National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-19T15:04:27.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Mamy zupełnie nowy gatunek dinozaura. Po ponad wieku znaleźli nieznanego spinozaura o wyjątkowym grzebieniu
items: Naukowcy odkryli nową formę życia. To gigantyczne, 8-metrowe wieże górujące nad dawną Ziemią
items: T. rex dojrzewał powoli. Paleontolodzy odkryli, że rósł nawet do czterdziestki. To Piotruś Pan wśród dinozaurów
items: Co naprawdę zabiło nosorożce włochate? Rozwiązanie wieloletniej zagadki tkwiło w żołądku zamarzniętego wilka
items: Nigerzaur był mezozoiczną krową. Stanowił ewolucyjny fenomen w obrębie swojej rodziny
items: Naukowcy z Muzeum Historii Naturalnej odkryli w 2025 roku ponad 70 nowych gatunków – oto najciekawsze z nich
items: Tego wielkiego jaszczura nie powinno tam być. „Mógł czasami żywić się utopionymi dinozaurami”
items: W jego wymiocinach naukowcy odkryli coś niezwykłego. Tak poznaliśmy nowy gatunek
items: Rekordowe odkrycie ze świata dinozaurów. W Boliwii odkryto tysiące śladów
items: Czym był nanotyrannus? Ta skamieniałość podzieliła naukowców
items: Nowe dowody pokazują, że dinozaury miały się świetnie aż do chwili uderzenia asteroidy
items: Miał ludzką zręczność i siłę goryla. Jego skamieniałe dłonie piszą historię ewolucji
items: Raj dla paleontologów – na tym obszarze świata żyła rekordowa ilość dinozaurów
items: Te gigantyczne małpy człekokształtne mierzyły nawet 3 metry wysokości. Co się z nimi stało?
items: Pojawił się nowy władca mórz. U wybrzeży Wielkiej Brytanii odnaleziono szkielet nieznanego ichtiozaura
items: Niewielka rybka z czasów dinozaurów to przodek karpia. Odkrycie sprzed milionów lat
items: Czy to wąż, czy jaszczurka? Niezwykłe odkrycie sprzed milionów lat
items: Odkryto najstarsze zwierzęta na Ziemi. Żyły w oceanach, ponad pół miliarda lat temu
items: Naukowcy „ostrzelali” laserem dinozaurze jajo. Jaki był cel?
items: DNA bakterii sprzed miliona lat wyizolowano ze szczątków mamuta. To dentystyczna zagadka
items: Ten niesamowity dinozaur miał najostrzejszy pancerz, jaki kiedykolwiek stworzyła natura
items: Ten prehistoryczny gad wyglądał jak połączenie małpy, ptaka i smoka. „Zwaliło mnie z nóg”
items: Róg prażubra odkryty przez nastolatka z Polski – niezwykłe znalezisko w Wiśle
items: Paleontologiczna niespodzianka. Naukowcy odkryli nieznany wcześniej gatunek australopiteka
items: Sensacyjne znalezisko polskich naukowców: pierwsze kręgowce, które próbowały wyjść na ląd

Mamy zupełnie nowy gatunek dinozaura. Po ponad wieku znaleźli nieznanego spinozaura o wyjątkowym grzebieniu
type: item
date: 2026-02-20T08:41:59.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: nowy gatunek
subject: paleontologia
subject: sahara
subject: spinozaur
description: Paleontolodzy w ekstazie! Przełomowe odkrycie w Nigrze pozwoliło zidentyfikować zupełnie nowy gatunek dinozaura. Skamieniałość z imponującym, sierpowatym grzebieniem znaleziono setki kilometrów od oceanu, zmieniając historię spinozaurów.
encoded: Paleontolodzy znaleźli w sercu pustyni nieznany wcześniej gatunek dinozaura – Spinosaurus mirabilis. Wyróżnia się imponującym grzebieniem i wyjątkowymi adaptacjami w środowiskach rzecznych i jest pierwszym od ponad 100 lat niepowtarzalnym dowodem na istnienie nowego spinozaura. Bezprecedensowe odkrycie na Saharze Przełom nastąpił już jakiś czas temu, bo w listopadzie 2019 roku. To wtedy paleontolodzy pod kierownictwem dr. Paula Sereno, podczas jednej z ekspedycji w środkowej części Sahary na terenie Nigru, natknęli się na wystające spod piekącego piasku nietypowe kości. Jednak dopiero kolejne badania terenowe w 2022 roku pozwoliły na zebranie pełniejszych danych oraz identyfikację wyjątkowych cech nowego dinozaura. Co zwróciło uwagę badaczy? Pierwszy fragment, który zwrócił ich uwagę i przyspieszył bicie serca, był ogromnym, sierpowatym grzebieniem – strukturą, której do tej pory nie obserwowano u znanych gatunków spinozaurów. Wśród znalezisk znalazły się również szczęki i zęby, które wykazywały szczególne przystosowania do chwytania ryb. Analiza pozostałości pozwoliła stwierdzić, że mamy do czynienia z zupełnie nowym gatunkiem, który nazwano Spinosaurus mirabilis – od łacińskiego słowa oznaczającego „niezwykły”. Nie udałoby się bez lokalnych przewodników Sukces ekspedycji zależał przede wszystkim od współpracy z lokalną społecznością. Dr Sereno relacjonuje, że kluczową rolę odegrał tuaregijski przewodnik, który doprowadził paleontologów na miejsce, gdzie znajdowały się skamieniałości. Odkrycie położone było kilkaset kilometrów od najbliższego wybrzeża ówczesnych mórz, na terenie zalewanym przez prehistoryczne rzeki. Teren, w którym znaleziono szczątki Spinosaurus mirabilis, jest jednym z najbardziej suchych i nieprzystępnych obszarów Sahary. To właśnie ekstremalne warunki naturalne przyczyniły się do doskonałego zachowania znalezisk, które przez miliony lat pozostały niemal nietknięte. Charakterystyczne cechy Spinosaurus mirabilis i jego tryb życia Wielki, sierpowa…

16-Paul-crest-of-Spinosaurus-mirabilis.rfsKLadzinskiDSCF3634-2f72629.jpeg
width: 11648
height: 8736

Naukowcy odkryli nową formę życia. To gigantyczne, 8-metrowe wieże górujące nad dawną Ziemią
type: item
date: 2026-01-23T13:55:07.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: gatunki
subject: historia
subject: paleontologia
subject: przyroda
subject: życie
description: 400 milionów lat temu, z mchów i porostów „wyrastały” wielkie, wielometrowe „żywe wieże”. Czy to były grzyby? A może protoplaści współczesnych roślin? Ani to, ani to. Były zupełnie nowa formą życia, która do tej pory wymykała się naukowcom. Nowe dowody pozwalają rozwiązać prehistoryczną zagadkę… a może tylko zaogniają dyskusję?
encoded: Prototakstyty to wymarłe, gigantyczne organizmy żyjące w okresie późnego syluru. Chociaż ich odkrycie nastąpiło ponad 165 lat temu, to do tej pory nie wiedzieliśmy… czym właściwie są. „Żywe wieże” budzą wiele emocji, bo nie pasują do żadnych innych ziemskich organizmów. Naukowcy udowodnili wreszcie, że to zupełnie nowa, nieznana wcześniej forma życia. Jaką tajemnicę skrywają? Tajemniczy gigant sprzed milionów lat Prototakstyty (łac. Prototaxites taiti) od ponad 150 lat wymykały się klasyfikacją naukowców. Wiedzieliśmy, że były jednymi z pierwszych gigantów lądowych – osiągały nawet 8 metrów wysokości i wyróżniały się gładką, wręcz „filarową” budową. Czy były to wielkie drzewa? Nie – były pozbawione liści, gałęzi i kwiatów. Zamiast klasycznego systemu korzeniowego miały prostą, bulwiastą podstawę. A może to grzyb? Grzyby mają proste sieci długich, rurkowatych struktur – strzępek. Zachowane okazy prototaksytów są znacznie bardziej złożone. Składają się z trzech różnych rodzajów rurek i gęstych centrów, w których się rozgałęziają i łączą. Rozwiązanie prehistorycznej tajemnicy Chociaż niegdysiejsza obecność na naszej planecie wielkich, obłych gigantów jest dla nas trochę onieśmielająca, to naukowcy nie znają strachu. Przebadali oni okaz Prototaxites taiti znaleziony Rhynie Chert w północno-wschodniej Szkocji. To stanowisko paleontologiczne słynie z wyjątkowo dobrze zachowanego materiału roślinnego, grzybiczego i zwierzęcego. Część odpowiedzi udało się uzyskać dzięki sztucznej inteligencji. Badacze wykorzystali ją do analizy „chemicznego odcisku palca” prototaksytów – charakterystycznej struktury chemicznej wynikającej ze składu komórkowego. Jednym z kluczowych elementów analizy było sprawdzenie obecności białka chitynowego: złożonego polisacharydu typowego dla grzybów i owadów. Ku zaskoczeniu badaczy, w próbce Prototaxites taiti nie wykryto żadnych jej śladów. Wykorzystali AI, by sprawdzić, czy jego skład chemiczny jest zgodny z jakimkolwiek innym organizmem żywym na na…

scientists-may-have-di-3-be13b2a.jpg
width: 2880
height: 1620

T. rex dojrzewał powoli. Paleontolodzy odkryli, że rósł nawet do czterdziestki. To Piotruś Pan wśród dinozaurów
type: item
date: 2026-01-19T07:51:03.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: dojrzewanie
subject: kości
subject: paleontologia
subject: prehistoria
description: Powątpiewasz we własną dojrzałość? Masz jeszcze czas: okazuje się, że król dinozaurów – Tyrannosaurus rex – pełną dorosłość osiągał dopiero po czterech dekadach życia. Długoletni – dłuższy, niż do tej pory przypuszczaliśmy – wzrost miał pomóc mu osiągnąć zawrotną docelową wagę 8 ton. Wisienką na torcie jest to, że według badaczy zwykle dożywał mniej więcej trzydziestki. Czy zatem nigdy nie był w pełni dojrzały?
encoded: Przez dekady naukowcy sądzili, że T. rex kończył swój wzrost około 25. roku życia. Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół paleontologów z Oklahoma State University, Intellectual Ventures i Chapman University ujawniają jednak, że ten ikoniczny drapieżnik mógł rosnąć aż do czterdziestki. Często jednak nie dożywał tego wieku. Skąd wiemy, ile żyły tyranozaury? Oszacowanie wieku tyranozaurów jest możliwe dzięki nowatorskiemu podejściu badawczemu opracowanemu przez matematyka i paleobiologa Nathana Myhrvolda. Polega ono na zastosowaniu zaawansowanych algorytmów statystycznych i specjalistycznego oświetlenia przekrojów kości. Wykorzystując światło spolaryzowane, może odkryć wcześniej niewidoczne pierścienie wzrostu, co umożliwia precyzyjne oszacowanie nie tylko wieku, ale i tempa dojrzewania dinozaura. Im zwierzę wolniej rośnie, tym pierścienie są bliżej siebie. W odróżnieniu od wcześniejszych analiz, które mogły uwzględniać jedynie ostatnie 10–20 lat życia dinozaura, nowe podejście pozwoliło zrekonstruować pełniejszą krzywą wzrostu. Myhrvold wyjaśnia, że tak skomponowana krzywa dostarcza realistycznego obrazu tego, jak Tyrannosaurus rex się rozwijał i jak duże były różnice pomiędzy osobnikami. Wiemy więcej. „To nie jest T. rex” W trakcie badania przeanalizowano 17 okazów – jak się zdawało – tyranozaura. Obejmowały one zarówno dorosłe, jak i młodociane osobniki: wśród nich znalazły się „Jane” i „Petey”, czyli specyficzne, nieco tajemnicze szczątki dinozaura. Okazało się, że znacząco odbiegają one statystycznie od pozostałych – może to oznaczać, że nie należą one wcale do gatunku Tyrannosaurus rex. Z niezależnych analiz wynika, że oba osobniki mogą być przedstawicielami różnych gatunków z rodzaju Nanotyrannus – nowo odkrytych mniejszych krewnych T. rexa. Pomniejszone „tyranozaury” były wcześniej mylone z młodocianymi osobnikami właściwego gatunku, a przez to trudniej było oszacować tempo dojrzewania króla dinozaurów. Mylnie przyjmowano, że dojrzewają jedynie 20 lat. …

GettyImages-1187632820-ba4125a.jpg
width: 5765
height: 3643

Co naprawdę zabiło nosorożce włochate? Rozwiązanie wieloletniej zagadki tkwiło w żołądku zamarzniętego wilka
type: item
date: 2026-01-15T06:56:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: geny
subject: nosorożce
subject: paleontologia
subject: syberia
subject: wilki
description: Nosorożec włochaty, obok mamuta, jest jednym z najbardziej ikonicznych gigantów epoki lodowcowej. Jego nagłe zniknięcie około 14 000 lat temu od dawna fascynuje naukowców. Tę zagadkę właśnie udało się – przynamniej częściowo – rozwikłać.
encoded: Kluczowe pytanie, na które długo nie udawało się znaleźć odpowiedzi, brzmi: czy populacja nosorożców znikała powoli, np. wyniszczana przez presję ze strony ludzi, czy też jej koniec był gwałtowny i niespodziewany? Przełomowe badanie genetyczne, oparte na niezwykłym znalezisku z syberyjskiej wiecznej zmarzliny, rzuca teraz nowe światło na ostatnie chwile tego gatunku. Ostatni posiłek syberyjskiego wilka Do rozwiązania tej tajemnicy potrzeba było przede wszystkim wysokiej jakości materiału genetycznego. Takie znaleziska są jednak niezwykle rzadkie. Znalezienie dobrze zachowanych szczątków, które pochodzą z określonego momentu w historii gatunku, graniczy z cudem. A jednak udało się, dzięki syberyjskiej wiecznej zmarzlinie. W 2015 roku naukowcy natrafili tam na doskonale zachowane, zmumifikowane zwłoki dwóch młodych wilków, nazwane szczeniętami z Tumat. Okazały się prawdziwą kopalnią informacji o epoce lodowcowej i od czasu ich odkrycia są badane na różne sposoby. W żołądku jednego ze szczeniąt badacze odkryli fragmenty jego ostatniego posiłku – szczątki nosorożca włochatego. Zostały zakonserwowane w wiecznej zmarzlinie równie dobrze, co sam wilk. Ta unikatowa próbka stała się kluczem do zbadania kondycji populacji nosorożców tuż przed jej ostatecznym zniknięciem. Naukowcom z Centrum Paleogenetyki Uniwersytetu w Sztokholmie po raz pierwszy w historii udało się z niej wyizolować kompletny genom nosorożca włochatego. Opowieść zapisana w genach Analiza genomu pozwala odtworzyć dzieje całej populacji. Jej gwałtowna redukcja pozostawia w DNA wyraźne ślady: spadek zmienności genetycznej i nagromadzenie szkodliwych mutacji, będące wynikiem chowu wsobnego. Badacze szukali w genomie nosorożca włochatego właśnie takich znaków katastrofy. Zsekwencjonowany genom z żołądka szczenięcia z Tumat porównano z dwoma innymi wysokiej jakości genomami pochodzącymi od starszych osobników, datowanych odpowiednio na około 18 000 i 49 000 lat temu. Wyniki analizy okazały się całkowitym zaskocze…

nosorozec-wlochaty-d591fc4.jpg
width: 1575
height: 1050

Nigerzaur był mezozoiczną krową. Stanowił ewolucyjny fenomen w obrębie swojej rodziny
type: item
date: 2026-01-01T08:52:13.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: ewolucja
subject: gady
subject: paleontologia
description: Nigerzaur to fenomen w świecie ogromnych zauropodów. Chociaż należał do nadrodziny Diplodocoidea, jego morfologia zrywała z archetypem gigantycznych, długoszyjnych gadów, charakterystycznych dla okresu jurajskiego. Wyróżniały go niewielkie rozmiary i relatywnie krótka szyja, ale nie tylko. Nietypowy był także sam sposób żerowania tego dinozaura i nisza pokarmowa, którą zajmował. Jak wyglądał nigerzaur? Jaki tryb życia prowadził? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Nietypowy zauropod Dinozaur, który pasł się jak krowa Dlaczego nigerzaur wykształcił te wszystkie niezwykłe cechy? Czy nigerzaur miał wrogów? Jak podpowiada sama nazwa, nigerzaur (Nigersaurus, czyli jaszczur z Nigru) żył na obszarze, gdzie dziś rozciąga się Niger. Skamieniałości prehistorycznego gada, pochodzące ze środkowej kredy (115–105 milionów lat temu) odkryto dopiero w 1976 roku, w formacji Elrhaz, na obszarze zwanym Gadoufaoua. Nazwano je jednak dopiero 13 lat później, gdy odnalezione zostały kolejne, kompletniejsze szczątki. Nietypowy zauropod Zauropody kojarzą się przede wszystkim z największymi kolosami, jakie przemierzały Ziemię. Nie bez przyczyny. Diplodok, jeden z najlepiej poznanych przedstawicieli tego infrarzędu, osiągał długość do 35 metrów i masę do 50 ton (choć niektórzy paleontolodzy są zdania, że mógł ważyć nawet 113 ton). W porównaniu z tym kolosem, nigerzaur był ledwie „mikrusem” Dinozaur zaliczany do rodziny rebbachizaurów (Rebbachisauridae) w obrębie nadrodziny diplodokokształtnych (Diplodocoidea) mierzył około 9 metrów długości i ważył około 4 tony, czyli znacznie mniej niż jego krewni. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że długość i masa ciała nie były jedynymi cechami, które wyróżniały go na tle innych „jaszczurzych stóp.” Budowa szkieletu pozaczaszkowego Podobnie jak inne zauropody, Nigersaurus charakteryzował się długim ogonem i tułowiem, wspieranymi przez kolumnowe kończyny, umożliwiające efektywne przenoszenie ciężaru w postawie czworonożnej. Należy jednak podkreślić, że w jego anatomii występowało także wiele unikatowych adaptacji. W szkielecie pozaczaszkowym, najbardziej wyróżniającymi cechami jest liczba kręgów, ich rozmiar i wysoki stopień pneumatyczności. Nigerzaur miał krótką szyję. Co więcej, analizy wykazały, że objętość przestrzeni powietrznej (prawdopodobnie wypełnionej przez worki powietrzne połączone z układem oddechowym) w centrum kręgowym była większa niż objętość samego materiału kostnego. Oznacza to,…

nigerzaur-12efa3a.jpg
width: 1800
height: 1200

Naukowcy z Muzeum Historii Naturalnej odkryli w 2025 roku ponad 70 nowych gatunków – oto najciekawsze z nich
type: item
date: 2025-12-23T09:50:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: gatunki
subject: odkrycia
subject: paleontologia
subject: zwierzęta
description: Ponad 70 nowych gatunków – w tym pierzasty drapieżnik z ostatnim posiłkiem w brzuchu, ssak z czasów dinozaurów czy opos-miniaturka – tyle naukowcom z Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej udało się odkryć w 2025 roku. Pokazują, jak wiele jeszcze nie wiemy o naszej planecie: wybraliśmy najciekawsze z nich.
encoded: W 2025 roku badacze z Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej ogłosili opisanie ponad 70 nowych gatunków organizmów. Na liście znajdują się dinozaury, ssaki, ryby, owady, pajęczaki, morskie bezkręgowce… a oprócz nich jeden minerał. Pochodzą zarówno z ekspedycji terenowych, jak i z analiz kolekcji muzealnych. Tajemniczy torbacz z peruwiańskich Andów i pluszowa azjatycka pszczoła Jednym z najciekawszych opisanych gatunków jest Marmosa chachapoya, czyli malutki i absolutnie uroczy opos odkryty przypadkiem podczas ekspedycji po… wiewiórkę. Oposek Chachapoya zawdzięcza swoją nazwę starożytnej kulturze o tej samej nazwie, która niegdyś zamieszkiwała obszar peruwiańskich Andów. Ten drobny torbacz charakteryzuje się wyjątkowo długim nosem i ogonem i zmusił naukowców do przepisania mapy bioróżnorodności Ameryki Południowej. Wśród owadów uwagę przyciąga pszczoła Habropoda pierwolae z Wietnamu, potocznie nazywana „pluszową pszczołą”. Przyciągnęła ona uwagę swoim gęstym futrem i zaokrąglonym ciałem, co nadaje jej wyjątkowo sympatycznego charakteru. Pokazuje, jak zróżnicowany i wciąż obcy jest dla nas świat owadów! Dinozaur z ostatnim posiłkiem w brzuchu i ssak sprzed 200 mln lat Jednym z najbardziej sensacyjnych odkryć 2025 roku był pierzasty dinozaur z Chin, Huadanosaurus sinensis. Jego szczątki – po raz pierwszy raz w historii paleontologii – zachowały się z dwoma szkieletami ssaków w jamie brzusznej, co dostarczyło rzadkich dowodów na temat diety gada. Dinozaur ten żył około 125 milionów lat temu. Nie mniej interesujący jest Camurocondylus lufengensis – nowy ssak wielkości wiewiórki żyjący w Chinach w okresie wczesnej jury, między 174 a 201 mln lat temu. Badania jego szczęki rzucają nowe światło na ewolucję ssaków z okresu, w którym królowały wielkie gady. Nowy minerał z Rosji zasilił światowe zbiory Wśród odkryć z 2025 roku znajduje się także Lucasite-(La) – nowy minerał odkryty w wulkanicznej skale w Rosji. Został on oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodowe Stowarzys…

FABRIC-KOLAZ-32-36-c9a25e5.jpg
width: 2700
height: 1800

Tego wielkiego jaszczura nie powinno tam być. „Mógł czasami żywić się utopionymi dinozaurami”
type: item
date: 2025-12-17T09:29:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: gady
subject: paleontologia
description: Mozazaury zaskoczyły naukowców. Te – jak się wydawało – morskie jaszczury żyjące 66 milionów lat temu, pływały nie tylko w morzach. Okazuje się, że mozazaury, wielkości dzisiejszych autobusów, żerowały też w rzekach.
encoded: Mozazaury były imponującymi stworzeniami, które mogły osiągnąć do 11 metrów długości. Naukowcy znajdują je w osadach morskich w Ameryce Północnej, Europie i Afryce. Swoim wyglądem przypominały nieco legendarnego potwora z Loch Ness. Uważano je za drapieżniki, które mogły rywalizować z największymi orkami. Ich głowy były masywne, a szczęki i zęby bardzo solidne, co czyniło je groźnymi przeciwnikami. Ich skamieniałości są datowane na 98–66 milionów lat. Żyły więc wspólnie z dinozaurami. Tego zęba tam nie powinno być W 2022 roku w Dakocie Północnej w USA znaleziono ząb takiego olbrzyma. Odkrycia dokonano w osadach, które pozostawiła rzeka. To było ogromne zaskoczenie, ponieważ uważa się, że mozazaury żyły tylko i wyłącznie w morzu. Ząb ten spoczywał w tym samym miejscu, co szczątki innych zwierząt. Wśród nich był ząb słynnego tyranozaura (Tyrannosaurus rex) oraz szczęka krokodyla. To kazało zadać sobie naukowcom ważne pytanie: jak ząb gigantycznego gada morskiego znalazł się w rzece, razem ze zwierzętami lądowymi i rzecznymi? Wnioski opublikowali na łamach czasopisma „BMC Zoology”. Chemiczne ślady słodkiej wody Aby rozwiązać tę zagadkę, międzynarodowy zespół badaczy użył specjalnej metody. Wykonano analizy izotopów. Izotopy to różne odmiany tych samych pierwiastków. Zbadano chemiczny skład szkliwa zęba mozazaura. Porównano go ze szczątkami T. reksa i krokodyla, które miały podobny wiek – około 66 milionów lat. Kluczowe były proporcje izotopów tlenu i strontu. Okazało się, że ząb mozazaura zawierał więcej lżejszego izotopu tlenu. A to jest typowe dla zwierząt żyjących w wodzie słodkiej. Wskazywał na to również wynik pomiaru strontu. Dieta jaszczura to również dinozaury Badacze przeanalizowali też izotopy węgla. Zazwyczaj pokazują one to, co jadło zwierzę. U tego mozazaura poziom tego składnika był wyższy niż u wszystkich znanych mozazaurów, dinozaurów i krokodyli. Sugeruje to, że ten gad nie nurkował głęboko. – Mógł czasami żywić się utopionymi dinozaurami – mówi dr Mel…

The-Hell-Creek-Mosasaur-reconstruction-by-Christopher-DiPiazza-497e23c.jpg
width: 6427
height: 3631

W jego wymiocinach naukowcy odkryli coś niezwykłego. Tak poznaliśmy nowy gatunek
type: item
date: 2025-12-14T11:15:45.000Z
creator: Riley Black
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: historia
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: skamieniałości
description: Nowy gatunek pterozaura znaleziono w skamieniałych wymiocinach dinozaura. To jedno z najbardziej zaskakujących odkryć ostatnich lat. Pokazuje ono, że nawet wydaliny mogą pomóc rozwikłać prehistoryczne tajemnice.
encoded: Spis treści: Czym są regurgitality i bromality? Niezwykła skamieniałość Kupy sprzed milionów lat też mają znaczenie Co dinozaury jadły naprawdę? Około 110 milionów lat temu na terenie dzisiejszej Brazylii pewien dinozaur musiał „pozbyć się ciężaru z żołądka”. W jego przewodzie pokarmowym nagromadziły się małe, ostre kostki. Utrudniały mu połykanie ryb i innych przekąsek. Mięsożerca wyrzucił śmierdzącą kulę z gardła, podobnie jak współczesne sowy pozbywają się zbitych kulek kości i sierści swoich drobnych ofiar. Z czasem bryłkę wymiocin dinozaura przykryły osady. Została zamknięta w kamieniu, aż niedawno odkryli ją paleontolodzy. W środku znajdowały się kości latającego gada, jakiego nikt wcześniej nie znał. Czas spędzony w paszczy i układzie pokarmowym mięsożercy nie był łaskawy dla szkieletu ofiary. Mimo tej wyboistej drogi do zapisu kopalnego kości – głównie fragmenty szczęk i zęby – zachowały się wystarczająco dobrze, by rozpoznać w nich nieoczekiwany gatunek pterozaura. Zwierzę odcedzało drobne organizmy z wody, podobnie jak dzisiejsze flamingi. Paleontolożka Aline Ghilardi z Universidade Federal do Rio Grande do Norte wraz ze współpracownikami nadała mu nazwę Bakiribu waridza, opisując znalezisko na początku tego roku. – To nie była po prostu skamieniała konkrecja zawierająca nowy gatunek rzadkiego pterozaura, lecz wyjątkowy skamieniały ślad – regurgitalit – mówi Ghilardi. Czym są regurgitality i bromality? Regurgitality i inne skamieniałe treści z przewodu pokarmowego należą do szerszej kategorii skamieniałości zwanych bromalitami. Choć mogą brzmieć odpychająco, masy wydalane przez dinozaury i inne prehistoryczne stworzenia dają bezpośredni wgląd w ich dietę. Pokazują, jak działały ich narządy wewnętrzne. Ujawniają też, jak dawno wymarłe gatunki realnie oddziaływały na siebie w pradawnych ekosystemach. Niezwykła skamieniałość W przypadku Bakiribu odkrycie pterozaura było dziełem szczęśliwego zbiegu okoliczności. – Kiedy mój student William po raz pierwszy poka…

2025-12-09-133203-How-dinosaur-vomit-has-solved-these-prehistoric-mysteries--National-Geographic--cfd8169.png
width: 1394
height: 758

Rekordowe odkrycie ze świata dinozaurów. W Boliwii odkryto tysiące śladów
type: item
date: 2025-12-05T06:55:32.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: boliwia
subject: dinozaury
subject: odkrycia
subject: paleontologia
description: Naukowcy z kalifornijskiego Geoscience Research Institute odkryli miejsce świadczące o wyjątkowej aktywności dinozaurów. Skala tego znaleziska nie ma odpowiednika w dotychczasowych odkryciach. Zaskakuje również różnorodność sposobów poruszania się teropodów, co potwierdzają pozostawione przez nie ślady.
encoded: „Gdziekolwiek spojrzysz, ziemia pokryta jest śladami dinozaurów”. Tymi słowami członek naukowego zespołu Geoscience Research Institute, Raúl Esperante, opisuje teren, na którym odkryto rekordową liczbę śladów dinozaurów. Boliwijskie znalezisko stanowi nie tylko paleontologiczny fenomen ze względu na swoją skalę, lecz także dostarcza dowodów na to, jak intensywnie wykorzystywane były te obszary przez prehistoryczne gady w krótkim czasie. Boliwijski Park Jurajski – gdzie doszło do znaleziska? Prace paleontologiczne miały miejsce na stanowisku Carreras Pampas w Parku Narodowym Torotoro w Boliwii. Obszar ten, położony w centralnej części kraju, zajmuje około 165–166 km². Torotoro, poza zapierającymi dech w piersiach widokami Andów, znane jest z licznych pozostałości po aktywności dinozaurów. W okresie późnej kredy tereny te stanowiły miękką równinę błotną położoną w pobliżu linii brzegowej płytkiego morza lub dużego zbiornika wodnego. Osady mułowo-wapienne, z których zbudowane było podłoże, działały jak naturalny odlewowy materiał, dokładnie zachowując kształt m.in. stóp zwierząt. Dzięki wyschnięciu tych osadów oraz późniejszemu wypiętrzeniu Andów, które podniosło dawną równinę na wysokość ponad 2 500 metrów, dziś możemy podziwiać tysiące śladów pozostawionych przez prehistoryczne gady. Prehistoryczna autostrada i basen – co udało się odkryć? Naukowcy naliczyli około 16 600 odcisków. Większość z nich to ślady pozostawione przez teropody – dwunożne dinozaury drapieżne, do których należy choćby dobrze znany tyranozaur. Na boliwijskim stanowisku paleontologicznym zaobserwowano ślady dinozaurów o bardzo zróżnicowanych rozmiarach – odcisków mających od niespełna 10 do ponad 30 centymetrów. Znaleziska obejmują nie tylko odciski stóp, lecz także ślady ogonów, które ciągnęły się za poruszającymi się prehistorycznymi gadami. Prawdopodobnie, ze względu na grząskie podłoże, zwierzęta zapadały się w osad, co powodowało kontakt ogona z powierzchnią. Odciski dinozaurów w niektórych p…

GettyImages-1232673327-5fc38b6.jpg
width: 3554
height: 2666

Czym był nanotyrannus? Ta skamieniałość podzieliła naukowców
type: item
date: 2025-11-08T08:14:45.000Z
creator: Nicholas St. Fleur
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: skamieniałości
description: Nanotyrannus to nie młodociany T. rex, lecz zupełnie nowy gatunek – twierdzą naukowcy, którzy właśnie opublikowali przełomowe wyniki badań w „Nature”. Czy to koniec wieloletniego sporu?
encoded: Spis treści: Skamieniałość, która zmieniła wszystko Przełomowe badanie Zanno i Napoli Dueling Dinosaurs – okaz, który wszystko zmienił Kości, zęby i tomografia Co dalej z nanotyrannusem? Po dekadach gorących dyskusji badacze twierdzą, że skamieniałości uznawane dotąd za młodociane okazy T. reksa w rzeczywistości należą do smuklejszego, odrębnego gatunku tyranozaura. Jednym z najbardziej polaryzujących problemów paleontologii jest nastoletni Tyrannosaurus rex z kryzysem tożsamości – i dwoje naukowców mówi, że go rozwiązali. Skamieniałość, która zmieniła wszystko W 1942 roku badacze z Cleveland Museum of Natural History znaleźli w formacji Hell Creek w Montanie czaszkę niewielkiego teropoda. Po tym, jak w 1988 roku sklasyfikowano ją jako nowy gatunek Nanotyrannus lancensis, czaszka wywołała cztery dekady zaciekłego sporu. Czy takie skamieniałości niewielkich, smukłych tyranozaurów to po prostu nastoletnie wersje groźnego tyranozaura, czy całkowicie odrębny dinozaur? Teraz, po przeanalizowaniu ponad 200 skamieniałości tyranozaurów, autorzy nowego badania ogłosili, że nanotyrannus był szybkim i smukłym dinozaurem, żyjącym ramię w ramię z T. reksem u schyłku jego panowania. Wyniki opublikowano 30 października na łamach „Nature”. – Nie chcieliśmy dolewać oliwy do ognia w tej debacie. Chcieliśmy ją zakończyć – mówi Lindsay Zanno, paleontolożka z North Carolina Museum of Natural Sciences i współautorka pracy. – Postanowiliśmy przetestować to zagadnienie z każdej strony. Przełomowe badanie Zanno i Napoli Część zewnętrznych ekspertów pochwaliła rygor badania. Uznają, że może to być punkt zwrotny, który wreszcie zakończy wieloletni spór. – Nie pominęli żadnej skamieniałości – mówi Lawrence Witmer, paleontolog z Ohio University. – Wynik ich skrupulatnych analiz jest jasny i tak jednoznaczny, jak to w paleontologii możliwe – Nanotyrannus jest realny. Inni paleontolodzy ostrzegają jednak, że to odkrycie – choć przekonujące – może być jedynie kolejnym zwrotem akcji w sadze nanotyr…

2025-11-03-140933-Scientists-may-have-solved-the-mystery-of-Nanotyrannus--National-Geographic-i-j-be3bdd9.png
width: 1538
height: 863

Nowe dowody pokazują, że dinozaury miały się świetnie aż do chwili uderzenia asteroidy
type: item
date: 2025-10-27T08:02:25.000Z
creator: Riley Black
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: gady
subject: paleontologia
subject: zwierzęta
description: Dinozaury przed wymarciem wcale nie były w odwrocie – wręcz przeciwnie. Nowe skamieniałości znalezione w stanie Nowy Meksyk sugerują, że te pradawne gady miały się świetnie niemal do samego końca.
encoded: Spis treści: Co działo się tuż przed tym kataklizmem? Nowe datowanie skamieniałości z Nowego Meksyku Dinozaury z Nowego Meksyku żyły niemal do samego końca epoki kredy Różnorodne i tętniące życiem dinozaury Co wiemy o dinozaurach z ostatnich milionów lat kredy? Około 66 milionów lat temu, podczas wiosny na półkuli północnej, asteroida o średnicy sześciu mil uderzyła w dzisiejszy półwysep Jukatan. Katastrofa ta doprowadziła do wyginięcia 75 procent gatunków na Ziemi, w tym prawie wszystkich dinozaurów, z wyjątkiem ptaków dziobatych. Co działo się tuż przed tym kataklizmem? Samo uderzenie było druzgocące. Jego następstwa – apokaliptyczne. Ale co działo się tuż przed tym kataklizmem? Paleontolodzy od dawna debatują, czy wielkie gady były już w odwrocie, gdy uderzyła asteroida, czy może wciąż miały się dobrze i ewoluowały w nowe gatunki dinozaurów. Skamieniałości z Nowego Meksyku, datowane na około 340 tysięcy lat przed uderzeniem, rysują wyraźny obraz: dinozaury miały się świetnie aż do samego momentu katastrofy. Wśród dinozaurów dominujących na terenach dzisiejszego Nowego Meksyku w tamtym czasie były prawdziwe olbrzymy, jak alamozaur – ogromny, długoszyi roślinożerca. – Wyobrażam sobie taką scenę: w jednej chwili dinozaur wielkości odrzutowca trząsł ziemią pod swoimi krokami. W następnej – cała Ziemia zatrzęsła się od energii wyzwolonej przez asteroidę – mówi współpracujący z National Geographic prof. Stephen Brusatte, paleontolog z Uniwersytetu w Edynburgu i współautor badania. Badania prowadzone przez zespół prof. Brusatte zmieniają nasze myślenie o ostatnich dniach dinozaurów. Odkrycie opublikowane w czasopiśmie „Science” wspiera tezę, że dinozaury w Ameryce Północnej nie były w odwrocie, gdy doszło do katastrofy. Badanie dostarcza również wglądu w różnorodność gatunków dinozaurów, które zamieszkiwały południowo-zachodni region Ameryki Północnej pod koniec okresu kredowego. Nowe datowanie skamieniałości z Nowego Meksyku Większość tego, co paleontolodzy wiedzą o lo…

dinozaury-przed-wymarciem-c681f24.jpg
width: 2813
height: 1875

Miał ludzką zręczność i siłę goryla. Jego skamieniałe dłonie piszą historię ewolucji
type: item
date: 2025-10-21T14:15:36.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Nauka
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: historia
subject: paleontologia
subject: wykopaliska
description: Był znacznie silniejszy niż człowiek współczesny, choć dorównywał nam zręcznością i potrafił wytwarzać narzędzia. Odkrycie skamieniałych dłoni wymarłego hominina jest jak powrót do miejsca, w którym nasi przodkowie łączyli cechy małp człekokształtnych z nowymi możliwościami ewolucyjnymi.
encoded: Paleontolodzy odnaleźli parę skamieniałych dłoni należących do zagadkowego, wymarłego hominina – istoty należącej do linii ewolucyjnej człowieka po jej rozdzieleniu się z linią szympansów, żyjącej około 1,5 miliona lat temu. Mowa o Paranthropus boisei, odkrytym po raz pierwszy w 1959 roku przez archeolożkę Mary Leakey w wąwozie Olduvai w Tanzanii. Zręczny jak człowiek Czaszka tego gatunku znajdowała się obok kamiennych narzędzi, co sugeruje, że homininy te były zręczne, inteligentne i są jednymi z najstarszych przodków człowieka potrafiącymi wytwarzać narzędzia. Mowa o tzw. narzędziach olduwajskich, czyli prostych kamiennych przedmiotach wykonanych z odłupanych fragmentów skał. Ostre odłupki służyły do cięcia mięsa, skórowania i obróbki drewna. Pojawiły się około 2,6 miliona lat temu, głównie we wschodniej Afryce (wąwóz Olduvai w Tanzanii – od którego pochodzi nazwa), potem w innych częściach Afryki i dalej w Eurazji. Zdaniem naukowców narzędzia kultury olduwajskiej wyznaczają początek technologii w historii naszego gatunku oraz dowodzą, że homininy potrafiły planować, wykorzystywać środowisko i przetwarzać surowce. Odkrycia babki i wnuczki Niestety, w przypadku pierwszego odkrycia P. boisei w 1959, potwierdzenie tej tezy było niemożliwe, bo w odkrytych szczątkach brakowało rąk. Dopiero teraz odnalezienie pary dłoni P. boisei potwierdziło zręczność naszych przodków. Co ciekawe odkrycia tego dokonała wnuczka Mary Leakey – Louise Leakey, paleontolożka z Uniwersytetu Stony Brook w Nowym Jorku. Wraz ze swoją grupą badawczą odnalazła niepełny szkielet osobnika P. boisei w okolicach jeziora Turkana w Kenii. W tym m.in. dłonie, czaszkę oraz fragmenty stóp należące prawdopodobnie do samca. Dodajmy, że odnalezienie w miarę kompletnej dłoni hominina to niezwykle rzadkie wydarzenie. Żelazny uścisk dłoni Według członkini zespołu, Carrie Mongle, dłonie miały proporcje zbliżone do ludzkich i prostsze palce niż u wcześniejszych gatunków homininów. – Są mniej więcej tej samej wielk…

composite-hand-e86d215.jpg
width: 1202
height: 802

Raj dla paleontologów – na tym obszarze świata żyła rekordowa ilość dinozaurów
type: item
date: 2025-10-21T05:30:09.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: brazylia
subject: dinozaury
subject: paleontologia
description: Na terenie dzisiejszej Brazylii mogło żyć nawet 80 różnych gatunków dinozaurów: to zdecydowanie więcej, niż jeszcze do niedawna zakładali naukowcy. W ich odkryciu pomogły… powodzie. Południowoamerykański kraj to nowe królestwo dinozaurów.
encoded: Najnowsza publikacja paleontologa i biologa Felipe Alvesa Eliasa z Muzeum Zoologii na Uniwersytecie Sao Paulo udowadnia, że na terenie Brazylii żyło około 80 różnych gatunków dinozaurów. To o 33% więcej, niż wcześniej zakładali naukowcy. Brazylia pełna starożytnego życia Liczba rozpoznanych gatunków dinozaurów występujących w największym kraju Ameryki Południowej wzrosła w sierpniu 2025 roku do 80 – tak możemy przeczytać w publikacji Animais Pré-Históricos do Brasil dotyczącej występowania prehistorycznych zwierząt w Brazylii. To sprawia, że łączna przedwiecznych stworzeń wzrasta do blisko 1000 gatunków, co czyni ten teren jednym z ciekawszych paleontologicznie na całym świecie. Alves Elias wyjaśnia na łamach książki, że wciąż odkrywane skamieliny dinozaurów dowodzą ogromnego urozmaicenia brazylijskiej fauny w okresie od 150 do 233 mln lat temu. Jak odkrywa się nowe gatunki dinozaurów? Paleontolodzy systematycznie badają związane z dinozaurami znaleziska: odciski stóp, tropy czy inne ślady działalności wielkich gadów. Najcenniejsze są jednak zachowane szczątki kopalne, takie jak kości i zęby. Wiele z nich udało odkryć i zidentyfikować przy współpracy ze speleologami – odnajdywano je w brazylijskich jaskiniach, do których zostały naniesione w wyniku… powodzi. To kreatywne podejście pozwoliło poznać 20 nowych gatunków. Dinozaury w całej Ameryce Południowej Nowe odkrycia pokazują, że wielkie gady zamieszkiwały także te obszary Ameryki Południowej, których się po nich nie spodziewano. Liczne skamieliny zostały odnalezione w Bacia de Santos w stanie Sao Paulo, który do tej pory uważano za rejon zbyt suchy dla bytowania dinozaurów. Duże zróżnicowanie gatunków w regionie wynika z tego, że wiele milionów lat temu Ameryka Południowa tworzyła wraz z Afryką Gondwanę – południowy kontynent, który rozpadł się na skutek ruchów płyt tektonicznych około 180 mln lat temu. Ostatecznie tereny dzisiejszej Brazylii oddzieliły się od Czarnego Lądu około 145 mln lat temu, „zabierając” ze …

shutterstock2356028597-ee89de8.jpg
width: 5472
height: 3648

Te gigantyczne małpy człekokształtne mierzyły nawet 3 metry wysokości. Co się z nimi stało?
type: item
date: 2025-10-19T10:58:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: małpy
subject: paleontologia
subject: ssaki
description: Wszystko, co wiemy o gigantopitekach, pochodzi się z analizy 1300 zębów, kilku fragmentów żuchwy i kości ramienia. Ale już to pozwoliło ustalić, że jeszcze 100 tysięcy lat temu po Ziemi chodziły małpy człekokształtne o wzroście przekraczającym trzy metry. Niektórzy sądzą, że to właśnie do nich odnoszą się legendy o Yeti i Wielkiej Stopie.
encoded: Spis treści: Między gorylem a orangutanem Jak wyglądał gigantopitek? Gigantopithecus blacki Mniejszy kuzyn giganta Czy gigantopitek to Wielka Stopa? Równo 90 lat temu spacerujący po Hong Kongu paleontolog i ekspert ds. ewolucji hominidów Gustav von Koenigswald odnalazł w jednej z tradycyjnych chińskich aptek niezwykle duży ząb trzonowy. Zęby takie były stosowane w tradycyjnej chińskiej medycynie i określane jako „kości smoka”. Jednak dobrze orientujący się w anatomii małp człekokształtnych von Koenigswald szybko zorientował się, że ząb musi należeć do wyjątkowo dużego gatunku małp. Tak na kartach historii ewolucji pojawiła się nazwa Gigantopithecus – dosłownie „wielka małpa”. Między gorylem a orangutanem Od czasu odkrycia von Koenigswalda z 1935 roku odnaleziono ponad 1300 kolejnych zębów, głównie na rynku medycyny tradycyjnej. Udało się odnaleźć także kilka żuchw, które pozwoliły naukowcom zrekonstruować część wyglądu zwierzęcia. Niestety, nie znaleziono dotąd innych elementów szkieletu poza fragmentem kości ramienia. Mimo to, badacze, bazując na odnalezionych kościach oraz skamieniałościach innych małp człekokształtnych, byli w stanie zrekonstruować gigantopiteka, a nawet określić, jaki styl życia mógł wieść. Brak kompletnych szkieletów sprawia, że rekonstrukcje mogą być obarczone błędami. Gigantopiteka często przedstawia się na wzór goryla – największej współczesnej małpy – choć, co istotne, budowa żuchwy gigantopiteków wydaje się bliższa orangutanom. Właśnie to spowodowało, że te olbrzymie wymarłe małpy zostały sklasyfikowane w podrodzinie Ponginae, razem z orangutanami (Pongo). Badanie z 2019 roku, które przeanalizowało DNA zęba skamieniałego sprzed 1,9 mln lat, potwierdziło, że Gigantopithecus i Pongo miały wspólnego przodka i że oba rodzaje oddzieliły się od siebie od 10 do 12 mln lat temu. Jak wyglądał gigantopitek? Najprawdopodobniej poruszał się na czterech kończynach w pozycji pochylonej (jak inne małpy człekokształtne), choć mógł czasami wstawać na dwie …

gigantopithecus-d5bdddb.jpg
width: 2813
height: 1875

Pojawił się nowy władca mórz. U wybrzeży Wielkiej Brytanii odnaleziono szkielet nieznanego ichtiozaura
type: item
date: 2025-10-18T10:16:22.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: ichtiozaur
subject: jura
subject: paleontologia
subject: skamieniałości
subject: wielka brytania
description: Ichtiozaury rządziły morzami przed milionami lat i wciąż wiele o nich nie wiemy. Być może skomplikowana mozaika zaczęła się właśnie składać w całość: wszystko dzięki odkryciu niemal kompletnego szkieletu tego pradawnego gada u brzegów Wielkiej Brytanii.
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze opublikowali w czasopiśmie „Papers in Palaeontology” pracę, która szczegółowo opisuje odnaleziony na brytyjskim wybrzeżu szkielet nigdy wcześniej nierozpoznanego ichtiozaura. To zwierzę, które przed milionami lat rządziło morzami i stanowi brakujące ewolucyjne ogniwo. Morski gad wielkości delfina Niemal kompletny szkielet gada odnaleziono w angielskim hrabstwie Dorset. Jego wielkość porównano z rozmiarem delfina i nazwano Xiphodracon goldencapensis, czyli Miecznikowym Smokiem z Dorset – na cześć miejsca znalezienia. Jest on nowym i niezwykle rzadkim gatunkiem ichtiozaura. Po szczegółowych badaniach okazało się, że zwierzę stanowi lukę w ewolucyjnym zapisie kopalnym ichtiozaurów. Co więcej, szczątki noszą ślady, które mogą być pozostałościami po jego ostatnim posiłku. Jest prawdopodobnie najbardziej kompletnym prehistorycznym gadem na świecie z okresu pliensbachu: trzeciego piętra dolnej jury. Pochodzi więc sprzed około 190 mln lat. Znalezisko z Wybrzeża Jurajskiego Wzdłuż brytyjskiego Wybrzeża Jurajskiego, znajdującego się na południe od Bristolu i wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO, odnajdywano kiedyś tysiące skamieniałości ichtiozaurów – głównie w czasach pionierskiej paleontolog Mary Anning. Jednak odkrycie opisywanego dzisiaj wczesnojurajskiego gada jest pierwszym od ponad 100 lat. Szkielet odnaleziono w 2001 roku w pobliżu Golden Cap w Dorset, ale dopiero niedawno został szczegółowo przeanalizowany przez paleontologów. W jego skład wchodzi czaszka z ogromnym oczodołem i długim, przypominającym miecz pyskiem – stąd wzięła się nazwa gada. Stwierdzono, że zwierzę miało około 3 metrów długości i żywiło się rybami oraz kałamarnicami. Okaz ma zostać wystawiony w Królewskim Muzeum Ontario w Toronto w Kanadzie. Czym były ichtiozaury? Trzeba tu powiedzieć, że ichtiozaury nie były dinozaurami. To morskie gady, których od lądowych kuzynów różniło przede wszystkim środowisko życia: władały morzami i oceanami, podczas gdy…

FABRIC-KOLAZ-32-6-1f16422.jpg
width: 2700
height: 1800

Niewielka rybka z czasów dinozaurów to przodek karpia. Odkrycie sprzed milionów lat
type: item
date: 2025-10-07T06:33:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: karp
subject: paleontologia
subject: ryby
description: Zwykle, kiedy myślimy o czasach T. rexa, stają nam przed oczami gigantyczne dinozaury. Ale najnowsze odkrycie naukowców z tego okresu to malutka, 4-centymetrowa rybka. Stanowi klucz do poznania pochodzenia większości znanych dziś ryb słodkowodnych, w tym karpi i sumów.
encoded: – Dinozaury są dość ekscytujące, więc poświęcono im dużo czasu i wysiłku. Dzięki temu wiemy wiele o tym, jak wyglądały, ale zaledwie liznęliśmy temat, jeśli chodzi o zrozumienie różnorodności prehistorycznych ryb słodkowodnych – mówi dr Don Brinkman, który analizował nowo opisaną skamieniałość. Wygląda na to, że teraz paleontolodzy poczynili ważny krok w tym kierunku. Odkryli nieznany gatunek ryby słodkowodnej, która była praprzodkiem m.in. dzisiejszego karpia. Maleńka ryba z czasów dinozaurów Skamieniałość odkryta w kanadyjskiej Albercie jest niewielka. Ryba miała zaledwie 4 cm długości. Nazwano ją Acronichthys maccagnoi. Opisano ją właśnie na łamach prestiżowego czasopisma „Science”. Szczątki tej ryby dostarczają nowych informacji na temat pochodzenia i ewolucji ryb otwartopęcherzowych, do których należą obecnie dwie trzecie wszystkich gatunków słodkowodnych, w tym sumy czy karpie. Okaz pochodzi z późnej kredy, około 100,5–66 milionów lat temu, czyli z czasów, w których żyły dinozaury, w tym na przykład słynny tyranozaur. Znaczenie odkrycia To znalezisko jest ważne z kilku powodów. Po pierwsze – to nieznany nauce gatunek. Po drugie, znalezisko to sugeruje, że transformacja gatunków morskich do słodkowodnych nastąpiło co najmniej dwukrotnie w trakcie ewolucji ryb otwartopęcherzowych. – Acronichthys jest tak ekscytujący, ponieważ wypełnia lukę w naszej historii nadrzędu ryb otwartopęcherzowych. Jest najstarszym północnoamerykańskim przedstawicielem tej grupy. Dostarcza niesamowitych danych, które pomagają udokumentować pochodzenie i wczesną ewolucję tak wielu żyjących obecnie ryb słodkowodnych – wyjaśnia współautor artykułu, prof. Neil Banerjee. Zagadka rozprzestrzenia ryb słodkowodnych To, jak zbudowana była ta niewielka ryba umożliwiło zobrazowanie wykonane z pomocą mikrotomografu komputerowego. Dostrzeżono pierwsze cztery kręgi zmodyfikowane w taki sposób, aby przekazywać drgania z pęcherza pławnego do „ucha”. Pęcherz pławny to organ wypełniony gazem, który pozwa…

FABRIC-KOLAZ-32-1-cd94519.jpg
width: 1688
height: 1125

Czy to wąż, czy jaszczurka? Niezwykłe odkrycie sprzed milionów lat
type: item
date: 2025-10-02T13:50:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: gady
subject: paleontologia
subject: węże
description: To zwierzę do tej pory nieznane nauce, które żyło 167 milionów lat temu, miało cechy węża i jaszczurki jednocześnie. Badacze odkryli jego szczątki na malowniczej szkockiej wyspie Skye. Stanowi dowód na to, że ewolucja nadal jest dla nas pełna zagadek.
encoded: Do odkrycia skamieniałości doszło w 2016 roku. Ale dopiero bliższa analiza ujawniła rangę tego znaleziska. Stig Walsh z National Museums Scotland, który natknął się na nieznane zwierzę sprzed milionów lat, uczestniczył w ekspedycji na wyspie Skye w Szkocji, która badała jurajskie skamieniałości. Po wydobyciu okazu naukowcy spędzili prawie 10 lat na jego preparowaniu. Zastosowali tomografię komputerową (CT) oraz wysokowydajne promienie rentgenowskie w Europejskim Ośrodku Synchrotronu w Grenoble we Francji, aby dokładnie przeanalizować skamieniałość. Wnioski przeszły oczekiwania badaczy. Odkrycie „fałszywego węża” Na łamach „Nature” ukazała się właśnie praca autorstwa badaczy z USA, Wielkiej Brytanii i Francji na temat tej skamieniałości. Okazało się, że mamy do czynienia z nieznanym nauce gatunkiem zwierzęcia łączącego cechy węża i jaszczurki – jest to jedna z najstarszych jaszczurek kopalnych, jakie kiedykolwiek znaleziono. Nazwano ją Breugnathair elgolensis, czyli „fałszywy wąż Elgola”, nawiązując do obszaru na szkockiej wyspie Skye, gdzie został odkryty. Breugnathair, mierzący prawie 40 cm długości od głowy do ogona, był jedną z największych jaszczurek w swoim ekosystemie. Prawdopodobnie polował na mniejsze jaszczurki, a nawet młode dinozaury. Wąż czy jaszczurka? Pytania o ewolucję wczesnych zwierząt Dlaczego to zwierzę jest dla naukowców dziwne? Otóż żyło około 167 milionów lat temu i charakteryzuje się zagadkowym zestawem cech obserwowanych u węży i ​​gekonów – dwóch bardzo odległych krewnych. Breugnathair miał szczęki przypominające te należące do węża i haczykowate, zakrzywione zęby, podobne do zębów współczesnych pytonów, w połączeniu z krótkim ciałem i w pełni ukształtowanymi kończynami jaszczurki. Znaczenie odkrycia wężojaszczura Jak wyjaśnia Roger Benson, główny autor badania i kustosz Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku, Breugnathair elgolensis ma wężopodobne cechy zębów i szczęk, ale pod innymi względami jest zaskakująco prymitywny. –…

Low-ResFinal-Jurassic-lizard-illustrationMick-Ellison-1961c83.jpg
width: 700
height: 551

Odkryto najstarsze zwierzęta na Ziemi. Żyły w oceanach, ponad pół miliarda lat temu
type: item
date: 2025-09-30T13:28:15.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: paleontologia
subject: życie
description: Najstarsze zwierzęta zostawiły po sobie nie skamieniałości, ale unikalne ślady chemiczne. Zespół badaczy z MIT i Caltech odkrył w skałach rzadkie substancje, które wskazują na pradawne gąbki. Potomkowie tych organizmów żyją na Ziemi do dziś.
encoded: Geochemicy odkryli nowe ślady pierwszych zwierzęcych organizmów, w skałach sprzed 541 milionów lat. Badano tzw. skamieniałości chemiczne czyli ślady związków organicznych, które kiedyś były częścią żywych organizmów i zachowały się w osadach. W skład zespołu weszli m.in. Lubna Shawar (Caltech), Roger Summons (MIT), Gordon Love (UC Riverside) i Paco Cárdenas (Uniwersytet w Uppsali). Gąbki – pionierki życia Ślady te wskazują na to, że jednymi z pierwszych zwierząt na Ziemi były stworzenia podobne do dzisiejszych morskich gąbek. W skałach badacze znaleźli specyficzne, trwałe formy steroli (należy do nich m.in. cholesterol). Takie cząsteczki występują w błonach komórkowych złożonych, wielokomórkowych organizmów. Znalezione w pradawnych osadach cząsteczki były podobne do występujących we współczesnych gąbkach z gromady demospongiae. Po polsku to gąbki pospolite, różnoszkieletowe lub niewapienne. Dzisiejsze gąbki pospolite występują w oceanach całego świata. To miękkie, porowate organizmy, nieustannie filtrujące wodę w poszukiwaniu drobinek pokarmu. Przeważnie żyją w koloniach, czasami o ogromnych rozmiarach. Jak wyglądały pierwsze gąbki? – Nie wiemy dokładnie, jak te organizmy wyglądały, ale z całą pewnością żyły w oceanie, miały miękkie ciała i przypuszczamy, że nie posiadały szkieletu krzemionkowego – mówi Roger Summons, profesor geobiologii na Wydziale Nauk o Ziemi, Atmosferze i Planetach (EAPS) MIT. Odkrycie dostarcza kolejnych, mocnych argumentów, że to właśnie gąbki były pierwszymi zwierzętami, które pojawiły się przed gwałtowną eksplozją życia w okresie kambru (ok. 538-486 mln lat temu). Ślady pragąbek w skałach z całego świata W 2009 r., w skałach z Omanu z datowanych na okres ediakaru (635–541 mln lat temu), także odkryto ślady steroli. Był to pierwszy dowód na obecność gąbek jeszcze przed pojawieniem się innych organizmów wielokomórkowych. Jednak początkowo sądzono, że związki te powstały w wyniku innych procesów biologicznych, lub nawet geologicznych. Tym raze…

AdobeStock9201408661-7c5226e.jpeg
width: 4000
height: 3000

Naukowcy „ostrzelali” laserem dinozaurze jajo. Jaki był cel?
type: item
date: 2025-09-22T10:19:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: chiny
subject: dinozaury
subject: paleontologia
subject: skamieniałości
description: Określenie wieku skamieniałych jaj dinozaurów jest dla paleontologów sporym wyzwaniem. Chińscy badacze postanowili „ostrzelać” jedno z nich laserem. Ale nie był to rezultat ich frustracji, lecz próba sprawdzenia nowoczesnej metody naukowej.
encoded: Duże skupiska jaj dinozaurów są wyjątkowymi miejscami na paleontologicznej mapie świata. Jednym z nich jest stanowisko Qinglongshan w Kotlinie Yunyang w środkowych Chinach. Naukowcy zlokalizowali tam tysiące skamieniałych jaj sprzed dziesiątków milionów lat. Wyzwaniem jest precyzyjne określenie ich wieku. Laserem w jajo Istnieje niewiele metod, które umożliwiają precyzyjne wydatowanie jaj dinozaurów. Teraz, po raz pierwszy na potrzeby paleontologii, naukowcy zastosowali nową metodę datowania jaj dinozaurów, polegającą na „strzelaniu” laserami do fragmentów skorup jaj. To badanie chińscy eksperci opisali na łamach czasopisma „Frontiers in Earth Science”. Wykorzystano dwie skamieniałe skorupki ze stanowiska Qinglongshan. Pobrana próbka skamieniałości wypełnionego kalcytem jaja dinozaura pochodziła ze skupiska 28 jaj osadzonych w mułowcu z brekcją. Co ciekawe, jajo poddane badaniu wcale nie było gigantyczne. W najdłuższej osi mierzyło niecałe 20 cm, czyli mniej więcej tyle, ile jaja żyjących dzisiaj strusiów. Laser „wyczytał”, że jajo pochodzi z okresu późnej kredy w erze mezozocznej, co oznacza, że ​​ma około 85 milionów lat. To bardzo ciekawy dla paleontologów okres. Wówczas Ziemię nękała rozległa aktywność wulkaniczna. Jak działa nowa metoda? Zastosowana metoda to spektrometria masowa ze źródłem plazmowym sprzężonym indukcyjnie z wieloma kolektorami. Brzmi dość skomplikowanie, ale polega na pomiarze pierwiastków uranu i ołowiu, które działają w skamieniałości jak wbudowany zegar. – Użyliśmy mikrolasera do badania próbek skorupek jaj, odparowując minerały węglanowe w aerozol. Następnie analizujemy je za pomocą spektrometru masowego, aby zliczyć atomy uranu i ołowiu. Ponieważ uran rozpada się na ołów w stałym tempie, byliśmy w stanie obliczyć wiek, mierząc ilość zgromadzonego ołowiu – to jak zegar atomowy dla skamieniałości” – wyjaśniła dr Bi Zhao, badaczka w Hubei Institute of Geosciences. Co trzeba wiedzieć o Qinglongshan Przebadane przez ekspertów jajo pochodzi z p…

InteriorofQinglongshanDinosaurEggFossilMuseum.CreditDr.BiZhao-4f08bc6.jpg
width: 1267
height: 869

DNA bakterii sprzed miliona lat wyizolowano ze szczątków mamuta. To dentystyczna zagadka
type: item
date: 2025-09-04T08:03:34.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: mamuty
subject: paleontologia
description: Czy mamuty też cierpiały z powodu bólu zębów? Naukowcy twierdzą, że to możliwe – w szczątkach mamutów zidentyfikowano jedne z najstarszych na świecie i bliskich współczesnym drobnoustrojów, które mogły wywoływać choroby jamy ustnej – i nie tylko – u tych wielkich ssaków.
encoded: Szwedzcy naukowcy odkryli w skamieniałych zębach mamutów DNA bakterii, które odpowiedzialne były za ich choroby. To jedne z najstarszych pozostałości drobnoustrojów, jakie udało się kiedykolwiek odnaleźć. Co udało się dzięki nim ustalić? Mamucia próchnica Badacze z Centrum Paleogenetyki, będącego efektem współpracy Uniwersytetu Sztokholmskiego i Szwedzkiego Muzeum Historii Naturalnej, przeprowadzili bardzo interesujące badanie na pograniczu archeologii i… stomatologii. Przeanalizowali 483 skamieniałości mamutów – niektóre z nich liczyły sobie ponad milion lat. Skupili się głównie na ich zębach, wykorzystując zaawansowane techniki bioinformatyczne. Dzięki temu udało im się wskazać mikroorganizmy współistniejące z wielkimi ssakami i odróżnić je od tych, które zasiedliły szczątki po śmierci. Wcześniej było to niezwykle trudne. – Wyobraź sobie, że trzymasz w ręku liczący milion lat ząb mamuta. A co, gdybym powiedział ci, że wciąż nosi ślady starożytnych mikrobów, które żyły razem z nim? Nasze wyniki przesuwają badania DNA drobnoustrojów o milion lat wstecz, otwierając nowe możliwości eksploracji tego, jak mikroby związane z żywicielami ewoluowały razem z nimi – mówi Banjamin Guinet z Centrum Paleogenetyki, główny autor badania. Niezwykłe znalezisko w zębach mamutów Naukowców udało się wyróżnić sześć osobnych grup drobnoustrojów stale związanych z mamutami. Były to bakterie spokrewnione m.in. z Actinobacillus, Pasteurella, Streptococcus i Erysipelothrix. Wiele z nich mogło bezpośrednio szkodzić mamutom. Inne, współczesne bakterie spokrewnione z Pasteurella odpowiedzialne są np. z śmiertelne epidemie słoni, które są najbliższymi żyjącymi krewnymi mamutów. Ból zębów mógł być więc najmniejszym wymiarem kary. – Daje nam to wgląd w to, jak mikroorganizmy wpływały na adaptację, choroby i wymieranie w ekosystemach plejstoceńskich – przekazuje Tom van der Valk, badacz z Centrum Paleogenetyki. DNA bakterii wrotami do kolejnych badań – Otwiera to nowy rozdział w zrozumieniu biolog…

shutterstock420279244-8167423.jpg
width: 5184
height: 2728

Ten niesamowity dinozaur miał najostrzejszy pancerz, jaki kiedykolwiek stworzyła natura
type: item
date: 2025-08-29T14:19:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: gady
subject: paleontologia
description: Żyjące ponad 165 milionów lat temu groźne ankylozaury były potężnie uzbrojone. Ale najstarszy znany uczonym ze skamieniałości egzemplarz nosił najbardziej rozbudowany pancerz, jaki kiedykolwiek odkryto. Twarde i ostre kolce wyrastały nie tylko wzdłuż ciała i na zakończonym maczugą ogonie. Gad miał także spektakularne pierścienie ogromnych kolców otaczające szyję i biodra.
encoded: – Spędziłam całą karierę badając opancerzone dinozaury, ale nigdy nie widziałam czegoś podobnego – powiedziała paleontolożka Susannah Maidment z londyńskiego Muzeum Historii Naturalnej w rozmowie z portalem „ScienceAlert”. – Było tam tak wiele kształtów i rozmiarów kolców. Niektóre łączyły się, tworząc złożone, kolczaste struktury. Znaleźliśmy kilka żeber z przytwierdzonymi do górnych powierzchni kolcami, łezkowate płyty i całą masę elementów, których w ogóle nie potrafiłam zidentyfikować. A potem był ten kołnierzopodobny element kostny z metrowymi kolcami sterczącymi na boki. Wtedy zrozumiałam, że mamy do czynienia z czymś, czego nikt wcześniej nigdy nie znalazł – opowiada badaczka. Żywe czołgi Ankylozaury należą do najbardziej „charyzmatycznych potworów”, jakie kiedykolwiek chodziły po Ziemi. Należały do grupy roślinożernych dinozaurów znanych z grubego pancerza, składającego się z płytek kostnych osadzonych w skórze (osteoderm). Pojawiły się po raz pierwszy prawdopodobnie w północnej Afryce, w okresie środkowej jury i przetrwały do końca okresu kredy. Wiemy też, że Ankylosaurus żył w późnej kredzie, około 68–66 mln lat temu, na terenie dzisiejszej zachodniej Ameryki Północnej. Mógł mierzyć nawet ponad 10 metrów i ważyć nawet sześć ton. Grube skóry ankylozaurów były wysadzane ciężkimi, kostnymi płytami, guzkami i kolcami. Jedna z najbardziej niezwykłych skamieniałości dinozaura, jakie kiedykolwiek znaleziono, to właśnie ankylozaur – zachowany z idealnie zakonserwowanym opancerzonym grzbietem. Wczesny przedstawiciel ankylozaurów Opisywany właśnie Spicomellus jest najstarszym znanym przedstawicielem rodzaju Ankylosaurus. Wcześniej był znany jedynie z pojedynczego, fragmentarycznego żebra odkrytego w Maroku, na podstawie którego opisano gatunek w 2021 roku. Do odkrycia doszło przypadkiem. Lokalny rolnik zgłosił znalezienie kilku dziwnych kości, które udało mu się uratować przed powodzią. Naukowcy, działając na podstawie pozwolenia, udali się, by obejrzeć kości i prze…

Spicomellus-ankylozaur-1d71fb0.png
width: 703
height: 338

Ten prehistoryczny gad wyglądał jak połączenie małpy, ptaka i smoka. „Zwaliło mnie z nóg”
type: item
date: 2025-08-21T05:55:00.000Z
creator: Asher Elbein
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: gady
subject: paleontologia
subject: prehistoria
description: Mirasaura grauvogeli, osobliwy gad sprzed 247 milionów lat, wprawił badaczy w osłupienie. Ten gatunek miał małpi ogon, odnóża kameleona, ptasią głowę i grzebień przywodzący na myśl pióra. „Zwaliło mnie z nóg” – komentuje jeden z badaczy.
encoded: Spis treści: Odkrycie, które burzy wcześniejsze założenia Kim była Mirasaura grauvogeli? Nowe światło na ewolucję drepanosaurów Co mówią grzebienie o ewolucji? Około 247 milionów lat temu niewielki gad, mierzący mniej więcej 15 centymetrów długości, zgrabnie przemieszczał się po gałęziach. Jego chwytny ogon i stopy obejmowały korę z gracją przypominającą ruchy małpy. Wąska, przypominająca ptasią, twarz skanowała otoczenie. Na grzbiecie widniał zachodzący na siebie wachlarz sztywnych struktur. Najpewniej mieniły się kolorami. Wyglądały jak pióra. W rzeczywistości były czymś innym. Zwierzę nie miało związku z ptakami, ani dinozaurami. Istniało sto milionów lat przed pierwszym latającym dinozaurem. Odkrycie, które burzy wcześniejsze założenia Przez długi czas uważano, że pióra i futro — złożone struktury wyrastające ze skóry, pełniące funkcje izolacyjne, czuciowe, ozdobne oraz umożliwiające lot — są charakterystyczne przede wszystkim dla linii ewolucyjnych prowadzących do ptaków i ssaków. Teraz zespół paleontologów opisał prehistorycznego gada z królewskim, pióropodobnym grzebieniem. To nie jest żadna ze znanych dotąd przydatków skórnych, takich jak rogi, pazury czy włosy. Skamieniałości wskazują, że przystosowania podobne do piór i futra były rozprzestrzenione szerzej, niż myśleliśmy. — Jestem oszołomiony i zdumiony. Dawno nic tak nie zwaliło mnie z nóg — mówi Steve Brusatte, paleontolog z Uniwersytetu w Edynburgu. Kim była Mirasaura grauvogeli? Odkrycie, opublikowane w „Nature”, pomaga też rozwiązać zagadkę ciągnącą się od dekad. — Zawsze rozróżniano dinozaury z piórami i „łuskowate” gady — mówi Stephan Spiekman ze Staatliches Museum für Naturkunde w Stuttgarcie, współautor pracy. — To zbyt czarno-biała opowieść. Pierwsze okazy znaleziono w maju 1939 roku. Prywatny kolekcjoner Louis Grauvogel przeszukiwał triasowe łupki w północno-wschodniej Francji. Natrafił na dziesiątki izolowanych struktur. Uznał je za skamieniałe płetwy ryb albo skrzydła owadów. Miał też niepełn…

2025-08-19-203815-Is-it-a-bird-A-monkey-No-its-a-miraculous-new-prehistoric-reptile--Nation-3a90000.png
width: 1018
height: 602

Róg prażubra odkryty przez nastolatka z Polski – niezwykłe znalezisko w Wiśle
type: item
date: 2025-08-20T13:21:50.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: muzeum
subject: paleontologia
subject: wisła
subject: żubr
description: Gdy jest się zapalonym poszukiwaczem skarbów, to nawet codzienna rodzinna wycieczka może być źródłem wyjątkowych wrażeń. Przekonał się o tym 11-letni Marcel z Zaborowa, który dzięki swojej spostrzegawczości wyłowił z Wisły dużą kość wymarłego ssaka.
encoded: W celu poszukiwania reliktów przeszłości nie trzeba podróżować śladami antycznej Grecji czy Egiptu. Także Wisła skrywa wiele skarbów. Do ich odnalezienia potrzeba niekiedy jedynie wprawnego oka, determinacji i odrobiny wiedzy. Czasem może być to średniowieczny miecz, a czasem… róg wymarłego prażubra. Sensacyjne odkrycie nastolatka – 18 sierpnia do PAN Muzeum Ziemi zgłosiła się Pani Joanna, mama Marcela. Przekazała nam informację, że podczas rodzinnej wycieczki jej 11-letni syn znalazł dużą, ciekawą kość – mówi National Geographic Polska Dariusz Nast, adiunkt muzealny. Początkowo myślano, że należała ona do tura – innego, poza prażubrem, plejstoceńskiego przedstawiciela rodziny wołowatych. Dzięki pracy m.in. Dariusza Nasta udało się jednak ustalić, że niegdysiejszym właścicielem rogu był żubr stepowy, nazywany także prażubrem. Jak łatwo się domyślić, jest on przodkiem żyjącego dzisiaj na terenie polski żubra białowieskiego. Ciekawość pierwszym krokiem do muzeum Odkrywcą wyjątkowego rogu jest Marcel Wroński, uczeń 5 klasy w Zaborowie. Jego mama opowiada, że od małego jest on poszukiwaczem wszelkich skarbów, a swoje pasje realizuje w łódzkim klubie KPE Eksplorer. Róg prażubra na wystawie Chociaż niezwykły róg trafił już do muzeum, to na jego oglądanie trzeba będzie nieco poczekać. – Leży w chłodnym miejscu, opatulony wilgotną tkaniną i niewskazane jest, aby często go odkrywać. Okaz został znaleziony w wodzie, dlatego musi przejść długi proces wysychania. Gwałtowne schnięcie może spowodować pokruszenie się kości – informuje Nast. Róg zostanie następnie oczyszczony z zabrudzeń i zabezpieczony żywicą akrylową. Muzeum dodaje, że będzie publikować postępy z tych prac. Znaczenie znaleziska Marcela Dzięki tego rodzaju znaleziskom naukowcy nie tylko otrzymują informacje na temat zwierząt, które żyły tysiące lat temu. Przede wszystkim pozwalają one zrozumieć interakcje zachodzące między gatunkami, także ludźmi, prześledzić ich ewolucję czy wędrówki. To punkt styku różnych dzied…

FABRIC-KOLAZ-32-6ca50f1.png
width: 900
height: 600

Paleontologiczna niespodzianka. Naukowcy odkryli nieznany wcześniej gatunek australopiteka
type: item
date: 2025-08-19T10:12:03.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: paleontologia
description: Międzynarodowy zespół naukowców na stanowisku Ledi-Geraru w Etiopii odnalazł ślady nieznanego wcześniej australopiteka – wymarłego ssaka z rodziny człowiekowatych. Ponadto badacze odkryli, że najstarsze homininy i australopiteki żyły wspólnie w tym samym miejscu i czasie w okresie między 2,6 a 2,8 miliona lat temu.
encoded: Spis treści: 13 zębów nieznanego wcześniej gatunku hominida Dwa gatunki człowiekowatych współżyły w podobnym okresie Wymarły rodzaj naczelnych Potrzebne są dalsze badania Ewolucja gatunku ludzkiego jest fascynującą i niezwykle ważną dziedziną nauki, ponieważ pozwala nam zrozumieć, skąd pochodzimy i jakie procesy ukształtowały współczesnego człowieka. Badania nad naszymi przodkami i pierwszymi przedstawicielami rodziny ludzkiej pokazują, jak stopniowo rozwijały się cechy odróżniające nas od innych zwierząt. To na przykład dwunożność, zdolność posługiwania się narzędziami, język i mowa, czy myślenie abstrakcyjne. 13 zębów nieznanego wcześniej gatunku hominida Najnowsze badania naukowców ze Stanów Zjednoczonych, Szwecji i Etiopii rzucają nowe światło na to, jak rozwijał się człowiek. Badacze prowadzili wykopaliska w Ledi-Geraru. To stanowisko w dystrykcie Mille, w regionie Afar, w północno-wschodniej Etiopii, które leży wzdłuż rzek Ledi i Geraru. Pierwsze badania rozpoczęto tam już w latach 70. Tym razem naukowcom udało się odnaleźć 13 zębów, które następnie poddano dokładnym analizom. Okazało się, że należały do nieznanego wcześniej australopiteka, a nie Australopithecus afarensis, którego najsłynniejszą przedstawicielką jest Lucy. – Odkrycie potwierdza, że wciąż nie ma dowodów na to, iż Lucy pochodziła sprzed mniej niż 2,95 miliona lat – napisali w swojej pracy autorzy. – Przedział czasowy między około trzema a dwoma milionami lat temu to krytyczny okres w ewolucji człowieka. To wtedy rodzaje Homo i Paranthropus po raz pierwszy pojawiają się w zapisie kopalnym, a prawdopodobny przodek tych rodzajów, Australopithecus afarensis, znika. We wschodniej Afryce próby weryfikacji hipotez dotyczących kontekstów adaptacyjnych, które doprowadziły do tych wydarzeń, są ograniczone przez niedobór miejsc zawierających skamieniałości, które uchwyciłyby ten okres – tłumaczą naukowcy w swojej pracy opublikowanej na łamach czasopisma „Nature”. Dwa gatunki człowiekowatych współżyły w po…

australopitek-1-62e7068.jpg
width: 1000
height: 667

Sensacyjne znalezisko polskich naukowców: pierwsze kręgowce, które próbowały wyjść na ląd
type: item
date: 2025-08-11T14:15:43.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: góry świętokrzyskie
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: ryby
description: Najstarsze na świecie ślady kręgowców, które poruszały się po lądzie, odkryli polscy badacze w Górach Świętokrzyskich. Te unikalne skamieniałości liczą ponad 400 milionów lat. Świadczą o pierwszych próbach wyjścia z wody przez ryby.
encoded: Spis treści: Czołgający się pionierzy próbują wyjść z wody Znaczenie odkrycia Polscy paleontolodzy są w światowej czołówce. Ich znaleziska już nieraz zmieniły wizje dotyczące prehistorii. Wśród nich było odkrycie w 2006 r. szczątków smoka wawelskiego – tak nazwano nieznany gatunek archozaura, który żył 210 milionów lat temu i był dalekim przodkiem krokodyli i ptaków. Najnowsze znalezisko paleontologów dotyczy kluczowego momentu w ewolucji organizmów na Ziemi. Mowa o ich wyjściu na ląd. Czołgający się pionierzy próbują wyjść z wody Co ciekawe, nowe znaleziska nie są wcale skamieniałościami dawnych zwierząt. Są to pozostałości po ich aktywności. Mowa o odciskach tułowia, pyska, ogona i śladach wleczenia ciała oraz płetw piersiowych. Odciski pyska są interpretowane przez badaczy jako próby zahaczenia się w glebie podczas poruszania się, by podciągnąć resztę ciała, która pozostawała zanurzona. Takie pozostałości otrzymały nawet naukową nazwę Reptanichnus acutori (łac. czołgający się pionier). Naukowcy ustalili, że ryby niemal zawsze wbijały pysk w osad przechylając go w lewą stronę. Oznacza to dominację prawej półkuli mózgu. Jest to najstarszy znany dowód na lateralizację (odpowiednik ręczności) u kręgowców. Może również oznaczać, że ewolucyjnie „leworęczność” pojawiła się przed dominującą dziś u ludzi praworęcznością. Do znaleziska doszło w opuszczonych kamieniołomach piaskowca we wsiach Ujazd i Kopiec. Obie te lokalizacje znajdują się w pobliżu Iwanisk, w centralnej części Gór Świętokrzyskich, około 190 km na południe od Warszawy. Ślady po ruchu zwierząt zachowały się dzięki warstwie pyłu wulkanicznego (tufitu), która niemal natychmiast przykrył ślady i ochronił je przed zniszczeniem. Co ciekawe, pierwsze tego typu znaleziska zostały odkryte w murach pobliskiego zamku Krzyżtopór. Ustalenie to opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Scientific Reports”. Autorami i odkrywcami śladów są polscy uczeni z Państwowego Instytutu Geologicznego–Państwowego Instytutu Badawczego:…

ryba-74d31d1.png
width: 900
height: 600