Pandy kochały mięso? Te sympatycznie misie nie zawsze były łagodnymi wegetarianami
Przodkowie współczesnych pand wielkich, żyjący 11 mln lat temu, mieli o wiele bardziej urozmaiconą dietę niż obecnie. Zwierzęta te się podobnie do dzisiejszych niedźwiedzi – ustalili naukowcy, analizując ich zęby.
Spis treści: Glinianka pełna paleontologicznych skarbów Niedźwiedź, który stał się pandą? Zęby prapandy i ich mikrostarcia zdradzają dietę Pandy wielkie mają dobrą prasę. Uznawane są za sympatyczne, puchate misie, które spędzają całe dnie na pałaszowaniu bambusów. Jednak naukowcy od lat wiedzą, że układ pokarmowy tych zwierząt nie został przystosowany do tego typu żywienia. Jest bowiem krótki, typowy dla mięsożercy. Nie ma w nim długich jelit ani wielokomorowego żołądka, gdzie byłby trawiony pokarm roślinny. Panda wielka zjada od kilkunastu do kilkudziesięciu kilogramów bambusa dziennie. Poświęca na to większość czasu w ciągu dnia. Ale jaki był skład diety pand wcześniej, przed milionami lat? Niemieccy naukowcy podsumowali właśnie analizy skamieniałych zębów tych futrzaków. I mają odpowiedź. Glinianka pełna paleontologicznych skarbów Glinianka Hammerschmiede (niem. Tongrube Hammerschmiede) w Pforzen w Bawarii w Niemczech to od kilku dekad cel badań paleontologów. Naukowcy natknęli się tam m.in. na prawdopodobnie najstarszą znaną dwunożną małpę człekokształtną Danuvius guggenmosi. Ale to nie wszystko. Do tej pory udało się w tym miejscu zlokalizować szczątki ponad 160 różnego rodzaju gatunków zwierząt sprzed około 11,5 milionów lat. Jest to prawdziwe okno w prehistorię Europy. – Tak kwitnący ekosystem oferuje bogactwo nisz ekologicznych dla gatunków, które w nim żyją. Wiele zwierząt żyło zarówno w wodzie, jak i na lądzie, lub wspinało się na drzewa. Oznaczało to ich przystosowanie do leśnego krajobrazu rzecznego, który istniał w tym regionie – mówi badaczka stanowiska prof. Madelaine Böhme z Katedry Geonauki Uniwersytet Eberharda Karlsa w Tybindze. Niedźwiedź, który stał się pandą? W Hammerschmiede znaleziono też skamieniałe szczątki niedźwiedzia (Kretzoiarctos beatrix). Jest on uważany za najstarszego przodka współczesnej pandy wielkiej. Eksperci stwierdzili to na podstawie formy zębów prapandy. Kretzoiarctos beatrix był mniejszy od współczesnych niedźwiedzi brunatnych, ale i tak ważył ponad 100 kilogramów. – Dzisiejsze pandy olbrzymie należą do grupy mięsożerców w taksonomii zoologicznej, ale w rzeczywistości żywią się tylko roślinami. Wyspecjalizowały się w diecie opartej na twardych warzywach, w szczególności bambusie – informuje dr Nikolaos Kargopoulos z Uniwersytetu w Tybindze i Uniwersytetu w Kapsztadzie. To główny autor nowych badań niemiecko-hiszpańskich na temat zębów Kretzoiarctos beatrix, które ukazało się na łamach czasopismo „Papers in Paleontology” i „Geobios”. Dla badaczy było ciekawym wyzwaniem, w jaki sposób pandy – które pierwotnie były mięsożercami – przystosowały się do tak ekstremalnej diety roślinnej. Zęby prapandy i ich mikrostarcia zdradzają dietę Zespół badaczy szczegółowo przyjrzał się skamieniałym zębom Kretzoiarctos beatrix. Na poziomie makro forma zębów zmienia się w zależności od ich roli w przetwarzaniu żywności, co wskazuje na główne źródła pożywienia zwierzęcia. Z kolei na poziomie mikro na powierzchni zęba można znaleźć zadrapania i wgłębienia, które są spowodowane kontaktem cząstek pokarmu z zębem. – Charakterystyka tych zmian powierzchniowych może dostarczyć wskazówek na temat nawyków żywieniowych zwierzęcia w krótkim okresie przed jego śmiercią – mówi dr Kargopoulos. Zespół badaczy porównał mikro i makro ślady zębów Kretzoiarctos z zębami niedźwiedzi brunatnych, niedźwiedzi polarnych, południowoamerykańskich niedźwiedzi okularowych oraz współczesnych i wymarłych pand olbrzymich. Jakie wnioski? Niedźwiedź z Hammerschmiede, czyli prapanda, nie wcinał twardych roślin, tak jak współczesna panda, ale nie był też wyłącznie mięsożercą, jak niedźwiedź polarny. Dieta wymarłego gatunku była bardziej podobna do diety współczesnego niedźwiedzia brunatnego. Zawierała zarówno elementy roślinne, jak i zwierzęce – ustalili badacze przyglądając się zębom. Źródła: Papers in Paleontology, Geobios. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Najstarsza panda wielka w Japonii nie żyje. Nie zdążyła wrócić do ojczyzny
Najstarsza panda wielka w Japonii miała 28 lat. Została wypożyczona z Chin. Do ojczyzny miała wrócić już w 2020 r., jednak transport był opóźniany z powodu kolejnych komplikacji. Najpierw pandemicznych, a następnie zdrowotnych.
W tym artykule: Nie żyje najstarsza panda wielka w Japonii Tan Tan miała 28 lat Gdzie zobaczymy pandy wielkie? Mimo że panda wielka to nieoficjalny symbol Chin, te czarno-białe niedźwiadki można oglądać także w Japonii. Jest ich zaledwie kilka, a najstarsza z nich – Tan Tan – zmarła w poniedziałek 1 kwietnia 2024 r. Powodem śmierci seniorki była choroba serca powiązana z sędziwym wiekiem. Najstarsza panda wielka w Japonii dożyła 28 lat. W przeliczeniu na ludzkie lata jest to równe około setce wiosen. Nie żyje najstarsza panda wielka w Japonii Tan Tan przyszła na świat w 1995 r. Pięć lat później trafiła do japońskiego zoo Kobe Ōji. W sumie spędziła tam niemal ćwierć wieku. Panda wielka była nie tylko atrakcją zoologiczną. Uważano ją również za symbol powrotu do zdrowia i sił po wielkim trzęsieniu ziemi w Hanshin, które nawiedziło region w styczniu 1995 roku. Dyrektor zoo, Yujiro Kako, odniósł się do tego na konferencji prasowej. Podkreślił, że Tan Tan przez 24 lata dodała odwagi mieszkańcom, a zwłaszcza dzieciom. – Szczerze pragniemy wyrazić naszą wdzięczność wszystkim, którzy przez te lata okazali zainteresowanie i miłość pandzie wielkiej Tan Tan – mówił. View oEmbed on the source website Zazwyczaj pandy wielkie dożywają około 20 lat na wolności i 30 lat w niewoli. Według Księgi rekordów Guinnessa najstarszą pandą wielką żyjącą w niewoli była Jia Jia. Samica przyjechała do Ocean Park w Hongkongu w marcu 1999 r. i pozostała tam aż do śmierci 16 października 2016 r. Żyła 38 lat. Tan Tan miała 28 lat Tan Tan, jak wszystkie pandy wielkie żyjące w zoo Japonii, była wypożyczona z Chin. Seniorka miała wrócić do ojczyzny w 2020 r., jednak transport został opóźniony przez pandemię koronawirusa. Następnie jej powrót wstrzymano z powodu zdiagnozowanej choroby serca. Mimo leczenia stan zdrowia Tan Tan pogarszał się. Wiosną 2022 r. pracownicy zoo podjęli decyzję o wstrzymaniu publicznego pokazywania pandy seniorki. Od jesieni ubiegłego roku najstarsza panda wielka w Japonii była coraz mniej aktywna i bardziej ospała. W połowie marca zaczęła odmawiać przyjmowania płynnych pokarmów. Podawanie leków stało się wówczas jeszcze trudniejsze. Po śmierci Tan Tan w Japonii żyje obecnie osiem pand. Cztery rezydują w zoo Ueno w Tokio, a kolejne cztery w Adventure World w prefekturze Wakayama. Panda z francuskiego zoo została mamą bliźniąt. Maluchy są przeurocze Pandy wielkie dość rzadko zachodzą w ciąże. Huan Huan jest jednak wyjątkiem. Gdzie zobaczymy pandy wielkie? Pandy wielkie to jedne z najbardziej charakterystycznych niedźwiedzi. Są bohaterami bajek, komiksów czy memów. Nie dziwi więc, że wiele osób chce zobaczyć je na żywo. To nie jest jednak proste. Chociażby z uwagi na ich liczebność. Dopiero w 2021 r. Chiny ogłosiły, że panda wielka nie jest już na wyginięciu. Mimo to tego gatunku nie spotkamy w większości ogrodów zoologicznych na świecie. Nie ma ich na przykład w żadnym zoo w Polsce. Polacy mogą za to oglądać pandki rude, nazywane też pandami czerwonymi. Gdzie najbliżej Polski mieszkają pandy wielkie? Można je zobaczyć w ogrodzie zoologicznym w Berlinie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
W Chinach zaobserwowano wyjątkowo rzadką pandę. Zwierzę jest albinosem
Eksperci twierdzą, że to pierwsza znana nauce żyjąca panda, która cierpi na albinizm. Zwierzę nagrała kamera umieszczona w górskim regionie rezerwatu Wolong, w prowincji Syczuan.
W tym artykule: Jedyna panda wielka z albinizmem na świecie Na wolności żyje ok. 1900 pand wielkich Zagadką pozostaje płeć pandy-albinosa Mają przeraźliwie białe futro i skórę, różowe tęczówki i czerwone oczy. To jednak nie duchy gór czy zjawy z japońskiego anime, lecz zwierzęta dotknięte albinizmem. To niezwykle rzadka cecha. Szansa, że stworzenie urodzi się z bielactwem, wynosi nawet jeden na milion. Albinosy intrygują ludzi, lecz w świecie fauny – który jest równie przepiękny, co bezlitosny – to jak przekleństwo. Wyrok śmierci, który zapada wraz z narodzinami. Jedyna panda wielka z albinizmem na świecie Albinizm jest spowodowany brakiem enzymu tyrozynazy, który jest odpowiedzialny za produkcję melaniny. Ta genetyczna anomalia pigmentacji jest bardzo dużym wyzwaniem dla zwierząt. Bielactwo nie opiera się bowiem wyłącznie na wyglądzie. Zwierzęta obarczone tą cechą mają również problemy ze wzrokiem. Cierpią na tym szczególnie drapieżniki, którym znacznie trudniej przychodzi polowanie, co przekłada się na gorsze umiejętności przetrwania. W Narodowym Rezerwacie Natury Wolong w Chinach w 2023 roku doszło do nadzwyczajnego odkrycia. Kamera zainstalowana w regionie górskim ponownie uchwyciła pandę wielką (Ailuropoda melanoleuca) z albinizmem. Naukowcy uważają, że to pierwszy w historii znany niedźwiedź bambusowy, który urodził się z bielactwem. Co ciekawe, zwierzę już wcześniej zostało sfotografowane w 2019 roku. Od tego czasu nikt go jednak nie widział. Na wolności żyje ok. 1900 pand wielkich W 2019 eksperci sugerowali, że panda mogła mieć rok lub dwa lata. Na wolności ssaki te żyją ok. 20 lat. Oznacza to, że osiągnęła już pełną dojrzałość. Specjaliści przyznają, albinos sprawia wrażenie zdrowego. Na zdjęciu nie widać żadnych większych obrażeń, które mogłyby być efektem starć z drapieżnikami. Naukowcy zwracają jednak uwagę na fakt, że niedźwiedź w Wolong ma niewielu naturalnych wrogów. Rezerwat jest domem dla ok. 150 pand wielkich. Według danych WWF na wolności żyje zaledwie 1864 niedźwiedzi bambusowych. W Afryce po raz pierwszy pojawił się delfin albinos. Badacz zwrócił uwagę na oczy zwierzęcia Na uroczystości zaślubin w RPA pojawił się nieproszony gość – delfin albinos. To pierwszy raz, kiedy taki okaz został zaobserwowany na kontynencie afrykańskim. Pandy najczęściej żyją samotnie. Wędrują po zajętym przez siebie terytorium w poszukiwaniu nowych pędów bambusa powoli, aby oszczędzać energię. Są najbardziej aktywne o świcie i zmierzchu. Cechuje je charakterystyczne, czarno-białe umaszczenie z ciemnymi plamkami wokół oczu, które wyglądają jak maska. Zamieszkują lasy bambusowe na wysokości 1200–4100 m n.p.m. Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody panda wielka należy do zwierząt narażonych na wyginięcie. Główną przyczyną jest stopniowe ograniczanie dostępnych dla niej obszarów, ale również stosunkowo niska rozrodczość. Wynika to z faktu, że zwierzęta te raczej nie nawiązują częstych interakcji z innymi przedstawicielami gatunku. W pary łączą się tylko w okresie godowym. Jedynie młode osobniki, które nie osiągnęły jeszcze dojrzałego wieku, chwilowo dzielą to samo terytorium z innymi pandami. Zagadką pozostaje płeć pandy-albinosa Pomimo wszelkich zagrożeń biała panda sprawia wrażenie szczęśliwej. Nagranie, które pochodzi z lutego, zostało udostępnione przez chińską telewizję. Pandę widać na kilku ujęciach, podczas których buszuje wśród traw, a także wspina się na drzewo bambusowe. Co ciekawe, pomimo samotniczego tryby życia tych ssaków, na jednym ujęciu widać, jak albinos wchodzi w interakcje z dwiema innymi pandami wielkimi. Chińscy naukowcy twierdzą, że była to matka wraz ze swoim młodym. View oEmbed on the source website – Pod koniec lutego dorosłe dzikie pandy w Wolong znajdują się w okresie godowym. W tym czasie samice pand z młodymi mogą być bardzo agresywne, ponieważ chcą chronić swoje dzieci – mówił Wei Rongping z China Conservation and Research Center. To instytucja, która zajmuje się monitorowaniem pand w Chińskiej Republice Ludowej. – Ta samica pandy była jednak niezwykle spokojna. Jedną z możliwości jest to, że była to matka również białej pandy – dodaje Rongping. Chińskie media podały, że kamery w rezerwacie Wolong zarejestrowały w sumie kilkanaście interakcji pomiędzy albinosem a innymi pandami w regionie. South China Morning Post twierdzi nawet, że istnieje nieopublikowany jeszcze film, który przedstawia zwierzę z bielactwem, bawiące się ze swoim rówieśnikiem. Zagadką pozostaje wciąż płeć albinosa. W przyszłości naukowcy planują pobrać DNA zwierzęcia, aby dowiedzieć się o nim więcej. Źródło: South China Morning Post Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Panda z francuskiego zoo została mamą bliźniąt. Maluchy są przeurocze
Pandy wielkie dość rzadko zachodzą w ciąże. Huan Huan jest jednak wyjątkiem.
W tym artykule: Rzadka ciąża, podwójne szczęście Zmiana klasyfikacji ochronnej pandy wielkiej Z Francji dotarły do nas bardzo dobre wiadomości. Panda wielka mieszkająca na co dzień w ZooParc de Beauval urodziła bliźnięta. Małe przyszły na świat w poniedziałek rano i ważą 14g i 129g. – Są różowe, pulchne i bardzo ruchliwe – przekazali z radością pracownicy ogrodu zoologicznego. Eksperci podkreślają, że każdy poród pandy wielkiej, zarówno w niewoli, jak i na wolności, cieszy tak samo. Samice stosunkowo rzadko, w porównaniu do innych gatunków, zachodzą w ciążę. Huan Huan jest jednak wyjątkiem. Oprócz bliźniąt jest też mamą Yuan Meng, pierwszej pandy urodzonej we Francji. Chiny ogłosiły, że panda wielka nie jest już na wyginięciu Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody usunęła pandę wielką ze swojej listy gatunków na wyginięciu w 2016 roku – decyzja ta została wówczas zakwestionowana przez chińskich urzędników. T... Rzadka ciąża, podwójne szczęście Bliźniacza ciąża Huan Huan to najprawdopodobniej owoc jej czułości z partnerem, Yuanem Zi. Pracownicy ZooParc de Beauval uważnie śledzą interakcje między zwierzakami. W ostatni weekend marca pandy wielkie odbyły stosunek aż osiem razy. Dla pewności lekarze weterynarii przeprowadzili również sztuczne zapłodnienie. Jako że zapłodnienie w świecie pand nie jest czymś oczywistym, kiedy tylko okazało się, że mieszkanka francuskiego zoo rzeczywiście spodziewa się małych, szybko zadbano o to, żeby ciąża przebiegała bezpiecznie. Huan Huan przez kilka miesięcy była pod stałą obserwacją weterynarzy z Chin. Przyjście na świat bliźniąt zostało uwiecznione na oficjalnym profilu ogrodu zoologicznego na Instagramie. – Huan Huan odeszły już pierwsze wody. Wokół panuje cisza i spokój. Panda też jest spokojna. Słyszymy, jak cicho wzdycha – czytamy w jednym z pierwszych postów. W mediach społecznościowych pojawiły się już pierwsze zdjęcia maluchów. Legendy o niedźwiedziach okazały się prawdą. Używają narzędzi do polowań Rdzenni mieszkańcy Grenlandii i Kanady od setek lat przekazują sobie historie o niedźwiedziach zabijających morsy przy użyciu prostych narzędzi. Czy mają rację? Zmiana klasyfikacji ochronnej pandy wielkiej W czerwcu władze Chin oficjalnie podjęły decyzję o zmianie klasyfikacji ochronnej pandy wielkiej. Wcześniej, w 2016 r., Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody usunęła czarno-białe niedźwiadki z listy gatunków będących na wyginięciu. Obecnie są już „tylko” zagrożone wyginięciem. Jednym z podstawowych kryteriów do zmiany klasyfikacji był wzrost populacji pandy wielkiej. Udało się. W 2000 r. na wolności żyło ich około 1100. W ciągu dekady liczba ta wzrosła do nieco ponad 1800. Chińczycy nazywają pandy wielkie swoim dobrem narodowym. Nic dziwnego, że zrobili wiele, aby uratować je przed wyginięciem. Tu kluczowe było nie tylko zaostrzenie ochrony, ale też rozbudowa siedlisk. O tym, jak rzadkim zwierzęciem jest panda wielka, można przekonać się nawet podczas zwiedzania zoo. O ile słonie, żyrafy czy pingwiny zamieszkują większość ogrodów, o tyle pandy znajdziemy w niewielu. Radość pracowników ZooParc de Beauval jest zatem jak najbardziej uzasadniona. Gratulujemy i witamy na świecie!
Chiny ogłosiły, że panda wielka nie jest już na wyginięciu
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody usunęła pandę wielką ze swojej listy gatunków na wyginięciu w 2016 roku – decyzja ta została wówczas zakwestionowana przez chińskich urzędników. Teraz, Chińczycy zdecydowali się zmienić klasyfikację ochronną.
W tym artykule: Pięć dekad starań przyniosło efekt! Skuteczne działania i zmiana nastawienia ludzi Łączenie rezerwatów okazało się kluczowe Pięć dekad starań przyniosło efekt! Ta decyzja jest wspaniałym ukoronowaniem trwających ponad pięć dekad wysiłków na rzecz ochrony przyrody i ochrony gatunków zagrożonych nie tylko w Chinach, ale i na całym świecie. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody już wcześniej podniosła rangę pandy wielkiej do jedynie „zagrożonej” we wrześniu 2016 roku po tym, jak jej populacja wzrosła o prawie 17% w ciągu ostatniej dekady – ze 1100 pand, które żyły na wolności w 2000 roku do nieco ponad 1800 w 2016. Jednak do tej pory Chiny nie zgadzały się z ustaleniami Unii. Sama liczba pand nie była bowiem wystarczającym kryterium dla chińskiego rządu w 2016 by zmienić ich klasyfikację na jedynie „zagrożone”. Krajowa Państwowa Administracja Leśna Chin twierdziła w 2016 roku, że nie można było uznać tych biało-czarnych niedźwiedzi za gatunek, który nie jest na wyginięciu, ponieważ dzikie osobniki nadal żyły wtedy w małych, odizolowanych grupach walcząc o przeżycie. W wydanym w owym czasie oświadczeniu instytucja informowała: „Jeśli obniżymy status ochronny pandy wielkiej, zaniedbamy nasze działania ochronne, populacje i siedliska pand nadal mogą doznać nieodwracalnych strat, a nasze osiągnięcia zostaną szybko zaprzepaszczone”. Skuteczne działania i zmiana nastawienia ludzi Jednak teraz, po pięciu latach, nowa klasyfikacja pojawiła się po tym, jak liczba niedźwiedzi żyjących na wolności osiągnęła ponad 1800. Jak powiedział Cui Shuhong, szef chińskiego Ministerstwa Ekologii i Środowiska, Pekin „przeprowadził kilka ważnych działań w celu ochrony bioróżnorodności i osiągnął niezwykłe rezultaty”. Ogromne znaczenie dla tego sukcesu miało też zaostrzenie nadzoru nad egzekwowaniem prawa oraz znaczne ograniczenie nielegalnej działalności w rezerwatach przyrody. Bardzo dużą rolę odegrała edukacja mieszkańców wsi zajmujących się rolnictwem, na temat pand i ich znaczenia. Mieszkańcy chińskich wsi zaczęli inaczej podchodzić do samych zwierząt i środowiska naturalnego przyczyniając się do jego ochrony. To sprawiło, że pandy przestały być wypierane ze swoich terytoriów i mogły osiągnąć obecną liczebność osobników żyjących na wolności. Eksperci zgodnie twierdzą, że Chinom udało się uratować ich symbol narodowy, czyli pandy wielkie znad krawędzi wyginięcia, dzięki podjęciu skutecznych rozwiązań pozwalających ludziom i tym wyjątkowym zwierzętom współistnieć. Nawet w sytuacji, w której większość rezerwatów przyrody zamieszkałych przez te niedźwiedzie, była odizolowanymi od siebie wyspami, ich wielkość jest tak duża, że nadal istnieją zaludnione ludzkie wioski wewnątrz nich! Łączenie rezerwatów okazało się kluczowe Dzikie pandy wielkie, według WWF, żyją głównie w dorzeczu rzeki Jangcy w Chinach, ale rozwój dróg i innej infrastruktury przez lata ograniczał przestrzeń życiową i dostęp do bambusa, podstawowego elementu ich diety. Ponadto ogromnym problemem była fragmentacja terenów, na których żyją pandy, co skutkowało izolowaniem grup tych zwierząt. Chiny doprowadziły do połączenia wielu rezerwatów korytarzami obszarów chronionych, dzięki czemu pandy mają obecnie dostęp do większego terytorium, na którym mogą znaleźć bambus. Mają także większe szanse na znalezienie odpowiednich partnerów do rozmnażania, co wpływa pozytywnie na zróżnicowanie puli genów w tym gatunku. Kolejnym czynnikiem, który umożliwił odbudowę populacji pand, jest według ekspertów wysiłki na rzecz odtworzenia i ponownego zasiedlenia pandami lasów bambusowych. Wszystko to złożyło się na decyzję by ten gatunek został przeklasyfikowany przez Chiny na „wrażliwy”, pięć lat po tym, jak zrobiła Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody. Co bardzo ważne, ochrona pandy wielkiej i terytoriów, które zamieszkuje, przyczynia się również do ochrony dużej ilości innych gatunków i zwiększenia bioróżnorodności całych ekosystemów. Nie można tu pominąć faktu, że populacje kilku innych rzadkich i zagrożonych gatunków zamieszkujących Chiny również stopniowo się odbudowują. Liczba tygrysów syberyjskich, słoni azjatyckich i ibisów grzebieniastych znacznie wzrosła w ostatnich latach. To nie przypadek, ale efekt konsekwentnych i skutecznych działań na rzecz ochrony przyrody w Chinach. Jak powiedział Colby Loucks, wiceprezes WWF ds. ochrony dzikiej przyrody: „Dzięki dziesięcioleciom współpracy pomiędzy chińskim rządem, lokalnymi społecznościami, rozmaitymi firmami i organizacjami pozarządowymi, przyszłość pandy wielkiej jest bardziej bezpieczna. Udana ochrona pandy w Chinach pokazuje, co można osiągnąć, gdy wola polityczna i nauka łączą siły. Kontynuowanie tych wysiłków ochronnych jest krytyczne, ale musimy pozostać czujni na obecny i przyszły wpływ zmian klimatycznych, które mogą mieć wpływ na pandy wielkie i ich górskie siedliska leśne”.
Po raz pierwszy nagrano kopulację dzikich pand. Nie jest to uroczy widok [WIDEO]
Potrzeba było trzech lat wędrówki przez chińskie góry Qinling i współpracy między filmowcami, strażnikami parku i naukowcami, aby po raz pierwszy w historii nagrać materiał przedstawiający zaloty i kopulację pandy wielkiej żyjącej na wolności.
Pandy kojarzą nam się ze słodkim uśmiechem i jeszcze słodszym spojrzeniem. Tym większym zaskoczeniem może być dla nas nagranie, na którym udało się uchwycić, jak gody pand wyglądają w naturze. „Pandas: Born to be Wild” to tytuł filmu dokumentalnego, który powstał przy udziale telewizji PBS Nature. To właśnie w ramach prac nad tym filmem powstało przełomowe nagranie, które może dostarczyć wskazówek wyjaśniających, dlaczego tak trudno było nakłonić pandy do rozmnażania się w niewoli. W całym procesie, zarejestrowanym przez kamery, udział bierze dwóch samców i samica. Wideo pokazuje intensywną rywalizację między dwoma samcami ścigającymi samicę – w tym głośne, wściekłe ryki, znakowanie terenu zapachami, czy gonitwę. Samica chroni się przed nimi na drzewie. View oEmbed on the source website W napiętym starciu między dominującym, starszym samcem a gorliwym rywalem, młodszy samiec ostatecznie wycofuje się. Jednak kiedy samica schodzi z gałęzi, zaczyna walczyć ze „zwycięzcą”, a potem ucieka i ponownie chroni się na wysokości. Tego typu „zaloty” trwają około tygodnia, zanim samica jest gotowa do kopulacji. Kiedy ostatecznie schodzi do samca, na dole pozostaje już tylko jeden z kandydatów – młodszy samiec. Jak objaśnia narrator filmu, może to oznaczać, że takie zachowania samców mogą wywołać u samicy owulację. Podobnie jak u niektórych innych gatunków niedźwiedzi. Autorzy filmu podkreślają, że to okoliczności niełatwe do odtworzenia w niewoli. Fakt, że rywalizacja samców jest kluczowa w czasie godów pand, może potwierdzać badanie, z którego wynika, że rozmnażanie tego gatunku w niewoli okazało się o dwukrotnie skuteczniejsze, gdy samica mogła wybierać między partnerami. Dzikie pandy to nie maskotki Nie jest to pierwszy przypadek, kiedy zaobserwowano na wolności troje przedstawicieli tego zazwyczaj samotniczego i silnie terytorialnego gatunku. Pierwsza taka obserwacja, szczegółowo opisana, miała miejsce w 1981 roku. Wówczas także dwa samce ścigały samicę. Film PBS Nature jest dowodem na to, że kojarzenie par w warunkach hodowlanych odbiega znacząco od tego, jak wygląda ono w przyrodzie. Inną gwiazdą filmu „Pandas: Born to be Wild” jest młody samiec urodzony w wyniku sztucznego zapłodnienia w Wolong Panda Center i wychowywany w specjalnej zagrodzie. Większość młodych pand dorasta w otoczeniu innych przedstawicieli swojego gatunku oraz ludzi, są więc bardziej towarzyskie, niż pandy żyjące dziko. Młody samiec, przygotowywany do życia na wolności, pozostaje oddzielony od stada i przebywa jedynie z matką (maksymalnie do trzech lat). Dodatkowo, aby maksymalnie ograniczyć integrację zwierząt z ludźmi, opiekunowie samca i jego matki przebierają się w kostiumy pandy i oblewają zwierzęcym moczem na czas odwiedzin na ich wybiegu. Chociaż kostiumy mogą wydawać się niezbyt realistyczne, są na tyle bliskie rzeczywistości, by oszukać młodą pandę. Szczególnie, że młode nie mają zbyt dobrego wzroku.
Ochrona pandy wielkiej ma swoją cenę. Płacą ją inne gatunki
Uratowanie i odbudowanie populacji pandy wielkiej to jeden z największych sukcesów ochrony przyrody na świecie. Dziesięciolecia wysiłków zmierzających do stworzenia chronionego siedliska dla tych ssaków pozwoliły ocalić gatunek przed wyginięciem. Jednak nowe badania pokazują, że nie wszystkie zwierzęta na tym zyskały.
Nowe badania, których wyniki opublikowano w czasopiśmie Nature Ecology & Evolution, udowadniają, że choć wiele innych zwierząt korzysta na programie ochrony pandy wielkiej, to nie brakuje też gatunków, które na nim tracą. Okazuje się, że lamparty, lamparty śnieżne, wilki i dzikie psy azjatyckie (cyjon rudy, inaczej dhole) prawie zniknęły z większości obszarów chronionych. Zniknięcie tych gatunków, do którego przyczynia się także wycinka drzew, kłusownictwo i choroby, może doprowadzić do „poważnych zmian, a nawet załamania ekosystemów” – stwierdzili naukowcy. Bez lampartów i wilków jelenie i inne zwierzęta mogą wędrować bez ograniczeń terytorialnych. Takie nieograniczone wędrówki mogą spowodować szkody w naturalnych siedliskach. Tym samym – zniknięcie jednego gatunku wywoła swoisty efekt domina i odbije się negatywnie także na innych dzikich zwierzętach, w tym być może na samych pandach. View oEmbed on the source website Chroniąc lasy zamieszkiwane przez pandy wielkie, ekolodzy wierzyli, że będą chronić nie tylko te milusińskie misie, ale także wiele innych gatunków zamieszkujących to samo środowisko. Tymczasem okazuje się, że chociaż pozytywne skutki działań ochronnych odczuły też niektóre inne dzikie zwierzęta, to wysiłki nie przyniosły pożądanego rezultatu w przypadku dużych drapieżników, takich jak lampart i wilk. Od czasu utworzenia rezerwatu dla pand wielkich w latach 60. XX wieku, cztery gatunki zniknęły z dużej części rezerwatów – lamparty zniknęły z 81 proc. rezerwatów, lamparty śnieżne z 38 proc., wilki z 77 proc., a azjatyckie dzikie psy z 95 proc. Ich liczebność na tych terenach jest obecnie bardzo niska. Na przykład w przypadku dhole zaobserwowano jedynie cztery osobniki – a to dane z prawie 8 000 stacji badawczych, które zarejestrowały materiał filmowy. Miliony zdjęć W badaniu naukowcy przeanalizowali dane z 73 obszarów chronionych, w tym 66 rezerwatów ochrony pandy wielkiej. Porównali historyczne dane z obszernymi danymi z fotopułapek zgromadzonymi na przestrzeni 10 lat. Zespół naukowców z Uniwersytetu Pekińskiego twierdzi, że obecnie potrzebne jest szersze podejście do zarządzania ekosystemem, w którym żyje panda wielka. Podejście takie, które zagwarantuje dobre warunki do wzrostu i rozwoju także innych kluczowych dla ekosystemu gatunków. – To niezwykle potrzebne, aby zwiększyć odporność i zrównoważenie ekosystemów nie tylko dla pand wielkich, ale także dla innych dzikich gatunków – powiedział współautor badań dr Sheng Li. Naukowcy w swojej pracy przedstawili szereg środków mających na celu uzyskanie właściwych rezultatów ochronnych – w tym egzekwowanie przepisów przeciwko kłusownictwu i przywracanie siedlisk zwierzętom, które są pożywieniem dla dużych drapieżników. Podejście holistyczne Pandy wielkie są postrzegane jako żywy dowód na to, że działania ochronne przynoszą skutki. Liczebność populacji pand na wolności po latach spadków nareszcie wzrasta. W 2016 roku zostały przekwalifikowane z „zagrożonych” na „wrażliwe” w oficjalnej Czerwonej księdze gatunków zagrożonych. Te milusińskie ssaki uważane są za tzw. „gatunek parasolowy”, czyli taki, którego ochrona pośrednio pomaga także innym dzikim zwierzętom, żyjącym w tym samym ekosystemie. W przypadku dziko żyjących pand obserwowanych w opisywanym badaniu, ochrona tych zwierząt przyniosła pozytywne skutki także innym roślinom i zwierzętom – m.in. ptakom i małym drapieżnikom. Niestety w nowej sytuacji nie odnalazły się duże drapieżniki. Profesor Samuel Turvey z ZSL (Zoological Society of London), który nie jest związany z badaniem, powiedział, że ochrona gatunkowa w Chinach i na całym świecie często opiera się na ochronie tzw. „flagowych gatunków”, co daje szersze korzyści dla regionalnej różnorodności biologicznej. – Doprowadziło to do odnowienia niektórych ważnych gatunków, ale wysiłki mające na celu utrzymanie zagrożonej różnorodności biologicznej muszą również uwzględniać działalność człowieka na szerszym poziomie ekosystemu, w przeciwnym razie gatunki inne niż docelowe mogą nadal wymykać się niezauważone – powiedział prof. Turvey.
Moje chińskie "widzi-misie" czyli jak zostałam wolontariuszką w ośrodku ratowania misiów panda
Fabryka pand – to najlepsze określenie bazy badawczo-hodowlanej pandy wielkiej w chińskim Syczuanie. Badałam tam... odchody zwierząt. Dwa miesiące wolontariatu okazały się świetną lekcją otwierania się na przygodę.
Zmarnować wakacje, umierając z nudów na praktykach w polskim szpitalu – taka wizja czekała mnie, gdy kończyłam kolejny rok studiów na biotechnologii. Ministerstwo wymaga, by każdy student odbębnił miesięczne praktyki zawodowe. „Odbębnił”, bo przecież to strata czasu. Nikt nie sprawdza, czy coś umiemy, czy nie. Połączenie nieprzyjemnego z bezużytecznym. A przecież mogłam te wakacje spędzić w Chinach! To moja prawdziwa pasja. Zaraził mnie ją mój brat, student sinologii mieszkający od lat w Państwie Środka. Po maturze całe pieniądze ze stypendium sportowego (ach, opłaca się szybko biegać!) zainwestowałam w bilet do tego kraju. Spędziłam tam wtedy zaledwie dwa miesiące, ale wiedziałam, że muszę wrócić. A może połączyć praktyki z wyjazdem? Przyszła mi do głowy Baza Badawczo-Hodowlana Pandy Wielkiej w Chengdu. Podczas wcześniejszego pobytu w Chinach ominęłam Syczuan. Tymczasem ciągle od kogoś słyszałam: „Nie byłaś tam? Nie widziałaś więc pand? Jaka szkoda!”. Nie czułam co prawda, że dużo wtedy straciłam, skreślając tę prowincję z listy miejsc do odwiedzenia, ale gdzieś w podświadomości był pewien niedosyt, który stał się zalążkiem całego pomysłu. ZNUDZONY JAK PANDA Tylko czy oni tam potrzebują wolontariuszy? W internecie znalazłam stronę bazy, napisałam e-maila z pytaniem o praktyki. Po trzech tygodniach przyszła odpowiedź: zakwalifikowali mnie do pracy w laboratorium! A kilka dni później napisała do mnie szefowa działu naukowego – Hou Rong, przedstawiając szczegóły projektu, w którym miałam uczestniczyć. Baza Badawczo-Hodowlana Pandy Wielkiej w Chengdu, do której jechałam na staż, to największy tego typu ośrodek naukowy na świecie. Oddalona o 7 km od centrum miasta od lat 80. zatrudnia specjalistów od endokrynologii, genetyki, reprodukcji i konserwacji gatunku. Ale 84 pandy wielkie i 58 czerwonych to także największa atrakcja turystyczna miasta, przyciągająca tu miliony turystów. Warto dodać: jedyna atrakcja. Oprócz mało reprezentatywnej statuy Mao, sprawującej pieczę nad miejscowym bałaganem, i kilku dość typowych świątyń Chengdu zachęca przyjezdnych jedynie klimatycznymi herbaciarniami. Trudno tu nie trafić: praktycznie wszystkie hotele, hostele i zajazdy w Chengdu mają w swojej ofercie zwiedzanie ośrodka. Ja z turystycznej oferty nie korzystam: wsiadam do autobusu 198 i za jednego juana dojeżdżam pod pomnik czarnobiałego niedźwiedzia, przy którym znajduje się brama bazy. Po jej przekroczeniu jestem w innym świecie. W tyle zostają brudne ulice, hałas przejeżdżających samochodów i wołania chciwych taksówkarzy. Tu obcokrajowiec czuje się jak u siebie – Europejczycy, Amerykanie czy Australijczycy są tu zbyt częstymi gośćmi, żeby moja osoba robiła na kimkolwiek wrażenie. – Widziałaś już nasze niedźwiedzie? – pyta mnie pierwszego dnia Zhang Liang z mojego laboratorium. Przyznaję się jej, że nie. Rano, ze względu na liczne formalności, nie miałam na to czasu. Po chwili śladem mojej przewodniczki zarośniętymi bambusem ścieżkami docieram do pierwszego w moim życiu wybiegu dla tych zwierząt. Ku mojemu zdziwieniu zupełnie opustoszałego. „Jest za gorąco” – wyjaśnia Zhang Liang, proponując wejście do środka. W klimatyzowanych pomieszczeniach wypełnionych pędami bambusa i drewnianymi przeszkodami, które ledwo udają naturalne środowisko, wylegują się dwa samce. Siadam na podłodze i przez szybę wpatruję się w to dziwne zwierzę. Oparte o drewniany pal zgrabnie trzyma długą bambusową gałąź. Zupełnie jak człowiek! Po kilku dniach przyzwyczajam się do widoku rozleniwionych, znudzonych życiem niedźwiedzi godzinami wylegujących się w jednej pozycji. Zaczynam je rozumieć. Z takim futrem i przy takiej temperaturze robiłabym to samo! OWACJE DLA MISIA Wkrótce zresztą okazuje się, że mój staż będzie równie monotonny. Przewidziana mi rola w projekcie badawczym Hou Rong polega na… ciągłym przesiadywaniu w laboratorium. Ośrodek w Chengdu razem z rezerwatem Wolong przygotowują się do spisu powszechnego pandy wielkiej w górach Syczuanu. Naukowcy próbują znaleźć najtańszą metodę, która umożliwiłaby tego typu przedsięwzięcie. Mnie przypada badanie pandzich odchodów. Muszę badać w nich zawartość celulozy i ligniny, zmiany poziomu hormonów oraz obecność bakterii w odchodach w zależności od upływającego czasu. Długo w ogóle nie dopuszczają mnie do zwierzaków! Tym większą nagrodą jest wizyta w pandzim szpitalu, gdzie zbieram próbki do badań. Wreszcie mogę podejść blisko niedźwiedzia, a nawet go nakarmić. Obserwuję ogromną samicę w ciąży, niespełna dwa tygodnie przed porodem. Staję oko w oko z najbardziej agresywnym samcem w bazie. Ale najbardziej rozczulam się, gdy pewnego ranka odkrywam pandy aktywne! Dorosły samiec koślawo pędzi przez powstałe po porannym deszczu błoto, a łapy uciekają mu na boki. Obok młode niezdarnie wspinają się na drzewo, co chwilę spadając i koziołkując. Największym odkryciem są dla mnie pandy czerwone. Spędzam przy nich zdecydowanie najwięcej czasu, choć odwiedzający zwykle je pomijają. W porównaniu do swoich czarno-białych kuzynów mają w sobie więcej tajemnicy, bywają agresywne i wyniosłe zarówno w stosunku do siebie, jak i do niecierpliwie czekających na przejaw słodyczy i uroku turystów. Obserwuję sceny zazdrości, pościgi i walki, choćby dla zabawy. Po kilku dniach odkrywam panującą w stadzie hierarchię – żaden osobnik nie może rozpocząć konsumpcji przed przywódcą. Kiedy pewnego razu jeden śmiałek próbuje, kończy się tragedią. Zaatakowany samiec zdycha z powodu odniesionych ran i wycieńczenia organizmu. FABRYKA PAND Po dwóch tygodniach codziennych spacerów wokół wybiegów to nie niedźwiedzie, lecz ludzie stają się prawdziwym obiektem moich badań. Błyski fleszy, okrzyki i piski radości, a nawet płaczące z zachwytu Chinki to żywy przykład na to, jak duży wpływ na nasze emocje może mieć zwierzę. Ukryte głęboko wybiegi pand są pierwszym przystankiem każdego gościa. Prowadzi do nich długa droga pełna wąskich odnóg ginących gdzieś w bambusowych lasach. Wysiłek i szczypta poświęcenia są jednak warte zachodu – widząc po raz pierwszy czarno-białe koślawe stworzenie z ogromnymi oczami, uroczo potykające się o wystające korzenie lub o własne nogi, przeżywa się katharsis. Wystarczy, że panda beztrosko ryknie, a wszyscy wzdychają jak zahipnotyzowani. Kiedy z sukcesem wchodzi na drzewo, rozlegają się oklaski. Po publicznym karmieniu, które zazwyczaj odbywa się między godz. 8 a 10, zwierzęta wyganiane są z zalanego żarem placu zabaw do zamkniętego pomieszczenia, gdzie pod ścisłą kontrolą spędzają resztę dnia. Warto wstać wcześnie, aby prócz dorosłych osobników zobaczyć nowo narodzone różowe stworzenia, w ogóle nieprzypominające pandy wielkiej, czy bawiące się jednoroczne maluchy. Właśnie niedźwiedzie niemowlaki są prawdziwym oczkiem w głowie syczuańskiego ośrodka. Tuż obok nieświadomych niczego, beztroskich turystów naukowcy z Chengdu pracują, mając na uwadze jeden cel: zwiększanie populacji. Genetycy dbają o zróżnicowanie genetyczne, endokrynolodzy monitorują poziom hormonów płciowych u samic i samców, określając w ten sposób najlepszy moment do zapłodnienia, a departament reprodukcji pobiera nasienie i ustala strategię rozrodczości na kolejne lata. Chlubą instytucji jest największy na świecie bank spermy tych zwierząt, z którego miliony zamrożonych probówek są poddawane innowacyjnym badaniom, dzięki którym zwiększa się jakość plemników. Fabryka pandy wielkiej pracuje pełną parą. Młode są wychowywane w połowie przez matkę, a w połowie przez weterynarzy. Wydawałoby się, że tak dobrze naoliwiona i nastawiona na sukces maszyna, jaką jest ośrodek w Chengdu, działa bez zarzutu. Tymczasem urodzone w niewoli, rozpieszczane smakołykami zwierzęta, nad którymi sprawuje się 24-godzinną opiekę, siedem dni w tygodniu, nigdy nie zaznają smaku wolności. To luka w systemie, której naukowcy nie potrafią załatać. Pierwsza próba wypuszczenia dorosłego osobnika do syczuańskich lasów skończyła się tragicznie – po kilku tygodniach zwierzę znaleziono martwe. Po tym incydencie w rezerwacie Wolong, oddalonym o 140 km od Chengdu, powstał program, którego założeniem jest przystosowanie młodych niedźwiedzi do życia na wolności. Moim zdaniem nieprędko jednak usłyszymy o jego sukcesie. Odwiedziny bazy badawczo-hodowlanej w Chengdu przypominają mi pójście do kina na średnio ciekawy film: cieszysz się, że poszedłeś na seans, ale wychodzisz z ulgą i mocnym postanowieniem, że już drugi raz go nie obejrzysz. Dla mnie pobyt w ośrodku był jednak cenną szkołą życia, dyscypliny i otwierania się na przygodę. Kiedy po zakończeniu stażu opowiadam memu bratu o niedźwiedziach, on kwituje to słowami: „Nuda. Tylko jedzą, śpią i robią kupę”. Właściwie się z nim zgadzam. Ale z drugiej strony – co mają robić? W końcu są zwierzętami! Wolontariusz – to brzmi dumnie Chcesz połączyć przyjemne z pożytecznym? Zostań wolontariuszem. Pomogą ci w tym organizacje pozarządowe (NGO) lub placówki publiczne. Możesz także jako osoba świecka wyjechać za granicę na misję – to jednak propozycja tylko dla wierzących chrześcijan. Zastanów się, ile czasu możesz poświęcić na wolontariat. Rozejrzyj się, może tuż obok jest potrzebna pomoc. Skontaktuj się z koordynatorem i podpisz porozumienie o współpracy, czyli tzw. umowę wolontariacką. Odwiedź przydatne strony internetowe: www.wolontariat.org.pl, www.bazy.ngo.pl, www.misje.salezjanie.pl, www.worldvolunteerweb.org Panda wielka Jedno z nielicznych żyjących na świecie zwierząt uważanych za żywą skamielinę, zamieszkuje głównie pasma górskie prowincji Syczuan. Aż 99 proc. jej diety stanowi bambus, z czego jest w stanie strawić jedynie jedną piątą. W starożytnych Chinach była symbolem pokoju – armia, która chciała się poddać, podnosiła flagę z jej wizerunkiem. Dziś za jej zabicie grozi tam kara śmierci. Nic dziwnego: panda jest niemal obiektem kultu – trzy lata temu w Chengdu zorganizowano wystawę przedmiotów wykonanych z… pandzich odchodów. Panda czerwona Chińczycy nazywają ją „ognistym lisem”, po angielsku firefox – to od niej wzięła się nazwa popularnej przeglądarki internetowej. Zamieszkuje głównie lasy wysokogórskie w Nepalu, Indiach, Chinach i Birmie. Osiąga wagę do 6 kg, genetycznie bliższa szopowatym niż niedźwiedziowatym, w niewoli dożywa nawet 14 lat. Jej głównym pożywieniem jest bambus. Potrafi spożyć 200 tys. liści bambusa dziennie. Ogon, którego podczas wspinaczki panda używa jako balansu, w chwilach relaksu zawijany jest wokół głowy.
Po raz pierwszy sfotografowana na wolności. Panda albinos w Chinach
Sfotografowali go pracownicy rezerwatu Wolong w chińskiej prowincji Syczuan.
W historii zdarzały się wcześniej osobniki biało brązowe, ale śnieżno-biały to wyjątkowy przypadek. Zdjęcie zwierzaka wykonał w kwietniu podczerwony aparat zamontowany przez personel parku. Reprezentujący Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody Li Sheng potwierdził, że to pierwszy obraz zupełnie białego misia tego gatunku. Wcześniej w historii zdarzały się na przykład w prowincji Quiling i Shaanxi przypadki pand wielkich o brązowym kolorze futra, w miejscach gdzie zwykle jest czarne. Kolor futra wyjątkowego niedźwiadka to efekt albinizmu. To dziedziczna cecha zatrzymująca w organizmie syntezę melaniny i tym samym wpływająca na kolor włosów i skóry. W przypadku innych niedźwiedzi spośród znanych nam ośmiu gatunków natrafiano także na przypadki albinizmu, jednak są one bardzo rzadkie. - Osobiście uważam, że to dość losowe, że udało się go odkryć, bo albinizm pokazuje się rzadko – przekonuje Li. View oEmbed on the source website Zwierzęta wyróżniające się tą cechą rzadko mogą długo przetrwać na wolności. Ze względu na kolor są bardzo wyróżniającym się i łatwym celem. W tym jednak przypadku niedźwiedź ma niewielu naturalnych wrogów i albinos czuje się dobrze. Jego wiek ocenia się na rok, góra dwa lata. Na wolności, wedle danych z 2016 roku, żyje około 1900 pand wielkich.