Nie wyróżnia go wysokość, ale jest najtrudniejszym szczytem Polski. W tym roku jego zdobycie będzie praktycznie niemożliwe
Nie jest ani wysoki, ani trudny – wyróżnia go za to położenie i niedostępność. Opołonek, najbardziej na południe wysunięty punkt Polski, w tym roku będzie praktycznie niemożliwy do zdobycia. Zwykle był celem garstki pasjonatów, ale rok 2025 przyniósł tak duże zainteresowanie, że Bieszczadzki Park Narodowy zdecydował o odwołaniu jedynego legalnego wejścia w roku.
Opołonek, wznoszący się na 1028 m n.p.m., to miejsce wyjątkowe na mapie Polski – najdalej wysunięty na południe punkt naszego kraju. Przez lata owiany aurą niedostępności, przyciągał nielicznych turystów, marzących o zdobyciu tego dziewiczego zakątka Bieszczadów Zachodnich, przez który przebiega granica z Ukrainą. Ze względu na brak oficjalnych szlaków, legalne wejście na szczyt od strony polskiej było możliwe tylko raz w roku, 11 listopada, w ramach zorganizowanego marszu. Jednak ogromne zainteresowanie zmusiło Bieszczadzki Park Narodowy do zmiany planów. Rok 2025 i szturm na Opołonek W 2025 roku zapisy na wspólną wędrówkę pobiły rekordy. Formularz zgłoszeniowy, udostępniony na stronie Parku o poranku 2 października, zapełnił się już po siedmiu minutach – tyle wystarczyło, by zgłosiło się 150 osób. Kolejnych 900 próbowało się dostać już po zamknięciu zapisów. Na Park spadła fala krytyki – turystom trudno było uwierzyć w tak błyskawiczne wyczerpanie limitu. BdPN w oficjalnym komunikacie stanowczo zaprzeczył tym zarzutom, tłumacząc, że limit jest niezbędny dla ochrony przyrody oraz zapewnienia bezpieczeństwa w trudnym terenie. Dla 150 szczęśliwców zorganizowano jednak alternatywną trasę. „(…) przebieg planowanej trasy został skrócony do udostępnionego fragmentu istniejącej ścieżki przyrodniczo-historycznej „W dolinie górnego Sanu”. W ramach zmienionej formuły wydarzenia dopuszczony został przejazd uczestników wydarzenia własnym transportem i na własną odpowiedzialność po trasie ścieżki pieszo-rowerowej od parkingu w Bukowcu do wiaty odpoczynkowej na trasie” – informuje Bieszczadzki Park Narodowy. Opołonek w 2026 roku – oświadczenie BPN W tym roku tradycyjny marsz na szczyt nie odbędzie się, a Park nie wydaje również zgód na wejścia indywidualne. „Obecnie nie ma możliwości indywidualnego dotarcia do tego miejsca, nawet po uzyskaniu zgody. Nie są również organizowane wyjścia grupowe ani wycieczki na ten teren. Dodatkowo należy zaznaczyć, że ze względu na zwiększony nacisk na ochronę granicy przez stronę ukraińską, prawdopodobieństwo dojścia do tego punktu od strony Ukrainy jest obecnie bardzo niewielkie. Niezmiennym priorytetem BdPN pozostaje zapewnienie bezpieczeństwa osób przebywających na obszarze Parku oraz ochrona najcenniejszych przyrodniczo terenów, w tym obszarów przyległych do granicy państwa” – pisze Park w nadesłanym do naszej redakcji oświadczeniu. Ale jest iskierka nadziei dla pasjonatów wędrówek. „Zachęcamy zatem do śledzenia aktualnych komunikatów, ponieważ mogą pojawić się nowe inicjatywy umożliwiające odwiedzenie tego rejonu” – poinformował BdPN. Pozostaje uzbroić się w cierpliwość. Źródła: BPN, Wprost Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Morderstwo w Parku Narodowym Krugera: para zniknęła na safari, ciała znaleziono w rzece
Park Narodowy Krugera, jeden z najsłynniejszych rezerwatów przyrody na świecie, stał się areną zbrodni. W przygranicznym rejonie Crook's Corner odnaleziono ciała starszego małżeństwa z RPA. Brutalne morderstwo turystów wstrząsnęło opinią publiczną i wywołało natychmiastową reakcję władz, które zapowiedziały radykalne zaostrzenie środków bezpieczeństwa.
W środę, 20 maja 2026 roku, zgłoszono zaginięcie 71-letniego Ernsta Marais oraz jego 73-letniej żony Diny – doświadczonych miłośników afrykańskiej przyrody, mieszkańców prowincji Western Cape w RPA. Para po raz ostatni była widziana żywa w środowy poranek na terenie punktu piknikowego Pafuri. Gdy nie powrócili do miejsca zakwaterowania, rozpoczęto akcję poszukiwawczą. Jej finał okazał się tragiczny: grupa turystów obserwujących stado słoni dostrzegła dryfujące w rzece ludzkie ciała. Należały do państwa Marais. Co wydarzyło się w Crook’s Corner? Zwłoki odnaleziono w korycie rzeki Levubu, tuż przy jej ujściu do rzeki Limpopo. Znajduje się tam słynny punkt widokowy Crook’s Corner – miejsce, w którym zbiegają się granice 3 państw Afryki: RPA, Zimbabwe i Mozambiku. Choć dziś chętnie odwiedzają je turyści, historycznie rejon ten cieszył się złą sławą. W XIX wieku był to teren określany jako "ziemia niczyja", z którym wiązano ucieczki przestępców, kłusowników i handlarzy niewolników. Obrażenia na ciałach państwa Marais – liczne rany kłute zadane ostrym narzędziem – jednoznacznie wskazały na brutalne morderstwo. Sprawcy wrzucili ciała do wody z pełną świadomością, że w rzece żyją stada krokodyli, co miało zapewne pomóc w zatarciu śladów zbrodni. Kłusownicy czy napad rabunkowy? Południowoafrykańska policja (SAPS) z prowincji Limpopo natychmiast wszczęła śledztwo w sprawie morderstwa oraz kradzieży pojazdu. Małżeństwo poruszało się zielonym Fordem Rangerem, który do tej pory nie został odnaleziony. Służby początkowo sądziły, że silne opady deszczu mogły utrudnić małżeństwu powrót do miejsca noclegu. Niestety, prawda okazała się znacznie mroczniejsza. Służby rozważają dwa scenariusze. Według pierwszego turyści mogli przypadkowo natknąć się na uzbrojonych kłusowników. Drugi zakłada napad na tle rabunkowym, ponieważ samochodu ofiar nie odnaleziono. W jego poszukiwania zaangażowano jednostki naziemne oraz śmigłowce, jednak zadanie mocno utrudnia trudna pogoda i podtopienia dróg w północnej części rezerwatu. Park Krugera musi wzmocnić bezpieczeństwo Dla Parku Narodowego Krugera, który rocznie odwiedza niemal milion turystów z całego świata, to bezprecedensowy kryzys. Dotychczas na jego obszarze nie doszło do tak drastycznego aktu przemocy. Władze parku zapowiedziały pilną modernizację systemów monitoringu oraz wysłanie dodatkowych, uzbrojonych patroli strażników w najbardziej odizolowane i dzikie rejony. Tragedia ta stawia jednak przed międzynarodową turystyką trudne pytania o poziom bezpieczeństwa na rozległych, dzikich terenach afrykańskich rezerwatów. Źródła: Wirtualna Polska, Cape Argus, Daily News
Moja wyprawa nad Biebrzę. Tu spotkasz łosia i rzadkie gatunki ptaków
Rozlewiska Biebrzy to jedno z najważniejszych miejsc dla ptaków wędrownych w Europie. Każdego roku zatrzymują się tu tysiące osobników z różnych stron świata. Oto opowieść o miejscu, gdzie natura nieustannie zaskakuje i odsłania swoje najcenniejsze tajemnice.
Spis treści: Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Minuta z życia rycyka. Podglądając przyrodę w Brzostowie Rutkowskie – finał biebrzańskiej wyprawy Spod PKiN w Warszawie ruszam autokarem nad Biebrzę. „Mamy łosia” – mówi przewodnik. Zwierzę spokojnie skubie roślinność, a nad nim krążą trzy bieliki. Nad łąkami nagle podnosi się poruszenie – tysiące batalionów, siewek złotych i gęsi zrywają się do lotu. Chwilę później obserwuję kopulację rycyków i polowanie rybitwy wielkodziobej. W Rutkowskiem dostrzegam w lunecie biały punkt – to bielaczek, rzadki gatunek ptaka z tajgi. Dolina Biebrzy to niekończąca się opowieść, gdzie czas mierzy się nie zegarkiem, lecz rytmem uderzeń tysięcy ptasich skrzydeł. Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Wysiadam we wsi Sieburczyn na Podlasiu, położonej w pobliżu doliny Biebrzy. Przewodnik, Rafał Bartosz, prowadzi nas na jedno ze wzgórz tej miejscowości. Rozciąga się stąd tak rozległy krajobraz podmokłych terenów, że trudno objąć go wzrokiem w całości. Grupa uczestników rozstawia lunety, niektórzy mają lornetki, a ja tylko aparat z teleobiektywem. Obserwujemy przemieszczające się z łąki na łąkę bataliony (Calidris pugnax). Obok nich przebywają czajki (Vanellus vanellus), świstuny (Mareca penelope), łabędzie nieme (Cygnus olor), a nawet płaskonosy (Spatula clypeata). To miejsce tętni życiem i wyraźnie pokazuje, jak ważnym przystankiem na migracyjnej mapie Europy jest dolina Biebrzy. Sieburczyn to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na ornitologicznej mapie Podlasia, szczególnie podczas wiosennych i jesiennych przelotów ptaków. Zachowały się tu także niezwykłe okazy starych wierzb, które z daleka przypominają rozłożyste krzewy. Według danych z 2021 r. miejscowość zamieszkuje ok. 78 osób, jednak jej znaczenie przyrodnicze jest nieproporcjonalnie większe – stanowi kluczowe miejsce odpoczynku i żerowania dla wielu gatunków ptaków, zwłaszcza wędrownych, które nie gniazdują w Polsce. W marcu 2026 r. stwierdzono tu niezwykłego gościa – gęś tybetańską (Anser indicus), której naturalny zasięg występowania obejmuje Azję. Zimuje ona głównie w Pakistanie, Indiach i Bangladeszu, natomiast lęgi odbywa w Mongolii, Chinach oraz Kirgistanie. Gatunek ten zasłynął niezwykłymi zdolnościami lotnymi – wcześniejsze badania sugerowały, że ptaki przelatują nad Himalajami na wysokości nawet 9–10 km, a obserwacje wskazywały możliwość przelotów nawet nad Mount Everestem. Najnowsze badania pokazują jednak, że w trakcie migracji ptaki te zazwyczaj nie przekraczają wysokości 6000 m n.p.m., co i tak czyni je jednymi z najwyżej latających ptaków świata. Do 2014 roku informacje o stwierdzeniach gęsi tybetańskiej w Polsce zbierała Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego (PTZool). W tym czasie odnotowano 99 obserwacji obejmujących ok. 119 osobników. Pochodzenie tych ptaków nie jest do końca jasne – większość z nich to prawdopodobnie uciekinierzy z hodowli lub osobniki pochodzące z populacji introdukowanych w Europie Zachodniej, zwłaszcza w Niemczech i Holandii. Gęś tybetańska jest gatunkiem chętnie utrzymywanym przez prywatnych hodowców. W wielu krajach podejmowano również próby jej introdukcji, m.in. w Holandii, Hiszpanii czy Szwecji. Ptaki, które uciekły z niewoli lub zostały wsiedlone, z czasem utworzyły lokalne, rozmnażające się populacje, a ich lęgi odnotowano m.in. w Norwegii, Niemczech, Francji, Holandii oraz Wielkiej Brytanii. Pojawienie się gęsi tybetańskiej w Sieburczynie rodzi więc sporo pytań o jej pochodzenie. Czy był to dziki osobnik, który zboczył z naturalnej trasy migracji, czy raczej ptak pochodzący z europejskiej populacji? Niezależnie od odpowiedzi, takie obserwacje pokazują, jak dynamiczne i wciąż nie do końca poznane są procesy migracyjne ptaków – nawet w dobrze zbadanej części świata, jaką jest Europa. Minuta z życia rycyka. Podglądając przyrodę w Brzostowie Z Sieburczyna udaliśmy się w południe autokarem do Brzostowa, miejscowości położonej w gminie Jedwabne nad Biebrzą. – Mamy łosia – mówi przewodnik. Wszyscy natychmiast się ożywiają. Przez chwilę obserwujemy życie największego ssaka lądowego Polski. Zwierzę znajduje się kilkaset metrów od nas. Spokojnym, pewnym krokiem przechadza się wzdłuż podmokłych łąk, co jakiś czas skubiąc roślinność i podnosząc głowę. Wokół niego toczy się nieustanne życie, szczególnie ptaków, a przestrzeń wypełniają ich głosy. Brzostowo w świecie przyrodniczym uchodzi za „mekkę ptasiarzy” i ornitologów. Położone na granicy Biebrzańskiego Parku Narodowego, znane było niegdyś także z tzw. „pływających krów”, wypasanych na podmokłych łąkach doliny Biebrzy. Dziś pozostały po nich już tylko wspomnienia. Nagle nad rozległymi łąkami rozpętuje się prawdziwy podniebny spektakl. Łoś najwyraźniej coś dostrzegł i przyspiesza kroku, galopując, a w powietrzu pojawiają się trzy bieliki (Haliaeetus albicilla) – jedne z największych ptaków szponiastych w Polsce. Rozpiętość skrzydeł dorosłego osobnika może sięgać nawet do 2,5 metra. Ich obecność wywołuje poruszenie wśród innych ptaków. W popłochu zrywają się nie tylko bataliony, ale także siewki złote (Pluvialis apricaria), gatunek ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes), gniazdujący w Europie Północnej, na Syberii oraz na Grenlandii. Wielkością siewka złota przypomina kosa (Turdus merula) z miejskiego podwórka, natomiast jej cechy wyglądu są unikatowe: w upierzeniu godowym, czyli od wiosny do lata, jej policzki, gardło, przód szyi, pierś oraz brzuch są intensywnie czarne. Złocisty wierzch ciała oddziela od czerni szeroki, biały pas, biegnący od czoła aż po brzuch. Jeszcze w XIX w. gatunek ten gniazdował w niektórych częściach Polski – m.in. na Mazowszu i Pomorzu. Wiek później, odnotowywano pojedyncze próby lęgów, np. na Mazurach. Obecnie ptaki te pojawiają się u nas wyłącznie podczas przelotów, tworząc niekiedy koncentracje liczące po kilkaset, a nawet kilka tysięcy osobników. Podczas migracji zatrzymują się często na polach uprawnych, pastwiskach czy łąkach, towarzysząc innym siewkowcom, jak np. czajkom zwyczajnym. Po chwili zmieniamy miejsce obserwacji i ruszamy za przewodnikiem lokalnymi ścieżkami Brzostowa. Mijamy gospodarstwo, przy którym pasą się krowy. W tle słychać ćwierkanie wróbla domowego (Passer domesticus) oraz gwizdy kopciuszka (Phoenicurus ochruros). Przy kominie starej drewnianej chaty krążą kawki (Corvus monedula), najmniejsze ptaki z rodziny krukowatych (Corvidae). Wygląda na to, że szykują się do założenia gniazda, choć dziś taki widok w wiejskim krajobrazie odchodzi w zapomnienie. „Mamy kopulację rycyków” – zauważa przewodnik. Spoglądamy niecierpliwie w stronę łąk. Tuż po drugiej stronie Biebrzy para ptaków jest właśnie w miłosnym uścisku, który trwa zaskakująco długo, około minuty. Rycyk (Limosa limosa) w skali Polski to nieliczny, skrajnie zagrożony ptak lęgowy. Gniazduje na podmokłych łąkach i wypasanych pastwiskach w dolinach rzek. W okresie migracji można go spotkać w ujściach rzek, w pobliżu spuszczanych stawów rybnych oraz na mulistych wybrzeżach. To ptak o długich, ciemnych nogach i prostym pomarańczowym u nasady dziobie, osiągającym nawet 10 cm długości. W szacie godowej jego głowa, szyja i pierś przybierają intensywny, rdzawopomarańczowy kolor. Dziś populację krajową rycyka szacuje się na ok. 1,5–2 tysięcy par, choć jeszcze w latach 70. i 80. liczebność szacowano na 7–8 tysięcy par lęgowych. Ni stąd, ni zowąd pojawia się nad nami ptak przypominający mewę śmieszkę (Chroicocephalus ridibundus), jednak po chwili dostrzegamy różnice. To rybitwa wielkodzioba (Hydroprogne caspia) – gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae), spotykany w Polsce zwykle na przelotach. Ptak zawisa na moment w powietrzu, po czym gwałtownie uderza w nurt Biebrzy, próbując pochwycić zdobycz, zapewne rybę. Co ciekawe, pierwszy lęg tego gatunku po raz pierwszy w Polsce odnotowano w 2024 r. na Zalewie Szczecińskim. Lęg niestety nie zakończył się sukcesem. Zasięg występowania rybitwy wielkodziobej rozciąga się od Azji i Australii, przez Afrykę, po Amerykę Północną. Jest to ptak związany z piaszczystymi i kamienistymi siedliskami nadbrzeżnymi, gdzie odpoczywa i nocuje, a na miejsca rozrodu wybiera piaszczyste lub kamieniste wyspy. Rutkowskie – finał biebrzańskiej wyprawy W ramach terenowych kursów rozpoznawania ptaków organizowanych przez polskie biuro podróży Horyzonty.pl udajemy się na nasz ostatni przystanek ornitologiczny, jakim jest Rutkowskie, wieś położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim. Leży w Dolnym Basenie Biebrzy, przy granicy Biebrzańskiego Parku Narodowego. To jedno z najważniejszych miejsc dla ptaków podczas migracji, obok Sieburczyna i Brzostowa, teren o wybitnych walorach przyrodniczych. Odnotowywano tu bardzo rzadkie gatunki ptaków, takie jak bernikla rdzawoszyja (Branta ruficollis), kobczyk (Falco vespertinus) oraz wójcik (Seicercus trochiloides). Około godziny 16 stajemy przy ogrodzeniu pomiędzy domami mieszkańców wsi Rutkowskie, gdzie wyłania się wyjątkowy krajobraz terenów podmokłych. Przez lunety oglądamy duże stado gęsi tundrowych (Anser serrirostris). Obok nich dostrzegam mały biały punkcik. Ptak ten kojarzy mi się od razu z „lodówką”, nie tą domową, lecz nazwą morskiego ptaka (Clangula hyemalis), choć nic innego nie przychodzi mi do głowy. Pytam koleżankę obok, czy mogłaby spojrzeć w lunetę i sprawdzić, bo coś mi się tu nie zgadza. Już widzę, jak z tyłu uczestnicy przeglądają przewodnik Collinsa, jeden z najlepszych atlasów do rozpoznawania ptaków w Polsce. – Mamy bielaczka (Mergellus albellus) – zakomunikowali. Byłem zdumiony. To moja pierwsza obserwacja tego gatunku w ogóle. Bielaczek to kaczka nurkująca gniazdująca w tajdze, czyli na terenach północnej Eurazji bogatych w jeziora i rzeki otoczone gęstym lasem iglastym. W Polsce jest gatunkiem rzadkim, pojawiającym się głównie podczas migracji oraz zimą. Liczebność osobników migrujących i zimujących w naszym kraju szacuje się na ok. 1600–5000. Populację europejską natomiast szacuje się na 21–34 tysiące dojrzałych osobników, w tym 10–17 tysięcy par lęgowych oraz 48–166 tysięcy osobników nielęgowych. Bielaczek to niezwykły ptak wodny. Samiec w szacie godowej jest niemal całkowicie biały, z wyraźnym czarnym obszarem wokół oka i kantarka. Samica natomiast przypomina nurogęś (Mergus merganser) – ma czekoladową głowę i brunatnoszare upierzenie, a jej cechą rozpoznawczą są białe policzki. W okresie pozalęgowym samiec przybiera szatę spoczynkową, upodabniając się do samicy (ma wtedy brązową głowę, choć zachowuje jasne policzki). Co ciekawe, bielaczki gniazdują w dziuplach starych drzew, często wykutych przez dzięcioła czarnego (Dryocopus martius), największego dzięcioła w Polsce. Nie mija kwadrans, gdy robiąc zdjęcie krajobrazu z ptakami, dostrzegam w jego rogu kolejnego niezwykłego gościa. To bernikla białolica (Branta leucopsis), gatunek gęsi o biało-czarnym upierzeniu, który w ostatnich dekadach znacząco zwiększył swoją liczebność w Europie. Ptak ten gniazduje kolonijnie, głównie na arktycznych wyspach i wybrzeżach, między innymi na wyspie Kołgujew w Rosji. Wzrost jej populacji wiąże się m.in. z korzystnymi zmianami w użytkowaniu terenów zielonych na obszarach wykorzystywanych podczas migracji i zimowania, co poprawiło kondycję ptaków i zwiększyło sukces lęgowy. W efekcie gatunek stopniowo rozszerza swój zasięg lęgowy w kierunku południowo-zachodnim i zasiedla coraz większe obszary Europy, w tym północną część basenu Morza Bałtyckiego. Zostawiamy Rutkowskie za plecami, zabierając ze sobą nie tylko pełne karty pamięci, ale przede wszystkim wspomnienie spotkania z dziką, nieoczywistą przyrodą w samym sercu Podlasia. Dolina Biebrzy to fascynująca mozaika torfowisk i podmokłych łąk, która od pokoleń gości ptasich migrantów. To tutaj, w środku największego parku narodowego w Polsce, ptaki znajdują niezbędny spokój przed dalszą podróżą. Nic dziwnego, że Biebrza jest uznawana za jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych w tej części Europy. Źródła: ornitofrenia.pl, otop.org.pl, monitoringptakow.gios.gov.pl Nasz autor Aleksander Kusznir Od lat łączy pasję do ptaków z fotografią i edukacją przyrodniczą. Współpracuje z „National Geographic Polska”, gdzie opowiada o świecie natury – zarówno tej, którą spotyka na co dzień, jak i bardziej egzotycznej. Najchętniej o dzikiej przyrodzie, jej ochronie i niezwykłych zachowaniach zwierząt. Pracuje też w laboratorium weterynaryjnym, gdzie na co dzień ma możliwość badania różnych gatunków zwierząt. Inspirację czerpie z podróży i nowych doświadczeń, a twórczą energię najłatwiej odnajduje przy filiżance dobrej kawy – najlepiej pośród śpiewu ptaków.
Doñana jest wymarzonym miejscem do obserwacji ptaków. Są tu też pustynie i dzikie konie
To jeden z najważniejszych rezerwatów dzikiej przyrody w Europie. Doñana to spotkanie z ruchomymi wydmami, rysiami, dzikimi końmi i orlikami.
Spis treści: Skansen historii Przystanek dla orlików Po parku wierzchem Doñana – informacje praktyczne Niewielki prom wysadził mnie na drugim brzegu rzeki Gwadalkiwir. Za plecami ucichło miasto Sanlúcar de Barrameda, a po chwili cisza zabrała też dźwięk promowych silników. W tym czasie moje uszy zajął szum piasku – wiatr przesypywał go przez nadbrzeżne zarośla i kępki traw makia. Wpatrywałem się w czubki własnych butów i zastanawiałem się, czy ów pustynny patent, który zaproponował mi doświadczony w przeprawach przez Saharę kolega, sprawdzi się i tu. Buty były ze szczelnego brezentu miały lekką, piankową podeszwę i wysokie sznurowanie zabezpieczające przed piaskiem. Dzięki temu miałem czuć komfort przemieszczania się na zaplanowanej, liczącej ponad 50 km trasie przez Park Narodowy Doñana. Skansen historii Stałem na południowym koniuszku parku, a przede mną rozciągało się piaszczyste nabrzeże i równie piaszczysta droga prowadząca w leśny, iglasty zagajnik. Gdy weń wszedłem, zapachniało igliwiem i żywicą. Ruszyłem przed siebie, starając się iść w cieniu. Wprawdzie był maj, a temperatura całkiem znośna, ale perspektywa dwudniowego marszu zmuszała mnie do ostrożności. Droga, oznaczona drewnianymi kierunkowskazami, prowadziła wzdłuż niewidocznego z tej perspektywy brzegu rzeki: wał wydm skutecznie zasłaniał widok. Na pierwszym przystanku, w El Poblado de La Plancha, sporych rozmiarów tablica informacyjna donosiła: to pierwsze miejsce, w którym człowiek założył osadę. Kiedyś stało tu aż 60 chat zbudowanych z gałęzi i traw. Ludzie hodowali zwierzęta, łowili ryby, zajmowali się pszczelarstwem, wypalali dębowe lasy na węgiel drzewny i pozyskiwali korek. Dziś pozostał po nich skansen prezentujący fragment tamtych czasów. Doñana zawdzięcza swój charakter rzece Gwadalkiwir, jednej z najdłuższych w Hiszpanii, u której ujścia do Atlantyku powstała unikatowa na europejską skalę delta pełna żyznych rozlewisk, słonych lagun i bagien. Swoje trzy grosze dodały do tego ocean i wiatr, czego efektem były ciągnące się dziesiątkami kilometrów pasy dzikich wydm nazywanych Grubymi Piaskami – w tym ruchomych, wędrujących, sezonowo, zmieniających wygląd parku. Gdy doda się do tego naturalną izolację miejsca, sosnowe lasy i zarośla, ma się przed oczami prawie kompletny obraz. Piszę „prawie”, bo w momencie, gdy pojawił się tam człowiek, obszar zaczął się zmieniać i degradować. Próby osuszania terenów, rozwijania rolnictwa doprowadziły do wydarzenia bez precedensu. Inicjatywę przejął Światowy Fundusz na rzecz Przyrody (WWF). Organizacja przeprowadziła międzynarodową zbiórkę funduszy i wykupiła z rąk prywatnych kluczowe grunty, chroniąc je przed zniszczeniem. Dzięki temu w 1969 r. rząd Hiszpanii mógł oficjalnie utworzyć tu park narodowy, obejmując ocalony teren prawną opieką. Na efekty tych działań nie trzeba było długo czekać. Park zyskał kolejne wyróżnienia i ochronne tarcze w ramach Rezerwatu Biosfery UNESCO, a w połowie lat 90. – wpis na światową listę dziedzictwa UNESCO. Dzisiaj jest jednym z największych i najważniejszych obszarów siedliskowych i zimowania ptaków. Przystanek dla orlików Jeleń! Stał, spokojnie, na środku piaszczystej przecinki wyciętej w celu zabezpieczenia parku przed niekontrolowanymi pożarami. Chwilę się poprzyglądał i powoli ruszył w zarośla, do cienia, znikając mi z oczu. Maszerowałem drugi dzień, bardziej na zachód, oddalając się od rzeki, zbliżając się do atlantyckiego brzegu. Chwilę wcześniej zatrzymałem się w bajkowym wręcz Palacio de las Marismillas. Białe mury, czerwona dachówka, palmy dookoła – nie bez powodu to miejsce jest jedyną prezydencką rezydencją w Andaluzji, odwiedzaną w przeszłości przez Tony’ego Blair’a czy Angelę Merkel. Przed II wojną światową polował tu dyktator Francisco Franco, a później powojenni książęta i królowie hiszpańscy, kontynuując ciągnącą się od wieków średnich łowiecką tradycję arystokracji. Gdy kilka dni później dotarłem do bagien Marismas del Guadalquivir, zobaczyłem setki stojących w wodzie niczym słupy soli flamingów, jeszcze więcej pływających kaczek, do tego czaple i ibisy, które prawie wyginęły i jakieś 30 lat temu na nowo zaczęły gniazdować w parku. Zresztą nie tylko one wybrały sobie to miejsce do całorocznego czy do sezonowego przebywania. Z Polski dociera tu na zimę kania ruda, a znad Biebrzy rzadkie dla obserwacji orliki grubodziobe. A wszystko to z powodu położenia parku na trasie zimowych migracji z Europy do Afryki. Ornitolodzy, którzy naliczyli tu 360 gatunków ptaków i oszacowali, że prawie pół miliona zimuje bądź zatrzymuje się tutaj w drodze na kontynent afrykański, nazwali Doñanę „ptasim mostem”. Władze parku utworzyły czatownie i drewniane ścieżki na punkty widokowe, gdzie można obserwować i fotografować ptaki. Po parku wierzchem Zielone, z wielkimi kołami i równie wielkimi szybami, terenowe autobusy dla turystów minęły mnie na szlaku może ze dwa razy. A wszystko to z powodu trasy, którą wybrałem. Chciałem w Andaluzji poznać smak pustyni. Najlepszą okazję miałem, gdy odbiłem jeszcze bardziej na zachód, opuściłem las, a dookoła mnie zaczęły królować wydmy. Na jednym z najwyższych punktów widokowych zatrzymałem się, aby coś zjeść. Wiało, piasek przesypywał się, zacierając ślady butów. Panorama był iście pustynna – jak okiem sięgnąć rozciągały się pofalowane, niekiedy porośnięte krzewinkami wydmy. Mimo wiatru zrobiło się całkiem gorąco. Ruszyłem z powrotem w kierunku lasu i chowając się w cieniu, walcząc z osuwającym się spod butów piaskiem, wędrowałem w kierunku La Rociny. I chociaż pomysł na pieszą wędrówkę po parku wydał mi się interesujący, to jednak zmęczenie szybko dało się we znaki. Pokonywane co rusz podejścia na wydmach i osuwający się piasek wykańczały. Gdy moja piesza ścieżka przecięła się z tą końską i zobaczyłem jeźdźców na wysokich i zgrabnych andaluzach, poczułem ukłucie zazdrości. Jednak największe wrażenie zrobiły na mnie nie te osiodłane, a wolne, obserwowane w okolicach północnej bramy parku, w Centro de Visitantes José Antonio Valverde. To marismeños, półdzikie konie, które stały się ikoną delty Gwadalkiwiru. Przez stulecia zwierzęta te idealnie przystosowały się do tutejszych trudnych warunków: słonego błota i andaluzyjskiego skwaru. Choć na co dzień żyją wolno na bagnach, jest jeden moment w roku, kiedy można się im przyjrzeć z bliska. Jeśli was także fascynują konie, zapiszcie sobie datę 26 czerwca. Wtedy odbywa się Saca de las Yeguas. Miejscowi pasterze, zwani yegüerizos, zbierają zwierzęta w wielkie stada i pędzą je do miasteczka Almonte. Tam konie są badane, strzyżone i znakowane, by po kilku dniach wrócić do parku. To tradycja kultywowana nieprzerwanie od ponad 500 lat. Jest jednym z najstarszych rytuałów pasterskich w całej Europie i symbolem odpowiedzialnego współistnienia dzikiej natury i człowieka. Doñana – informacje praktyczne Dojazd Z Polski najtaniej linią Ryanair do Sewilli (bilety od 160 zł w jedną stronę) i dalej samochodem na południe. Transport Wynajem auta na tydzień to wydatek od 700 zł z podstawowym ubezpieczeniem. W okolicy parku jest tyle atrakcji, że przemieszczanie się własnym środkiem lokomocji jest najbardziej optymalne. Nocleg Jeśli ktoś chce połączyć zwiedzanie z plażowaniem, to najlepiej spędzić ten czas w Matalascañas. Tygodniowy pobyt w wynajętym mieszkaniu dla 2 osób to wydatek od 2 tys. zł. Bardziej miejsko i na pewno lepiej kulinarnie będzie nad brzegiem rzeki w Sanlúcar de Barrameda. Ceny mieszkań od 1,2 tys. zł za tydzień. Warto wiedzieć Wejście do parku jest limitowane, dostępne są trasy piesze – od kilku do kilkunastu kilometrów, konne i pojazdami terenowymi: parku i firm posiadających licencję. Przejście przez cały park – opisywane przeze mnie – możliwe jest jedynie w czasie specjalnych wydarzeń, jak chociażby pielgrzymki do Matki Boskiej z El Rocio. Centra obsługi turystów El Acebuche i z El Rocio organizują wyprawy samochodami z napędem na cztery koła. Klasyczna wyprawa terenowym autobusem po północnej części parku kosztuje 33 euro i trwa 4 godz. Za 23 euro więcej można kupić wyprawę i na północ, i na południe. Dwugodzinne zwiedzanie na koniu – od 40 euro. Obserwacje ptaków Najlepsze miejsca są w niewielkiej odległości od wejść do parków: José Antonio Valverde i La Rocina. W punktach obsługi turystów można dostać mapy i informacje na temat czatowni i szlaków do obserwacji. Źródło: archiwum NG
Wadi El Gemal to wciąż mało znana perła znad Morza Czerwonego. Znajdziesz tu pustynię i rafę koralową
Hipnotyzująca pustynia, niezwykła flora i fauna, do tego wspaniała rafa koralowa. Wadi El Gemal to mało znany zakątek Egiptu.
Spis treści: Królowie pustyni Antycznym szlakiem Bóstwa i szmaragdy Delfiny i namorzyny Góra Gianniego Wadi El Gemal – informacje praktyczne Rozbijamy obóz pod skałą. Wprost na piasku rozkładamy koce, maty i niewielki stolik. Jeden z naszych gospodarzy z ludu Ababdów rozpala ognisko i zaczyna wyrabiać ciasto na chleb. Przepis jest prosty: mąka, woda i sól. Placek trzeba dokładnie ugnieść, potem składa się go na cztery i rzuca na żarzące się palenisko. Resztą węgielków przysypuje się całość. Po dziesięciu minutach wystarczy otrzepać go z popiołu i możemy się cieszyć znakomitym pustynnym pieczywem zwanym tu gabouri. Na stoliku przed nami lądują humusy, baba ganusze, grillowane na ogniu mięsa i warzywa. Czy wreszcie dolmy – nadziewane ryżem i ziołami cukinie oraz papryki. Jesteśmy na Pustyni Wschodniej, w okolicach Abo Ghosoun, kilkanaście kilometrów od wybrzeża Morza Czerwonego – w Parku Narodowym Wadi El Gemal (Dolina Wielbłądów). Dojechaliśmy tu rowerami z ośrodka Gorgonia Beach, który jest świetną bazą wypadową do zwiedzania regionu. Kiedy siadamy do kolacji, błyskawicznie zapadają egipskie – nomen omen – ciemności. Gdy gasną latarki i ognisko, ledwo widzimy siebie nawzajem. Po chwili pojawiają się gwiazdy. Cisza pustyni jest wszechogarniająca i hipnotyzująca. Widok milionów jasnych punktów nad głową – wart każdych pieniędzy. Królowie pustyni Wadi El Gemal to jeden z 29 parków narodowych Egiptu. Powstał w 2003 r. wokół wyschniętej doliny rzecznej El Gemal w celu ochrony unikatowych ekosystemów pustynnych i morskich oraz dzikiej przyrody tej części Egiptu. W 3/4 tworzy go górzysta szaro-brązowa pustynia, a w pozostałej 1/4 – fragment basenu Morza Czerwonego ze wspaniałą i wciąż świetnie zachowaną rafą koralową. Znajdziemy tu największą w regionie populację gazeli, a także 23 inne gatunki ssaków, w tym koziorożce nubijskie czy lisy pustynne, 25 gatunków gadów i 45 osiadłych tu gatunków ptaków. Królami Wadi El Gemal są członkowie żyjącego tu od wieków niegdyś koczowniczego ludu Ababdów. Mieszkają nierzadko w namiotach na pustkowiach i uważają się za potomków starożytnych mieszkańców doliny Nilu, choć w ich kulturze widać też silne wpływy nubijskie czy arabskie. Mówią jednym z arabskich dialektów, choć ich obyczajowość i tradycja znacznie różnią się od stylu bycia osiadłych Egipcjan. Są silnie przywiązani do własnej tożsamości i wierzeń. Wielu z nich nadal żyje w drodze, przemieszczając się sezonowo pomiędzy kolejnymi wadi (dolinami), studniami i pastwiskami. Kilka lat temu rządowa agencja postawiła na pustyni nowe domy dla Ababdów. Starsi mieszkańcy długo nie chcieli się zgodzić na przeprowadzkę. W końcu dali się przekonać. Gdy pracownicy socjalni odwiedzili ich jakiś czas później, zobaczyli dość niecodzienny widok: w mieszkalnych kontenerach czas spędzały… wielbłądy, starszyzna Ababdów zaś spała w namiotach przed domami. Od kilku lat w kamiennym budynku na pustyni oglądać można niewielkie muzeum poświęcone plemieniu – Beyt El Ababda. Jego pomysłodawcą był Gianni Bodini, przyjeżdżający tu od lat włoski fotograf i wielbiciel Pustyni Wschodniej. Podziwiamy tu tradycyjne stroje i rzeczy codziennego użytku: naczynia, narzędzia, poduszki, derki… Jest drewniany wielbłąd „w pełnym rynsztunku” i przykłady miejscowego rękodzieła. Są wreszcie zdjęcia z opisami – w większości autorstwa Bodiniego – z których dowiedzieć się można wiele o historii Ababdów. Od zawsze hodowali tu oni dromadery, kozy i owce. Wynajmowali się jako przewodnicy karawan i wycieczek. Łowili ryby w Morzu Czerwonym i tworzyli unikatową sztukę. Ich kultura jest silnie związana z tą ziemią i naturą. Dokładnie wiedzą, które rośliny mogą być przydatne jako lekarstwa, a które krzewy np. jako szczoteczka i pasta do zębów w jednym. Na pustyni Wadi El Gemal żyje ich ok. 3 tys., w całym Egipcie – ok. 140 tys., drugie tyle w niedalekim Sudanie. Antycznym szlakiem Następnego dnia wstajemy o 4 rano i od razu wsiadamy do dżipa. Jedziemy w głąb pustyni. Po ponad godzinie opuszczamy auto i ruszamy pieszo przez góry – do starożytnej świątyni Sikait. Na początku naszej ery było tu całe ludzkie osiedle. Pozostały po nim ślady domostw i studni. Przede wszystkim jednak miejsce kultu – taki tutejszy odpowiednik jordańskiej Petry, oczywiście w skali mikro. Podczas wędrówki pod nogami widzimy dziesiątki fragmentów glinianych dzbanów, czasem trafia się nawet dobrze zachowane ucho od tego naczynia. – Mają po nawet dwa tysiące lat – wyjaśnia towarzyszący nam Johannes Girardi, włoski menedżer z hotelu Gorgonia Beach i wielki miłośnik Wadi El Gemal, czym wprawia nas w osłupienie. – W czasach rzymskich prowadził tędy popularny szlak handlowy. Wodę transportowano w amforach na grzbietach wielbłądów. Część z nich naturalną koleją rzeczy się stłukła. I do dziś mamy mnóstwo artefaktów po tych wyprawach. Co tylko cieszy archeologów. Szlak, o którym wspomina Johannes, prowadził niegdyś znad wschodnich brzegów Nilu do Morza Czerwonego. Podróżowali nim nomadzi i kupcy. Karawany zwykle pokonywały go w czasie 12 dni. Przewożono zboże, wino, tkaniny i rzymskie monety. Z kolei na zachód wracano z sakwami pełnymi przypraw, kadzidła, kości słoniowej i jedwabiu. Punktem docelowym karawan nad Morzem Czerwonym był port Berenike, z którego towary płynęły nawet do Indii. Dziś w Berenike jest stanowisko archeologiczne, w którym spotkać można również polskich naukowców, w tym dr. Marka Woźniaka z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN. Ten fragment Pustyni Wschodniej, który właśnie eksplorujemy, w starożytności znany był jako Mons Smaragdus (Góra Szmaragdów) i słynął z wydobycia tych szlachetnych kamieni. Do dziś zresztą szmaragdowe odłamki można tu znaleźć, o czym szybko się przekonujemy. Mohamed, 11-letni syn naszego przewodnika z ludu Ababdów, co jakiś czas zatrzymuje się przy skałach. Cierpliwie grzebie w ziemi, a potem z dumą pokazuje nam zielonkawe drobinki – nie więcej niż milimetr średnicy, nie mają więc większej wartości, ale są to najprawdziwsze kamienie szlachetne. Dla starożytnych ten rejon był miejscem szczególnym. Szmaragdy miały w świecie rzymskim wyjątkowe znaczenie symboliczne (w wyższych sferach bardzo ceniona była biżuteria z tymi kamieniami), a współczesne Wadi El Gemal było jedynym w całym imperium obszarem ich eksploatacji. Dlatego też pomiędzy I a IV w. n.e. powstała tu cała osada górnicza zamieszkana przez wydobywców, ale też żołnierzy, rzemieślników czy pracowników administracji. Mieszkali tu Rzymianie oraz lokalni nomadzi – z ludu Blemiów. Bóstwa i szmaragdy Świątynia Sikait jest wspomnieniem tamtych czasów. Jej korzeni archeologowie doszukują się już w czasach Ptolemeuszy (wywodząca się z greckiej Macedonii dynastia, która rządziła Egiptem w latach 305–30 p.n.e.), ale rozbudowali ją Rzymianie. Nie ma pewności, któremu bogu była poświęcona. Przypuszcza się, że czczono tu egipskie bóstwa opiekuńcze pustyni i gór albo lokalnych bogów synkretycznych, łączących w sobie wierzenia egipskie i rzymskie. Modlono się o bezpieczeństwo pracujących w kopalniach, uniknięcie chorób i wypadków, a także o powodzenie w wydobywaniu szmaragdów. Świątynia pełniła też rolę religijnego centrum tej izolowanej społeczności. Wchodzimy do wykutego w skale wnętrza Sikait, które ukryte jest za dobrze zachowanymi antycznymi kolumnami. Na ścianach do dziś zachowały się inskrypcje i rysunki naskalne. Dostrzegam kontury wielbłąda, znaki solarne i napisy, a także imiona i nazwiska odwiedzających i archeologów sprzed lat. Na chwilę siadamy przy ognisku, które rozpalili tu napotkani nieopodal przewodnicy Ababdowie. Proponują kawę przyrządzaną w tradycyjny sposób – w metalowym tygielku podgrzewanym cierpliwie na ogniu. Cała ceremonia nazywa się al-jabanah, a kawę zwykle doprawia się przyprawami, zwłaszcza imbirem. Nie odmawiamy. Długo parzony napój jest rewelacyjny. Słodki i mocny. Jedziemy dalej. Mijamy studnie sprzed wieków, stada pasących się dromaderów i z rzadka rosnące akacje. Te ostatnie są kluczowe dla funkcjonowania ekosystemu, ponieważ należą do nielicznych drzew zdolnych przetrwać w skrajnie suchych warunkach. Ich liście i strąki to pożywienie dla wielbłądów, kóz i owiec, ale też schronienie i źródło pokarmu dla ptaków, owadów i drobnych ssaków. Bez akacji nie byłoby pasterstwa Ababdów. Po kilkudziesięciu minutach jazdy na południe krajobraz bardzo się zmienia. To już jakby inna pustynia – z jaśniejszym piaskiem szeroko rozlanym w efektowne diuny. Do tego otoczonym kilkoma warstwami stromych gór. Podziwiamy kremowobiałe wydmy, a także czerwone i pomarańczowe wzgórza, granitowe i bazaltowe formacje skalne. To zdecydowanie najpiękniejszy fragment pustynnej części Wadi El Gemal. Delfiny i namorzyny Kolejny dzień to już całkiem inne wrażenia i pejzaże. Szybką łodzią motorową płyniemy na bezludną wyspę nazywaną tak samo jak park narodowy – Wadi El Gemal. Czysty biały piasek kontrastujący z lazurem wody, a do tego namorzynowe krzewy i kolonie gniazdujących tu ptaków. Obrazek jest iście rajski. – To niezwykły ekosystem. Przyroda jest tu zachowana w stanie nienaruszonym, a jego najcenniejszy element stanowią mangrowce szare, które tworzą tu niewielkie zagajniki tuż przy morskim brzegu. To rzadkie zjawisko w skrajnie suchym środowisku – mówi mi Tamer Mounir, biolog morski związany z egipskim ministerstwem środowiska. – Żyją tu liczne ptaki: mewy, rybitwy, kormorany. To także ważny przystanek dla wielu ptaków migrujących. Tu zatrzymują się podczas swoich przelotów pomiędzy Afryką a Eurazją. Spędzamy ponad godzinę na kontemplacji tego sielskiego krajobrazu, a potem ruszamy na rafę koralową. Tuż obok łodzi płynie z nami stado delfinów. Początkowo widzimy dwa–trzy, z czasem jest ich już kilkanaście, może nawet 20; pierwszy raz w życiu widzę ich tak wiele i tak blisko. Płyną po prawej i po lewej stronie, z przodu i z tyłu – tak jakby tworzyły eskortę naszej jednostki pływającej. Wyskakują ponad powierzchnię i kręcą widowiskowe piruety. Ewidentnie dobrze się bawią! Dopływamy do rafy. Zakładamy maski z rurkami i płetwy, a zaraz potem wskakujemy do wody. Podwodny świat, który się przed nami otwiera, hipnotyzuje tak samo jak pustynne niebo. Koralowce są tu chyba we wszystkich kolorach tęczy: pomarańczowe, żółte, fioletowe, czerwone, niebieskie... Przybierają przy tym najniezwyklejsze kształty: kalafiora, gąbki, wachlarza, gałęzi czy mózgu. W sumie aż 450 gatunków. Do tego falujące ukwiały i glony. Przed moimi oczami defiladę urządziły sobie równie barwne ryby. Błazenek (czyli filmowy Nemo), pokolec, papugoryba, rogatnica, granik, motylkowiec, skrzydlica, rozdymka, ostrobok, barwena, skalar… 1,2 tys. gatunków! A na deser ogromny żółw karetta. Wszystko na wyciągnięcie ręki. Za nimi – zdająca się nie mieć końca błękitna otchłań. Dzień później inne cuda fauny i flory zobaczymy jeszcze w zatoce Qulaan. Podziwiamy krzewy namorzynowe i co najmniej kilkanaście gatunków ptaków. Żyją tu m.in. liczne rybołowy (jeden z nich wita nas efektownym przelotem z potężną rybą w dziobie), czaple siwe, a także endemiczne mewy białookie – bardzo już rzadkie, zagrożone wyginięciem. Góra Gianniego Ostatni dzień w Wadi El Gemal rezerwujemy sobie na położone nieopodal wybrzeża wzgórze El Talayee (162 m n.p.m.), żartobliwie nazywane Górą Gianniego z powodu zaangażowania wspomnianego już fotografa Gianniego Bodiniego w jego popularyzację. Wyruszamy tam wcześnie rano, na długo przed wschodem słońca. Pod górę podjeżdżamy dżipem, a potem czeka nas niezbyt forsowny trekking. Kilkadziesiąt minut później jesteśmy na szczycie. To moment, gdy żarzące się na złoto słońce w towarzystwie wielobarwnych promieni wyłania się znad Morza Czerwonego. Dla takich widoków warto żyć. Wadi el Gemal – informacje praktyczne Dojazd Najlepiej szukać bezpośrednich przelotów z polskich miast do Marsa Alam z biurami podróży. W swojej ofercie ten kierunek mają m.in. Itaka, Rainbow Tours, TUI czy Coral Travel. Z lotniska w Marsa Alam do Wadi el Gemal najlepiej dojechać busem (ok. 1 godz.). Wiza i waluta Wiza kosztuje 25 dol. i można ją kupić na lotnisku w Marsa Alam, zaraz po przylocie. Funt egipski; ok. 13 EGP = 1 PLN. Nocleg Gorgonia Beach Resort, Marsa Alam. Od 2300 zł za 7 dni w opcji all inclusive (bez przelotu). To jeden z dwóch ośrodków wakacyjnych na terenie Parku Narodowego Wadi El Gemal. Pomost hotelowy bezpośrednio graniczy z bogatą rafą koralową, można tu nurkować i snorklować, nie wypływając daleko w morze. Gorgonia szczyci się polityką zrównoważonego rozwoju, jaka tu panuje. W jej ramach pracownicy hotelu raz na tydzień organizują sprzątanie lokalnych plaż – każdy może dołączyć. Aktywnie też edukują mieszkańców okolicy i turystów w dziedzinie ekologii. Transport Na pustynię najlepiej pojechać z lokalnym przewodnikiem z ludu Ababdów. O ich usługi trzeba pytać w recepcji hotelu albo w biurach turystycznych. Koszt to zwykle ok. 100 euro za dzień. Jedzenie Tradycyjna egipska molokhia przygotowywana jest z drobno siekanych liści juty, które gotuje się w bulionie (z kurczaka, królika lub wołowiny), a kluczowa jest tu tasha – miks podsmażonego czosnku i kolendry, który dodaje się na końcu gotowania. Molokhię podaje się z ryżem lub chlebem baladi, a także z mięsem wołowym lub drobiem. Na koshari składają się ryż, makaron, soczewica i ciecierzyca. Całość polewa się intensywnym sosem pomidorowym z czosnkiem i octem, a na wierzch dodaje się chrupiącą smażoną cebulę. Dolma to nadziewane ryżem z aromatycznymi ziołami liście winogron, ewentualnie cukinia lub papryka. Źródło: archiwum NG
Ponad 280 gatunków w jednym miejscu. W „Ujściu Warty” zaczął się niezwykły ptasi festiwal
Są w Polsce takie miejsca, w których zamiast szumu samochodów słychać wielogłosowy chór tysięcy skrzydeł, a horyzont przecinają sylwetki majestatycznych żurawi. Wraz z nadejściem kwietnia Park Narodowy „Ujście Warty”, czyli najmłodszy z 23 polskich parków, zmienia się w tętniącą życiem ptasią metropolię. Ponad 280 gatunków w jednym miejscu czyni z niego fenomen na skalę Europy, który mamy niepowtarzalną okazję podziwiać.
Jak podkreśla Jolanta Gaczyńska, z-ca dyr. ds. przyrodniczych Parku Narodowego „Ujście Warty”, wiosna to czas, gdy każdy zakątek parku rozbrzmiewa odgłosami ptasich zalotów. To właśnie teraz możemy obserwować toki, czyli widowiskowe rytuały godowe, budowę gniazd oraz pierwsze oznaki opieki nad potomstwem. Spektakl na rozlewiskach. Kogo spotkasz w „Ujściu”? Najmłodszy z polskich parków narodowych – chociaż to miano może się wkrótce zmienić, bo powstaje nowy Park Narodowy „Doliny Dolnej Odry” – znajduje się przy zachodniej granicy Polski, w części Kotliny Gorzowskiej, i zajmuje obszar 8 tys. 76 ha. PN „Ujście Warty” to mozaika łąk, trzcinowisk i turzycowisk, która stała się domem dla ponad 280 gatunków ptaków. Czemu to miejsce jest tak wyjątkowe? „Ujście Warty” to raj dla miłośników zwierząt. Na wiosnę przylatują do niego gatunki, których próżno szukać w innych częściach Polski: a przynajmniej nie w takiej ilości. To tutaj bije serce polskiej ornitologii, a lista „wiosennych celebrytów” jest imponująca. Bataliony – rycerze z mokradeł: To absolutny symbol wiosny w tym regionie. Samce batalionów w okresie godowym przywdziewają kolorowe kryzy i „uszy” z piór, staczając na błotnistych arenach bezkrwawe turnieje o względy samic. Każdy osobnik jest ubarwiony inaczej, co czyni ich grupowe popisy jednym z najbardziej fotogenicznych zjawisk w naturze. Czajki – zwiastuny roztopów: Ich charakterystyczne, czarno-białe sylwetki i akrobatyczne loty godowe to pierwszy sygnał, że zima odeszła na dobre. Ich przenikliwe zawołania „kii-wit” dominują nad podmokłymi łąkami. Rycyki i ich donośne pieśni: Te długonogie ptaki brodzące są teraz niezwykle aktywne. Wiosną ich głośne, rytmiczne nawoływania wypełniają przestrzeń, gdy zaciekle bronią swoich terytoriów lęgowych na turzycowiskach. Żurawie w miłosnym tańcu: Choć część z nich zostaje u nas na zimę, to właśnie wiosną można podziwiać ich majestatyczne tańce godowe – pełne skoków, ukłonów i rozkładania skrzydeł, którym towarzyszy donośny klangor. Rybitwy czarne i białowąse: Te rzadkie w Europie ptaki powracają do Ujścia Warty właśnie w kwietniu. Budują swoje gniazda na pływającej roślinności, tworząc malownicze kolonie bezpośrednio na lustrze wody. Gęgawy – czas lęgów: To jedno z najważniejszych miejsc w Polsce dla tego gatunku. Już teraz można dostrzec pierwsze pary pilnie strzegące swoich gniazd ukrytych w kępach trzcin. Warto wiedzieć, że Park jest ostoją dla gatunków zagrożonych w skali całego kontynentu. Gniazduje tu także m.in. wodniczka – najrzadszy wędrowny ptak śpiewający Europy. 170 gatunków ptaków wybrało to miejsce na swój dom lęgowy. Wiosna w rytmie natury Pierwsze ciepłe, wiosenne weekendy to idealny moment na tzw. slow tourism. Spacer – ale tylko po wyznaczonych ścieżkach – w Parku Narodowym pozwala zostawić zimę w tyle, odetchnąć od pośpiechu i zharmonizować się z naturą. Tak zróżnicowanego ornitologicznie obszaru próżno szukać w naszej części Europy. Dla miłośników aktywnego wypoczynku Park przygotował trasy, które można pokonać pieszo lub na rowerze. Jak nie stać się intruzem? W tym wszystkim nie chodzi jednak o ludzkie przeżycia i relaks. Wiosna to okres największej wrażliwości zwierząt, więc trzeba przestrzegać kilku żelaznych zasad, by nasza wizyta nie stała się dla ptaków utrapieniem. Bezwzględnie nie wolno schodzić z wyznaczonych ścieżek, bo to grozi zniszczeniem gniazd ukrytych w trawie, np. czajki czy rycyka. Należy także unikać głośnych rozmów i płoszenia ptaków, bo każda ucieczka to dla nich ogromny wydatek energetyczny lub narażenie jaj na ataki drapieżników. Warto zabrać lornetkę, by móc oglądać ptaki bez ich niepokojenia. „Ujście Warty” jak afrykańskie mokradła Cudze chwalimy, swojego nie znamy. Czy wiesz, że „Ujście Warty” to obszar chroniony w ramach Konwencji Ramasarskiej, co stawia je w jednym rzędzie z takimi cudami natury jak delta Dunaju czy afrykańskie mokradła Okawango? Nie ma się co dziwić i wystarczy spojrzeć na skalę – w szczycie migracji w Parku przebywać może jednocześnie nawet 250 tysięcy ptaków. Robi to gigantyczne wrażenie. Źródło:naukawpolsce.pl, National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Polski cud natury zachwycił brytyjskie media. „Jest zarazem piękny i niepokojący”
Słowiński Park Narodowy i jego unikatowe ruchome wydmy stały się tematem publikacji w brytyjskich mediach. Dziennikarze „Daily Mail” określili ten nadmorski cud natury jako miejsce „piękne i niepokojące”.
W tym artykule: Polski park zachwycił zagraniczne media Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Przywykliśmy już do tego, że Polska trafia na łamy zagranicznych mediów. Zwykle za sprawą dużych miast albo popularnych wśród turystów atrakcji. Tym razem jednak uwagę dziennikarzy przyciągnęło zupełnie inne miejsce. Mowa o Słowińskim Parku Narodowym, który urzekł ich pięknem, dzikością i i spektakularnymi wydmami. Polski park zachwycił zagraniczne media Powstały w 1967 roku Słowiński Park Narodowy jest jednym z 23 parków narodowych w Polsce i jednym z dwóch parków nadmorskich. O jego wyjątkowości niech świadczy fakt, że dekadę po utworzeniu został włączony przez UNESCO do sieci rezerwatów biosfery. Rocznie odwiedza go nawet 400 tysięcy osób, a niewykluczone, że liczba ta wkrótce wzrośnie. Zwłaszcza po publikacji w brytyjskim „Daily Mail”, gdzie autorzy nie kryli zachwytu nad dzikim pięknem tego miejsca. Redakcja serwisu zwróciła szczególną uwagę na ruchome wydmy. Obszar bardziej przypominający pustynię niż typowe polskie wybrzeże doceniono za spektakularne połączenie dzikości i uroku. – Wiele aspektów natury jest równie złowrogich, co pięknych. I z pewnością dotyczy to wydm w Słowińskim Parku Narodowym w Polsce – czytamy na stronie. Jak zauważono, ogromne masy piasku, pchane przez wiatr znad Bałtyku, przesuwają się każdego roku nawet o 10 metrów. Ich powolny, ale nieubłagany ruch zasypuje roślinność i zmienia rzeźbę terenu. Ponadto przypomniano, że wędrujące wydmy od lat są źródłem lokalnych legend, z których jedna powraca wyjątkowo często. – Osoby, które od setek lat zamieszkują bagna i bagienne tereny leśne w pobliżu wydm twierdzą, że pod piaskiem leży co najmniej jedna wioska, która padła ofiarą wiejących wiatrów i przemieszczającej się gleby – zaznacza „Daily Mail”. Dodaje jednocześnie, że pozostałością po dawnym krajobrazie są sosny, niegdyś porastające ten teren. Dziś o ich istnieniu przypominają jedynie wystające z wierzchołków wydm „skamieniałe czubki” drzew. Według brytyjskiego dziennika, park zachwyca nie tylko krajobrazem, lecz także bogatą siecią szlaków prowadzących przez jego najbardziej malownicze zakątki. Za najlepszą bazę wypadową uznał Łebę. Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Zainteresowanie Polską w brytyjskich mediach nie słabnie. Tamara Hinson na łamach „The Independent” opisała Łódź jako miasto o niepowtarzalnym klimacie, którego – jak sama przyznała – mogłyby jej pozazdrościć nawet Kraków i Warszawa. Dziennikarka w swoim tekście wskazała konkretne miejsca, które zrobiły na niej największe wrażenie. Na pierwszym miejscu umieściła Manufakturę, czyli zrewitalizowaną przestrzeń dawnej fabryki. – Obecnie to jedno z najpopularniejszych miejsc w Łodzi. Piękne, ceglane budynki dawnej fabryki mieszczą centrum handlowe, szkołę tańca, kino, restauracje i bary. Choć liczne odniesienia do przemysłowej przeszłości wciąż są tu widoczne – zauważyła Wśród polecanych atrakcji znalazły się również słynna ulica Piotrkowska oraz Pałac Izraela Poznańskiego, przez wielu nazywany „małym Luwrem”. Źródła: Daily Mail; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
„Polska Szwajcaria" leży zaledwie 40 minut od Krakowa. To zapomniany cud natury
Dla zagranicznych mediów Ojcowski Park Narodowy staje się fascynującym odkryciem na mapie Polski. To najmniejszy park w kraju, który skrywa w sobie ogromne bogactwo historii. Warto tu przyjechać.
W tym artykule: Ojcowski Park Narodowy – atrakcje Przyroda i tradycja Gastronomia w Ojcowie Igła Deotymy Jaskinie w Ojcowskim Parku Narodowym Trasy turystyczne Ojcowskie zamki Ojcowski Park Narodowy – informacje praktyczne Dziennikarze serwisu euronews.travel postanowili przedstawić turystom alternatywę na jednodniową wycieczkę z Krakowa. Wybór zazwyczaj pada na Zakopane albo Oświęcim. Euronews na jesienny wypad poza miasto proponuje oddalony o zaledwie 40 minut drogi od stolicy Małopolski „mniej znany cud natury”, czyli Ojcowski Park Narodowy. – Miłośnicy przyrody często wybierają się do Zakopanego. To pełne turystów miasto najlepiej zwiedzać podczas wycieczki z minimum jednym noclegiem, ponieważ jest ono oddalone o dwie godziny jazdy samochodem od Krakowa. Jeśli brakuje ci czasu, wybierz położony dużo bliżej Ojcowski Park Narodowy – czytamy. Ojcowski Park Narodowy – atrakcje Ojcowski Park Narodowy powstał w 1956 r. To najmniejszy tego typu obiekt w kraju. Ma zaledwie 21,46 km kw. powierzchni, podczas gdy największy park w Polsce – Biebrzański – ma aż 592,23 km kw. Najmniejszy nie oznacza jednak mało interesujący. Na odwiedzających czeka tu masa cennych zabytków i pomników przyrody. Nie tylko Wawel, Wieliczka i Ojców. Oto nieznane miejsca w Małopolsce, które warto odwiedzić Oceniając województwo małopolskie w kontekście mnogości atrakcji turystycznych, łatwo można dojść do wniosku, że jest to jeden z najatrakcyjniejszych regionów w Polsce. Warto jednak wied... Sercem Ojcowskiego Parku Narodowego jest Ojców, niewielka wieś położona na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W jej pobliżu znajduje się Grota Łokietka. Tu , jak głoszą legendy, ojciec Kazimierza Wielkiego miał przez sześć tygodni ukrywać się przed królem czeskim Wacławem II, z którym toczył spór o tron Polski. W trakcie wizyty w najmniejszym parku narodowym Polski zobaczymy zarówno wapienne klify, jak i wąwozy oraz ponad 400 jaskiń. Dodają ponadto, że na miejsce bez problemu dojedziemy autobusem za mniej 20 złotych lub taksówką (koszt taryfy oscyluje granicach 75–130 zł). Spokój, klimat i przyroda sprawiają, że mieszczuchy, zwłaszcza z Krakowa, od wieków lubią tu wypoczywać i leczyć wyczerpane hałasem głowy. Zresztą atrakcyjność tych terenów dostrzeżono już jakieś sto tysięcy lat temu, kiedy swe obozowiska zakładali tutaj neandertalczycy. Przyroda i tradycja Ojcowski Park Narodowy jest najmniejszy w Polsce, co w niczym mu nie ubliża. Przez lata wręcz ortodoksyjnie strzeżono, by nic w nim się nie zmieniło, by technologia ani mody nie zakłócały rytmu Matce Ziemi. Dlatego nawet otwarcie spa w starej willi na jednym z malowniczych zboczy skończyło się tu awanturą i fiaskiem. Niektórym się to podoba, innym nie. Jedno jest pewne: natura oddycha tu pełną, niezmąconą piersią, a w powietrzu, zwłaszcza po deszczu, pachnie mchem, porostami i jodłą. Kiedy wejdziecie na Grubego Janka (Jonaszówka), jeden z kilku w okolicy punktów widokowych, zobaczycie naturę w całej okazałości. Na lewo zachwyci was widok ruin zamku. Na prawo dostrzeżecie drogę do Bramy Krakowskiej i Jaskini Łokietka. Gastronomia w Ojcowie W Ojcowie, czy to przez specyficzny mikroklimat, czy urodę miejsca, zawsze będziecie głodni. I zawsze znajdziecie coś do zjedzenia. Czy to w restauracjach urządzonych w pięknych zabytkowych willach, czy na prostych drewnianych ladach rozstawionych w zmyślny sposób wzdłuż turystycznych tras (chleb ze smalcem, kiełbasa, oscypki, ale i marynowane grzyby). Kalorie spalić można, maszerując do pobliskiej dzikiej Doliny Sąspowskiej bądź do zamku Pieskowa Skała (i zobaczyć obok jego murów imponującą Maczugę Herkulesa). Igła Deotymy Jest zgrabna, smukła i nie sposób jej nie zauważyć, spacerując doliną Prądnika. Igła Deotymy, wapienna skała, swą nazwę zawdzięcza pseudonimowi poetki i improwizatorki Jadwigi Łuszczewskiej. Przyjeżdżała tu, by w okolicznych krajobrazach szukać natchnienia do swych kolejnych romantycznych wierszy. Unikatowe odkrycie na Zamku w Ojcowie. Najstarsza świnka morska w Polsce Świnka morska, czyli kawia, to popularne zwierzątko domowe. Archeolodzy odkryli najstarsze szczątki tego sympatycznego gryzonia na terenie Polski. To znalezisko z Zamku w Ojcowie w woj. małopol... Jaskinie, strome konstrukcje skalne, trzymające Ojców w potrzasku niemal z każdej strony, od wieków przyciągały miłośników niebanalnej natury i historii. Jedni przyjeżdżali tu na biegówki, inni na kulig z pochodniami, a jeszcze inni do pracy naukowej. Doskonały mikroklimat, dobre położenie i atrakcje sprawiały, że Ojców nazywano nawet drugą Szwajcarią. Jaskinie w Ojcowskim Parku Narodowym Dziś też jest się czym chwalić. W Jaskini Ciemnej, którą znają archeolodzy i antropolodzy niemal na całym świecie, odkryto w 2018 r. paliczki neandertalskiego dziecka. Że pieczara jest badawczo atrakcyjna, wiedziano od dawien dawna. Tu odnaleziono bowiem między innymi narzędzia kamienne, ale też zęby niedźwiedzi jaskiniowych, kości wilka, hieny czy lwa jaskiniowego. Tak naprawdę jednak głośno zrobiło się o niej, kiedy grupa profesorów pochwaliła się fragmentami kości dłoni neandertalskiego dziecka. I tak oto Ojców, oprócz wielu innych atrakcji zasłynął jako miejsce, gdzie odkryto najstarsze szczątki ludzkie na terenie dzisiejszej Polski. Wcześniej też miał wiele szczęścia. Według legendy w tutejszych pieczarach i lasach ukrywać miał się Władysław Łokietek (i przygotowywać się do zmagań o Kraków z czeskim władcą Wacławem II). Jego syn, Kazimierz Wielki, gdy zbudował tu warownię, nazwał ją Ociec u Skały. Miejscowi skrócili ją po prostu z czasem do Ojcowa. Przybywali tu przez całe lata goście znamienici. Idę ich śladami. Wspinam się po schodkach w kierunku Jaskini Ciemnej, podziwiam panoramę na Ojców i dolinę Prądnika. Jest tak cicho, że kiedy zamknę oczy, łatwo mi sobie wyobrazić, że jestem tu sama. Kiedy wchodzę z przewodnikiem do ciemnej komory (ze świecą czy latarką) niczym do brzucha zimnego wieloryba. I słucham historii o królu Stanisławie Auguście Poniatowskim, który przemierzał ten szlak, Stanisławie Staszicu czy wreszcie Fryderyku Chopinie, mam na plecach dreszcze. A może to przez przelatujące mi nad głową nietoperze? Nie wiem. Ojców jest nazwany krainą tych ssaków. Nietoperz znalazł się nawet w godle Ojcowskiego Parku Narodowego. Książę nocy, bohater mrocznych legend i horrorów wyjątkowo polubił podkrakowskie uzdrowisko. Pasuje mu klimat jaskiń, w których może sobie hibernować, atmosfera przepięknych skał i niezmącona przyroda. Najczęściej można tu spotkać podkowca małego i nocka dużego, rzadziej mroczka późnego czy nocka wąsatka. Naukowcy liczą je tu od czasu do czasu i podają, że z 25 gatunków żyjących w Polsce na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego i najbliższej okolicy stwierdzono ich aż 17. Trasy turystyczne Białe ojcowskie skały to nie tylko gratka dla fotografów, ale i wspinaczy, którzy od lat wybierają okolice parku. Są doskonałym poligonem treningowym dla tych, którzy zaczynają przygodę na skale, jak i mają już za sobą trudniejsze drogi. Ale otoczenie Ojcowa to także raj dla tych, którzy praktykują szaleństwo na dwóch kółkach. Gniazda na Jurze Najlepszym przyjacielem fotografa jest światło. Czasem wystarczy takie z mocnej latarki. Dla turystów, którzy lubią poruszać się i pozwiedzać z przewodnikiem, w ofercie trasy dla początkujących i wytrwałych. Te pierwsze, krótkie i bez przewyższeń, zaprowadzą was pod ciekawsze skały i groty, kapliczki na wodzie i do zamku Pieskowa Skała. Przewodnik opowie nie tylko o historii miejsca czy starych willach, w których dziś straszy, pokaże także grób przy drodze dwóch braci, którym dom rozerwała bomba podczas wojny. Mnie namówiono na dwudniową eskapadę połączoną ze zwiedzaniem Jaskini Nietoperzowej i Mamutowej, wspinaczką i tyrolką. Przejazd Doliną Będkowską to niepodrobiona poezja, bo stworzona przez naturę. Łąki, skały, rzeka, wodospady i świerszcze tworzą w niej najpiękniejsze strofy, nie do podrobienia przez żadnego poetę, który tu szukał natchnienia. Można się w niej zatrzymać i rozpalić ognisko. Nocą opowiada mroczne opowieści o pieczarach, w których zagubić się można na zawsze, i nieszczęśliwych miłościach ze śmiercią w tle. Ojcowskie zamki Do zamków na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego mam słabość. Malownicze ruiny warowni obronnej zbudowanej przez króla Kazimierza Wielkiego górują nad doliną Prądnika. Zwłaszcza ośmioboczna baszta z ciosowego kamienia wapiennego. Zamek miał być wzniesiony pomiędzy 1354 a 1370 rokiem na ruinach wcześniejszego grodu. Na dziedzińcu odbywały się turnieje rycerskie i bale. Tajemne lochy miały prowadzić do innych warowni królewskich zbudowanych na tym terenie. Dziś możemy zwiedzać resztki murów obronnych i część mieszkalną. Widok na okolice jest z nich obłędny. Drugim na mapie fortyfikacyjnych budowli królewskich jest zamek Pieskowa Skała. Można do niego dojść z Ojcowa spacerem lub dojechać rowerem. Na Szlaku Orlich Gniazd to prawdziwa, świetnie zachowana renesansowa perełka. Królewska warownia wzniesiona na skale mogłaby spokojnie zagrać w filmie „Imię róży”. Jest potężna, wieczorami mroczna i skrywa wiele tajemnic. Ongiś składała się z dwóch zamków (górnego i dolnego), ale ten pierwszy, położony na skale, zawalił się bezpowrotnie. W XV w. rządził tu rozbójnik o zamiłowaniu do czarnej magii – Krzysztof Szafraniec. Ścięto go za swe niezbyt uczciwe rzemiosło na krakowskim rynku. Ale to nie jedyna mroczna historia związana z tym miejscem. W baszcie, zwanej Dorotką, śmierć głodową poniosła jedna z córek Tęczyńskich. Ukarana została w tak okrutny sposób za miłość do lutnisty, z którym próbowała uciec. Od śmierci próbował ratować ją pies, który przez jakiś czas wspinał się na skałę i rzucał swej pani resztki jedzenia. Ojcowski Park Narodowy – informacje praktyczne Jak dojechać Najlepiej rowerem albo samochodem z Krakowa (20 km). Auto można zostawić na jednym z kilku parkingów na terenie Ojcowa (parking pod ruinami zamku w Ojcowie lub parking Ojców-Złota Góra). Noclegi W Ojcowie możecie spać po królewsku i plebejsku. Polecam zajazd Zazamcze, hotel Łokietek, klimatyczny Bazar Lwowski i pokoje gościnne u Grażyny. Atrakcje Ekspozycja przyrodnicza w Centrum Edukacyjno-Muzealnym OPN w Ojcowie. Jeśli chcecie poznać dolinę Prądnika, zobaczyć, jak powstawała na przestrzeni wieków, a także obejrzeć z bliska jej florę i faunę, to miejsce jest idealne dla was. Dom Neandertalczyka. To obowiązkowy punkt w Ojcowie. Jedzenie Piwnica pod Nietoperzem. Restauracja, w której znajdziecie najlepsze polskie dania (żurek z jajkiem i kiełbasą), misy pierogów i pstrąga przyrządzanego na różne sposoby. Bar Sąspówka to znakomite placki ziemniaczane obficie oblane gulaszem, pstrągi i pierogi. Zajazd Zazamcze to dania kuchni polskiej, oczywiście pstrąg i świetne desery. Rowery Jeśli nie macie rowerów, wypożyczycie je w Ojcowie, w Mobilnej Wypożyczalni Rowerów i Kijków Trekkingowych JuraCamp, albo w barze Sąspówka – górskie, trekkingowe, miejskie, dziecięce, foteliki dziecięce, przyczepki rowerowe. Można liczyć na pomoc w dopasowaniu sprzętu oraz trasy wycieczki. Gdzie diabły harcują Na wapiennych ostańcach Jury tkwią ruiny dawnych warowni. Źródła: archiwum NG, euronews.travel, malopolska.pl. Nasz ekspert Katarzyna Kachel Dziennikarka, redaktorka, terapeutka i trenerka oddechu, autorka książek. Absolwentka filologii polskiej, miłośniczka kina, jedzenia i podróży – zarówno tych bliskich, w głąb siebie, jak i dalszych. Stroni od głównych atrakcji turystycznych i luksusowych hoteli, nie przepada za poleceniami w stylu „Musisz to zobaczyć!”. Interesuje ją człowiek oraz pamięć miejsca; fascynują ją regiony pogranicza i przestrzenie nieoczywistych styku. Chętnie schodzi z utartych szlaków.
Polskie wybrzeże skrywa wiele skarbów, ale ten został Cudem Polski. Gdzie znajdziecie Zatopiony Las?
Czy wiecie, że na polskim wybrzeżu mamy scenografię jak z „Władcy Pierścieni” czy „Diuny”? Zatopiony niemal 3 tysiące lat temu i odsłonięty przez sztormy las został uznany za jeden z Cudów Polski. Ale trzeba się spieszyć, żeby go obejrzeć. To jedno z najspokojniejszych miejsc nad Morzem Bałtyckim.
Zatopiony Las koło Czołpina to niezwykłe miejsce, które stało się symbolem przemian natury nad polskim wybrzeżem. Przez tysiące lat ukryty pod piaskiem i wodami Bałtyku, starożytny i znakomicie zakonserwowany las został odsłonięty podczas sztormów. Widok liczących 3 tysiące lat pni i szum oceanu robi niezapomniane wrażenie, więc nie ma się co dziwić, że został Cudem Polski 2025 w województwie pomorskim. Historia Zatopionego Lasu koło Czołpina – jak powstał ten cud natury? Pochodzenie pełnego magii lasu sięga epoki brązu. Według analiz dendrochronologicznych przeprowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Gdańskiego, pnie drzew znajdujące się dziś na plaży mają około 3000 lat. W tamtym okresie w miejscu obecnej plaży znajdował się gęsty las dębowo-bukowy. Teoria jego powstania zakłada dwa scenariusze: albo dawni mieszkańcy wykarczowali teren, by zdobyć miejsce pod uprawę, albo doszło do rozległego pożaru. Tak czy inaczej, po nagłej zmianie poziomu morza i sztormach, pozostałości lasu zostały pogrzebane pod warstwami piasku i zakonserwowane przez słoną wodę. Morze Bałtyckie odsłoniło pradawne pnie Odsłonięcie zatopionego lasu to efekt działania Morza Bałtyckiego. Największe sztormy ostatnich lat spowodowały przesunięcia piasku i odsłoniły kilkadziesiąt pni, które przez wieki były całkowicie niewidoczne. Morze zabiera i morze oddaje – przesuwanie się wydm, cofanie lądu i silne fale to naturalny cykl życia tego regionu, a Zatopiony Las jest spektakularnym dowodem na siłę i kapryśność morza. Jak dotrzeć do Zatopionego Lasu? Zatopiony Las znajduje się w granicach Słowińskiego Parku Narodowego w województwie pomorskim, pomiędzy Czołpinem a Rowami, w pobliżu jeziora Dołgie Duże. Najłatwiej dotrzeć tam z parkingu przy byłej jednostce wojskowej w Czołpinie. Stamtąd należy ich wyznaczoną ścieżką (bez zbaczania, to teren parku narodowego) do morza, a następnie skręcić w lewo i wędrować plażą przez około 3 km. Cała malownicza trasa z parkingu liczy sobie około 4,5 km i po drodze podziwiać można nadmorskie wydmy i charakterystyczny, najodowany bałtycki krajobraz. Nie ma możliwości dojazdu samochodem. Zatopiony Las Cudem Polski 2025, który wkrótce może zniknąć Zatopiony Las w Czołpinie pokonał konkurentów i zwyciężył w prestiżowym plebiscycie „Cuda Polski” organizowanym przez magazyn „National Geographic Traveler”. Tam – głosami internautów – został wybrany najciekawszym, nie do końca odkrytym miejscem w całym województwie pomorskim. Nie ma się co dziwić: stwarza atmosferę jak z bajki czy filmowego planu, ale o jego magii może decydować także… ulotność. Wystarczy kolejny sztorm, by na setki lat został pogrzebany pod piaskiem. Tym razem warto się pospieszyć. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Odkryj niezwykłe oblicze Karkonoskiego Parku Narodowego
Karkonoski Park Narodowy zachwyca nie tylko turystów, ale i naukowców – od alpejskich muraw po subarktyczne torfowiska i dzikie zwierzęta, które powracają dzięki skutecznej ochronie gatunkowej. Dzięki zróżnicowanym piętrom roślinnym oraz wyjątkowym formom geologicznym park stanowi naturalne laboratorium dla badaczy. Jego malownicze szlaki, wodospady i jeziora polodowcowe przyciągają także pasjonatów przyrody, którzy chcą zobaczyć unikatowe krajobrazy Sudetów.
Spis treści: Powstanie i rozwój Karkonoskiego Parku Narodowego Zwierzęta Karkonoskiego Parku Narodowego Piętra roślinne i gatunki chronione Turystyka na obszarze Karkonoskiego Parku Narodowego Karkonoski Park Narodowy położony jest w województwie dolnośląskim przy granicy z Czechami, obejmuje obecnie powierzchnię 5 951,42 ha, a jego otulina zajmuje dodatkowe 13 093 ha. Tereny te od dawna przyciągały uwagę naukowców i miłośników przyrody ze względu na wyjątkowe walory geologiczne, ukształtowanie terenu oraz bogactwo flory i fauny. Już w 1910 roku w Karkonoszach powołano stanowisko komisarza ochrony przyrody. Kolejnym krokiem milowym było utworzenie straży górskiej w 1927 r., której głównym zadaniem była ochrona tych cennych przyrodniczo terenów. Pierwsze rezerwaty powstały w 1933 roku i obejmowały kotły polodowcowe oraz liczne pomniki przyrody. Powstanie i rozwój Karkonoskiego Parku Narodowego Formalne powstanie Karkonoskiego Parku Narodowego nastąpiło 16 stycznia 1959 roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów, obejmując pierwotnie 5510 ha. Granice parku i zasady jego ochrony zostały szczegółowo określone w zarządzeniu Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 2 marca 1959 roku. Od tego czasu powierzchnia parku była stopniowo powiększana – w 1996 r. o 68 ha, a w 2016 r. o kolejne 371 ha, co pozwoliło objąć ten wyjątkowy ekosystem jeszcze lepszą ochroną. Znaczenie Karkonoskiego Parku Narodowego zostało dodatkowo podkreślone w 1992 roku, kiedy wraz z czeskim Krkonošským národním parkiem został włączony do przygranicznego Rezerwatu Biosfery UNESCO Karkonosze/Krkonoše, obejmującego ponad 60 tys. ha. W 2010 roku obszar parku wraz z otuliną uzyskał status Geoparku Krajowego, co potwierdziło jego wyjątkowe wartości i edukacyjne znaczenie dla regionu. Dzięki tym działaniom Karkonoski Park Narodowy stał się jednym z najważniejszych obszarów chronionych w Polsce, łącząc ochronę przyrody z edukacją ekologiczną i badaniami naukowymi. Zobacz też: Śnieżka z dziurą na wylot? Kontrowersyjny plan tunelu pod górą. Zwierzęta Karkonoskiego Parku Narodowego Karkonoski Park Narodowy to obszar o wyjątkowej różnorodności gatunkowej, wynikającej z połączenia zróżnicowanego klimatu, mozaikowej rzeźby terenu oraz odmiennych pięter roślinnych. W parku występuje około 60 gatunków ssaków, w tym bóbr, sarna , lis oraz aż 16 gatunków nietoperzy. Ciekawostką jest obecność muflona, który został introdukowany z Korsyki na początku XX wieku i od tego czasu zamieszkuje karkonoskie lasy. Historia dużych drapieżników w Karkonoszach jest złożona. Wilki i rysie zostały wytępione przez człowieka, a ich powrót nastąpił dopiero w XXI wieku. Rysie ponownie pojawiły się w 2006 roku, choć ich liczebność była niewielka i od 2018 roku nie obserwuje się ich regularnie. Wilki natomiast, początkowo pojedyncze, zaczęły pojawiać się od 2014 roku, a w ostatnich latach rozmnażają się ponownie w tym rejonie. Ptactwo Karkonoszy jest równie bogate, obejmuje łącznie około 200 gatunków lęgowych i przelotnych. Do najciekawszych należą włochatka, sóweczka, cietrzew, głuszec, drozd obrożny oraz płochacz halny. Obecna fauna Karkonoszy jest efektem działań ochronnych, rewitalizacji siedlisk oraz naturalnej sukcesji lasów. Dzięki temu park pozwala obserwować zarówno gatunki borealne, relikty glacjalne, jak i zwierzęta powracające po długim okresie nieobecności, tworząc unikatowy ekosystem Sudetów. Piętra roślinne i gatunki chronione Karkonoski Park Narodowy charakteryzuje się wyraźnie zróżnicowaną strukturą roślinną, wynikającą ze zmieniającego się wraz z wysokością klimatu oraz różnorodnych warunków siedliskowych. Roślinność gór układa się w klasyczne piętra, typowe dla wszystkich masywów górskich, choć w Karkonoszach ich układ przyjmuje unikatowe formy. Najniższe partie, czyli pogórze, obejmują obszary do około 500 m n.p.m., gdzie dominują pola, łąki oraz fragmenty lasów liściastych. Na uwagę zasługują zachowane u podnóża góry Chojnik grądy i reliktowe subatlantyckie bory sosnowe. Wyższe partie, czyli regiel dolny (500–1000 m n.p.m.) porasta w większości świerczynowa monokultura, choć zachowały się także fragmenty pierwotnych buczyn sudeckich oraz polany o dużej wartości przyrodniczej. Piętro regla górnego (1000–1250 m n.p.m.) zajmują górnoreglowe świerczyny sudeckie, w runie których występują gatunki chronione, takie jak np. paproć podrzeń żebrowiec czy przytulia hercyńska. W piętrze subalpejskim (1250–1450 m n.p.m.) dominują zarośla kosodrzewiny, często z domieszką jarząbu pospolitego i wierzby śląskiej, a w kotłach polodowcowych rozwijają się wyjątkowe ziołorośla i traworośla z wieloma gatunkami endemicznymi, np. modrzykiem górskim czy tojadem sudeckim. Najwyższe piętro alpejskie (powyżej 1450 m n.p.m.) obejmuje fragmentaryczne murawy halne i piargi granitowe. Wyjątkową wartość ma Żyła Bazaltowa w Małym Śnieżnym Kotle, będąca unikatowym siedliskiem licznych reliktów epoki lodowej oraz endemitów (np. skalnica bazaltowa, dzwonek karkonoski – jego wizerunek znajduje się w logo Karkonoskiego Parku Narodowego – jastrzębce czy przytulia sudecka), których obecność nadaje Karkonoszom niepowtarzalny charakter przyrodniczy. Dzięki takiej mozaice siedlisk park umożliwia obserwację roślin rzadkich, chronionych i zagrożonych wyginięciem, czyniąc go jednym z najcenniejszych obszarów przyrodniczych Sudetów. Turystyka na obszarze Karkonoskiego Parku Narodowego Karkonoski Park Narodowy oferuje turystom niezwykle zróżnicowane możliwości spędzania czasu, zarówno latem, jak i zimą. Park dysponuje siecią 112 km szlaków pieszych, a część z nich została udostępniona również rowerzystom, przy czym wstęp na jego teren jest płatny. Zimą turyści mogą korzystać z 17 km nartostrad i dziesięciu wyciągów narciarskich. W wyższe partie Karkonoszy prowadzą dwie kolejki linowe – „Szrenica” i „Kopa” – umożliwiając szybki dostęp do wierzchołków. Szczyt Szrenicy (1362 m n.p.m.) stanowi jeden z głównych punktów widokowych w Karkonoszach. Położony powyżej górnej granicy lasu wierzchołek oferuje panoramy, które zachwycają turystów o każdej porze roku. Znajduje się tu również historyczne schronisko oraz Karkonoska Stacja Meteorologiczna – jedyna w Sudetach stacja w piętrze subalpejskim, służąca badaniom i celom dydaktycznym. Park obfituje w naturalne atrakcje. Niewątpliwie można do nich zaliczyć wodospady Kamieńczyka i Szklarki, które przyciągają zarówno miłośników fotografii, jak i wędrówek krajobrazowych. Równie fascynujące są Śnieżne Kotły, Czarny Kocioł Jagniątkowski i torfowisko Úpy, będące reliktem subarktycznej tundry. Miłośnicy pieszych wędrówek mogą przemierzyć Ścieżkę nad Reglami, czyli niemal 30-kilometrowy szlak przebiegający przez kotły polodowcowe i granicę dwóch pięter roślinnych: regla górnego i piętra subalpejskiego. Obszar KPN kryje także liczne jeziora polodowcowe, w tym Mały Staw z malowniczo położonym schroniskiem Samotnia. Ciekawostką są też unikatowe formacje skalne, takie jak Pielgrzymy, Końskie Łby i Trzy Świnki. Śnieżka, najwyższy szczyt Karkonoszy i Sudetów, stanowi punkt centralny parkowych wędrówek, oferując możliwość obserwacji rzadkich zjawisk meteorologicznych i podziwiania alpejskiej roślinności w specyficznym klimacie wysokogórskim. Dzięki różnorodności krajobrazów, bogactwu przyrodniczemu i dobrze rozwiniętej infrastrukturze turystycznej, Karkonoski Park Narodowy pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych i najlepiej przystosowanych do rekreacji terenów chronionych w Polsce. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Jeziora Plitwickie – chorwacka perła natury, która hipnotyzuje kolorem wody. Polacy je kochają!
Jeziora Plitwickie to najstarszy park narodowy Chorwacji, który przyciąga miliony turystów turkusową wodą, kaskadami i drewnianymi pomostami wijącymi się między wodospadami. To właśnie tutaj natura stworzyła spektakl, który trudno opisać słowami – bajkowy krajobraz, który wydaje się być nierealny.
Spis treści: Spacer wśród jezior – krystaliczna toń i magia wapiennych kaskad Historia Jezior Plitwickich – raj cudem ocalony i skarb światowego dziedzictwa Jeziora Plitwickie – widoki jak z filmu i ścieżki pełne zachwytu Niedźwiedzie brunatne w Parku Narodowym Jezior Plitwickich – tajemniczy mieszkańcy Liki Atrakcje w okolicach Jezior Plitwickich – nie tylko wodospady Okoliczne atrakcje Jezior Plitwickich – wywierzyska, młyny i Małe Plitvice Jeziora Plitwickie - Kraina Wiekowych Młynów 3 sposoby na zwiedzanie Jezior Plitwickich – od jednodniowej wycieczki po tygodniową przygodę Ceny biletów do Parku Narodowego Jezior Plitwickich – co warto wiedzieć przed wizytą Park Narodowy Jezior Plitwickich leży w środkowej Chorwacji, około 140 km od atrakcji Zagrzebia. To najstarszy park narodowy w kraju, wpisany na listę UNESCO w 1979 roku. Obejmuje 16 jezior krasowych połączonych wodospadami, których barwa – od szmaragdu po turkus – zmienia się w zależności od światła i minerałów. Park zachwyca nie tylko krajobrazem, ale i bogactwem przyrody – spotkać tu można m.in. niedźwiedzie brunatne, rysie czy dzikie ptaki. Odwiedziłam to miejsce z rodziną i była to rajską podróż, pełna natury i niezwykłych widoków. Spacer wśród jezior – krystaliczna toń i magia wapiennych kaskad Idziemy od jeziora Gradinsko do Proščansko – decyduje mój mąż. Jak rasowy przewodnik sprawdził wcześniej, że wchodząc trasą od dołu, będziemy mogli najlepiej podziwiać wodospady i kaskady spływające z górnych jezior. I już przy pierwszym postoju nie możemy oderwać wzroku – tafla aż się kotłuje od ryb! Każdy wędkarz miałby tu palpitacje: ławice pstrągów, leniwie snujących się przy brzegu, są niemal na wyciągnięcie ręki. Zanurzamy aparat w wodzie (bo kąpiel i pływanie są zakazane) i aż trudno uwierzyć, jak krystalicznie czysta jest woda – ryby wyglądają, jakby unosiły się w powietrzu. Trasę zaplanowaną na pięć godzin pokonujemy w siedem – i nie, to nie przez dziecięce nóżki. Zatrzymywaliśmy się co chwilę, bo co zakręt, to nowe widowisko: pluskający strumień, rozświetlony mostek, błysk światła w kropli wody. Dla naszych pociech to był raj – miejsce, gdzie można bez końca rzucać misie-patysie, moczyć gałązki jak wędki i brać prysznic pod wodospadem. Ale prawdziwym powodem naszego opóźnienia była natura sama w sobie – zbyt piękna, by się spieszyć. Jeziora Plitwickie to geologiczny cud, który powstał dzięki współdziałaniu wody, czasu i życia organicznego. Rzeka Korana od tysięcy lat żłobi dolomitowe skały, a mchy, glony i bakterie przyczyniają się do wytrącania wapnia, tworząc tzw. trawertyn – naturalny budulec, który formuje progi i ściany wodospadów. Gdy osadza się na brzegu i twardnieje, woda szuka nowych dróg – stąd ciągła zmienność krajobrazu. To nieustający proces biologicznego recyklingu, dzięki któremu powstają nowe kaskady, a stare powoli znikają pod kolejnymi warstwami minerałów. A wszystko to w scenerii, której kolorystyka – od turkusu po głęboki szmaragd – sprawia wrażenie, jakbyśmy spacerowali po bajkowej krainie. Historia Jezior Plitwickich – raj cudem ocalony i skarb światowego dziedzictwa Niewiele brakowało, by ten naturalny cud przepadł na zawsze. W 1991 roku, podczas wojny o niepodległość Chorwacji, region Jezior Plitwickich znalazł się na pierwszej linii konfliktu. Ich niezwykła wartość przyrodnicza i turystyczna sprawiła, że stały się celem politycznego szantażu – serbscy bojownicy zaminowali teren parku, grożąc jego wysadzeniem, aby zwrócić uwagę międzynarodowej opinii publicznej. Na szczęście do tragedii nie doszło. Park przetrwał i dziś, odbudowany i chroniony, przyciąga rocznie ponad milion turystów z całego świata. Zdjęcie w przewodniku wygląda jak z bajki: kaskady spadające jak białe warkocze pomiędzy oczkami turkusowej wody. „Mój Boże, żeby tak mieć helikopter i zobaczyć to na własne oczy...” – marzę na głos. „Nie trzeba helikoptera!” – odpowiada mi z uśmiechem pracownik informacji turystycznej. I ma rację – najlepsze widoki są na wyciągnięcie ręki, trzeba tylko wiedzieć, którędy pójść. Jeziora Plitwickie – widoki jak z filmu i ścieżki pełne zachwytu Wyruszamy trasą w kierunku Wielkiego Wodospadu (Veliki Slap), który z impetem spada z wysokości 70 metrów – to najwyższy wodospad Chorwacji. Po drodze mijamy urokliwy młyn, a potem mozolnie schodzimy na dno kanionu rzeki Korany, który oddziela nas od punktu widokowego. Nagroda jest jednak warta wysiłku – widok z dołu to czysta magia: mikroskopijne sylwetki turystów przemierzające drewniane kładki, mgiełka wodna unosząca się w powietrzu i wszechobecny szum wody. Chwilę później wspinamy się w górę – szlakiem wzdłuż wodospadu. Wreszcie docieramy na punkt widokowy, z którego wykonano zdjęcie z przewodnika. I choć krajobraz zapiera dech w piersiach, jest małe „ale” – to lipiec, a deszczu nie było od tygodni. Wodospady przypominają teraz delikatne strumienie. Co innego wiosną, szczególnie w maju, gdy jeziora są pełne, a woda spływa szerokimi pasmami, przypominając włosy rusałek, oplatające wapienne progi. Ale nawet w porze suchej widok z góry zachwyca – pod stopami rozciąga się panorama szmaragdowych jezior, zlewających się z zielenią lasów. Można ruszyć dalej wzdłuż brzegów, wybierając drewniane kładki nad taflą wody, lub obrać trasę biegnącą wysoko na zboczu, dającą perspektywę niczym z lotu ptaka. Jedno jest pewne – miejsce na karcie pamięci szybko się kończy, bo trudno przestać robić zdjęcia. Nic dziwnego, że urodę Plitwic pokochali także filmowcy – to właśnie tutaj kręcono połowę scen do klasycznego filmu o Winnetou, kultowego bohatera westernów opartych na powieściach Karla Maya. Dzikość natury i surowe piękno krajobrazu idealnie oddają klimat opowieści o nieujarzmionej Ameryce – choć to Chorwacja, nie Arizona. Niedźwiedzie brunatne w Parku Narodowym Jezior Plitwickich – tajemniczy mieszkańcy Liki O ile Jeziora Plitwickie przeżywają prawdziwe oblężenie turystów przez większą część roku, o tyle reszta regionu Lika, w którym się znajdują, pozostaje niemal nietknięta przez masową turystykę. To Chorwacja, jakiej nie znamy. Dziki, górzysty i słabo zaludniony teren – idealne miejsce dla niedźwiedzia brunatnego, który od wieków jest symbolem tych ziem i nawet widnieje w herbie parku narodowego. Choć można przeczytać w każdym przewodniku, że misie tu żyją, to szanse na ich spotkanie w naturze są znikome – są płochliwe, unikają ludzi i poruszają się głównie nocą. Jeśli jednak naprawdę chcesz zobaczyć niedźwiedzie z bliska – i to w bezpiecznych warunkach – warto udać się do Kutereva, niewielkiej wioski oddalonej o około 75 km na zachód od Plitwic. To tutaj powstał niezwykły projekt: sierociniec dla niedźwiedzi brunatnych, czyli specjalistyczne centrum opieki dla zwierząt, które utraciły matki we wczesnym dzieciństwie. Gdy trafiamy tu po raz pierwszy – błąd strategiczny – jest samo południe, a wszystkie misie… śpią. „Wróćcie po piątej po południu” – radzi nam Josipa, dwudziestoletnia opiekunka i przewodniczka, która dba o to, by zwiedzający nie zakłócali spokoju mieszkańców ośrodka. – Problem w tym, że te misie nie boją się ludzi – tłumaczy. – Trafiają tu jako osierocone młode, zbyt słabe, by przetrwać same w naturze. Ale gdy dorosną, nie da się ich już wypuścić na wolność – ich instynkty są zaburzone, a ciekawość względem ludzi mogłaby skończyć się tragicznie. „Wyobrażasz sobie, jakby taki niedźwiedź podszedł do wioski albo do turysty na szlaku?” – pyta mnie z powagą. Po południu wracamy zgodnie z zaleceniem. Najmłodsza para dwulatków bawi się w swojej zagrodzie, tarzając się w piasku i turlając niczym przerośnięte pluszaki. W ich ruchach widać radość, ale też coś więcej – dzikość zamkniętą w bezpiecznych ramach. W sąsiedniej zagrodzie starsze osobniki – ośmiolatki – właśnie prowadzą intensywną „dyskusję”, która szybko przeradza się w fizyczne przepychanki. Gdy jeden z nich staje na dwóch łapach i ryczy, ziemia aż drży. W tym momencie przypomina się nam, że to nie maskotki, a potężne drapieżniki, które w naturze mogą ważyć nawet do 300 kilogramów. Na szczęście dzieli nas podwójne ogrodzenie, a my – choć z respektem – możemy obserwować ich zachowanie z bliska. To miejsce to nie zoo, lecz azyl – z całym szacunkiem dla potrzeb zwierząt i zachowaniem zasad ekologicznej równowagi. I może właśnie dlatego Kuterevo zostaje w pamięci – jako spotkanie z dziką naturą, ale bez szkody dla niej. Atrakcje w okolicach Jezior Plitwickich – nie tylko wodospady W folderach turystycznych region Lika promuje się jako „zielone serce Chorwacji” – i nie bez powodu. Choć Jeziora Plitwickie to główna atrakcja, okolica skrywa wiele innych, mniej znanych, ale równie urokliwych miejsc. Jedną z najnowszych propozycji turystycznych jest spływ rzeką Gacka, uznawaną za jedną z najczystszych rzek Europy. Pełniła niegdyś kluczową rolę w lokalnym rolnictwie i młynarstwie, a dziś przyciąga tych, którzy szukają spokojnego kontaktu z naturą. Z myślą o raftingu jedziemy nad Gackę – ale na miejscu czeka nas miła niespodzianka. Zamiast plastikowych kajaków – plav, czyli tradycyjna dłubanka wyciosana z pnia drzewa. Tego typu łodzie były kiedyś w każdym gospodarstwie: służyły do wyławiania wodnych roślin na paszę, transportu przez rzekę, a czasem nawet... na romantyczne randki. Dziś dzięki pasjonatom odtworzono je dla turystów, by mogli doświadczyć autentycznego klimatu regionu. Spływ trwa około godziny i to prawdziwa sielanka: błękitna woda, zielone wodorosty, domki z czerwonymi dachami, drzewa pochylające się nad nurtem i tańczące ważki. Gacka płynie leniwie, a my razem z nią – to nie przygoda z adrenaliną, ale spokojna podróż w głąb natury i lokalnej tradycji. Po zakończeniu rejsu nasz przewodnik, Denis, zaprasza nas do siebie. Na stole pojawia się rakija (i to już o dwunastej w południe!), domowy syrop z kwiatów lipy – robiony przez jego mamę – oraz mocna kawa. Rozmowa toczy się lekko, bo język chorwacki jest zaskakująco zrozumiały dla Polaków: „žaba” to „żaba”, „riba” to „ryba”, a jedyne zamieszanie budzi „rano”, które tutaj oznacza „jutro”. Gdy przychodzi gospodarzowi znajomy, witamy go radośnie: „Dobar dan!”, a na pożegnanie długo ściskamy dłonie, mówiąc z uśmiechem: „Do videnja!” Okoliczne atrakcje Jezior Plitwickich – wywierzyska, młyny i Małe Plitvice Rzeka Gacka ma źródła zaledwie kilka kilometrów od Jezior Plitwickich, i to nie byle jakie – wypływa z potężnych wywierzysk krasowych, czyli naturalnych ujść podziemnych rzek. Woda nie sączy się leniwie, lecz z impetem wybija spod ziemi, tworząc spektakularny początek rzeki. To właśnie ta siła była niegdyś wykorzystywana przez ludzi – już od czasów średniowiecza powstawały tu młyny wodne, które przetrwały w niemal niezmienionej formie do dziś. Najbardziej znane miejsce to Vrilo Gacke, gdzie można zobaczyć działające mechanizmy i spróbować świeżo mielonej mąki. Jednak to Majerovo Vrilo – kompleks kilku młynów położony wśród drzew i strumieni – zachwyca najbardziej. Obok regionalnej izby, gdzie prezentowane są lokalne narzędzia i rzemiosło, działa mały sklepik z pamiątkami. Przed młynami, w spokojnym rozlewisku, kąpią się kaczki, a obok słychać śmiech – ktoś właśnie grilluje i chłodzi piwo oraz arbuzy w lodowatej, krystalicznej wodzie. To miejsce, gdzie czas naprawdę płynie wolniej. Ale musimy ruszać dalej – czeka nas jeszcze wizyta w Slunj, o której z pasją opowiada nasz chorwacki przyjaciel Bojan. – „Musisz zobaczyć Rastoke!” – mówi z błyskiem w oku. I rzeczywiście, Slunj to urocze miasteczko, z pozostałościami twierdzy, klimatycznymi kościołami i malowniczymi domkami, ale to, co przyciąga turystów, to spektakularne położenie u zbiegu dwóch rzek – Slunjicy i Korany. W ich zakolu znajduje się Rastoke, miejscowość nazywana czasem „Małymi Plitwicami”. To unikalne połączenie natury i ludzkiej architektury: tradycyjne domy z drewnianymi werandami stoją na skałach, pomiędzy którymi przelewają się wodospady i strumienie, tworząc romantyczną, niemal baśniową scenerię. Wiele dawnych młynów zostało przekształconych w pensjonaty, restauracje i galerie. Można tu spacerować drewnianymi pomostami, podziwiać dziką roślinność, słuchać szumu wody i delektować się spokojem, którego próżno szukać w popularnych kurortach. Jeziora Plitwickie - Kraina Wiekowych Młynów Tu jednak woda się nie leni: praktycznie każdy próg skalny został wykorzystany przez młynarzy, dzięki czemu powstała malownicza osada. Za niewielką opłatą właścicielka w jednym z młynów podnosi zastawkę i już woda obraca żarna, a kukurydza na naszych oczach zmienia się w mąkę. Największa zagroda młynarska czeka Pod Rastockim Krovom. Nazwa mało poetycka, ale miejsce fenomenalne! Nas najbardziej zachwyca „praczka”, czyli pierwowzór naszych pralek. Część wody z rzeki została przekierowana do beczki z dziurami, wystarczy wrzucić ubrania i samo się pierze. Kiedy z kolei archaiczną zastawkę się opuści, wodospad znika. Na koniec mała wycieczka do jaskini. Wypłukana przez wodę jest doskonałą ilustracją przysłowia, że kropla drąży skałę. Chętnie bym w takim młynie zamieszkała, by położyć się obok wodospadu i patrzeć w niebo. To całkiem realne: Pod Rastockim Krovom ma gościnne pokoje, pewnie i w innych młynach też by nas przenocowano. Gdy zmierzch zakrada się w dolinę, a w oknach zapalają się światła, miejsce wygląda szczególnie bajecznie. Nawet nasze dzieci, zamiast zwyczajowo się kłócić, puszczają razem łódeczki z liści. 3 sposoby na zwiedzanie Jezior Plitwickich – od jednodniowej wycieczki po tygodniową przygodę Planując podróż do Parku Narodowego Jezior Plitwickich, warto zastanowić się, ile czasu chcesz poświęcić na to niezwykłe miejsce. Oto trzy propozycje – od szybkiego rekonesansu po rozbudowany urlop pełen wrażeń. Sposób 1: Klasyka w jeden dzień Czas trwania: 1 dzień Trasa: Zwiedzanie Górnych Jezior. Start od wejścia nr 2 (Ulaz 2), skąd kierujemy się do przystanku statków P1, następnie rejs przez jezioro Kozjak. Dalej trasa wiedzie wzdłuż jezior Golovac i Okrugljak. Na koniec, dla zmęczonych, opcja powrotu ekologicznym pociągiem z wyższych partii parku. Rada eksperta: Trasa miejscami bywa wymagająca – solidne buty trekkingowe i zapas wody to podstawa. Sposób 2: Plitwickie w pełnej krasie Czas trwania: 3 dni Trasa: Obejmuje trasę z sposobu 1, a dodatkowo: Dolne Jeziora. Początek przy Ulaz 1 (wejście nr 1), długie zejście pod Veliki Slap (najwyższy wodospad Chorwacji), następnie podejście do punktu widokowego z lotniczą panoramą. Powrót można zaplanować wzdłuż jezior lub bardziej ambitnie – ścieżką na skarpie. Dla wytrwałych – piesza pętla wokół jeziora Kozjak. Rada eksperta: Osobom z lękiem wysokości zaleca się wybieranie tras przy tafli jezior, a nie tych na wysokości. Sposób 3: Tydzień w raju Czas trwania: 7 dni Trasa: Kompletny program łączący elementy sposobu 1 i 2, a także: Dzień 4: Spływ rzeką Gacka tradycyjną łodzią typu plav. Dni 5–6: Górskie wędrówki po terenie Parku Narodowego Velebit, oferującego dzikie, mało uczęszczane szlaki i oszałamiające widoki. Dzień 7 – trzy warianty: Leniwy: Relaks w lokalnym pensjonacie z widokiem na góry. Aktywny: Trekking po szlakach Parku Narodowego Paklenica – raju dla wspinaczy i miłośników skalistych pejzaży. Edukacyjny: Wizyta w Muzeum Nikoli Tesli w Smiljanie, miejscu urodzenia genialnego wynalazcy. Rada eksperta: Świetnym pomysłem na urozmaicenie pobytu są wycieczki quadami po Velebicie – rezerwacja możliwa przez Adria Velebitica. Ceny biletów do Parku Narodowego Jezior Plitwickich – co warto wiedzieć przed wizytą Ceny biletów do Parku Narodowego Jezior Plitwickich różnią się w zależności od sezonu. W 2025 roku jednodniowy bilet dla osoby dorosłej kosztuje od 10 euro poza sezonem (styczeń–marzec, listopad–grudzień), przez 23 euro w sezonie średnim (kwiecień, maj, październik), aż do 40 euro w sezonie wysokim (czerwiec–wrzesień). Studenci mogą liczyć na zniżki – bilety dla nich kosztują od 6 do 25 euro, w zależności od miesiąca. Dzieci i młodzież w wieku 7–18 lat zapłacą od 4 do 15 euro, a dzieci poniżej 7. roku życia wchodzą bezpłatnie. Bez opłat wejdą również osoby z orzeczoną niepełnosprawnością powyżej 50%. Dostępne są także bilety dwudniowe – to dobra opcja dla osób, które chcą dokładnie zwiedzić zarówno Górne, jak i Dolne Jeziora bez pośpiechu. Taki bilet kosztuje od 16 do 60 euro w zależności od sezonu. W cenie biletu zawarty jest rejs statkiem po jeziorze Kozjak oraz przejazd kolejką panoramiczną, co pozwala łatwiej poruszać się po rozległym terenie parku. Warto pamiętać, że liczba biletów na każdy dzień jest ograniczona, dlatego zaleca się zakup online z wyprzedzeniem – zwłaszcza w miesiącach letnich. Źródło: National Geographic Traveler
Tatrzański Park Narodowy – wyjątkowe miejsce przyrodnicze w Polsce
Tatrzański Park Narodowy (TPN) to jedyny w Polsce park narodowy o charakterze wysokogórskim. Powołano go dekretem Rady Ministrów jesienią 1954 roku, a formalnie został otwarty 1 stycznia 1955 r. TPN znajduje się w województwie małopolskim i obejmuje cały obszar polskich Tatr oraz nieduży fragment Pogórza Bukowińskiego i Rowu Podtatrzańskiego. Park liczy niemal 2,2 tys. ha i wraz ze słowackim TANAP-em tworzy niemal 100 tys. ha obszaru objętego ochroną przyrody. Dowiedz się więcej o historii parku, poznaj jego wyjątkową faunę i florę oraz przeczytaj o roli, jaką TPN odgrywa w edukacji i ochronie dziedzictwa przyrodniczego Polski.
Spis treści: Historia utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego Unikatowe walory TPN Logo Tatrzańskiego Parku Narodowego Zwierzęta Tatrzańskiego Parku Narodowego Roślinność Tatr – królestwo górskich endemitów Znaczenie TPN dla edukacji i tożsamości przyrodniczej Polski Koncepcje ochrony Tatr narodziły się już pod koniec XIX w., gdy intensywna eksploatacja niszczyła górski krajobraz. W 1868 r. uchwalono pierwsze prawo zakazujące polowań na świstaki i kozice. Założone w 1873 r. Towarzystwo Tatrzańskie zainicjowało skup ziem i rozszerzyło ochronę przyrody także na rzadkie rośliny (np. szarotkę alpejską, cis i limbę). Historia utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego W 1939 r. powstał Park Przyrody w Tatrach, który był szczególną jednostką organizacyjną Lasów Państwowych, lecz II wojna światowa przerwała jego działania. Dopiero pod koniec lat 40. kontynuowano ochronę i utworzono wówczas rezerwat Tomanowa-Smreczyń. Tatrzański Park Narodowy został formalnie zatwierdzony na początku 1955 roku, co poprzedziło w 1954 r. rozporządzenie Rady Ministrów. Unikatowe walory TPN Tatry to jedyne w Polsce góry o charakterze alpejskim, co sprawia, że TPN wyróżnia się walorami niedostępnymi w innych rejonach naszego kraju. Najwyższym punktem Tatrzańskiego Parku Narodowego jest szczyt Rysów (2499 m n.p.m.). W parku roztaczają się niezwykłe widoki na m.in. najbardziej znane jezioro, czyli Morskie Oko (34,5 ha) oraz na liczne stawy polodowcowe i wodospady (np. Siklawę). Ze względu na unikalny, wysokogórski charakter regionu, park został w 1993 r. wpisany na listę Rezerwatów Biosfery UNESCO. Tatrzański Park Narodowy przyjmuje corocznie około 4 mln turystów, co sprawia, że jest jednym z najchętniej odwiedzanych parków w Polsce. Jednocześnie park prowadzi rozbudowaną działalność edukacyjną i ochronną, by zachować bogactwo przyrody niemal w stanie niezmienionym. Logo Tatrzańskiego Parku Narodowego Logo TPN jest powszechnie rozpoznawalne w Polsce. Znak ten przedstawia kozicę tatrzańską na tle tatrzańskich granitowych szczytów. Kozica (Rupicapra rupicapra tatrica) jest nie tylko symbolem TPN, ale także żywą wizytówką skutecznej ochrony fauny. Ten endemiczny gatunek z Karpat (podgatunek kozicy ogólnie spotykanej w Alpach) przez wieki był bliski wyginięcia z powodu kłusownictwa. Wybór kozicy do logo nie jest przypadkowy: symbolizuje ona dzikość i odporność górskich zwierząt, przywiązanie do tatrzańskiego krajobrazu i wartości ochrony przyrody. Logo Tatrzańskiego Parku Narodowego pojawia się na wszystkich tablicach informacyjnych oraz w publikacjach i dokumentach parku. Stało się ono niejako ogólnopolskim symbolem ochrony Tatr. Zwierzęta Tatrzańskiego Parku Narodowego Tatrzańska fauna jest jedną z najbogatszych w Polsce i obejmuje zarówno pospolite gatunki górskie, jak i wiele unikatowych form karpackich. Już sama obecność kozicy tatrzańskiej i świstaka tatrzańskiego odróżnia Tatry od reszty kraju – są to jedyne w Polsce obszary z ich występowaniem. Park zamieszkują także wielkie drapieżniki, jak np. niedźwiedź brunatny, ryś i wilk. W TPN żyje też ponad 200 gatunków ptaków (m.in. orzeł przedni, puchacz i głuszec). Na uwagę zasługują ponadto chronione płazy i gady (m.in. endemiczna traszka karpacka oraz rzadki gniewosz plamisty). Obserwacja tatrzańskich zwierząt uczy ostrożności i szacunku do natury. Park kładzie nacisk na edukację przyrodniczą, ale również na ograniczenia i zwraca uwagę turystów np. na zasady bezpiecznego zachowania przy napotkaniu dzikich zwierząt. Otwartość dzikich gatunków na turystów bywa duża, dlatego TPN przypomina, aby nie dokarmiać zwierząt i zachowywać ciszę na szlakach. Roślinność Tatr – królestwo górskich endemitów Flora TPN jest niezwykle bogata. W granicach parku znanych jest około 1300 gatunków roślin naczyniowych, z wieloma endemitami i reliktami arktyczno-alpejskimi. Tatry cechuje pionowy układ roślinności (regle, hale, turnie), dzięki czemu na każdym piętrze można zauważyć nieco inne gatunki roślin. Tatrzańska flora charakteryzuje się dużą liczbą endemitów – niemal 200 gatunków roślin spotykanych w Tatrach rośnie tylko w tym rejonie Polski. Wśród roślin występujących na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego uwagę zwraca liczna grupa gatunków górskich i reliktowych. Przykłady cennych roślin to: warzucha tatrzańska, sasanka alpejska, szarotka alpejska, dębik ośmiopłatkowy, limba pospolita, wiechlina tatrzańska, wierzba żyłkowana, zosik karpacki, lepnica dwukwiatowa. Dla miłośników przyrody Tatrzański Park Narodowy oferuje liczne ścieżki dydaktyczne, tablice i przewodniki, które opisują florę i faunę górskiego środowiska. Znaczenie TPN dla edukacji i tożsamości przyrodniczej Polski Tatrzański Park Narodowy odgrywa ważną rolę w edukacji ekologicznej turystów odwiedzających ten region. Szlaki TPN, ścieżki dydaktyczne, Centrum Edukacji Przyrodniczej oraz bogate materiały publikowane przez park umożliwiają poznanie złożonych procesów naturalnych w górach alpejskich. Dzięki programom szkoleniowym, prelekcjom i warsztatom TPN uczy turystów, jak bezpiecznie i odpowiedzialnie korzystać z górskich szlaków, jednocześnie minimalizując wpływ człowieka na unikatowe ekosystemy. Pracownicy parku prowadzą aktywny monitoring przyrody – od liczenia populacji kozic i świstaków po badanie stanu lasów i hal. Tatrzański Park Narodowy stał się symbolem polskiego dziedzictwa przyrodniczego, a wpisanie go na listę rezerwatów biosfery UNESCO w 1993 r. podkreśliło międzynarodowe znaczenie jego przyrodniczych wartości. TPN łączy w sobie unikatową przyrodę, wielowiekową historię ochrony cennych gatunków oraz nowoczesną edukację ekologiczną. Jego rozległe wysokogórskie zbiorowiska, bogata flora i fauna oraz rozpoznawalne logo z kozicą czynią go nie tylko miejscem do zwiedzania, ale przede wszystkim żywą lekcją szacunku do dzikiej natury. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Mljet to Chorwacja w najpiękniejszym wydaniu. Urzeka zielenią i spokojem
Mljet, znana jako „zielona wyspa”, to zdaniem wielu najpiękniejsze miejsce w Chorwacji. Zachwyca dziką przyrodą i błogim spokojem, którego próżno szukać w popularnych kurortach. Na jej terenie rozciąga się park narodowy, chroniący tamtejszą przyrodę.
Spis treści: Gdzie znajduje się Mljet? Park Narodowy Mljet Charakterystyka Parku Narodowego Mljet Przyroda Parku Narodowego Mljet Atrakcje wyspy Mljet Rajska wyspa niedaleko Polski? Tak, jest taka. To Mljet – ósma pod względem wielkości wyspa Adriatyku. Należy do Chorwacji, czyli bezdyskusyjnie jednej z najpopularniejszych destynacji zagranicznych wojaży Polaków. Około 75 proc. powierzchni wyspy porastają lasy, a ponad 30 proc. podlega ochronie w ramach parku narodowego. Gdzie znajduje się Mljet? Mljet, najbardziej wysunięta na południe ze wszystkich większych wysp Chorwacji, należy do Południowej Dalmacji. Jest zlokalizowana na zachód od Dubrownika i na południe od półwyspu Pelješac, od którego oddziela ją Mljetski kanal. Wyspa Mljet ma 37 km długości, a jej szerokość nie przekracza 3 km. Park Narodowy Mljet W Chorwacji nie brakuje pięknych miejsc, które cechują się wybitnymi walorami przyrodniczymi. Park Narodowy Krka, czyli cud natury w środkowej części malowniczej Dalmacji czy górski Park Przyrody Biokovo – takie przykłady można mnożyć i mnożyć. Wśród najpiękniejszych zakątków śródziemnomorskiego kraju nie można nie wymienić trzech parków narodowych, które znajdują się na wyspach. To PN Wysp Briońskich, PN Koranti i „bohater” tego artykułu – Park Narodowy Mljet. Mljet National Park obejmuje swoimi granicami północno-zachodnią część wyspy. Rozciąga się od terenu Crna klada do przylądka Goli, czyli do najdalej wysuniętego na zachód punktu. Swoimi granicami obejmuje miejscowości: Polače, Goveđari, Soline, Pristanište, Pomena. Park Narodowy Mljet został powołany 11 listopada 1960 roku. To wydarzenie śmiało można określić mianem przełomowego. Nie można bowiem nie wspomnieć, że wcześniej nie podejmowano prób objęcia ochroną oryginalnego ekosystemu na Adriatyku. Charakterystyka Parku Narodowego Mljet Park Narodowy Mljet obejmuje obszar o powierzchni 5375 ha. W jego granicach znajduje się nie tylko teren w głębi wyspy, ale także pas morski o długości ok. 500 m. Krajobraz parku jest mocno pofałdowany. Tamtejsze wzgórza wapienne wznoszą się stromo i górują nad powierzchnią Adriatyku, odsłaniając bogactwo form krasowych. Obszary leśne są rozległe. Mljet jest jednym z niewielu miejsc, gdzie utrzymały się w swojej pierwotnej postaci. Jedną z największych osobliwości tamtejszej przyrody jest system słonych jezior. Przyroda Parku Narodowego Mljet Przyroda w parku jest niezwykle bujna i w wielu miejscach niemal nietknięta ręką człowieka. Ogromne zielone połacie tworzą niesamowity krajobraz i stwarzają dogodne warunki do bytowania wielu gatunkom zwierząt. Flora wyspy Mljet Do najcenniejszych skarbów parku i całej wyspy należy zaliczyć lasy sosny alpejskiej i dębu ostrolistnego. To właśnie te kompleksy należą do najbardziej nienaruszonych. Nie można zapomnieć o licznie występujących tam endemitach. W tym miejscu należy wymienić gatunki takie jak: Centaurea ragusina (dubrovačka zečina), Anthyllis barba-jovis (Jupiterova brada), Euphorbia dendroides (drvenasta mlječika). Fauna wyspy Mljet Niegdyś świat zwierząt Mljet był bardziej zróżnicowany i liczniej reprezentowany. Zmieniło się to po 1909 roku, gdy na wyspę introdukowano mangustę małą, która miała ograniczyć tamtejszą populację węży. Udało się to osiągnąć, ale przy okazji zmniejszyła się też liczebność innych zwierząt, w tym ptaków, a mały drapieżnik zaczął tez wyrządzać szkody w gospodarstwach. Wśród ssaków dominują dziki euroazjatyckie, owce kanadyjskie i daniele zwyczajne. Wśród ptaków warto wymienić puchacza, puszczyka, syczka zwyczajnego, pustułkę zwyczajną, krogulca zwyczajnego i słowika rdzawego. Podwodny świat jest reprezentowany nie tylko przez liczne gatunki ryb, ale także przez małże i kraby. Węże zostały niemal całkowicie wytępione przez mangusty. Nie brakuje tam za to jaszczurek: zielonych, ostropyskich, murówek zwyczajnych i gekonów tureckich. Endemity wyspy Mljet Prawdziwe osobliwości kryją się w krasowych siedliskach podziemnych. We wciąż jeszcze niedokładnie zbadanych jaskiniach i jamach odkryto wiele endemicznych bezkręgowców, w tym gatunki takie jak: Pergamasus meledensis, Meledella werneri, Strouhaloniscus meledensis, Otiorrhynchus meledanus. Atrakcje wyspy Mljet Wyspa Mljet skrywa wiele wspaniałych atrakcji. Jej największym skarbem jest wspaniała przyroda, ale nie brakuje tam także ciekawych obiektów historycznych. Słone jeziora Jedną z największych ciekawostek są tamtejsze słone jeziora, które mają cechy ekosystemu morskiego i słodkowodnego. Ten osobliwy system tworzą dwa zbiorniki wodne: Wielkie Jezioro i Małe Jezioro. Wielkie Jezioro (Veliko jezero) zajmuje powierzchnię 145 ha i osiąga głębokość 46 m. Powstało w następstwie zalewania krasowego pola. Z otwartym morzem łączy się szerokim kanałem, który znajduje się w miejscu znanym jako Veliki most. Małe Jezioro (Malo jezero) znajduje się w północno-zachodniej części większego z dwóch słonych zbiorników. Łączy się z nim kanałem o długości 30 m i głębokości 50 cm, w miejscu znanym jako Mali most. Zajmuje powierzchnię 24 ha. W najgłębszym punkcie osiąga 29 m. Wyspa św. Marii i klasztor benedyktynów Niewielka Wyspa św. Marii znajduje się w centralnej części Wielkiego Jeziora. To właśnie tam swój klasztor wznieśli benedyktyni, którzy przybyli na wyspę w XII wieku. Na przestrzeni lat obiekt podlegał licznym przebudowom. Ostatnia nadała mu cechy renesansowe i gotyckie. Dwupiętrową budowlę z arkadowym korytarzem z dwóch stron otacza dziedziniec. W południowo-wschodnim narożniku muru obronnego wzniesiono wieżę obronną. Klasztor został opuszczony w 1869 roku. Gdy zakonnicy opuścili wyspę, budynek zaczął popadać w ruinę. Częściowo odnowiony, stał się siedzibą władz leśnych parku narodowego. Później działał tam hotel, który zamknięto w 1991 roku. Siedem lat później budynek został przywrócony diecezji dubrownickiej. Ruiny rzymskiego pałacu w Polače Pałac wzniesiony w III wieku miał charakter luksusowej rezydencji. Lokalizacja nie została wybrana przypadkowo. Obiekt powstał w miejscu, w którym był całkowicie odizolowany od wpływu wiatru i które zapewniało bliskość wody pitnej. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Polscy naukowcy wykazali, że wilki wolą polować na dzikie zwierzęta, niż żywić się tymi hodowlanymi
Obserwacje biologów z Uniwersytetu Warszawskiego wskazują, że wilki zdecydowanie preferują polowanie na dzikie gatunki ssaków, niż na udomowione krowy lub konie. Analizy przeprowadzono na terenie Parku Narodowego Ujście Warty, gdzie wciąż wypasane są duże stada zwierząt gospodarskich.
Spis treści Wilki wolą polować na dzikie gatunki Metoda wypasu ma znaczenie W ostatnich latach mamy do czynienia z powiększaniem się populacji wilka w różnych częściach Europy. W Polsce wciąż pozostaje on zwierzęciem niezwykle rzadkim, jednak nie ma dobrej prasy. Wilka oskarża się przede wszystkim o czynienie szkód w pogłowiu zwierząt gospodarskich. Tym ważniejsze jest nowe badanie przeprowadzone przez polskich naukowców. Wynika z niego, że nawet przy wysokiej dostępności wolno wypasanych zwierząt gospodarskich, wilki i tak wybierają polowanie na dzikie gatunki. Wilki wolą polować na dzikie gatunki Naukowcy z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego przeanalizowali dietę wilków zamieszkujących tereny Parku Narodowego Ujście Warty. Wyniki opublikowano właśnie na łamach czasopisma European Journal of Wildlife Research. Badania objęły teren o powierzchni 500 kilometrów kwadratowych, na którym stwierdzono występowanie dwóch wilczych grup rodzinnych, których terytoria częściowo na siebie zachodziły. Wykorzystano różnorodne metody: analizy DNA, nagrania z fotopułapek, badania składu wilczych odchodów. 109 przebadanych próbek odchodów zawierało jednoznaczne wskazówki. Niemal 82 proc. składu diety lokalnych wilków stanowiły dzikie zwierzęta kopytne (np. sarny). Kolejne ponad 14 proc. to mniejsze zwierzęta roślinożerne: bobry i zające. Zwierzęta domowe były zjadane niezwykle rzadko, stanowiły tylko 3 proc. diety wilków. Metoda wypasu ma znaczenie Naukowcy z UW wskazują kilka możliwych przyczyn tego stanu rzeczy – nie tylko samą biologię wilków. W Ujściu Warty zwierzęta gospodarskie wypasane są w dużych stadach. Po ogromnych terenach wolno i bez barier pasie się około 4 tysięcy krów i kilkaset koni. To właśnie ten sposób wypasu ma duże znaczenie. Krowy i konie mogą wykazać naturalne zachowania: gromadzić się w duże stada i bronić przed wilkami. Niebagatelne znaczenie ma też to, że obecne w Ujściu Warty stada krów nie są pozbawiane rogów. Usuwanie rogów bydłu zmniejsza jego zdolność do obrony, a praktyka ta jest szczególnie intensywna w Europie Północnej i Środkowej - piszą autorzy badania w informacji prasowej przesłanej PAP. Krowy i konie na badanym terenie to bydło mięsne i konie zimnokrwiste, a więc zwierzęta duże i silne. A co za tym idzie – niełatwe do upolowania przez wilki. Badanie biologów z UW to bardzo cenna wiedza, która pozwala lepiej zrozumieć i zaplanować koegzystencję wilków, zwierząt hodowlanych oraz ludzi. Źródło: European Journal of Wildlife Research, Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Argentyna powołała w Patagonii nowy, olbrzymi rezerwat morski. Żyją w nim m.in. wiosłujące kaczki, które nie potrafią latać
Azul Provincial Park w regionie Chubut objął 300 tys. hektarów wybrzeża nad Oceanem Atlantyckim. To bezcenne przyrodniczo tereny, na których żyją między innymi humbaki, sejwale, pingwiny magellańskie i ponad 50 gatunków ptaków migrujących.
Spis treści Azul Provincial Park: oaza bioróżnorodności Największe atrakcje nowego parku Leżąca na terytorium Aregntyny i Chile Patagonia to kraina surowa, a jednak niezwykle bogata przyrodniczo. Jest słabo zaludniona i stanowi siedlisko dla wielu endemicznych gatunków zwierząt, takich jak mara patagońska, gwanako czy nandu. Patagonia od lat przyciąga turystów parkami narodowymi, np. Torres del Paine czy Los Glaciares. Argentyna właśnie utworzyła nowy rezerwat przyrody. Obejmuje on zjawiskowe wybrzeże i wody Morza Argentyńskiego w prowincji Chubut. Azul Provincial Park: oaza bioróżnorodności W Argentynie utworzono nowy regionalny rezerwat przyrody – Patagonia Azul Provincial Park. To największy morski rezerwat utworzony przed samorząd w kraju. Znajduje się w południowej części prowincji Chubut, obejmującej między innymi wybrzeże Morza Argentyńskiego. To tzw. morze otwarte, cześć południowego Oceanu Atlantyckiego. Nowy park ma aż 300 000 hektarów i obejmuje ponad 60 wysp i wysepek, rozległe łąki wodorostów, zjawiskowe skaliste wybrzeże. Ten obszar Patagonii to dom dla ponad 50 gatunków ptaków morskich, w tym pingwinów magellańskich, kormoranów cesarskich i petreli olbrzymich. W wodach przybrzeżnych żyją również liczne morskie ssaki, takie jak kotiki, lwy morskie oraz wieloryby – w tym humbaki, orki i sejwale. W sumie żyje tu aż 7 gatunków wielorybów i delfinów. Obszar ten jest także szczególnie bogaty w życie podwodne: lasy wodorostów są uważane za jeden z najobfitszych ekosystemów Ziemi. Można tu spotkać niezwykłe endemiczne gatunki. Kaczka Tachyeres leucocephalus ma tak małe skrzydła, że nie potrafi latać. Zamiast tego używa ich do szybkiego wiosłowania. Przypomina wtedy parostatek, stąd jej angielska nazwa – steamer duck. Mara patagońska to z kolei duży, roślinożerny gryzoń występujący w suchych i otwartych regionach Argentyny, zwłaszcza w Patagonii. Należy do rodziny kawiowatych. Jest bliską krewną świnki morskiej, choć swoim wyglądem bardziej przypomina zająca lub małą antylopę. Największe atrakcje nowego parku Park to inicjatywa organizacji Rewilding Argentina, która działa na rzecz odbudowy ekosystemów Ameryki Południowej. Ustanowienie go ma też na celu promowanie ekologicznej turystyki i wspieranie lokalnych społeczności. Jego wielkim atutem jest malownicza trasa turystyczna Ruta Azul ciągnąca się od Cabo Dos Bahías do Bahía Bustamante. W planach jest też sieć szlaków pieszych, miejsc biwakowych, stacja badawcza oraz punkty dostępu do morza dla nurków i kajakarzy. Infrastruktura będzie miała minimalny wpływ na środowisko, a jednocześnie ułatwi poznawanie przyrody. Już teraz turyści mogą odkrywać puste, ustronne plaże i zwiedzać łodziami niezamieszkane wyspy, pod opieką lokalnych przewodników. Źródło: Rewilding Argentina, BBC Wildlife Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Biebrzański Park Narodowy w ogniu. To już kolejny pożar
Susza hydrologiczna i silny wiatr nie ułatwiały walki z ogniem w sercu Biebrzańskiego Parku Narodowego. Powtarzające się pożary zagrażają przyszłości unikatowego ekosystemu.
Spis treści: Kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym Dlaczego Biebrzański Park Narodowy jest tak cenny? Biebrzański Park Narodowy, mimo że obfituje w szuwary, bagna i torfowiska, jest narażony na pożary. Na terenie parku od miesięcy już trwa susza hydrologiczna. To stan, kiedy poziom wody w akwenach utrzymuje się poniżej średniej. Podobna sytuacja dotyczy m.in. Jeziora Maltańskiego, gdzie brak wody doprowadził do odwołania zawodów sportowych. W przypadku parku narodowego spełnił inny czarny scenariusz – pożar. Kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym Wieczorem 15 kwietnia Biebrzański Park Narodowy znów stanął w ogniu. Pożar wybuchł w rejonie miejscowości Małowista i Krasnoborki. Żywioł szybko zajął około 8 hektarów łąk i trzcinowisk. Akcja gaśnicza była wyjątkowo trudna ze względu na podmokły teren, co utrudniło dojazd zastępom straży pożarnej z ciężkim sprzętem. Strażacy z około 20 jednostek PSP i OSP z powiatów sokólskiego i augustowskiego musieli poruszać się pieszo. Byli wyposażeni jedynie w tłumice i lekkie pojazdy terenowe. W gaszeniu pożaru dodatkowym utrudnieniem był wiatr, który sprzyjał rozprzestrzenianiu się ognia. Według wstępnych ustaleń pożar miał kilka ognisk. To może wskazywać na celowe podpalenie. Jeden z druhów OSP zauważył osobę w pobliżu miejsca, gdzie pojawił się ogień, i przekazał tę informację policji. Śledztwo w tej sprawie jest w toku. To już kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym w ostatnim czasie. Pod koniec marca 2025 roku spłonęło około 90 hektarów terenu. Wówczas w akcji gaśniczej uczestniczyło ponad 120 strażaków, wykorzystując specjalistyczne pojazdy terenowe oraz wsparcie z powietrza w postaci dronów, samolotu i helikoptera gaśniczego. Dlaczego Biebrzański Park Narodowy jest tak cenny? Pożary w Biebrzańskim Parku Narodowym powtarzają się coraz częściej. Zwłaszcza wiosną. Żywioł wymyka się spod kontroli np. podczas wypalania traw. W zaprószenia ognia i jego rozprzestrzenianiu się swój udział mają również podpalacze – a ze strony natury, wspominana susza. Ogień w granicach parku narodowego to podwójny dramat. W końcu dany teren nie bez powodu został objęty szczególną ochroną. W tym przypadku chodzi o największy park narodowy w Polsce. Odgrywa on kluczową rolę w ochronie unikatowych ekosystemów bagiennych i torfowisk, ale nie tylko. Na terenie parku rośnie ponad 1000 gatunków roślin naczyniowych, z czego 90 gatunków podlega ochronie całkowitej, a 17 częściowej. BPN zachwyca również fauną. Doliną Biebrzy zamieszkuje około 27 gatunków ptaków, w tym 181 gatunków lęgowych. Powtarzające się pożary stanowią poważne zagrożenie dla różnorodności biologicznej tego obszaru. W związku z tym konieczne jest wprowadzenie skuteczniejszych środków zapobiegawczych i ochronnych. Źródło: Grajewo24.pl Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Polska też ma swoją pustynię. Wydma Łącka to kraina wędrującego piasku
Wydma Łącka to jedna z największych atrakcji Słowińskiego Parku Narodowego. Co roku przyciąga tysiące turystów – i trudno się dziwić. Malownicza panorama to tylko część jej wyjątkowego uroku.
W tym artykule: Czym jest Wydma Łącka? Gdzie znajduje się Wydma Łącka? Jak wygląda Wydma Łącka? Dlaczego Wydma Łącka jest nazywana „wędrującą”? Flora i fauna Wydmy Łąckiej Czy Wydma Łącka jest dostępna dla turystów? Jak dostać się na Wydmę Łącką? Słowiński Park Narodowy skrywa wiele atrakcji. Słynie z muzeów, starych osad i nastrojowych latarni morskich, ale największą wartością tego obszaru jest wspaniała przyroda. Wielkie Bagno, Zatopiony Las i wspaniałe jeziora to jeszcze nie wszystko. Warte wymienienia są także tamtejsze ruchome wydmy. Najbardziej znaną i najtłumniej obleganą jest Wydma Łącka. Czym jest Wydma Łącka? Wydma Łącka to wzniesienie wydmowe będące częścią dużego kompleksu ruchomych wydm. Została usypana przez wiatr, a jej kształt jest determinowany przez panujące w środowisku warunki. Osiąga wysokość 42 m n.p.m., co czyni ją najwyższym wzniesieniem całego kompleksu. Należy wspomnieć, że do powstawania wydm przyczynia się nie tylko natura, ale także ludzie. Działalność człowieka doprowadza do zwartej pokrywy roślinnej. Gdy piaski nie są związane systemami korzeniowymi, wiejący wiatr może je swobodnie przenosić. Łeba i święty spokój Zimą nad Bałtyk? A dlaczego by nie. Mieszkańcy nadmorskich kurortów oddychają wtedy z ulgą. Nieliczni turyści, którzy się tam pojawiają – też. Sama się o tym przekonałam. Bo wszę... Geneza nazwy Do 1945 roku obszar ten był znany jako Lontzken Berg. Później wprowadzono nazwę „Wydma Łącka”, która w 1955 roku stała się nazwą urzędową. Nawiązuje ona do wsi Łączka, która w przeszłości zniknęła pod niesionym przez wiatr piaskiem. Gdzie znajduje się Wydma Łącka? Wydma Łącka znajduje się na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Piaszczystego wzniesienia należy szukać na Mierzei Łebskiej (Wybrzeże Sowińskie), w gminie Smołdzino (powiat słupski, województwo pomorskie). Rozległa wydma znajduje się między jeziorem Łebsko i Morzem Bałtyckim. Jak wygląda Wydma Łącka? Wydma ma kształt półksiężyca, którego ramiona wyciągnięte są na wschód. Stok zachodni (dowietrzny) jest długi łagodnie nachylony. Z kolei stok wschodni (zawietrzny) jest znacznie krótszy i wyraźnie bardziej stromy. Wcześniej wspomnieliśmy, że Wydma Łącka osiąga wysokość 42 m n.p.m. Należy jednak wspomnieć, że ta wartość jest zmienna. Wysokość rozległej wydmy zależy od siły wiejących wiatrów. Wiosną i latem wiatr wieje z umiarkowaną prędkością. To sprawia, że wzniesienie przybiera na wysokości i osiąga szczytową wartość. Z kolei jesienią i zimą zrywają się huraganowe wiatry. Wydma jest wtedy wyraźnie niższa – osiąga wysokość ok. 30 m n.p.m. Dlaczego Wydma Łącka jest nazywana „wędrującą”? Wydma Łącka nieustannie zmienia swoje położenie. Przesuwa się nawet o kilkanaście metrów na rok, stale w kierunku wschodnim. Jak to możliwe? Odpowiedź jest bardzo prosta – to zasługa wiatru stale wiejącego z zachodu. Żeby mógł zacząć się ruch wydmy, wiatr musi osiągać prędkość przynajmniej 5 m/s, czyli 18 km/godz. Nacierające na stok zachodni masy powietrza toczą ziarenka piasku, które przesuwają się na wschód. Gdy docierają do stoku wschodniego, zaczynają gwałtownie opadać. Wędrująca wydma pochłania wszystko, co spotka na swojej drodze. Ze szczytu wzniesienia można zaobserwować, że piasek w części południowej wdarł się już na teren lasu olchowego i powoli go przysypuje. Flora i fauna Wydmy Łąckiej Obszar wydmowy tworzy środowisko dla nielicznych roślin i zwierząt. Panujące tam warunki nie mogą być określane jako sprzyjające, a mimo to na niektóre gatunki dobrze radzą sobie na piaszczystym terenie. Najbardziej charakterystycznym gatunkiem porastającym Wydmę Łącką jest piaskownica zwyczajna. To gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Ma długie i rozbudowane korzenie, dzięki którym skutecznie zakotwicza się w podłożu, a przy okazji – stabilizuje wydmę. Różnorodność zwierząt jest niewielka. Dominują bezkręgowce. Ptaki nie gniazdują na wydmie. Okazy, które można tam zaobserwować, zalatują na piaszczysty teren z okolicznych lasów i plaż. Przez wydmę przebiegają ścieżki ssaków – dzików, jeleni i saren. Czy Wydma Łącka jest dostępna dla turystów? Na terenie Słowińskiego Parku Narodowego Wydma Łącka jest jednym z dwóch fragmentów obszaru wydmowego, na którym dopuszczony jest ruch turystyczny (drugim jest Wydma Czołpińska). Należy jednak pamiętać, że można się poruszać wyłącznie w wyznaczonej strefie, wygrodzonej sznurem. Przekraczanie ogrodzenia jest zabronione. Jak dostać się na Wydmę Łącką? Samochód należy zostawić na parkingu przed wejściem na teren Słowińskiego Parku Narodowego. Najbliżej wydmy położony jest ten, który znajduje się przy Muzeum Przyrodniczym Słowińskiego PN. Stamtąd turystów czeka ok. pięciokilometrowy spacer. Alternatywnie można wybrać przejazd jednym z wózków elektrycznych, które dowożą przyjezdnych. Należy jednak wspomnieć, że pojazdy zatrzymują się przy Muzeum Wyrzutni Rakiet i dalej już nie jadą. Stamtąd do wydmy zostaje jeszcze dwukilometrowy odcinek. Całą drogę można pokonać rowerem. Przed wydmą znajduje się wygodny parking dla jednośladów. Na wydmę prowadzi niezbyt długie, ale dość strome podejście. Nagrodą jest fantastyczna panorama Bałtyku i jeziora Łebsko. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Drapieżnik powrócił do Egiptu po 5 tysiącach lat. Ostatni raz widzieli go pierwsi faraonowie
Do południowo-wschodniego Egiptu zapuściła się hiena cętkowana. To pierwszy taki przypadek od ponad 5 tysięcy lat, czyli czasów, gdy nad Nilem rozpoczynali swoje rządy faraonowie.
Spis treści: Wizyta hieny w Egipcie bez happy endu Przyczyna dalekiej peregrynacji hieny Hieny w starożytnym Egipcie To ustalenie to spore zaskoczenie naukowców. Hiena cętkowana (Crocuta crocuta) do tej pory była spotykana pół tysiąca kilometrów dalej na południe w głąb Afryki. Co przyczyniło się do jej migracji? Wizyta hieny w Egipcie bez happy endu O nietypowej wizycie niespotykanego drapieżnika w Egipcie informują badacze na łamach czasopisma „Mammalia”. Do naukowców dotarła informacja o tym, że lokalna ludność zabiła hienę cętkowaną na terenie Parku Narodowego Elba w południowo-wschodniej części Pustyni Wschodniej. Stało się to zimą 2024 roku. – Jest to pierwszy przypadek tego gatunku we współczesnym Egipcie od czasu jego wyginięcia ponad 5000 lat temu – piszą egipscy badacze. Zatem po raz ostatni mogli je widzieć pierwsi faraonowie, którzy rządzili tym krajem nieco ponad 3000 lat p.n.e. Teraz ten gatunek hieny zamieszkuje większość Afryki na południe od Sahary, dalej na północ została wytępiona przez ludzi. Przyczyna dalekiej peregrynacji hieny Nie jest jasne, z jakiego powodu hiena cętkowana odwiedziła egipski rezerwat. Badacze wskazują na kilka możliwości: zwiększone opady deszczu od 2019 roku w rejonie sąsiadującego z Egiptem Sudanu stworzyły dla hieny lepsze warunki do życia. Tym samym powstał życiodajny korytarz wiodący na północ kontynentu; ten gatunek hien korzysta z działalności człowieka i produkowanych przez niego odpadków. Badacze wskazują na obecność rzeźni w Shalatin w odległości ponad 100 km od miejsca śmierci zwierzęcia. Masarnia przyciąga liczne gatunki padlinożerców, mogła również przyciągnąć hienę cętkowaną; niestabilna sytuacja polityczna w Sudanie mogła przyczynić się do ich rozprzestrzenienia na północ. Hieny mogą tam atakować tam bezbronnych ludzi; Nie ma jednak co liczyć na dalszą ekspansję hieny cętkowanej w Egipcie. – Miejscowa ludność jest bardziej tolerancyjna wobec mniejszych padlinożerców na obszarze Parku Narodowego Elba, takich jak hiena pręgowana i sęp płowy, które nie atakują zwierząt gospodarskich – zauważają badacze. W 2014 roku w tym samym rejonie Egiptu badacze odnotowali pobyt lamparta (Panthera pardus). Również padł ofiarą lokalnej ludności po tym jak zaatakował ich trzodę. Uważa się, że pojedyncze osobniki mogą przemierzać góry w południowo-wschodnim Egipcie. Hieny w starożytnym Egipcie Na malowidłach i płaskorzeźbach z czasów starożytnego Egiptu znamy w zasadzie tylko krewniaków hieny cętkowanej – hieny pręgowane, bo tylko one pozostały w kraju faraonów. Te zwierzęta są mniejsze i raczej nie atakują ludzi. Do dziś można jest spotkać w Egipcie. Z kolei większe i bardziej drapieżne hieny cętkowane przeniosły się na południe. Jednak i one preferują jedzenie padliny, ewentualnie czasem zapolują na zwierzęta gospodarskie. Na hieny pręgowane chętnie polowano. Zachowały się przedstawienia z grobowców, gdzie widać nagonkę na te drapieżniki na pustyni. Myśliwi strzelali do nich z łuku. Czasem chwytano je żywcem. Najbardziej przemawia do wyobraźni malowidło z grobowca urzędnika Amenemhaba z XVIII dynastii znajdującego się w Tebach. Walczy tam z hieną wielkości… konia. Egipcjanie byli doskonałymi obserwatorami. Wiedzieli, że hieny żerują na padlinie. Gdy pod koniec XX dynastii zaczęło brakować żywności i doszło do wojny domowej, jeden rok określano nawet mianem „roku hien”, co zapewne obrazuje skalę kryzysu. Polowano na nie ze względu na mięso. Są znane malowidła na których widać, że są przymusowo karmione. Mięso hien było bardzo cenione w czasach Starego Państwa, czyli w III tysiącleciu p.n.e., gdy wznoszono największe egipskie piramidy. Źródła: Mammalia; Donald B. Redford, Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, Oxford 2001 Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zatopiony las koło Czołpina to niezwykły pomnik przyrody. Tak polskie wybrzeże wyglądało kilka tysięcy lat temu
Zatopiony las koło Czołpina to niezwykle interesujący pomnik przyrody i historii wybrzeża Bałtyku. Każdy, kto chce zobaczyć tę atrakcję, powinien się spieszyć. Nie wiadomo, kiedy morze ponownie pochłonie pozostałości puszczy, która rosła tam przed kilkoma tysiącami lat. Pewne jest, że za jakiś czas ponownie znikną pod piaskiem. Gdzie szukać tego miejsca? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Informacje o zatopionym lesie koło Czołpina Gdzie znajduje się zatopiony las? Atrakcje w okolicy Słowiński Park Narodowy oferuje wiele atrakcji. Największą wartością tego miejsca jest przyroda nieożywiona. Wydma Łącka i pozostałe ruchome wydmy, nadmorskie jeziora, torfowiska, mierzeje i jedne z ostatnich dzikich plaż na polskim wybrzeżu – można tak wymieniać i wymieniać. Do tej listy obowiązkowo należy dopisać jeszcze jedną ciekawostkę – zatopiony las koło Czołpina. Informacje o zatopionym lesie koło Czołpina Zatopiony las koło Czołpina jest pozostałością bukowo-dębowej puszczy, która przed trzema tysiącami lat porastała tę część wybrzeża. Wówczas las znajdował się z dala od linii brzegowej. Dziś po niegdyś potężnych drzewach pozostały tylko niewysokie pnie. Co się z nimi stało? Co się stało z lasem koło Czołpina? Nie wiadomo. Być może spłonęły w pożarze, jednak nie można wykluczyć, że zostały wycięte przez naszych przodków (choć zdaniem naukowców, bardziej prawdopodobna jest pierwsza z wymienionych opcji). Pozostałości puszczy z czasem zostały pochłonięte przez Bałtyk. Najpierw znajdowały się pod wodą, następnie – pod grubą warstwą piasku naniesionego wraz z falami. Jak do tego doszło? Około 16 tysięcy lat temu zatrzymał się tam cofający się na północ lodowiec. Materiał, który wówczas przywędrował ze Skandynawii, utworzył morenę czołową ze wzgórzem Rowokół. Z czasem lodowiec wycofał się do Skandynawii. Pod ogromnym ciężarem lodowych mas tamten obszar zapadł się, a brzegi południowego Bałtyku uległy wypiętrzeniu. Kiedy lądolód przesunął się na północ, Skandynawia podniosła się. Proces ten trwa do dziś. Każdego roku ląd w obszarze Zatoki Botnickiej podnosi się o ok. 1 cm. Z kolei nasz region obniża się w tempie 2 mm rocznie. Zatem wynika z tego, że trzy tysiące lat temu, bukowo-dębowy las rósł na obszarze 6 m n.p.m. Linia brzegowa była od niego oddalona o wiele kilometrów. Kiedy zatopiony las koło Czołpina został odsłonięty? Przez bardzo długi czas ten osobliwy pomnik przyrody pozostawał ukryty. Na szczęście słona woda skutecznie zakonserwowała pnie, dzięki czemu dziś możemy je podziwiać. Zimą 2016 roku polskie wybrzeże zostało nawiedzone przez kilka sztormów. Gdy wiatr ucichł, a deszcz przestał padać, oczom pierwszych spacerowiczów ukazał się niecodzienny widok. Na plaży między Czołpinem a Rowami potężny żywioł odsłonił pozostałości starych drzew. Zatopiony las wygląda jak scenografia w filmie o tematyce postapokaliptycznej. Widok niecodzienny, a jednak nie niezwykły. Należy bowiem podkreślić, że takie miejsca co jakiś czas pojawiają się na polskim wybrzeżu. Pojawiają się, a później znikają, bo morze tak samo chętnie odbiera, jak daje. Gdzie znajduje się zatopiony las? Już sama zwyczajowa nazwa tego miejsca przybliża nieco jego lokalizację, ale nie wskazuje na żadne konkrety. Jak znaleźć zatopiony las koło Czołpina? Pozostałości starej puszczy znajdują się między miejscowościami Czołpino i Rowy, w powiecie słupskim. „Wyrasta” w okolicach jeziora Dołgie Wielkie. Jak dotrzeć do zatopionego lasu koło Czołpina? Chcąc dotrzeć do zatopionego lasu koło Czołpina, trzeba nastawić się na dość długą wycieczkę. Słowiński PN to trzeci największy park narodowy w Polsce. Po obszarze chronionym nie można poruszać się samochodami ani motocyklami, więc dystans pomiędzy miejscem parkingowym a tą ciekawą atrakcją trzeba pokonać pieszo, po wyznaczonych ścieżkach (zwykle piaszczystych). Parkingi znajdują się w okolicach Czołpina i Smołdzińskiego Lasu. Atrakcje w okolicy Zatopiony las koło Czołpina nie jest jedyną tamtejszą atrakcją. Okolice Czołpina warto odwiedzić choćby dla samej plaży – piaszczystej, czystej i nieobleganej, nawet w sezonie turystycznym. W tamtej części Słowińskiego Parku Narodowego znajduje się Wydma Czołpińska, jedna z najsłynniejszych ruchomych wydm w kraju (prowadzi do niej czerwony szlak turystyczny). Pozostałe atrakcje w okolicy zatopionego lasu wymieniamy poniżej. Latarnia Morska Czołpino. Obiekt wybudowany w latach 1872–1875, znajduje się między Latarnią Morską Ustka i Latarnią Morską Stilo. Wieża mierzy ponad 25 metrów. Jest jedną z jedenastu stacji brzegowych systemu AIS_PL projektu HELCOM. Osada Latarników. W odległości około kilometra od latarni morskiej znajduje się dwukondygnacyjny budynek, do którego przylegają zabudowania gospodarcze. Przez kilkadziesiąt lat osada służyła latarnikom, którzy byli odpowiedzialni za podtrzymywanie światła w zasilanym olejem aparacie Fresnela. Ścieżka przyrodnicza „Światło Latarni”. Będąc w okolicach Latarni morskiej Czołpino, warto wybrać się na spacer tamtejszą ścieżką dydaktyczną, prezentującą wspaniałą florę nadmorskiego boru. Trasa mierzy około sześć kilometrów długości i ma formę pętli. Nie jest wymagająca, więc bez żadnych obaw można wybrać się tam z dziećmi. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Największy park narodowy w Europie ma objąć Polskę. Yellowstone to przy nim pikuś
Największy park narodowy w Europie, według wstępnych założeń, swoim zasięgiem obejmie osiem krajów, w tym Polskę. Choć plany są imponujące, nie brakuje głosów sprzeciwu wobec tego pomysłu.
W tym artykule: Międzynarodowy Park Karpat objąłby Polskę Największy park narodowy w Europie ochroni Karpaty? Mieszkańcy są innego zdania Pierwszy park narodowy od 20 lat Ambitna wizja utworzenia największego parku narodowego w Europie zakłada objęcie ochroną terenów aż ośmiu krajów, w tym Polski. Jednak pomysł, choć imponujący, wzbudza mieszane uczucia – od entuzjazmu ekologów po obawy lokalnych społeczności. Szczegóły poniżej. Międzynarodowy Park Karpat objąłby Polskę Greenpeace w swoim apelu do unijnych przywódców i krajów członkowskich wskazał na konieczność powołania Międzynarodowego Parku Karpat. Inicjatywa ma być odpowiedzią na rosnącą degradację lasów, która dotyka także terenów objętych formalną ochroną. Proponowany park miałby powierzchnię 50 tys. km kw., rozciągającą się na terytorium ośmiu państw: Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Austrii, Ukrainy, Serbii. Gdyby projekt doszedł do skutku, byłby to największy park narodowy w Europie. Miałby powierzchnię sześciokrotnie większą niż Yellowstone w USA i większą niż całe terytorium Holandii czy Danii. Polska część Międzynarodowego Parku Karpat objęłaby tereny województw małopolskiego, śląskiego i podkarpackiego. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/12/park-karpaty-3850a30.png" width="2048" height="1551" alt="Międzynarodowy Park Karpat, jeśli powstanie, rozciągnie się na tereny ośmiu państw: Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Austrii, Serbii i Ukrainy" title="Międzynarodowy Park Karpat, jeśli powstanie, rozciągnie się na tereny ośmiu państw: Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Austrii, Serbii i Ukrainy" /> Największy park narodowy w Europie ochroni Karpaty? Celem powstania parku jest nie tylko powstrzymanie wycinki lasów, ale także zachowanie różnorodności biologicznej Karpat, które są domem dla wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt, takich jak niedźwiedzie, rysie czy wilki. Według aktywistów Greenpeace, obecne działania zmierzają w złym kierunku i mogą poważnie zagrażać przyszłości tych terenów. – Dotychczasowe formy ochrony przyrody są niespójne i nieskuteczne. Wciąż co godzinę tracimy aż 4 hektary lasów karpackich. Tymczasem Unia Europejska w Strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 i w prawie o odbudowie przyrody zobowiązała się zarówno do ochrony, jak odtwarzania przyrody. Międzynarodowy Park Karpat jest tym, czego Europa potrzebuje, aby spełnić te zobowiązania i zatrzymać niszczenie karpackich lasów. Przyroda nie zna granic państw, dlatego potrzebujemy jednocześnie działać u nas na miejscu i wypracowywać spójną, ponadnarodową ochronę – zaznacza Aleksandra Wiktor z Greenpeace. Działacze organizacji apelują również do rządu Donald Tuska, który zobligował się do objęcia trwałą ochroną 20% polskich lasów. Ich zdaniem „zobowiązanie powinno objąć w pierwszej kolejności lasy polskiej części Puszczy Karpackiej”, o co apelują także naukowcy i przyrodnicy. – Aby jak najszybciej ocalić polską część Puszczy Karpackiej musimy ją pilnie objąć ochroną krajową, a w kolejnym kroku międzynarodową. Powinno się to stać już teraz w szczególności, że rząd Donalda Tuska zadeklarował, że ochroni przed piłami 20% lasów. Niestety, póki co proces wyłączania lasów z wycinek jest zbyt wolny. Do tej pory niewiele się w tej sprawie zmieniło i polska część Puszczy Karpackiej nadal znika. Politycy muszą w końcu zrozumieć, że nie mamy więcej czasu do stracenia! Najpierw ocalmy nasze polskie najcenniejsze lasy, ale też rozpocznijmy proces współpracy z innymi karpackimi krajami – dodaje Aleksandra Wiktor. Mieszkańcy są innego zdania Nie wszyscy jednak odnoszą się do tego pomysłu z takim entuzjazmem. Mieszkańcy gmin, których tereny objąłby park, zgłaszają swoje wątpliwości. Głos w sprawie zabrał m.in. Andrzej Gąsienica-Makowski. Były poseł i starosta i wieloletni starosta tatrzański przyznał, że lokalne społeczności obawiają się wpływu projektu na ich życie. – Podpisuję się obiema rękami pod ochroną przyrody, ale jeśli nie cierpią przy tym ludzie. Dlatego może początkowo trzeba stworzyć park kulturowy, gdzie już część rzeczy byłoby zakazanych, ale nie wszystkie. Dzięki temu te części Karpat, które dalej mają infrastrukturalne opóźnienia, miałyby czas je nadgonić. Chodzi między innymi o budowę na tym terenie nowych dróg, kolei czy stworzenie infrastruktury turystycznej, z której mieszkańcy tych regionów mogliby żyć, gdy zakaże się im na przykład działalności przemysłowej – stwierdził w rozmowie z Onetem. Osoby, które chcą wesprzeć inicjatywę utworzenia Międzynarodowego Parku Karpat, mogą podpisać specjalnie utworzą przez Greenpeace petycję w tej sprawie za pośrednictwem strony ratujmykarpaty.pl. Pierwszy od 20 lat park narodowy Przypomnijmy, że na początku listopada resort klimatu i środowiska poinformował, że pracuje nad utworzeniem Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry. Byłby to pierwszy nowy park narodowy na mapie Polski od ponad 20 lat. PNDDO miałby powstać na terenie czterech gmin: Szczecin, Gryfino, Kołbaskowo i Widuchowa. Obecnie w Polsce mamy 23 parki narodowe. Największym z nich jest Biebrzański Park Narodowy, zajmujący 592,23 km kw., a najmniejszym – Ojcowski Park Narodowy o powierzchni zaledwie 21,46 km kw. Źródła: greenpeace.org; onet.pl; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
W Polsce ma powstać pierwszy od ponad 20 lat park narodowy. Co o nim wiemy?
Park Narodowy Doliny Dolnej Odry już wkrótce może stać się nową przyrodniczą perłą Polski. To pierwsza taka inicjatywa od ponad 20 lat. W granicach parku mają znaleźć się rozległe torfowiska i dzikie rozlewiska oraz zamieszkujące je rzadkie gatunki ptaków.
Polska może pochwalić 23 parkami narodowymi. To całkiem sporo w porównaniu na przykład z Niemcami, gdzie parków narodowych jest 16. Francja ma ich jeszcze mniej, bo zaledwie 11. 23 to jednak wciąż nieostateczna liczba parków narodowych w naszym kraju. O potrzebie utworzenia kolejnych przyrodnicy mówią już od kilku lat. Wiele wskazuje na to, że w niedalekiej przyszłości Polska doczeka się nowego parku narodowego. Znana jest już jego nazwa oraz lokalizacja. Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad utworzeniem Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry (PNDDO). Będzie to pierwszy nowy park narodowy na mapie Polski od ponad 20 lat. W ramach szeroko zakrojonych działań ministerstwo współpracuje m.in. z lokalnymi samorządami i ekspertami. Docelowo projekt zakłada nie tylko ochronę unikatowych terenów Międzyodrza, ale też rozwój gospodarczy regionu, z naciskiem na turystykę. Unikatowa flora i fauna ma przyciągać odwiedzających zarówno z Polski, jak i zagranicy. Park Narodowy Doliny Dolnej Odry – co o nim wiemy? PNDDO obejmie tereny zamieszkiwane przez ponad 200 gatunków ptaków, w tym wiele zagrożonych wyginięciem, takich jak: zimorodek, rybitwa czarna, żuraw, bielik. Międzyodrze, z bogatą siecią kanałów, rozlewisk, podmokłych łąk i torfowisk, to wyjątkowy obszar przyrodniczy o wysokiej różnorodności fauny i flory. Rosną tam rzadkie rośliny, w tym kotewka orzech wodny czy salwinia pływająca. Utworzenie PNDDO ma być impulsem do rozwoju regionu poprzez stworzenie nowych miejsc pracy i wzrost atrakcyjności turystycznej. Lokalne firmy, takie jak gospodarstwa agroturystyczne, punkty gastronomiczne i sklepy z pamiątkami, skorzystają na napływie turystów. Dodatkowo park narodowy będzie wspierał promocję lokalnych produktów i rzemiosła. To przyczyni się do wzrostu poczucia lokalnej wspólnoty i wspierania dziedzictwa kulturowego. Park Narodowy Doliny Dolnej Odry planowany jest na obszarze czterech gmin: Szczecina, Gryfina, Kołbaskowa i Widuchowej. Mimo objęcia tego terenu ochroną, Odra pozostanie żeglowna. Dotychczasowe formy rybactwa i wędkowania nadal będą dozwolone, co pozwoli zachować miejscowe tradycje. Wsparcie dla lokalnych społeczności Budżet państwa na 2025 rok przewiduje wsparcie dla gmin, na których terenie znajdują się parki narodowe i inne chronione obszary. Ministerstwo Klimatu i Środowiska powołało specjalny zespół do prac nad utworzeniem PNDDO. Zaangażowani są przedstawiciele lokalnych samorządów, naukowcy oraz inni interesariusze. Finansowanie parku narodowego zapewnione zostanie z budżetu centralnego, a zarządzanie parkiem nie obciąży kosztami lokalnych społeczności. Park Narodowy Doliny Dolnej Odry przyczyni się także do rozwoju turystyki przyrodniczej i edukacji. Planowane są inwestycje w nowoczesną infrastrukturę turystyczną i edukacyjną, która ma być finansowana z budżetu centralnego oraz środków unijnych. To pozwoli odwiedzającym na lepsze poznanie tego niezwykłego, w dużej mierze dzikiego i niedostępnego obszaru. Parki narodowe w Polsce Park Narodowy Doliny Dolnej Odry będzie 24. parkiem narodowym w Polsce. Najstarszym parkiem narodowym jest Białowieski Park Narodowy, utworzony w 1932 roku, słynący z ochrony unikatowej puszczy i populacji żubra. Najmłodszym parkiem narodowym jest Park Narodowy Ujście Warty, utworzony w 2001 roku, położony także nad Odrą, choć w górnym jej biegu. Największym polskim parkiem narodowym jest Biebrzański Park Narodowy o powierzchni ponad 59 tysięcy hektarów. W jego granicach znajdują się wyjątkowe bagna i mokradła. Najmniejszy jest z kolei Ojcowski Park Narodowy (2,1 tys. ha), położony w malowniczej Dolinie Prądnika. Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Timanfaya to jeden z najniezwyklejszych parków narodowych. Ten krajobraz jest jak z Księżyca
Timanfaya to jeden z najniezwyklejszych parków narodowych. Próżno szukać tam bujnej roślinności czy różnorodnej fauny. Mimo to nie sposób odmówić temu miejscu piękna, bo gdzie okiem sięgnąć, tam rozpościera się iście księżycowy krajobraz. Gdzie znajduje się Park Narodowy Timanfaya? Jak powstał ten osobliwy obszar? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak powstał obszar Parku Narodowego Timanfaya? Charakterystyka Parku Narodowego Timanfaya Szlaki w Parku Narodowym Timanfaya Atrakcje w Parku Narodowym Timanfaya Jak dojechać do Parku Narodowego Timanfaya? Do XVIII wieku Lanzarote była spokojną, zieloną wyspą. W 1730 roku rozpętało się tam jednak istne piekło – trwająca sześć lat wulkaniczna destrukcja, która zmieniła prawie połowę jej obszaru w jałową pustynię. Niemal 90 lat później koszmar powtórzył się, dopełniając dzieła zniszczenia. Dziś na wyspie Lanzarote rozpościera się wspaniały park narodowy, a natura ponownie zaczyna triumfować w tym niegościnnym środowisku. Jak powstał obszar Parku Narodowego Timanfaya? Hiszpański Park Narodowy Timanfaya rozpościera się na Lanzarote – najdalej wysuniętej na wschód wyspie kanaryjskiej. Swoimi granicami obejmuje zachodnią jej część. Został powołany w 1974 roku, a w 1993 roku wyznaczono tam rezerwat biosfery UNESCO. Teren parku zaczął kształtować się w 1730 roku, gdy rozpoczęła się potężna erupcja. W pierwszej kolejności pojawiły się potężne wstrząsy, które zrównały z ziemią dziewięć wiosek. Później w niebo wystrzeliły słupy pary, a ze stożków zaczęła wypływać lawa, której długie języki niszczyły wszystko, co znalazło się w ich zasięgu. Ten niszczycielski spektakl trwał aż sześć lat, do 1736 roku. Powstało wówczas wiele stożków wulkanicznych, w tym dwa największe na wyspie – Montana del Fuego i Caldera del Corazoncillo. Niemal połowa Lanzarote znalazła się pod grubą warstwą pyłu. 88 lat później ziemia odezwała się ponownie. Pojawiły się nowe stożki, w tym Volcan de Tinguaton, Nuevo del Fuego i Tao. Lawa znów zaczęła płynąć szerokimi strumieniami, a w powietrze wzbiły się wielkie chmury pyłu. Charakterystyka Parku Narodowego Timanfaya Timanfaya jest jedynym w Hiszpanii parkiem narodowym o charakterze geologicznym. Zajmuje obszar o powierzchni 5107 ha. Jest zatem ponad dwukrotnie większy niż Ojcowski Park Narodowy, najmniejszy w Polsce. Pod względem charakterystyki, przypomina nieco islandzki Park Narodowy Thingvellir i park okalający wulkan Teide na Teneryfie. Jednak należy podkreślić, że tamtejszy wulkaniczny krajobraz jest znacznie surowszy. Krajobraz w Parku Narodowym Timanfaya O ile w obszarze Teide szata roślinna jest dobrze rozwinięta, to na wyspie Lanzarote próżno szukać bujnej roślinności. Krajobraz parku jest usiany lejami, niewielkimi kraterami, jamami i stożkami wulkanicznymi. Na obszarze parku naliczono ponad 300 wulkanów. Zamiast charakterystycznej dla Wysp Kanaryjskich soczystej zieleni, dominuje tam szare, czarne, czerwone, żółte i pomarańczowe warstwy ziemi, z których wyrastają fantazyjne formacje. Jałowy krajobraz przełamują nieco porosty, które udowadniają, że wyrzeźbiona strumieniami lawy powierzchnia powoli odradza się na nowo. Rosną tam także kaktusy, a w niektórych miejscach pojawiają się palmy. Wulkaniczny charakter wyspy Na obszarze parku narodowego wciąż zachodzą zjawiska wulkaniczne, a dowody trwających w głębi ziemi procesów każdy może poczuć lub zaobserwować. Podłoże wciąż jeszcze jest tam ciepłe. Właśnie dlatego wiele osób decyduje się na zwiedzanie Parku Narodowego Timanfaya na grzbiecie wielbłąda. Im głębiej, tym goręcej. Kamienie znajdujące się kilka centymetrów pod ziemią są rozgrzane do około 100 stopni Celsjusza. Na głębokości 10 metrów temperatura wzrasta sześciokrotnie. Rolnictwo na wyspie Nie wszyscy mieszkańcy opuścili wyspę po kataklizmach, do których doszło w XVIII i XIX wieku. Ci, którzy zostali, musieli dostosować się do nowej rzeczywistości. Z czasem opracowano metody uprawy na żużlu, który powstał z zastygłej lawy. Dziś Lanzarote słynie z winorośli, których owoce, dzięki właściwościom wulkanicznej gleby, odznaczają się niepowtarzalnym smakiem. Szlaki w Parku Narodowym Timanfaya W Parku Narodowym Timanfaya dostępne są trzy szlaki turystyczne – dwa piesze i jeden, który przemierza się na pokładzie autobusu. Tylko jedna trasa została udostępniona do samodzielnego zwiedzania. Wycieczka autobusem Autobus, który na Wyspach Kanaryjskich jest nazywany „guagua”, okrąża park czternastokilometrową trasą Ruta de los Volcanes, która została wyznaczona w taki sposób, by zwiedzający mogli zobaczyć wszystkie najpiękniejsze zakątki wyspy. Droga wiedzie polami lawy, które pochłonęły istniejące tam kiedyś wioski. Trasy piesze Pierwsza z pieszych tras – Tremesana – mierzy cztery kilometry długości. Można ją pokonać w ramach wycieczki z przewodnikiem. Inna opcja to 20-minutowa przejażdżka na grzbiecie wielbłąda. Druga trasa piesza – Ruta del Litoral – mierzy 12 kilometrów. Prowadzi wzdłuż wybrzeża, od El Golfo do Playa de la Madera. Różnica poziomów na całej długości to zaledwie 100 metrów, jednak należy podkreślić, że poziom trudności jest określany jako średni. Wynika to przede wszystkim z nierównego podłoża. Każdy, nawet pozornie niegroźny upadek może zakończyć się bolesnym otarciem albo skaleczeniem. Warto więc zachować szczególną ostrożność. Dlaczego tylko jedna trasa jest udostępniona do samodzielnego zwiedzania? Wynika to z faktu, że ekosystemy Parku Narodowego Timanfaya są niezwykle delikatne, przez co wymagają maksymalnej ochrony. Z tego względu zarząd parku ogranicza też liczebność grup, które wchodzą na obszar objęty ochroną. Atrakcje w Parku Narodowym Timanfaya Jakie atrakcje poza niesamowitym krajobrazem skrywa Park Narodowy Timanfaya? Jedną z nich jest restauracja El Diablo. Co w niej niezwykłego? Sposób przygotowania posiłków – do obróbki termicznej wykorzystuje się tam wyłącznie naturalne ciepło wulkaniczne. Posiłki są przygotowywane na ruszcie zawieszonym nad szczeliną, z której bije wulkaniczny żar. Nawet woda na kawę lub herbatę jest gotowana w ten sposób. Obok restauracji znajduje się punkt widokowy. Kolejną ciekawą atrakcją są pokazy geotermalne, które udowadniają, jak bardzo gorąca jest tam ziemia. W ramach przedstawienia, pracownicy parku wrzucają suche gałęzie do niezbyt głębokich jam. Te po chwili stają w płomieniach. Organizowane są też pokazy gejzerów – do szczelin w ziemi wlewana jest woda, która niemal natychmiast wystrzeliwuje w niebo słupem pary. Warto odwiedzić tamtejsze centrum wiedzy o wulkanach, gdzie można sporo dowiedzieć się na temat zachodzących pod ziemią zjawisk. Wyjaśniana jest także wulkaniczna przeszłość wyspy. Centrum przybliża także charakterystykę tamtejszej flory i fauny, która powoli zaczyna odradzać się po kataklizmach, które nawiedziły Lanzarote. Jak dojechać do Parku Narodowego Timanfaya? Do Parku Narodowego Timanfaya nie dociera komunikacja publiczna. Można dostać się tam wyłącznie samochodem. Na szczęście dojazd nie jest zbyt skomplikowany. Drogą LZ-67 dojeżdża się do LZ-602. Przy wjeździe znajduje się punkt, w którym prowadzona jest sprzedaż biletów wstępu na teren parku. Dalej trzeba pokonać mierzący około 1500 metrów odcinek do Islote de Hilario. Tam przyjezdni przesiadają się do autobusu wjeżdżającego na teren PN Timanfaya. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Wyspy Komodo zachwycają niesamowitą przyrodą. Powstał tam jeden z najwspanialszych parków narodowych
Komodo to bez wątpienia jeden z najwspanialszych parków narodowych. Dzięki dogodnemu położeniu geograficznemu ten niezwykły obszar cechuje się niesamowitą bioróżnorodnością, zarówno w obszarze flory, jak i fauny. Nic dziwnego, że doczekał się wpisu na listę UNESCO. Jakie skarby natury skrywają wyspy Komodo? Na to i inne pytanie odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajdują się wyspy Komodo? Charakterystyka Parku Narodowego Komodo Przyroda na wyspach Komodo Sawanny, namorzyny, lasy deszczowe i wiele innych formacji roślinnych – tak w skrócie wygląda Park Narodowy Komodo. Wyspy, które swoimi granicami obejmuje ten obszar, wydają się być innym światem – pierwotnym i dzikim. Nic dziwnego. To słabo zaludnione miejsce, gdzie człowiek tylko w minimalnym stopniu ingeruje w naturę. Gdzie znajdują się wyspy Komodo? Komodo jest położoną na wschód od Jawy wyspą w Indonezji, należącą do archipelagu Małych Wysp Sundajskich. Znajduje się między Sumbawą a Flores. Skoro mowa o jednej wyspie, dlaczego gdy mowa o Komodo, najczęściej używa się liczby mnogiej? Odpowiedź jest prosta – ponieważ Park Narodowy Komodo obejmuje swoimi granicami nie tylko wyspę główną, ale także kilka większych i dziesiątki mniejszych. Charakterystyka Parku Narodowego Komodo Park Narodowy Komodo powstał 6 marca 1980 roku. Od tego czasu jego nadrzędną misją jest ochrona najsłynniejszych mieszkańców Komodo i okolicznych wysp – waranów z Komodo – oraz innych gatunków składających się na tamtejszą biosferę. Park obejmuje swoimi granicami Komodo, wyspy Rinca i Padar, część wyspy Flores i dziesiątki niewielkich wysepek archipelagu Małych Wysp Sundajskich. Zajmuje obszar o powierzchni 1733 kilometrów kwadratowych. Około 35 proc. tej wartości (603 kilometry kwadratowe) przypada na obszar lądowy. Żeby lepiej zobrazować ogrom PN Komodo, wystarczy wspomnieć, że Biebrzański Park Narodowy (największy PN w Polsce) zajmuje „zaledwie” 592 kilometry kwadratowe. Rzeźba terenu W Parku Narodowym Komodo dominują obszary pochodzenia wulkanicznego, cechujące się pofałdowaną, chropowatą powierzchnią. W rzeźbie terenu wyróżniają się okrągłe wzniesienia, których wysokość przekracza 800 m n.p.m. Poszczególne wyspy są oddzielone systemem cieśnin. Przyroda na wyspach Komodo Ze względu na unikatowość tamtejszej przyrody i jej znaczenie, w 1991 roku Komodo i wyspy tworzące park zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. O ogromnej bioróżnorodności tego obszaru decyduje jego położenie – Park Narodowy Komodo znajduje się w strefie równikowej. To przekłada się na bogactwo flory i różnorodność siedlisk, a tamtejsza fauna stanowi formę przejściową między azjatycką a australijską. Flora wysp Komodo Znaczną cześć parku porastają gęste lasy deszczowe. Należy jednak podkreślić, że na wyspach Komodo pojawiają się także inne formacje roślinne. Występują tam między innymi trawiaste sawanny, a osłonięte zatoki stwarzają doskonałe warunki dla przybrzeżnych lasów namorzynowych. Fauna wysp Komodo Wyspy Komodo są zamieszkane przez setki gatunków zwierząt reprezentujących wszystkie gromady, w tym przez gatunki endemiczne, które nie występują nigdzie indziej. Ptaki w Parku Narodowym Komodo W parkowej awifaunie wyróżniają się ptaki z rodzaju Megapodius, reprezentujące rodzinę nogali. Na obszarze parku doliczono się aż 27 gatunków. Wśród innych charakterystycznych mieszkańców Komodo warto wymienić ciekawych przedstawicieli rodziny gołębiowatych: muszkatelę miedzianą i synogarlicę perłoszyją. Papugowate są reprezentowane między innymi przez kakadu żółtolicą i papugi wielkodziobe. Do największych szponiastych należą wojownik sundajski i bielik białobrzuchy. Ssaki w Parku Narodowym Komodo Ssaki nie mają zbyt bogatej reprezentacji. Ich bytowaniu nie sprzyja zarówno klimat, jak i dostępność siedlisk („tradycyjne” lasy stanowią tam mniejszość). Wśród przedstawicieli tej gromady warto wymienić makaka krabojada, sambara sundajskiego i łaskuna palmowego. Gady i płazy w Parku Narodowym Komodo Znacznie lepiej czują się tam gady i płazy. Żaby są tam licznie reprezentowane, a do najciekawszych gatunków należą endemiczne Oreophryne darewskyi i Oreophryne jeffersoniana. W parku stwierdzono występowanie dwunastu gatunków węży, między innymi pytona timorskiego i daboi łańcuszkowej. Ciekawymi przedstawicielami pełzających gadów są też Naja sputatrix i Trimeresurus albolabris. Wyspy Komodo, czyli dom największej jaszczurki świata W bogatej faunie wysp Komodo najbardziej wyróżnia się największa żyjąca jaszczurka. Mowa o waranie z Komodo, zwanym też „smokiem”. Przedstawiciele tego gatunku osiągają do 3 metrów długości i mogą ważyć ponad 70 kilogramów. Łeb wielkiego gada jest szeroki i spłaszczony, szyja – gruba i mocna, tułów – długi i masywny, a ogon – długi, szeroki u nasady i zwężający się ku końcowi. Warany z Komodo żywią się padliną, ale są też aktywnymi myśliwymi. Potrafią upolować zdobycz większą od siebie – bawoła, dziką świnię czy sambara sundajskiego. Gdy waran wypatrzy mniejszą zdobycz, rzuca się jej do gardła. Większą najpierw próbuje powalić na ziemię. Ma słabsze szczęki od podobnej wielkości krokodyli, ale i tak nie daje swoim ofiarom szans na przeżycie. Ogon jaszczurki uderza z siłą dwóch ton! To jeszcze nie wszystko. Warany z Komodo są jadowite i każde ugryzienie tych jaszczurek może prowadzić do śmierci. Park Narodowy Komodo jest jedynym miejscem, gdzie można podziwiać te gady w ich naturalnym środowisku. Należy jednak podkreślić, że są niebezpieczne dla ludzi. Wielka jaszczurka wydaje się niezdarna i powolna, ale to tylko pozory. Smoki z Komodo są prawdziwymi sprinterami. Potrafią błyskawicznie poderwać się do biegu, a przemieszczają się na tyle szybko, że przeciętny człowiek ma niewielką szansę na ucieczkę. Potężny waran może też zeskoczyć na potencjalną ofiarę z drzewa. Podwodna fauna wysp Komodo Równie zachwycający (a być może nawet bardziej) jest podwodny świat Parku Narodowego Komodo. Pośród raf koralowych żyją płaszczki, żółwie morskie, wielobarwne ryby, fantazyjnie ukształtowane ślimaki, kolorowe gąbki, osłonice, głowonogi i wiele innych stworzeń. W wodach otaczających wyspy Komodo stwierdzono występowanie dziesięciu gatunków delfinów i sześciu gatunków waleni. Spotkać tam można rekina rafowego i ogromnego rekina wielorybiego. Równie imponująco prezentują się tzw. diabły morskie, czyli manty. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Triglavski Park Narodowy zachwyca przyrodą i krajobrazami. To jedno z najpiękniejszych miejsc w Słowenii
Triglavski Park Narodowy jest jedną z największych atrakcji w Słowenii. Położony w otoczeniu alpejskich szczytów, zachwyca wspaniałą przyrodą, niesamowitymi krajobrazami i wieloma atrakcjami. Co warto wiedzieć na temat tego niezwykłego miejsca? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Gdzie znajduje się Triglavski Park Narodowy? Historia Triglavskiego Parku Narodowego Charakterystyka Triglavskiego Parku Narodowego Flora i fauna Triglavskiego Parku Narodowego Co zobaczyć w Triglavskim Parku Narodowym? Szlaki w Triglavskim Parku Narodowym W Polsce istnieją dwadzieścia trzy obszary mające status parku narodowego, w Słowenii – tylko jeden. Triglavski Park Narodowy, bo o tym obiekcie mowa, należy do najstarszych w Europie. Początkowo swoimi granicami obejmował niewielki teren, mierzący zaledwie kilkanaście kilometrów kwadratowych. Musiało minąć wiele lat, by przybrał swoją obecną formę. Gdzie znajduje się Triglavski Park Narodowy? Triglavski Park Narodowy rozciąga się w północno-zachodniej części Słowenii, przy granicy z Włochami i Austrią, na terenie ośmiu gmin: Tolmin, Bled, Bohinj, Kranjska Gora, Bovec, Kobarid, Groje, Swoimi granicami obejmuje znaczną część obszaru Alp Julijskich, czyli części Południowych Alp Wapiennych między północno-wschodnimi Włochami a Słowenią. Historia Triglavskiego Parku Narodowego Pomysł wyznaczenia obszaru chronionego w Alpach Julijskich pojawił się już w pierwszej dekadzie XX wieku. Taką propozycję wysunął w 1908 roku dr Albin Belar, słoweński przyrodnik i sejsmolog. Jednak wówczas nie istniały jeszcze podstawy prawne, które pozwoliłyby zrealizować jego postulat. W 1920 roku o konieczności objęcia ochroną tego terenu zaczęli mówić przedstawiciele Departamentu Ochrony Przyrody i Zabytków Naturalnych Towarzystwa Muzealnego w Lublanie. Cztery lata później pomysł doczekał się realizacji. Obszar chroniony wyznaczono w Dolinie Triglavskich Jezior, na powierzchni 1400 ha. Dzierżawa miała obowiązywać przez 20 lat. W 1961 roku Zgromadzenie Państwowe przyjęło dekret, na mocy którego dolina stała się parkiem narodowym o powierzchni 2000 ha, tym razem na stałe. W kolejnych latach pojawiły się propozycje powiększenia terenu objętego ochroną. Na obszarze, który swoimi granicami obejmuje do dziś, Park Narodowy Triglav funkcjonuje od 28 maja 1981 roku. Charakterystyka Triglavskiego Parku Narodowego Tak jak Tatrzański Park Narodowy, jedyny PN w Słowenii ma typowo górski charakter. W krajobrazie górzystego terenu wyróżniają się skaliste wąwozy, jeziora, potoki, rozległe alpejskie łąki, spiczaste szczyty i głęboko wcięte doliny polodowcowe. Najwyższym punktem tego obszaru jest szczyt, któremu park zawdzięcza swoją nazwę – wznoszący się na 2864 m n.p.m. Triglav. Z kolei najniżej położony punkt znajduje się na wysokości 180 m n.p.m. i jest zlokalizowany w wąwozie Tolmin. Powierzchnia Triglavskiego Parku Narodowego Triglavski Park Narodowy rozciąga się na obszarze o powierzchni 83982 ha. Dla porównania, największy park narodowy w Polsce, Biebrzański PN, jest mniejszy o ponad 24000 ha. Różnica przekracza powierzchnię, jaką zajmuje Magurski Park Narodowy. Flora i fauna Triglavskiego Parku Narodowego Około 66 proc. powierzchni parku pokrywają lasy. Na północy dominują zbiorowiska sosny i modrzewia, natomiast na południu – buku. Nie brakuje tam źródeł krasowych, jezior polodowcowych i innych form przyrodniczych typowych dla górskiego terenu. Zróżnicowany klimat zapewnia bogactwo siedlisk, które są domem dla około 1600 gatunków roślin. Wśród nich należy wymienić m.in. szarotki alpejskie, mikołajki alpejskie, goryczki krótkołodygowe i różaneczniki kosmate. Jeszcze większa różnorodność cechuje królestwo zwierząt, na które składa się ponad 7000 gatunków. Najliczniejszą grupę stanowią bezkręgowce, ale imponująco przedstawia się też reprezentacja gromady ssaków. Tamtejsze lasy zamieszkują m.in. niedźwiedzie brunatne (czyli największe europejskie drapieżniki), jelenie szlachetne, świstaki alpejskie, lisy pospolite i popielice szare. Z przedstawicieli awifauny warto wymienić sóweczkę zwyczajną, głuszca i pluszcza zwyczajnego, a ichtiofauny – pstrąga marmurkowego. Co zobaczyć w Triglavskim Parku Narodowym? Triglavski Park Narodowy należy do najpopularniejszych wśród turystów obszarów w Słowenii. Nic dziwnego. Walory przyrodnicze i krajobrazowe tego miejsca są nieocenione, a należy podkreślić, że nie brakuje tam także innych atrakcji, które przyciągają przyjezdnych niczym magnes. Jezioro Bohinj Bohinj, przez wielu wymieniane jako najbardziej urokliwe jezioro w Słowenii, rozciąga się pośród alpejskich szczytów i lasów. To wymarzone miejsce do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej i wodnej. W pobliżu jeziora można znaleźć wiele szlaków prowadzących w wyższe partie gór. Jest też stacja kolei linowej. Szczyt Triglav Skoro o szczytach mowa, jedną z największych atrakcji parku bez wątpienia jest góra, której zawdzięcza swoją nazwę. Trzeba jednak pamiętać, że Triglav wznosi się na 2864 m n.p.m., a szlaki prowadzące na wierzchołek nie należą do najłatwiejszych. Wodospad Savica Wróćmy na chwilę w okolice Bohinj. Niedaleko jeziora znajduje się jeden z najpiękniejszych alpejskich wodospadów. Spadająca ze skalnego tarasu Savica mierzy 78 m wysokości. Dla porównania, Wielka Siklawa, największy wodospad w Tatrach, mierzy ok. 65 m. Wąwóz Tolminska korita Wymieniając najpiękniejsze miejsca w Triglavskim Parku Narodowym, nie można pominąć wąwozu Tolminska korita. Widoki z tego miejsca są wprost niesamowite. Kościół Pamięci Ducha Świętego Warto pamiętać, że w ramach parku narodowego ochroną objęte są nie tylko walory przyrodnicze i krajobrazowe obszaru, ale także dziedzictwo historyczne i kulturowe. Wzniesiony w 1916 roku kościół Pamięci Ducha Świętego upamiętnia żołnierzy, którzy polegli w bitwach nad Isonzo. Świątynia otoczona alpejskimi szczytami robi niesamowite wrażenie. Szlaki w Triglavskim Parku Narodowym Triglavski Park Narodowy jest wymarzonym miejscem do uprawiania turystyki pieszej. Rozległa sieć szlaków prowadzi do najbardziej malowniczych zakątków i największych atrakcji Alp Julijskich. Wśród najpiękniejszych i najciekawszych warto wymienić: szlak Soča – mierząca 25 km trasa prowadząca wzdłuż rzeki Soča rozpoczyna się przy jej źródle w dolinie Trenty i prowadzi do miasta Bovec; szlak wokół jeziora Bled – trasa mierzy 6 km długości i nie należy do wymagających; szlak Juliana – to szlak długodystansowy, mierzący aż 330 km. Jest podzielony na 20 etapów, z których wiele cechuje się średnim i niskim poziomem trudności. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Thingvellir to najstarszy park narodowy w Islandii. Obnaża zjawisko, które trwa od milionów lat
Thigvellir jest jedną z największych atrakcji Islandii i jednym z najpopularniejszych wśród turystów miejsc na wyspie. Nic dziwnego. Nie brakuje tam naturalnych atrakcji, a nie można nie wspomnieć, że ten wyjątkowy obszar ma też szczególne znaczenie historyczne. Gdzie znajduje się Park Narodowy Thingvellir? Co warto zobaczyć, będąc na miejscu? na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Thingvellir? Historia Parku Narodowego Thingvellir Charakterystyka Parku Narodowego Thingvellir Przyroda Parku Narodowego Thingvellir Co warto zobaczyć w Parku Narodowym Thingvellir? Islandia to kraina niezliczonych cudów natury. Do miana największego bez wątpienia pretenduje Thingvellir – jeden z pięciu tamtejszych parków narodowych. Obszar położony na styku płyt kontynentalnych – eurazjatyckiej i północnoamerykańskiej – był świadkiem „narodzin” wyspy, ale nie tylko. Nie można bowiem nie wspomnieć, że na „polach parlamentu” narodziła się też państwowość islandzka. Gdzie znajduje się Thingvellir? Obszar Parku Narodowego Thingvellir rozciąga się w południowo-zachodniej Islandii, na północnym brzegu jeziora Thingvallavatn, w regionie Höfuðborgarsvæðið. Od Reykjaviku, stolicy kraju, jest oddalony o zaledwie kilkadziesiąt kilometrów. Do parku można łatwo dotrzeć ze stolicy kraju. Z Reykjaviku do Thingvellir prowadzi droga nr 36. Tą samą trasą można dotrzeć do parku od strony Selfoss. Historia Parku Narodowego Thingvellir Dla Islandczyków Park Narodowy Thingvellir ma szczególne znaczenie historyczne. Nazwa tego obszaru – „pola parlamentu” – nawiązuje do 930 roku. Wtedy powstał tam Althing – jedna z pierwszych na świecie instytucji parlamentarnych, która funkcjonuje do dziś. Znaczenie historyczne W X wieku Islandię zamieszkiwało ok. 30 plemion. Każda społeczność miała własnego przywódcę, ale surowe warunki panujące w dziewiczym kraju wymusiły reorganizację systemu władzy. Zadecydowano o zwoływaniu corocznego parlamentu, który miał decydować o sprawach kluczowych dla ludności zamieszkującej wyspę. Jedną z najważniejszych podjęto w 1000 roku, gdy lud zdecydował się przyjąć chrześcijaństwo. Parlament obradował tam do 1799 roku, gdy został zniesiony. Instytucję przywrócono dopiero w 1844 roku i przeniesiono do Reykjaviku, gdzie do dziś odbywają się obrady. Utworzenie parku narodowego W 1930 roku, w tysięczną rocznicę powołania parlamentu, zadecydowano o utworzeniu na tym obszarze parku narodowego, upamiętniającego to podniosłe wydarzenie. Na początku XX wieku do Islandczyków dotarła informacja na temat amerykańskich parków narodowych, chroniących miejsca o szczególnej wartości przyrodniczej i historycznej. W 1907 roku pojawił się pierwszy artykuł, którego autor wskazał na konieczność pielęgnowania obszaru, na którym narodziła się islandzka państwowość. Debata na temat objęcia tego obszaru ochroną rozpoczęła się już w 1913 roku. Siedemnaście lat później powstał pierwszy na wyspie park narodowy, który dziś jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc turystycznych w kraju. Ze względu na swoją wartość historyczną, w 2004 roku Park Narodowy Thingvellir został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Charakterystyka Parku Narodowego Thingvellir Nie tylko walory historyczne, ale także przyrodnicze i krajobrazowe decydują o wyjątkowości tego miejsca. W Parku Narodowym Thingvellir wysuszone pola magmowe, które obficie porasta trawa i mech, spotykają się ze szczytami odbijającymi się w krystalicznie czystej wodzie. Nie brakuje tam głębokich wąwozów, których dno jest usiane olbrzymimi głazami. Całość tworzy niesamowity krajobraz – surowy i pierwotny, zupełnie odmienny od kontynentalnego. Geologia Thingvellir wzmożona aktywność wulkaniczna i sejsmiczna i wynikające z tych zjawisk niesamowite widoki są zasługą położenia parku, którego obszar obejmuje miejsce styku dwóch płyt tektonicznych: eurazjatyckiej i północnoamerykańskiej. W następstwie rozchodzenia się płyt kontynentalnych powstał Grzbiet Śródatlantycki – najdłuższy ze wszystkich grzbietów śródoceanicznych, ciągnących się od Islandii po Antarktydę. Większa część grzbietu skrywa się pod powierzchnią wody. Islandia jest jednym z niewielu miejsc, gdzie z poziomu lądu na własne oczy można zobaczyć odsłonięte płyty tektoniczne, a Thingvellir stanowi najlepsze miejsce do ich obserwacji. Przyroda Parku Narodowego Thingvellir Może się wydawać, że w tak surowym miejscu próżno szukać bogatej flory i fauny. Jest w tym sporo racji, jednak należy podkreślić, że ze względu na panujące warunki, odizolowanie od lądu i stosunkowo krótki czas, który upłynął od ostatniego zlodowacenia, przyroda jest dość uboga na całej Islandii. Flora Thingvellir W Parku Narodowym Thingvellir stwierdzono występowanie 172 gatunków roślin wyższych, co stanowi 40 proc. islandzkiej flory. W surowym krajobrazie tego miejsca wyróżniają się brzozy karłowate, wrzosy, wierzby i olsze. Fauna Thingvellir Jezioro Thingvallavatn jest domem dla ok. 82 gatunków ptaków, z czego ok. 52 to gatunki gniazdujące. Jednym z najbardziej charakterystycznych mieszkańców parku jest nur lodowiec. Żyją tam także różne gatunki kaczkowatych, siewki złote, kszyki, a na stokach gnieżdżą się bieliki. W wodach jeziora żyją trzy gatunki ryb słodkowodnych: pstrąg potokowy, ciernik i golec zwyczajny. Z ssaków zamieszkujących przybrzeżne tereny warto wymienić lisa arktycznego i norkę. Co warto zobaczyć w Parku Narodowym Thingvellir? W miejscu, w którym historia, kultura i przyroda splatają się w spójną całość, nie brakuje atrakcji. Park Narodowy Thingvellir to raj dla miłośników pieszych wycieczek. Liczne szlaki turystyczne prowadzą najbardziej malowniczymi zakątkami tego niezwykłego obszaru, wzdłuż największych atrakcji, które po prostu trzeba zobaczyć. Szczeliny tektoniczne Najbardziej wyjątkowymi okazami przyrody nieożywionej w Thingvellir są szczeliny tektoniczne. Do najbardziej znanych należy Almannagjá, czyli „wąwóz wszystkich ludzi”. To właśnie tam gromadził się islandzki parlament Althing. Pomiędzy pionowymi ścianami ryftu kontynentalnego wiedzie szlak turystyczny. Kolejną interesującą szczeliną tektoniczną jest Flosagiá. To miejsce jest znane przede wszystkim ze swojej wschodniej części, którą tworzy szczelina Peningagjá, czyli „szczelina monet”. Nazwa ta pochodzi od popularnego wśród turystów zwyczaju wrzucania monet do wody. Niemałą ciekawostką jest szczelina Silfra. To jedno z ulubionych miejsc nurków. Można tam zanurzyć się między pionowymi ścianami, pomiędzy którymi rozlewa się krystalicznie czysta woda, zapewniająca widoczność na ok. 100 m. Wodospad Öxarárfoss W północnej części parku można znaleźć wysoki na 22 metry wodospad Öxarárfoss na rzece Öxará, która zasila w wodę szczelinę Almannagjá. Należy wspomnieć, że powstał po zmianie biegu rzeki, jednak nie zmienia to faktu, że prezentuje się wyjątkowo malowniczo. Skała Lögberg Thingvellir to nie tylko cuda natury, ale także zabytki. Miejscem, w którym przyroda łączy się z historią, jest Lögberg, czyli „skała prawa”. To dawne miejsce obrad parlamentu, gdzie przemawiał przewodniczący. Dziś znajduje się tam platforma widokowa. Basen Drekkingarhylur Drekkingarhylur to malowniczy fragment rzeki Öxará, jednak to miejsce jest warte odwiedzenie nie tylko ze względu na swoje piękno, ale także ze względu na mroczną historię, którą skrywa. Od XVI do XVIII wieku odbywały się tam egzekucje kobiet, które uznano winnymi czarów, dzieciobójstwa, cudzołóstwa czy kazirodztwa. Śmierć następowała przez utopienie. Ostatni wyrok wykonano tam w 1749 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.