertyDesign.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To jeden z ulubionych parków warszawiaków – w tym roku kończy 120 lat
Park Skaryszewski w Warszawie to jedno z najpiękniejszych i najbardziej różnorodnych przyrodniczo miejsc w stolicy. Choć bywa kojarzony głównie jako duży teren rekreacyjny, w rzeczywistości łączy w sobie funkcję parku miejskiego, siedliska wielu gatunków zwierząt i przestrzeni kulturowej z licznymi rzeźbami, pomnikami i układami wodnymi. To miejsce, które zachwyca zarówno spacerowiczów, jak i osoby zainteresowane botaniką, architekturą krajobrazu czy historią Warszawy.
Spis treści: Park Skaryszewski i jego historia Co zobaczyć w Parku Skaryszewskim? Wypoczynek w parku Park Skaryszewski – dlaczego warto odwiedzić? Park Skaryszewski powstał na początku XX wieku. Jego założenie jest datowane na 1905 r., choć prace przy jego zagospodarowaniu trwały aż do 1922 roku. Zaprojektował go jeden z najwybitniejszych polskich ogrodników i architektów zieleni miejskiej tamtych czasów, Franciszek Szanior, który postawił na park w stylu angielskim. Jego układ i dobór roślinności w dużej mierze nawiązuje więc do naturalnych krajobrazów. Park Skaryszewski i jego historia Co wyróżnia park na tle innych założeń urbanistycznych? Od początku miał on pełnić nie tylko funkcję rekreacyjną, ale również edukacyjną i reprezentacyjną. Zakładano bogactwo roślinności, liczne nasadzenia gatunków obcych i rodzimych, większe otwarcia przestrzenne niż w starszych parkach oraz rozbudowany system wodny. Park o wielu nazwach Pierwsza oficjalna nazwa to Park Skaryszewski, która nawiązywała wprost do jurydyki Skaryszew na gruntach wsi Kamion, która została zlikwidowana w XVIII wieku. Na tych terenach w latach późniejszych został założony park. W gwarze warszawskiej park od dawna jest nazywany Skaryszakiem. W dwudziestoleciu międzywojennym nadano mu imię Ignacego Jana Paderewskiego, stąd druga oficjalna nazwa – Park Paderewskiego. Po wojnie nazwisko kompozytora i działacza niepodległościowego zostało usunięte z nazwy parku z powodów politycznych. Zostało ono jednak przywrócone w 1980 roku. Powierzchnia i sposób zagospodarowania parku Powierzchnia Parku Skaryszewskiego liczy około 50 hektarów, co czyni go jednym z największych parków w mieście. Jego przestrzeń jest na tyle zróżnicowana, że w ciągu jednej wizyty można przejść wprost od eleganckich alei do dzikiej, niemal leśnej roślinności, by chwilę później znaleźć się nad malowniczym stawem lub przy niewielkim wodospadzie. Nic dziwnego, że park stale pojawia się w zestawieniach ciekawostek o Warszawie. Co zobaczyć w Parku Skaryszewskim? Niewątpliwym atutem Parku Skaryszewskiego jest jego położenie – w sercu warszawskiej Pragi, która w ostatnich latach przechodzi intensywną rewitalizację i zyskuje na znaczeniu kulturalnym. Park jest duży, urozmaicony i pełen zakątków, których nie sposób odkryć podczas jednego spaceru. Najbardziej charakterystycznym elementem jest Jezioro Kamionkowskie. Spacerując wokół niego, trafia się na pomosty, punkty widokowe i zaciszne miejsca idealne do obserwowania ptaków. Najpopularniejsze atrakcje parku Jednym z najpopularniejszych punktów w Parku Skaryszewskim jest wodospad. Ten niewielki, ale malowniczy element krajobrazu, który powstał jako część zaprojektowanych układów wodnych, zaskakuje wielu odwiedzających, bo trudno spodziewać się takiego miejsca w środku dużego miasta. Oprócz tego w parku znajdziemy: rzeźby i pomniki, m.in. rzeźbę „Rytm” Henryka Kuny czy popiersie Ignacego Jana Paderewskiego, starannie utrzymane aleje spacerowe, prowadzące do różnych stref parku, ogrody kwiatowe i rabaty sezonowe, zmieniające się w zależności od pory roku. Dla osób zainteresowanych przyrodą to także świetne miejsce do obserwacji ptaków wodnych i parkowych. Występuje tu aż 60 gatunków ptaków, z czego ponad 30 zakłada w parku gniazda. Wypoczynek w parku Park Skaryszewski to przestrzeń zaprojektowana w taki sposób, by każdy, niezależnie od wieku i sposobu spędzania wolnego czasu, znalazł coś dla siebie. Liczne alejki, wytyczone trasy spacerowe oraz naturalne otoczenie sprzyjają relaksowi i wyciszeniu. Jest to świetne miejsce zarówno na szybki spacer, jak i dłuższe, spokojne przechadzki z dala od miejskiego gwaru. Dla rodzin z dziećmi park oferuje: duże, zielone polany idealne do zabaw, liczne ławki i miejsca piknikowe, możliwość obserwacji dzikiej przyrody. Park jest także chętnie odwiedzany przez osoby szukające spokojnego miejsca do pracy z laptopem, czytania książek albo medytacji. Dzięki dużej powierzchni można łatwo znaleźć mniej uczęszczane miejsca, nawet w słoneczne weekendy. Czy do parku Skaryszewskiego można wejść z psem? Tak, wejście z psem jest dozwolone, jednak obowiązują standardowe zasady bezpieczeństwa i współkorzystania z przestrzeni publicznej. Czworonoga należy prowadzić na smyczy, a w miejscach bardziej uczęszczanych warto zadbać o dodatkową kontrolę. Czy w Parku Skaryszewskim można zrobić piknik? Piknik to popularna forma spędzania czasu w Parku Skaryszewskim. Najczęściej wybierane są polany w pobliżu jeziora oraz okolice alei głównych. Trzeba jedynie pamiętać o pozostawieniu porządku i stosowaniu się do zakazu używania otwartego ognia. Park cieszy się dużym zainteresowaniem amatorów piknikowania szczególnie w sezonie wiosenno-letnim. Coś dla aktywnych, czyli ile ma pętla w Parku Skaryszewskim? Osoby uprawiające sport często wybierają park jako miejsce treningów biegowych i spacerów nordic walking. Pętla wokół Parku Skaryszewskiego ma około 1,8 km długości, choć długość trasy można łatwo modyfikować, korzystając z licznych bocznych alejek. Park ceniony jest przez biegaczy z uwagi na sporą szerokość alejek i równą nawierzchnię. Na jego plus działa też zacienienie tras i zróżnicowanie krajobrazu – dzięki temu nawet dłuższe treningi nie są tak nużące. To dobre miejsce zarówno na spokojne wybieganie, jak i intensywniejszy trening wśród zieleni. Park Skaryszewski – dlaczego warto odwiedzić? Park Skaryszewski to nie tylko przestrzeń rekreacyjna, ale przede wszystkim wyjątkowy przykład myślenia o zieleni miejskiej jako integralnej części życia mieszkańców. Choć znajduje się w jednej z najstarszych części Warszawy, nadal pozostaje nowoczesnym, funkcjonalnym i stale rozwijającym się parkiem. To miejsce, w którym można odpocząć, pobiegać, poczytać książkę, odbyć rodzinny spacer, zrobić zdjęcia przy sztucznym wodospadzie, odkryć mniej znane zakątki prawobrzeżnej Warszawy i zwyczajnie złapać oddech od codzienności. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
„To najdziwniejszy park w Europie” – powstał jako luksusowe osiedle mieszkaniowe
Park Güell to jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Barcelony – bajkowa przestrzeń, w której architektura splata się z naturą, a każdy detal niesie głębokie znaczenie. Dzieło Antoniego Gaudíego, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, jest nie tylko perłą katalońskiego modernizmu, ale też swoistym manifestem duchowym i artystycznym. To miejsce, które trudno zamknąć w prostych kategoriach – to zarazem park, galeria sztuki, ogród botaniczny i laboratorium form architektonicznych. Dla jednych jest dowodem geniuszu Gaudíego, dla innych – przestrzenią niemal mistyczną, w której każdy zakątek skrywa symboliczne przesłanie.
Spis treści: Park Güell – co to za miejsce? Antoni Gaudí i jego wizja natury w architekturze Park Güell w Barcelonie – architektura i symbolika Czas zwiedzania i współczesne znaczenie Parku Güell Zanim Park Güell stał się ikoną Barcelony, był częścią śmiałej wizji katalońskiego przemysłowca Eusebiego Güella. Na początku XX wieku, zafascynowany ideą angielskich miast-ogrodów, Güell postanowił stworzyć luksusowe osiedle mieszkaniowe z dala od hałasu centrum. Na wzgórzach El Carmel, skąd rozciągał się widok na morze i miasto, planowano wzniesienie 60 domów otoczonych bujną zielenią, z dostępem do ogrodów, alejek spacerowych i wspólnych przestrzeni. Park Güell – co to za miejsce? Do realizacji projektu zaproszono Antoniego Gaudíego, architekta już wówczas znanego z niezwykłej wyobraźni i zamiłowania do natury. Gaudí miał przekształcić wzgórze w harmonijny krajobraz, w którym zabudowa współgra z przyrodą. Projekt jednak nie odniósł sukcesu komercyjnego – wzniesiono zaledwie kilka budynków, a z planowanego osiedla powstał ostatecznie park publiczny. Mimo to przestrzeń ta zyskała nowe życie: stała się jednym z najważniejszych dzieł modernizmu katalońskiego i ulubionym miejscem mieszkańców Barcelony. Antoni Gaudí i jego wizja natury w architekturze Twórczość Gaudíego wymyka się prostym definicjom. Jego styl łączył inspiracje gotykiem, przyrodą i wiarą katolicką (jest też twórcą innej ikony Barcelony, kościoła Sagrada Familia). W jego architekturze linie proste ustępowały miejsca krzywiznom, a materia ożywała w dynamicznych kształtach przypominających formy organiczne – muszle, fale, pnie drzew czy kolonie termitów. W Parku Güell Gaudí w pełni rozwinął swoją filozofię projektowania w zgodzie z naturą. Nie narzucał krajobrazowi sztucznych form, lecz czerpał z jego ukształtowania. Wykorzystał miejscowy kamień, uformował aleje tak, by podkreślały naturalne krzywizny terenu, a kolumny i łuki wtopił w skały i zbocza. Jego celem było stworzenie architektury, która nie rywalizuje z naturą, lecz staje się jej kontynuacją. Warto zauważyć, że Gaudí przywiązywał ogromną wagę do symboliki. Każdy element parku miał swoje znaczenie – religijne, przyrodnicze lub narodowe. W jego koncepcji natura była dziełem Boga, a architekt – jedynie interpretatorem boskiego porządku. Park Güell można więc odczytywać jako swoistą „Biblię w kamieniu”, gdzie każdy motyw jest częścią większej, duchowej całości. Nic więc dziwnego, że park trafił na naszą listę niezwykłych miejsc Europy. Park Güell w Barcelonie – architektura i symbolika Zwiedzanie Parku Güell w Barcelonie przypomina spacer po świecie z pogranicza jawy i snu. Już na wejściu wita turystów monumentalna brama z kutego żelaza z dwiema pawilonami. Tuż za bramą znajdują się szerokie schody prowadzące ku głównej części parku. Ich centralny punkt stanowi słynna salamandra z mozaiki, znana jako El Drac. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Barcelony. Według interpretacji historyków sztuki może ona przedstawiać mitycznego smoka strzegącego wejścia do ogrodów Hesperyd lub symbol odrodzenia natury. Schody prowadzą do tzw. Sali Stu Kolumn – w rzeczywistości wspiera ją 86 kolumn przypominających pnie drzew. Gaudí zaprojektował ją jako halę targową dla przyszłych mieszkańców osiedla. Jej sufit pokryty jest barwnymi mozaikami z kawałków ceramiki, szkła i porcelany. Technika ta, zwana trencadís, stała się znakiem rozpoznawczym katalońskiego modernizmu. Z Parku Güell roztacza się panorama Barcelony z widokiem na Morze Śródziemne i wieże Sagrady Famílii. W jego obrębie znajdują się również liczne ścieżki spacerowe, wiadukty i pergole zaprojektowane w taki sposób, by stapiały się z otoczeniem. Każdy z nich ma własny rytm i strukturę przypominającą formy skalne. Gaudí wykorzystywał lokalne materiały, dzięki czemu architektura zdaje się wyrastać z ziemi. Park Güell jako manifest modernizmu katalońskiego W szerszym kontekście Park Güell to nie tylko dzieło architekta, lecz także manifest epoki. Kataloński modernizm (Modernisme Català) był ruchem artystycznym łączącym inspirację naturą z potrzebą podkreślenia lokalnej tożsamości. W czasach, gdy Katalonia zabiegała o autonomię kulturową, architektura Gaudíego stała się wyrazem narodowej dumy. Gaudí nie tylko czerpał z przyrody, ale też z katalońskiego folkloru i tradycji rzemieślniczych. W tym sensie Park Güell w Barcelonie można odczytywać jako opowieść o duchowości i tożsamości narodu – o dążeniu do harmonii między człowiekiem, naturą i Bogiem. Czas zwiedzania i współczesne znaczenie Parku Güell Dziś Park Güell w Barcelonie przyciąga kilka milionów turystów rocznie i jest jednym z najczęściej odwiedzanych zabytków Hiszpanii. Od 1984 roku znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Warto zaplanować wizytę z wyprzedzeniem – bilety do części płatnej najlepiej rezerwować online. Przeciętny czas zwiedzania Parku Güell wynosi około 2 godzin, choć miłośnicy architektury często przebywają tu dłużej. W godzinach porannych park jest spokojniejszy i pozwala w pełni docenić detale mozaik oraz grę światła na kolumnach. Ciekawostką jest fakt, że w jednym z budynków mieszkał sam Gaudí, zanim przeniósł się bliżej swojej największej budowy – Sagrady Famílii. Dziś mieści się tam Casa Museu Gaudí, prezentująca meble i projekty jego autorstwa. Park Güell jest nie tylko atrakcją turystyczną, ale też ważnym miejscem kultury. Odbywają się tu koncerty i wystawy. To także przestrzeń edukacyjna – przykład, jak architektura może inspirować do refleksji nad relacją człowieka z przyrodą. Patrząc na falujące ławki, ceramiczne smoki i kamienne kolumny, trudno nie ulec wrażeniu, że Park Güell to coś więcej niż park miejski. To dzieło, które łączy architekturę, rzeźbę, urbanistykę i duchowość w jedno. Antoni Gaudí stworzył tu mikrokosmos, w którym każdy detal ma sens, a każdy zakręt ścieżki prowadzi ku nowemu odkryciu. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Arboretum Wojsławice to niezwykłe miejsce. Próżno szukać drugiej tak imponującej kolekcji roślinnej
Arboretum Wojsławice to wyjątkowe miejsce, które cieszy się ogromną popularnością wśród turystów. Jest tłumnie oblegane, ale nie sposób odczuć tam ścisku. Wspaniały ogród dendrologiczny ma powierzchnię aż 60 ha, więc każdy zwiedzający może przechadzać się tam z dużą swobodą. Swobodą i przyjemnością, bo panuje tam iście bajkowa atmosfera. Co do zaoferowania ma ten wspaniały ogród? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Od romantycznego ogrodu do arboretum Arboretum Wojsławice to miejsce stworzone do odpoczynku Co jeszcze można zobaczyć w Wojsławicach? Niemcza, niewielkie miasto w województwie dolnośląskim, rozciąga się wśród ukształtowanych południkowo pasm Wzgórz Gumińskich, Krzyżowych i Dębowych, wchodzących w skład chronionego krajobrazu Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich. Wśród wspaniałej przyrody, w dzielnicy Wojsławice, znajduje się niesamowity twór ludzkich rąk – Arboretum Wojsławice. Wprost trudno uwierzyć, że to zapierające dech w piersiach miejsce jest oddalone od Wrocławia o zaledwie 50 km. Od romantycznego ogrodu do arboretum Pierwsze pisemne wzmianki o parku w Wojsławicach pochodzą z księgi adresowej, datowanej na 1880 rok. Zachowane mapy topograficzne z 1827 roku sugerują jednak, że taki obiekt istniał tam już w latach 20. XIX wieku. To właśnie wtedy przy parku wzniesiono pałac, który uległ zniszczeniu w latach 60. XIX wieku. Początki parku w Wojsławicach Od 1848 roku wojsławickim majątkiem zarządzali przedstawiciele rodu von Aulock. Tuż przy folwarku utworzono wtedy dwa przedzielone groblą stawy. Na wale ziemnym posadzono dęby szypułkowe, co sugeruje, że niemieccy szlachcice chcieli wykorzystać wyjątkowe walory przyrodnicze tego terenu do założenia ogrodu o charakterze romantycznym. Właścicielom Wojsławic z rodu von Aulock przypisuje się też uprawę drzew obcego pochodzenia: sosny wejmutki, kasztanowca zwyczajnego, tulipanowca amerykańskiego i dębu czerwonego. Pod tym względem, wojsławicki park był ewenementem na całym Śląsku. Dzieło życia Fritza von Oheimba Swój obecny charakter ogród zawdzięcza Fritzowi von Oheimbowi, botanikowi, który w 1880 roku został właścicielem dóbr wojsławickich. Dysponując odpowiednią wiedzą na temat miejscowego mikroklimatu i panujących tam warunków glebowych, śląski ziemianin przystąpił do przebudowy parku, powiększając jego teren i wytyczając kręte alejki. Uzbroił teren w instalację wodną i przystąpił do realizacji swojej wizji. Obrzeża parku wyznaczały ogromne buki, cisy, lipy, dęby, świerki i sosny. Część wewnętrzną wypełnił drzewami, krzewami i roślinami zielonymi, które pozostawały atrakcyjne kolorystycznie przez cały rok. Osiągnął ogromny sukces w uprawie krzewów różaneczników. W 1920 roku na jego kolekcję tych wymagających roślin składało się ponad 4 tys. okazów w ok. 300 odmianach. Upadek i odbudowa parku Druga połowa XX wieku nie była zbyt łaskawa dla wspaniałego parku. W tamtym czasie teren ten często wielokrotnie właścicieli, a zabudowa dworska i parkowe instalacje zaczęły niszczeć. Zaginęła także cześć roślin i kto wie, jak dziś wyglądałby ten teren bez pomocy instytucji i ludzi, którzy systematycznie uzupełniali tamtejszą kolekcję. Komisja Ogrodów Botanicznych i Arboretów w Polsce zadecydowała o zmianie statusu parku na arboretum w 1977 roku. Sześć lat później, obiekt o powierzchni niemal 5 ha doczekał się wpisu do rejestru zabytków kultury. W 1988 roku pieczę nad tym terenem zaczął sprawować Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Wówczas ogród zaczął rozkwitać, dosłownie i w przenośni. Już w 1990 roku do obszaru arboretum przyłączono 5 ha nowych gruntów. 15 lat później ogród osiągnął powierzchnię 62 ha. Nadal powstają tam nowe alejki i sadzone są nowe gatunki roślin. Arboretum Wojsławice to miejsce stworzone do odpoczynku Arboretum Wojsławice służy przede wszystkim celom naukowym, ale nie tylko. Każdy, kto na własne oczy chce zobaczyć to bajkowe miejsce, może udać się tam od 13 kwietnia do 26 października. Teren jest doskonale przygotowany na przyjazd zwiedzających. Nie brakuje tam drewnianych altan i ław, przy których można odpocząć. Są miejsca piknikowe, a nawet paleniska, gdzie całkowicie legalnie można rozpalić ognisko i upiec kiełbaskę. Rośliny to największe bogactwo ogrodu Kolekcja wojsławickiego arboretum obejmuje ponad 6,5 tys. odmian i gatunków roślin drzewiastych i ponad 7,4 tys. odmian i gatunków bylin. Już w kwietniu rozpoczyna się tam niesamowity spektakl natury, który trwa aż do września. W kwietniu do życia budzą się wczesne byliny i krzewy – magnolie, narcyzy, fiołki, ciemierniki i kaczeńce. W maju zaczynają tam kwitnąć rododendrony, piwonie, azalie, magnolie i krzewy z rodziny wrzosowatych. W czerwcu rozkwitają historyczne odmiany czereśni, róże i funkie. Lipiec to z kolei miesiąc liliowców. Sierpień jest czasem kwitnienia hortensji, floksów, powojników, budlei, zawilców, astrowatych, jeżówki i traw. We wrześniu można podziwiać buki, klony i miskanty. Październik to przygotowanie do zakończenia sezonu. Z tej okazji w arboretum odbywają się festiwale i inne imprezy. W 2025 roku ostatni spacer z przewodnikiem zaplanowano na 20 października. Trasy zwiedzania Na terenie arboretum wyznaczono dwie trasy zwiedzania. Pierwsza, krótsza, obejmuje jedynie centralną część ogrodu. Na jej pokonanie trzeba zarezerwować 1–2 godz. Dłuższa pozwala lepiej poznać tamtejsze kolekcje roślinne, a także zahacza o punkt widokowy na pasma Sudetów. W tym wariancie zwiedzanie wojsławickiego ogrodu zajmuje ok. 3–4 godz. Co jeszcze można zobaczyć w Wojsławicach? Wspaniałe okazy flory są główną atrakcją tego magicznego miejsca. Główną, ale nie jedyną. Niemałą atrakcją wojsławickiego arboretum jest zabytkowy folwark, na terenie którego znajduje się wiele ciekawych miejsc. W tym miejscu należy wskazać na skansen dawnych narzędzi ogrodniczych i rolniczych i unikatową kuźnię kołową. Organizowane są tam także wystawy tematyczne. Przechadzając się tamtejszymi alejkami, warto obrać kurs na Czereśniowe Wzgórze. To jedna z najmłodszych części arboretum, założona na zboczach góry Ostrosz. Rozpościera się stamtąd wspaniała panorama, obejmująca Przedgórze Sudeckie, Ślężę, Góry Sowie i Karkonosze. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Nie ma piękniejszego miejsca w regionie”. Ten park to prawdziwy cud Polski
Park Dworski w Iłowej to miejsce inspirowane architekturą i naturą Orientu. Na przełomie XIX i XX w. hrabia Fryderyk von Hochberg stworzył tam pierwszy w Europie ogród japoński.
W tym artykule: Nowe życie hrabiego Miłość do Japonii Spór o drogę Park Dworski w Iłowej – informacje praktyczne Park Dworski w Iłowej nowym cudem Polski Wyobrażam sobie, jak ubrany w elegancką marynarkę przemierza dynamicznym krokiem rozległe trawniki. Towarzyszą mu ukochane psy – w tym sięgający do pasa wilczarz – które czekają na niego, gdy staje i gładząc swoje wysokie czoło, przygląda się terenowi i rozplanowuje kolejne ruchy. W jego głowie rodzi się właśnie pomysł przekształcenia dworskiego terenu w parki i ogrody tematyczne – w tym pierwszy w Europie ogród w stylu japońskim. Friedrich (Fritz) von Hochberg urodził się w 1868 r. w Książu. Był najmłodszym synem księcia Hansa Heinricha XI i jego żony Marii Kleist. Jego ojcem chrzestnym był książę Fryderyk Wilhelm, a udzielaniu sakramentu przyglądał się król Prus, Wilhelm I. Fritz był częścią książęcego świata. To jemu zawdzięczamy dzisiejszy kształt ogrodu pałacowego w Iłowej. – W mojej opinii nie ma piękniejszego miejsca w regionie – zachwala park burmistrz miejscowości Paweł Lichtański. Nowe życie hrabiego Dla mieszkańców Iłowej pałac dworski oraz przynależny do niego park to nie tylko idealne miejsce na niedzielny spacer, ale przede wszystkim ważny punkt zwykłego, codziennego życia. Niemal każdy ma z nim związane jakieś wspomnienia. To tutaj pary umawiają się na randki, to tu seniorzy odpoczywają, podkarmiając gołębie, a uciekający na wagary uczniowie znajdują schronienie przed czujnym okiem nauczycieli. Jak mawia burmistrz Lichtański: „nie ma Iłowy bez tego parku”. Park wyglądałby pewnie inaczej, gdyby nie niekończąca się fala nowych pomysłów i energii cechująca hrabiego Fritza Hochberga. Zanim zabrał się do organizowania przypałacowych terenów zielonych, przeszedł w dzieciństwie ciężką chorobę – gruźlicę kości. Znękany bólem spędzał czas głównie w łóżku, a poruszał się na wózku inwalidzkim, próbując znaleźć ulgę we włoskim słońcu. Szczęśliwy los sprawił jednak, że wynaleziono skuteczne lekarstwo i młodego księcia udało się wyleczyć. Fritz, wyswobodzony od bólu i wózka, rzucił się łapczywie na życie. A że jako hrabia dysponował sporym majątkiem i wpływami, niewiele mu przeszkadzało, by czerpać z każdego dnia pełnymi garściami. Na tle dość konserwatywnej rodziny Hochbergów szybko wyrósł na ekscentryka. Oddawał się bowiem ciągłym podróżom, kolekcjonował dzieła sztuki, malował obrazy. Spędzał całe dni z ukochanymi psami i końmi i co rusz wpadał na jakiś nowy pomysł. Gdy dostał od ojca dobra Halbau koło Żagania – czyli dzisiejszą Iłowę – wybudował tor do psich wyścigów i wzniósł cmentarz, na którym chował ukochane zwierzęta. Miłość do Japonii W 1907 r. hrabia wybrał się w ponadroczną wyprawę na wschód, odwiedzając między innymi Australię, Hongkong, Singapur i Japonię (owocem tej podróży była wznawiana do dziś książka). Daleki Wschód okazał się dla Fritza inspirujący, a szczególne wrażenie zrobiła na nim Japonia, w której przebywał przez dwa miesiące. Zainspirowany podróżami wprowadził orientalny wystrój w Iłowej. Podzielił pałacowy park na kwartały i zarządził stworzenie ogrodów tematycznych: w tym japońskiego i chińskiego. Wysoko sklepione mostki przerzucone nad nurtem wijącej się przez park Czernej Małej od razu nasuwają skojarzenia z Krajem Kwitnącej Wiśni. Oprócz ogrodowej architektury (zachowały się jeszcze kamienne latarnie), inspiracje Japonią widoczne są tu też w rozplanowaniu roślin. Najważniejszy wydaje się gaj różaneczników. Hrabia, zafascynowany filozofią zen, ukształtował wiele elementów ogrodu japońskiego tak, by oddawały one harmonię między niebem, ziemią i człowiekiem. We wschodniej części ułożono w odpowiednim porządku kamienie, a jeden z nich – stojący i mający kształt rombu – symbolizuje niebo. Spór o drogę W kwartale chińskim spacerowicze przystają przy ceglanych murach nazywanych bramami księżycowymi. W ścianach wybito okrągłe okna, które tworzą obramowanie pozwalające patrzącemu wyłuskać z krajobrazu poszczególne sceny: kadr na pałacową wieżę czy zbliżenie na parkowe fontanny. Hrabia zaplanował w zachodniej części parku bindaż – roślinny korytarz – idący aż do Mostku Miłości, przerzuconego nad obecną ulicą Ogrodową. Dało się nim przejść do pałacowego ogródka warzywnego. Ten element chińskiej architektury pojawił się na skutek niekończącego się sporu o prawo do użytkowania drogi, jaki Hochberg toczył z iłowskim fabrykantem Winklerem. Przerzucenie nad nią mostku pagody pozwoliło hrabiemu bez przeszkód przekraczać sporny trakt. Wygospodarował też miejsce na ogród różany – na początku XX w. rzecz niezwykle modna i niemal obowiązkowa w siedzibach arystokracji. Jest także ogród dalii i roślin wrzosowatych oraz łąka kwietna. Trudno dociec, czy hrabią kierowała próżność i chęć pochwalenia się swoimi ogrodniczymi dokonaniami, czy raczej prospołeczne zamiary – w każdym razie udostępniał on pałacowy park do zwiedzania dwa razy w tygodniu. Dziś można po nim spacerować każdego dnia, doszukując się tu i ówdzie śladów po ekstrawaganckich pomysłach niemieckiego hrabiego. Co prawda cmentarz dla psów i koni się nie zachował, jednak niektórzy znajdują ponoć wypłukane przez deszcz z ziemi blaszki z imionami czworonożnych ulubieńców księcia. W tym pełnym spokoju i zieleni miejscu można też przysiąść na ławeczce i pozwolić historii toczyć się dalej. Park Dworski w Iłowej – informacje praktyczne Park jest otwarty całą dobę, a wstęp bezpłatny. W dawnym pałacu mieści się zespół szkół i nie jest on udostępniony do zwiedzania. W oddalonym od Iłowej o 5 km na zachód Borowym znajdują się pozostałości dworu zbudowanego na przełomie XVI i XVII w., należącego w tym czasie do rodziny Promnitzów. W pobliżu jest park z zachowanymi okazami kasztanowców, buków i klonów. Park Dworski w Iłowej nowym cudem Polski Przypomnijmy, że Park Dworski w Iłowej został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. lubuskiego. Wśród nominowanych znalazły się także Lubniewice z Parkiem Miłości im. Michaliny Wisłockiej oraz Łagów. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler
Polski cud natury to fenomen. Dziś mówią o nim wszyscy
Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce. Tym razem w centrum uwagi znalazł się jeden z parków narodowych, którego przyroda jest zarazem piękna i niepokojąca.
W tym artykule: Polski park zachwycił zagraniczne media Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Przywykliśmy już do tego, że Polska trafia na łamy zagranicznych mediów. Zwykle za sprawą dużych miast albo popularnych wśród turystów atrakcji. Tym razem jednak uwagę dziennikarzy przyciągnęło zupełnie inne miejsce. Mowa o Słowińskim Parku Narodowym, który urzekł ich pięknem, dzikością i i spektakularnymi wydmami. Polski park zachwycił zagraniczne media Powstały w 1967 roku Słowiński Park Narodowy jest jednym z 23 parków narodowych w Polsce i jednym z dwóch parków nadmorskich. O jego wyjątkowości niech świadczy fakt, że dekadę po utworzeniu został włączony przez UNESCO do sieci rezerwatów biosfery. Rocznie odwiedza go nawet 400 tysięcy osób, a niewykluczone, że liczba ta wkrótce wzrośnie. Zwłaszcza po publikacji w brytyjskim „Daily Mail”, gdzie autorzy nie kryli zachwytu nad dzikim pięknem tego miejsca. Redakcja serwisu zwróciła szczególną uwagę na ruchome wydmy. Obszar bardziej przypominający pustynię niż typowe polskie wybrzeże doceniono za spektakularne połączenie dzikości i uroku. – Wiele aspektów natury jest równie złowrogich, co pięknych. I z pewnością dotyczy to wydm w Słowińskim Parku Narodowym w Polsce – czytamy na stronie. Jak zauważono, ogromne masy piasku, pchane przez wiatr znad Bałtyku, przesuwają się każdego roku nawet o 10 metrów. Ich powolny, ale nieubłagany ruch zasypuje roślinność i zmienia rzeźbę terenu. Ponadto przypomniano, że wędrujące wydmy od lat są źródłem lokalnych legend, z których jedna powraca wyjątkowo często. – Osoby, które od setek lat zamieszkują bagna i bagienne tereny leśne w pobliżu wydm twierdzą, że pod piaskiem leży co najmniej jedna wioska, która padła ofiarą wiejących wiatrów i przemieszczającej się gleby – zaznacza „Daily Mail”. Dodaje jednocześnie, że pozostałością po dawnym krajobrazie są sosny, niegdyś porastające ten teren. Dziś o ich istnieniu przypominają jedynie wystające z wierzchołków wydm „skamieniałe czubki” drzew. Według brytyjskiego dziennika, park zachwyca nie tylko krajobrazem, lecz także bogatą siecią szlaków prowadzących przez jego najbardziej malownicze zakątki. Za najlepszą bazę wypadową uznał Łebę. Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Zainteresowanie Polską w brytyjskich mediach nie słabnie. Tamara Hinson na łamach „The Independent” opisała Łódź jako miasto o niepowtarzalnym klimacie, którego – jak sama przyznała – mogłyby jej pozazdrościć nawet Kraków i Warszawa. Dziennikarka w swoim tekście wskazała konkretne miejsca, które zrobiły na niej największe wrażenie. Na pierwszym miejscu umieściła Manufakturę, czyli zrewitalizowaną przestrzeń dawnej fabryki. – Obecnie to jedno z najpopularniejszych miejsc w Łodzi. Piękne, ceglane budynki dawnej fabryki mieszczą centrum handlowe, szkołę tańca, kino, restauracje i bary. Choć liczne odniesienia do przemysłowej przeszłości wciąż są tu widoczne – zauważyła Wśród polecanych atrakcji znalazły się również słynna ulica Piotrkowska oraz Pałac Izraela Poznańskiego, przez wielu nazywany „małym Luwrem”. Źródła: Daily Mail; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Największy park narodowy w Europie ma objąć Polskę. Yellowstone to przy nim pikuś
Największy park narodowy w Europie, według wstępnych założeń, swoim zasięgiem obejmie osiem krajów, w tym Polskę. Choć plany są imponujące, nie brakuje głosów sprzeciwu wobec tego pomysłu.
W tym artykule: Międzynarodowy Park Karpat objąłby Polskę Największy park narodowy w Europie ochroni Karpaty? Mieszkańcy są innego zdania Pierwszy park narodowy od 20 lat Ambitna wizja utworzenia największego parku narodowego w Europie zakłada objęcie ochroną terenów aż ośmiu krajów, w tym Polski. Jednak pomysł, choć imponujący, wzbudza mieszane uczucia – od entuzjazmu ekologów po obawy lokalnych społeczności. Szczegóły poniżej. Międzynarodowy Park Karpat objąłby Polskę Greenpeace w swoim apelu do unijnych przywódców i krajów członkowskich wskazał na konieczność powołania Międzynarodowego Parku Karpat. Inicjatywa ma być odpowiedzią na rosnącą degradację lasów, która dotyka także terenów objętych formalną ochroną. Proponowany park miałby powierzchnię 50 tys. km kw., rozciągającą się na terytorium ośmiu państw: Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Austrii, Ukrainy, Serbii. Gdyby projekt doszedł do skutku, byłby to największy park narodowy w Europie. Miałby powierzchnię sześciokrotnie większą niż Yellowstone w USA i większą niż całe terytorium Holandii czy Danii. Polska część Międzynarodowego Parku Karpat objęłaby tereny województw małopolskiego, śląskiego i podkarpackiego. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/12/park-karpaty-3850a30.png" width="2048" height="1551" alt="Międzynarodowy Park Karpat, jeśli powstanie, rozciągnie się na tereny ośmiu państw: Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Austrii, Serbii i Ukrainy" title="Międzynarodowy Park Karpat, jeśli powstanie, rozciągnie się na tereny ośmiu państw: Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Austrii, Serbii i Ukrainy" /> Największy park narodowy w Europie ochroni Karpaty? Celem powstania parku jest nie tylko powstrzymanie wycinki lasów, ale także zachowanie różnorodności biologicznej Karpat, które są domem dla wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt, takich jak niedźwiedzie, rysie czy wilki. Według aktywistów Greenpeace, obecne działania zmierzają w złym kierunku i mogą poważnie zagrażać przyszłości tych terenów. – Dotychczasowe formy ochrony przyrody są niespójne i nieskuteczne. Wciąż co godzinę tracimy aż 4 hektary lasów karpackich. Tymczasem Unia Europejska w Strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 i w prawie o odbudowie przyrody zobowiązała się zarówno do ochrony, jak odtwarzania przyrody. Międzynarodowy Park Karpat jest tym, czego Europa potrzebuje, aby spełnić te zobowiązania i zatrzymać niszczenie karpackich lasów. Przyroda nie zna granic państw, dlatego potrzebujemy jednocześnie działać u nas na miejscu i wypracowywać spójną, ponadnarodową ochronę – zaznacza Aleksandra Wiktor z Greenpeace. Działacze organizacji apelują również do rządu Donald Tuska, który zobligował się do objęcia trwałą ochroną 20% polskich lasów. Ich zdaniem „zobowiązanie powinno objąć w pierwszej kolejności lasy polskiej części Puszczy Karpackiej”, o co apelują także naukowcy i przyrodnicy. – Aby jak najszybciej ocalić polską część Puszczy Karpackiej musimy ją pilnie objąć ochroną krajową, a w kolejnym kroku międzynarodową. Powinno się to stać już teraz w szczególności, że rząd Donalda Tuska zadeklarował, że ochroni przed piłami 20% lasów. Niestety, póki co proces wyłączania lasów z wycinek jest zbyt wolny. Do tej pory niewiele się w tej sprawie zmieniło i polska część Puszczy Karpackiej nadal znika. Politycy muszą w końcu zrozumieć, że nie mamy więcej czasu do stracenia! Najpierw ocalmy nasze polskie najcenniejsze lasy, ale też rozpocznijmy proces współpracy z innymi karpackimi krajami – dodaje Aleksandra Wiktor. Mieszkańcy są innego zdania Nie wszyscy jednak odnoszą się do tego pomysłu z takim entuzjazmem. Mieszkańcy gmin, których tereny objąłby park, zgłaszają swoje wątpliwości. Głos w sprawie zabrał m.in. Andrzej Gąsienica-Makowski. Były poseł i starosta i wieloletni starosta tatrzański przyznał, że lokalne społeczności obawiają się wpływu projektu na ich życie. – Podpisuję się obiema rękami pod ochroną przyrody, ale jeśli nie cierpią przy tym ludzie. Dlatego może początkowo trzeba stworzyć park kulturowy, gdzie już część rzeczy byłoby zakazanych, ale nie wszystkie. Dzięki temu te części Karpat, które dalej mają infrastrukturalne opóźnienia, miałyby czas je nadgonić. Chodzi między innymi o budowę na tym terenie nowych dróg, kolei czy stworzenie infrastruktury turystycznej, z której mieszkańcy tych regionów mogliby żyć, gdy zakaże się im na przykład działalności przemysłowej – stwierdził w rozmowie z Onetem. Osoby, które chcą wesprzeć inicjatywę utworzenia Międzynarodowego Parku Karpat, mogą podpisać specjalnie utworzą przez Greenpeace petycję w tej sprawie za pośrednictwem strony ratujmykarpaty.pl. Pierwszy od 20 lat park narodowy Przypomnijmy, że na początku listopada resort klimatu i środowiska poinformował, że pracuje nad utworzeniem Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry. Byłby to pierwszy nowy park narodowy na mapie Polski od ponad 20 lat. PNDDO miałby powstać na terenie czterech gmin: Szczecin, Gryfino, Kołbaskowo i Widuchowa. Obecnie w Polsce mamy 23 parki narodowe. Największym z nich jest Biebrzański Park Narodowy, zajmujący 592,23 km kw., a najmniejszym – Ojcowski Park Narodowy o powierzchni zaledwie 21,46 km kw. Źródła: greenpeace.org; onet.pl; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Mamy najpiękniejszą przestrzeń publiczną w Europie. Polski park ponownie wyróżniony
Warszawa ma powody do zadowolenia. Zlokalizowany na Mokotowie Park Akcji „Burza” z Kopcem Powstania Warszawskiego otrzymał właśnie Europejską Nagrodę dla Miejskiej Przestrzeni Publicznej. To już kolejne wyróżnienie dla tego symbolicznego miejsca na mapie stolicy.
W tym artykule: Warszawski park nie miał sobie równych Park Akcji „Burza” z kolejną nagrodą Sukces goni sukces W ostatnim czasie coraz częściej informujemy o nagrodach i wyróżnieniach, jakie otrzymują polskie projekty obiektów użyteczności publicznej. Raptem kilka dni temu donosiliśmy, że otwarty na początku tego roku Dworzec Metropolitalny w Lublinie zdobył „architektonicznego Oscara”, a już dziś mamy kolejne dobre wieści. Tym razem doceniony za granicami naszego kraju został warszawski Park Akcji „Burza”. Warszawski park nie miał sobie równych Znajdujący się na warszawskim Czerniakowie Park Akcji „Burza” okazał się bezkonkurencyjny i zdobył Europejską Nagrodę dla Miejskiej Przestrzeni Publicznej. Grono jurorów doceniło stołeczną realizację za umiejętne połączenie historii i ekologii, które wspólnie tworzą przestrzeń wyjątkową pod każdym względem. I, co ważne, dostosowaną do codziennych potrzeb mieszkańców. – Nowy park w centrum Warszawy w innowacyjny sposób nawiązuje do historii miejsca poprzez wykorzystanie ruin z okresu II wojny światowej, by stworzyć dostępną i przyjemną przestrzeń publiczną łączącą historię, rekreację i wrażliwość ekologiczną – czytamy w uzasadnieniu jury. Europejska Nagroda Przestrzeni Publicznych (European Prize for Urban Public Space) przyznawana jest przez Centrum Kultury Współczesnej w Barcelonie (CCCB). Konkurs ma charakter cykliczny. Odbywa się co 2 lata, począwszy od 2000 roku. Do tegorocznej edycji wydarzenia zgłoszonych zostało 297 projektów z 35 państw. W finałowej rundzie – oprócz polskiej propozycji – znalazły się także realizacje z Belgii, Hiszpanii, Szwajcarii i Gruzji. Park Akcji „Burza” z kolejną nagrodą Park Akcji „Burza” z Kopcem Powstania Warszawskiego powtórzył tym samym sukces Centrum Dialogu „Przełomy” w Szczecinie, które w 2016 r. również okrzyknięto najlepszą przestrzenią publiczną w Europie. Dla stołecznej realizacji to pierwsze tak duże wyróżnienie na arenie międzynarodowej. Do tej pory park mógł się pochwalić jedynie lokalnym nagrodami, w tym Grand Prix Nagrody Architektonicznej tygodnika „Polityka”, Grand Prix nagrody architektonicznej prezydenta Warszawy oraz wyróżnieniami za projektowanie przestrzeni publicznej i za rozwiązania proekologiczne. Przypomnijmy, że nowy wygląd parku jest efektem rewitalizacji zakończonej latem 2023 r. Za projekt odpowiedzialni byli architekci z pracowni Archigrest i topoScape, a prace budowlane powierzono firmie Remondis. Przestrzeń parku została uporządkowana tak, by nie zatracić jego historycznego charakteru, jednocześnie wprowadzając elementy wspierające przyrodę. Od czerwca 2024 r. mieszkańcy mogą korzystać z odnowionego placu wejściowego, którego centralnym elementem jest mikrolas Miyawakiego. Inwestycja zrealizowana była w ramach projektu unijnego, współfinansowanego z Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020. Sukces goni sukces Władze oraz mieszkańcy stolicy mają jednak więcej powodów do radości, bowiem docenione poza granicami naszego kraju – już po raz kolejny – zostało również Muzeum Historii Polski na terenie Cytadeli Warszawskiej. Otwarty przed rokiem obiekt uznano za najlepszą inwestycję w sektorze kulturalnym na świecie podczas konkursu ULI Global Awards for Excellence 2024. I to zaledwie kilka miesięcy po tym, jak zaprojektowana przez pracownię WXCA siedziba muzeum trafiła na listę The World’s Most Beautiful Museums 2024, obejmującą najpiękniejsze muzea globu. Źródła: Zarząd Zieleni m. st. Warszawy, National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Rudawski Park Krajobrazowy to jeden z największych skarbów Dolnego Śląska. Te góry trzeba zobaczyć!
Rudawski Park Krajobrazowy słynie ze wspaniałych krajobrazów, na które składają się grzbiety górskie o zróżnicowanej formie i fantazyjne formacje skalne. Warto jednak pamiętać, że atrakcje tego malowniczego obszaru nie ograniczają się wyłącznie do gór i skał. Na terenie parku można podziwiać także wspaniałe okazy flory i fauny, a także liczne obiekty historyczne. Gdzie znajduje się Rudawski Park Krajobrazowy? Co warto zobaczyć, będąc na miejscu? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Gdzie znajduje się Rudawski Park Krajobrazowy? Charakterystyka Rudawskiego Parku Krajobrazowego Ochrona przyrody w Rudawskim Parku Krajobrazowym Fauna i flora Rudawskiego Parku Krajobrazowego Co warto zobaczyć w Rudawskim Parku Krajobrazowym? Gdy mowa o górskich atrakcjach Dolnego Śląska, wielu osobom w pierwszej kolejności na myśl przychodzą Karkonosze. O ile nie sposób nie zgodzić się, że najwyższe pasmo Sudetów to idealne miejsce na pieszą wędrówkę, to nie należy zapominać, że wiele atrakcji oferuje także Rudawski Park Krajobrazowy. Obszar położony na pograniczu łańcucha Sudetów Środkowych i Zachodnich to istna gratka dla miłośników wspaniałych widoków, zachwycającej przyrody i obiektów o wartości historycznej. Gdzie znajduje się Rudawski Park Krajobrazowy? Rudawski Park Krajobrazowy został utworzony w 1989 roku, czyli w tym samym, w którym powołano Wigierski Park Narodowy. Znajduje się w południowej części województwa dolnośląskiego, na terenie pięciu gmin (Bolków, Janowice Wielkie, Kamienna Góra, Marciszów i Mysłakowice) i trzech nadleśnictw („Śnieżki”, Kamiennej Góry i Nadleśnictwa Jawor). Swoim zasięgiem obejmuje malowniczy masyw Rudaw Janowickich z Górami Sokolimi i Wzgórzami Karpnickimi, a także Góry Ołowiane (grzbiet górski zaliczany do Gór Kaczawskich) i Góry Lisie (południowo-zachodni fragment Kotliny Marciszowskiej). Charakterystyka Rudawskiego Parku Krajobrazowego Rudawski Park Krajobrazowy został powołany w celu ochrony górskich i rzecznych geokompleksów przyrodniczych. Na jego obszarze można podziwiać wiele fantazyjnych form skalnych (granitowych, gnejsowych, zieleńcowych, amfibolitowych i zlepieńcowych, a także rozległe obszary łąkowe. W obszarze parku znajduje się przełom rzeki Bóbr. Rezerwat Stawy Milickie to klejnot Dolnego Śląska. Tu można zaznać świętego spokoju Ten rezerwat ma powierzchnię sporo ponad 5 tys. ha. Stawy Milickie zachwycają bogactwem dzikiej przyrody. Powierzchnia Rudawskiego Parku Krajobrazowego Rudawski Park Krajobrazowy rozciąga się na obszarze 15705 ha, czyli czyli na niemal dwukrotnie większej od zajmowanej przez Roztoczański Park Narodowy. Z kolei otulina parku mierzy 6600 ha. Ponad połowę jego terenu (dokładnie 8884 ha) pokrywają lasy. Ochrona przyrody w Rudawskim Parku Krajobrazowym Na terenie parku nie wyznaczono rezerwatów przyrody. Jednak mówiąc o ochronie tamtejszej flory i fauny, należy wspomnieć o specjalnych obszarach ochrony siedlisk. Status ten został nadany (w ramach programu Natura 2000) czterem terenom. wspomniane obszary to: „Góry i Pogórze Kaczawskie” (PLH020037), „Rudawy Janowickie” (PLH020011), „Stawy Karpnickie” (PLH020075), „Trzcińskie Mokradła” (PLH020105). Trzeba też wspomnieć o stanowisku dokumentacyjnym „Sztolnia Wapienna w Ciechanowicach”, zlokalizowanym na terenie Gór Ołowianych (w północnej części parku). Ustanowiono je w celu ochrony dawnego wyrobiska w żyle kwarcowej, które dziś jest ostoją dla rzadkich gatunków grzybów i zimujących nietoperzy. Fauna i flora Rudawskiego Parku Krajobrazowego Rudawski Park Krajobrazowy zachwyca mnogością gatunkową kręgowców. Na tym jednak nie kończą się przyrodnicze walory tego niezwykłego miejsca. Trzeba bowiem wspomnieć, że największym skarbem parku jest jego szata roślinna. Zwierzęta w Rudawskim Parku Krajobrazowym Na obszarze parku i otuliny stwierdzono występowanie 203 gatunków kręgowców. Aż 63 proc. tej liczny stanowią ptaki. Awifauna parku jest reprezentowana przez 127 gatunków. Ssaki, reprezentowane przez 43 gatunki, stanowią 21 proc. fauny parku, ryby (16 gatunków) – 8 proc., płazy (10 gatunków) – 5 proc., gady (5 gatunków) – 3 proc., natomiast kręgouste (1 gatunek) – 0,5 proc. W tej okazałej gromadzie można spotkać wiele rzadkich i/lub chronionych zwierząt, takich jak: minóg strumieniowy, salamandra plamista, traszka grzebieniasta, głowacz białopłetwy, bocian czarny sokół wędrowny. Rośliny w Rudawskim Parku Krajobrazowym We florze parku wyróżnia się 390 gatunków roślin naczyniowych, z czego 54 podlega ochronie. 8884 ha obszaru pokrywają lasy, ale o florystycznym bogactwie tego obszaru stanowią przede wszystkim ekosystemy nieleśne, wśród których należy wymienić: zbiorowiska naskalne, zbiorowiska źródliskowe, zbiorowiska szuwarowe, zbiorowiska zrębów, zbiorowiska terenów ruderalnych, zbiorowiska pól uprawnych, zbiorowiska łąkowe, zbiorowiska pastwiskowe. Oprócz wyżej wymienionych w parku wyróżniają się także zbiorowiska ziołorośli, ciepłolubne okrajkowe, ubogich muraw bliźniczkowych i torfowiskowe. Do najszerzej rozpowszechnionych należą tereny łąkowe i pastwiskowe, o charakterze antropogenicznym i półnaturalnym. To właśnie one charakteryzują się najbardziej zróżnicowaną szatą roślinną. Gdzie szukać najciekawszych zbiorowisk łąkowych? Jeden z największych kompleksów łąkowych jest zlokalizowany powyżej Hali Krzyżowej, na wysokości ok. 700 m n.p.m. Na interesujące tereny można natrafić też w okolicach Ogorzelca, Raszowa, Rędzin i Pisarzowic. Rzadkie rośliny na terenie parku Różnorodność florystyczna Rudawskiego Parku Krajobrazowego jest imponująca. Najrzadsze i najciekawsze gatunki, na które można się tam natknąć, to między innymi: dziewięciornik błotny, żywiec dziewięciolistny, kruszczyk błotny, turzyca Davalla, świbka błotna, storczyk bzowy, zanokcica serpentynowa. Lasy Rudawskiego Parku Krajobrazowego Pierwotnie obszar zajmowany przez park porastały rozległe kompleksy leśne z dominacją jodły i buka. Dziś niewiele już zostało z dawnej szaty leśnej. W XVI i XVII wieku na terenie Rudaw nastąpił rozwój górnictwa i hutnictwa. Naturalne lasy zostały wytrzebione i zastąpione nasadzeniami świerkowymi. To właśnie świerk ma obecnie największy udział w drzewostanie parku. Za nim plasują się m.in. brzozy, buki, modrzewie, sosny, jawory i jesiony. Co warto zobaczyć w Rudawskim Parku Krajobrazowym? Rudawski Park Krajobrazowy jest idealnym miejscem do uprawiania pieszej turystyki. Na jego obszarze wytyczono ponad 150 km szlaków turystycznych. Miłośnicy hikingu powinni wybrać się na wierzchołek Skalnika. Mierząca 945 m n.p.m. góra jest najwyższym szczytem Rudaw Janowickich. Co prawda kopuła szczytowa jest zalesiona, więc o pięknych widokach można zapomnieć, ale sama wycieczka stanowi niemałą atrakcję. Wspaniałą panoramę Sudetów można jednak podziwiać z platformy widokowej na Ostrej Małej, która jest uznawana za drugi wierzchołek Skalnika. Dolny Śląsk na weekend. Propozycje z całego regionu dla każdego Dolny Śląsk przez wielu uznawany jest za najpiękniejszy region w Polsce. Nieprzypadkowo, w tej części kraju na turystów czeka masa atrakcji i ciekawych miejsc do zwiedzenia. Wspaniała przyroda i górskie szczyty bez wątpienia są największym bogactwem parku. Największym, ale nie jedynym. Poniżej wymieniamy kilka najciekawszych atrakcji, którymi warto się zainteresować. Kolorowe jeziorka Słynne cztery stawy – Żółte, Purpurowe, Błękitne i Zielone Jeziorko – u podnóża Wielkiej Kopy warto uczynić obowiązkowym punktem wycieczki. Powstały w miejscu, w którym do 1925 roku działała kopalnia pirytu. Niezwykłe kolory wody wynikają ze składu chemicznego podłoża. Zamek Bolczów Dobrze zachowane ruiny XIV-wiecznego zamku znajdują się w Janowicach Wielkich, w odległości ok. 15 km od Jeleniej Góry. Twierdza, której integralną częścią są dwie granitowe skały, wielokrotnie zmieniała właścicieli i podlegała licznym przebudowom. Upadła w czasie potopu szwedzkiego. Od tamtego czasu pozostaje ruiną. Formacje skalne Na szczycie Lwiej Góry znajduje się wspaniała formacja, tworząca niewielkie skalne miasteczko. Wśród skał o wysokości przekraczającej 20 m nie brakuje wąskich przejść, skalnych półek, iglic i filarów. Znajduje się tam także punkt widokowy. Inna ciekawa formacja to Skalny Most. Znajduje się przy trasie łączącej zamek Bolczów ze Starościńskimi Skałami. Ponad 20-metrowa skała przedzielona głębokim pęknięciem prezentuje się fantastycznie. Nic dziwnego, że jest jednym z najchętniej fotografowanych obiektów w parku. Pałac w Ciechanowicach Zabytkowy pałac został wybudowany w XVI wieku, jako renesansowy dwór. W XVIII stuleciu doczekał się przebudowy na styl barokowy. Od 1970 roku mieścił się w nim dom dziecka. Następnie budynek zaadaptowano na szkołę. W 2008 roku został sprzedany i wyremontowany. W trakcie prac na jego ścianach odkryto wspaniałe XVI-wieczne freski. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Warszawski park doceniony na świecie. Jeden z najlepszych w Europie
Ten park nie jest ani największy, ani najstarszy w Warszawie. Mimo to zachwycił międzynarodowe jury tym, jak został zrewitalizowany. Już teraz stołeczny Park Akcji „Burza” można uznać za jeden z najlepszych w Warszawie. Projekt ma szansę na wyjątkową nagrodę.
W tym artykule: Park w Warszawie ma szansę na nagrodę Wyjątkowe przestrzenie publiczne w Europie Warszawskie parki zachwycają świat Turyści, którzy po wielu latach wracają do Polski, są zgodni co do tego, że nasz kraj dynamicznie się zmienia. Widać to, chociażby po infrastrukturze Warszawy. W stolicy co roku otwierane są nowe przestrzenie miejskie, a stare przechodzą rewitalizacje. Jeden z projektów (już zrealizowany) został w tym roku doceniony na tle całej Europy. Park w Warszawie ma szansę na nagrodę Park Akcji „Burza” pod Kopcem Powstania Warszawskiego znalazł się w finałowej piątce konkursu The European Prize for Urban Public Space. Wyróżnienie jest przyznawane co dwa lata najlepszym przestrzeniom publicznym w europejskich miastach. Konkurs od 2000 r. organizuje Centrum Kultury Współczesnej w Barcelonie (CCCB). Co ciekawe, warszawski park doczekał się też pierwszych lokalnych wyróżnień. W tym Grand Prix nagrody architektonicznej prezydenta Warszawy oraz wyróżnień za projektowanie przestrzeni publicznej i za rozwiązania proekologiczne. Wyjątkowe przestrzenie publiczne w Europie Do tegorocznej edycji konkursu The European Prize for Urban Public Space łącznie zakwalifikowano 297 projektów z 35 europejskich krajów. Spośród nich wyłoniono pięć finalistów w kategorii ogólnej. Wśród nich jako jedyny polski projekt znalazł się Park Akcji „Burza” pod Kopcem Powstania Warszawskiego. To zrewitalizowany teren zielony zlokalizowany przy ulicy Bartyckiej na Mokotowie. Można tam spacerować zarówno po chodnikach, jak i po kładkach między koronami drzew. Autorami projektu są architekci z warszawskich pracowni topoScape i Archigrest. W finałowej piątce znalazły się także: promenada Boca de la Mina w hiszpańskim mieście Reus, siedem interwencji urbanistycznych w miasteczku Castel San Pietro w Szwajcarii, kompleks „Chapex” w mieście Charleroi w Belgii, rewitalizacja Lasu Miejskiego w Tbilisi. Nagroda The European Prize for Urban Public Space jest przyznawana autorom projektów, które przyczyniają się do poprawy jakości i użyteczności przestrzeni publicznych, czyniąc je bardziej dostępnymi i bezpiecznymi. Jury zwraca uwagę na to, aby architekci i urbaniści kierowali się założeniami zgodnymi z ideą zrównoważonego rozwoju. Przy wyborze finalistów kluczowe jest więc innowacyjne podejście do projektowania i planowania urbanistycznego. Rozwiązania mają odpowiadać na współczesne wyzwania, takie jak zmiany klimatu czy rosnąca gęstość zaludnienia. Wysoko cenione są również projekty, które szanują kontekst kulturowy i historyczny obszaru, zachowując jego dziedzictwo i wspierając nowoczesny rozwój miasta. I to właśnie połączenie miejsca pamięci z terenem rekreacyjnym, zaraz obok aspektów ekologicznych, najbardziej ujęło jurorów. Wyniki tegorocznej edycji konkursu zostaną ogłoszone podczas uroczystej gali, która odbędzie się 29 października 2024 w Barcelonie. O Polsce znów jest głośno. Kolejne miasto nad Wisłą docenione za granicą Polska ponownie trafiła na czołówki zagranicznych mediów. Tym razem uroki jednego z miast nad Wisłą doceniła internetowa odsłona niemieckiego tygodnika „Der Spiegel”. Warszawskie parki zachwycają świat Park Akcji „Burza” to miejsce upamiętniające operację wojskową o tej samej nazwie, która była częścią działań Armii Krajowej w trakcie II wojny światowej. Przestrzeń publiczna pod Kopcem Powstania Warszawskiego łączy funkcje rekreacyjne z elementami edukacyjnymi i historycznymi. Mieszkańcy spotykają się tam na pikniki czy wspólne treningi biegowe. Wiosną oraz latem w parku odbywają się też wydarzenia kulturalne i społeczne. Nowy wygląd parku jest efektem rewitalizacji zakończonej latem 2023 r. To już kolejny warszawski park, który doczekał się uznania na arenie międzynarodowej. Od tego roku mieszkańcy stolicy i turyści mogą cieszyć się nową odsłoną Pola Mokotowskiego. Jeden z największych parków w Warszawie znajduje się niedaleko ścisłego centrum miasta. Dzięki trwającej dwa lata rewitalizacji obiekt jest jeszcze bardziej zielony. Zagospodarowano również nowe sztuczne jeziorka i oczka wodne oraz przestrzenie do siedzenia i leżenia. Efekt robi wrażenie i to do tego stopnia, że część internautów porównała Pole Mokotowskie do nowojorskiego Central Parku. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Internauci zachwyceni polskim parkiem. „Wygląda lepiej niż Central Park”
Uwielbiane przez warszawiaków Pole Mokotowskie przeszło niezwykłą metamorfozę. Zmiany, co widać po komentarzach w sieci, przypadły do gustu mieszkańcom i odwiedzającym. Nie brakuje nawet porównań do nowojorskiego Central Parku.
W tym artykule: Pole Mokotowskie po metamorfozie Internauci zachwyceni „polskim Central Parkiem” Nowa kładka w Warszawie bije rekordy Warszawa została właśnie uznana za jedno z najlepszych miast na świecie sprzyjającym spacerowiczom. Stolica Polski w przygotowanym przez firmę Compare the Market Australia rankingu zajęła wysokie, trzecie miejsce, ustępując jedynie Monachium i Mediolanowi. Autorzy zestawienia brali pod uwagę takie czynniki, jak liczba deszczowych dni, dostępność ścieżek pieszych, koszty transportu miejskiego czy poziom bezpieczeństwa. – Badanie dowiodło, że choć Warszawę zamieszkuje łącznie 3,1 mln osób, to w jej centrum są doskonałe warunki do spacerowania. A po drodze jest mnóstwo atrakcji – zaznacza serwis Time Out. Dodajmy, że opracowana lista miejsc najbardziej przyjaznych spacerowiczom została zdominowana przez europejskie metropolie. W czołowej dziesiątce – oprócz Monachium, Mediolanu i Warszawy – znalazły się także Helsinki, Paryż, Madryt, Oslo, Kopenhaga i Amsterdam. Jedynym miastem w TOP 10 spoza Starego Kontynentu było Tokio, które uplasowało się na szóstej pozycji. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... Pole Mokotowskie po metamorfozie Choć przyznane przez Australijczyków wyróżnienie cieszy, zarówno warszawiaków, jak i przyjezdnych, raczej nie trzeba namawiać do spacerów po mieście. Nie od dziś wiadomo, że taka forma aktywności to najlepszy sposób na odkrycie mniej lub bardziej znanych stron polskiej stolicy. Miejscem, którego z pewnością nie można pominąć podczas miejskiej wędrówki, jest oczywiście Pole Mokotowskie w ścisłym centrum Warszawy. Jeden z największych parków stolicy przeszedł niedawno – dzięki unijnym funduszom – totalną metamorfozę. Rewitalizacja trwała dwa lata i zakończyła się na początku grudnia 2023 roku. Kompleks zyskał zupełnie nowy charakter. Stał się jeszcze bardziej zielony i naturalny, dzięki czemu mieszkańcy, ale i odwiedzający Warszawę turyści zyskali nowe miejsce do wypoczynku w otoczeniu wspaniałej przyrody. – Dzięki Funduszom Europejskim ponad 70-hektarowy teren jest jeszcze bardziej zielony i naturalny. Jedną z głównych zmian, jakie zaszły w parku, jest naturalizacja stawów. Zamiast 16 tys. m kw. betonu mamy nowy układ wodny z roślinnością szuwarową. Pięknie wygląda, ale, co najważniejsze, zapewnia schronienie tamtejszym zwierzętom. Park to świetne miejsce do odpoczynku, również tego aktywnego, jak bieganie, rolki czy rowery. Są też pniaki do wspinaczki czy siłownia plenerowa. Koniecznie sprawdźcie sami! – podkreśla prezydent Warszawy, Rafał Trzaskowski. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="250" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Frafal.trzaskowski%2Fposts%2Fpfbid021RNExRpjEp4oYHQsQa1wemQyEtG5CBAV8LLZFBANZg2qjqkBGhXw7jV4G6pPE5tcl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Internauci zachwyceni „polskim Central Parkiem” Warta 40 milionów złotych metamorfoza Pola Mokotowskiego nie umknęła oczywiście uwadze internautów. Pod najnowszym wpisem obecnego włodarza miasta pojawiło się wiele pozytywnych komentarzy. Co więcej, pojawiły się nawet zaskakujące porównania do słynnego Central Parku, położonego w centrum Manhattanu. Niektórzy użytkownicy wprost piszą: „Polski Central Park”'; „Wygląda lepiej niż Central Park”; „Central Park! Pięknie”; „Mamy swój Central Park”. Czy waszym zdaniem porównania do nowojorskiego Central Parku są trafne? Nowa kładka w Warszawie bije rekordy Z pewnością nowym ulubionym miejscem warszawiaków i turystów stała się otwarta przed Wielkanocą kładka pieszo-rowerowa, która połączyła oba brzegi Wisły. Według danych stołecznego ratusza, w ciągu pierwszego tygodnia mostem przeszło ok. 200 tys. osób. Liczące rekordowe 452 metry kładka na Wiśle jest najdłuższą tego typu przeprawą w Polsce i jedną z największych w Europie. W ramach ciekawostki dodajmy, że inspiracją dla budowy nowej przeprawy była praca magisterska absolwentki Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, Małgorzaty Dembowskiej, napisana pod kierunkiem prof. Ewy Kuryłowicz. Źródła: Miasto Warszawa, Facebook, archiwum redakcji.
Zamek Książ i jego zaginiony ogród. Naukowcy poznali nieznane fakty na jego temat
Niewiele elementów pozostało po zaginionym ogrodzie, który niegdyś posiadał Zamek Książ. To szpaler kasztanowców i malownicza promenada uważana za majstersztyk ogrodnictwa krajobrazowego. Naukowcy poznali właśnie jego twórcę.
W tym artykule: Zaginiony ogród Zamku Książ Co pozostało po zaginionym ogrodzie? Nie tylko badania historyczne Zamek Książ – długa i pasjonująca historia Zamek Książ to jedno z najbardziej znanych i popularnych wśród turystów założeń obronnych w Polsce. Przyjezdni doceniają przepiękną architekturę tego miejsca, niezwykłą historię, w której nie brakuje legend i tajemnic. Jak się okazuje, mimo wielu dekad prac naukowców związanych z historią i dziejami zamku, założenie to ciągle skrywa tajemnice. Jedną z nich właśnie udało się rozgryźć badaczom z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu (UPWr). Zaginiony ogród Zamku Książ Jedną z zagadek nie tyle zamku, co założenia ogrodowo-parkowego, które do niego przylegało w XIX wieku, było to, kto był ich twórcą. – Ustaliliśmy, że projekt ogrodów w Książu w latach 70. XIX wieku wykonał Eduard Neide, dyrektor królewskich ogrodów Tiergarten w Berlinie. Jest on znany nie tylko dzięki projektom zrealizowanym dla berlińskiego parku w Tiergarten, ale także jako projektant ogrodów w Albrechtsberg w Dreźnie oraz miejskich terenów w Hamburgu – powiedziała dr Justyna Jaworek-Jakubska z Katedry Architektury Krajobrazu UPWr. Tę nową aranżację ogrodów tarasowych przylegających do zamku zlecił książę Hans Heinrich XI von Hochberg-Pless. Zainicjował on szeroko zakrojoną przebudowę zamku i ogrodów wraz z otoczeniem. – Końcowy efekt przekształceń znamy tylko dzięki licznym fotografiom z przełomu XIX i XX wieku. Obecnie niewiele zachowało się z ogrodów zaprojektowanych przez berlińskiego projektanta – dodaje naukowczyni UPWr. W latach 1909–1923 tarasy całkowicie przekształcono w ramach wielkiej rozbudowy zespołu zamkowego. Co pozostało po zaginionym ogrodzie? Tylko dwa elementy dawnego założenia parkowo-ogrodowego autorstwa Edwarda Neide przetrwały do dzisiaj. Są to: szpaler drzew na Tarasie Kasztanowcowym. Kasztanowce, które go tworzą są, zdaniem dr Roberta Sobolewskiego z Katedry Architektury Krajobrazu UPWr, najstarszymi drzewami na tarasach ogrodowych; parkowa promenada, nazywana kiedyś „Kunsstrasse”. Łączy Przedzamcze z Bramą Lubiechowską. Promenada uchodziła za „majstersztyk ogrodnictwa krajobrazowego”. Wkomponowano ją malowniczo w zbocza doliny Pełcznicy. Dzięki temu ukazywała różnorodne widoki na Zamek Książ i dolinę. To obecnie trasa wiodąca do punktu widokowego nazywanego Grobem Olbrzyma. Nie tylko badania historyczne Współpraca naukowców UPWr z Zamkiem Książ rozpoczęła się w 2018 roku. – W tym czasie powstały dwie strategie dotyczące kierunków rewaloryzacji tarasów ogrodowych oraz założenia parkowego w Książu. Rozpoczynając współpracę, zależało nam przede wszystkim na wypracowaniu nowego, bardziej zintegrowanego podejścia do zarządzania zabytkowym ogrodem w Książu – wyjaśnia koordynatorka projektu, dr Justyna Jaworek-Jakubska z UPWr. W ramach interdyscyplinarnego projektu przeprowadzono badania historyczne i konserwatorskie. Ich głównym celem była ocena stanu zachowania oraz wskazanie możliwych kierunków ochrony i rewaloryzacji założenia ogrodowo-parkowego. Drugi element obejmował przygotowanie inwentaryzacji danych przestrzennych metodą fotogrametryczną i naziemnego skaningu laserowego, a także przygotowanie przestrzennej bazy danych 2D i 3D dla tarasów ogrodowych przy zamku. W ten sposób pracownicy zamku posiadają teraz nowoczesne narzędzie do zarządzania ogrodami. Zajmowali się tym specjaliści z Instytut Geodezji i Geoinformatyki oraz Centrum Zasobów i Wsparcia Dydaktyki UPWr pod kierownictwem dr. Przemysława Tymkowa. Zmiany na terenie parku są wdrażane stopniowo. W ciągu ostatniego roku na Tarasie Daisy dekoracyjne rabaty zastąpiono gładkimi powierzchniami trawników, a pod koniec zeszłego roku posadzono dwa tulipanowce w ich historycznych lokalizacjach. W ten sposób przywracany jest historyczny wygląd tarasu. Zamek Książ – długa i pasjonująca historia Pierwsza pisemna wzmianka o dzisiejszym Zamku Książ (po niem. Fürstenstein) pochodzi z końca XIII wieku. Był to jeden z wielu zamków obronnych księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego. Miał ważne strategiczne znaczenie. Po wygaśnięciu Piastów z linii świdnicko-jaworskiej, zamek przejęli królowie czescy z dynastii Luksemburgów. W latach 1497–1508 zamek należał do króla Czech i Węgier, Władysława II Jagiellończyka. W pierwszej połowie XVIII wieku Konrad Ernest Maximilian von Hochberg zainicjował pierwszą wielką przebudowę zamku. Powstało wówczas m.in. reprezentacyjne skrzydło barokowe. Bajkowa twierdza naukowców. Zachodnia Słowacja ma zaskakujący zabytek – zamek w Smolenicach Zamek w Smolenicach to najmłodsza twierdza w Słowacji. Skończył w tym roku 70 lat. Z zewnątrz wygląda jednak jakby powstał w czasach, gdy żyły smoki i szlachetni rycerze. W rzeczywistości... W 1941 zamek skonfiskowali naziści. W czasie II wojny światowej przechowywano w nim zbiory Królewskiej Biblioteki Pruskiej z Berlina. W latach 1943–1945 do Zamku Książ wkroczyła nazistowska paramilitarna organizacja „Todt“. Prawdopodobnie przygotowywano tu jedną z głównych kwater Hitlera. Prowadzono liczne przebudowy określane przez historyków sztuki jako „barbarzyńskie”. Wówczas powstały też również podziemne tunele pod zamkiem i Dziedzińcem Honorowym. Ich funkcja dzieli historyków. Po wojnie zamek zajęli Sowieci, którzy rozkradli jego wyposażenie. Obecnie zamkiem zarządza Spółka Zamek Książ w Wałbrzychu, której założycielem i właścicielem jest Gmina Wałbrzych. Możliwe jest jego zwiedzanie, a nawet nocleg w hotelu. Źródła: Wrocławski Uniwersytet Przyrodniczy Zamek Książ. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Park Nauki Torus cieszy się ogromną popularnością. Znajduje się tu słynna „wieża ciśnień”
Położony w cieniu zabytkowej wieży Park Nauki Torus umożliwia poznawanie otaczającego nas świata, a na dodatek pobudza ciekawość i wyobraźnię każdego. Niezależnie od wieku.
W tym artykule: Historia Parku Nauki Torus Atrakcje Parku Nauki Torus w Ciechanowie Park Nauki Torus jednym z „Cudów Polski” Najpierw wzrok zatrzymuje się na zadziwiającej konstrukcji – wysokiej wieży zwieńczonej czymś w rodzaju opony lub gigantycznego donata. Obiekt, nazywany przez mieszkańców „wieżą ciśnień”, to jednak tylko preludium do atrakcji, które oferuje Park Nauki Torus w Ciechanowie. Historia Parku Nauki Torus Konstrukcja, wsparta na ażurowym, spiralnie wygiętym fundamencie, w rzeczywistości jest nie tyle wieżą ciśnień, co zbiornikiem wyrównawczym na wodę. Przez ostatnie pięćdziesiąt lat stała się nieodłącznym elementem ciechanowskiego krajobrazu i jednym z symboli miasta. Obiekt architektoniczny nigdy zresztą nie był wykorzystywany w pełni zgodnie z przeznaczeniem. Według planów, miał służyć do kumulowania zapasów wody w godzinach nocnych, kiedy występował najmniejszy pobór wody z sieci miejskiej. W czasie największego poboru, jego zadaniem było natomiast zasilanie i podnoszenie ciśnienia wody w sieci w dzielnicy przemysłowej. To, co dobrze wyglądało w projekcie, okazało się jednak trudne w realizacji. Zaraz po oddaniu do użytku (w 1976 roku) okazało się, że system, na skutek błędów w wykonaniu, działa mało wydajnie i jest podatny na usterki. Po kilku pierwszych próbach napełniania wodą, został wyłączony zaledwie trzy lata po wybudowaniu. Porzucona konstrukcja przez kolejne dekady niszczała, aż przed całkowitym unicestwieniem uratowało ją wpisanie na listę zabytków. Oraz fundusze unijne, które pozwoliły na modernizację. Nikt już jednak nie myślał, by przywracać zbiornikowi pierwotną funkcję. Sieć wodociągowa oparta jest dziś już na zupełnie innych technologiach i nie potrzebuje tego typu rozwiązań. Konstrukcja zyskała nową rolę, stając się elementem większego projektu. Wieżę podświetlono i otoczono fontanną. Tuż obok zbudowano nowoczesny dwukondygnacyjny budynek, który wraz z wieżą stał się Parkiem Nauki Torus. Zabytkowy zbiornik wyrównawczy jest architektoniczną perełką. O jego randze świadczy fakt, że w 2013 roku został uwzględniony w rankingu prestiżowego portalu The World Geography. Uznano go za jedną z najbardziej niezwykłych tego typu konstrukcji na świecie. Atrakcje Parku Nauki Torus w Ciechanowie Do Parku Nauki Torus można więc wybrać się nawet i tylko dla samej wieży. Ale gdy już ją dokładnie obejrzymy, aż prosi się, by zajść do sal ekspozycyjnych muzeum. Tam można oddać się samodzielnemu eksperymentowaniu i odkrywaniu praw, które kształtują nasz świat. Ta podróż wiedzie przez kolejne obszary fizyki, matematyki, techniki i architektury, ale – jak przystało na nowoczesną ekspozycję – nie w sobie niczego z nudnych wykładów. To raczej pełne zanurzenie się wszystkimi zmysłami w to, co nas otacza na co dzień. I choć głównym zadaniem Parku Nauki Torus jest zainspirowanie dzieci i młodzieży do zdobywania wiedzy, przy stanowiskach eksperymentatorskich bez trudu odnajdą się też dorośli. Chęć uczenia się – poprzez samodzielne doświadczanie nauki – nie jest przecież związana z wiekiem i można ją rozbudzać przez całe życie. Park Nauki Torus jednym z „Cudów Polski” Przypomnijmy, że Park Nauki Torus w Ciechanowie znalazła się wśród laureatów wakacyjnego plebiscytu Travelera „Cuda Polski 2023”. W sumie o miano „nowego cudu” walczyły trzy propozycje z Mazowsza. Oprócz ciechanowskiej „wieży ciśnień” także Centrum Folkloru Polskiego „Karolin” oraz warszawska Fabryka Norblina. Pełna lista zwycięzców plebiscytu „Cuda Polski 2023”: Dolnośląskie – Miasto Bardo, Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera, Lubelskie – Włodawa, Lubuskie – Park Książęcy Zatonie, Łódzkie – Monopolis, Małopolskie – Pustynia Błędowska, Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie, Opolskie – Twierdza Nysa, Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce, Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku, Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo, Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy, Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski, Warmińsko-Mazurskie – Gołdap, Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno, Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.
Park Książęcy Zatonie. Dawny majątek księżnej żagańskiej, który stał się perłą Lubuskiego
Park Książęcy Zatonie to jedno z najpopularniejszych miejsc spacerów w Zielonej Górze. Wyjątkowy klimat i ciekawa historia tego miejsca każdego roku przyciąga coraz więcej turystów.
W tym artykule: Historia Pałacu w Zatoniu Co czeka na zwiedzających Park w Zatoniu? Godziny otwarcia Parku w Zatoniu Park Zatonie – jak dojechać? Zielona Góra coraz chętniej odwiedzana jest przez turystów z całego kraju. Stolica województwa lubuskiego kusi nie tylko bogatą historią, ale także wysokiej jakości winami oraz masą atrakcji. To właśnie tutaj znajduje się słynny Park Książęcy Zatonie, który głosami internautów triumfował w plebiscycie Travelera „Cuda Polski 2023”. Historia Pałacu w Zatoniu Na odwiedzających Park Książęcy Zatonie, oprócz pięknej przyrody, czekają przede wszystkim ruiny barokowego zamku z XVII wieku. Mimo że budowla jest dziś jedynie pustą skorupą, a z okien pozostały prostokąty, przez które hula wiatr, pałac wciąż potrafi zachwycić. Pomiędzy murami przesuwają się zwiedzający, którzy, unosząc głowy, próbują wychwycić echa życia, jakie niegdyś się tu toczyło. A działo się tu niemało. Pałac w Zatoniu powstał w 1689 roku – najpierw w barokowym stylu – by po ponad 150 latach przerodzić się w budynek klasycystyczny. Wówczas też rezydująca tu księżna żagańska Dorota Talleyrand-Périgord zleciła prace nad utworzeniem wokół pałacu Parku Książęcego. Mieszkająca wcześniej w Paryżu bywalczyni salonów, miłośniczka i mecenaska sztuki, ściągała do Zatonia znakomitych artystów epoki. Po salach pałacu wędrowali m.in. architekt krajobrazu Peter Lenné czy kompozytor i pianista Franciszek Liszt. Rozbudowę parku kontynuował później syn księżnej. Okazały budynek nie przetrwał jednak II wojny światowej – spalili go Rosjanie. Niszczejący majątek przed całkowitym unicestwieniem uratowała jednak szeroko zakrojona modernizacja rozpoczęta – w dużej mierze dzięki unijnemu dofinansowaniu – w 2018 roku. Nie zdecydowano się jednak na trudną w realizację odbudowę pałacu, lecz zabezpieczono jego ruiny i udostępniono je zwiedzającym. Większym zmianom uległ ogromny – 52-hektarowy – Park Książęcy Zatonie. Odnowiono alejki i zrekonstruowano przypałacową oranżerię pochodzącą z 1871 roku. Pod okiem konserwatora zabytków odtworzono niemal wszystkie detale architektoniczne i przywrócono pierwotny wystrój wnętrza, nawiązujący zgodnie z ówczesną modą do kultury antycznej. Dziś w oranżerii można wypić kawę lub zjeść coś słodkiego, działa tu bowiem kawiarnia. Co czeka na zwiedzających Park w Zatoniu? Istotą tego miejsca jest jednak ruch. Prawdziwą przyjemnością jest spacer po alejkach parku. To dla niego zjeżdżają tu mieszkańcy nieodległej Zielonej Góry, spędzając całe godziny na błąkaniu się pomiędzy soczystą zielenią, połaciami czosnku niedźwiedziego, który stał się jednym z symboli pałacowego założenia, przesiadywaniu na ławkach czy wreszcie podziwianiu okolicy z postawionej na szczycie kopca we wschodniej części parku Altany Różanej (zwanej też Świątynią Różaną). To najlepszy punkt widokowy, z którego można patrzeć na łąkę Joanny i ruiny pałacu. W sezonie kuszą też organizowane licznie koncerty, wernisaże, a nawet sesje jogi w plenerze. Nazywane jest „małym Krakowem”. Historia tego niezwykłego miasta sięga ponad 6000 lat wstecz Przez wielu nazywane jest „małym Krakowem” lub „Miastem Szkła”. Krosno, bo o nim mowa, zachwyca mieszkańców i turystów niepowtarzalnym klimatem oraz piękną starówką. Godziny otwarcia Parku w Zatoniu Teren otwarty jest przez całą dobę, a wstęp bezpłatny. Dlatego bez trudu można się więc zdrzemnąć na parkowej trawie i zostać do zmierzchu, czekając, aż barwna iluminacja oświetli ruiny pałacu. Park Zatonie – jak dojechać? Pałac połączony jest z Zieloną Górą asfaltową ścieżką rowerową – niespełna 11-kilometrowy trakt da się pokonać w pół godziny, czyniąc z wizyty w Zatoniu jednodniową wycieczkę. Osoby korzystająca z komunikacji miejskiej dojadą do Parku Książęcego autobusem numer linii 30 z Dworca Głównego. Przystanek docelowy to „Zatonie Parkowa”. Podróż trwa ok. 40 minut. Aktualny rozkład jazdy sprawdzisz tutaj. Podróżni poruszający się autem (droga wojewódzka nr 283) do dyspozycji mają cztery aż parkingi w odległości od 30 do 1500 metrów od parku.
W Japonii otwarto Ghibli Park. To niezwykłe miejsce poświęcone słynnym anime
W końcu nadszedł ten dzień. Wraz z początkiem listopada otwarto długo wyczekiwany Ghibli Park. Zbudowano go w Nagakute w prefekturze Aichi, na wyspie Honsiu. Jakie atrakcje czekają na turystów? Sprawdzamy.
W tym artykule: Animacje studia Ghibli do dziś zachwycają swoim pięknem Studio Ghibli doczekało się swojego parku rozrywki W Ghibli Park znajdziemy pięć obszarów tematycznych Park powstał przede wszystkim z myślą o mieszkańcach Aichi Kto nigdy nie oglądał żadnej animacji, którą stworzyło słynne Studio Ghibli, powinien po przeczytaniu tego artykułu nadrobić zaległości i obejrzeć przynajmniej trzy najpopularniejsze filmy. Ojcami założycielami studia animacyjnego są Hayao Miyazaki i Isao Takahata. To wybitni japońscy reżyserzy i rysownicy. Odpowiadają za stworzenie wyjątkowych anime, takich jak „Nausicaä z Doliny Wiatru”,„Księżniczka Mononoke”, „Grobowiec świetlików”, „Mój sąsiad Totoro” czy „Spirited Away: w krainie duchów”. Animacje studia Ghibli do dziś zachwycają swoim pięknem Świat przedstawiany w anime Miyazakiego i Isao Takahaty jest magiczny i pełny emocji, a postacie są wyraziste i ciekawe. Każdy film jest niewątpliwie dziełem sztuki, który w przepiękny sposób opowiada niezwykłe historie oraz porusza ważne i uniwersalne problemy. Studio Ghibli powstało 15 czerwca 1985 roku i wydało na świat ponad 20 produkcji, z których prawie wszystkie odniosły międzynarodowy sukces. Większość wyreżyserował Miyazaki, ale za kilka animacji odpowiadali m.in. jego syn Gorō, a także Tomomi Mochizuk czy Hiroyuki Morita. Studio Ghibli doczekało się swojego parku rozrywki Po 37 latach od powstania studio doczekało się monumentalnego pomnika w postaci parku rozrywki. Stworzenie Ghibli Parku po raz pierwszy ogłoszono w 2017 roku, a prace nad nim rozpoczęto 3 lata później. Park powstał w Nagakute w prefekturze Aichi, na wyspie Honsiu, zaledwie godzinę pociągiem od Kioto. Władze Japonii chcą, żeby młodzi ludzie pili więcej alkoholu. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta Główny urząd podatkowy Japonii ogłosił konkurs, który ma zachęcić młodych Japończyków do picia alkoholu. Od początku pandemii w Kraju Kwitnącej Wiśni sprzedaje się dużo mniej napoj.. Ghibli Park zbudowano w miejscu, w którym niegdyś zorganizowano Expo 2005. To wystawa światowa, której tematem przewodnim było hasło „Mądrość natury”. Park oficjalnie otwarto 1 listopada. Znajduje się na terenie o powierzchni 7,1 hektara. – Czuję wielką radość, że pomimo wielu przeciwności, takich jak pandemia Covid-19, udało nam się w końcu zainaugurować park – mówi Kōji Hoshino, prezes Studia Ghibli. W Ghibli Park znajdziemy pięć obszarów tematycznych Ghibli Park nie jest jednak typowym parkiem rozrywki lub wesołym miasteczkiem, w których pełno szalonych atrakcji czy rollercoasterów. Osoby odpowiedzialne za projekt twierdzą, że park ma być okazją do spotkania z uniwersum słynnych animacji. Miejscem, które cieszy oko i skłania do refleksji i kontemplacji, w którym „doświadczymy cudów” rodem z anime Miyazakiego”. Obiekt ma wpisywać się w filozofię japońskiej sztuki medytacji zen. W parku znajdziemy pięć głównym przestrzeni tematycznych, które oparte są na różnych animacjach ze Studia Ghibli. Chodzi o: Wielki Magazyn Ghibli (Ghibli’s Grand Warehouse), Wzgórze Młodości (The Hill of Youth), Las Dondoko (Dondoko Forest), Wioskę Mononoke (Mononoke Village) Dolinę Wiedźm (Valley of Witches). Park powstał przede wszystkim z myślą o mieszkańcach Aichi W każdym z obszarów tematycznych znajdziemy nawiązania do innych filmów studia Ghibli. To między innymi replika domu z animacji „Mój sąsiad Totoro” czy wystawy przedstawiające sceny z filmu „Laputa – podniebny zamek” oraz tematyczne place zabaw. W Wielkim Magazynie znajduje się swoiste „miasteczko” Ghibli, kino, w którym można oglądać krótkie animacje oraz dwie kawiarnie. Z kolei w Dolinie Wiedźm można będzie znaleźć fragmenty „Ruchomego zamku Hauru”. Gorō Miyazaki przyznaje, że park powstał przede wszystkim z myślą o mieszkańcach Aichi. – Oficjalnie jest to park rozrywki, ale my zawsze chcieliśmy, żeby to był po prostu park. Miejsce, które kochają mieszkańcy i do którego uwielbiają przychodzić na codzienne spacery – mówi syn Hayao Miyazakiego. Jest to jednak niewątpliwie gratka dla fanów anime z całego świata i dodatkowy powód, dla którego warto odwiedzić Japonię. Szczególnie że kraj ten ponownie otworzył swoje granice dopiero w czerwcu tego roku, po blisko dwuletnim lockdownie spowodowanym pandemią koronawirusa. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Ameryka w nowym świetle [wrześniowe wydanie National Geographic Polska]
Parki i ostoje to za mało. Ocalenie dzikiej przyrody w warunkach ocieplania się klimatu musi oznaczać jej ochronę w każdym miejscu.
W tym artykule: Ameryka stawia na dotacje na ochronę przyrody Prezydent Biden chce zwiększyć obszar chroniony Przyrodę trzeba chronić wszędzie W zeszłym roku rząd federalny zaproponował usunięcie 23 gatunków roślin i zwierząt z listy zagrożonych. Nie odrodziły się i teraz są uznane za wymarłe. Musimy więc działać lepiej. Mój przyjaciel, Karl Wenner, jest współwłaścicielem Lakeside Farms w dorzeczu Klamathu, suchej części południowego Oregonu, która straciła prawie wszystkie swoje tereny podmokłe. Ponieważ nie ma tam bagien, woda wpływa do jeziora Upper Klamath nieprzefiltrowana, niosąc bogatą w fosfor glebę wulkaniczną. To powoduje zakwity glonów szkodzących dwóm zagrożonym gatunkom ryb, których nie ma nigdzie indziej na Ziemi. Od dekad każdego lata prawie wszystkie młode ryby giną, pozostawiając starzejącą się populację. Zimą pola na farmie Wennera są zalewane, zarówno dla wytępienia chwastów, jak i stworzenia siedlisk dla ptactwa wodnego. Dawniej przyjeżdżałam tu, aby zobaczyć ogromne stada kaczek i łabędzi, które zlatywały się na noc. Staliśmy na grobli z lornetkami i obserwowaliśmy ogromne kłębowiska ptactwa ściągające do wody. Bo miłość Wennera do ptaków jest zaraźliwa. Zwierzęta Alaski. Poznaj 3 fascynujące gatunki z największego stanu USA Populacja dzikiej przyrody na Alasce jest niezwykle bogata i zróżnicowana. Oto kilka gatunków, które można spotkać podczas podróży do największego stanu USA. Ameryka stawia na dotacje na ochronę przyrody Gdy jednak wiosną woda była wypompowywana, zawierała tyle fosforu, że uznano to za zanieczyszczenie. Dlatego w tym roku, dzięki 350 tys. dol. rządowej dotacji, Wenner i współwłaściciele farmy utworzyli stałe mokradła na 28 ze 162 ha swojego terenu. Plątanina rosnących na nich roślin będzie wychwytywać osady zawierające fosfor, zanim wody irygacyjne farmy zostaną zwrócone do jeziora. Ponadto będzie to całoroczne siedlisko roślin, ptaków i – wkrótce – młodocianych osobników z rodziny czukuczanowatych – słodkowodnych ryb karpiokształtnych. – Historia się nie powtarza, ale często się rymuje – cytuje Wenner porzekadło Marka Twaina. – Innymi słowy, nie można przywrócić tego terenu do stanu pierwotnego, ale można stworzyć coś podobnego. Pomimo swojego entuzjazmu Wenner mówi mi, że nie może poświęcić zysku, aby wykroić więcej przestrzeni dla dzikiej przyrody. – Projekt musi być finansowo opłacalny – tłumaczy. Jego nowe tereny podmokłe to prostokąt otoczony trzcinami i wierzbami, z częściowo zatopionymi groblami – linią wysp, na których mogą gniazdować gęsi. Gdy przejeżdżamy wzdłuż nich, Wenner opowiada mi o dzikiej przyrodzie, którą widział na nowym mokradle. M.in. licznych gatunkach kaczek: gągołkach, ogorzałkach, płaskonosach, głowienkach długodziobych, krzyżówkach. Dostrzega błysk koloru w trzcinach. – Och! Pierwsze w tym roku żółtogłowce! Prezydent Biden chce zwiększyć obszar chroniony Nie ma jednego sposobu na ochronę przyrody, jednak podstawowa idea jest bardzo prosta: rośliny i zwierzęta potrzebują odpowiedniego miejsca do życia. Gospodarka rabunkowa jest głównym zagrożeniem dotyczącym mórz; na lądzie i w wodach słodkich jest to utrata siedlisk. Każda strategia, by mogła być skuteczna, zależy od istnienia odpowiedniego środowiska. Siedem dni po swej inauguracji prezydent Joe Biden podpisał dekret, który wyznaczył cel: „chronić co najmniej 30 proc. naszych ziem i wód do 2030 r.”. Jednak to, co uważa się za „ochronę”, pozostaje do rozstrzygnięcia. Propozycja „30 do 30” to wynik próby wyznaczenia podobnego celu dla całej planety, zorganizowanej przez Campaign for Nature, partnera Wyss Campaign for Nature, oraz Towarzystwo National Geographic. Park Narodowy Yellowstone został zamknięty po fali powodzi. Nie tak miały wyglądać jego 150. urodziny Park Narodowy Yellowstone to najstarszy i najbardziej znany obszar chroniony w USA. W ostatnich dniach pogoda okazała się bezlitosna dla dziewiczych terenów. Przyrodę trzeba chronić wszędzie Uzgodnienie szczegółów tego, co będzie należało do tych 30 proc., zapewne wzbudzi kontrowersje. Pozwolenie na zaliczenie do nich gruntów użytkowych, wód i parków miejskich zdenerwuje niektórych ekologów. Plan z pewnością zaalarmuje tych, którzy uważają zrównoważone użytkowanie gruntów za zgodne z zasadami ochrony środowiska – w tym wielu ranczerów, rybaków, myśliwych i członków plemion pragnących kontynuować tradycyjne obyczaje. Duże publiczne obszary chronione były najważniejszą częścią amerykańskiej strategii ochrony środowiska w XX w. i nadal są ważne. Całkowita powierzchnia parków i rezerwatów może nawet wzrosnąć. Pomniki przyrody i parki to jednak stanowczo za mało. Aby ochronić wszystkie nasze gatunki, cały ekosystem – i zapewnić im zasoby i przestrzeń, by mogły się adaptować do ocieplającego się nadal klimatu – musimy chronić środowisko wszędzie. Na prywatnych terenach leśnych. Na farmach. W miastach oczywiście także. Tekst jest fragmentem artykułu opublikowanego w najnowszym, wrześniowym wydaniu magazynu „National Geographic Polska", który możesz zamówić już teraz, bez wychodzenia z domu:
W Polsce mamy 23 parki narodowe. W kolejce do powstania od lat czeka prawie drugie tyle
W jaki sposób tworzy się parki narodowe? Dlaczego powinno nam zależeć, żeby parków narodowych było jak najwięcej?
W tym artykule: Parki narodowe to obszary pod specjalnym nadzorem W Polsce nowe parki narodowe czekają w kolejce Parki narodowe nie mogą powstać, gdy lokalne władze się na to nie zgodzą Gdzie powstają nowe parki narodowe? Parki narodowe są opłacalne Parki narodowe powinny być dostępne za darmo W czasie pandemii parki narodowe w Polsce biły rekordy odwiedzin. Tylko we wrześniu 2020 roku na bieszczadzkie szlaki weszło ponad 131 tys. osób, czyli aż o 64 proc. więcej niż rok wcześniej – wynika z danych Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Z kolei pracownicy Kampinoskiego Parku Narodowego szacują, że w 2020 r. odwiedziło go około 1,5 mln turystów, czyli o 50 proc. więcej niż w roku poprzednim. Wzrost liczby gości odnotowały także mniejsze parki, takie jak roztoczański (o 30 proc. w stosunku do okresu przed pandemią). Zaspokajanie turystycznych aspiracji to tylko jedna z wielu funkcji parków narodowych. W czasie klimatycznego kryzysu i wobec wyczerpywania się surowców naturalnych mogą być one nawet warunkiem naszego przetrwania. Parki narodowe to obszary pod specjalnym nadzorem Według definicji IUCN (Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody) parki narodowe to duże obszary naturalne lub zbliżone do naturalnych. Są one wyłączone z użytkowania w celu ochrony procesów ekologicznych, wraz z występującymi tam gatunkami i ekosystemami charakterystycznymi dla tego terenu. Zapewniają możliwości turystyki, rekreacji, edukacji oraz badań naukowych. Parki narodowe w Polsce potrafią zaskoczyć egzotyką. Gdzie zobaczymy niebieskie żaby? Parki narodowe to nasze powody do dumy. Polska przyroda nie jest jednak wystarczająco chroniona. Wciąż za mało mówi się o walorach naturalnych naszego kraju, a ostatni park narodowy w Polsce ... – Wraz z upływem czasu rola parków narodowych ulegała zmianie – podkreśla Tomasz Pezold Knežević, starszy specjalista do spraw ochrony przyrody w Fundacji WWF Polska, przez lata związany z IUCN. – Historycznie tworzono je w celu ochrony różnorodności biologicznej i krajobrazów. Obecnie dużo większy nacisk kładzie się na tzw. usługi ekosystemowe. Są to np. turystyka i rekreacja, ale także regulacja klimatu, retencja wody czy ochrona przed erozją. W Polsce nowe parki narodowe czekają w kolejce Jak wynika z badań przeprowadzonych w 2019 r. przez Kantar Millward Brown, ok. 80 proc. Polaków uważa, że Polska powinna tworzyć nowe parki narodowe i inne obszary ochrony przyrody. Tymczasem większość polskich parków narodowych powołano do życia w czasach PRL. Jedynie dwa (Białowieski i Pieniński) powstały przed drugą wojną światową, a kolejnych dziewięć – po zmianach ustrojowych. Ostatni (Park Narodowy Ujście Warty) utworzono w 2001 r. Dwie dekady bez jakichkolwiek działań spowodowały, że parki narodowe obejmują dziś zaledwie 1,1 proc. powierzchni naszego kraju. To bardzo mało. We Francji parki zajmują 9,5 proc., we Włoszech 5 proc., na Słowacji 7,5 proc., a w Niemczech 2,7 proc. powierzchni. Jeśli chodzi o względną wielkość parków na głowę bije nas również Serbia (2,3 proc.) czy Bułgaria (1,8 proc.). Oto najpiękniejsze parki narodowe świata. Trzeba je odwiedzić! [GALERIA] Najpiękniejsze parki narodowe na świecie potrafią zachwycić swoją różnorodnością i każdy z nich zasługuje na miano cudu natury. Wybraliśmy 10 najczęściej odwiedzanych takich miejsc na... Zabezpieczanie walorów przyrodniczych nie jest więc naszą mocną stroną. Zajmujemy pod tym względem odległe 26. miejsce na Starym Kontynencie. Procentowy udział powierzchni parków narodowych jest u nas aż trzy razy mniejszy niż średnia europejska. Jednocześnie Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze wyliczyła, że w kolejce do powstania czeka dziś 21 parków. Wśród nich znajdują się m.in. parki: Jurajski, Mazurski czy Dolnej Odry. Przyrodnicy od lat apelują także o powiększenie istniejących już miejsc, m.in. Białowieskiego PN, Bieszczadzkiego PN oraz Karkonoskiego PN. Po wcieleniu w życie wszystkich propozycji tą formą ochrony przyrody zostałoby objęte ok. 3 proc. powierzchni Polski. Parki narodowe nie mogą powstać, gdy lokalne władze się na to nie zgodzą Jednym z czekających w kolejce do powstania jest park narodowy na Pogórzu Przemyskim. Od lat 80. XX w. toczy się spór między przyrodnikami, którzy dążą do ochrony fragmentu pradawnej Puszczy Karpackiej, a lobby związanym z wycinką drzew. Ze względu na oddolną inicjatywę ochrony tego wartościowego pod względem ekologicznym miejsca park nazwano „Społecznie Projektowanym Turnickim Parkiem Narodowym”. – Stworzyliśmy projekt parku, który tylko czeka na wprowadzenie w życie. Nie jest to problematyczne, bo te ponad 17 tys. hektarów, które obejmowałby Turnicki, to grunty niezamieszkane, stanowiące wyłączną własność Skarbu Państwa – tłumaczy dr Antoni Kostka z Fundacji Dziedzictwo Przyrodnicze, która od 2008 r. dąży do utworzenia parku. Dzięki nim cieszymy się dziką przyrodą. 5 najstarszych parków narodowych świata Najstarsze parki narodowe powstały, by chronić naturalne obszary przyrodnicze. Obecnie zakładane są również z innych powodów, choć zabezpieczanie środowiska jest wciąż najważniejsze. Do... – Ale żeby park powstał, potrzebna jest wola polityczna. Nowelizacja ustawy z 2004 r. nakazuje obowiązek uzgodnienia poszerzenia lub utworzenia nowego parku z samorządami każdego stopnia. Dotyczy to władz wojewódzkich, powiatowych, gminnych. A lokalne elity, często związane z Lasami Państwowymi, blokują takie pomysły – dodaje. Na utworzenie Turnickiego nie zgadzają się gminy Ustrzyki Dolne, Fredropol i Bircza, na terenie których byłby umiejscowiony nowy park. Ich głównym argumentem jest utrata miejsc pracy obecnie zagwarantowanych przez Lasy Państwowe oraz potencjalne utrudnienia w rozwoju gospodarczym. – Przedsiębiorcy niechętnie inwestują na terenach objętych ochroną – twierdzi Józef Gierczak, Przewodniczący Rady Gminy Fredropol. – Wiąże się to dla nich z dodatkowymi kosztami, których nie ponieśliby, zakładając biznes na terenach niechronionych. A należy pamiętać, że wszelkie inwestycje mają istotny wpływ na kondycję finansową i rozwój gminy – tłumaczy. Samorządy obawiają się także „zadeptywania” terenu przez odwiedzających. Problem masowej turystyki obserwują dziś w sąsiadujących Bieszczadach. Gdzie powstają nowe parki narodowe? – Projektowany Turnicki Park Narodowy leży na pograniczu różnych krain geograficznych: Karpat Wschodnich i Zachodnich oraz nizin, czego konsekwencją jest duże bogactwo roślin i zwierząt. Karpaty Wschodnie to jedyne miejsce w kraju, w którym znajdziemy wszystkie duże polskie drapieżniki: niedźwiedzie, wilki, żbiki i rysie – wyjaśnia dr Antoni Kostka. – O tym, jak cenne są turnickie lasy, pisał już w latach 30. przyrodnik prof. Tadeusz Trella. Po wojnie, w wyniku „Akcji Wisła”, przeprowadzone były wysiedlenia ludności. Chwilę później teren przejął Urząd Rady Ministrów. Stworzył on zamknięty ośrodek myśliwski, w którym nie prowadzono gospodarki leśnej. Właśnie te działania sprawiły, że zachował się bardzo stary drzewostan – dodaje dr Kostka, który wraz z innymi inicjatorami stworzenia Turnickiego obchodził w listopadzie piątą rocznicę utworzenia wirtualnego parku narodowego. Kolejny powód, żeby odwiedzić Seszele: najmniejszy park narodowy na świecie Najmniejszy park narodowy na świecie mieści się na niemal dziewiczej wysepce. Stałymi mieszkańcami terenu są nie ludzie, a pewne zwierzęta. Jak podkreśla Tomasz Pezold Knežević z WWF, tego typu oddolne akcje nie są częstą praktyką. – Zdarzają się pojedyncze przypadki, gdy parki narodowe powstają w wyniku społecznego zaangażowania – mówi. – Jednym z nich jest Park Narodowy Łęgów Naddunajskich w Austrii, który został założony jako pokłosie protestów społecznych przeciwko budowie w tym regionie tam na Dunaju. Innym przykładem jest rzeka Vjosa w Albanii. Po wielu latach starań organizacji pozarządowych ma wokół niej wkrótce powstać park narodowy – opowiada ekspert. Parki narodowe są opłacalne Parków narodowych byłoby zapewne w Polsce więcej, gdyby udało się przekonać polityków i społeczności lokalne, że w dłuższej perspektywie po prostu się opłacają. Rozwijająca się w danych okolicach turystyka daje bowiem ogromne szanse na rozwój gospodarczy regionu. Na przykładzie Puszczy Białowieskiej pokazał to ekonomista dr Marek Giergiczny. Przeprowadzone przez niego w 2003 r. badania (opublikowane w pracy pt. „Rekreacyjna Wartość Białowieskiego Parku Narodowego”) dowiodły, że ze względu na przyrodniczo-kulturową wartość terenu turyści gotowi są wydawać w nim więcej pieniędzy (za noclegi, wyżywienie czy inne usługi) niż gdzie indziej. Te malownicze wodospady znajdują się w Polsce. Gdzie ich szukać? Wodospady w Polsce nie należą do najbardziej okazałych na świecie, a mimo to nikt nie odmówi im piękna i niepowtarzalnego uroku. Niesiony na znaczne odległości szum spływającej wody tworz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/9cbf4ebc7bcd67bfb29489ea972daeff6316be58-4c2027b.jpeg" width="938" height="625" alt="Wodospady w Polsce - 12 najpiękniejszych polskich wodospadów. Na zdjęciu Wodospad Szklarki (fot. Getty Images/Krzysztof Poleszak)" title="Wodospady w Polsce - 12 najpiękniejszych polskich wodospadów. Na zdjęciu Wodospad Szklarki (fot. Getty Images/Krzysztof Poleszak)" /> Oszacowano, że sam fakt istnienia parku, który odwiedzają goście przygotowani na większe wydatki, sprawia, iż każdego roku do kieszeni żyjących z turystyki miejscowych może wpadać nawet ok. 11,5 mln zł takiej „nadwyżki”. Analiza pokazała, że tzw. korzyści rekreacyjne (czyli ów „bonus” wynikający z prowadzenia biznesu w parku narodowym) są aż 27-krotnie większe od średnich zysków generowanych przez Nadleśnictwo Białowieża w latach 2000–2004. Co istotne, są one również prawie trzy razy wyższe od przychodów z tytułu sprzedaży drewna pozyskiwanego na terenie tego nadleśnictwa. Tą samą metodą badawczą posłużono się, analizując potencjał projektowanego Turnickiego Parku Narodowego. Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze wykazała, że gdyby park ten powstał dziś, okoliczni mieszkańcy zajmujący się turystyką i rekreacją mogliby zarobić rocznie ok. 43 mln zł więcej. Parki narodowe powinny być dostępne za darmo – Obecnie, kiedy mamy do czynienia z szybko postępującymi zmianami klimatycznymi i ich negatywnymi skutkami, obszary chronione pomagają je minimalizować oraz chronić kluczowe dla naszego przetrwania, wcześniej wspomniane, usługi ekosystemowe. Dlaczego kluczowe? Bo ekosystemy dostarczają nam m.in. żywność, wodę, drewno, oczyszczają powietrze, tworzą glebę, biorą udział w globalnym obiegu składników odżywczych czy zapylaniu upraw – mówi Knežević. Przyrodnicy nie tylko postulują tworzenie nowych parków. Zwracają też uwagę na nieefektywne funkcjonowanie już istniejących. Knežević podkreśla, że obecny system nie jest dostosowany do dzisiejszych potrzeb i wyzwań. Cuda natury w Polsce – 15 miejsc wartych zobaczenia Cuda natury w Polsce, czyli miejsca, które każdy powinien odwiedzić chociaż raz w życiu. Przyjrzyjmy się tym propozycjom! – Należałoby rozwiązać problemy niedofinansowania parków narodowych i braku wykwalifikowanych kadr. Ważne jest także usprawnienie współpracy z lokalnymi społecznościami oraz uwzględnianie zmian klimatycznych przy projektowaniu parków. Często wyzwaniem jest też sprawna obsługa ruchu turystycznego – wylicza ekspert WWF. Według dr. Kostki problemem jest także zły PR parków narodowych, które kojarzą się z zakazami. Tymczasem jest wiele miejsc, którym nie zaszkodzi, jeśli pozbiera się w nich grzyby czy runo leśne. – Zagrożeniem dla lasu wcale nie jest spacerujący po nim człowiek, tylko drwal, który, wycinając drzewa, prowadzi do trwałych zmian środowiska – przekonuje ekspert. – Jeśli nie gromadzimy się masowo i nie wjeżdżamy na teren chroniony samochodami, to nie szkodzimy lasom. Dlatego wstęp do każdego parku narodowego powinien być wolny. Chodzi przecież także o to, żeby przyroda służyła ludziom – podsumowuje.
Te zdjęcia zapierają dech! Cuda natury , czyli amerykańskie parki narodowe oczami Stephena Wilkesa [GALERIA]
By powstały te zdjęcia autor poświęcił wiele dni by po pierwsze dobrać odpowiedni kadry, a potem połączyć je w niesamowitą całość. Dzięki temu otrzymaliśmy oszałamiające fotograficzne zapisy całego dnia na jednym zdjęciu w danym miejscu.
"Żadnych krzyków!" - nowy przewodnik po parkach w Japonii. A jak to wygląda w Polsce?
Choć ograniczenia związane z pandemią znikają jedno po drugim, parki rozrywki w Japonii pozostaną ciche. Ludzie będą mieli prawo wrócić i korzystać z atrakcji, tylko muszą być cicho. Na tym nowe zalecenia się nie kończą.
W nadziei na ograniczenie ryzyka roznoszenia się koronawirusa, stowarzyszenia zarządzające kilkudziesięcioma lunaparkami (The East Japan - oraz West Japan Theme Park Association) zaproponowało nowe zasady korzystania z parkowych atrakcji - donosi singapurski serwis Mothership. W ogłoszonych planach najtrudniejsza do zaakceptowania może być prośba o powstrzymanie się od krzyczenia. Szczególnie na kolejkach górskich może być to trudne. Kto jechał, ten wie.
5 powodów, dla których warto odwiedzić Adżarię
Adżaria ze słoneczną nadmorską stolicą w Batumi to jeden z najpiękniejszych regionów Gruzji.
Poznaj: 5 powodów, dla których warto odwiedzić Adżarię (Gruzję) >>>
Tu naprawdę zrobiono park rozrywki. W nieczynnej elektrowni jądrowej
Elektrownia jądrowa w niemieckim Kalkar okazała się nietrafiona inwestycją. Kosztowała fortunę, została ukończona, ale nigdy jej nie uruchomiono w pełnej mocy. Przerobiono ją ja park rozrywki, który co roku odwiedzają dziesiątki tysięcy gości.
Nazywał się SNR-300. Była to jedna z największych inwestycji w niemieckim sektorze energetycznym. Budowę rozpoczęto w 1972 roku, ukończono 13 lat później, a kosztowała ponad 4 miliardy dolarów. Reaktor wykorzystujący pluton miał w założeniu produkować 327 megawatów energii. Po zakończeniu budowy okazało się, że koszty paliwa są zbyt duże, by opłacało się wytwarzać z niej energię. SNR-300 został uruchomiony tylko częściowo. Władze wahały się co do wyłączenia projektu. Sprawę prawdopodobnie przesądziła awaria w Czarnobylu w 1986 roku. Oficjalnie projekt zamknięto w 1991, wtedy także rozpoczęła się częściowa rozbiórka i wywóz sprzętu. Przez kilka lat kompleks stał bez celu. W 1995 roku został zakupiony przez holenderskiego inwestora, który rozpoczął przemienianie go w wesołe miasteczko – najpierw nazwane Kernwasser Wunderland, czyli wesołe miasteczko ciężkiej wody, a w 2005 roku przemianowano na Wunderland Kalkar. Źródło: Business Insider ________________________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Zagłosuj na "Podróż roku"! View oEmbed on the source website
To jest tak słodkie, że odstawiamy ciastka na tydzień! Zobacz dwa niedźwiadki pokonujące rzekę na grzbiecie swojej mamy
Niedźwiedzie grizzly są nie tylko świetnymi pływakami. Ich samice to bardzo troskliwe mamy.
Krótki filmik zarejestrowany przez pracującego w Wood Tikchick State Park na Alasce Davida Rosemana, pokazuje jak te piękne zwierzęta wykorzystują swoje potężne łapy do wiosłowania by pokonać silny nurt rzeki. Szeroki grzbiet samicy służy przy okazji jako prom dla jej dwóch maluchów, które uczepione jej futra uważają by się nie zamoczyć. Roseman pracuje w parku od 21 lat, to pierwszy raz gdy udało mu się zobaczyć taką scenę. Grizzly mimo swoich rozmiarów i pozornej zwalistości są świetnymi pływakami. Zobacz film! Wayne Kasworm, zajmujący się tym gatunkiem przyrodnik w U.S. Fish and Wildlife Service, wyjaśnia, że dzięki tłuszczowi i oleistej powierzchni futra niedźwiedzie doskonale radzą sobie na wodzie. Na oko niedźwiadki z filmu mają około 6 miesięcy. Gdy podrosną do około 32 kilogramów szybko nauczą się pływać. - Pewnego razu widziałem niedźwiedzia brunatnego, który przepłynął 6 mil - dodaje Dave Garsheils, naukowiec Minnesota Department of Natural Resources, choć zaznacza, że wsród niedźwiedzi najlepszymi pływakami są polarne. Źródło: National Geographic News
Ten park narodowy to strefa walki. Batalia o Wirungę
Na dyrektora tego miejsca zorganizowano zamach, dziś porusza się wszędzie z ochroną. Jak uratować park narodowy w najbardziej niebezpiecznym miejscu na świecie?
Siódemka młodych oberwańców pod okiem strażnika leśnego zajmuje się łataniem dziurawej drogi wiodącej do Parku Narodowego Wirunga. Nietrudno zauważyć, że ów strażnik ma coś wspólnego ze zbieraniną tworzącą podległą mu ekipę. I on, i oni urodzili się i wychowali na obszarach leżących wewnątrz parku narodowego lub na jego obrzeżach, na wschodnim pograniczu Demokratycznej Republiki Konga. I on, i oni są ubodzy. I on, i każdy z nich przeżył śmierć kogoś bliskiego od ciosu maczetą, co stało się chlebem powszednim w toczącej się tu wojnie, której genezy nikt już niemal nie pamięta i której końca nie widać. Dziś ramię w ramię pracują na rzecz parku, zasypując wyboje i czyszcząc przydrożne rowy. Ale stawką jest coś więcej niż tylko wyrównanie 14 km szutrówki do strażnicy w Bukimie. O wiele więcej. Tą drogą pojadą zagraniczni turyści, a ich pieniądze wesprą najstarszy park narodowy Afryki. Goście przybywają tu głównie po to, aby stanąć oko w oko z najbardziej widowiskowym spośród tutejszych rezydentów – rzadkim gorylem górskim. Mniej widoczna, ale nie mniej ważna rola drogi do Bukimy polega na ułatwieniu rolnikom mieszkającym na obrzeżu parku komunikacji z osadami targowymi, a dalej z miastem Goma. To jedyny szlak transportowy w tej okolicy. Przez lata był ledwie przejezdnym grzęzawiskiem o nawierzchni z rzadkiego błota usianego wielkimi kamieniami. W trudnym i bez tego życiu mieszkańców stanowił kolejny koszmar. Ale ostatnio park sypnął groszem na poprawę nawierzchni. Pracują przy tym miejscowi, tak jak tych siedmiu młodych ludzi. W ten sposób droga staje się czymś w rodzaju więzi łączącej park narodowy z ludnością wiejską, która często traktowała go z niechęcią, a nawet wrogością, uważając, że zabiera jej należną ziemię. I tym właśnie, stosunkiem do parku narodowego, strażnik leśny kapitan Theo Kambale różni się od pracujących na drodze młodych ludzi. Kamble ma 55 lat, z czego 31 spędził w służbie parku. Jego ojciec też był strażnikiem. Zginął stratowany przez bawołu w 1960, roku narodzin Kambale. Starszy brat Kambale, również parkowy strażnik, zginął na posterunku w 2006 r. Tym razem sprawcą śmierci był bojownik jednego z wielu ugrupowań, które najeżdżają i dewastują Wirungę od dwóch dekad. Prawna ochrona Wirungi tylko po to, żeby to wszystko oglądali dla przyjemności zamożni cudzoziemcy, wydaje się tym młodym ludziom rażącą niesprawiedliwością. Zostali wcieleni do partyzantki zwanej Ruchem 23 Marca, w skrócie M23, rebelianckiego ugrupowania, które pod pretekstem walki ze skorumpowanymi władzami oddawało się rozbojom i gwałtom we wschodnim zakątku Konga, w pobliżu południowej części parku narodowego. Pod koniec 2013 r., po półtorarocznych walkach, wojsko kongijskie przy wsparciu sił pokojowych ONZ zmusiło M23 do złożenia broni. Wśród objętych amnestią szeregowych żołnierzy partyzantki, których błękitne hełmy oraz władze parku narodowego uznały za dających nadzieję na poprawę, znalazła się ta siódemka. Praca przy naprawie drogi do Bukimy jest cięższa niż rabunek, a i dochody z tego mniejsze. Ale dawni rebelianci trzymają się tego zajęcia. Kambale jest pod wrażeniem. Od czasu do czasu z nimi rozmawia. – Przedtem wszyscy sialiście zamęt – powiada. – Dziś budujecie tę drogę. To dopiero początek. Potem będziecie mogli robić inne rzeczy. Ale nie ma mowy o postępie, jeśli panują strach i niepewność. Powiedzcie to kolegom. Powiedzcie, żeby złożyli broń. Bo to nie jest życie. To – wskazuje gestem drogę – to jest powrót życia. Strażnik ma nadzieję, że jego nauki zapadną im w pamięć. Zna dramatyczne życiorysy tych młodych ludzi. Wie, że większość z nich została wcielona do partyzantki siłą. Na rękach i plecach mają siatkę blizn, świadectwo ich na wpół niewolniczego statusu w oddziałach. Widząc tych dwudziestoparolatków ze śladami brutalnego znęcania się, Kambale przypomina sobie o własnych bliznach. Jak ta na prawej nodze, ślad po włóczni rebelianta. Takie „dokumenty stałego pobytu” mają tu wszyscy. Jeśli te blizny ich nie zaślepią, być może park uda się uratować. Nie ma na świecie obszaru chronionej przyrody, który mógłby się równać z Wirungą – zarówno pod względem wartości przyrodniczej, jak i zagrożeń. 800 tys. ha obfituje w niezliczone bogactwa: gęstą sieć rzeczną, jedno z największych Wielkich Jezior Afrykańskich, wypalone słońcem sawanny, nieprzebyte nizinne wilgotne lasy równikowe, jeden z najwyższych szczytów i dwa spośród najaktywniejszych wulkanów na kontynencie. W Wirundze występuje ponad 700 gatunków ptaków oraz ponad 200 gatunków ssaków (w tym 480 sztuk goryli górskich, czyli ponad połowa światowej populacji gatunku). Gdy stanie się tam, gdzie rzeka Semliki wypływa z Jeziora Edwarda, popatrzy na masyw Ruwenzori daleko w tle, usłyszy chór hipopotamów, ujrzy pływające w dole słonie i podświetlone wschodzącym słońcem podobne do bocianów żabiru afrykańskie, wtedy ma się świadomość bycia drobiną wobec potęgi natury, a równocześnie czuje się dreszcz na myśl, że ta na pozór niezwyciężona przyroda w każdej chwili może ulec zagładzie. Bo Wirunga od 20 lat ogarnięta jest walkami. Przerażająca wojna domowa w sąsiedniej Rwandzie, która wybuchła w 1994 r. i przerodziła się w ludobójstwo Tutsi przez Hutu, wlała się przez granicę do Konga. Z Rwandy uciekli zarówno pokonani bojówkarze Hutu, jak i ludność cywilna, ponad milion uchodźców. Wokół parku powstały koszmarnie przeludnione obozy. Część Hutu zorganizowała później Demokratyczne Siły Wyzwolenia Rwandy, zwane w skrócie FDLR (od nazwy francuskiej). To właśnie ci rebelianci zabili starszego brata Kambali. Kongijscy Tutsi zareagowali niebawem utworzeniem Narodowego Kongresu na rzecz Obrony Ludu, czyli CNDP. Z CNDP zrodził się Ruch 23 Marca. Krwawe niepokoje wzniecane przez te ugrupowania przetaczały się przez tereny parku jeden po drugim. Za każdym razem po zawieszeniu broni wielu bojówkarzy, a także żołnierze regularnej armii kongijskiej, pozostawało w parku pod pretekstem obrony terytorium i tłukło zwierzynę, zarówno na własne potrzeby, jak i na handel. Tysiące zbrojnych do dziś pozostało w lesie, a dołączyły do nich nowe tysiące członków tworzących się w okolicy rozmaitych grup rebelianckich zwanych Mai-Mai. Próby ich wyparcia z obszarów chronionych przez straż parku narodowego spotkały się z krwawym odwetem. W marcu tego roku w centralnym sektorze parku zastrzelono dwóch strażników; w sumie od 1996 r. śmierć poniosło 152. Nad Wirungą zawisła też groźba innego rodzaju. Oto londyńska firma Soco International uzyskała w 2010 r. koncesję na poszukiwania ropy obejmującą mniej więcej połowę obszaru parku narodowego, w tym terenów w pobliżu Jeziora Edwarda. Cztery lata żywiołowych protestów ze strony organizacji ochrony przyrody zmusiły Soco do wycofania się; obecnie firma utrzymuje, że z koncesji nie zamierza korzystać. Tymczasem władze Ugandy zaczęły przejawiać zainteresowanie wydobyciem ropy po ugandyjskiej stronie jeziora. Park staje się też często areną rozgrywek sił wewnątrzkongijskich. Tereny Wirungi to najżyźniejsze ziemie Afryki. Wyłączenie ich z rolnictwa od 1925 r., gdy ustanowiono ochronę, oznacza pozbawienie najbiedniejszych tego, czego rozpaczliwie potrzebują: ziemi uprawnej. To podsyca niezadowolenie czteromilionowej miejscowej ludności. Na porządku dziennym jest wycinanie drzew na opał, zajmowanie kawałków ziemi pod uprawę, polowanie na zwierzęta – wynikające z nieznajomości lub lekceważenia prawa. Najbardziej rozżaleni przystępują do rebeliantów Mai-Mai i po prostu okupują fragmenty parku, a od czasu do czasu wdają się w krwawe porachunki. Inni włączają się w działalność ruchów politycznych mających w programie likwidację parku jako odwrócenia krzywdy wyrządzonej przez belgijskich kolonizatorów, którzy wyzuli rdzenną ludność z ojcowizny. Atmosfery przesiąkniętej żalem i pretensjami nie można lekceważyć. To wielka groźba stawiająca pod znakiem zapytania przyszłość Wirungi. – Nic nam się nie uda, jeśli nie uzyskamy pewnego minimum środków finansowych – tłumaczy Emmanuel de Merode, dyrektor parku. Zwraca uwagę, że ta ziemia, gdyby ją oddać do wykorzystania gospodarczego, przynosiłaby ludności około miliarda dolarów rocznie. – Jeśli nie zapewnimy jej podobnych dochodów, nie przetrwamy. W wyniku trwającej od dziesiątków lat niestabilności zaledwie jedna dziesiąta obszaru Wirungi jest dostępna dla gości. A tylko połowę tego da się uznać za tereny zapewniające turystom jakie takie wygody. Najważniejsze persony parku – 250–300 goryli górskich przyzwyczajonych do obecności ludzi – znajdują się pod stałą obserwacją 80-osobowej ekipy ochroniarzy, jak jacyś prezydenci czy papież. Tereny parku narodowego są własnością państwową, ale w jego rocznym budżecie sięgającym 8 mln dolarów udział środków od rządu w Kinszasie wynosi zaledwie 5 proc. Większość pieniędzy dają Unia Europejska, rząd USA oraz zagraniczne organizacje pomocowe. Wprawdzie niedaleko miejsc występowania goryli w 2012 r. otworzył podwoje luksusowy hotel Mikeno Lodge, a na wyspie Tchegera na jeziorze Kiwu od ub. roku działa elegancka baza namiotowa, ale liczby odwiedzających nie da się porównać z tą z czasów przedwojennej prosperity. Prawdę mówiąc, przez większość czasu w latach 2012–2013 kwatery dla turystów ziały pustką, bo na obszarze Wirungi trwała krwawa rebelia. Oczkiem w głowie dyrektora de Merode jest ambitny plan rozwoju hydroenergetyki na tutejszych rzekach. Jego skutkiem ma być elektryfikacja do 2020 r. jednej czwartej gospodarstw domowych regionu i stworzenie przy tym 60–100 tys. miejsc pracy. De Merode ma nadzieję, że przyniesie to pokój. A jak będzie pokój, przyjadą turyści; miejscowi na nich zarobią, a to przestawi los wschodniej części kraju na nowe, lepsze tory. Tymczasem, choć z wolna, przyroda się odradza. Po ciosie, jakim było uśmiercenie przez handlarzy węglem drzewnym siedmiu goryli górskich w 2007 r., populacja tych zwierząt odbudowuje się. W centralnym sektorze rezerwatu, zwanym Lulimbi, rośnie liczebność hipopotamów. Przez rzekę Ishasha wracają z bezpiecznej Ugandy słonie. Stanowcze działania przeciwko kłusownictwu podjęte przez straż parkową uzmysłowiły handlarzom kością słoniową i mięsem dzikich zwierząt, że Wirunga przestała być ziemią niczyją. – Jaki to był piękny obiekt – wzdycha Kambale pewnego popołudnia, brodząc wśród chwastów, którymi porosły ruiny Hotelu Rwindi w centralnym sektorze. – Hotel był zawsze pełny. Każdy chciał przyjechać, oglądać zwierzęta i robić zdjęcia. A zwierząt nie brakowało. Antylopy, guźce i najróżniejsze małpy można było fotografować, nie ruszając się z parkingu. Dzisiaj tylko pawiany przedzierają się przez krzaki. Okrągłe domki, restauracja, świetlica, baseny pływackie, nad którymi w takie gorące dni jak dzisiaj opalały się europejskie damy – wszystko stoi puste, pokryte dwudziestoletnim kurzem. Strażnik uśmiecha się smętnie, przed oczami stoi mu dawna świetność. Urodził się i wychował niedaleko posterunku patrolowego Rwindi. W roku urodzenia Kambale, 1960, Kongo Belgijskie uzyskało niepodległość. Liczba ludności wynosiła 15 mln, jedną piątą tego co dziś. Było pod dostatkiem ziemi i dla rolników, i dla dzikiej zwierzyny. W latach 80. XX w. Kambale jako młody wówczas strażnik nie raz musiał uciekać na drzewo, żeby uniknąć stratowania przez bawołu. Gdy przyjeżdżał z wizytą dyktator Mobutu Sese Seko – by zabawić gości albo planować przyszłość kraju, który nazwał Zairem, a najczęściej by po prostu łowić ryby w rzece Rwindi – do zadań Kambale należało nabijanie żywego robaka na haczyk wędki Mobutu. – Mobutu miał dla parku wielki szacunek – mówi mi Matthieu Cingoro, prawnik kongijskich parków narodowych. – Nikt nie ważył się uprawiać tu ziemi czy rąbać drzew. Nikt nie śmiał nawet zejść z wyznaczonej ścieżki. Potem pojawili się uciekinierzy z Rwandy. Hotel Rwindi opustoszał. Strażnicy tutejszego posterunku ujrzeli zupełnie nowych gości. – Było ich mnóstwo, niektórzy mieli broń palną – wspomina Kambale. – Ludzi przybywało, zabrakło jedzenia; szli do parku po węgiel drzewny, opał, nawet po mięso. Bo dokąd mieli pójść? Mnożyły się zbrojne ugrupowania. Różnice między nimi były trudne do uchwycenia. Żołnierze wojska kongijskiego dezerterowali i zaszywali się w buszu. Część przystępowała do bojówek Mai-Mai, które czasami sprzymierzały się z bojówkami FDLR. Były one tworzone przez Hutu przeciw wszystkim pozostałym, w tym straży parkowej próbującej powstrzymać grabież parku. Wraz z upadkiem Mobutu w 1997 r. skończyły się nawet pozory władzy państwowej w terenie. Pensje strażników drastycznie spadły. Musieli radzić sobie sami. Wielu zaczęło brać łapówki od kłusowników, którzy tak się rozzuchwalili, że potrafili traktować skorumpowanego strażnika jak chłopca do noszenia upolowanej zwierzyny. Inni strażnicy zaczęli wydawać „bilety” do parku dla ludności miejscowej, upoważniające do zbioru drewna na węgiel drzewny, licząc słusznie na to, że część zysków trafi do ich kieszeni. Pieniądze z łapówek wędrowały wzdłuż „łańcucha pokarmowego” aż na najwyższe stołki. Posterunek Rwindi, niegdyś główny punkt na turystycznej mapie parku, pozostaje niedostępny dla gości. Ściany kwatery komendanta są usiane dziurami po kulach. W pobliżu jest baza błękitnych hełmów. Tablice w różnych miejscach Rwindi zachęcają ludność do zgłaszania władzom parku podejrzanych działań strażników. Pewnego przedpołudnia Kambale i dwaj inni strażnicy wiozą mnie do Vitshumbi, wioski na południowym brzegu Jeziora Edwarda, na terenie parku narodowego. Vitshumbi to brudne, nędzne miasto z tysiącami łodzi i około 40 tys. mieszkańców, bez elektryczności i wody bieżącej. Nie brak za to bojowców Mai-Mai, którzy rybakom i rolnikom oferują „ochronę”. Kambale i inni strażnicy twierdzą, że bojówkarze cieszą się poparciem niektórych polityków. – Kiedyś byli uzbrojeni w dzidy i maczety – opowiada mi strażnik z Vitshumbi. – Dziś mają broń palną, a dostali ją od polityków. – Strażnik pokazuje mi bliznę po ranie postrzałowej na bicepsie, pamiątkę z potyczki na Jeziorze Edwarda. Polegli wtedy jeden strażnik i siedmiu żołnierzy kongijskich. Podczas mojego trzytygodniowego pobytu w Wirundze wciąż to tu, to tam majaczyła groźba jakiegoś incydentu. Z Vitshumbi łódź straży parkowej miała mnie zabrać do Lulimbi, gdzie występują hipopotamy. Na parę minut przed wyruszeniem na wyprawę odwołano ją. Zadzwonił dyrektor parku ds. bezpieczeństwa z informacją, że istnieje groźba ataku na jeziorze. Trzy dni wcześniej, w sektorze południowym, gdzie występują goryle górskie, licząca co najmniej 300 osób gromada rozzłoszczonych mieszkańców wsi zablokowała drogę do Mikeno Lodge. Tydzień później widziałem kompanię strażników parkowych i wojska kongijskiego wyruszającą do Mayangose, na północny wschód od miasta Beni, zlikwidować obozowisko 800 dzikich osadników. Parę godzin po tym, jak jechaliśmy z Kambale terenówką z Rwindi do Vitshumbi, tą samą drogą z Rwindi jechał na motocyklu księgowy centralnego sektora parku. Napadło go trzech mężczyzn. Związali go i zaciągnęli do lasu. Potem zadzwonili do rodziny z żądaniem 5 tys. dol. okupu. Wiadomość dotarła do dyrekcji parku. Na poszukiwania wysłano ponad setkę strażników i żołnierzy, samolot i psy, które trafiły na trop porwanego. Porywacze uciekli, zostawiając księgowego. Dla niego było to wstrząsające przejście, dla dyrektora de Merode okazja do wykazania się zdecydowaniem i sprawnością działania. Jak to bywa z bohaterami, 46-letni Emmanuel de Merode wydaje się nie pasować do swojej roli. Biały, szczupły, łagodny w obejściu. Dyrektor parku i dowódca jego straży nie wygląda na twardego faceta, nawet mundur kiepsko na nim leży. Pochodzi z belgijskiej rodziny książęcej; jego przodkowie arystokratyczny tytuł otrzymali za zasługi dla niepodległości Belgii. Można by więc pomyśleć, że de Merode najbardziej pasuje do wygodnej, eleganckiej egzystencji przy kominku i z kieliszkiem burgunda w ręce, a nie do życia na ziemi rozdzieranej gwałtownymi konfliktami zbrojnymi. Ale de Merode urodził się w Afryce, młodość spędził w Kenii, z wykształcenia jest antropologiem, przez lata pracował w ochronie przyrody, z tego większość czasu w Kongu. Pod mundurową koszulą Merode ma dwa komplety blizn po ranach postrzałowych: jedna kula przebiła mu lewe płuco, druga żołądek. Trafiony został w kwietniu 2014 r., gdy wracał z Gomy do parku, na bezludnym i dziurawym odcinku błotnistej drogi, około 5 km na południe od wioski Rugari. Zamachowców nigdy nie schwytano. Dyrektorem Wirungi został w 2008 r., w najczarniejszym dla parku okresie. Jego poprzednika aresztowano kilka miesięcy wcześniej i oskarżono o udział w siatce handlarzy węglem drzewnym oraz planowanie odstrzału goryli (nie został skazany z braku dowodów). Mniej więcej pół roku przedtem tereny parku dostały się pod okupację CNDP, ugrupowania wspieranego przez Rwandę w walce z FDLR. Pierwszy krok de Merode’a był śmiały: udał się sam, bez broni, do kwatery głównej CNDP, aby wynegocjować dla strażników parkowych prawo do powrotu na teren parku. Komendant ugrupowania, Laurent Nkunda, zgody udzielił. De Merode zabrał się z kolei do oczyszczania szeregów straży parkowej. Zredukował liczbę strażników z tysiąca do 230 (później zaczął rekrutować nowych, obecnie stan straży wynosi 480 osób, w tym 14 kobiet), podniósł miesięczne uposażenie z żałosnych 5 do 200 dol. Ta kwota pozwala na godne życie i, jak to ujął de Merode, „wystarcza, by uzasadnić zero tolerancji dla korupcji”. Kolejne kroki mają na celu poprawę stosunków z ludnością miejscową. Dyrektor uważnie słucha skarg. Przez dekady park obiecywał, że połowa dochodów z turystyki będzie trafiała do ludności. Tymczasem drogi, szkoły i szpitale popadały w ruinę, a równocześnie słonie niszczyły uprawy. – Zanim zaczął się u nas pojawiać de Merode, nawet nie wiedzieliśmy, że park ma jakiegoś dyrektora – mówi mi rybak z Vitshumbi. – Dziś widzimy strażników w czystych mundurach, z dobrą bronią. Ta poprawa jest jego zasługą. Dyrektor próbował nawet rozmawiać z ugrupowaniami zbrojnymi, choć wyniki nie są zbyt obiecujące. Tak czy owak De Merode zdobył sobie uznanie nawet u przeciwników. W 2012 r. major straży parkowej Shadrack Bihamba wpadł w zasadzkę nad Jeziorem Edwarda i został uprowadzony przez bojówkarzy Mai-Mai. Opowiadał później, że dowódca bojówki przestraszył się i tłumaczył swoim ludziom: – To jest oficer. Jeśli go zabijemy, de Merode poruszy niebo i ziemię, żeby nas wykończyć. – I kazał Bihambę wypuścić. – Chociaż są realną siłą w lesie – mówi Bihamba – to jednak boją się de Merode’a, bo wiedzą, że cała ludność miejscowa jest po jego stronie. Ale de Merode ma świadomość, że samą dobrą opinią parku nie utrzyma. Potrzebuje pieniędzy, zarówno w celu egzekwowania prawa, jak i po to, by mieszkańców otoczenia parku przemienić w swoich sprzymierzeńców. Doszedł do wniosku, że aby osiągnąć ten drugi cel, musi uczynić z parku masowego pracodawcę, nie szkodząc przy tym przyrodzie. Uznał, że taką możliwość daje mu północny sektor, a zwłaszcza rzeka Butahu, która spływa kaskadami spod lodowcowych szczytów masywu Ruwenzori ku miejscowości Mutwanga, typowej nędznej osadzie bez elektryczności. W 2010 r. park zaczął zatrudniać mieszkańców osady do kopania kanałów i kładzenia fundamentów pod pierwszą elektrownię wodną Wirungi. Za 110 dol. każde gospodarstwo Mutwangi będzie mogło podłączyć się do sieci elektrycznej, a potem płacić niewygórowane rachunki za zużycie. W 2013 r. elektrownia zaczęła wytwarzać prąd. Brodząc w błocie, trudno mi dziś ujrzeć w osadzie oazę sukcesu. Niemniej jednak mieszkańcy twierdzą, że zmiana jest zasadnicza. Za kwotę odpowiadającą cenie paliwa na jednodniowe zasilanie agregatu prądotwórczego mogą teraz mieć w swoim sklepiku światło przez cały miesiąc. Uczniowie mogą wieczorem odrobić lekcje. Szpital działa całą dobę. Ludzie kupują żelaz- ka, telewizory. Właściciel warsztatu naprawy komputerów wypożycza płyty DVD i szykuje się do uruchomienia pierwszej w mieście kafejki internetowej. I zmiany te zachodzą, chociaż tylko 500 gospodarstw domowych (na 2,5 tys.) mogło się podłączyć do sieci (moc elektrowni to skromne 400 kW). Ekipa de Merode’a zastanawia się, co zrobić, by zaspokoić potrzeby tych, którzy znaleźli się na liście oczekujących na podłączenie. Tymczasem w kwietniu ruszyła zasilana w prąd przez park wytwórnia mydła. Zatrudnia około stu miejscowych. – Mutwanga stała się naszym laboratorium doświadczalnym – mówi dyrektor. W grudniu pracę zacznie druga elektrownia wodna, o większej mocy, a do końca 2018 r. do eksploatacji wejdą jeszcze dwie. Te cztery elektrownie to dla de Merode’a dopiero półmetek; jego celem jest uzyskanie mocy 100 MW. – Sprzedawanie energii pozwoli zapewnić samowystarczalność finansową parku na następne sto lat – przewiduje. Dochodów powinno wystarczyć także na to, żeby zainwestować miliony dolarów w programy rozwoju społecznego oraz ochrony przyrody w innych kongijskich parkach narodowych. De Merode liczy na to, że elektryfikacja stanie się katalizatorem rozwoju gospodarczego. – Tu nie ma żadnego przemysłu właśnie dlatego, że brak taniej, łatwo dostępnej energii. I to jest coś, co park może zaoferować. Czy prąd wystarczy, by pobudzić przedsiębiorczości, to rzecz niepewna. – Jeśli idzie o karierę w biznesie, tutaj nie ma żadnych przykładów do naśladowania – tłumaczy mi dyrektor wytwórni mydła, 29-letni Leonard Maliona. – Jedyne drogi życiowe, jakie tu widzą młodzi ludzie, to kariera polityczna albo przystąpienie do partyzantki. Sam pomysł, że park narodowy stanie się „motorem gospodarki”, może się wydawać kontrowersyjny. Zastrzeżenia może wywoływać m.in. to, że przywódcy Konga uzależniają losy całego regionu od jednego parku narodowego i jego dyrektora, który pochodzi z byłej metropolii kolonialnej. Istnieje też ryzyko, że ludność miejscowa popadnie w całkowitą zależność od parku, co przy wciąż tlącej się do niego niechęci może się okazać mieszanką wybuchową. Dwóch robotników, obaj w okolicach 25 lat, łata wyboje na cienistym odcinku drogi. Wyższy z nich nazywa się Bushe Shukuru; niższy to Gato Heritier. Przyjaźnią się od dziecka. Za każdym razem, gdy w okolicy wybuchały walki, zmuszając ludzi do opuszczenia domostw, obaj nastolatkowie starali się nie stracić siebie z oczu w obozach dla uchodźców. W 2013 r. najpierw Shukuru, a potem Heritier wpadli oddzielnie w ręce bojówkarzy M23, którzy ich związali i popędzili do odbitej wojsku bazy w Rumangabo. Tam chłopcy się odnaleźli. Dołączyli do około tysiąca innych młodych ludzi, których przymusowo wcielono do rebeliantów. Rozpoczęło się szkolenie wojskowe. Dowódca tłumaczył im wszystkim, że władze państwowe zawiodły we wschodnim Kongu. Po przeszkoleniu, tłumaczył dalej, nowi bojownicy M23 opanują region, a potem ruszą podbić Kinszasę. Uczono ich posługiwania się bronią palną, musztry, przeszli szkolenie taktyczne. Jeśli coś im się nie udawało, bito ich kijami przed frontem pozostałych. Niektórych na śmierć. Inni umierali z niedożywienia, bo racje pokarmowe były głodowe: jeden kubek mąki kukurydzianej dziennie. Po trzech miesiącach szkolenia Shukuru i Heritiera wysłano w bój. W listopadzie uświadomili sobie, że M23 nie ma żadnych szans z regularnym wojskiem kongijskim i błękitnymi hełmami. Zdezerterowali i po miesiącu odnaleźli się znowu w ośrodku prowadzonym przez ONZ. A teraz pracują tu w jednakowych kamizelkach. Przyznają jednak, że przy płacy 3 dol. za osiem godzin harówki to nie jest ich wymarzone zajęcie. Jako dziecko, zanim pojął, co życie we wschodnim Kongu może mu zaoferować, Heritier wyobrażał sobie, że zostanie „kimś wielkim”. Może lekarzem. Albo nawet prezydentem. Dlaczego nie? Jeśli zaoszczędzi trochę pieniędzy, może uda mu się zostać mechanikiem. A Shukuru może pewnego dnia otworzy jakiś sklep. Ta droga, przy której rodzi się niepozorna, skromna, ale uczciwa, a przede wszystkim pokojowa przyszłość, prowadzi ku górom, gdzie żyją goryle. Stamtąd pokój rozprzestrzeni się być może aż ku posterunkowi Rwindi, gdzie Theo Kambale też pozwala sobie na skromne marzenia. Usłyszał niedawno, że u wodopoju nad rzeką Rutshuru widziano lwicę z młodym. Słyszał też coś jeszcze – że wraz z powrotem dzikich zwierząt być może wróci do życia zaniedbany Hotel Rwindi. Dla Kambale byłby to – jak powiedział mężczyznom pracującym przy drodze – powrót życia. Tekst: Robert Draper Zdjęcia Brent Stirton
To nie jest fotomontaż! To naprawdę tak wyglądało. Wodospad ognia w Yosemite
Niedawno w amerykańskim parku Yosemite doszło do wyjątkowego zjawiska, którego zdjęcia natychmiast zalały internet. W lutym przez kilkanaście dni, zawsze o tej samej porze, słońce oświetlało pewien wodospad tak, że przypominał ścianę ognia.
Prowadzący wycieczki po parku przyznają jednogłośnie, że równie pięknych widoków wodospadu Horsetail jeszcze nie widzieli. Turyści ustawiali się wręcz w kolejkach by zrobić zdjęcia, które szybko stawały się popularne wśród internautów. Trudno się dziwić, bo fenomen jest rzeczywiście spektakularny i nie zdarza się co roku. Żeby powstał wiele warunków musi być spełnionych. Po pierwsze musi spaść odpowiednia ilość śniegu by wodospad stał się aktywny, po drugie słońce powinno pod odpowiednim kątem oświetlać to miejsce i wreszcie potrzebne jest praktycznie bezchmurne niebo, co siłą rzeczy o tej porze roku nie jest tak oczywiste.