Wdzydzki Park Krajobrazowy to miejsce, gdzie błękitne jeziora przecinają zielone bory. Dzika przyroda spotyka się tam z regionalną tradycją
Wdzydzki Park Krajobrazowy, esencja panoramy Kaszub Południowych, to coś więcej niż „tylko” obszar chroniony. Ten skarb natury, będący mozaiką błękitu jezior i zieleni niekończących się borów, jest krainą gdzie krajobraz wyrzeźbiony przez ostatnie zlodowacenie spotyka się z ciągle żywą tradycją ludową.
Spis treści: Granice Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Krajobraz wyrzeźbiony lodem Kaszubskie Morze Flora Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Fauna Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Atrakcje parku Rozległe bory, wspaniałe jeziora i wznosząca się na ich tle tradycyjna zabudowa – Wdzydzki Park Krajobrazowy to idealne miejsce na ucieczkę od miejskiego zgiełku. Wśród spektakularnej przyrody, można przemieszczać się tam nie tylko pieszo, ale także rowerem lub kajakiem. Rozbudowana sieć szlaków zapewnia dostęp do najbardziej spektakularnych zakątków tego niezwykłego obszaru. Granice Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Wdzydzki Park Krajobrazowy jest zlokalizowany w województwie pomorskim, w centralnej części Pojezierza Kaszubskiego. Obszar o powierzchni 17 832 ha w całości rozciąga się na terenie powiatu kościerskiego i obejmuje fragmenty pięciu gmin: Kościerzyna, Dziemiany, Karsin, Lipusz, Stara Kiszewa. Krajobraz wyrzeźbiony lodem Krajobraz Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego jest podręcznikowym przykładem rzeźby młodoglacjalnej. Ukształtował się podczas zlodowacenia północnopolskiego (w fazie pomorskiej), co oznacza, że jego formy są geologicznie świeże i wyraźne. Nadrzędnym czynnikiem sprawczym były wody roztopowe lądolodu skandynawskiego oraz sam lądolód, który wycofując się, pozostawił po sobie skomplikowany system rynien i równin. Kluczowym elementem tamtejszego krajobrazu są sandry – rozległe, piaszczyste równiny, powstałe w wyniku akumulacji piasku i żwiru niesionego przez wody wypływające z czoła topniejącego lodowca. To właśnie na ubogich, przepuszczalnych glebach sandrowych wyrosły potężne Bory Tucholskie. W opozycji do płaskich sandrów stoją głębokie wcięcia terenu – rynny polodowcowe. Powstały one w wyniku erozyjnej działalności wód płynących pod wysokim ciśnieniem pod lądolodem lub w jego szczelinach. W przypadku Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego mamy do czynienia z unikatowym układem krzyżujących się rynien, co jest zjawiskiem rzadkim. Wypełnienie tych rynien wodą dało początek kompleksowi Jezior Wdzydzkich. Kaszubskie Morze Jeziora zajmują ponad 11% powierzchni parku. Osią hydrologiczną tego obszaru jest rzeka Wda. To właśnie woda determinuje tamtejszy mikroklimat i szatę roślinną Krzyż Jezior Wdzydzkich Centralnym punktem Parku jest zespół jezior potocznie zwany Kaszubskim Morzem. Nie jest to jeden akwen, a system pięciu połączonych jezior, które, widziane z lotu ptaka, tworzą ogromny krzyż. Łączna powierzchnia lustra wody tego kompleksu waha się – w zależności od poziomu wód i metodologii pomiaru – od 1417 do 1455,6 ha. W skład kompleksu wdzydzkiego wchodzą następujące akweny: jezioro Wdzydze – to jego południowa i centralna część. Jest to najgłębszy obszar, z licznymi półwyspami i wyspami. To tam, w rejonie głęboczka, woda jest najzimniejsza i najczystsza; Jezioro Radolne – stanowi zachodnie ramię krzyża. Jest to akwen wydłużony, typowo rynnowy; jezioro Gołuń – to wschodnie ramię krzyża. Znane z piaszczystych brzegów i bazy turystycznej w miejscowości o tej samej nazwie; Jezioro Jelenie – to północne ramię krzyża. Wąskie i głębokie, otoczone stromymi brzegami porośniętymi lasem; jezioro Słupinko – często wliczane do systemu, choć mniejsze, połączone z resztą akwenu. Archipelag wdzydzki Jeziora Wdzydzkie wyróżniają się obecnością dużych, naturalnych wysp. Ich łączna powierzchnia to 150,7 ha. Najważniejsze z nich to: Ostrów Wielki – prawdziwy gigant. Mówimy tu o jednej z największych wysp jeziornych w Polsce. Jej powierzchnia to 90,66 ha, długość wynosi 2,8 km, a szerokość dochodzi do 560 m. Najwyższy punkt wyspy wznosi się prawie 15 metrów nad poziom tafli jeziora; Ostrów Mały – druga co do wielkości (około 26 ha). Jest to rezerwat ścisły, porośnięty unikatowym w skali parku lasem łęgowym wiązowo-jesionowym i grądem gwiazdnicowym. Stanowi ostoję dla ptaków i jest odizolowanym fragmentem pierwotnej przyrody; Glonek – niewielka wyspa na południe od Ostrowa Wielkiego. Ma tam powstać rezerwat przyrody, co świadczy o jej wybitnych walorach ekologicznych; Sorka, Sidły, Ceronek – mniejsze wysepki, stanowiące miejsca lęgowe ptactwa wodnego i urozmaicające krajobraz jeziora. Flora Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Szata roślinna Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego jest bezpośrednim odzwierciedleniem warunków glebowych i wodnych. Dominacja gleb piaszczystych zadecydowała o przewadze lasów iglastych, jednak mozaika siedlisk wilgotnych wprowadza niezwykłe bogactwo gatunkowe. Zbiorowiska leśne Lasy zajmują większość powierzchni lądowej parku. Możemy wyróżnić kilka głównych typów siedliskowych, które tworzą charakterystyczny krajobraz WPK: bór świeży (najpowszechniejszy), bór chrobotkowy (występuje na najuboższych, suchych piaskach), bór bagienny (rośnie w bezodpływowych zagłębieniach terenu na podłożu torfowym), lasy liściaste (rzadsze grądy, olsy i łęgi). Gatunki chronione i rzadkie Flora WPK obfituje w gatunki objęte ochroną gatunkową i relikty, które przetrwały tam od czasów ustąpienia lodowca. Są to: widłaki (w tym widłak spłaszczony, torfowy, Zeillera, goździsty i jałowcowaty), rośliny torfowiskowe (w tym rosiczka okrągłolistna, wełnianka wąskolistna i przygiełka biała), relikty polodowcowe (w tym skalnica torfowiskowa i zimoziół północny). Fauna Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Świat zwierzęcy Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego jest równie fascynujący co jego flora. Ichtiofauna Największym skarbem wód WPK jest troć jeziorowa. Ryba ta, będąca reliktem polodowcowym, wyewoluowała w izolacji. W przeciwieństwie do troci wędrownej, nie spływa ona do morza, a cały cykl życiowy spędza w jeziorze i wpływających do niego rzekach. Awifauna Jeziora i lasy WPK są domem dla wielu gatunków ptaków, w tym rzadkich ptaków wodno-błotnych. Wśród najcharakterystyczniejszych mieszkańców parku należy wymienić gatunki takie jak: tracz długodzioby, gągoł, bielik, kania ruda, zimorodek. Ssaki Lasy WPK są ostoją dla dużej zwierzyny łownej: jeleni, saren i dzików. Coraz częściej widuje się tam łosie, które wędrują podmokłymi dolinami. Drapieżniki reprezentowane są przez lisy, jenoty, borsuki, wydry i kuny. Atrakcje parku Wdzydzki Park Krajobrazowy jest sercem regionu o niezwykle silnej tożsamości kulturowej. Co się z tym wiąże, atrakcji jest tam pod dostatkiem. Kaszubski Park Etnograficzny We Wdzydzach Kiszewskich znajduje się najstarszy skansen w Polsce – Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory i Izydora Gulgowskich. Muzeum założone w 1906 roku przez małżeństwo pasjonatów stało się kolebką odrodzenia sztuki kaszubskiej. To tam Teodora Gulgowska reaktywowała zapomniane techniki hafciarstwa kaszubskiego. Muzeum zajmuje 22 hektary i prezentuje ponad 50 obiektów architektury ludowej z terenu Kaszub, Kociewia i Borów Tucholskich. Wieża widokowa W tej samej miejscowości, na wschodnim krańcu, wznosi się 36-metrowa wieża widokowa. Z najwyższego tarasu rozpościera się malownicza panorama Krzyża Jezior Wdzydzkich. Kościół św. Judy Tadeusza Zlokalizowany pośrodku lasu kościół św. Judy Tadeusza w Lizakach to wspaniały przykład kaszubskiej architektury. Najcharakterystyczniejszą częścią tego obiektu są drewniane drzwi, na których wyrzeźbiono cztery symbole apostołów. Obok kościoła stoi 150-letni drewniany krzyż. Juszki To jedna z najpiękniejszych kaszubskich wsi. Osada nad Jeziorem Mielistym zachwyca drewnianymi domami z XIX i XX wieku, krytymi dachem z trzciny. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
To jedno z najpiękniejszych miejsc w Małopolsce. Turyści o nim zapominają
Turyści uwielbiają Małopolskę za Kraków, Pieniny, Szlak Orlich Gniazd i mnóstwo innych lokalizacji. Szeroki wachlarz atrakcji sprawia, że niektóre z nich mogą być niedoceniane. Jednym z przykładów jest Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy.
Spis treści: Wyjątkowy park w Małopolsce potrafi zachwycić Park zachwyca walorami przyrodniczymi Czyste powietrze, natura i lasy Małopolska to bez wątpienia bogaty region pod kątem turystycznym. Przyciąga przede wszystkim urokliwymi miastami – na czele z Krakowem – pasmami górskimi, ale nie tylko. Niektóre atrakcje umykają uwadze większości mimo niekwestionowanego uroku i walorów przyrodniczych. Wyjątkowy park w Małopolsce potrafi zachwycić Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy to jeden z najbogatszych pod względem kulturowym parków w Małopolsce. Jego zasięg obejmuje głównie teren Pogórza Wiśnickiego, a w niewielkiej części, na południu, także wzgórza Beskidu Wyspowego. Nazwa parku pochodzi od dwóch gmin: Nowego Wiśnicza i Lipnicy Murowanej. To właśnie po ich granicach administracyjnych poprowadzone są granice parku. Powierzchnia parku wynosi 14 311 ha. Wraz z Ciężkowicko-Rożnowskim Parkiem Krajobrazowym i Parkiem Krajobrazowym Pasma Brzanki tworzy Zespołu Parków Krajobrazowych Podgórza w Tarnowie. – wyjaśniono na portalu miasta i gminy Nowy Wiśnicz. W tym rejonie występują bowiem bardzo różnorodne obszary o unikatowych walorach krajobrazowych. Zachwycają nie tylko wyjątkowe gatunki flory i fauny, ale i ekosystemy, a także dorobek kultury materialnej tego regionu. Park zachwyca walorami przyrodniczymi Środowisko naturalne na obszarze parku jest w niewielkim tylko stopniu skażone, ponieważ brak tu ciężkiego przemysłu i wielkich aglomeracji miejskich. Wyjątkowość obszaru z czasem prowadziła do utworzenia na tym terenie trzech rezerwatów przyrody. Jeden z nich to rezerwat przyrody nieożywionej „Kamień Grzyb”. Położony jest na północno-wschodnim ramieniu wzgórza Bukowiec. Jak sama nazwa wskazuje, jedną z głównych atrakcji jest siedmiometrowy kamień w kształcie grzyba. Został otoczony ochroną wraz z grupką małych skałek. Na terenie parku znajduje się także rezerwat przyrody Skałki Chronowskie oraz pomnik przyrody nieożywionej „Kamienie Brodzińskiego”. Czyste powietrze, natura i lasy Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy przypadnie do gustu zwłaszcza tym podróżnym, którzy cenią walory przyrodnicze, czyste powietrze i tętniącą zielenią okolicę. Lasy, wśród których dominują buk, sosna, jodła i dąb to idealne miejsce na wzięcie głębokiego oddechu i odpoczynek od miejskiego zgiełku. Znajdziemy tam również rzadkie gatunki roślin, takie jak: ciemiężyca zielona, goryczka krzyżowa, podkolan biały, goryczuszka orzęsiona. Są też storczyki. Po spacerze na łonie natury warto również zwiedzić okoliczne zabytki. Jednym z nich jest XIV-wieczny zamek, w Nowym Wiśniczu. Z kolei z zewnątrz można podziwiać były XVII-wieczny klasztor Karmelitów Bosych (dziś zakład karny), a także urokliwą zabudowę miejską. Perełką Lipnicy Murowanej jest drewniany gotycki kościół z końca XV wieku. Obiekt został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Źródła: nowywisnicz.pl, zpkwm.pl, visitmalopolska.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Dolina Baryczy to oaza spokoju. Nie robię tu nic poza wędrowaniem i jazdą na rowerze
Uciekam tu przed całym światem, by pobyć ze sobą i dziką naturą. Dolina Baryczy jest przepiękna i pomaga mi oczyścić głowę.
Spis treści: Park Krajobrazowy Doliny Baryczy Gądkowice, Zamek Myśliwski i staw Grabownica Jazy i Wieża Ptaków Niebieskich Ruda Milicka i trasa rowerowa Dolina Baryczy – informacje praktyczne Na szutrowej ścieżce zawsze biegają koty. Schodzą się do Dworku pod Herbem, bo wiedzą, że właściciel ma miękkie serce i w miskach leżących na tyłach domu znajdą kawałek mięsa. Najedzone zaczynają pracę na rzecz dworku. Łaszą się do gości, prezentują akrobacje na rynnach, siadają na kolanach. Kiedy już się zmęczą, najzwyczajniej na świecie zamykają oczy, dając do zrozumienia, że wykonały zadanie i z nikim już nie chcą mieć do czynienia. Mam podobnie jak te koty. Gdy wszystkiego jest już za dużo, za głośno i za trudno, jadę w Dolinę Baryczy, żeby oczyścić głowę i nie robić nic poza wędrowaniem i jazdą na rowerze. Mrucząca rodzina z dworku we Wziąchowie Wielkim wieczorami mnie koi i całkiem przyjemnie ogrzewa nogi. Park Krajobrazowy Doliny Baryczy Park Krajobrazowy Doliny Baryczy leży na granicy Dolnego Śląska i Wielkopolski, to jedna z największych ostoi ptaków wodnych-błotnych w Europie. Tutaj znajduje się też kompleks Stawów Milickich, jest ich niemal trzysta, stąd w wielu miejscach restauracje serwujące karpia. W zależności od miejsca Dolina Baryczy potrafi być dzika i dać samotność albo wrzucić w tłum maszerujących wzdłuż popularnych ścieżek turystów. Zdecydowanie wolę to pierwsze, tym bardziej że w nadbaryckich wioskach uwielbiam odwiedzać małe sklepiki i, nazwijmy to, lokalne punkty gastronomiczne. Gądkowice, Zamek Myśliwski i staw Grabownica Z dworku we Wziąchowie wyruszam niemal o świcie. Rowerem jadę asfaltową drogą do Gądkowic, gdzie zatrzymuję się na chwilę w Rybce. To lokalna piekarnia słynąca z komiśniaka. Ten chleb na zakwasie wywodzi się od żołnierskiego pieczywa, które miało zachować długo świeżość. Gądkowice tak naprawdę zaczynają żyć dopiero wieczorem, kiedy koło sklepu spożywczego zaczyna działać mały pub, teraz, nad ranem, jest tu pusto. Dokupuję masło i kawałek żółtego sera i w drogę. Najpierw zmierzam do Zamku Myśliwskiego za Stawem Gądkowickim. Szeroka aleja powoli zmienia się w wąską drogę, żeby skończyć swój bieg koło dawnego dworku Maltzanów, niegdyś właścicieli tej okolicy. Stoi tu samotna jabłoń, której owoce leżą często na ziemi. Kiedy więc się da, korzystam z okazji i zbieram kilka jabłek. Chwila odpoczynku i 16 km do kolejnego punktu – stawu Grabownica. To trzeci co do wielkości zbiornik Stawów Milickich, prowadzi wokół niego ośmiokilometrowa ścieżka. W restauracji Grabownica zostawiam rower i dalej idę na piechotę. W XVII w. staw miał ponad 1 tys. ha powierzchni, dzisiaj jest trzy raz mniejszy, jego nazwa, podobnie jak wsi, oznaczała pierwotnie miejsce porosłe grabami. Jazy i Wieża Ptaków Niebieskich Szlak wokół wody działa mi na wyobraźnię. Staw błyszczy się pomiędzy drzewami, dookoła mnóstwo ptaków, ani jednego człowieka. Wystarczy dobrze studiować mapę, żeby dotrzeć do Dragońskiego Jazu z XIX w. To jedna z niewielu zachowanych dziś zabytkowych konstrukcji do piętrzenia wody. W Dolinie Baryczy są nieodłączną częścią krajobrazu, która przypomina, że przecież ten teatr natury nigdy by nie powstał, gdyby nie człowiek. To on stworzył krainę Stawów Milickich, wykopał akweny, zadbał o łąki i lasy, a potem zamienił to wszystko w rezerwat przyrody, pozostawiając go zwierzętom i roślinom. Kolejny jaz, Grabownica, jest już dziełem sztuki. Opuszczane na kołowrocie zastawy piętrzą wody rzeki Prądnia na ponad 1,3 m. To wyjątkowo piękne miejsce. W pobliżu stanęła Wieża Ptaków Niebieskich. Ma 14 m wysokości, w zależności od pory roku można tu obserwować pary gęgaw, które wodzą pisklęta wśród trzcinowych labiryntów, perkozy podające swoim pociechom małe rybki, a potem wożące maluchy na grzbietach czy błotniaki popisujące się powietrznymi akrobacjami. Największą ucztą dla oczu są jednak stada dzikich gęsi, które dwa razy do roku odpoczywają na stawach w drodze pomiędzy lęgowiskami w tundrze i zimowymi ostojami w zachodniej Europie. Podczas przelotów tworzą grupy liczące nawet kilkadziesiąt tysięcy osobników. Kiedy o świcie opuszczają stawy, przypominają złowieszczy huragan. To tutaj właśnie, nad Grabownicą, Włodzimierz Puchalski, znany polski fotograf, filmowiec i przyrodnik, nakręcił w 1947 r. pierwszy powojenny długometrażowy film przyrodniczy pt. „Ptasia wyspa”. Ruda Milicka i trasa rowerowa Przede mną kolejne 20 km na rowerze. Jadę do Rudy Milickiej, żeby groblą na Stawie Słonecznym Górnym dotrzeć do Smażalni u Bartka. Kiedyś ta droga była otwarta dla samochodów, dzisiaj można ją pokonać tylko pieszo albo na rowerze. I choć raz w życiu trzeba to zrobić koniecznie. Ten przejazd jest kwintesencją Stawów Milickich, wąska droga i dookoła tylko woda. Czysta magia. Choć w Dolinie Baryczy wytyczone zostały liczne szlaki, które nazywane są rowerowymi, konnymi, pieszymi czy zamkowymi, można z nich korzystać w dowolny sposób. Przyjazność tego regionu polega na niepodejmowaniu gwałtownych decyzji. Wędrując wokół Grabownicy, natrafiam na trasę rowerową śladem dawnej wąskotorówki. Postanawiam pojechać nią następnego dnia. Sam szlak ma 20 km, zaczyna się w Sułowie, a kończy właśnie w Grabownicy. Postanawiam zrobić pętlę, drogą dla samochodów jak najszybciej pędzę do pierwszego przystanku i tam zaczynam już romantyczną podróż. Pod koniec XIX w. w Dolinie Baryczy powstała Żmigrodzko-Milicka Kolej Powiatowa. Pociągi pędziły po niej z zawrotną szybkością 24 km na godzinę. Z biegiem czasu, już po II wojnie światowej, wąskotorówkę zaczęły wypierać autobusy. W końcu tory zostały rozebrane. W ich miejscu powstała szeroka na 2 m ścieżka bitumiczna, która prowadzi przez Pracze, Postolin, Milicz, okolice Rudy Milickiej, żeby dotrzeć do Grabownicy. Na trasie sporo niespodzianek: stare szlabany, krzyże św. Andrzeja, wagony, dokładne tablice opisujące przyrodę i historię mijanych atrakcji. W miejscu dawnych stacji kolejowych znajdują się punkty do odpoczynku dla rowerzystów. Zresztą co chwila zjeżdżam z trasy. Nie mogę się oprzeć, żeby nie zajrzeć do pałacu w Miliczu i nie obejść ruin tamtejszego zamku, w którym archeolodzy odkryli najstarszą… deskę klozetową w Polsce. Dwadzieścia kilometrów, które zgodnie z informacjami z Google Maps powinnam przejechać w godzinę, zabierają mi pół dnia. W nagrodę zamawiam w Grabownicy wielki kawałek karpia, a wieczorem, już we Wziąchowie, pozwalam przytulić się do siebie wszystkim kotom. Dolina Baryczy – informacje praktyczne Co przywieźć Dolina Baryczy znana jest z rzemiosła i smakołyków. Z agroturystyki Zielona Dolina, Kędzie 39, warto przywieźć patchworki, piękne poduszki, kapy i zabawki. W Miliczu jest Dolnośląska Bombka w ekoopakowaniach. Agnieszka i Jarosław Lesiakowie z Byliny i Susz w Odolanowie oferują suszone dekoracje. Koniecznie zajrzyjcie do Krośnic, gdzie obok dworca kolejki wąskotorowej można kupić regionalne miody, dżemy i soki. Jedzenie Restauracja Grabownica leży tuż nad stawem, koniecznie spróbujcie karpia i rybnej pasty. W Chacie Łaniaków w Wierzchowicach spróbujcie soków wytwarzanych na bazie lokalnych produktów. Zajazd u Bartka w Średzinie, Nowy Zamek, ma piękne zaplecze z łowiskiem i miejscami do odpoczynku. Podają tu rewelacyjnie przyrządzonego karpia i bardzo dobre lokalne wino. Szukajcie również jabłek, niegdyś swoje odmiany miały nawet wioski. Źródło: archiwum NG
Kozłowiecki Park Krajobrazowy to oaza zieleni w Lubelskiem. Wizytówką tego miejsca jest wspaniała przyroda
Kozłowiecki Park Krajobrazowy to niezwykle malowniczy obszar, który swoimi granicami obejmuje zwarty kompleks leśny w samym centrum województwa lubelskiego. Jest idealnym miejscem dla wszystkich, którzy stawiają na aktywny wypoczynek w zacisznej okolicy. Gdzie znajduje się Kozłowiecki Park Krajobrazowy? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Kozłowiecki Park Krajobrazowy? Charakterystyka Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Rośliny w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Zwierzęta w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Szlaki piesze w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Trasy rowerowe w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Centralna część województwa lubelskiego jest słabo zalesiona. Największy ekosystem leśny tworzą tam Lasy Kozłowieckie, od wschodu ograniczone bagnami przy ujściu Bystrzycy do Wieprza, a od zachodu – stawami w Samoklęskach. Kozłowiecki Park Krajobrazowy powstał właśnie po to, by chronić ten cenny kompleks. Gdzie znajduje się Kozłowiecki Park Krajobrazowy? Utworzony w 1990 roku Kozłowiecki Park Krajobrazowy znajduje się w centralnej części województwa lubelskiego, na terenie powiatu lubartowskiego i lubelskiego. Swoim zasięgiem obejmuje trzy gminy: Niemce, Kamionka i Lubartów. W ujęciu geograficznym, park rozciąga się w obrębie Wysoczyzny Lubartowskiej – mezoregionu na południu Niziny Południowopodlaskiej. Charakterystyka Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Kozłowiecki Park Krajobrazowy zajmuje teren o powierzchni 6121 ha. Powierzchnia otuliny to 7431 ha. Jest zatem zaliczany do średniej wielkości obszarów chronionych, podobnie jak Chojnowski Park Krajobrazowy czy znajdujący się w województwie podlaskim Suwalski Park Krajobrazowy. W granicach parku znajduje się kompleks Lasy Kozłowieckie wraz z przyległymi stawami, bagnami i śródleśnymi łąkami. Obszary leśne pokrywają około 90 proc. powierzchni KPK. Teren ma charakter równinny, na którym wyróżniają się nieliczne wydmy, niewielkie wzgórza morenowe i doliny rzeczne. W Parkowej otulinie dominują użytki rolne, na które składają się pola, pastwiska i łąki. Znajduje się tam także rozległy kompleks stawów w Samoklęskach. Rośliny w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Drzewostany w granicach Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego cechują się dużą różnorodnością, zarówno pod względem składu gatunkowego, jak i wieku. Przeważają lasy i bory mieszane. Bór suchy, wilgotny i bagienny, olsy i łęgi zajmują stosunkowo niewielkie obszary. W kontekście przyrodniczym największą wartość mają lite drzewostany dębowe i sosnowo-dębowe starodrzewy. Warto podkreślić, że duża część kompleksu Lasów Kozłowieckich zachowała swój naturalny charakter. W runie leśnym można spotkać wiele gatunków rzadkich i chronionych. Do takich należą między innymi: lilia złotogłów, zdrojówka rutewkowata, bluszcz pospolity, podkolan biały i zielonawy, kruszczyk błotny, śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko. Wśród roślin błotnych i torfowiskowych szczególnie wyróżniają się następujące gatunki: bagno zwyczajne, pełnik europejski, starzec błotny, brzoza niska. Zwierzęta w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Fauna Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego także odznacza się dużą różnorodnością. Ssaki Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Wśród ssaków najbardziej wyróżniają się gatunki kopytne, w tym łoś, jeleń, sarna, dzik i przede wszystkim daniel. Nie brakuje też mniejszych przedstawicieli tej gromady. Na terenie KPK dobrze odnajdują się gatunki takie jak zając, lis pospolity, borsuk europejski, bóbr, wydra. Gady Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Na szczególną uwagę zasługuje bogato reprezentowana gromada gadów. Oprócz jaszczurki zwinki, żyworodnej czy padalca, w parku można spotkać także dwa węże (żmiję zygzakowatą i zaskrońca) i żółwia błotnego, czyli jedynego przedstawiciela tego rzędu, który żyje w Polsce. Płazy Kozłowieckiego Parku krajobrazowego Liczne na tym terenie stawy, oczka wodne torfianki i starorzecza stwarzają dobre warunki dla płazów. W parku można natknąć się między innymi na kumaka nizinnego, grzebiuszkę ziemną i ropuchę szarą, a w nadwodnych i śródłąkowych zadrzewieniach – także na rzekotkę drzewną. Ptaki Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego Na terenie parku stwierdzono występowanie około 30 gatunków ptaków związanych z lasami. Z tego połowę stanowią dziuplaki, w tym: pełzacz leśny, muchołówka żałobna, muchołówka białoszyja, dzięcioł czarny, dzięcioł średni, kowalik. Nie brakuje tam także ptaków związanych z wodnymi ekosystemami. Nad tamtejszymi stawami można spotkać między innymi wodnika, bąka, perkoza dwuczubego i rdzawoszyjego, łabędzia niemego, czernicę, głowienkę, czaplę siwą, zausznika, błotnika stawowego i bączka. Śródleśne polanki są z kolei domem dla czajki, słonki i srokosza. Szlaki piesze w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Jedyny oznaczony szlak pieszy prowadzi wzdłuż parkowej otuliny. Należy jednak podkreślić, że bez problemu można spacerować siecią dróg leśnych i przecinek, tym bardziej, że na turystów czeka sporo udogodnień. Nie brakuje tam wiat, stołów i tablic edukacyjnych. Znajdą się też miejsca, w których można rozpalić ognisko. Warto też wspomnieć o trasie dla biegaczy, która zaczyna się przy parkingu w Kopaninie. Wytyczona droga ma dwa warianty, krótszy i dłuższy. Pierwszy mierzy 11,7 km, a drugi – 23 km. Trasy rowerowe w Kozłowieckim Parku Krajobrazowym Kozłowiecki Park Krajobrazowy stwarza dogodne warunki do uprawiania nie tylko pieszej turystyki. Wzdłuż leśnych dróg wyznaczono trasy rowerowe, które zaczynają się w tym samym miejscu, co trasy biegowe. Także w tym przypadku do wyboru są dwie pętle, dłuższa i krótsza. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Śnieżnicki Park Krajobrazowy jest klejnotem Sudetów. Skrywa wiele atrakcji
Śnieżnicki Park Krajobrazowy cechuje się nie tylko wybitnymi walorami widokowymi, ale także wspaniałą przyrodą. To idealne miejsce dla wszystkich, którzy choć na chwilę chcą oderwać się od zgiełku i odpocząć w miejscu zacisznym i nieobleganym przez turystów. Jakie atrakcje skrywa Śnieżnicki Park Krajobrazowy? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Śnieżnicki Park Krajobrazowy? Charakterystyka Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego Roślinność Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego Zwierzęta Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego Atrakcje Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego W Polsce mamy wiele parków narodowych i krajobrazowych, które swoimi granicami obejmuje góry. Najpopularniejszym bez wątpienia jest Tatrzański Park Narodowy, jednak należy podkreślić, że pozostałe skrywają nie mniej atrakcji. Udowadnia to choćby Magurski Park Narodowy, ze swoją wspaniałą przyrodą i zabytkami architektury drewnianej, czy „bohater” tego artykułu – Śnieżnicki Park Krajobrazowy. Gdzie znajduje się Śnieżnicki Park Krajobrazowy? W ujęciu administracyjnym Śnieżnicki Park Krajobrazowy znajduje się w południowo-zachodniej części kraju, w województwie dolnośląskim. Rozciąga się na terenie dwóch powiatów: kłodzkiego i ząbkowickiego. W kontekście geograficznym jest zlokalizowany w Sudetach Wschodnich, na wschód od Rowu Górnej Nysy. Swoim zasięgiem obejmuje trzy pasma górskie, tworzące „ścianę” Kotliny Kłodzkiej: Góry Bialskie, Masyw Śnieżnika i Góry Złote. Południową granicę parku i jego otuliny wyznacza wzniesienie Opacza, a północną – obszar Złotego Stoku. Charakterystyka Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego Pierwszy polski PK – Suwalski Park Krajobrazowy – powstał w 1976 roku. Śnieżnicki Park Krajobrazowy został powołany 9 listopada 1981 roku. Należy zatem do najstarszych obszarów chronionych w kraju. Władzom województwa wałbrzyskiego przyświecała misja zachowania tamtejszych walorów krajoznawczych i krajobrazowych Sudetów Wschodnich, a także tamtejszej unikatowej przyrody, w tym naturalnych fragmentów Puszczy Sudeckiej. Powierzchnia Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego Park swoimi granicami obejmuje obszar o powierzchni 28800 ha. Otulina, czyli strefa ochronna, mierzy 14900 ha. Pod tym względem, ŚPK zajmuje 29. miejsce na liście 125 polskich parków krajobrazowych. Rzeźba terenu w Śnieżnickim Parku Krajobrazowym Maksymalne wzniesienie w parku (szczyt Śnieżnika) wynosi 1425 m n.p.m., natomiast minimalne (w obszarze Mąkolna) – 400 m n.p.m. Mocno urozmaicona rzeźba terenu przekłada się na występowanie różnorodnych, kontrastujących krajobrazów, od nizinnych kotlin śródgórskich, przez doliny rzeczne i góry średnie, aż po subalpejską szczytową partię Śnieżnika. Roślinność Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego Dla Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego Charakterystyczny jest piętrowy układ roślinności górskiej. Około 60 proc. powierzchni ŚPK porastają lasy, które swoim zasięgiem obejmują niemal wszystkie szczyty Sudetów Wschodnich. Jedynym wyjątkiem jest Śnieżnik, którego kopuła szczytowa wznosi się ponad górną granicą lasu, nad którą rozpościera się piętro halne, porośnięte sztucznie wprowadzoną kosodrzewiną. W piętrze regla dolnego dominują drzewostany świerkowe, ale występują także lasy mieszane z udziałem buków, modrzewi i nielicznych dębów. Piętro regla górnego jest natomiast w całości zdominowane przez bory świerkowe. Rośliny rzadkie i chronione Na terenie Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego występuje wiele gatunków objętych ochroną i kilka roślin, które zachowały tam jedyne znane stanowiska w Sudetach lub województwie dolnośląskim. Do pierwszej grupy zaliczają się między innymi: pióropusznik strusi, wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, dziewięćsił bezłodygowy, podrzeń żebrowiec. Wśród roślin rzadkich należy wymienić gatunki takie jak: wyblin jednolistny, fiołek żółty sudecki, storczyk kukawka. Zwierzęta Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego Parkowa fauna cechuje się nie tylko dużym zróżnicowaniem, ale także znaczną liczebnością rzadkich taksonów i gatunków o ograniczonym zasięgu. Na szczególną uwagę zasługują występujące na terenie parku ssaki. Można tam spotkać nie tylko dość pospolite gatunki, takie jak sarna europejska, jeleń, dzik czy lis pospolity, ale także znacznie rzadsze. Do takich należy zaliczyć borsuka europejskiego, gronostaja europejskiego, muflona śródziemnomorskiego czy kozicę północną. Warto wspomnieć, że w Granicach Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego stwierdzono występowanie ok. 100 gatunków ptaków. Cietrzew, bocian czarny, głuszec, dzięcioł trójpalczasty – to tylko niektóre z nich. Atrakcje Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego Jakie atrakcje poza wspaniałą przyrodą ożywioną skrywa Śnieżnicki Park Krajobrazowy? Całkiem sporo. Jedną z nich jest Śnieżnik, czyli najwyższy szczyt Masywu Śnieżnika. Z wierzchołka rozpościera się wspaniała panorama. Przy dobrej pogodzie widać stamtąd Karkonosze, Beskidy i Masyw Ślęzy. Kolejną niewątpliwą atrakcją tego obszaru jest Jaskinia Niedźwiedzia. Mierzy ok. 4,5 km długości, co czyni ją najdłuższym tego typu obiektem w Sudetach. Co jeszcze warto zobaczyć w Śnieżnickim Parku Krajobrazowym? Naszą propozycją jest wodospad Wilczki. Mierzy 22 m wysokości, więc mówimy tu o drugim najwyższym wodospadzie w Sudetach. Powstał na linii uskoku tektonicznego, z którego Wilczka swobodnie wpada do wąskiego wąwozu. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nadbużański Park Krajobrazowy zachwyca zróżnicowaniem terenu i wspaniałą przyrodą
Nadbużański Park Krajobrazowy to wymarzone miejsce do uprawiania turystyki. Można tam oddać się niespiesznej włóczędze, wybrać się na wycieczkę rowerową lub popłynąć meandrującą rzeką. Po drodze podziwia się wspaniałą przyrodę i zabytkowe obiekty, będące prawdziwymi skarbami historii. Aż trudno uwierzyć, że tak malownicze miejsce jest oddalone o zaledwie dwie godziny jazdy samochodem od stolicy. Gdzie znajduje się Nadbużański Park Krajobrazowy? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Nadbużański Park Krajobrazowy? Historia Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Charakterystyka Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Przyroda Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Szlaki turystyczne w Nadbużańskim Parku Krajobrazowym W Nadbużańskim Parku Krajobrazowym tereny nadrzeczne są otoczone rozległymi lasami, łąkami i pastwiskami. Na ich tle wyrastają wsie, w których wciąż dominuje tradycyjna drewniana zabudowa. Tamtejszy krajobraz jest niezwykle zróżnicowany, ale nie jest to specjalnie zaskakujące. W końcu mówimy tu o jednym z największych parków krajobrazowych w Polsce. Gdzie znajduje się Nadbużański Park Krajobrazowy? Nadbużański Park Krajobrazowy rozpościera się w środkowo-wschodniej części województwa mazowieckiego. Swoimi granicami obejmuje lewobrzeżną część Doliny Dolnego Bugu, od ujścia rzeki Tocznej we wsi Drażniew, aż do ujścia Liwca w pobliżu wsi Kamieńczyk. Zasięg parku obejmuje także fragment dolnej Narwi, obszary Puszczy Białej, Lasów Ceranowskich i Borów Łochowskich. Historia Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Pierwszy PK w Polsce – Suwalski Park Krajobrazowy – powołano w 1976 roku. Od tamtego czasu utworzono kolejne 124 obszary chronione. Nadbużański PK jest jednym z młodszych – powstał w 1993 roku. Pomysłodawcą utworzenia Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego był Lechosław Herz, aktor i jeden z najbardziej zasłużonych krajoznawców. Propozycja z tym związana padła już w 1976 roku. Na opracowanych później planach park miał objąć obszar o powierzchni 222152 ha i obejmować swoimi granicami teren czterech województw: ostrołęckiego (w ok. 63 proc.), siedleckiego (w ok. 34 proc.), ciechanowskiego (w ok. 3 pro.) i łomżyńskiego (w ok. 1 proc.). Pierwszy fragment parku, w województwie siedleckim, został wyznaczony w 1993 roku. Rok później powołano fragment w województwie ciechanowskim, a w 1998 roku – w województwie łomżyńskim. Największa część nie została utworzona. Po reformie administracyjnej park w całości znalazł się w granicach województwa mazowieckiego. W 2002 roku powiększono zasięg terenów podlegających ochronie. Charakterystyka Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Nadbużański Park Krajobrazowy zyskał wówczas swoją właściwą formę, w której funkcjonuje do dziś. Rozciąga się na obszarze o powierzchni 74136,5 ha. Powierzchnia otuliny wynosi natomiast 39535,2 ha. Dla porównania, zlokalizowany na południe od Warszawy Chojnowski Park Krajobrazowy zajmuje mniej niż 10 proc. tej wartości. Obszar ochrony obejmuje prawie 120 km Bugu i około 40 km Narwi. Krajobraz cechuje się dużym zróżnicowaniem. Meandrująca rzeka jest usiana dzikimi wysepkami. Na otoczenie składają się starorzecza, torfowiska i nadrzeczne lasy łęgowe, które kontrastują z pastwiskami i łąkami, kompleksami leśnymi Puszczy Białej, Lasów Łochowskich, Ceranowskich, Miedzyńskich i suchymi obszarami wydmowymi. Rozległe kompleksy leśne stanowią pozostałość po ogromnej puszczy, która niegdyś w całości porastała ten teren. Rezerwaty przyrody w Nadbużańskim Parku Krajobrazowym Na terenie parku wyznaczono czternaście rezerwatów przyrody (siedem leśnych, trzy ornitologiczne, dwa florystyczne, jeden torfowiskowy i jeden krajobrazowy): „Dzierżenińska Kępa”, „Śleże”, „Jegiel”, „Wilcze Błota”, „Czaplowizna”, „Mokry Jegiel”, „Moczydło”, „Bojarski Grąd”, „Podjabłońskie”, „Biele”, „Sterdyń”, „Kaliniak”, „Przekop”, „Dębniak”. Przyroda Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego To wszystko składa się na ogromne zróżnicowanie siedlisk. To natomiast ma przełożenie na dużą różnorodność gatunkową. Rośliny w Nadbużańskim Parku Krajobrazowym W granicach Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego stwierdzono występowanie około 1300 gatunków roślin. Wśród nich znajdują się okazy rzadkie i podlegające ochronie, takie jak: goździniec okółkowy, czarcikęsik Kluka, lepnica litewska, jastrzębiec gruczołowaty, widłak wroniec, widłak cyprysowy, sasanka Tekli, tajęża jednostronna. Zwierzęta w Nadbużańskim Parku Krajobrazowym Bogaty i różnorodny jest także tamtejszy świat fauny. Nie powinno to nikogo dziwić. Rozległe lasy i łąki stwarzają idealne warunki bytowe dla wielu zwierząt. Samych ssaków jest na terenie parku 37 gatunków. Oprócz saren, jeleni, łosi, dzików i bobrów, wyśmienicie czują się tam także wilki. Naliczono też 207 gatunków ptaków lęgowych. Z ciekawszych przedstawicieli parkowej awifauny warto wymienić orlika krzykliwego, bociana czarnego, kanię czarną, żurawia, kraskę, cietrzewia i kobuza. Królestwo gadów jest reprezentowane przez 7 gatunków, do których zalicza się m.in. gniewosz plamisty i żółw błotny. Na świat płazów składa się 12 gatunków, w tym z kilku gatunków żab i ropuch. Bogato reprezentowana jest też ichtiofauna. Tamtejsze wody są domem dla 29 gatunków ryb, takich jak: szczupak, certa, brzana, węgorz, sum i głowacz białopłetwy. Szlaki turystyczne w Nadbużańskim Parku Krajobrazowym Nadbużański Park Krajobrazowy można zwiedzać na wiele sposobów: z kajaka, na dwóch kołach lub pieszo. Wyznaczono tam pięć szlaków turystycznych: niebieski (szlak „Doliną Bugu”) – prowadzi od Knychówka do miejscowości Łochów, zielony – prowadzi od stacji kolejowej w Łochowie do wsi Liw, czerwony – prowadzi od Kamieńczyka do Węgrowa, czarny – prowadzi od Kamieńczyka do stacji kolejowej w Łochowie, żółty – prowadzi od stacji kolejowej w Zagrodnikach do rezerwatu przyrody „Czaplowizna”. Nie brakuje tam także ścieżek dydaktycznych, wzdłuż których ustawiono tablice dydaktyczne. W tym miejscu należy wskazać na trasy takie jak: ścieżka przyrodnicza Jerzyska (ok. 3 km długości), ścieżka przyrodnicza Korczew-Mogielnica (ok. 14 km długości w formie pętli), ścieżka przyrodnicza Jeziorka Kałęczyńskie (ok. 9 km długości), ścieżka przyrodnicza Huta Gruszczyno-Treblinka (ok. 31 km długości), ścieżka przyrodnicza Torfowisko Kules (ok. 1,6 km długości), ścieżka przyrodnicza Uroczysko Ceranów (ok. 13 km długości), ścieżka przyrodnicza Uroczysko Sterdyń (ok. 10 km długości). Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Mazurski Park Krajobrazowy kusi wieloma atrakcjami. To ostatnie fragmenty pierwotnego mazurskiego krajobrazu
Mazurski Park Krajobrazowy należy nie tylko do największych i najstarszych, ale także do najpiękniejszych i najciekawszych w Polsce. Swoimi granicami obejmuje rozległy obszar, na którym wyróżniają się różne formy krajobrazu. Nie można jednak zapomnieć, że misją parku krajobrazowego jest także ochrona walorów kulturowych. To wszystko czyni to miejsce idealnym do obcowania z naturą i barwną historią regionu. Co warto zobaczyć w Mazurskim Parku Krajobrazowym? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Mazurski Park Krajobrazowy? Historia Mazurskiego Parku Krajobrazowego Charakterystyka Mazurskiego Parku Krajobrazowego Roślinność Mazurskiego Parku Krajobrazowego Zwierzęta Mazurskiego Parku Krajobrazowego Atrakcje Mazurskiego Parku Krajobrazowego Mazurski krajobraz jest unikatowy w skali Polski i Europy. Przez lata ta malownicza kraina była poddawana wielu niszczącym działaniom, które zaczęły nieodwracalnie zmieniać jej oblicze. Mazurski Park Krajobrazowy powstał po to, by ocalić ostatnie fragmenty pierwotnej przyrody i zachować je dla kolejnych pokoleń. Gdzie znajduje się Mazurski Park Krajobrazowy? W ujęciu administracyjnym, Mazurski Park Krajobrazowy obejmuje swoimi granicami południowo-wschodnią część województwa warmińsko-mazurskiego. Rozpościera się w granicach trzech powiatów: piskiego, mrągowskiego i szczycieńskiego. W kontekście geograficznym, park znajduje się w makroregionie Pojezierza Mazurskiego. Na podstawie występujących tam form krajobrazu, na rozległym obszarze wydziela się trzy odmienne mezoregiony – Pojezierze Mrągowskie, Krainę Wielkich Jezior Mazurskich i Równinę Mazurską. Historia Mazurskiego Parku Krajobrazowego Za oficjalną datę utworzenia Mazurskiego Parku Krajobrazowego uznaje się grudzień 1977 roku. Należy jednak podkreślić, że historia tego miejsca rozpoczęła się kilka lat wcześniej. Profesor Władysław Szafer, botanik i działacz w międzynarodowym ruchu ochrony przyrody, już w latach 60. XX wieku mówił o konieczności objęcia ochroną mazurskiego krajobrazu. Wysunął propozycję utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego i z miejsca zyskał poparcie Jana Panfila, ówczesnego Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Park swoimi granicami miał objąć najbardziej malownicze obszary Pojezierza Mazurskiego, północno-zachodnią część Puszczy Piskiej i Jezioro Nidzkie. Zmiana koncepcji Ich starania nie przyniosły jednak skutku. Dlaczego? Ponieważ objęcie tego obszaru ochroną w ramach parku narodowego godziłoby w interesy branży turystycznej, przemysłu leśnego i myśliwych. Powrócono jednak do koncepcji zaproponowanej w 1966 roku przez doc. Tadeusza Szczęsnego, w ramach której na terenie Mazur miałyby powstać parki krajobrazowe. Park krajobrazowy jako forma przejściowa W 1970 roku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej podjęło uchwałę, na mocy której powstał Mazurski Park Krajobrazowy. Miał stanowić formę przejściową do czasu utworzenia na tym obszarze parku narodowego. Błędy formalne Po reformie administracyjnej w 1975 roku i utworzenia województwa suwalskiego, prawnicy wskazali na błędy proceduralne przy tworzeniu obszaru chronionego. Co za tym idzie, konieczne było ponowne powołanie Mazurskiego Parku Krajobrazowego. 8 grudnia 1977 roku Wojewódzka Rada Narodowa w Suwałkach podjęła stosowną uchwałę. Trzy dni później analogiczny akt prawny uchwalono w Olsztynie. Charakterystyka Mazurskiego Parku Krajobrazowego Mazurski Park Krajobrazowy zajmuje obszar o powierzchni 56258 ha. Powierzchnia otuliny to 19154 ha. W zestawieniu największych parków krajobrazowych w Polsce, w którym pierwszą trójkę zamyka Nadbużański Park Krajobrazowy (74136,5 ha) MPK plasuje się na ósmym miejscu. Około 53 proc. powierzchni parku pokrywają lasy. Wody powierzchniowe zajmują ponad 29 proc. powierzchni, a użytki rolne – ponad 15 proc. Rzeźba terenu Malowniczy obszar, który dziś swoimi granicami obejmuje Mazurski Park Krajobrazowy, ukształtował się podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego. Około 11,7 tys. lat temu lądolód ustąpił, odsłaniając przeważający w parku nizinny krajobraz glacjalny, pagórkowaty, poprzecinany dolinami i obniżeniami. W zachodniej części MPK dominują jeziora rynnowe, które rozciągają cię na osi północ-południe. Na wschodzie przeważają jeziora morenowe o dużej powierzchni i urozmaiconej linii brzegowej. Południowa część obejmuje fragment równiny sandrowej. Roślinność Mazurskiego Parku Krajobrazowego Mazurski Park Krajobrazowy cechuje się wyjątkową bioróżnorodnością. Występuje tam wiele cennych, bogatych florystycznie siedlisk, w których obok pospolitych gatunków rosną także okazy rzadkie i zagrożone. Siedliska leśne Mówiąc o najcenniejszych siedliskach leśnych, w pierwszej kolejności należy wskazać na bory i lasy bagienne, które występują w miejscach wilgotnych i bezodpływowych. Dominującym gatunkiem jest tam sosna zwyczajna. Świerk pospolity występuje rzadziej. W runie przeważa bagno zwyczajne i borówka bagienna. Z tymi siedliskami związany jest cenny gatunek chroniony storczyka – listera sercowata. Brzegi rzek i strumieni stwarzają dogodne warunki dla łęgów topolowych, wierzbowych, jesionowych i olszowych. Szczególnie duże znaczenie łęgi jesionowe z jesionem wyniosłym, gdzie rośnie chroniony storczyk gnieźnik leśny. Takie łęgi są coraz rzadsze w skali całego kraju. Ciekawą formacją jest bogaty florystycznie grąd subkontynentalny, gdzie obok dębów szypułkowych rosną klony pospolite, lipy drobnolistne i graby. To doskonałe siedlisko dla kolejnego gatunku chronionego – wawrzynka wilczełyko. Z kolei w zdominowanych przez dęby prześwietlonych lasach, gdzie światło słoneczne swobodnie dociera do dna, rosną okazy takie jak: dzwonecznik wonny, storczyk buławnik czerwony i miodownik melisowaty. Roślinność torfowiska Torfowiska wysokie i przejściowe ze swoim stale podmokłym terenem stwarzają dogodne warunki dla mchów, które tworzą tam tzw. mszar. Występują tam gatunki takie jak podlegająca ochronie rosiczka okrągłolistna, wełnianka delikatna i lipiennik Loesela. Na szczególną uwagę zasługuje krytycznie zagrożona chamedafne północna, związana z torfowiskami wysokimi. Zwierzęta Mazurskiego Parku Krajobrazowego Zróżnicowany obszar jest doskonałą ostoją dla wielu gatunków zwierząt. Oprócz taksonów pospolitych, występują tam także okazy rzadkie i zagrożone wyginięciem. Ssaki Mazurskiego Parku Krajobrazowego Do najliczniej występujących ssaków należy zaliczyć jelenie, sarny i dziki. Powszechne są też bobry, lisy, kuny leśne i domowe. Coraz liczniej pojawiają się tam łosie i wydry. W Mazurskim Parku Krajobrazowym żyją dwa rzadkie drapieżniki: wilk i ryś. W stosunku do tych drugich prowadzone są działania reintrodukcyjne. Ptaki Mazurskiego Parku Krajobrazowego W parkowej awifaunie wyróżniają się bociany białe. Każdego roku lęgi wyprowadza tam ponad 50 par tych ptaków, a oprócz nich – także dwie pary rzadkich bocianów czarnych. Wśród najrzadszych drapieżników należy wymienić rybołowa i bielika. W parku gniazdują także orliki krzykliwe, kanie rude i czarne. W lasach i zadrzewiach licznie występują dzięcioły, w tym rzadki w kraju dzięcioł białogrzbiety. W okolicy mokradeł można spotkać przedstawicieli rodziny czaplowatych, w tym czaplę siwą i coraz liczniejszą czaplę białą. Płazy Mazurskiego Parku Krajobrazowego Obszary błotne i wodno-błotne tworzą dobre środowisko dla płazów. Na terenie parku stwierdzono występowanie 14 gatunków zaliczanych do tej gromady. Wszystkie podlegają ochronie. Z tej grupy warto wyróżnić rzekotkę drzewną, jedynego przedstawiciela rzekotkowatych w Polsce. Ryby Mazurskiego Parku Krajobrazowego Mazurski Park Krajobrazowy może poszczycić się niezwykle bogatą ichtiofauną. Tylko Biebrzański Park Narodowy cechuje się większą różnorodnością w tym obszarze. Stwierdzono tam występowanie 42 gatunków ryb, z czego 27 proc. uznano za zagrożone wyginięciem. W tym miejscu należy wskazać m.in. na węgorza europejskiego i certę. Atrakcje Mazurskiego Parku Krajobrazowego Największym bogactwem parku jest wspaniała przyroda. Największym, ale nie jedynym. Nie można bowiem zapomnieć o walorach kulturowych i historycznych Warmii i Mazur. Do dziś zachowała się tam tradycyjna zabudowa mieszkalna i sakralna. To wszystko przekłada się na znaczne zróżnicowanie atrakcji turystycznych Mazurskiego Parku Krajobrazowego, więc odwiedzającym tę malowniczą krainę z całą pewnością nie grozi nuda. Jakie są atrakcje w Mazurskim Parku Krajobrazowym? Najciekawsze to między innymi: Osada Kulturowa w Kadzidłowie, Park Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie, Muzeum Regionalne im. Walentyny Dermackiej z Sapiehów w Pieckach, Muzeum Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w Praniu, młyn wodny na Krutyni w Zielonym Lasku, zabytkowa wyłuszczarnia nasion w Rucianem-Nidzie, molenna staroobrzędowców w Wojnowie, drewniana cerkiew prawosławna w Wojnowie, neogotycki kościół w Ukcie, neogotycki kościół w Wejsunach. Z naturalnych atrakcji na szczególną uwagę zasługują mazurskie jeziora, w tym największe w kraju – Śniardwy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Stobrawski Park Krajobrazowy to perła Opolszczyzny. Ma szczególną wartość przyrodniczą i kulturową
Stobrawski Park Krajobrazowy jest najmłodszym tego typu obszarem w województwie opolskim i jednym z najmłodszych w Polsce. Oddalony o zaledwie 25 km od Opola, obejmuje tereny o szczególnej wartości przyrodniczej i kulturowej. Coś dla siebie znajdą tam zatem miłośnicy natury i historii. Gdzie znajduje się Stobrawski Park Krajobrazowy? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Stobrawski Park Krajobrazowy? Charakterystyka Stobrawskiego Parku Krajobrazowego Przyroda Stobrawskiego Parku Krajobrazowego Co warto zobaczyć w Stobrawskim Parku Krajobrazowym? Najstarszy PK w Polsce – Suwalski Park Krajobrazowy – powstał 12 stycznia 1976 roku. Pierwszy tego typu obszar ochrony przyrody w województwie opolskim wyznaczono dopiero 12 lat później. Mowa o Parku Krajobrazowym „Góra św. Anny”. Stobrawski Park Krajobrazowy jest jednym z trzech parków krajobrazowych, których obszar w całości rozciąga się na terenie samorządu opolskiego. Został utworzony 28 września 1999 roku. Mówimy tu zatem o jednym z najmłodszych obszarów ochrony przyrody w kraju. Gdzie znajduje się Stobrawski Park Krajobrazowy? Stobrawski Park Krajobrazowy swoimi granicami obejmuje północną część województwa opolskiego. Znajduje się w dorzeczu Stobrawy, Budkowiczanki, Bogacicy, Brynicy i Smortawy. Jego południową granicę wyznaczają Odra i Nysa Kłodzka. Swoim zasięgiem obejmuje gminy: Dobrzeń Wielki, Dąbrowa, Kluczbork, Laskowice Wielkie, Lewin Brzeski, Lubsza, Łubniany, Murów, Pokój, Popielów, Świerczów, Wołczyn. Charakterystyka Stobrawskiego Parku Krajobrazowego Lwią część parku, bo aż 80 proc. jego powierzchni, porastają bory sosnowe, dla których doskonałe warunki stwarzają tamtejsze wydmy. Lasy liściaste występują przede wszystkim w dolinach rzek. Najcenniejsze przyrodniczo obszary Stobrawskiego Parku Krajobrazowego znajdują się przy jego południowej granicy, wzdłuż Odry i Nysy Kłodzkiej. Mowa o lasach łęgowych i grądowych, podmokłych łąkach i starorzeczach obficie porośniętych roślinnością wodną i bagienną. Tereny te są ostoją wielu rzadkich gatunków zwierząt. Krajobraz pozostałych dolin rzecznych jest zdominowany przez kępy krzewów, zadrzewienia, łąki, pola uprawne, kanały melioracyjne i stawy hodowlane. Powierzchnia Stobrawskiego Parku Krajobrazowego Stobrawski Park Krajobrazowy należy do największych tego typu obszarów w Polsce. Rozciąga się na powierzchni 52636 ha. Dla porównania, zlokalizowany w województwie mazowieckim Chojnowski Park Krajobrazowy zajmuje obszar 6796 ha, a Załęczański Park Krajobrazowy, jeden z najbardziej malowniczych obszarów województwa łódzkiego, swoimi granicami obejmuje obszar o powierzchni 14750 ha. Rezerwaty przyrody w Stobrawskim Parku Krajobrazowym Na obszarze parku wyznaczono cztery rezerwaty przyrody: „Barucice” – leśny rezerwat przyrody na terenie gminy Lubsza, drugi pod względem wielkości obszar chroniony w województwie opolskim. Został utworzony w celu ochrony grądowych i łęgowych zbiorowisk leśnych; „Leśna Woda” – leśny rezerwat przyrody w gminie Lubsza, zlokalizowany prze granicy z województwem dolnośląskim. Chroni naturalny starodrzew lasu mieszanego z dużym udziałem modrzewia europejskiego i buka; „Lubsza” – leśny rezerwat przyrody w gminie Lubsza, zlokalizowany przy drodze do Rogalic. Jego zadaniem jest zachowanie pozostałości naturalnego lasu mieszanego z udziałem dębu i buka; „Rogalice” – rezerwat przyrody w gminie Lubsza, zlokalizowany na północny wschód od wsi Rogalice. Utworzony w celu zachowania naturalnego drzewostanu olszy czarnej. Do 2010 roku na terenie parku istniał piąty rezerwat, „Śmiechowice”. Przyroda Stobrawskiego Parku Krajobrazowego Pod względem przyrodniczym, Stobrawski Park Krajobrazowy jest niezwykle cennym obszarem. Stwierdzono tam występowanie ponad 60 gatunków roślin objętych ochroną, z czego kilkanaście znajduje się na „Polskiej czerwonej liście”. Na tle innych cennych przyrodniczo obszarów woj. opolskiego park wyróżnia się także pod względem różnorodności fauny. Około 250 występujących tam gatunków podlega prawnej ochronie. Flora parku W parku zidentyfikowano ponad 1000 stanowisk roślin rzadkich i chronionych, a każdego roku odnajdywane są nowe. Gatunki podlegające ochronie ścisłej to między innymi: fiołek mokradłowy, długosz królewski, kruszczyk siny, kotewka orzech wodny, lilia złotogłów, lindernia mułowa, rosiczka okrągłolistna. Nie brakuje tam także gatunków objętych ochroną częściową. Należą do nich: bobrek trójlistkowy, centuria pospolita, czosnek kątowy, czosnek niedźwiedzi, dzięgiel litwor, kruszczyk szerokolistny, naparstnica zwyczajna, wawrzynek wilczełyko. Fauna parku O bogactwie fauny parku decyduje pokrywa leśna, która składa się nie tylko z borów sosnowych, ale także z lasów liściastych. W parkowej awifaunie wyróżniają się gatunki, które w wielu miejscach stają się coraz rzadsze. Należą do nich kania czarna i ruda, bielik, orlik krzykliwy, muchołówka mała i białoszyja. Bogato reprezentowana jest też gromada ssaków. Tamtejsze zbiorowiska leśne są domem jeleni szlachetnych, saren, łosi, dzików i lisów, a od pewnego czasu coraz bardziej zadomawiają się tam także wilki. Nie brakuje tam siedlisk nietoperzy, między innymi nocka dużego, mopka, borowca wielkiego, mroczka późnego i karlika malutkiego. Nad rzekami można spotkać bobra i wydrę. Prawdziwym skarbem parku jest koszatka, gatunek występujący niemal wyłącznie w lasach Sudetów i Karpat i w puszczach północno-wschodniej Polski. Co warto zobaczyć w Stobrawskim Parku Krajobrazowym? Teren parku jest dobrze przygotowany na przyjęcie turystów. Nie brakuje tam pieszych ścieżek, ale świetnie rozwinięta jest także sieć szlaków rowerowych, którymi można dotrzeć do najbardziej malowniczych zakątków i największych atrakcji tego miejsca. Wśród nich należy wymienić miejsca i obiekty takie jak: wydmy – charakterystycznym elementem tamtejszego krajobrazu są piaszczyste wydmy, a najwyższe znajdują się w Kosowcach. Niektóre osiągają nawet 30 metrów; huta w Zagwiździu – huta żelaza w Zagwiździu, nazywana Hutą Kluczborską, powstała w XVIII wieku, z polecenia Fryderyka II. Rozbudowywana w kolejnych latach, z czasem stała się największym tego typu obiektem w okolicy; ogród botaniczny w Zagwiździu – powstał w latach 20. ubiegłego wieku przy tamtejszej parafii. Inicjatorem założenia pięknego ogrodu był ks. Franciszek Ogórek; park w Pokoju – założony w drugiej połowie XVIII stulecia, z inicjatywy księcia Carla Christiana Erdmanna von Wurtemberga. Park podzielony na trzy części (angielską, krajobrazową i francuską) powstał przy pałacu, który niestety nie przetrwał do dziś; zamek w Karłowicach – wzniesiony w połowie XIV wieku przez ród Tschammer, jest jednym z najlepiej zachowanych gotyckich zamków na Opolszczyźnie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Chojnowski Park Krajobrazowy zachwyca wspaniałą przyrodą. Ta oaza spokoju znajduje się tuż obok Warszawy
Chojnowski Park Krajobrazowy jest miejscem, które pozwala na chwilę oderwać się od miejskiego zgiełku. Obszar rozciągający się nieopodal Warszawy zachwyca wspaniałą przyrodą i bogactwem gatunkowym. Dzięki licznym szlakom pieszym i rowerowym jest doskonale przygotowany do zwiedzania.
Spis treści: Gdzie znajduje się Chojnowski Park Krajobrazowy? Charakterystyka Chojnowskiego Parku Krajobrazowego Przyroda Chojnowskiego Parku Krajobrazowego Szlaki w Chojnowskim Parku Krajobrazowym Chojnowski Park Krajobrazowy został powołany 1993 roku, w celu ochrony kompleksu Lasów Chojnowskich, doliny dolnego biegu Jeziorki i fragmentu doliny Wisły, w granicach którego znajduje się piękna wyniosła skarpa. Ochronie podlegają także rezerwaty przyrody i zabytkowy park przypałacowy. Prowadzone działania mają na celu zachowanie tamtejszych wartości przyrodniczych, krajobrazowych i historyczno-kulturowych. Gdzie znajduje się Chojnowski Park Krajobrazowy? Chojnowski Park Krajobrazowy rozciąga się w województwie mazowieckim, na południe od Warszawy. W całości znajduje się w powiecie piaseczyńskim, na terenie pięciu gmin: Piaseczno, Góra Kalwaria, Konstancin-Jeziorna, Tarczyn, Prażmów. Swoimi granicami obejmuje teren Równiny Warszawskiej i fragment Doliny Środkowej Wisły. Charakterystyka Chojnowskiego Parku Krajobrazowego Chojnowski Park Krajobrazowy swoimi granicami obejmuje obszar o powierzchni 6796 ha. Powierzchnia otuliny to 4727 ha. Mówimy tu zatem o terenie średniej wielkości. Większy jest choćby Rudawski Park Krajobrazowy (15705 ha) czy Załęczański Park Krajobrazowy (14485 ha). Lasy pokrywają aż 75 proc. powierzchni parku. Dominują tam piaszczyste i piaszczysto-gliniaste, ale dość żyzne gleby. Przeważają tam drzewostany liściaste i mieszane. Obok borów mieszanych i świeżych występują tam także zbiorowiska łęgowe i grądowe. Najcenniejsze fragmenty lasów, które tworzą rozczłonkowany, za to spójny przyrodniczo obszar, zostały objęte ochroną rezerwatową. Rezerwaty przyrody Na terenie parku wyznaczono jedenaście rezerwatów przyrody: „Biele Chojnowskie” (florystyczny), „Chojnów” (leśny), „Las Pęcherski” (leśny), „Łęgi Oborskie” (leśny), „Łoś” (leśny), „Łyczyńskie Olszyny” (leśny), „Obory” (leśny), „Pilawski Grąd” (leśny), „Skarpa Jeziorki” (leśny), „Skarpa Oborska” (leśny), „Uroczysko Stephana” (leśny). Ponadto wyznaczono dwa obszary Natura 2000: Stawy w Żabieńcu (chroniący mokradłowe i wodne siedliska) i Łąki Soleckie (który ma za zadanie chronić siedliska łąkowo-murawowe. Rzeźba terenu Teren parku jest dość płaski, ale monotonny krajobraz ożywiają wysokie na ok. 10 metrów wydmy śródlądowe, najliczniej nagromadzone w okolicach Czarnowa, Konstancina-Jeziorny, Pilawy i Słomczyna. Ciekawym akcentem są też doliny Jeziorki i Zielonej, stawu i zanikające bagienne jeziorka. W zespołach leśnych wyróżniają się obszary torfowiskowe z charakterystycznymi Turzycowiskami. Przyroda Chojnowskiego Parku Krajobrazowego Chojnowski Park Krajobrazowy jest bogatym przyrodniczo obszarem, który stanowi ostoję dla wielu gatunków ssaków, ptaków, gadów i płazów. Równie bogata jest szata roślinna, w której wyróżnia się wiele gatunków podlegających ochronie. Flora parku W zbiorowiskach leśnych dominującymi gatunkami liściastymi są dąb szypułkowy, brzoza brodawkowata, grab pospolity, osika, topola i olsza czarna. Do skromniej reprezentowanych należą natomiast jesion wyniosły, lipa drobnolistna, buk zwyczajny i wiąz szypułkowy. Wśród drzew iglastych przeważa sosna zwyczajna. W niektórych miejscach uzupełnia ją modrzew europejski i świerk pospolity. Nie brakuje tam roślin chronionych, które stanowią rzadkość na pozostałych obszarach Mazowsza. W tym miejscu należy wskazać na gatunki takie jak: widłak goździsty, widłak jałowcowy, podkolan biały, pióropusznik strusi, listera jajowata, storczyk plamisty, storczyk szerokolistny, wawrzynek wilczełyko, gnieźnik leśny, grążel żółty, wiciokrzew pomorski, pierwiosnek lekarski, pierwiosnek wyniosły, płucnica islandzka. Fauna parku Parkowe zarośla, łąki, lasy i śródleśne jeziorka stwarzają dogodne warunki dla wielu gatunków zwierząt. Ssaki są reprezentowane przede wszystkim przez lisa, łosia, sarnę i dzika, ale spotkać tam można także jenota, tchórza, łasicę, kunę i borsuka, który jest symbolem Chojnowskiego Parku Krajobrazowego. Gnieździ się tam ok. 100 gatunków ptaków, w tym wiele gatunków drapieżnych: puszczyk, sowa uszata, puchacz, krogulec, myszołów i jastrząb zwyczajny. Z innych przedstawicieli tamtejszej awifauny warto wymienić łabędzia niemego, bociana białego i czarnego, czaplę, błotniaka i żurawia. Dogodne warunki znajdują tam także gady i płazy. W parku żyją jaszczurki zwinki i żyworodne, padalce, żmije zygzakowate, zaskrońce zwyczajne i reprezentowane przez kilka gatunków ropuchy i żaby. Szlaki w Chojnowskim Parku Krajobrazowym Park można zwiedzać zarówno pieszo, jak i rowerowo. Wśród licznych szlaków turystycznych na uwagę zasługują między innymi: Chojnowski Szlak Zabytków Przyrody – trasa mierzy ok. 10 km i prowadzi wzdłuż najpiękniejszych pomników przyrody; Chojnowski Szlak Rezerwatów Przyrody – rozpoczyna się w Konstancinie-Jeziornie i kończy w Zalesiu Górnym, mierzy ok. 20 km; Główny Szlak Lasów Chojnowskich – ok. 16-kilometrowa trasa prowadzi z Ustanówka do Konstancina-Jeziorny. Ciekawe trasy rowerowe to między innymi: Chojnowski Szlak Rowerowy (ok. 33 km), Rowerowy Szlak Wisły (ok. 33 km), Trasa Doliną Jeziorki (ok. 16 km). Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Suwalski Park Krajobrazowy to prawdziwa perła Suwalszczyzny. Nie brakuje tam ciekawych miejsc
Suwalski Park Krajobrazowy to obszar o wyjątkowych walorach przyrodniczych i widokowych. Doskonale poczuje się tam każdy, kto od zatłoczonych kurortów woli ciche, spokojne miejsca, w których można cieszyć się niezmąconym spokojem i pięknem natury. Co warto zobaczyć w Suwalskim Parku Krajobrazowym? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Suwalski Park Krajobrazowy? Charakterystyka Suwalskiego Parku Krajobrazowego Przyroda w Suwalskim Parku Krajobrazowym Atrakcje Suwalskiego Parku Krajobrazowego Suwalski Park Krajobrazowy jest najstarszym takim obszarem w Polsce. Został utworzony 12 stycznia 1976 roku, w celu ochrony unikatowego krajobrazu polodowcowego i wyjątkowych wartości przyrodniczych obszaru znajdującego się w jego granicach. Gdzie znajduje się Suwalski Park Krajobrazowy? W ujęciu administracyjnym park znajduje się w województwie podlaskim (w jego północnej części). Swoim zasięgiem obejmuje cztery gminy: Jeleniewo, Przerośl, Wiżajny i Rutka-Tartak. Stosując podział fizyczno-geograficzny, Suwalski park Krajobrazowy należy umiejscowić w obszarze makroregionu Pojezierze Litewskie, mezoregionu Pojezierze Wschodniosuwalskie i mikroregionu Wzgórza Jeleniewskie. Częściowo znajduje się też w granicach mikroregionu Garb Wiżajn. Charakterystyka Suwalskiego Parku Krajobrazowego Zachwycający polodowcowy krajobraz Suwalskiego Parku Krajobrazowego został ukształtowany w plejstocenie przez lądolód skandynawski. Można tam zaobserwować niemal wszystkie formy młodoglacjalnej rzeźby, w tym jeziora rynnowe i wytopiskowe, doliny rzeczne, moreny czołowe, ozy, kemy i głazowiska. Podobnie jak Wigierski Park Narodowy, Suwalski Park Krajobrazowy jest dosłownie usiany zbiornikami wodnymi. Znajduje się tam 26 jezior o powierzchni przekraczającej jeden hektar, w tym najgłębsze jezioro w Polsce – Hańcza. Powierzchnia Suwalskiego Parku Krajobrazowego Granice parku obejmują obszar o powierzchni 6337,66 ha. Jest więc znacznie mniejszy niż Rudawski Park Krajobrazowy czy Załęczański Park Krajobrazowy, ale z całą pewnością nie można odmówić mu różnorodności. Około 60 proc. powierzchni parku stanowią użytki rolne, 24 proc. – lasy i zadrzewia, 10 proc. – wody, a 4 proc. – tereny zabagnione. Otulina parku zajmuje 9306,24 ha. Przyroda w Suwalskim Parku Krajobrazowym Park cechuje się nie tylko wyjątkowymi walorami krajobrazowymi, ale i przyrodniczymi. Nic dziwnego. Dzięki urozmaiconej rzeźbie terenu, surowości klimatu i różnorodności środowisk, w Suwalskim Parku Krajobrazowym można zaobserwować wyjątkowe bogactwo siedlisk i gatunków. Flora Suwalskiego Parku Krajobrazowego Szata roślinna parku jest wyraźnie przekształcona przez gospodarczą działalność człowieka. Do XVII wieku obszar ten porastała rozległa puszcza, ale wraz z nadejściem potężnej fali osadnictwa krajobraz zaczął zmieniać się z leśnego na rolniczy. Mimo to parkowa flora nadal cechuje się dużą różnorodnością. Na terenie parku stwierdzono występowanie 840 gatunków roślin naczyniowych, 96 gatunków mchów i 7 gatunków wątrobowców. Szczególnie cenne są okazy zagrożone, ujęte w „Polskiej czerwonej księdze roślin”. W SPK nie brakuje reliktów glacjalnych i gatunków borealnych. Należą do nich między innymi: wełnianeczka alpejska, wielosił błękitny, bażyna czarna, modrzewnica zwyczajna, żurawina błotna. Fauna Suwalskiego Parku Krajobrazowego Różnorodność środowisk w Suwalskim Parku Krajobrazowym przekłada się na znaczne zróżnicowanie świata zwierząt. Występują tam zarówno dobrze znane i pospolite gatunki, jak i te, o których nie słyszy się zbyt często. Na szczególną uwagę zasługuje fauna tamtejszych jezior. W toni Hańczy można spotkać gatunki reliktowe, które przetrwały ostatnie ze zlodowaceń plejstoceńskich. Należą do nich: widłonóg Eurytemora gracilis, pijawka Theromyzon maculosa, skorupiak Palasiolla quadrispinosa, ślimak sadzawczak drobny. Ichtiofauna parku obejmuje 24 gatunki. Wśród nich warto wymienić tak rzadkie okazy, jak strzebla potokowa czy głowacz białopłetwy, dla których Hańcza jest jedynym stanowiskiem jeziorowym w Polsce. Bogato reprezentowana jest też awifauna. Na podmokłych łąkach można spotkać między innymi czajkę, kszyka czy derkacza. Obszary zabagnione i obrzeża jezior są domem łabędzia niemego, bąka, łyski, perkoza dwuczubego, brzęczki, trzcinniczka czy potrzosa. Wśród starodrzewów i na fragmentach bagiennych gnieżdżą się rzadkie bociany czarne i ptaki drapieżne. Gromada ssaków jest reprezentowana przede wszystkim przez bobra, wydrę, sarnę, dzika, borsuka i kunę leśną. Jednym z jej najciekawszych przedstawicieli jest smużka – reliktowy gatunek gryzonia. Rozległymi kompleksami leśnymi okresowo migrują wilki, jelenie i łosie. Wśród gadów warto wymienić jaszczurkę zwinkę i żyworodną. A wśród płazów – rzekotkę drzewną, która występuje tam jako gatunek reintrodukowany. Atrakcje Suwalskiego Parku Krajobrazowego Na terenie Suwalskiego parku Krajobrazowego wyznaczono dziesięć szlaków pieszych o łącznej długości 75,5 km. Najdłuższy – niebieski – mierzy 21 km. Turyści, którzy wolą poznawać piękno okolicy na dwóch kołach, mogą skorzystać z kilku tras rowerowych o urozmaiconej nawierzchni. Te, które prowadzą wokół parku, są pokryte asfaltem, ale w głębi SPK ścieżki mają nawierzchnię gruntową i szutrową. Do jakich interesujących miejsc można dotrzeć drogami pieszymi i rowerowymi? Najciekawsze atrakcje parku wymieniamy poniżej. Jezioro Hańcza Hańcza to nie tylko najgłębsze jezioro w Polsce (108,5 m), ale także jedno z najpiękniejszych miejsc w parku. Jest wiele punktów widokowych, z których można podziwiać jego zachwycającą panoramę. Hańcza jest doskonale widoczna m.in. z wieży widokowej na Górze Leszczynowskiej. Zbliżając się do jeziora, warto zwrócić uwagę na wspaniałe głazy narzutowe na jego brzegach. Największym jest tzw. kamień graniczny, który można znaleźć na odcinku Stara Hańcza-Błaskowizna. Stara Hańcza Skoro o Starej Hańczy mowa, ruiny dawnego majątku i park dworski są miejscami, których nie można ominąć, będąc na miejscu. Co prawda po dworze zostały już tylko podpiwniczenia, ale wciąż można tam podziwiać wspaniałe pomniki przyrody. Poza tym ze wzgórza można podziwiać wspaniałą panoramę jeziora. Jezioro Jaczno Okolice jeziora Jaczno to kolejny malowniczy zakątek parku. Wokół zbiornika przebiega trasa turystyczna, rozpoczynająca się i kończąca we wsi Smolniki. Z licznych punktów widokowych można podziwiać zapierające dech w piersiach krajobrazy SPK. Góra Cisowa Ze względu na stożkowaty kształt, Góra Cisowa jest określana mianem „Suwalskiej Fudżijamy”. Morena czołowa o regularnym kształcie wznosi się na wysokość 256 m n.p.m. i stanowi doskonały punkt widokowy. Inne atrakcje parku To zaledwie kilka pozycji z długiej listy atrakcji Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Wśród innych warto wymienić między innymi dolinę Czarnej Hańczy, kompleks jezior kleszczowieckich, wieś Wodziłki czy Izbę Pamięci Jaćwieskiej w Szurpiłach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Załęczański Park Krajobrazowy jest mało znany. Jednak to jeden z najciekawszych zakątków Łódzkiego
Załęczański Park Krajobrazowy, gdzie na tle jurajskiego krajobrazu Wyżyny Wieluńskiej malują się zabytki architektury i techniki, to obszar o niezwykłych walorach przyrodniczych i kulturowych. Powstał jako jeden z pierwszych w Polsce, właśnie po to, by chronić wyjątkową przyrodę tego miejsca. Co warto zobaczyć w Załęczańskim Parku Krajobrazowym? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Załęczański Park Krajobrazowy? Charakterystyka Załęczańskiego Parku Krajobrazowego Przyroda Załęczańskiego Parku Krajobrazowego Fauna Załęczańskiego Parku Krajobrazowego Atrakcje w Załęczańskim Parku Krajobrazowym Wielki Łuk Warty, gdzie trzecia najdłuższa rzeka w Polsce płynie pierwotnym, nieuregulowanym przez człowieka biegiem, to jeden z najbardziej malowniczych i bez wątpienia jeden z najcenniejszych jej odcinków. Dzikie koryto wcina się tam w wapienne skały i polodowcowe utwory, rzeźbiąc głębokie przełomy. Bogactwo tamtejszej ichtiofauny jest wprost zaskakujące. W obrębie Wielkiego Łuku żyją gatunki, które w innych rejonach uchodzą za ginące, a do tego należy doliczyć jeszcze bogatą reprezentację ptaków i pozostałych gromad. Ten niezwykły fragment Jury Polskiej znajduje się w granicach jednego z najstarszych polskich parków krajobrazowych – Załęczańskiego PK. Gdzie znajduje się Załęczański Park Krajobrazowy? Załęczański Park Krajobrazowy rozpościera się na obszarze trzech województw: łódzkiego, opolskiego i śląskiego, przy czym należy podkreślić, że największy jego fragment znajduje się w województwie łódzkim. Tam swoimi granicami obejmuje cztery gminy: Działoszyn, Osjaków, Pątnów i Wierzchlas. W województwie śląskim jest położony w obszarze gminy Lipie, a w opolskim – Rudniki. Teren ten stanowi północno-wschodnią część Wyżyny Wieluńskiej. Charakterystyka Załęczańskiego Parku Krajobrazowego Załęczański Park Krajobrazowy jest najstarszym tego typu obszarem w centralnej części kraju. Został utworzony 5 stycznia 1978 roku, w tym samym dniu, w którym powołano Nadmorski PK. Starsze od niego są tylko obszary na północy: Mazurski i Suwalski Park Krajobrazowy. Powierzchnia Załęczańskiego Parku Krajobrazowego Granice parku obejmują obszar o powierzchni 14750 ha. Strefa ochronna, czyli otulina, to 12010 ha. Dla porównania, Stobrawski Park Krajobrazowy, zamykający pierwszą dziesiątkę największych parków w Polsce, rozciąga się na obszarze o powierzchni 52636,5 ha. Na terenie województwa łódzkiego znajduje się aż 13588 ha powierzchni parku i 8113 ha otuliny. Resztę dzielą między sobą województwa: śląskie i opolskie. Teren Załęczańskiego Parku Krajobrazowego Około 49 proc. powierzchni parku pokrywają lasy. Reszta to grunty orne (ok. 38 proc.), użytki zielone i wody (ok. 10 proc.) oraz tereny osadnicze (ok. 3 proc.). Występują tam liczne zjawiska krasowe (w tym leje, suche doliny i jaskinie), które rozwinęły się w górnojurajskich wapieniach wyłaniających się spod pokrywy osadów plejstoceńskich i holoceńskich. Rezerwaty przyrody w Załęczańskim Parku Krajobrazowym W Załęczańskim Parku Krajobrazowym wyznaczono trzy rezerwaty przyrody: „Węże” (woj. łódzkie), „Dąbrowa w Niżankowicach” (woj. łódzkie), „Bukowa Góra” (woj. śląskie). Kolejne dwa powstały w otulinie parku: „Stawiska” (woj. śląskie), „Szachownica” (woj. śląskie). Pomniki przyrody w Załęczańskim Parku Krajobrazowym Trzynaście tworów w ZPK i na terenie otuliny parku ma status pomników przyrody. Najciekawsze z nich to: „Góra św. Genowefy” (200 m n.p.m.) – najdalej wysunięty ostaniec Jury Wieluńskiej, „Granatowe Źródła” – jedyne na Jurze Polskiej pulsujące źródła krasowe, formy kopalne w kamieniołomie w pobliżu „Jaskini Ewy”, góra „Wapiennik” (198 m n.p.m.), góra „Krzemionki”, „Ujście Suchej Strugi”, „Żabi Staw”. Warte uwagi są też drzewa (głównie dęby, lipy i klony) o imponujących obwodach pni, od 270 do 674 cm. Przyroda Załęczańskiego Parku Krajobrazowego Każdy z pięciu rezerwatów przyrody cechuje się odmiennymi waporami przyrodniczymi. Rezerwat geologiczny „Węże” W rezerwacie geologicznym „Węże” dominują stanowiska roślinności wapieniolubnej: szczelinowych zespołów paproci, muraw naskalnych i kserotermicznych. Tworem chronionym jest tam góra „Zelce” z systemem dziesięciu jaskiń krasowych i wieloma innymi zjawiskami krasowymi. Znajdują się tam liczne stanowiska paleontologiczne lądowej fauny pliocenu. Rezerwat przyrody „Dąbrowa w Niżankowicach” Rezerwat przyrody „Dąbrowa w Niżankowicach” chroni naturalną kwaśną dąbrowę trzcinnikową i dąbrowę świetlistą. Występują tam rzadkie na niżu gatunki roślin i 130-letni drzewostan dębu bezszypułkowego. Na tym obszarze należy wyróżnić stanowiska zawilca gajowego, dąbrówki rozłogowej, konwalii majowej, koniczyny dwukłosowej i konwalijki dwulistnej. Rezerwat przyrody „Bukowa Góra” W rezerwacie leśnym „Bukowa Góra” występują 73 gatunki roślin naczyniowych, z czego największą wartość mają pomnikowe przestoje buka pospolitego. 21 okazów cechuje się obwodem pni od 221 do 343 cm, a 15 – od 82 do 163 cm. Tamtejsza kwaśna buczyna niżowa jest uboga i silnie zniekształcona. Wzdłuż cieków i na dnie zagłębień występuje roślinność porastająca siedliska o podwyższonej wilgotności: skrzyp leśny, niezapominajka błotna, narecznica samcza i krótkoostna, wietlica samcza. Rezerwat geologiczny „Szachownica” Znajdujący się w granicach parkowej otuliny rezerwat „Szachownica” został powołany w celu ochrony wapiennego wzgórza „Krzemienna Góra”, profilu geologicznego i systemu korytarzy proglacjalnej jaskini „Szachownica”. Łączna długość korytarzy przekracza 1000 m. Jaskinia stanowi drugie w kraju najliczniejsze zimowe miejsce hibernacji nietoperzy (występuje tam 10 gatunków tych ssaków). Na jej ścianach odznaczają się skamieniałe formy, tworzące jurajskie skały, w tym amonity, gąbki i belemnity. Rezerwat przyrody „Stawiska” W podmokłym rezerwacie „Stawiska” występuje 115 gatunków roślin naczyniowych i 15 gatunków mszaków. Z ciekawszych należy wymienić podlegająca częściowej ochronie przytulię wonną i pierwiosnek lekarski. Warto wspomnieć także o grupie krzewów ozdobnych, w tym kasztanowca zwyczajnego i bzu czarnego, i pomnikowych okazach dębów, z których siedem osiąga obwód do 674 cm. Fauna Załęczańskiego Parku Krajobrazowego Wielki Łuk Warty jest najbardziej zróżnicowanym gatunkowo odcinkiem rzeki. Występują tam gatunki ryb, które w innych rejonach są uznawane za rzadkie lub ginące. Należy tu wskazać choćby na klenie, świnki pospolite i brzany. Na obszarze parku stwierdzono występowanie ok. 130 gatunków ptaków, w tym zimorodka, gągoła, łabędzia krzykliwego, dudka, krogulca, myszołowa i jastrzębia. Wśród płazów należy wyróżnić kumaka nizinnego, grzebiuszkę ziemną, traszkę grzebieniastą i zwyczajną, rzekotkę drzewną, ropuchy (szarą, paskówkę i zieloną) i żaby: moczarową, trawną i wodną. Gady są reprezentowane przez żmiję zygzakowatą, padalca, jaszczurki: zwinkę i żyworodną i zaskrońca. Ssaki występujące na obszarze parku to m.in. bóbr, wydra i chomik europejski. Na szczególną uwagę zasługują nietoperze, reprezentowane przez kilkanaście gatunków, w tym przez nocka dużego, rudego, wąsatka i Brandta, gacka brunatnego i mopka zachodniego. Atrakcje w Załęczańskim Parku Krajobrazowym Atrakcją ZPK jest nie tylko przyroda ożywiona i nieożywiona, ale także liczne zabytki architektury sakralnej i techniki. W krajobrazie parku wyróżniają się XVI-wieczne kościoły typu wieluńskiego z prostokątną nawą i węższym, wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Można je znaleźć w miejscowościach Łaszew Rządowy, Grębień, Popowice, Gaszyn, Kadłub i Wierzbie. Wśród innych cennych zabytków należy wymienić XIX-wieczny drewniany młyn wodny w Kępowiźnie. Do dziś zachowały się też wapienniki, czyli prymitywne piece do wypału wapienia. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Złote Pinezki Google przyznane. Oto najlepsze parki narodowe, parki krajobrazowe i rezerwaty w Polsce
To już druga edycja Złotych Pinezek, konkursu organizowanego przez Google. W oparciu o opinie i oceny użytkowników Map Google wytypowano po 5 najlepszych parków narodowych, krajobrazowych oraz rezerwatów przyrody w Polsce. Aż 5 nagrodzonych miejsc znajduje się w województwie małopolskim, po 3 w dolnośląskim i pomorskim. Po 1 Złotej Pinezce otrzymały zielone miejsca w województwie podkarpackim, świętokrzyskim, śląskim i łódzkim.
W tym artykule: Najlepiej oceniane parki narodowe, parki krajobrazowe i rezerwaty w Polsce Gdzie na weekend w Polsce? Złote Pinezki Map Google Internet i social media zmieniają sposób, w jaki podróżujemy. Mało kto zabiera dziś ze sobą opasłe papierowe przewodniki. Wszystko mamy w telefonie. Chyba każdy chociaż raz skorzystał z Map Google, planując wyjazd. Codziennie na platformie pojawia się ponad milion opinii internautów. W ciągu ostatnich 3 lat liczba recenzji, ocen i zdjęć dodanych do Map wzrosła ponad dwukrotnie. To dzięki nim można znaleźć najczęściej polecane restauracje w okolicy lub odkryć zupełnie nowe atrakcje turystyczne. Na podstawie ocen i opinii użytkowników Map Google wyłoniono tegorocznych laureatów Złotych Pinezek. Najlepiej oceniane parki narodowe, parki krajobrazowe i rezerwaty w Polsce Ostatnie dwa lata przypomniały wielu osobom, jak piękna jest Polska. Kto chce zachwycić się przyrodą i odkryć jej egzotyczne oblicze, powinien odwiedzić jeden z 23 parków narodowych w Polsce. Podobnie jak parki krajobrazowe i rezerwaty są miejscami występowania zagrożonych i ginących gatunków roślin i zwierząt. Odwiedzając je, można również poznawać ginące tradycje historyczne, etniczne i kulturowe. Gdzie na weekend w Polsce? Nagrodzone parki narodowe w Polsce: Karkonoski Park Narodowy (woj. dolnośląskie): 4,8 ***** (20 403) Na niemal 6 tysiącach hektarów rozciągają się zapierające dech w piersiach panoramy Karkonoszy, które każdego roku podziwiają ponad 2,5 miliona turystów. Wielu z nich przyciąga Śnieżka, najwyższa góra Sudetów, oraz piękne wodospady – Szklarki i Kamieńczyka, a także formacje skalne. Amatorzy aktywnego wypoczynku znajdą tu ponad 130 km szlaków turystycznych, w tym również trasy rowerowe oraz 10 ścieżek edukacyjnych, które pomogą poznać historię i bogactwo tego parku. Ojcowski Park Narodowy (woj. małopolskie): 4,8 ***** (19 800) Położony blisko Krakowa słynie z wielu szlaków turystycznych i zabytków. Zamek Kazimierzowski, Grota Łokietka, kaplica Na Wodzie czy słynna Maczuga Herkulesa to tylko niektóre z atrakcji. W parku znajduje się również Brama Krakowska, w której, jak głosi legenda, odległość dzieląca kolumny z roku na rok stale się zmniejsza. Ich całkowite zamknięcie ma ogłosić koniec świata. Pieniński Park Narodowy (woj. małopolskie): 4,9 ***** (15 666) Turyści uwielbiają go za możliwość spływu tratwami dzikim Dunajcem, piękne panoramy i szlaki, które prowadzą na Trzy Korony i Sokolicę. W parku znajdują się aż trzy zamki – w Nidzicy i Czorsztynie oraz Zamek Pieniny. Słowiński Park Narodowy (woj. pomorskie): 4,8 ***** (12 766) Jego symbolem są ruchome wydmy, które przypominają pustynię – ten największy w Europie obszar wędrującego piasku ma około 500 ha powierzchni. W obrębie parku znajdują się również jeziora Łebsko i Gardno, a także lasy i torfowiska, które wspólnie z wydmami tworzą niezapomniane krajobrazy, tak chętnie odwiedzane przez turystów i miłośników fotografii. Bieszczadzki Park Narodowy (woj. podkarpackie): 4,9 ***** (12 294) Niemal 80% obszaru parku zajmują lasy, jednak największą atrakcją przyrodniczą i turystyczną są słynne bieszczadzkie połoniny porośnięte rzadkimi gatunkami roślin wysokogórskich. Użytkownicy Map Google doceniają szczególnie sieć szlaków turystycznych, która liczy sobie ponad 130 kilometrów. Jedną z ulubionych atrakcji parku jest również Bieszczadzka Kolejka Leśna – najwyżej położona linia wąskotorowa w Polsce. Nagrodzone parki krajobrazowe w Polsce: Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego (woj. śląskie): 4,8 ***** (18 469) Przez Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego wiedzie najdłuższy szlak górski w Polsce, czyli Główny Szlak Beskidzki. W całości ma on ponad 500 km długości i stanowi świetny pomysł na wypoczynek. Znajdują się tu zarówno wymagające szlaki dla doświadczonych turystów górskich, jak i łatwe ścieżki spacerowe, z których można podziwiać malownicze potoki, skały i groty. To właśnie w okolicznych wzgórzach mieszczą się źródła Wisły. Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy (woj. małopolskie): 4,7 ***** (9 769) Licznie odwiedzany przez mieszkańców Krakowa i okolic jest świetnym miejscem do aktywnego wypoczynku. Na jego terenie znajduje się wiele ciekawych szlaków do pieszych wędrówek czy biegania, a także wycieczek rowerowych. Szczególnie warta polecenia jest trasa rekreacyjna prowadząca wzdłuż wałów Wisły przez Tyniec. Kaszubski Park Krajobrazowy (woj. pomorskie): 4,7 ***** (7 122) Jedno z ulubionych miejsc rowerzystów – wiele szlaków wiedzie tu wokół słynnych kaszubskich jezior, przez gęste lasy i szczyty pagórków oraz przez klimatyczne wsie i miasteczka. W parku znajduje się również kilka wyjątkowych punktów widokowych, wśród szczególnie polecanych przez użytkowników Map Google są Złota Góra i Jastrzębia Góra oraz punkt widokowy w Sobótce. Ślężański Park Krajobrazowy (woj. dolnośląskie): 4,8 ***** (6 649) To miejsce wyjątkowe pod względem przyrodniczym – można tu spotkać niemal 400 gatunków roślin, 100 gatunków ptaków oraz 40 gatunków ssaków. Do ciekawostek historycznych należą natomiast słynne rzeźby jak „Mnich”, „Grzyb”, „Niedźwiedź”, „Panna z rybą” oraz starożytne i średniowieczne kamieniołomy. Bolimowski Park Krajobrazowy (woj. łódzkie): 4,6 ***** (5 870) Teren parku obejmuje ponad 23 tysiące hektarów, a 70% terytorium to lasy – rozciągają się na granicy Skierniewic, wsi Bolimów, Żyrardowa i Łowicza. Puszcza Bolimowska skrywa różne rodzaje borów, w tym sosnowe i grądy. Można tu również znaleźć brzozy, jesiony, klony, lipy i dęby, a przez sam środek puszczy wije się malownicza rzeka Rawka. Park ma wiele szlaków turystycznych zarówno dla miłośników jazdy na rowerze (20-kilometrowa trasa prowadząca m.in. przez rezerwat „Polana Siwica” i Nieborów), jak i pieszych wędrówek. Nagrodzone rezerwaty przyrody w Polsce: Rezerwat przyrody Wąwóz Homole (woj. małopolskie): 4,8 ***** (11 236) Wąwóz ma długość około ośmiuset metrów i jest jednym z najpiękniejszych zakątków Pienin. Ściany skalne wąwozu o kształcie litery V są bardzo wysokie, miejscami mają ponad sto dwadzieścia metrów. Turyści chętnie wybierają tamtejszą trasę turystyczną, która prowadzi wzdłuż potoku Kamionka i pozwala podziwiać kaskady wodne. Rezerwat przyrody Kadzielnia (woj. świętokrzyskie): 4,7 ***** (8 894) Celem jego ochrony jest zachowanie grupy skał wapiennych o malowniczym ukształtowaniu, z żyłami kalcytu i stanowiskiem rzadkich roślin, a szczególnie ze względu na niezwykle cenne znaleziska paleontologiczne. Kamieniołom Kadzielnia, w którego części znajduje się rezerwat, to ulubione miejsce spacerów Kielczan i znana atrakcja turystyczna. W wyrobisku znajduje się zadaszony amfiteatr na 5 tysięcy miejsc, w którym odbywają się liczne koncerty i wydarzenia artystyczne. Stanowi on również największe skupisko jaskiń w całym województwie - jest ich tu aż 25. Rezerwat przyrody Wodospad Wilczki (woj. dolnośląskie): 4,8 ***** (7 179) Rzeka Wilczka spada tu z wysokości 22 metrów do kotła i dalej płynie wąskim wąwozem zwanym kanionem amerykańskim. Nad samym wodospadem znajduje się historyczny mostek z czasów Marianny Orańskiej, która wyjątkowo upodobała sobie to miejsce. To na jej zlecenie udostępniono odwiedzającym obszar do spacerów, a sama księżna mieszkała tuż obok w swoim dworku. Rezerwat przyrody Kępa Redłowska (woj. pomorskie): 4,8 ***** (5 603) Jeden z pierwszych rezerwatów w Polsce – obejmuje 120 hektarów i ciągnie się wzdłuż Zatoki Gdańskiej. Można tu zobaczyć niepowtarzalny krajobraz z lasem bukowym na klifowym brzegu. Rezerwat jest miejscem gniazdowania wielu gatunków ptaków, zamieszkiwany jest również przez mniejsze i większe ssaki – wśród nich dziki, które często można spotkać na plażach i skrajach rezerwatu. Rezerwat przyrody Skamieniałe Miasto (woj. małopolskie): 4,7 ***** (4 155) To miejsce aktywnego wypoczynku dla całych rodzin, szczególnie lubiane przez najmłodszych turystów. Wiele wyjątkowych skał (np. o kształcie nosa czarownicy), ciekawe legendy o rycerzach czy pustelnikach, wodospad i labirynty skalne to tylko niektóre atrakcje, które czekają w rezerwacie. Złote Pinezki Map Google – Serdecznie gratulujemy wszystkim laureatom tego wyjątkowego wyróżnienia, które jest odzwierciedleniem docenienia piękna polskiej natury przez tysiące użytkowników i użytkowniczek Map Google. Bogactwo i różnorodność przyrody, mnogość szlaków zarówno dla miłośników pieszych wędrówek, jak i rowerowych wycieczek oraz świetna infrastruktura miejsc to tylko niektóre z zalet parków i rezerwatów dostrzeżonych przez użytkowników i użytkowniczki. Mamy nadzieję, że Złote Pinezki będą również inspiracją do planowania wypoczynku i odwiedzenia właśnie tych i im podobnych zielonych miejsc w Polsce. Zachęcamy do korzystania z opinii i dzielenia się z innymi cennymi wskazówkami, ciekawymi informacjami czy pięknymi zdjęciami – mówi Elżbieta Różalska z Google Polska. Mapy Google to źródło wiedzy. Poza opiniami dotyczącymi wyłącznie wrażeń, w recenzjach znajdziemy też praktyczne informacje. Na przykład o dostępności parkingów, warunkach na szlakach oraz wskazówki dotyczące podróżowania w dane miejsca z dzieckiem lub psem. Internauci mogą także wyszukiwać z uwzględnieniem treści opinii. Wystarczy wpisać frazę „park krajobrazowy kajaki”, aby pojawiła się informacja, w których parkach krajobrazowych funkcjonują spływy kajakowe. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Pustynie w Polsce - ile ich jest i gdzie się znajdują?
Pustynie w Polsce nie są tak okazałe, jak ich afrykańskie czy azjatyckie odpowiedniki. Turyści odwiedzają je niezbyt tłumnie, a szkoda. Mimo że nie imponują piaszczystym bezkresem, jak Sahara czy Gobi, to i tak częściowo pustynny krajobraz urzeka i zachwyca każdego, kto nie pozostaje obojętny na piękno natury.
W tym artykule: Czy w Polsce są pustynie? Pustynia Błędowska Pustynia Siedlecka Pustynia Borów Dolnośląskich Pustynia Kozłowska Pustynia Starczynowska Warto się pospieszyć. Mimo że Europa stopniowo pustynnieje, to polskie pustynie dość szybko zarastają roślinnością i niewykluczone, że wkrótce pozostaną wyłącznie na fotografiach. Czy w Polsce są pustynie? Pustynie występują przede wszystkim w strefie zwrotnikowej (w Afryce, Ameryce Południowej i Łacińskiej, Australii) i podzwrotnikowej (w Azji Środkowej i Ameryce Południowej). Do najpopularniejszych należą Sahara czy Gobi. Powstają m.in. na obszarach ubogich w opady, za to bogatych w wysokie temperatury, na których występuje znaczne wyjałowienie gleby i jej silne zasolenie. Nasza szerokość geograficzna nie spełnia żadnych z tych warunków. Zatem, czy w Polsce są pustynie? Otóż, tak! Nie są tak okazałe jak inne pustynie na świecie, ale pod względem powierzchni terenów pustynnych, Polska wysuwa się na czoło w stawce krajów Europejskich, mimo że na Starym Kontynencie pustynię z prawdziwego zdarzenia uświadczymy wyłącznie w Andaluzji. Żadna pustynia w Polsce nie charakteryzuje się znacznymi dobowymi amplitudami temperatur, nie pojeździmy tam na wielbłądzie, a piesza wycieczka pustynnymi piaskami nie stwarza ryzyka napotkania niebezpiecznych drapieżników czy jadowitych gadów. Mimo to, wszystkie pustynie w Polsce zasługują na miano ewenementu na skalę europejską. Pustynia Błędowska Największą pustynią w Polsce, a jednocześnie - jedną z najbardziej znanych w Europie, jest Pustynia Błędowska. Położona na pograniczu Wyżyny Śląskiej i Wyżyny Olkuskiej, rozciąga się między Dąbrową Górniczą (dzielnica Błędów) a gminą Klucze. Wraz z Pustynią Ryczowską, Dziadowskim Morzem i Pustynią Starczynowską, w latach 30. XX wieku tworzyła Wielką Pustynię Błędowską, zajmującą obszar ok. 150 km kw. Obecnie lotne piaski pokrywają ok. 33 km kw. Jak powstała największa pustynia w Polsce? Mówi się, że ten piękny twór jest efektem działalności diabła. Rozwścieczony czart chciał ukrócić działalność górniczą ludzi i postanowił pogrzebać okoliczne kopalnie srebra i ołowiu. Niestety, niesiony znad morza piasek okazał się zbyt ciężki i rozsypał się nieco wcześniej. Tyle legend, teraz przyjrzyjmy się faktom. W rzeczywistości, Pustynia Błędowska jest częściowo dziełem natury, a częściowo - człowieka. W okresie plejstocenu, znaczna część dzisiejszego obszaru Polski była pokryta lądolodem. Wraz z postępującym procesem topnienia pokrywy, piasek z lodu został wypłukany i osadził się na okolicznych terenach. Z czasem zaczął porastać roślinnością, by w końcu ulec całkowitemu zalesieniu. Skąd zatem pustynia? To już zasługa działalności człowieka. Wycinając drzewa w celu pozyskania surowca pod budowę szybów kopalnianych, ludzie odkryli ogromne pokłady piasku. W okresie międzywojennym, teren lotnych piasków pełnił rolę poligonu wojskowego. Właśnie z tego względu, część obszaru Pustyni Błędowskiej jest wyłączona z ruchu turystycznego - ryzyko natknięcia się na niewypał jest zbyt duże. Jeszcze nie tak dawno temu, występowały tam liczne zjawiska typowe dla naturalnych pustyń - fatamorgana, burze piaskowe i wydmy. Niestety, mirażu już tam nie uświadczymy, wydmy dziś przypominają łąkę, a samą pustynię otacza las sosnowy, który został posadzony w celu ustabilizowania lotnych piasków. Pustynia Siedlecka Drugą pustynią na obszarze Jury Krakowsko-Częstochowskiej jest Pustynia Siedlecka. Położona w pobliżu wsi Siedlec, zajmuje tereny dawnego wyrobiska kopalni piasków formierskich. Obszar określany jako pustynia zajmuje powierzchnię ok. 30 ha. Częściowo porastają go sosny, nasadzone tam w latach 60. XX wieku. Na terenie Pustyni Siedleckiej znajduje się też oczko wodne z roślinami szuwarowymi. Same piaski pokrywają ok. 25 ha. Pustynia Siedlecka nie jest tak okazała, jak Błędowska, mimo to pozostaje jedną z największych atrakcji Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Tamtejsze wydmy osiągają nawet 30 metrów, a w upalne dni wciąż jeszcze można zaobserwować tam zjawisko fatamorgany. Legenda głosi, że Pustynia Siedlecka powstała, gdy diabeł gonił uciekającego na grzbiecie koguta Twardowskiego. Sprytny czarnoksiężnik zdołał uciec przed otwierającymi się bramami piekielnymi, jednak wydobywający się z nich ogień zupełnie strawił tamtejszą roślinność, pozostawiając tylko piaszczysty teren. Obecne na tym terenie piaski stanowią pozostałość dna morskiego z okresu jury. Kopalnia piasków formierskich funkcjonowała tam do lat 60. XX wieku. Pustynia Borów Dolnośląskich Kolejna pustynia w Polsce znajduje się na obszarze... największego w kraju zwartego kompleksu leśnego. Pustynia Borów Dolnośląskich, bo o niej mowa, charakteryzuje się zróżnicowaną genezą. Większość wydm powstała na początku XX wieku i jest efektem niszczycielskiej działalności funkcjonującego tam poligonu wojskowego. Do 1945 roku manewry przeprowadzały tam wojska niemieckie, do 1992 - radzieckie. Po tej dacie, tereny pustynne zajmowały aż 160 ha powierzchni Borów. Obiekt wojskowy (Żagań-Świętoszków) funkcjonuje na tym terenie do dziś. Istnieją jednak archiwalne wzmianki, które dowodzą, że wydmy występowały w Borach Dolnośląskich także we wcześniejszym okresie, a ich powstanie wiąże się z pożarami tamtejszych lasów i bytującymi tam szkodnikami drzew. Bez względu na genezę, Pustynia Borów Dolnośląskich urzeka niesamowitym krajobrazem. Z udostępnionych dla turystów punktów widokowych dość dobrze widać piaszczyste wydmy, które "wędrują" i zwiększają swój zasięg. Ciekawostka - na terenie Pustyni Borów Dolnośląskich udokumentowano przypadek zasypania ponad 2-metrowego budynku przez piasek. Warto podkreślić, że na Pustynię Borów Dolnośląskich składają się mniejsze tereny piaszczyste, z których najbardziej znane to Pustynia Strachowska i Pustynia Kozłowska. Ta pierwsza jest położona na terenie czynnego poligonu wojskowego, naturalne jest więc, że nie została udostępniona do zwiedzania. Chcąc przyjrzeć się z bliska pięknu tego miejsca, warto więc wybrać się na Pustynię Kozłowską. Pustynia Kozłowska Położona jest na terenie Przemkowskiego Parku Krajobrazowego, w całości na obszarze województwa dolnośląskiego (przez środek pustyni przebiega granica oddzielająca gminy Gromadka i Bolesławiec). Podobnie jak cała Pustynia Borów Dolnośląskich, powstała na skutek prowadzonych na tym obszarze manewrów wojskowych, przede wszystkim - ćwiczeń rakietowych. Chcąc na własne oczy przekonać się, jak piękne jest to miejsce, nie warto odkładać wycieczki. Inwazja roślinności postępuje nieubłaganie i podobnie jak inne pustynie w Polsce, Pustynia Kozłowska sukcesywnie zarasta. Na piaszczyste tereny wkracza sosna, szczotlicha, brzoza i wrzos. Obecnie, tereny piaszczyste pokrywają powierzchnię równą 20 ha. Pustynia jest podzielona na dwie części. Większa - północna - rozciąga się wzdłuż wydmy Długa Góra, a południowa - wzdłuż wydmy Gołębia Góra. Oba obszary oddziela rozległe wrzosowisko, które najpiękniej prezentuje się na przełomie lipca i sierpnia, kiedy roślinność rozkwita pięknym lawendowym kolorem. Pustynia Starczynowska Pustynia Starczynowska jest położona na południe od Bukowna w powiecie olkuskim (województwo małopolskie). Podobnie jak Pustynia Błędowska, powstała w następstwie działalności człowieka - w XIII wieku prowadzono na tym obszarze intensywną wycinkę drzew, w celu pozyskania surowca dla przemysłu górniczego. Na tym jednak kończą się podobieństwa między obiema pustyniami, bo w przeciwieństwie do "największej piaskownicy w Polsce", Starczynowska jest już niemal w całości porośnięta, głównie przez sosny i brzozy. Takie warunki są wręcz wymarzone dla zapalonych grzybiarzy, ale dla miłośników pustynnych krajobrazów - niekoniecznie. Kiedyś ten obszar prezentował się zupełnie inaczej. Jeszcze w latach 30. XX wieku, lotne piaski pokrywały powierzchnię ok. 5 km kw. Przez lata, inwazja roślinności postępowała w sposób naturalny, ale do zaniku terenów pustynnych przyczynił się też człowiek - w 1949 roku zapadła decyzja o obsadzeniu tego obszaru, głównie sosną i wierzbą kaspijską. Takie działanie miało uchronić pobliski Olkusz przed nawiewaniem lotnych piasków. Przeczytaj także 7 szalonych rzeczy, które można robić na pustyni >>>
Nigdy dość wiedzy o Bieszczadach! Oto 5 klejnotów tej krainy!
1. Odwiedź króla bieszczadzkich Zakapiorów Zakapiorzy, tak o sobie mówią. Przyjechali, do tego najdalej na południowy wschód wysuniętego kawałka naszego kraju, szukając spokoju. Artyści, niepokorni mają własne święta, własne złazy. Królem Zakapiorów jest dziś pustelnik Julek Wasik. Julek spod dębu, albo król Juliusz Pierwszy, jak o nim mówią. Przyjechał w Bieszczady lata temu, sklecił szałas z tego co znalazł, ma 84 wiosny, pływa, nurkuje, ratuje świat, bo to zażarty antyglobalista. Za mównicę służy mu czółno do połowy wbite w ziemię i wygłasza referaty o zagrożeniu nuklearnym. Jak go odszukać? Z Jeziora Solińskiego, odnogą rzeki San, trzeba płynąć z godzinkę w górę. Do suchego dębu z przybitą deseczką: Pustelnia u Julka. 2. Zjedz obiad w Oberży Zakapior w Polańczyku Zupa – Dupa?! Jest taka. Borowikowa, ze śliwkami, niezwykła. A do tego werenyky hryczane, czyli pierogi z kaszą gryczaną, pokrzywą i czosnkiem niedźwiedzim. Kuchni domowej bojkowsko-łemkowskiej trudno się oprzeć. Kaszełynik, szmyrglówki, moskołok...co tu tłumaczyć, trzeba posmakować. W Oberży Zakapior w Polańczyku wiedzą jak gotować. Do tego w każdą sobotę wakacji rozstawia się tam jarmark rękodzielnictwa. Rzeźba, ceramika, wyroby z wikliny, ale też ekologiczne miody, sery, nalewki. I przygrywające kapele łemkowsko-bojkowskie. 3. Zalicz lekcję o wielokulturowości Bieszczadów Zobacz wystawę: Opuszczone – Ratowane, greckokatolickie zespoły cerkiewne południowo-wschodniej Polski w cerkwi w Łopience. Są na niej współcześnie wykonane zdjęcia obok archiwalnych fotografii z Fototeki Naziemnej Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Są cerkwie obecnie nieużytkowane, które niszczeją, ratunkiem dla nich byłoby znalezienie gospodarza. Ale i takie, które w ciągu ostatnich lat wyremontowano. 4. Wynajmij dom w samym sercu Bieszczadów Wysokich Gdzieś blisko Wielkiej Pętli Bieszczadzkiej, znanej trasy turystycznej. Możesz przejechać ją na rowerze. To prawie sto pięćdziesiąt kilometrów, zjawiskowych, bo biegnących przez Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy, Bieszczadzki Park Narodowy, Park Krajobrazowy Doliny Sanu i Park Krajobrazowy Gór Słonnych. Z Leska, gdzie warto odwiedzić cmentarz żydowski przez Uherce Mineralne – tam stoi piękny późnobarokowy kościół, a blisko jest rezerwat bobrów. Olszanice z zespołem dworkowym i urokliwym pałacykiem przez Ustrzyki Dolne do Czarnej, Lutowisk, Ustrzyk Górnych, Cisnej... a w każdym z tych miejsc jest do odkrycia historia. 5. Pobiegaj! Żeby bezkarnie zajadać się specjałami bieszczadzkiej kuchni, warto spędzić sporo czasu w ruchu. To właśnie tutaj odbywa się osławiony już Bieg Rzeźnika (bieg ultra na trasie ok. 80 kilometrów), nieco łagodniejszy Maraton Bieszczadzki (trasa ok. 51-56km, jeszcze do końca nie wiadomo) oraz coś na dobry początek dla wszystkich tych, którzy chcą po raz pierwszy zmierzyć się z górami: Rzeźniczek (trasa 27km). Informacje na temat zawodów organizowanych w Bieszczadach: http://www.biegrzeznika.pl/
Madidi: Jedyny taki park narodowy na świecie
Park Narodowy Madidi w Boliwii to prawdopodobniej najbardziej zróżnicowane biologicznie miejsce na Ziemi - orzekli naukowcy z Wildlife Conservation Society
Według ich szacunków, w P. N. Madidi żyje aż 11 proc. wszystkich znanych człowiekowi gatunków ptaków, ponad 200 gatunków ptaków, niemal 300 typów ryb i 12 tys. odmian roślin. Wszystko to na powierzchni 19 tys. km kwadratowych, na których krajobraz odzwierciedla zmienność godną całego kontynentu. Są tam wilgotne lasy równikowe rodem z Amazonii, ośnieżone szczyty Andów oraz sawanna. Najbardziej spektakularnymi mieszkańcami Madidi są ptaki. 1088 gatunków spośród wszystkich 1868 występujących tam kręgowców to właśnie one. Wśród nich m.in. harpie i sylfiki zielonokryze. O Parku Narodowym Madidi pisaliśmy w NG w 2000 roku (przeczytaj tutaj). Podobna mnogość dotyczy ssaków. Żyją tam zarówno wielkie tapiry i jaguary, jak i małe, owadożerne nietoperze. Naukowcy z WCS podkreślają, że żadne chronione miejsce w Ameryce Południowej nie ma szans na pobicie rekordu Madidi. Powód? Różnica wysokości w parku, który powstał w 1995 roku, wynosi niemal 6 tys. metrów.
Na wapiennych ostańcach Jury tkwią ruiny dawnych warowni.
Skojarzenie z orlimi gniazdami wydaje się oczywiste. Jest ich tu kilkadziesiąt i tworzą osobliwą linię obronną. Związane są z nimi liczne legendy, podania i opowieści o tajemniczych zjawach, groźnych rozbójnikach, błąkających się rycerzach, damach w bieli. Ale przede wszystkim z tym, co potrafi czasem rozbudzić niezdrową gorączkę: nieprzebranych skarbach ukrytych w lochach i jaskiniach. Przekazywane przez wieki z ust do ust, ulegały ciągłym modyfikacjom – przeinaczane, dopełniane i urozmaicane nowymi wątkami. Wszystko zaczęło się za czasów króla Kazimierza Wielkiego, który dążył do ufortyfikowania granic państwa polskiego i zabezpieczenia ich mocnymi, warownymi zamkami. Jednym z takich właśnie pasów obronnych były warownie szlaku Orlich Gniazd. Na południe od Częstochowy stoi zamek Olsztyn. W XII w. na jego szczycie wzniesiono kamienną wieżę na planie koła. Zachowała się ona do dnia dzisiejszego i stercząc wśród ruin, widoczna jest z daleka. Dwa wieki później Kazimierz Wielki rozbudował zamek, tworząc największe „orle gniazdo” w linii warowni broniących granic Polski od strony Śląska, który znajdował się wówczas pod protektoratem Czech. Była to forteca otoczona murem grubości dwóch metrów. Jej budowniczowie wykorzystali obronne walory wzgórza, a także okolicznych skał i grot. Dzięki temu na terenie całego obiektu powstał rozległy labirynt, z wykutymi w skale przejściami, korytarzami i wykuszami. Jak głosi legenda, w lochach tych zgubiła się młodziutka żona starosty Albrechta i do dziś ukazuje się jako dama w bieli tym, którzy zabawią w ruinach dłużej, niż należy. Nie jest ona jedyną zjawą krążącą w tym miejscu. Podobno na koronie muru pojawia się duch starosty Maćka Borkowica. Stanął on na czele wielkopolskiej konfederacji sprzeciwiającej się królowi i został skazany na śmierć głodową. Wyrok wykonano, zamurowując nieszczęśnika w lochu. Od czasu do czasu można też usłyszeć płacz dziecka i jego niańki. To ponoć zawodzi syn Kacpra Karlińskiego, dowódcy załogi broniącej zamku w XVI w. przed wojskami arcyksięcia Maksymiliana. Austriacy, chcąc wymusić poddanie warowni, porwali z dworu w Karlinie dziecko i zagrozili jego śmiercią. Karliński nie ugiął się pod tak straszną groźbą. Oblegający odstąpili, zabijając wcześniej dziecię. Podążając dalej w stronę Krakowa, musimy przejść przez Sokole Góry, a raczej wzgórza porośnięte lasem, w którym co krok wyrastają malownicze grupy skalne kryjące wejścia do jaskiń. Jak twierdzą miejscowi, wśród tych skałek grasują watahy diabełków, które z reguły są spokojne i niegroźne. Jednak raz w roku przychodzi dzień, gdy w Górach Sokolich szaleje wicher. Człowiek, który przez nieuwagę wtedy tu trafi, może zniknąć na zawsze. Kolejne „orle gniazdo” to zamek Ostrężnik, wzniesiony w XIV w. na wapiennej skale, u podnóża której znajdują się wejścia do poziomej jaskini, składającej się z kilku komór i korytarzy. Pozostałe po zamku ruiny oraz resztki wałów można łatwo przeoczyć – tak zlały się z najbliższym otoczeniem, że bardziej przypominają dzieło przyrody niż rąk ludzkich. Jak głosi legenda, w zamku ostrężnickim funkcjonowało więzienie dla rebeliantów, którzy odważyli się wystąpić przeciwko królowi. Opuszczoną z nieznanych powodów twierdzę w XV w. zajęli rozbójnicy, którzy napadali na kupców i zdobyte skarby gromadzili w podziemiach. Pewnego razu, podczas kłótni o łupy, pozabijali się nawzajem. A skarby? Do dziś pozostają ukryte gdzieś w głębi skał, strzeżone pewnie przez sprytnego diabła. Jedną z największych atrakcji Jury są ruiny bliźniaczych zamków w Mirowie i Bobolicach. Odcinek Szlaku Orlich Gniazd między nimi biegnie grzbietem wzniesienia, z którego roztaczają się wspaniałe widoki m.in. na Mirowskie Sały. Z zamkami związana jest jedna z najtragiczniejszych legend Jury. To opowieść o dwóch braciach, podobnych do siebie jak dwie krople wody, Mirze i Bobolu. Gdy ten ostatni przywiózł z wyprawy wojennej na Ruś piękną brankę, skończyła się braterska miłość. Mir zakochał się w dziewczynie z wzajemnością i to właśnie uczucie doprowadziło do tragedii. Znane są dwa zakończenia. Według jednych Bobol wrzucił swoją brankę do lochu, do którego zakradł się Mir i para kochanków została przyłapana na gorącym uczynku. W napadzie złości Bobol zabił brata, a sam padł rażony gromem. Na domiar złego lochy zawaliły się, grzebiąc dziewczynę. Druga wersja opowiada o tym, jak Bobol, który przyłapał kochanków podczas schadzki, zranił jedynie Mira, a gdy ten uciekł do swojego zamku, zrozpaczona dziewczyna rzuciła się w przepaść z wieży. Tyle jeśli chodzi o legendę. Jeśli zaś mowa o faktach, to ruiny obu bliźniaczych zamków, oddalonych od siebie zaledwie o kilometr, należą do najlepiej zachowanych wśród wszystkich twierdz Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Strzelista sylwetka Mirowa z okrągłą wieżą należy do najbardziej „drapieżnych” ruin na tym terenie. Bobolice z kolei to malownicza, poszarpana ruina, która oglądana od północnego wschodu piętrzy się na szczycie stromego wzniesienia niczym przedłużenie ku niebu jurajskiego wapienia. Według podań zamki łączyło podziemne przejście, którego jednak do dziś nikt nie zdołał odnaleźć. Po śmierci Kazimierza Wielkiego jego następca, Ludwik Węgierski, oddał zamek swemu poplecznikowi Władysławowi Opolczykowi. Ale że ten zajął się rabowaniem przejeżdżających opodal kupców, został usunięty przez Jagiełłę, twierdzę zaś przywrócono Koronie. Tak jak większość zamków na tym szlaku, padł on ofiarą Szwedów w czasie Potopu, a w XVIII i XIX w. zniszczeń dokonały tu hordy poszukiwaczy skarbów. Podziwiając ostańce tworzące przedziwne baszty, wąwozy, labirynty i inne fantazyjne kształty na Szlaku Orlich Gniazd, nie możemy pominąć Skał Podlesickich. Na jednej z nich wznoszą się resztki ścian uczepione skał. To zamek Bąkowiec w Morsku. Budowla powstała za czasów Władysława Łokietka i przez pewien czas znajdowała się pod rządami złego pana, który miał ponoć piękną córkę. Z natury chciwy, pragnął dla swej jedynaczki bogatego męża. Ta na przekór ojcu zakochała się jednak w młodzianie ubogim, na dodatek niższego stanu. Okrutny ojciec skazał ją za to na śmierć głodową, wtrącając do lochu. Zrozpaczony chłopak zaszył się pośród skał Okiennika Wielkiego i nękał mieszkańców zamku, napadając na wszystkich, którzy do niego zmierzali lub go opuszczali. Gdy pan na Bąkowcu wyruszył przeciw niemu, rozpętała się wielka burza, która uszkodziła zamek i uśmierciła jego właściciela. Od tego momentu duch złego rycerza błąka się w ruinach jako czarna zjawa. Wszystkie legendy związane z zamkiem Bąkowiec łączą go z ostańcem Okiennik Wielki, w który wkomponowana była średniowieczna twierdza. Jeszcze w XIX w. znajdowały się tu ślady obwarowań, a w pobliżu szczytu skały siedmiometrowy tunel, w którym mogło się zmieścić kilkunastu ludzi. Wszystko to potwierdza powszechne przekonanie, że zamek był siedzibą rozbójników – zwłaszcza że w jaskini odnaleziono sztabkę złota. Według jednej z legend pod Okiennikiem mieszkała wataha zbójców, którzy zginęli rażeni piorunem, w momencie gdy zamordowali pielgrzyma, szukającego noclegu. Jeszcze inne podanie mówi o tym, że rozbójnicy zajmowali oba zamki i tak grabili kupców, że w końcu interweniowało wojsko królewskie. Prawdziwa jest natomiast opowieść o „Janosiku” mieszkającym u podnóża skały na początku XIX w. Nazywał się Malarski, nigdy nikogo nie zabił, a co zabrał bogatym, oddawał biedakom. Ukoronowaniem Szlaku Orlich Gniazd jest zamek Ogrodzieniec, który jednak nie stoi w mieście o tej samej nazwie, a kilka kilometrów na wschód od niego, w osadzie Podzamcze. Są to jedne z najpiękniejszych ruin średniowiecznych zamków w Polsce. W ich posępnych, postrzępionych ścianach i basztach jest coś z teatralnej dekoracji, a zarazem wielkiego dramatu. Drewniany zamek zwany „Wilczą Szczęką” zbudowano około XII–XIII w. Po spaleniu go przez Tatarów powstał już gotycki zamek z kamienia wzniesiony przez ród Władków herbu Sulima. Władali oni nim aż do drugiej połowy XV w., a o ich warowni wspominały nawet kroniki krzyżackie. W XVI w. następny właściciel, Sewery Boner, bratanek słynnego bankiera królewskiego Jana, przebudował obiekt na renesansową siedzibę obronną. Rezydencja musiała być wspaniała, gdyż w tym samym czasie jej właściciel z rozkazu królewskiego zajął się przebudową zamku wawelskiego i dzięki świetnym artystom i architektom włoskim stworzył z niego najwspanialszą renesansową budowlę na północ od Alp. Z zapisów kronikarzy wiemy, że zamek w Ogrodzieńcu składał się z trzech skrzydeł zgrupowanych dokoła dziedzińca z krużgankami. Poprzez podzamcze otoczone murem prowadziła do niego droga przez zwodzony most. Potop szwedzki położył kres świetności warowni. Z rąk Szwedów odbił go Stanisław Warszycki, jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci w XVII-wiecznej Polsce. O tym bogatym magnacie mówiono, że z Krakowa do Warszawy może podróżować, nie opuszczając swoich ziem. Słynął z osobliwego poczucia humoru, np. pewnego razu przewrócił razem z furmanką księdza, który nie chciał ustąpić mu z drogi. Wprawdzie musiał potem, w ramach zadośćuczynienia, zbudować trzy kościoły, ale zabawa była przednia. Gdy pokłócił się z żoną, zagroził jej publiczną chłostą i zapewne kara zostałaby wykonana, gdyby pod zamek nie nadciągnęli bracia nieszczęsnej małżonki z wojskiem. Słynął też z silnie rozwiniętej żądzy pieniądza i to tłumaczy fakt, dlaczego po murach Ogrodzieńca biega mara wielkiego czarnego psa – strzeże ukrytych skarbów kasztelana. Okoliczni mieszkańcy wiedzą też, że o północy żaden koń nie da się wprowadzić na zamkowy dziedziniec. Dlaczego? Dokładnie nie wiadomo, ale może dzieje się tak za sprawą białej damy, która zjawia się na szczycie baszty skazańców. Czy jest to duch pięknej Witysławy, która za czasów Bolesława Krzywoustego przebywała na zamku zniewolona przez sędziwego Skarbimira? Błąkała się ona u stóp Wieży Skazańców, wiedząc że w lochach przebywa jej narzeczony, Piotr Szczerbic, wtrącony tam przez zazdrosnego starucha. Kilka kilometrów od centrum Podzamcza znajduje się zamek ryczowski – jedna z charakterystycznych dla Jury strażnic obronnych, które budowane były później niż większość tzw. dużych zamków. Ich rolą było prawdopodobnie uszczelnianie obrony pogranicza. Warownie te były niewielkie, usytuowane na niedostępnych skałach – ta w Ryczowie została wzniesiona na ostańcu 16-metrowej wysokości i można było do niej wejść tylko po wciąganej drabinie. Jak podają ludowe przekazy, jest ona pozostałością po zamku Bonera, pana w Ogrodzieńcu. Miejscowy diabeł zazdrościł mu bogactwa i robił wszystko, by przedsięwzięcie utrudniać. To, co zostało wybudowane w dzień, diabeł w nocy niszczył. W końcu zniechęcony Boner zrezygnował i na skale pozostało jego niedokończone dzieło. Smoleń otaczają lasy najeżone skalnymi ostańcami. W XIV w. rycerski ród Toporczyków wzniósł tu swoją siedzibę – na planie nieregularnego wieloboku. Gdy kolejny właściciel, Wojciech Padniewski, zbudował pałac w Pilicy i tam przeniósł rodową siedzibę, zamek został opuszczony, aż wreszcie spalili go Szwedzi, którzy zdawali sobie sprawę z jego strategicznych walorów. Ruina otoczona jest wysokimi murami, zachował się też gotycki profil bramy wjazdowej. Moją uwagę przykuła jednak studnia, która w czasach świetności miała aż 200 m głębokości. Podobno wykopali ją jeńcy tatarscy. Podobno też, gdybyśmy znaleźli się w tym miejscu w Wigilię i noc świętojańską, usłyszelibyśmy bicie tajemniczego zegara w pobliskiej Jaskini Zegarowej. W pobliżu „Srebrnego Miasta”, czyli Olkusza, którego srebro służyło do bicia monet już za czasów Chrobrego, znajdują się dwie interesujące pozostałości średniowiecznych budowli. Jedna to malowniczo ulokowane ruiny zamku Rabsztyn. Gdy podchodzę do nich od strony wsi, napotykam kamienny mur otaczający ruiny folwarku i wąską ścieżką dochodzę do bramy zamku dolnego, czyli jego renesansowej części. Z gotyckiego zamku górnego pozostało już tylko parę murków, ale z tego miejsca panorama okolicy jest zachwycająca. Podziwiam pobliskie skaliste wzniesienie – Januszkową Górę, którą łączy z zamkiem podziemne przejście, wykorzystywane niegdyś do schadzek. Oglądam też miejsce po obronnej baszcie, którą poszukiwacze skarbów wysadzili w powietrze jeszcze w XIX w. Warownia zasłynęła w XVI w., gdy jej załoga, wspomagana przez gwarków olkuskich odparła wojska arcyksięcia Maksymiliana Austriackiego, kandydata do tronu polskiego. Między Olkuszem a Pilicą, na skraju Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd, wznoszą się ruiny zamku-kościoła Bydlin. Pierwotna warownia, w postaci wieży obronnej, wzniesiona została w XIV w. na wzgórzu stromym i otoczonym wówczas rozlewiskami. Pełniła swą funkcję przez 200 lat, a na początku jej właścicielem był jeden z nieślubnych synów Kazimierza Wielkiego. Gdy znalazła się w posiadaniu Bonerów, dokonali oni przebudowy obiektu na... kościół katolicki. Następny właściciel, zagorzały arianin Jan Firlej, utworzył tu zbór ariański, ale po jego śmierci syn Mikołaj ponownie zamienił świątynię na katolicką. Kościół zniszczony przez Szwedów w 1655 r. został opuszczony w XVIII w. Szlak Orlich Gniazd biegnie wzdłuż Doliny Prądnika i Sąspówki, które tworzą Ojcowski Park Narodowy. Podobnie jak w Jurze, tak i tu bogactwo form skalnych dawało możliwości budowy zamków i wykorzystanie dla celów strategicznych naturalnej niedostępności terenu. W najlepszym stanie zachował się do dziś zamek w Pieskowej Skale. Ta perła polskiego renesansu powstała jako strażnica. Gdy spojrzymy na nią od strony Doliny Prądnika, uświadamiamy sobie, że zbudowana na kilkunastometrowej skale warownia przy średniowiecznych metodach wojennych była nie do zdobycia. Już sam skalisty cypel nad Doliną Prądnika był naturalną strażnicą. Stał na nim wczesnośredniowieczny gród, który Kazimierz Wielki przebudował, fundując tu pierwszy murowany zamek w stylu gotyckim. W 1377 r. król Ludwik Węgierski podarował go Piotrowi Szafrańcowi jako zadośćuczynienie za ucho, stracone przez tego ostatniego w potyczce z żołnierzami węgierskimi z otoczenia monarchy. Po bitwie pod Grunwaldem, w której zasłużył się kolejny Piotr Szafraniec, król Władysław Jagiełło przekazał temu rodowi Pieskową Skałę na własność. Pozostawała w ich rękach ponad 200 lat. Ci możni panowie, pełniący ważne funkcje urzędowe, zajmowali się... rozbojami, napadając na kupców wędrujących szlakiem handlowym Kraków–Śląsk. Legenda głosi, że niektórych z nich zapraszali na zamek, częstowali jadłem i napitkiem z nasennymi specyfikami, a następnie gromadzili w specjalnej komnacie z zapadnią w podłodze, pod którą była przepaść. I tak pozbywali się ich – łatwo i bezkrwawo. Piotr Szafraniec łupił kupców na potęgę i jak chce legenda, co noc przerzucał z zamku rzemienny most na górę Bukowiec i tam przetaczał baryłki ze złotem. Podobno skarby wciąż tkwią w skałach. Pilnuje ich przerażający upiór – bezgłowy duch Krzysztofa Szafrańca, który z rozkazu królewskiego został ścięty. Taka kara spotkała go za uprawianie czarnej magii i alchemii. Pieskowej Skały strzeże Maczuga Herkulesa – około 20-metrowej wysokości ostaniec przeczący prawom grawitacji. Wszystko jednak wyjaśnia legenda: skałę cieńszym końcem ku dołowi miał postawić diabeł, spełniając w ten sposób rozkaz Twardowskiego, paktującego z nim o swą duszę. Malownicze ruiny z fragmentami murów obronnych, mostu zwodzonego, baszty i bramy wjazdowej pozostały po zamku w Ojcowie. W okresie walk Władysława Łokietka z królem czeskim Wacławem Ojców był punktem oparcia dla polskiego władcy. Łokietek ukrywał się w Dolinie Prądnika i pewnie dlatego jego syn, Kazimierz Wielki, nadał taką nazwę wybudowanemu później przez siebie zamkowi, stanowiącemu element systemu fortyfikacji wzdłuż drogi handlowej na północ. Zamek pełnił funkcję „orlego gniazda” do 1655 r., kiedy to spalili go Szwedzi. Tak dotarliśmy do końca szlaku. I tylko szkoda, że do naszych czasów warownie nie dotrwały w lepszym stanie. No to w drogę - Szlak Orlich Gniazd Miejski Ośrodek Promocji, Częstochowa, al. Najświętszej Marii Panny 65, tel. 034 3682250. Czynny pn.-pt. 9.00–17.00, sob. 10.00–14.00. Małopolskie Centrum Informacji Turystycznej, Kraków, Rynek Główny 1/3 (Sukiennice), tel. 012 4283600, www.mcit.pl, pn.–pt. 9.00–20.00, sob. 9.00–15.00 Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego PTTK, Ojców, tel. 012 3892010. Olsztyn 1 zł bilet normalny, 0,50 zł – ulgowy Ogrodzieniec odpowiednio 5 zł/4 zł Pieskowa Skała – 5 zł/3 zł, Ojców 1,50 zł/1 zł. Schronisko młodzieżowe (sezonowe) Biskupice k. Olsztyna, tel. 034 3285021 Hotel Kmicic, Złoty Potok, ul. Majora Wrzoska 35, tel. 034 3278245; (pokój 1-os. 120 zł, 2-os. 160 zł Hotel Ostaniec przy drodze do Żarek, www.ostaniec.com.pl (pokój 2-os. 150–230 zł Hotel Boner, ul. Wojska Polskiego 21, Podzamcze, tel. 032 6732145 (pokój 2-os. 70 zł, 3-os. 100 zł). www.zamki.pl www.hotelewpolsce.com.pl