Ten pałac był siedzibą jednego z najpotężniejszych rodów Europy. Do dziś stanowi centrum władzy w Austrii
Hofburg jest czymś więcej niż tylko pałacem. To prawdziwe „miasto w mieście”, którego mury przez ponad sześć stuleci były świadkiem narodzin i upadku imperiów. Jeden z największych kompleksów pałacowych na świecie stanowi namacalną manifestację potęgi Habsburgów. W komnatach, w których niegdyś rezydowali monarchowie, dziś urzęduje prezydent, a w historycznych skrzydłach mieszczą się ministerstwa, muzea i jedno z najważniejszych centrów kongresowych na świecie. Jaka jest historia tego niezwykłego miejsca? Jakie atrakcje skrywa? W tym artykule odpowiadamy na te pytania.
Spis treści: Siedem wieków ewolucji pałacu Architektoniczny kalejdoskop Jakie atrakcje skrywa Hofburg? Na pierwszy rzut oka, historyczny kompleks pałacowy Hofburg może wydawać się miejsce pozbawionym smaku i dobrego gustu. Surowy charakter gotyku sąsiaduje tam z renesansową harmonią, obok której uwidacznia się barokowy przepych kontrastujący z klasycystycznym umiarem, a wszystko to wieńczy imperialny rozmach historyzmu. Paradoksalnie, ten „architektoniczny miszmasz” jest w istocie największą wartością tego miejsca. Imponujący pałac nie jest dziełem jednej epoki. W praktyce jest czymś w rodzaju trwałego zapisu historii, dzięki któremu można dokładnie prześledzić zmieniające się gusta i ideologie kolejnych władców. Siedem wieków ewolucji pałacu Inicjatywę budowy pierwszej warowni w tym strategicznym miejscu przypisuje się dynastii Babenbergów, jednak pierwsze wzmianki w dokumentach pojawiają się około 1278 roku, już w kontekście nowego władcy. Po zwycięskiej bitwie pod Suchymi Krutami, Rudolf I Habsburg przejął władzę w Austrii i przeniósł centrum potęgi swojego rodu do Wiednia. Przez następne 640 lat to właśnie tam mieściła się siedziba dynastii. Początkowo obiekt miał charakter typowo obronny. Jego najstarszą zachowaną częścią jest Dziedziniec Szwajcarski i przylegająca do niego Kaplica Zamkowa. Te wczesne struktury, których charakterystycznymi cechami są grube mury i surowa forma, jednoznacznie potwierdzają, że zanim Hofburg stał się wystawnym pałacem, był fortecą chroniącą władcę w niespokojnych czasach. XV wiek był czasem konfliktów wewnętrznych. W tamtym czasie, Wiedeń chwilowo przestał pełnić funkcję stałej rezydencji władcy. W 1462 roku doszło do dramatycznych wydarzeń, gdy cesarz Fryderyk III został oblężony w murach Hofburga przez własnego brata, Albrechta VI, wspieranego przez zbuntowanych mieszkańców Wiednia. Później zamek zajął węgierski król Maciej Korwin. Początek transformacji Z czasem władza monarsza zaczęła w mniejszym stopniu opierać się na sile oręża, a w większym na rozbudowanej biurokracji i dyplomacji, ceremoniale dworskim i prestiżu. Co za tym idzie, siedziby władców zaczęły zmieniać swój charakter. Z potężnych warowni stawały się reprezentacyjnymi, wystawnymi pałacami. Wiatr zmian nie ominął Hofburga. Inwestycja w renesansową elegancję, a później w oszałamiający barokowy splendor miała na celu wizualne potwierdzenie statusu Habsburgów jako czołowej dynastii Europy. Pałac przestał być tylko schronieniem – stał się sceną, na której codziennie odgrywano spektakl władzy, skierowany zarówno do poddanych, jak i do europejskich rywali. Architektoniczny kalejdoskop Spacer po dziedzińcach i korytarzach Hofburga przypomina podróż przez historię architektury. Każde skrzydło, fasada i portal przedstawia zupełnie inny styl. Wynika to z faktu, że Habsburgowie niezbyt często burzyli stare struktury. W ten sposób wyrażali szacunek dla dziedzictwa przodków. Zamiast burzyć, wchłaniali je, dobudowując nowe elementy. W ten sposób powstał unikatowy mariaż stylów. Gotycki trzon O początkach pałacu świadczy gotycka Kaplica Zamkowa. Wzniesiona w XIII wieku i rozbudowana dwa stulecia później jest miejscem, gdzie do dziś w każdą niedzielę można usłyszeć Wiedeński Chór Chłopięcy, kontynuujący tradycję ufundowanej w 1498 roku przez Maksymiliana I Kapeli Dworskiej. Surowe, strzeliste formy i sklepienia krzyżowe przypominają o czasach, gdy Hofburg był przede wszystkim warownią. Trzeba jednak podkreślić, że na przestrzeni wieków, jej zewnętrzna fasada została niemal całkowicie zasłonięta przez późniejsze dobudówki, a wnętrze wielokrotnie przebudowywano. Renesansowy rozwój W XVI wieku, w Wiedniu zapanowała moda na nową, inspirowaną antykiem estetykę. Za panowania cesarza Ferdynanda I gotycki zamek zaczął przekształcać się w rezydencję utrzymaną w stylu renesansowym. Najdoskonalszym świadectwem tej epoki jest Brama Szwajcarska, prowadząca na najstarszy dziedziniec. Ukończona w 1552 roku, stanowi jeden z pierwszych i najważniejszych przykładów architektury renesansowej w Wiedniu. Cechuje ją bogata dekoracja z malowidłami i inskrypcjami, wyliczającymi tytuły Ferdynanda I, i herbami ziem, które znalazły się pod panowaniem Habsburga. Miała stanowić manifest potęgi i legitymizmu władzy. W tym okresie powstały także dwa wolnostojące pałace, Amalienburg i Stallburg, które z czasem włączono w obręb kompleksu. Przepych baroku Dzisiejszy wygląd zamku najsilniej zdefiniował styl kontrreformacji i absolutyzmu. W XVII wieku, z powodu nieustających wojen, władzy brakowało funduszy na istotną rozbudowę rodowej rezydencji. W tamtym czasie jedynym znaczącym projektem była budowa Skrzydła Leopolda, w którym później rezydowała Maria Teresa. Prawdziwy „boom” budowlany nastąpił na wiedeńskim dworze w XVIII wieku, w czasie panowania Karola VI. Rozpoczął się wówczas okres określany mianem „Vienna gloriosa”, czyli „Wiedeń chwalebny”. Pragnąc podkreślić imperialny status swojej stolicy, cesarz zatrudnił najwybitniejszych architektów epoki, Johanna Bernharda Fischera von Erlacha i jego syna Josepha Emanuela. Obiekty, które wówczas powstały, to: Kancelaria Cesarska, Zimowa Szkoła Jazdy, Austriacka Biblioteka Narodowa. Wkład w barokowy rozwój pałacu miała również Maria Teresa, która zleciła przebudowę części wnętrz na sale balowe i koncertowe. W ten sposób chciała podkreślić rosnącą rolę dworu jako europejskiego centrum życia kulturalnego i towarzyskiego. Imperialna wizja Ostatni wielki etap rozbudowy Hofburga przypadł na długie panowanie Franciszka Józefa I. W ramach monumentalnej przebudowy Wiednia i budowy Ringstrasse, cesarz postanowił nadać swojej rezydencji ostateczny, godny wielkiego imperium kształt. Najbardziej imponującym projektem tej epoki było Forum Cesarskie. Za pomocą potężnych łuków triumfalnych architekci Gottfried Semper i Karl von Hasenauer zaplanowali stworzenie gigantycznego, symetrycznego placu na wzór antycznego Rzymu, który miał połączyć Hofburg z nowo wybudowanymi muzeami. Ambitne przedsięwzięcie nie zostało jednak w pełni zrealizowane. Jedyną jego ukończoną częścią jest półkoliste Nowe Skrzydło, którego budowę zakończono dopiero w 1913 roku. Jakie atrakcje skrywa Hofburg? Hofburg to nie tylko monumentalne fasady, wspaniałe dziedzińce i współczesne instytucje polityczne, urzędujące w zabytkowych murach. To przede wszystkim niezwykłe bogactwo kolekcji zabytków i świadectwo dawnych dziejów kraju, który kiedyś był jednym z najpotężniejszych imperiów. Apartamenty Cesarskie i Muzeum Sisi 24 autentycznie zachowane pokoje ukazują oficjalne i prywatne życie cesarza Franciszka Józefa i cesarzowej Elżbiety. Wejście do tej części jest zlokalizowane pod monumentalną kopułą Skrzydła św. Michała. Zwiedzający mogą wejść między innymi do sal audiencyjnych, gabinetów, jadalni, a także do przestrzeni prywatnych – sypialni i słynnej sali gimnastycznej Sisi. Skarbiec cesarski W najstarszej części pałacu znajduje się pomieszczenie, w którym zdeponowano kolekcję o ogromnej wartości, nie tylko historycznej, ale także materialnej. W Skarbcu Cesarskim przechowywane są insygnia władzy dwóch wielkich imperiów – bezcenna, ponad tysiącletnia korona Świętego Cesarstwa Rzymskiego oraz austriacka korona cesarska Rudolfa II. Można tam podziwiać także skarby zakonu Złotego Runa, relikwie, klejnoty, a także legendarne artefakty, jak choćby domniemany „róg jednorożca” (w rzeczywistości kieł narwala, któremu przypisywano magiczne właściwości). Hiszpańska Dworska Szkoła Jazdy (Zimowa Szkoła Jazdy) To jedna z najciekawszych atrakcji Wiednia. We wspaniałej ujeżdżalni projektu Fischera von Erlacha odbywają się pokazy tzw. białego baletu w wykonaniu koni lipicańskich. Szlachetna rasa, którą Habsburgowie zaczęli hodować w XVI wieku, do dziś jest szkolona według zasad klasycznego jeździectwa. Muzea w Nowym Zamku Skrzydło Neue Burg mieści kilka ważnych kolekcji, które stanowią część Muzeum Historii Sztuki. Należą do nich: Zbrojownia Cesarska, Kolekcja Dawnych Instrumentów Muzycznych, Muzeum Świata. Austriacka Biblioteka Narodowa Cała biblioteka jest imponującą instytucją, ale najciekawszą jej częścią pozostaje barokowa Sala Paradna. Dzieło architektury, wypełnione historycznymi woluminami i posągami, często jest określane mianem najpiękniejszej sali bibliotecznej świata. Kościół Augustianów Dawny kościół parafialny dworu cesarskiego jest bezpośrednio połączony z pałacem. To właśnie tam odbywała się większość ślubów Habsburgów, w tym ceremonia zaślubin Franciszka Józefa i Sisi w 1854 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pozostałości królewskiej rezydencji odnalezione. Wisła oddała je po wiekach
Fragment łuku arkady i kapitelu filara oraz kilkanaście płytek posadzkowych wydobyto z Wisły w Warszawie. Są to elementy architektoniczne Villi Regii – królewskiej rezydencji Władysława IV Wazy. W 1656 roku próbowali je zrabować Szwedzi.
Wisła w czasie tegorocznej suszy ujawniła już wiele cennych zabytków. Był wśród nich na przykład średniowieczny miecz, wypatrzony przez wędkarza. Tym razem poinformowano o znalezisku zdecydowanie większego kalibru – elementach tworzących niegdyś rezydencję królewską. Villa na dnie Mowa o elementach architektonicznych tworzących Villę Regię (obecna nazwa to Pałac Kazimierzowski). Była to rezydencja wzniesiona dla króla Władysława IV w latach 1637–1641 według projektu rzymskiego architekta Giovanniego Battisty Gisleniego. Jak podaje Muzeum Historii Polski, uchodziła za jedną z najwspanialszych rezydencji XVII-wiecznej Europy. Uwagę zwracała zachodnia loggia, którą prawdopodobnie wykonano z okazji ślubu monarchy z Cecylią Renatą Habsburżanką. Tak cenne elementy architektoniczne próbowali zrabować najeźdźcy podczas potopu szwedzkiego w XVII wieku. Prawdopodobnie barka z łupem rozbiła się o wystające kamienie i ładunek zatonął. Villa odkrywana stopniowo Wisła co jakiś czas ujawnia bloki królewskiej rezydencji Władysława IV. – Od chwili, gdy w 2011 roku natrafiliśmy na pierwszą grupę obiektów, wiedzieliśmy, że nurt Wisły pracuje tak intensywnie, że niemożliwe będzie jednorazowe wydobycie całości. Każdy sezon przynosił kolejne fragmenty architektury – do tej pory wydobyto już ponad 20 ton materiału – opowiada prof. Hubert Kowalski z Uniwersytetu Warszawskiego. W największej akcji wydobycia elementów architektonicznych uczestniczył w 2011 roku były redaktor naczelny National Geographic Polska Marcin Jamkowski. Wspólnie z Hubertem Kowalskim jest on autorem książki „Uratować z potopu”, która na szerokim tle pokazuje to niezwykłe znalezisko. Grupa badaczy co roku kontroluje ten obszar – zlokalizowany jest na 517 km Wisły między mostami Gdańskim i Grota Roweckiego. Czy w kolejnych latach należy spodziewać się następnych odkryć? – Z pewnością w tej lokalizacji znajdują się kolejne elementy składowe klatki schodowej Pałacu Kazimierzowskiego – powiedział National Geographic Polska prof. Kowalski. Co wydobyto w tym roku z Wisły? Dodał, że pomimo zaawansowanej technologii podczas badań archeologicznych nadal dużo zależy od kaprysów rzeki, która co roku może odkryć kolejne elementy. W tym roku ważyły one w sumie ponad 300 kg. A są to: fragment łuku arkady – element, który pasuje do klatki schodowej rekonstruowanej na wystawie stałej Muzeum Historii Polski; fragment kapitelu filara – unikatowy obiekt pozwalający na nowe pomiary i jeszcze pełniejszą rekonstrukcję Villi Regii; kilkanaście płytek posadzkowych. Prof. Kowalski przyznaje, że ciągle czeka, aż z głębin wynurzy się marmurowy orzeł. Natknęli się na niego na początku XX wieku piaskarze pracujący w Wiśle. Był tak ciężki, że zerwał się z lin i zaginął. Co dalej ze znaleziskami? Elementy architektoniczne przekazano do zbiorów Muzeum Historii Polski. – Na ich podstawie przygotowujemy jedną z najbardziej efektownych instalacji wystawy stałej – rekonstrukcję klatki schodowej pałacu. Dzięki tej monumentalnej konstrukcji opowiemy o potędze i bogactwie dawnej Rzeczypospolitej, a także, poprzez odniesienie do potopu szwedzkiego, o kryzysie państwa polsko-litewskiego – powiedział Krzysztof Niewiadomski, zastępca dyrektora Muzeum Historii Polski. W 2027 roku zwiedzający zobaczą na wystawie stałej Muzeum Historii Polski rekonstrukcję fasady Villi Regii. Źródła: MZHP, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Dwa zabytkowe pałace i ogromny park. Ta wieś jest stworzona do odpoczynku
Ostromecko to nie tylko wieś z dwoma zabytkowymi pałacami. To miejsce, w którym czas się zatrzymał między barokiem a neoklasycyzmem, a historia przeplata się z kulinarną tradycją szlacheckich rodów.
W tym artykule: Spacer w cieniu lip i barokowej historii Rodzinne dramaty ukryte za pałacowymi ścianami Ostromecko – informacje praktyczne Jeden z cudów Polski Trzydzieści sześć hektarów daje niemal nieograniczony wybór – możesz rozłożyć koc piknikowy nieopodal pałacu, skryć się za wysokimi klombami, skorzystać z cienia przy alei lipowej lub ulokować się nad oczkiem wodnym. Ogromny teren zespołu pałacowo-parkowego Ostromecko, 17 km od Bydgoszczy, kusi, by znaleźć miejsce na starannie przyciętej trawie i oddać się leniwemu wypoczynkowi. Leżąc, można spoglądać na któryś z zabytkowych budynków – Pałac Nowy oraz nieco mniejszy, Stary. A później ruszyć na ich zwiedzanie. Spacer w cieniu lip i barokowej historii Zaczynam od Starego. Barokowy budynek określany jest w materiałach informacyjnych jako „kameralny”, ale chyba tylko ze względu na sąsiedztwo dużo większego Pałacu Nowego. Trzy kondygnacje, szeroki mansardowy dach, reprezentacyjne okna i całe bogactwo kolumienek i sztukaterii – nie mam nic przeciwko takiej „kameralności”. Podchodzę do niego ubitą drogą prowadzącą między szpalerami lip, by po chwili dojść do wąskich schodów prowadzących na szczyt dawnej wiślanej skarpy, na której stoi. Rezydencję postawiła ok. 1730 r. rodzina Mostowskich, której członkowie pełnili funkcje kasztelana płockiego, a później wojewody pomorskiego. Siedzibę ulokowali w miejscu dawnych zabudowań należących do rodu Ostromeckich (to od nich miejscowość wzięła nazwę). Za Mostowskich Ostromecko zaczęło się szybko rozwijać. Dzięki bliskim związkom rodu z dworem królewskim familia w 1750 r. uzyskała od Augusta III Sasa przywilej lokacyjny na założenie pełnoprawnego miasta. Ambitne plany runęły za sprawą rozrzutnego stylu życia Pawła Mostowskiego, który zadłużył majątek. Wkrótce rodzina straciła posiadłość. To jednak jego finansowej niefrasobliwości zawdzięczamy możliwość podziwiania okazałego Pałacu Nowego. Powstał on bowiem tylko dlatego, że dobra Mostowskich, po paru zawirowaniach, trafiły do rodziny Schönbornów. Ta wkrótce, na skutek małżeństw, połączyła się z familią Alvenslebenów. To właśnie Schönbornowie zlecili znanemu pruskiemu architektowi, Karlowi S. Schinklowi, postawienie drugiego pałacu. Budowa trwała od 1832 do 1840 r. i w efekcie powstał ogromny budynek łączący neoklasycyzm ze stylem neobaroku francuskiego. Pałac Nowy pozostał w rękach rodziny aż do końca II wojny światowej. W międzyczasie członkowie familii sporo zrobili dla ogrodu. Krajobraz wokół pałaców ukształtował w dużej mierze Peter Joseph Lenné, wybitny pruski planista mający tytuł ogrodnika królewskiego. Architekt trzymał się zasady, by ogrody wkomponowywać w otaczające posiadłości tereny zielone, nadając im w ten sposób dość naturalny wygląd. Dlatego, prócz przyciętej trawy i klombów, trudno się w jego dziełach dopatrzeć większej ingerencji człowieka. Podobnie jest w Ostromecku. Lenné wykorzystał obecność starych drzew, zasadzonych jeszcze grubo przed powstaniem obu pałaców, i poprowadził pomiędzy nimi alejki, które przypominają nieco leśne dukty. W pobliżu ulokował ogród włoski, ale i on wygląda, jakby był zaledwie muśnięty ludzką ręką. Rodzinne dramaty ukryte za pałacowymi ścianami Przeniesienie się do czasów, gdy te ziemie należały do arystokratycznych rodów, najłatwiejsze okazuje się jednak w Jadalniach Pałacowych – urządzonej w Nowym Pałacu restauracji. Przysiadam przy drewnianym stole otoczony detalami z epoki. Piętro niżej, niemal pod moimi stopami, działała za czasów Schönbornów kuchnia, w której przygotowywano potrawy dla mieszkańców i gości majątku. Do minionych wieków restauracja nawiązuje nie tylko wystrojem wnętrza, ale też menu. Większość potraw skomponowana jest z lokalnych składników i bazuje na tradycyjnych przepisach zostawionych przez szlacheckie rody. W karcie nie mogło więc zabraknąć popularnej niegdyś na Kujawach i ziemi chełmińskiej zupy czerniny. Jest też sporo dań z dziczyzny (arystokracja z lubością oddawała się polowaniom) i słodkowodnych ryb – to z kolei zasługa bliskości rzek, w tym przecinającej Brdy. Czekając na posiłek, przeglądam wyłożone na półkach książki i materiały. Alvenslebenowie byli ostatnimi przed wojną właścicielami Ostromecka, a historia rodziny pokazuje, jak zagmatwane potrafią być ludzkie losy. Joachim Alvensleben ożenił się z polską hrabianką Katarzyną Bnińską. Małżeństwo wychowywało dwóch synów – starszy, Albrecht, okazał się zajadłym hitlerowcem, młodszy, Ludolf, pozostał oddanym krajowi Polakiem. Obaj wychowywali się w tym samym miejscu, byli jednak skrajnie odmiennymi osobami. Pałace w Ostromecku kryją sporo podobnych historii i po kolacji zamierzam się w nie zagłębić przy kieliszku dobrego wina. Ostromecko – informacje praktyczne Zespół Pałacowo-Parkowy w Ostromecku znajduje się w odległości 15 km od centrum Bydgoszczy, w Dolinie Dolnej Wisły; Za pokój 2-osobowy ze śniadaniem w pałacu trzeba zapłacić 300 zł; Ceny biletów 20 zł normalny, 10 zł ulgowy (dzieci do 12. roku życia i seniorzy 60 plus), 30 zł – rodzinny (2 osoby dorosłe + do 4 dzieci). Obejmują one oba pałace i wszystkie kolekcje; Wstęp do parku i ogrodów pałacowych jest bezpłatny. Jeden z cudów Polski Przypomnijmy, że Zespół Pałacowo-Parkowy w Ostromecku został nagrodzony tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z Kujawsko-Pomorskiego. Wśród nominowanych znalazło się także Muzeum Handlu Wiślanego w Grudziądzu oraz Interaktywne Centrum Fajansu – Skarbiec Fajansu we Włocławku. Pełna lista zwycięzców plebiscytu Cuda Polski 2024: Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Traveler
Pałac w Mokrzeszowie do dziś skrywa wiele tajemnic. XIX-wieczna budowla jest owiana mroczną legendą
Pałac w Mokrzeszowie jest jednym z najbardziej tajemniczych obiektów na Dolnym Śląsku. Od wielu lat stoi opuszczony i zaniedbany, co czyni monumentalną bryłę budynku jeszcze mroczniejszą. Jakby tego było mało, miejscu temu towarzyszy mroczna legenda, w której na pierwszy plan wysuwa się nazistowska polityka rasowa. Jaką funkcję pełnił pałac w Mokrzeszowie? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się pałac w Mokrzeszowie? Historia pałacu w Mokrzeszowie Zwiedzanie pałacu w Mokrzeszowie Pałac-szpital w Mokrzeszowie na Dolnym Śląsku od dawna przyciąga uwagę eksploratorów i poszukiwaczy przygód. Co sprawia, że ten stary budynek wzbudza tak duże zainteresowanie? To zasługa historii tego miejsca. Może nie jest tak mroczna, jak ta, przez którą Dolina Parvati jest na językach całego świata, ale do dziś skrywa wiele pytań bez odpowiedzi. Gdzie znajduje się pałac w Mokrzeszowie? Dla wielu osób spoza województwo dolnośląskiego, nazwa „Mokrzeszów” brzmi całkowicie obco. To niewielka, zamieszkana przez niewiele ponad tysiąc osób wieś, oddalona o około 15 kilometrów od Świdnicy. Zabudowania mieszkalne, ciągnące się po obu stronach drogi krajowej nr 35, wnikają głęboko w pola. Tuż przy „krajówce” biegnącej w stronę Wałbrzycha, na podwyższeniu terenu, wznosi się stary budynek, przypominający rezydencję sprzed kilku wieków. To właśnie słynny „pałac”. Czym właściwie jest ten obiekt? Wbrew temu, co sugeruje oznaczenie w usłudze Mapy Google, nie mówimy tu o atrakcji turystycznej, bo pałac w Mokrzeszowie nie jest dostępny dla zwiedzających. Mało tego, pomimo że zwyczajowa nazwa tego miejsca wskazuje, że w przeszłości budynek pełnił funkcję reprezentacyjnej rezydencji, jego przeznaczenie było zgoła inne. Określenie „pałac” ukuło się najprawdopodobniej ze względu na neogotycki styl, w którym utrzymany jest budynek. Historia pałacu w Mokrzeszowie Historia pałacu w Mokrzeszowie sięga drugiej połowy XIX stulecia Budowa neogotyckiego budynku rozpoczęła się w 1860 roku i trwała 26 lat. Słynny dziś „pałac” został wzniesiony z inicjatywy Zakonu Kawalerów Maltańskich. Jednak za jego faktycznego fundatora należy uznać ówczesnego właściciela dóbr rycerskich w Mokrzeszowie, który zapisał zakonnikom cały swój majątek z wyraźną instrukcją w kwestii przeznaczenia darowizny. Zgodnie z wolą barona von Jakoby-Klösta, miała tam powstać lecznica. Neogotycki budynek początkowo pełnił funkcję szpitala i domu spokojnej starości. Gdy wybuchła I wojna światowa, w budynku zorganizowano lazaret dla pilotów. W 1918 roku zadecydowano o otwarciu tam ośrodka lecznictwa sanatoryjnego. Zakonnicy nie byli jednak w stanie utrzymać monumentalnej budowli. W 1926 roku zapadła decyzja o sprzedaży szpitala. Nabywcą okazał się prywatny inwestor, jednak ten dość szybko opuścił kupioną nieruchomość. W rezultacie budynek został wyłączony z użytku i stał opustoszały aż do 1938 roku, gdy powstał tam dom czynszowy. Pałac w Mokrzeszowie podczas II wojny światowej Lata 1939–1945 są najbardziej zagadkowymi w historii tego obiektu. Nie wiadomo, co działo się z pałacem po wybuchu II wojny światowej. Na ten temat istnieje kilka hipotez. Według najczęściej powtarzanej, w dawnym szpitalu maltańskim miał mieścić się tzw. dom „Lebensborn”. Pałac w Mokrzeszowie był „fabryką dzieci”? Pod nazwą „Lebensborn” (dokładnie „Lebensborn e.V.”) kryła się niemiecka instytucja, oficjalnie działająca jako organizacja opiekuńczo-charytatywna. W praktyce twór powołany w 1936 roku przez Heinricha Himmlera był niczym innym, jak funkcjonującym w strukturach SS narzędziem do realizacji założeń nazistowskiej polityki rasowej. W domach „Lebensborn” dokonywano selekcji przeznaczonych do rozmnażania kobiet i mężczyzn. Mówiąc wprost, ośrodki te miały być „hodowlami nordyckiej rasy nadludzi”. W Mokrzeszowie do dziś mówi się, że do „pałacu” przywożono młode kobiety, które były tam zapładniane przez mężczyzn „o czystej krwi aryjskiej”. Urodzone tam dzieci przez sześć miesięcy miały pozostawać przy matkach. Po tym czasie były wywożone w głąb III Rzeszy. Czy tak właśnie było? Nie wiadomo. Nie istnieje lub nie zachowała się żadna potwierdzająca to dokumentacja. Pałac w Mokrzeszowie po II wojnie światowej Po zakończeniu wojny budynek przez dwa lata pełnił funkcję koszarów wojsk radzieckich. Następnie zarządzała nim polska administracja. W latach 50. XX wieku obiekt został przeznaczony do celów dydaktycznych. Najpierw mieściła się tam szkoła rolnicza, następnie – Wojewódzki Ośrodek Kształcenia Rolniczego, a później – Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Kadr Administracji Państwowej. Pałac w Mokrzeszowie w rękach prywatnego inwestora W latach 90. XX wieku budynek przeszedł na własność gminy Świdnica. W 1995 roku sfinalizowana została procedura sprzedaży. Nabywcami byli inwestorzy z Niemiec, którzy planowali otworzyć tam hotel. Niestety, nigdy nie wdrożyli tego planu. XIX-wieczny zabytek przez lata stał opuszczony i popadał w coraz większą ruinę. Wiadomo, że właściciele próbowali sprzedać nieruchomość ze znacznym zyskiem. Pałac w Mokrzeszowie własnością Skarbu Państwa Co istotne, właściciele nie ujawnili posiadanej nieruchomości w Krajowym Rejestrze Sądowym. W rezultacie na mocy nowych przepisów, w 2020 roku budynek przeszedł na własność Skarbu Państwa i trafił pod zarząd Starostwa Powiatowego w Świdnicy. Jaki los czeka dawny szpital? Nie wiadomo. Władzom samorządowym najwyraźniej zabrakło pomysłu na zagospodarowanie obiektu, który finalnie trafił na sprzedaż i czeka na nabywcę. Zwiedzanie pałacu w Mokrzeszowie Pałac w Mokrzeszowie prezentuje się mrocznie i tajemniczo, prawie jak Opactwo Westminsterskie. Charakterystyczna architektura zwraca uwagę na opuszczony budynek, ale jak już wspomnieliśmy. ten tajemniczy obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania. Budynek jest ogrodzony, a wejście – zamknięte na kłódkę. Próba zwiedzenia „pałacowych” wnętrz jest równoznaczna ze złamaniem prawa. Mimo to nie brakuje śmiałków, których przyciąga mroczna legenda tego miejsca, czego dowodzą liczne zdjęcia i nagrania wideo, zamieszczane w internecie. W tym miejscu należy podkreślić, że w środku nie zachowały się właściwie żadne interesujące elementy wyposażenia. Wspaniałą architekturę tzw. pałacu można bez przeszkód podziwiać z zewnątrz. We wnętrzach nie zostało nic, co warto byłoby zobaczyć. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Srebrny Pałac Kyunglung. Oto serce starożytnego królestwa Szangszung w Tybecie
Przed pojawieniem się Imperium Tybetańskiego w VII w. istniało państwo Szangszung, które posiadało własną religię i kulturę. Srebrny Pałac Kyunglung był legendarną siedzibą jego władców.
W tym artykule: Starożytne państwo Szangszung Kim byli mieszkańcy Szangszung? Srebrny Pałac Kyunglung – siedziba królów Starożytne plemiona tybetańskie były w dawnych czasach kontrolowane przez enigmatycznych władców państwa Szangszung. Bardzo mało wiemy na ich temat. Były to czasy poprzedzające buddyzm na tych ziemiach. Kyunglung był legendarnym pałacem władców. Według przekazów miał być ze złota, tylne mury ze srebra, a narożniki z agatu, a dachy z miedzi. Ile w tym jest prawdy? Starożytne państwo Szangszung Według spisanych źródeł pierwsi władcy Tybetu mieli spaść z nieba i zjednoczyć wszystkie plemiona. Pokonali oni zwierzchnią władzę kraju o nazwie Szangszung (Shang Shung). Choć mało wiemy na temat tego kraju, to od początku XXI w. badania archeologiczne skupiają się na wyjaśnieniu istnienia tego zagadkowego królestwa. W poszukiwaniu Shangri-La. Gdzie Tybetańczycy znajdą swoją krainę szczęśliwości? Czy kraina Shangri-La istnieje naprawdę? To pytanie z pewnością zadaje sobie każdy, kto choć raz sięgnął po książkę „Zaginiony horyzont” autorstwa Jamesa Hiltona. Odpowiedzi udzielaj... Szangszung było państwem położonym na pustynnych terenach zachodniego Tybetu. Nieznany jest jego zasięg, a nawet nie wiemy, jak wyglądała jego struktura. Czy to było wodzostwo, sojusz plemion czy królestwo? Twór ten kontrolował jednak ważne szlaki handlowe łączące świat wschodu i zachodu. Legendy mówią, że Szangszung założyli ludzie przybyli z Zachodu w I tysiącleciu p.n.e. Do dzisiaj materiał archeologiczny jest skromny, ale powoli się zwiększa. Pewnie kiedyś pozwoli na szersze poznanie tej historii. Kultura tego kraju rzeczywiście musiała się ukształtować kilka wieków przed naszą erą. Istnieją tego dowody archeologiczne. Odkryte malowidła w jaskiniach i zrujnowanych świątyniach sugerują intensywne kontakty i wpływy perskiego pochodzenia. Kim byli mieszkańcy Szangszung? Nazwa kraju ma źródła w prastarym języku tybetańskim. Miał on być zachodnim dialektem, który z czasem stał się najbardziej wpływowy z całym Tybecie. „Szung” w późniejszym języku tybetańskim oznacza Garuda, czyli przedstawienie orła. Najbardziej widocznym kulturalnym dziedzictwem Szangszung jest religia bön. Trudno powiedzieć, na czym polegała natura tej wiary. Wiadomo, że duże znaczenie miały obrzędy pogrzebowe i przechodzenie do zaświatów. Uważano, że troska o zmarłych przynosi szczęście i powodzenie żyjącym. Prawdopodobnie religia ta miała bardziej wymiar dworski i służyła do utrzymania świętości władcy. Religia bön wywarła duży wpływ na później dominujący w Tybecie buddyzm. Po wielu latach stare wierzenia zostały nawet specjalnie zaadaptowane do tybetańskiego buddyzmu. Widać to w ikonografii, kulturze materialnej, a nawet w dogmatach religijnych. Badania pokazują, że mieszkańcy Szangszung posługiwali się językiem z rodziny języków indoeuropejskich. W 1999 r. dokonano przypadkowego odkrycia wioski z okresu Szangszung. Dzięki temu wiemy, że zwykli mieszkańcy uprawiali jęczmień, hodowali owce, kozy i jaki. Mieszkali oni w parterowych, półpodziemnych budynkach i wykazywali się zróżnicowaną zamożnością. Ważnym elementem kulturowym były megalityczne menhiry, które znane są z całego obszaru Tybetu. Stawianie tych kamieni ma długą tradycję sięgającą od epoki brązu po czasy historyczne. Srebrny Pałac Kyunglung – siedziba królów Stolica kraju miała się mieścić pod górą Kajlas, którą uważano (i uważa się aż do dzisiaj) za świętą. Na tym płaskowyżu wyróżnić można pewne miejsca, gdzie mieściły się bardziej ufortyfikowane grody czy pałace. Jednoznaczna lokalizacja stolicy jest jednak wciąż tematem dyskusyjnym. Największy z pałaców miał się jednak mieścić przy współczesnej wiosce Kyunglung. Nazwa ta oznacza „Dolinę Orła”. Wzmianki o tym pałacu pochodzą z pewnych tekstów i legend. Jak miał wyglądać Srebrny Pałac Kyunglung według przekazów? Fundamenty postawiono ze złota. Tylne mury były ze srebra. Dachy miały być z miedzi. Narożniki pałacu pokryte miały być agatem. Drzwi wykonano z białej muszli. Jest to oczywiście fantazyjna wizja tego kompleksu. Materiał mógł co najwyżej przypominać złoto czy srebro. Drzwi pewnie były malowane na biało, złote fundamenty to żółte cegły, a srebro to wybielona elewacja muru. W każdym razie pierwsze badania archeologiczne w miejscu potencjalnej lokalizacji pałacu przeprowadzono dopiero w XXI w. Kyunglung nie był raczej miastem, ale pałacem lub zamkiem. Było to stanowisko z pewnością ufortyfikowane, o dużym potencjale strategicznym. Znaleziono jeden kompleks buddyjski, ale też inny, o wiele starszy, który związany jest z Szangszung. Stanowisko jest położone w miejscu uskoku, gdzie zrujnowana struktura ma charakter tarasowy. Całość założenia można podzielić na 3 tarasy: Na najniższym piętrze było najwięcej struktur, które służyły celom gospodarczym, hodowali zwierząt i spełniały funkcję mieszkalną. Był też tam duży, prostokątny kopiec związany z rytuałami. Środkowy taras został mocno zniekształcony przez budowę późniejszej kaplicy. Stała tam budowla o funkcji zapewne publicznej, ale, niestety, nic więcej nie wiadomo. Górny taras wydaje się być najbardziej elitarny. Nie ma tu żadnej typowej budowli mieszkalnej, podobnej do tych z najniższego tarasu. W najwyższym punkcie działki znajduje się prosty, duży prostokątny budynek z wieloma niszami. Do tej konstrukcji prowadzi wiele platform i schodów. Prawdopodobnie mogło to być miejsce urzędowania władcy. Dalsze badania i nowsze publikacje dadzą nam szansę na ustalenie, jak naprawdę wyglądał Kyunglung i czym było państwo Szangszung. Źródła: Mark Aldenderfer; Holley Moyes 2005, In the valley of the eagle Zhang-zhung, kyunglung, and the pre-buddhist sites of far western Tibet. Paolo Robrti di Sarsina 2012, Chögyal Namkhai Norbu Rinpoche: Dzogchen and Tibetan Tradition. From Shang Shung to the West, Religions, nr 3/2, str. 163–182.
„Bez pieniędzy, bez wiedzy, bez planu”. Tak archeolodzy amatorzy znaleźli zaginiony pałac Tudorów
Położenie domu matki króla Henryka VII pozostawało tajemnicą przez kilka stuleci. Aż do teraz. Po pięcioletnich poszukiwaniach okazało się, że zaginiony pałac krył się na tyłach jednego z ogrodów w miejscowości Collyweston. Odnalazła go lokalna grupa miłośników historii.
W tym artykule: Zaginiony pałac brytyjskiej dynastii Pięć lat poszukiwań pałacu Tudorów Dom dla matki Henryka VII Przyszłość Collyweston Palace Fani zagadek historycznych skupieni w stowarzyszeniu Collyweston Historical and Preservation Society (Chaps) mają się czym pochwalić. Pięć lat temu rozpoczęli misję niemożliwą. Było nią odnalezienie pałacu należącego do matki króla Henryka VII, Lady Margaret Beaufort. Pałac ten został rozebrany w połowie XVII wieku. Przez kolejne stulecia zapomniano, w którym miejscu stał. Zaginiony pałac brytyjskiej dynastii Wiadomo było, że domostwo Lady Beaufort znajdowało się w Collyweston w hrabstwie Northamptonshire. Jednak gdzie dokładnie? Archeolodzy amatorzy skupieni w Chaps mogli posiłkować się jedynie lokalnymi legendami i pogłoskami. Na ich podstawie wytypowali obszar, który chcieli przeszukać. Zadanie przypominało porwanie się z motyką na słońce. − Jesteśmy grupą amatorów. Nie mieliśmy pieniędzy, wiedzy specjalistycznej, żadnych planów – opowiada Chris Close, przewodniczący Chaps na łamach „Guardiana”. – Z pałacu nic nie pozostało, nie zachowały się jego artystyczne wizerunki. [Do znalezienia go – przyp. red.] doprowadziła nas naiwność i ciężka praca – opowiada Close. Pięć lat poszukiwań pałacu Tudorów Pałac próbowano odnaleźć już w latach 80. i 90. XX wieku. Jednak bez nowoczesnej technologii okazało się to niemożliwe. Najnowsza próba – podjęta przez członków Chaps – rozpoczęła się w marcu 2018 roku. Król Henryk VIII ukrył przed śmiercią wpisy w modlitewniku. Odkrycie rzuca nowe światło na koniec jego rządów O czym myślał król Henryk VIII w ostatnich latach życia? Znaczniki w modlitewniki sugerują, że miał wiele powodów do zmartwień. Członkowie stowarzyszenia przeprowadzili badania geofizyczne w wybranych miejscach Collyweston. Wykorzystali georadar, dzięki któremu mogli przyjrzeć się bliżej warstwom gruntu. Następnie zdobyli pozwolenia od mieszkańców na prace wykopaliskowe w ich ogrodach. − Wszystko to robiliśmy absolutnie po kosztach – opowiada Close. – Zrealizowaliśmy projekt warty 80–90 tys. funtów mając jedynie 13 tysięcy – dodaje. Ostatecznie w ogrodzie jednego z domów znaleziono kamienie, które zawodowi historycy z Uniwersytetu Yorku zidentyfikowali jako pozostałości po Collyweston Pallace. Dom dla matki Henryka VII Pałac przeżywał swój okres świetności w XV wieku. W 1485 roku Henryk VII podarował go swojej matce, Lady Margaret Beaufort. Później kilkakrotnie pojawiał się na kartach historii. W 1503 roku przez dwa tygodnie świętowano w nim przyszły ślub Małgorzaty Tudor, najstarszej córki Henryka, z Jakubem IV Stuartem. W październiku 1541 r. sądy sprawował tutaj Henryk VIII. – O ile nam wiadomo, ostatnią osobą z rodziny królewskiej, która zatrzymała się w Collyweston Palace, była Elżbieta I – napisało w oświadczeniu prasowym stowarzyszenie Chaps. „Było to 3 sierpnia 1566 roku”. Później dom zmieniał właścicieli, aż w XVII wieku przeszedł w ręce holenderskiego rodu Tryon. Decyzją właścicieli został rozebrany, by na jego miejscu można było postawić nowy dom. Przyszłość Collyweston Palace Stowarzyszenie zapowiada, że przeprowadzi dalsze badania gruntu. Ich celem będzie ustalenie, do czego służyły poszczególne budynki wchodzące w skład domostwa Lady Beaufort. W planach jest również zebranie informacji, które pozwoliłyby powiedzieć coś więcej o stylu architektonicznym budowli. Prace potrwają przez cały 2024 rok. Znaleziska z wykopalisk można już oglądać w kaplicy Lady Margaret w Collyweston. Stowarzyszenie Chaps zapowiada, że po zakończeniu kolejnych etapów wykopalisk przy pomocy historyków z Uniwersytetu Yorku powstanie trójwymiarowa makieta Pałacu. Collyweston to mała miejscowość. W 2011 r. liczyła tylko 514 mieszkańców. Jednak, jak podaje „Guardian”, Collyweston Historical and Preservation Society liczy aż 80 członków. Od nastolatków po 70- i 80-letnich seniorów. Źródła: Guardian, Collyweston Historical and Preservation Society, BBC. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Tak będzie wyglądać Pałac Saski. Wiemy także, kiedy zostanie otwarty dla zwiedzających
Znamy już zwycięzcę konkursu na najlepszy projekt odbudowanego Pałacu Saskiego. Jak będzie wyglądać jeden z najważniejszych symboli przedwojennej Warszawy?
W tym artykule: Odbudowa Pałacu Saskiego Jak wyglądać będzie Pałac Saski? O odbudowie zburzonego w 1944 r. przez Niemców Pałacu Saskiego mówiło się od dłuższego czasu. Pierwsze zapowiedzi ze strony władz pojawiły się w 2018 r. przy okazji obchodów stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Ostateczna decyzja zapadła w latem 2021. Rok później rozpoczęto przygotowanie terenu do odbudowy pałacu Saskiego, a także pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej. Odbudowa Pałacu Saskiego Konkurs na opracowanie koncepcji odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ul. Królewskiej ogłoszono w marcu 2023 r. Zwycięzcę poznaliśmy 12 października podczas uroczystej prezentacji, w której udział wziął m.in. prezydent Andrzej Duda. Zagospodarowanie terenów przy Ogrodzie Saskim powierzono pracowni WXCA, która przygotowywała również projekt siedziby Muzeum Historii Polski na warszawskiej Cytadeli. – To czas najwyższy by Warszawa, warszawiacy i Polska ten stary fragment Warszawy na nowo odzyskała. Z zachowaniem wielkiej elegancji, zachowaniem klasy, wpisany w historię, ale jednocześnie w rozwijającą się w sposób bardzo nowoczesny Warszawę – mówi Andrzej Duda. Głównym zadaniem, jakie obecnie stoi przed wygraną pracownią, jest odtworzenie zewnętrznego wyglądu zespołu pałaców i kamienic sprzed czasów II wojny światowej. Natomiast wnętrza budynków mają odpowiadać potrzebom współczesnego użytkownika. Ponadto jednym z kluczowych wymogów konkursu było czytelne wyodrębnienie Grobu Nieznanego Żołnierza z odbudowanej kolumnady. – Nasza koncepcja Pałacu opiera się na założeniu, że odbudowa nigdy nie jest jedynie odtworzeniem murów i estetyki z przeszłości. Stanowi raczej proces przywracania lub kształtowania na nowo tożsamości miasta przy jednoczesnym zaznaczeniu wagi i wpływów współczesności – podkreśla WXCA. Co się dzieje z Salą Kongresową? Słynną aulę czeka gruntowna modernizacja W czasach PRL-u Sala Kongresowa była dla warszawiaków namiastką Zachodu. Na jej deskach występowały prawdziwe międzynarodowe gwiazdy, jak Marlene Dietrich czy zespół The Rolling Stones. Wk... Jak wyglądać będzie Pałac Saski? – W miejscu dotychczasowych dziedzińców Pałacu Saskiego i kamienic przy ul. Królewskiej zaproponowaliśmy atrakcyjne i reprezentacyjne wnętrza połączone ze sobą czytelnymi przejściami. Otwieramy budynki niedostępne niegdyś dla mieszkańców. Tak skonstruowane prześwity i dziedzińce stanowić będą przedłużenie przestrzeni ulic i placów, co zapewni swobodę poruszania się w różnych kierunkach – pomiędzy budynkami, z kamienicy do Pałacu lub Ogrodu Saskiego, z Pałacu na plac Piłsudskiego. Dzięki temu dotychczasowe ciągi piesze pozostaną niezaburzone, a kubatura Pałacu i kamienic nie będzie stanowić bariery urbanistycznej – czytamy w opisie projektu. Oddanie do użytku gmachów Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ul. Królewskiej planowane jest na 2030 rok. Odbudowane wnętrza będą nowymi siedzibami dla Senatu Rzeczpospolitej Polskiej i Urzędu Wojewódzkiego, a także multimedialnej wystawy promującej działalność pięciu instytucji będących pod nadzorem resortu: Muzeum Narodowego w Warszawie, Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, Muzeum Historii Polski, Narodowej Galerii Sztuki Zachęta, biura programu „Niepodległa”. Przypomnijmy, że Pałac Saski został wysadzony w powietrze przez Niemców w grudniu 1944 roku po upadku Powstania Warszawskiego. Przetrwał wówczas jedynie fragment arkad z Grobem Nieznanego Żołnierza. W ramach ciekawostki dodajmy, że w 1817 roku mieszkał tutaj wraz z rodziną Fryderyk Chopin.
Zakazane Miasto – polityczne i ceremonialne centrum cesarskich Chin. Jak powstało i jak wygląda dziś?
W samym sercu Pekinu, stolicy Chin, mieści się mikromiasto z ponad 90 kompleksami pałacowymi. Otoczone fosą o szerokości ponad 50 metrów, było domem dla 24 cesarzy, ich rodzin i sług. Zakazane Miasto jest jednym z najważniejszych miejsc dziedzictwa kulturowego i najczęściej odwiedzanym muzeum w Chińskiej Republice Ludowej. Każdego dnia zwiedza je średnio 80 tys. osób.
W tym artykule: Kiedy powstało Zakazane Miasto? Rola Zakazanego Miasta Pałace cesarskie Pałace cesarskich żon Siedziba emerytów i świątynie Zakazane Miasto dziś Mierzące 961 metrów długości i 753 metry szerokości Zakazane Miasto składa się z ponad 90 kompleksów pałacowych. Przez ponad 500 lat Zakazane Miasto było politycznym i rytualnym centrum Chin. Po jego ukończeniu w 1420 roku, stało się domem dla 24 cesarzy z dynastii Ming (1368–1644 r.) i Qing (1644–1911 r.), ich rodzin i rzeszy służby. Ostatnim mieszkańcem kompleksu, a jednocześnie ostatnim cesarzem Chin, był Puyi (1906–67). Musiał opuścić Zakazane Miasto w 1925 roku, kiedy dzielnica została przekształcona w Muzeum Pałacowe. Chociaż nie jest to już dzielnica cesarska, pozostaje jednym z najważniejszych miejsc światowego dziedzictwa kulturowego. Kiedy powstało Zakazane Miasto? Być może nie byłoby Zakazanego Miasta, gdyby nie zamach stanu zaplanowany i przeprowadzony przez Zhu Di. To czwarty syn założyciela dynastii Ming, Zhu Yuanzhanga. W wyniku zamachu stał się on w 1402 roku cesarzem Chengzu. Aby umocnić swoją władzę, cesarz Chengzu przeniósł stolicę, a także własną armię, z Nankinu w południowo-wschodnich Chinach, do Pekinu. Tu rozpoczął budowę nowego serca imperium – Zakazanego Miasta. Ustanowienie nowej dynastii Qing , co miało miejsce w 1644 roku, nie zmniejszyło kluczowego statusu Zakazanego Miasta. Mandżurska rodzina cesarska nadal mieszkała i rządziła z mikromiasta w sercu Pekinu. Chociaż od czasu jego ukończenia na terenie Zakazanego Miasta nie wprowadzono żadnych większych zmian, dzielnica przeszła różne renowacje i drobne przebudowy w XXI wieku. Rola Zakazanego Miasta Zakazane Miasto jest jednocześnie przestrzenią ceremonialną, rytualną i życiową. Architekci, którzy zaprojektowali jego układ, podążali za idealnym kosmicznym porządkiem ideologii konfucjańskiej, która od wieków utrzymywała chińską strukturę społeczną. Taki układ zapewniał, że wszystkie działania w ramach tego mikromiasta prowadzone będą w sposób odpowiedni do ról społecznych i rodzinnych mieszkańców. Wszystkie działania, takie jak cesarskie ceremonie dworskie lub rytuały cyklu życia, odbywałyby się w wyrafinowanych architektonicznie pałacach, odpowiednio dobranych do cech wydarzeń. Wszystko w Zakazanym mieście miało związek z hierarchią i rolami społecznymi. Nawet sama struktura miasta. Styl architektoniczny Zakazanego Miasta oczywiście musiał odzwierciedlać hierarchię. Każdy budynek, przedsionek, najmniejszy fragment zabudowy architektonicznej został zaprojektowany zgodnie z „Traktatem o metodach architektonicznych lub państwowych standardach budowlanych (Yingzao fashi)”. To jedenastowieczny podręcznik, który określał konkretne projekty budynków o różnych rangach w chińskiej strukturze społecznej. Część publiczna i ceremonialna została wyraźnie oddzielona od domowej. Południowa część z zewnętrznym dziedzińcem to oszałamiające kompleksy pałacowe. Sam zewnętrzny dziedziniec należał do części państwowej. Obejmowała ona sale recepcyjne cesarza, miejsca rytuałów religijnych i ceremonii państwowych, a także znajdującą się na południowym krańcu centralnej osi Bramę Południkową (Wumen), która służyła jako główne wejście. Po minięciu Bramy Południka, natychmiast wchodzi się na ogromny dziedziniec wyłożony białymi marmurowymi kamieniami przed Salą Najwyższej Harmonii (Taihedian). Od czasów dynastii Ming urzędnicy zbierali się przed Bramą Południkową przed godz. 3 nad ranem. Czekali na przyjęcie przez cesarza, rozpoczynające się o godz. 5 rano. Pałace cesarskie Podczas gdy dziedziniec zewnętrzny jest zarezerwowany dla mężczyzn, wewnętrzny dziedziniec jest przestrzenią domową, poświęconą rodzinie cesarskiej. Obejmuje pałace w północnej części Zakazanego Miasta. Tutaj trzy najważniejsze pałace pokrywają się z centralną osią miasta: rezydencja cesarza, znana jako Pałac Niebiańskiej Czystości (Qianqinggong) znajduje się na południu, rezydencja cesarzowej, Pałac Ziemskiego Spokoju (Kunninggong), znajduje się na północy, Sala Niebiańskiej i Ziemskiej Unii (Jiaotaidian), mniejszy kwadratowy budynek na cesarskie wesela i uroczystości rodzinne, jest wciśnięty pomiędzy rezydencje cesarza i cesarzowej. Chociaż Pałac Niebiańskiej Czystości był wielkim budynkiem pałacowym symbolizującym najwyższy status cesarza, był zbyt duży, aby prowadzić w nim wygodne życie prywatne. Dlatego na początku XVIII wieku cesarz dynastii Qing, Yongzheng, przeniósł swoją rezydencję do mniejszej Sali Kultywacji Mentalnej (Yangxindian) na zachód od głównej osi. Pałac Niebiańskiej Czystości został wówczas przekazany do użytku ceremonialnego. Wszyscy kolejni cesarze rezydowali w Sali Kultywacji Mentalnej. Pałace cesarskich żon Rezydencje pozostałych małżonek cesarza to trzy główne pałace na wewnętrznym dziedzińcu. Każda strona zawiera sześć identycznych, otoczonych murem kompleksów pałacowych, tworzących kształt K'un "☷", jednego z ośmiu trygramów starożytnej chińskiej filozofii. Jest on symbolem matki oraz ziemi, a zatem metaforą płodności i matczynej opieki. Ta architektoniczna i filozoficzna symetria zmieniła się jednak zasadniczo, gdy cesarzowa wdowa Cixi (1835–1908) odnowiła Pałac Wiecznej Wiosny (Changchungong) i Pałac Zebranej Elegancji (Chuxiugong) w zachodniej części wewnętrznego dziedzińca. Dokonała tego na swoje czterdzieste i pięćdziesiąte urodziny odpowiednio w 1874 i 1884 roku. Renowacja przekształciła pierwotny układ sześciu kompleksów pałacowych w cztery. Złamała w ten sposób kształt symbolicznego trygramu, sugerując rozluźnienie kontroli chińskiej władzy patriarchalnej w tym czasie. Siedziba emerytów i świątynie Wschodnia i zachodnia strona wewnętrznego dziedzińca była zarezerwowana dla emerytowanego cesarza i cesarzowej wdowy. Cesarz Qianlong (1735–96) zbudował swój pałac po przejściu na emeryturę i nazwał go Pałacem Przyjemnej Długowieczności (Leshoutang). Pałac znajdował się w północno-wschodnim rogu Zakazanego Miasta. Była to ostatnia duża konstrukcja w okręgu cesarskim. Dynastia Han – polityka, kultura i ekspansja w czasach imperium Han Dynastia Han wprowadziła rządy, które na długi czas zapewniły Chinom względną stabilność, tak bardzo pożądaną po wojnie domowej, która wybuchła po śmierci cesarza Qin Shi Huanga. Pod... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dynastia-han-polityka-kultura-i-ekspansja-w-czasach-imperium-han-fot-yang-bo-china-news-service-via-getty-images-d8918b2.jpg" width="938" height="626" alt="Dynastia Han – polityka, kultura i ekspansja w czasach imperium Han (fot. Yang Bo/China News Service via Getty Images)" title="Dynastia Han – polityka, kultura i ekspansja w czasach imperium Han (fot. Yang Bo/China News Service via Getty Images)" /> Oprócz tych kompleksów pałacowych dla starszego pokolenia, istnieją również struktury dla działalności religijnej rodziny cesarskiej po wschodniej i zachodniej stronie wewnętrznego dziedzińca. Są to m.in. świątynie buddyjskie i taoistyczne zbudowane podczas dynastii Ming. Mandżurowie zachowali większość tych struktur, a nawet dodali przestrzeń dla własnych wierzeń szamańskich. Zakazane Miasto dziś Dziś Zakazane Miasto wciąż się zmienia. Jako nowoczesne muzeum i miejsce historyczne, stara się zachować równowagę, utrzymując klasyczne struktury i przywracając wnętrza kompleksów pałacowych. W niektórych przypadkach przekształca mniejsze budynki pałacowe i korytarze w galerie wystawowe dla dzieł sztuki kolekcji cesarskich. Dla wielu Zakazane Miasto jest prawdziwą kapsułą czasu, pozwalającą docenić kunszt i bogatą przeszłość cesarskich Chin. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Największe pałace I Rzeczpospolitej. Kiedyś świadczyły o potędze, dziś często są tylko ruinami
Największe pałace I Rzeczpospolitej w większości są dziś w ruinie. Wciąż jednak potrafią robić wielkie wrażenie.
W tym artykule: Pałac w Białej Podlaskiej, czyli państwo Sanguszków Pałac w Tulczynie – przytłaczający monumentalizm Pałac w Puławach – słynne dzieło Czartoryskich Pałac w Różanie – wielka rezydencja Sapiehów Magnateria w czasach Rzeczpospolitej Obojga Narodów dysponowała niebotycznymi sumami pieniędzy. Najbogatsi i najpotężniejsi mogli pozwolić sobie na iście królewskie luksusy. Nie dość, że budowali swoje wystawne siedziby, to w XVIII w. posiadali nierzadko także prywatne armie. Ogrom arystokratycznych zamków nie świadczy o bogactwie I Rzeczpospolitej. Był on raczej efektem pychy i ambicji. Biała Podlaska, Tulczyn, Puławy czy Różana to zaledwie kilka przykładów miejscowości, gdzie można zobaczyć pozostałości po monumentalnych pałacach. Pałac w Białej Podlaskiej, czyli państwo Sanguszków Na początku XVIII w. otoczony bastionami pałac w Białej Podlaskiej stał się obiektem rozległych prac upiększających dzięki inicjatywie Anny z Sanguszków Radziwiłłowej. Wielka rozbudowa pałacu miała dopiero nadejść wraz z przejęciem majątku przez jej syna. Hieronim Sanguszko był człowiekiem stroniącym od państwowych zawirowań politycznych. Skupiał się on na swoich włościach. Był też jednym z najbogatszych magnatów. Dlatego mógł sobie pozwolić w Białej Podlaskiej na rezydencję godną władcy. Ulokowano tu teatr, rozpoczęto rozbudowę pałacu, wyremontowano też fortyfikacje z ubiegłego wieku. Hieronim Sanguszko rozbudował struktury swojego małego dominium. Jego prywatne wojsko liczyło kilka tysięcy ludzi. On sam zafascynowany był musztrą w pruskim stylu. Oznaczało to kary i więzienia dla podwładnych za najdrobniejsze przewinienia. Plan wielkiej rozbudowy został pokrzyżowany przez śmierć Hieronima. Plany zrealizowane przez jego brata, który odziedziczył posiadłość, nie były już tymi samymi. Do dziś zachował się tylko budynek bramy. Główny pałac czeka ponoć na odbudowę. Pałac w Tulczynie – przytłaczający monumentalizm W latach 1781–1782 Stanisław Szczęsny Potocki wzniósł gigantyczny kompleks pałacowy, uznawany przez współczesnych za jeden z najokazalszych. Klasycystyczny pałac połączony był z dwoma budynkami oficyny monumentalną kolumnadą. Natomiast za pałacem roztaczał się wielki, romantyczny park w stylu angielskim. Szczęsny Potocki to postać chyba najbardziej kojarzona z konfederacją targowicką. Istotnie, Tulczyn był jej głównym ośrodkiem w 1792 r. Wielki majątek po śmierci właściciela zaczął jednak podupadać. Dzisiaj, po latach starań, kompleks odzyskuje swój dawny blask. A przynajmniej odzyskiwał do początku wojny w Ukrainie, ponieważ na terenie tego kraju dzisiaj znajduje się Tulczyn. Pałac w Puławach – słynne dzieło Czartoryskich Najpopularniejszy z wymienianych tu obiektów to pałac w Puławach. Nie jest aż tak monumentalny, jak pozostałe, ale na pewno nie mniej ważny. Małżeństwo Izabeli i Adama Kazimierza Czartoryskich stworzyło w Puławach jeden z najważniejszych ośrodków kulturalnych w kraju. Wszyscy najważniejsi artyści, twórcy i politycy w kraju działali lub gościli na tym dworze. Sam pałac był obiektem opracowań najważniejszych architektów działających w Polsce, takich jak Tylman z Gameren czy Jan Zygmunt Deybel. Ten drugi nadał pałacu rysy rokokowe. Puławy stały się ważnym ośrodkiem politycznym, ponieważ ród Czartoryskich był mocno zaangażowany w politykę państwa. Utrzymywał również prywatne oddziały wojskowe i zakładał manufaktury. Za czasów małżeństwa Czartoryskich, pod koniec XVIII w. zlecono kolejną przebudowę. Zajęli się nią architekci Joachim Hempel i Piotr Aigner. Z rokokowego założenia przekształcono cały kompleks w romantyczny zakątek. Park geometryczny został obsadzony drzewami. Po terenie ogrodu rozsiano szereg romantyzujących budowli, np. Świątynię Sybili czy Dom Gotycki. Pałac w Puławach jest dobrze zachowany i można go zwiedzać. Pałac w Różanie – wielka rezydencja Sapiehów Zniszczony w 1698 r. pałac w Różanie powstał na nowo dzięki nakładom Aleksandra Sapiehy. W latach 80. XVIII w. powstał tu wielki reprezentacyjny kompleks pałacowy w tzw. stylu stanisławowskim. Autorem założenia był Johann Samuel Becker. Sapieha był wielkim miłośnikiem teatru i muzyki. W jednym skrzydle pałacu znajdowały się sala teatralna, biblioteka i galeria sztuki. W Różanie założono również manufaktury włókiennicze. Pałac stoi dziś w ruinie na Białorusi. Sama masywność pozostałości budynków robi wrażenie. Po zniszczeniach z czasów I i II wojny światowej wyremontowano natomiast, z kontrowersyjnym skutkiem, wielką bramę pałacową.
Magiczna Bawaria. 5 zamków i pałaców, które warto zobaczyć
W największym kraju związkowym Niemiec jest aż kilkadziesiąt twierdz, zamków i pałaców. Niektóre z nich liczą ponad tysiąc lat. Oto 5 najbardziej znanych zamków w Bawarii.
W tym artykule: Zamek Neuschwanstein Zamek Hohenschwangau Pałac Linderhof Zamek Burghausen Zamek cesarski w Norymberdze Przez większość swojej historii Bawaria była niezależnym królestwem lub elektoratem. To tu kolejni władcy wznosili imponujące zamki i pałace. Dzięki cieplejszemu klimatowi, urokliwym jeziorom i górującym nad krainą Alpom to tu cesarze i władcy rzymscy często szukali miejsc na swoje letnie rezydencje. Kto lubi zamki Bawaria nie ma sobie równych. Spędzając wakacje w Bawarii, warto zaplanować trasę szlakami 5 najpiękniejszych z nich. Zamek Neuschwanstein Najbardziej charakterystycznym elementem bawarskiego krajobrazu jest z pewnością baśniowy zamek Neuschwanstein. Twierdzę wzniesiono na polecenie ekscentrycznego księcia bawarskiego Ludwika II Wittelsbacha, zwanego również Szalonym lub Bajkowym. Władca nie szczędził bogactw na realizację swojej śmiałej wizji wyrosłej z fascynacji rycerskimi legendami. Kiedy w 1869 roku ruszyła budowa zamku, król Ludwik II szacował, że na jego ukończenie będzie musiał czekać 3 lata. W rzeczywistości prace trwały znacznie dłużej. Trudności wynikały z ambitnego projektu i lokalizacji budowli na szczycie góry. Król wprowadził się do Neuschwanstein w 1884 roku, czyli 12 lat później. Zamek Neuschwanstein był dla Walta Disneya inspiracją do budowy bajkowego zamku Kopciuszka w kalifornijskim Disneylandzie. Zamek Hohenschwangau Zwiedzając Bawarię, stratą byłoby ominąć zamek Hohenschwangau. Ten neogotycka budowla został zbudowana w XIX wieku na ruinach XII-wiecznej twierdzy Schwanstein. Fundator – król Maksymilian II Bawarski – ojciec wspomnianego Ludwika II – upatrzył sobie to miejsce ze względu na rozpościerające się stąd widoki m.in. na jezioro Forggensee. Wnętrza udekorowane zostały scenami ze średniowiecznych legend, a jedną z nich szczególnie upodobał sobie właśnie Ludwik. Młody książę identyfikował się z rycerzem łabędziem Lohenginem, któremu Ryszard Wagner dedykował operę. Ludwik II mieszkał na zamku do czasu wybudowania swojej nowej siedziby – słynnego zamku Neuschwanstein, który swoim blaskiem miał przebić rezydencję ojca. Opuszczone miejsca w Wielkopolsce. 6 tajemniczych obiektów Zrujnowane dworki i pałacyki, nawiedzony szpital psychiatryczny, porzucona fabryka garniturów… Opuszczone miejsca w Wielkopolsce fascynują i przyprawiają o dreszcze. W Hohenschwangau dla zwiedzających udostępnionych jest około 15 komnat. To bogato wyposażone królewskich apartamenty, z których największe wrażenie robi sypialnia Ludwika. Jej sklepienie ma przypominać niebo dzienne i nocne, a w osiągnięciu założonego efektu miały pomagać sprytnie ukryte lampy oliwne. Pałac Linderhof Kontynuując podróż szlakiem rezydencji związanych z barwną postacią Ludwika II, nie sposób pominąć pałacu Linderhof w pobliżu miasteczka Ettal. To niewielki, ale imponujący neobarokowy pałac, którego pierwowzorem był wersalski pałacyk Petit Trianon. Uwagę zwracają idealne proporcje i przemyślane, choć pełne przepychu zdobienia. Wewnątrz zwiedzający mogą zobaczyć sypialnię ze świecznikiem na ponad sto świec, salę lustrzaną oraz jadalnię z ruchomym stołem. Wszystko to pozwalało realizować fanaberie ekscentrycznego króla. Całość otacza 50-hektarowy park z okazałymi ogrodami i nietypowymi budowlami. Mało tego, przed pałacem znajduje się sztuczny gejzer, który tryska wodą wysoko w górę, regularnie co pół godziny. Zamek Burghausen Zmieniamy klimat i epokę i przenosimy się do Burghausen. Nad tym miasteczkiem wznosi się najdłuższy zamek w Europie. Jego mur ciągnie się na odcinku 1051 metrów. [Więcej o największych zamkach w Europie przeczytasz tutaj]. Leży między graniczną rzeką Salzach a jeziorem Wöhrsee. Większa jego część pochodzi z XIV-XVI wieku, gdy był rezydencją dolnobawarskiej linii Wittelsbachów. Z zamkiem wiąże się również polska historia, w jego murach bowiem mieszkała polska królewna Jadwiga Jagiellonka, siostra trzech kolejnych polskich królów. Jadwiga po śmierci spoczęła w pobliskim klasztorze cystersów, a bramę zamku do dziś zdobi herb Rzeczypospolitej. Masywne mury, liczne blanki, wieże i kaplice sprawiają, że budowla wygląda monumentalnie. Z platformy widokowej, znajdującej się na dachu, rozpościera się przepiękny widok na panoramę miasta. Fantastycznie prezentuje się też starówka w Burghausen, której plac miejski uznawany jest za jeden z najpiękniejszych w Europie Środkowej. Widoki czekają również na tych, którzy zdecydują się na przejazd łodzią „Plättenfahrt“ po rzece Salzach. Zamek cesarski w Norymberdze Kolejny kierunek to Norymberga, drugie największe miasto dzisiejszej Bawarii. Jeszcze bardziej cofamy się w czasie, bo to właśnie w średniowieczu miasto było jednym z kluczowych punktów w historycznej krainie Frankonii. Kiedyś – jedno z piękniejszych europejskich miast, zostało zniszczone w czasie nalotów II wojny światowej. Warto skierować swoje kroki w kierunki położonego na skale zamku cesarskiego (Kaiserburg). Od XI do XVI wieku był on siedzibą wszystkich cesarzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Wejście na teren zamkowy jest darmowe, zapłacimy za wstęp do środka oraz na wieżę Sinwell. Znów zahaczamy o polską historię. To tutaj zmarł i został pochowany rzeźbiarz Wit Stwosz. Na miejskim cmentarzu św. Jana do dziś zachował się jego grób. Podczas II wojny światowej w podziemiach zamku przechowywano skradziony z Krakowa ołtarz Wita Stwosza. Gdzie kręcono Harry'ego Pottera? Poznaj miejsca, w których nagrywano filmową serię o młodym czarodzieju Miejsc, gdzie kręcono Harry'ego Pottera, jest znacznie więcej niż mogłoby się wydawać. Choć zdecydowana większość kojarzy filmową serię o czarodzieju z Hogwartu przede wszystkim z Wyspa... Norymberga to idealne miejsce dla miłośników tajemnic, podziemi, tunelów i komnat. Te w średniowieczu służyły jako magazyny beczek z piwem, w czasie wojny przechowywano tu cenne przedmioty i dzieła sztuki. Ukrywali się w nich również mieszkańcy. Dla odwiedzających dostępnych jest kilka miejsc: Historischer Kunstbunker, czyli „bunkry sztuki”, Felsengänge – piwnice piwne, lochy więzienne pod ratuszem. W Norymberdze znajduje się też jedno z najważniejszych i największych muzeów w Niemczech – Germańskie Muzeum Narodowe (Germanisches Nationalmuseum) założone w połowie XIX wieku w starym klasztorze. To tylko fragment szlaków historii, które można obrać zwiedzając Bawarię. Dziś to największy pod względem powierzchni i najlepiej rozwinięty gospodarczo kraj związkowy Niemiec. A podróż do przyszłości najlepiej zaserwować sobie w Monachium – nowoczesnym mieście, którego strzeże anioł. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Opuszczone pałace w Polsce. Jakie kryją tajemnice?
Na terenie Polski, a w szczególności na Dolnym Śląsku, znajduje się wiele opuszczonych, popadających w ruinę pałaców. Historie niektórych z nich budzą przerażenie i przyprawiają o dreszcze.
W tym artykule: Opuszczony pałac w Pruszkowie Opuszczony pałac w Mokrzeszowie Opuszczony pałac Sybilli w Szczodrem Opuszczony pałac w Rząśniku Opuszczony pałac Kępalskich w Woli Boglewskiej Opuszczony pałac w Bratoszewicach Na przestrzeni wieków na terenie Polski wybudowano kilka tysięcy pałaców, w których mieszkali książęta, arystokraci, a nawet bogaci mieszczanie. Zniszczenia wojenne, wywłaszczenia z czasów PRL-u czy brak zainteresowania ze strony właścicieli sprawiły, że część z nich popadła w ruinę. Dziś opuszczone pałace stanowią atrakcję przede wszystkim dla fotografów i wielbicieli mocnych wrażeń, którzy lubią scenerie rodem z horrorów. Oto 6 najciekawszych opuszczonych pałaców z całej Polski, z którymi wiążą się niesamowite opowieści i legendy. Opuszczony pałac w Pruszkowie Znajdujący się w Pruszkowie pod Warszawą ceglany pałac został wybudowany w 1908 roku jako szpital dla robotników okolicznych Warsztatów Kolejowych. Latem 1915 roku został jednak zajęty przez rosyjskie wojska. Bolszewicka armia – jak to miała w zwyczaju – doszczętnie rozgrabiła budynek, a same Warsztaty Kolejowe wysadziły w powietrze. W niepodległej Polsce w pałacu mieściła się szkoła powszechna zwana „Kolejówką”, której patronką została pod koniec lat 30. Maria Skłodowska-Curie. Podczas II wojny światowej budynek przejęli Niemcy, lecz zachowali funkcję oświatową placówki. Wyrzucili z pałacu polskich nauczycieli i uczniów, a następnie zapełnili go niemieckimi dziećmi ze szkoły ewangelickiej, dla których stworzyli internat. W okresie PRL-u w pruszkowskim pałacu mieściła się z kolei Szkoła Podstawowa nr 5, lecz tylko do 1974 r. W latach 80. i 90. XX wieku pałac stanowił siedzibę schroniska turystycznego „Tramp”. Następnie przeszedł w ręce polsko-greckiej spółki i od tego czasu zaczął popadać w ruinę. Obecnie opuszczony pałac stanowi atrakcję dla miłośników filmów grozy i… miejsce spotkań satanistów. W jednym z pomieszczeń budynku można odnaleźć narysowany na podłodze pentagram, świece i łacińskie napisy, wskazujące na to, że pruszkowski pałac był miejscem odprawiania czarnych mszy. Nawiedzone lasy w Polsce i na świecie. Jakie tajemnice skrywają? Nawiedzone lasy wzbudzają spore zainteresowanie wśród turystów, których przyciągają mroczne miejsca na świecie. Nic dziwnego – tajemnicza aura lasów przyciąga poszukiwaczy przygód. Cz... Opuszczony pałac w Mokrzeszowie Pałac w Mokrzeszowie na Dolnym Śląsku wybudowano w latach 1860–1880 jako szpital Zakonu Kawalerów Maltańskich. Podczas I wojny światowej był lazaretem dla niemieckich lotników, a następnie pełnił funkcję sanatorium. W 1926 roku zakonnicy sprzedali budynek żydowskiemu przedsiębiorcy, lecz po dojściu Adolfa Hitlera do władzy w III Rzeszy przedsiębiorca musiał opuścić pałac. Wówczas zaczęła się najmroczniejsza karta w historii budynku. Pałac stanowił bowiem miejsce, w którym realizowana była hitlerowska polityka Lebensborn. Od 1938 r. działał tu Dom Matek, będący de facto „fabryką dzieci aryjskich”. Wyselekcjonowani Niemcy współżyli tu z kobietami, aby rodziły one potomków „czystej rasy niemieckiej”. W latach 1945–1947 pałac był w posiadaniu sowieckich żołnierzy, którzy urządzili w nim koszary. W kolejnych latach znajdowały się tu m.in. Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Wincentego Witosa i Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Kadr Administracji Państwowej. W 1995 roku pojawiła się nadzieja na wielki remont budynku. Pałac przejęła niemiecka rodzina i planowała otwarcie w Mokrzeszowie luksusowego hotelu. Na obietnicach się jednak skończyło. Nowi właściciele zniknęli, a obiekt przejął świdnicki starosta, który na razie nie planuje jego renowacji. Opuszczony pałac Sybilli w Szczodrem Pałac w Szczodrem na Dolnym Śląsku powstał w latach 1685–1692 na polecenie księcia oleśnickiego Chrystiana Ulryka I z dynastii Wirtembergów. Była to letnia rezydencja drugiej żony księcia – Sybilli Marii von Sachsen-Merseburg. Stąd nazwa – pałac Sybilli. Syn pary Karol Fryderyk oddał go w dzierżawę, lecz dzierżawcy zupełnie zaniedbali budynek. W 1715 roku nie nadawał się on już do zamieszkania. Pod koniec XVIII wieku posiadłość przejęli książęta z dynastii Welfów, którzy doprowadzili do restauracji pałacu i jego solidnej rozbudowy (m.in. o cztery boczne skrzydła i dwie wieże z kopułami). Do kolejnej przebudowy budynku w stylu gotyku angielskiego doszło w latach 1851–1857. Od tego czasu nazywano go „śląskim Windsorem”. W 1884 roku pałac przeszedł na własność dynastii Wettynów, której przedstawiciele zgromadzili bogatą kolekcję porcelany miśnieńskiej. Po śmierci ostatniego króla Saksonii Fryderyka Augusta III w 1932 roku, znaczna część pałacowego wyposażenia została zlicytowana lub przewieziona do innych posiadłości. Opuszczone kościoły. Zbezczeszczone, zrujnowane i zapomniane świątynie w Polsce i w Europie Zwiedzając Polskę i inne europejskie kraje, można trafić na opuszczone kościoły, które przez lata stopniowo popadają w ruinę. Nierzadko wiążą się z nimi niezwykłe historie i mroczne t... Podczas II wojny światowej pałac Sybilli stanowił magazyn dla żołnierzy Wehrmachtu. W 1945 roku został podpalony. Częściowo zniszczony budynek przejął Urząd Bezpieczeństwa, który stworzył w nim ośrodek wypoczynkowy dla funkcjonariuszy UB. Od lat 50. do lat 80. XX wieku stopniowo rozbierano budynek. W 1990 roku jego pozostałości (skrzydło pałacu, oficyna, park i ogrodzenie) wpisano do rejestru zabytków. Od 2001 roku obiekt jest własnością osoby prywatnej, lecz nie zanosi się na to, by został odnowiony. Opuszczony pałac w Rząśniku Pałac w Rząśniku na Dolnym Śląsku budowany był ponad pół wieku. Prace budowlane rozpoczęto w 1734 roku, lecz zakończyły się one dopiero pod koniec XVIII wieku. Inicjatorem budowy był kupiec z Jeleniej Góry Johann Bernard Holzhausen, a za projekt odpowiadał wybitny architekt Martin Frantz. W 1830 roku pałac przeszedł w ręce Johanna Gottlieba Müllera, a następnie rodu Voglerów, którego własność stanowił aż do końca II wojny światowej. Już w XIX wieku pałac poddano pracom restauracyjnym, a u progu kolejnego stulecia przeprowadzono jego gruntowny remont. Podczas II wojny światowej na terenie obiektu znajdowała się siedziba sądu polowego Wehrmachtu, który wydawał wyroki – głównie śmierci – na niemieckich dezerterach. Byli oni następnie chowani w grobach, które sami wykopywali sobie przed egzekucją. W czasach PRL-u pałac w Rząśniku stanowił miejsce zamieszkania pracowników PGR-u, a do pogarszającego się stanu budynku nie przywiązywano większej wagi. Poza drobnym remontem dachu na początku lat 60. XX wieku nie zrobiono nic, by uchronić go przed popadnięciem w ruinę. Dzisiaj pałac w Rząśniku stanowi opuszczoną posiadłość, skrytą pośród bujnej roślinności. Choć od 2014 roku jest w posiadaniu prywatnego inwestora, nie zanosi się na to, by jego sytuacja prędko uległa poprawie. Zdjęcia Titanica, jakich nigdy wcześniej nie widziano. Wideo w jakości 8K ujawniło niektóre tajemnice wraku Na niespełna minutowym nagraniu filmowym widać dokładnie, jak wygląda wrak słynnego Titanica po 110 latach od zatonięcia. Na zdjęciach widać również pewien szczegół, którego nigdy wcze... Opuszczony pałac Kępalskich w Woli Boglewskiej Stosunkowo nowym miejscem na mapie opuszczonych pałaców jest pałac w Woli Boglewskiej na Mazowszu, w którym jeszcze do 2008 roku mieściła się szkoła podstawowa. Budynek został wybudowany ok. 1900 roku według projektu architekta Apoloniusza Pawła Nieniewskiego jako rezydencja rodu Kępalskich. W kolejnych latach zamieszkiwała tam spowinowacona z Kępalskimi rodzina Bęskich, a w latach 60. XX wieku pałac stanowił własność Stanisława Ucinka. Po wojnie w budynku pojawili się nauczyciele i uczniowie, lecz od kilku lat pałac w Woli Boglewskiej stopniowo niszczeje i pogrąża się w ruinie. Upominała się o niego rodzina Bęskich, lecz jej starania o zwrot majątku zakończyły się niepowodzeniem. Miłośników opuszczonych miejsc przyciąga tu nie tylko pozostałe w obiekcie wyposażenie szkoły. Według legendy w pałacu w Woli Boglewskiej znajduje się skarb, który został zakopany w pałacowych ogrodach i do dziś czeka na odnalezienie. Opuszczony pałac w Bratoszewicach Położony we wsi Bratoszewice w województwie łódzkim dziś opuszczony pałac powstał w latach 1921–1922 według projektu cenionego architekta Juliusza Nagórskiego na zlecenie hrabiego Kazimierza Rzewuskiego. Rzewuski, na stałe mieszkający w Warszawie, chciał stworzyć dla siebie i swojej rodziny okazałą letnią rezydencję. Podczas II wojny światowej Rzewuscy musieli opuścić pałac. Po wojnie został on przejęty przez władze i stworzono na jego terenie szkołę rolniczą. W latach 70. i 80. XX wieku mieszkali w nim i posiadali swoje biura pracownicy szkoły, lecz po pożarze w 1985 roku opuścili budynek i od tego czasu pałac zaczął coraz bardziej niszczeć. Jeszcze kilka lat temu pałac w Bratoszewicach był chętnie fotografowany przez miłośników architektury i opuszczonych miejsc, których szczególną uwagę przykuwał znajdujący się wewnątrz obiektu stary zniszczony fortepian. Obecnie pałac znów jest w posiadaniu potomków rodziny Rzewuskich, którzy rozpoczęli renowację budynku i planują przywrócić go do dawnej świetności. Źródła: Kotecki Robert, Ruiny pałacu w Rząśniku – Mroczna tajemnica II wojny światowej, karkonoszego.pl, Opuszczony Pałac Kępalskich w Woli Boglewskiej, thingstomakeanddo.pl, Opuszczony pałac w Pruszkowie: Historia, informacje, intotheshadows.pl, Skupin Weronika, Pałac Rzewuskich w Bratoszewicach – został fortepian, polskazachwyca.pl, Skupin Weronika, Pałac Sybilli w Szczodrem – Śląski Windsor, który zniszczono z zimną krwią, polskazachwyca.pl, Wesołowski Wojtek, Opuszczony „pałac” w Mokrzeszowie. Tajemnica nazistowskiego „Źródła życia”, gorskiewyrypy.pl Nasz ekspert Marek Teler Dziennikarz, popularyzator historii, bloger. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Autor książek „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego", „Zapomniani artyści II Rzeczypospolitej", „Zagadka Iny Benity". „ AK-torzy kontra kolaboranci" (Nagroda Klio III stopnia w kategorii varsaviana) i „Upadły amant. Historia Igo Syma". Publikował na łamach magazynów „Focus Historia” i „Skarpa Warszawska” oraz na portalu historycznym Histmag.org.
Starożytny pałac w Knossos znajduje się na Krecie, nieopodal Heraklionu. Jest dziełem Minojczyków, twórców najstarszej cywilizacji w Europie.
W tym artykule: Pałac w Knossos - stracona szansa odkrywcy Troi Pałac w Knossos - skąd się wzięli Minojczycy Pałac w Knossos - Evans na tropie króla Minosa Pałac w Knossos nie był wcale pałacem? Cywilizacja minojska rozwijała się od około 3000 do 1100 r. p.n.e. Pozostawiła po sobie intrygujące i monumentalne zabytki. Aczkolwiek na dobra sprawę zaczęliśmy ją odkrywać... dopiero nieco ponad 120 lat temu! Pałac w Knossos - stracona szansa odkrywcy Troi Odkrywcą kompleksu w Knossos na Krecie, obejmującego około 20 tys. metrów kwadratowych, był brytyjski archeolog amator Arthur Evans (1851–1941). Niewiele jednak brakowało, aby tego epokowego dzieła dokonał Heinrich Schliemann – znany z odnalezienia ruin Troi i Myken. Skarby dla zuchwałych, czyli jak odkrywano zaginione miasta Zaginione miasta od wieków fascynują i inspirują kolejne pokolenia archeologów. Nic więc dziwnego, że co i rusz dowiadujemy się czegoś nowego na ich temat. Okoliczności były tak zadziwiające, że podziałały na wyobraźnię naukowców, turystów i ludzi pióra. Tak pisał o tym kilkadziesiąt lat temu słynny polski poeta Zbigniew Herbert w zbiorze „Labirynt nad morzem”: „Odkrycie cywilizacji minojskiej jest dziełem jednego człowieka – Arthura Evansa. Nie był on zresztą pierwszym, którego uwagę zwróciła ta tajemnicza wyspa na morzu ciemnym jak wino. Od wielu dziesiątków lat kręciło się po niej i myszkowało sporo archeologów-amatorów. Pewien konsul hiszpański rozgłaszał, że w pobliżu Knossos znajduje się zasypany pałac, długi na 180 stóp i szeroki na 140. Pod koniec lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku [tzn. XIX – przyp. red.] odkrywca Troi, Schliemann – ten, który ufał bezgranicznie Homerowi i nie zawiódł się na nim, wdał się w skomplikowane transakcje, a przedmiotem ich były dokładnie tereny, gdzie pod warstwą ziemi, na której rosły oliwki, ukryty był od tysiącleci pałac Minosa. Ta transakcja nie doszła do skutku, bo kreteński właściciel ziemski okazał się krętaczem i oszustem, czego nie mógł tolerować solidny Schliemann”. Pałac w Knossos - skąd się wzięli Minojczycy Tak szansę dostał nikomu nieznany Brytyjczyk. Arthur Evans poświęcił cywilizacji minojskiej całe swoje życie. Knossos uważane jest za największy i najważniejszy jej ośrodek. Funkcjonował nieprzerwanie w okresie od 2000 do 1400 r. p.n.e. Kim byli jego budowniczy? Jest na ten temat wiele hipotez. Jedna mówi, że to przybysze z rozwiniętych terenów Anatolii. Inna, że pochodzili z Egiptu. Badania DNA z 2013 r. wskazują jednak, że ich geny podobne są do neolitycznych Europejczyków. "Ani słowa o tym, że na górskich plantacjach miejscowi uprawiają marihuanę". Poznaj inne oblicze Krety Dziennikarz Travelera wylądował na największej greckiej wyspie, by odkryć, co ma do zaoferowania prócz słynnych plaż. Sama nazwa cywilizacji minojskiej nawiązuje zaś do znanego z greckich mitów króla Minosa, rządzącego na Krecie. To z jego panowaniem związane są opowieści o Minotaurze, Tezeuszu i Ariadnie oraz o Dedalu i Ikarze. Czy jakiś Minos kiedykolwiek istniał? Zdaniem naukowców możliwe, że nie było to imię konkretnego władcy, lecz jego przechodni tytuł – podobnie jak „faraon” w Egipcie. Minojczycy mogli mieć wiele handlowych i politycznych związków z sąsiadami. Dziś wiemy, że ich cywilizacja wykraczała poza ramy Krety. Badane są skomplikowane związki Minojczyków z późniejszą kulturą mykeńską. Naukowcy przyglądają się też relacjom Krety z wyspą Santorini (Thirą), gdzie kwitło równie stare miasto Akrotiri. To właśnie w gigantycznym wybuchu wulkanu na Santorini około 1650 r. p.n.e. duża część naukowców upatruje początku końca cywilizacji minojskiej (który notabene mógł być źródłem legendy o katastrofie Atlantydy). Ostatecznym ciosem mógł być najazd wspomnianych wyżej Mykeńczyków, przybyszów z kontynentu. Pierwsze zniszczenie pałacu nastąpiło około 1700 r. p.n.e., a do kolejnych doszło w XV i XIV stuleciu p.n.e. Pałac w Knossos - Evans na tropie króla Minosa Arthur Evans rozpoczął wykopaliska w Knossos w 1900 roku. Podczas badań zafascynowały go ewentualne związki między ruinami a legendarnym labiryntem króla Minosa. Herbert pisał o Evansie: „Miał lat 49, prawie tyle samo, co Schliemann, kiedy zaczął wykopaliska Troi. Nie odkrył złotych masek, skarbca, drogich kamieni – jak to działo się w Mykenach – ale stanął oko w oko ze sztuką dojrzałą i wyszukaną, architekturą pełną szarmu i subtelności, i zaskakująco słodkim, chciałoby się rzec, dekadenckim stylem życia, który emanował z odsłoniętych ruin. Labirynt schodów, pokoi, korytarzy, tarasów i dziedzińców zdawał się nie mieć końca i Evans z kłębkiem Ariadny w ręku cierpliwie posuwał się naprzód krok za krokiem”. Specyfika archeologii egejskiej To część archeologii Grecji oraz obszarów położonych na obrzeżach Morza Egejskiego, a więc także fragmentów obecnej Turcji. Zajmuje się ona badaniem okresu od pojawienia się pierwszych ... Brytyjczyk popuścił wodze wyobraźni, czego efektem są betonowe rekonstrukcje na terenie Knossos oraz dość swobodnie interpretowane freski odkryte w ruinach. Malowidła te są bardzo dekoracyjne, z licznymi motywami roślinnymi i zwierzęcymi (podobnie jest też z ceramiką minojską). Na fresku z Knossos pojawia się też postać mężczyzny skaczącego nad bykiem, co przypuszczalnie jest odzwierciedleniem tauromachii – rytualnego widowiska, charakterystycznego także dla innych krain basenu Morza Śródziemnego. Na Krecie znaleziono także charakterystyczne figurki kobiet z odkrytymi piersiami (prawdopodobnie kapłanek lub bogiń), trzymających w dłoniach węże. To wszystko sprawiło, że budowniczych Knossos i całej cywilizacji minojskiej długo uważano za pacyfistyczną, nawet nieco hedonistyczną kulturę. Ba, być może wyjątkowo dużą rolę odgrywały w niej kobiety. Niestety, pisma używane na Krecie albo nie zostały dotąd rozszyfrowane, albo zapiski niewiele mówią o samych Minojczykach. Aczkolwiek nie była to raczej cywilizacja pokojowa, skoro symbol Knossos stanowił podwójny topór, a na całej wyspie nie brak starożytnej broni oraz śladów pożarów i walk. Pałac w Knossos nie był wcale pałacem? Knossos zwykle nazywane jest pałacem. Można zobaczyć tam domniemaną salę tronową, komnaty reprezentacyjne, pomieszczenia króla i królowej, świątynie, wartownię, magazyny. Wszystko to jest jednak dość swobodną interpretacją odnalezionych ruin. Ponadto liczne budynki, korytarze i przejścia kojarzą się z mitem o labiryncie, wybudowanym dla Minosa przez genialnego wynalazcę Dedala. To tam miał kryć się Minotaur – pół człowiek, pół byk, będący synem królowej Pazyfae oraz byka zesłanego przez boga Posejdona. Prawda może być jednak zupełnie inna. Niemiecki geolog Hans Georg Wunderlich zaryzykował nawet stwierdzenie, że Knossos to tak naprawdę nie pałac, lecz miejsce związane z kultem zmarłych. Jakkolwiek było, dziś pałac w Knossos jest mekką turystów. Widzą w nim najczęściej to, co chcą – te tajemnicze ruiny doskonale się do tego nadają. Każdy w nich może się poczuć trochę jak Indiana Jones.
Najpiękniejsze zamki w Wielkopolsce. Które z nich warto zwiedzić?
Zamki w Wielkopolsce wymieniane są wśród jednych z największych atrakcji tego regionu. Monumentalne warownie, zachwycające pałace i piękne dworki - niektóre z nich pamiętają jeszcze czasy panowania Kazimierza Wielkiego. Każdy prezentuje odmienny styl i zachwyca na swój własny sposób. Niektóre popadają w ruinę, inne - pieczołowicie odrestaurowane - otwierają swe podwoje przed turystami, prezentując im swoje kunsztowne wnętrza. Które z wielkopolskich zamków warto zobaczyć? Zapraszamy na wycieczkę śladem najwspanialszych warowni, pałaców i dworów w województwie wielkopolskim.
W tym artykule: Zamek w Kórniku Pałac w Śmiełowie Zamek w Gołuchowie Dwór w Koszutach Zamek w Kole Województwa w Polsce - każde z nich oferuje swoje własne atrakcje. Wielkopolskę rozsławia przede wszystkim Gniezno, czyli pierwsza historyczna stolica kraju, oraz zachwycające obiekty sakralne, wśród których znajdziemy też najstarsze kościoły w Polsce. Nie brakuje tam także cennych obszarów przyrodniczych ze wspaniałymi parkami narodowymi, ale nie można zapominać, że region ten słynie także z zamków i pałaców. Poniżej wymieniamy ciekawe miejsca w Wielkopolsce, które naszym zdaniem zasługują na szczególną uwagę. Zamek w Kórniku Zaczynamy od jednego z najbardziej znanych tego typu obiektów, nie tylko w województwie wielkopolskim, ale i w całym kraju. Zamek w Kórniku jest położony w odległości ok. 30 km od Poznania, nad brzegiem malowniczego Jeziora Kórnickiego. Pierwszy zamek w tym miejscu, pełniący funkcję rycerskiej warowni, wzniesiono prawdopodobnie w późnym średniowieczu. W XIV wieku, na otoczonym fosą ziemnym kopcu, powstało ceglane założenie na kamiennych fundamentach o formie nieregularnego czworoboku. W północno-wschodnim narożniku znajdowała się wieża o średnic 8 m. Pierwszej znaczącej przebudowy zamek doczekał się w drugiej połowie XVI wieku, kiedy cały majątek kórnicki znajdował się w rękach Stanisława Górki. Przyszły wojewoda poznański przekształcił warownię we wspaniałą rezydencję. Następna duża przebudowa obiektu nastąpiła z inicjatywy Teofili z Działyńskich Szołdrskiej-Potulickiej. Każdy kolejny spadkobierca dóbr kórnickich zmieniał nieco charakter rezydencji, aż w XVIII wieku zyskała ona typowo barokowy charakter, a później - w czasie gdy stanowiła własność Tytusa Działyńskiego - gotycki. Dzieła przebudowy dopełnił Władysław hr. Zamoyski. Dziś kórnicka rezydencja jest jednym z najciekawszych muzeów w regionie. Ciekawostka - to właśnie tam ma straszyć najsłynniejszy polski duch. Biała Dama, bo o tej zjawie mowa, to sama Teofila z Działyńskich, która podobno do dziś przechadza się zamkowymi korytarzami, zostawiając na podłodze ślady swoich pantofli. Pałac w Śmiełowie Historyczne obiekty regionu to nie tylko zamki, ale i pałace. Wielkopolska słynie z wielu pięknych budowli, a jedną z najwspanialszych jest bez wątpienia pałac w Śmiełowie, położony w odległości ok. 80 km od Poznania. Rezydencja wzniesiona w 1797 roku jest zlokalizowana na wzniesieniu, z którego rozpościera się wspaniały widok na dolinę Lutyni. Dziś w pałacu mieści się Muzeum Adama Mickiewicza. Co wieszcz narodowy ma wspólnego z tym miejscem? To właśnie z Śmiełowa Mickiewicz próbował przedostać się do Królestwa Polskiego, ogarniętego powstaniem listopadowym. Tam też wdał się w owiany atmosferą skandalu romans z Konstancją Łubieńską. Zamek w Gołuchowie Kolejny zamek na naszej liście to jedna z najsłynniejszych ikon Wielkopolski. Obiekt położony w odległości ok. 100 km od Poznania znacząco wyróżnia się na tle innych wielkopolskich zamków - jego styl wyraźnie nawiązuje do pałaców wznoszonych nad Loarą. Francusko-renesansowy charakter budowli jest zasługą Izabeli z Czartoryskich Działyńskiej - żony Jana Działyńskiego, która zarządziła przebudowę zamku, uprzednio sprowadzając do Wielkopolski słynnych francuskich architektów. Dziś w kunsztownych wnętrzach można podziwiać największą w Polsce kolekcję antycznych waz i wspaniałe elementy wyposażenia, które dawna właścicielka rezydencji sprowadziła z Francji. Dwór w Koszutach Dworki w Wielkopolsce uchodzą za jedne z najpiękniejszych w krajów, więc w zestawieniu nie może zabraknąć przynajmniej jednego z nich. Dwór w Koszutach, położony w odległości ok. 30 km od Poznania, nie jest tak okazały jak pałace i zamki regionu wielkopolskiego, ale z całą pewnością nie można odmówić mu uroku. W wybudowanej w 1760 roku szlacheckiej rezydencji mieści się Muzeum Ziemi Średzkiej z ekspozycją stawiającą na realistyczne odwzorowanie życia mieszkańców dworu. Zwiedzający mogą odnieść wrażenie podróży w czasie - wydaje się, że właściciele rezydencji wciąż są tam obecni. Ekspozycja prezentowana jest w siedmiu salach, wśród których na szczególną uwagę zasługują: pokój dziecięcy, pokój pana domu i pokój pani domu. Zamek w Kole Na koniec zostawiliśmy atrakcję dla osób, które bardziej od kunsztownie odrestaurowanych pałacowych wnętrz cenią sobie ruiny (Wielkopolska oferuje także takie atrakcje). Zanim wybudowano zamek w Kole, wznosił się tam donżon, najprawdopodobniej wybudowany z polecenia Bolesława Pobożnego. Przywilej budowy zamku został wystawiony w 1362 r. przez Kazimierza Wielkiego. Nie jest do końca jasne, czy król kiedykolwiek gościł w warowni, jednak wiadomo, że to właśnie tam zapadały kluczowe decyzje po bitwie pod Grunwaldem.
Szukacie pomysłu na wycieczkę? Oto najciekawsze zamki na lubelszczyźnie
Z punktu widzenia turysty, województwo lubelskie to jeden z najatrakcyjniejszych obszarów w Polsce. Nie brakuje tam atrakcji, które na długo pozostają w pamięci. Piękne parki narodowe i krajobrazowe, wspaniałe jeziora i zabytkowe budynki to jeszcze nie wszystko. Wśród największych bogactw tego regionu należy wymienić też zamki. Lubelskie to przecież obszar o niezwykle bogatej historii, której ślady możemy podziwiać do dziś. Które z tamtejszych warowni warto zwiedzić? Zapraszamy na wycieczkę po najatrakcyjniejszych zamkach Lubelszczyzny.
W tym artykule: Zamek Lubelski Zamek w Janowcu Zamek w Kazimierzu Dolnym Zamek w Krupem Zamek w Kryłowie Zamek w Szczebrzeszynie Pałac w Puławach Lubelskie, podobnie jak niektóre inne województwa w Polsce, mocno ucierpiało w trakcie najazdów szwedzkich. W następstwie toczonych tam walk, wiele wspaniałych zamków i pałaców uległo bezpowrotnemu zniszczeniu. Na szczęście są jeszcze obiekty, które zachowały się do dziś. Niektóre z nich znajdują się w stanie zabytkowym, inne zostały zrekonstruowane lub pozostały po nich tylko ruiny. Każdy z nich stanowi nie lada gratkę dla miłośników historii i dawnej architektury. Wybraliśmy najwspanialsze zamki w województwie lubelskim, które po prostu trzeba odwiedzić. Zamek Lubelski Zamki w województwie lubelskim możemy podzielić na bardziej i mniej znane obiekty. Propozycja otwierająca naszą listę bez dwóch zdań zalicza się do pierwszej z wymienionych grup. Okazała budowla jest widoczna już ze znacznej odległości. Masywna, XIII-wieczna baszta (najstarsza budowla w mieście) wznosi się wysoko ponad zamkowymi murami. Zamek murowany i kościół wzniesiono tam w 1341 roku, w czasie panowania króla Kazimierza Wielkiego. To właśnie tam w 1569 roku odbyły się obrady sejmu, w trakcie których uchwalono porozumienie między stanami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, które na kartach historii zapisało się jako unia lubelska. Dziś na terenie zamku mieści się Muzeum historii Lublina. Wśród licznych eksponatów zwiedzający mogą podziwiać m.in. słynny obraz Jana Matejki, który upamiętnia to historyczne wydarzenie. Zamek w Janowcu Niektóre zamki Lubelszczyzny są położone w wyjątkowo malowniczej scenerii. Do tej grupy zalicza się nasz kolejna propozycja - zamek w Janowcu. Okazałe ruiny mieszczą się na szczycie wiślanej skarpy, skąd rozpościera się wspaniała panorama. Obiekt został wzniesiony w XVI wieku, na polecenie rodziny Firlejów - słynnego rodu starostów i wojewodów. W tamtejszych komnatach gościł sam Jan Kochanowski, a Zygmunt III spotkał się tam z dowódcą rokoszu Zebrzydowskiego. Warownia mocno ucierpiała w wyniku najazdów szwedzkich. Pod koniec XVIII wieku została odbudowana przez rodzinę Lubomirskich. Wtedy też przyjęła typowo barokową formę. Do dziś zachowało się niewiele przedmiotów, stanowiących wyposażenie zamku. Te, które ocalały, można podziwiać w zamkowych wnętrzach. Zamek w Kazimierzu Dolnym Z Janowca przenosimy się na drugi brzeg Wisły, do pobliskiego Kazimierza Dolnego. O walorach pięknego miasteczka można pisać niemal w nieskończoność, ale dziś skupimy się wyłącznie na dwóch atrakcjach. Dla wielu osób, największą wartość mają nie skrupulatnie odrestaurowane pałace, a ruiny zamków. Lubelskie słynie z monumentalnych pozostałości dawnych warowni, a jedne z najbardziej imponujących możemy podziwiać właśnie w Kazimierzu Dolnym. Obiekt został wzniesiony na polecenie Kazimierza Wielkiego i pełnił funkcję typowo obronną. Konflikty zbrojne, które toczyły się na tych ziemiach, znacząco nadszarpnęły jego potęgę, a w czasie zaboru austriackiego, część murów zburzono. Polecamy udać się na słynną Górę Trzech Krzyży, skąd można podziwiać ruiny w całej ich okazałości. Kolejnym miejscem, które warto odwiedzić w Kazimierzu Dolnym, jest zabytkowa baszta. Wieżę wzniesiono w czasach panowania Władysława Łokietka. Aby dostać się na sam szczyt, trzeba pokonać kilkaset schodów. Nagrodą za wysiłek jest wspaniała panorama okolicy, a przy dobrej pogodzie można dostrzec stamtąd nawet Góry Świętokrzyskie. Zamek w Krupem Z Kazimierza Dolnego zmierzamy w kierunku wsi Krupe. Pierwszy zamek, najprawdopodobniej wybudowany z drewna, stał tam już w czasach średniowiecznych. Obiekt wzniesiony na polecenie rodziny Krupskich pełnił funkcję typowo obronną. Murowany zamek powstał dopiero w XVI wieku, kiedy właścicielem tamtych ziem stał się działacz polityczny Paweł Orzechowski. Na przestrzeni wieków, warownia była naprzemiennie niszczona i odbudowywana. Dziś pozostały po niej świetnie zachowane ruiny, które otacza typowo sielska sceneria. Zamek w Kryłowie Zmierzamy do jednego z najbardziej wyjątkowych obiektów, nie tylko na Lubelszczyźnie, ale i w całej Polsce. Zamek w Kryłowie jest jednym z nielicznych przykładów warowni wybudowanej na rzecznym ostrowie. Wzniesiona na przełomie XV i XVI stulecia warownia jest najstarszym obiektem architektonicznym w tamtych okolicach. Została wybudowana z inicjatywy rodziny Tęczyńskich. Dziś po wielkim bastionie pozostały wyłącznie ruiny. Warto pospieszyć się z ich zwiedzaniem. Każdego roku, zamek coraz bardziej zapada się w ziemi i już dziś nie sposób dostać się do lochów. Zamek w Szczebrzeszynie Mieszkalno-obronna wieża stała na wzgórzu nad doliną Wieprza już w XIV wieku. Został wybudowany na polecenie Dymitra z Goraja herbu Korczak, który sprawował władzę lenną w powiecie szczebrzeszyńskim. Dwa stulecia później obiekt spłonął. Po pożarze nastąpiła odbudowa wierzy i wtedy też wieża najprawdopodobniej została wzbogacona o kolejne zabudowania, ale te nie przetrwały do dzisiejszych czasów. Obiekt otaczała sucha fosa i drewniane palisady. W XVIII stuleciu, zamek nie pełnił już funkcji obronnej, a został przekształcony w więzienie. Pałac w Puławach Ze względu na cenne zabytki architektoniczne, Puławy często określane są mianem "polskich Aten". Jednym z najważniejszych tamtejszych obiektów jest XVII-wieczny pałac, wzniesiony dla Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Gdy Adam Kazimierz Czartoryski przejął tamtejsze ziemie po ojcu, obiekt został rozbudowany. W 2009 roku utworzono tam Muzeum Czartoryskich. Pałac jest otoczony pięknym parkiem, założonym przez Izabelę Czartoryską.
Saksońska Kraina Zamków na weekend. Najciekawsze zabytki, które warto zobaczyć
Szukasz pomysłu na weekend pełen zamków, pałaców, twierdz i pięknych krajobrazów nieopodal granicy z Polską? Przedstawiamy 5 najciekawszych zabytków w Saksonii w Niemczech.
Saksonia to jeden z najbardziej różnorodnych i najciekawszych niemieckich landów. Pierwsze skrzypce grają tutaj urocze, pełne zabytków miasta, takie jak Drezno, Lipsk, Miśnia czy Görlitz. Ale Saksonia to nie tylko kierunek dla mieszczuchów. Jest co robić również w terenie: czekają przepiękne krajobrazy Saskiej Szwajcarii, niewysokie góry z dobrze wytyczonymi szlakami czy sielskie zakola Łaby. Tym razem stawiamy jednak na pałace, zamki i zabytki, w które obfituje ten graniczący z Polską kraj związkowy. Przywołując atrakcje Saksonii, zbieramy kolejne dowody na to, że Niemcy to jeden z najbardziej niedocenianych przez polskich turystów krajów. A szkoda, bo jest się czym zachwycić! 1. Pałac Zwinger, Drezno Zwinger (Fot. DZT/Francesco Carovillano) Zwinger (Fot. DZT /Wojciech Grabowski) Olśniewający. Prawdopodobnie numer jeden w Dreźnie. To jeden z najbardziej znanych pałaców barokowych w Europie. Był budowany etapami w latach 1709–1732. Saksońskim władcom służył jako przestrzeń do organizacji hucznych przyjęć. Dziś mieści się tu tzw. Salon Matematyczno-Fizyczny, w którym można zobaczyć kolekcję historycznych zegarów i przyrządów naukowych. Znajdują się tu również zbiory niezwykłej, zabytkowej porcelany oraz kolekcja Obrazów Starych Mistrzów. 2. Zamek Albrechtsburg, Miśnia Widok na Albrechtsburg (Fot. DZT / Deutsches Weininstitut) Późnogotycki, majestatyczny zamek Albrechtsburg wznosi się nad malowniczą doliną Łaby. Został wybudowany w XV wieku. Uważa się, że to pierwszy zamek w Niemczech, w którym funkcje fortyfikacyjne były minimalne, stworzono go raczej z myślą o walorach estetycznych. Dla zwiedzających dostępne wszystkie piętra zamku. 3.Twierdza Königstein (Fot. DZT/Andrzej Budnik) Ta niezdobyta twierdza to ponad 50 budowli rozłożonych na platformie skalnej równej pod względem powierzchni 13 boiskom piłkarskim na wysokości 247 metrów nad poziomem Łaby. Dziś można tu dotrzeć bez większego wysiłku, choćby wjeżdżając na górę przy pomocy windy panoramicznej. Oprócz samej warowni czeka tu najgłębsza studnia Saksonii, wielka beczka na wino Augusta Mocnego czy pierwszy kościół garnizonowy w Saksonii. Wzdłuż murów twierdzy wiedzie ścieżka widokowa, z której rozpościerają się niezwykłe krajobrazy m.in. na Saską Szwajcarię. 4. Pałac Moritzburg Moritzburg (Fot. DZT/Florian Trykowski) Moritzburg, wnętrze (Fot. DZT / Florian Trykowski) Ten położonym na wodzie, niezwykle fotogeniczny pałac, jest urzeczywistnieniem rozmachu Augusta Mocnego. Powstał jako pałac myśliwski księcia Maurycego – stąd nazwa, ale dopiero 200 lat później król Polski i elektor Saksonii zaaranżował przestrzeń z rozmachem - tak, by swobodnie wyprawiać tu huczne przyjęcia. 5. Zamek Rezydencyjny (Residenzschloss), Drezno Fot. Getty Images Zamek znajduje się w samym sercu Drezna, na Starym Mieście, tuż obok Zwingeru. Został wzniesiony w XV wieku w stylu renesansowym, poddany później kilkukrotnym przebudowom. To dawna siedziba dynastii Wettynów, dziś - skarbiec imponujących zbiorów: Nowe Zielone Sklepienie i Historyczne Zielone Sklepienie (otwarte ponownie po rabunku w 2019 roku). To tutaj znajduje się największy zbiór klejnotów z XVIII w., najdroższy pomnik z XVIII w., największa zabawka Augusta II Mocnego, największy na świecie zielony diament czy pestka czereśni, w której wyrzeźbiono 185 twarzy. Więcej informacji o zamkach i pałacach w Niemczech można znaleźć na stronie Niemieckiej Centrali Turystyki.
10 najpiękniejszych zamków w Niemczech. Rycerze, duchy i Disney tuż za zachodnią granicą
Ruszamy szlakiem niemieckich zamków i pałaców - od Odry po Alpy przez ponad tysiąc lat historii. Po drodze czekają zarówno pełne legend, średniowieczne warownie, jak i bajkowe zamki zrodzone z wybujałej wyobraźni XIX-wiecznych królów i książąt.
Za górami, za lasami, za siedmioma dolinami… Chociaż tak chciałoby się zacząć opowieść o niemieckich zamkach, bliższe prawdzie będzie krótkie: tuż za polską granicą. Nasi zachodni sąsiedzi mogą poszczycić się imponującymi zamkami i pałacami, których - jak się szacuje - jest nawet 20 tys.! Spokojnie można by nimi obdzielić kilka innych krajów. Bogata historia terenów dzisiejszych Niemiec obrodziła w monumentalne warownie, eleganckie rezydencje i romantyczne zamki zahaczające szpiczastymi wieżyczkami o obłoki. Budowle ciągną się przez całą republikę: tuż za Odrą, przez dolinę Renu, góry Harz, po alpejskie pasma. Jeden z zamków powstał z fascynacji legendami o św. Arturze, by kilkaset lat później posłużyć jako pierwowzór zamku Śpiącej Królewny w Disneylandzie. Inny stanowił schronienie dla Marcina Lutra, gdy ten tłumaczył Nowy Testament na język niemiecki. Przedstawiamy najpiękniejsze i najbardziej fascynujące zamki i pałace, które warto odwiedzić w Niemczech. 1. Zamek Neuschwanstein, Bawaria To z pewnością najbardziej znany i najczęściej fotografowany niemiecki zamek o niezwykłej historii. W jednym miejscu spotkają się legendy, bajki i tragiczne szaleństwo. Zamek leży w pobliżu granicy z Austrią na stromych zboczach nad przełomem rzeki Pöllat. Powstał na zlecenie bawarskiego króla Ludwika II Wittelsbacha, który po wielu przejściach - zarówno tych związanych z wielką polityką jak i życiem prywatnym, miał mieć skłonności do uciekania w świat iluzji, mitów i legend. Nie bez powodu nazywa się go czasem Ludwikiem Szalonym lub Bajkowym Królem. Zmarł uznany za niepoczytalnego, jeszcze zanim dokończono budowę zamku. Ten powstawał od 1869 roku na wzór wyidealizowanego średniowiecznego zamku rycerskiego rodem z legend o królu Arturze. Utrzymane w romantycznym duchu komnaty przywołują na myśl bajkę, nic więc dziwnego, że budowla zainspirowała twórców Disneya i posłużyła jako pierwowzór zamku Śpiącej Królewny w Disneylandach. Dziś to jeden z najważniejszych przykładów historyzmu i symbol tragicznej historii. 2. Zamek Hohenzollern, Badenia-Wirtembergia Nie trudno skojarzyć malowniczy krajobraz z zamkiem Hohenzollern w roli głównej, bo często trafia na fototapety czy puzzle. To jedna z bardziej imponujących budowli Niemiec. Znajduje się na szczycie gęsto zalesionej góry Hohenzollern - 855 m n.p.m. Pierwszą warownię zbudowano tu w XI wieku, ale na jej temat zachowało się niewiele informacji. Obecny neogotycki zamek powstał na początku XIX, a jego fundatorem był król Prus - Fryderyk Wilhelm IV, wywodzący się z dynastii Hohenzollernów. Budowla jest dziś odzwierciedleniem romantycznego ducha epoki i fantazji na temat idealnego zamku rycerskiego. 3. Zamek Eltz, Nadrenia-Palatynat Ta majestatyczna średniowieczna twierdza obronna to prawdziwe szaleństwo wieżyczek i kominów. Spektakularnie położony na szczycie wzgórza zamek jest jedną z niewielu tego typu budowli, będących własnością fundatorów - rodziny von Eltz. Jest w jej posiadaniu od prawie tysiąca lat. Jak głosi legenda, ma swojego ducha. 4. Zamek Schwerin, Meklemburgia-Pomorze Przednie Bajki ciąg dalszy. Strzeliste wieże, bogate zdobienia i malownicze położenie czynią zamek Schwerin wyjątkowo urokliwym. Budowla powstała w XIX w. na wyspie na Jeziorze Schwerińskim jako rezydencja wielkich książąt meklemburskich. Dziś jest siedzibą władz landu Meklemburgia-Pomorze Przednie. Budowniczy tej neorenesansowej bryły czerpali inspiracje znad Loary, a za wzór służył im słynny zamek Chambord. Bogato zdobione wnętrza skrywają zabytkowe meble, cenne boazerie i dzieła sztuki. Okoliczne ogrody dodają temu miejscu urody i warto zarezerwować nieco czasu na nieśpieszny spacer wśród zamkowych drzew i fontann. 5. Zamek Moyland, Północna Nadrenia-Westfalia Budowla ma charakter warowny, a jej początki sięgają XIV wieku. Od tamtego momentu zamek był wielokrotnie przebudowywany. Odbudowany został dopiero w 1987. Obecnie w murach zamku znajduje się muzeum poświęcone głównie twórczości Josepha Beuysa. Zamek otacza pokaźny kompleks parkowy. Na zwiedzanie budowli wraz z parkiem warto zarezerwować około 3 godziny. 6. Zamek Braunfels, Hesja Zwiedzanie tego imponującego zamku można zaplanować podczas wizyty we Frankfurcie nad Menem - to ok. godzina drogi z tego piątego co do wielkości miasta Niemiec. Zamek ma prawie 1000 lat i na przestrzeni wieków był wielokrotnie przebudowywany, zmieniał style architektoniczne, a w drugiej połowie XVII wieku popadł w ruinę. W XIX wieku za sprawą księcia Ferdynanda budowla zyskała swój obecny kształt romantycznej neogotyckiej warowni. Mury skrywają aż 255 komnat, z czego 14 zostało udostępnionych dla zwiedzających. Warte odwiedzenia jest samo miasto Braunfels - choćby ze względu na tradycyjne, malowane drewniane domy. 7. Zamek Cochem, Nadrenia-Palatynat Zamek Cesarski Reichsburg góruje nad uroczym miastem Cochem, które samo w sobie jest warte odwiedzenia. U podnóża porośniętego winoroślami wzgórza przepływa rzeka Mozela. Wkrótce po wybudowaniu w pierwszej połowie XII wieku zamek stał się siedzibą administracji cesarskiego palatynatu. Mówi się, że to miejsce jest kwintesencją urody Niemiec - widok jest iście pocztówkowy. To również świetne miejsce, by lepiej poznać historię tego kraju. 8. Zamek Wartburg, Turyngia Z daleka ten średniowieczny zamek wygląda jak kilka budowli z różnych bajek sklejonych w nietypową całość. Został wzniesiony najprawdopodobniej w 1067 roku przez turyńskiego hrabiego Ludwiga der Springera jako twierdza obronna. Na przełomie XII/XIII wieku został przekształcony w przez margrabiego Henryka I w rezydencję. W XVI wieku ukrywał się tu Marcin Luter i to właśnie w murach zamku inicjator reformacji przetłumaczył Nowy Testament z greckiego na niemiecki. Wartburg szczególnym uznaniem darzył też Adolf Hitler, uznając go za "najbardziej germańskim z germańskich zamków". Warto wiedzieć , że do początków zamku nawiązuje opera Ryszarda Wagnera „Tannhäuser”. We wnętrzach warto zwrócić uwagę na niesamowite freski. Wartburg został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 9. Pałac Rheinsberg, Brandenburgia Będąc w Brandenburgii nie można ominąć Rheinsberg - dawnej posiadłości Hohenzollernów, malowniczo położonej nad jeziorem Grienericksee, ok. 75 km na północny-zachód od Berlina. Rezydencja została wzniesiona w XVII wieku w miejscu, w którym niegdyś mieścił się średniowieczny zamek zniszczony w czasie wojny trzydziestoletniej. Obecnie swoją siedzibę ma tutaj Akademia Muzyczna. Ogromne wrażenie robi otaczający budowlę park. 10. Pałac Moritzburg, Saksonia Pałac nieopodal Drezna to pomysł księcia Maurycego (z niemieckiego: Moritz), który kazał postawić sobie tutaj myśliwską rezydencję. Niecałe 200 lat później król Polski i elektor Saksonii - August Mocny Sas, zleca przebudowę pałacu i zaaranżowanie przestrzeni na potrzeby hucznych przyjęć. Do dziś barokowy pałac na wodzie oddaje pełen rozmachu styl życia ówczesnego króla. Warto zobaczyć! Więcej informacji o zamkach i pałacach w Niemczech można znaleźć na stronie Niemieckiej Centrali Turystyki.
Urządzano w nich turnieje, w których stawką było serce damy, ale również walczono z najeźdźcą i knuto dworskie intrygi...
Zamek Conwy Walia, Wielka Brytania W 1283 r. Edward I król Anglii wraz ze swoją armią zakończył z sukcesem podbój Snowdonii i w ten sposób północno-zachodnia Walia znalazła się pod jego panowaniem. Zdobycie zamku Dolwyddelan otworzyło mu drogę do doliny Conwy. Tu w klasztorze Aberconwey znajdowało się miejsce pochówku Gryffitha syna Llywelina. Edward, nie bez satysfakcji, obrócił w perzynę grób władcy, który na krótko zjednoczył całą Walię i wielokrotnie najeżdżał granice Anglii, aż lord Harold z Essexu zdobył jego zamek, a żołnierze Gryffitha sami przynieśli mu głowę wodza. Na miejscu grobowca Edward rozkazał wznieść najwspanialszą z całego systemu „żelaznego pierścienia” fortec, mających chronić nowo podbite tereny. Jej masywne mury z kamienia stoją tuż przy wjeździe do miasteczka Conwey, w którego wąskich uliczkach o ruchu jednostronnym można poczuć jeszcze średniowieczną atmosferę. Choć wnętrza zamku są już w dużej części zrujnowane, nadal można wyobrazić sobie przepych mieszczących się tu kiedyś królewskich apartamentów. Na blankach ozdobionych ośmioma wieżami o wąskich okienkach strzelniczych odgrywane są w sezonie letnim przedstawienia opowiadające o losach legendarnego króla Artura i rycerzy Okrągłego Stołu. Nie bez przyczyny, bo to właśnie Walia była jego prawdziwą ojczyzną... Pałac Potala Lhasa, Tybet Ponad tysiąc komnat, blisko 10 tys. kapliczek oraz przeszło 200 tys. rzeźb znajduje się w największym kompleksie pałacowym położonym najwyżej na świecie (3 700 m n.p.m.). To tu, na Czerwonej Skale zawieszonej 90 m nad Lhasą, mieściła się do 1959 r. zimowa rezydencja władców Tybetu. Wówczas Dalajlama XIV, Tenzin Gjaco został zmuszony przez komunistyczny rząd chiński do emigracji (obecnie duchowy i polityczny przywódca Tybetańczyków mieszka w hinduskiej miejscowości Dharamsala). 13-kondygnacyjną budowlę z gliny, drewna i kamieni bez użycia gwoździ wznosiło z mozołem 7 tys. robotników przez pół wieku (1645–1694). Działali oni z rozkazu Dalajlamy V Lozanga Gjatso, który wcześniej przejął władzę w państwie, ustanawiając „boskie królestwo”. Po „Wielkim Piątym”, nazywanym tak z powodu jego mądrości, tolerancji i talentów przywódczych, do czasów współczesnych rządziło jeszcze z wysokości Czerwonej Skały dziewięciu dalajlamów. Pałac przetrwał rewolucję kulturalną i dziś mieści się w nim Chińskie Muzeum Narodowe. Zgodnie z legendą nazwa pałacu pochodzi od góry Potalaka. Znajdować się na niej miała święta jaskinia, uważana za siedzibę Awalokiteśwary, buddyjskiego uosobienienia nieogranicznego współczucia i bóstwa opiekuńczego Tybetu. W jaskini król Songcen Gampo, który w VII w. n.e. zbudował na górze pierwszy pałac, oddawał się w samotności medytacjom. Podobnie jak „Wielki Piąty”, był uważany za inkarnację Awalokiteśwary. Sarkofag Gampo wykonany z 3 700 kg złota można dziś oglądać w Czerwonym Pałacu, górnej części budowli, gdzie znajdują się świątynie, wizerunki i relikwie dalajlamów. Dolną część tworzy Biały Pałac pełniący do czasów nadejścia komunistów funkcję siedziby rządu. W znajdującym się tu trzypiętrowym holu Comczen Szar wprowadzano na tron dalajlamów i przyjmowano posłów z Chin. Hawa Mahal DŹajpur, RadŻastan, Indie Swoją nazwę Hawa Mahal, czyli Pałac Wiatrów, zawdzięcza świeżemu powiewowi, który przenika do wnętrza budowli przez 953 małe, na wpół oktagonalne okienka. Chłodził on kiedyś w miesiącach najdotkliwszego skwaru kobiety dworu – oficjalne żony i konkubiny – mogące przez szybki śledzić życie ulicy. Musiały pozostać niewidoczne – ich piękno było przeznaczone tylko dla oczu maharadży... Pałac, wzniesiony w 1799 r. z rozkazu maharadży Sawai Pratap Singha II, władcy obecnego Dźajpuru (1778–1803), składa się prawie wyłącznie z... fasady. Gdy bowiem przejdziemy na jego tył, okazuje się, że budynek zamyka prosta ściana bez żadnych ornamentów. Wydaje się więc, że cała inwencja architekta, Lala Chand Usta, skoncentrowała się na przodzie, który wznosi się przy głównym trakcie Starego Miasta. Pięciokondygnacyjny obiekt z różowego piaskowca, kojarzy się z ogromnym plastrem miodu albo z piramidą. Fasadę zdobi taka liczba kolumienek, łuczków, kopuł i ażurowych balkoników, że po powstaniu pałacu odezwały się krytyczne głosy zarzucające architektowi „barokowe szaleństwo”. Jednak samego maharadżę budowla wręcz urzekła i postanowił przeznaczyć ją na seraj, czyli własną rezydencję, choć w założeniu miała służyć Krysznie, głównemu Bogu w hinduizmie. Sawai Pratap Singh był wizjonerem, podobnie jak jego ojciec Dżaj Singh, który założył Dźajpur, a w wolnych chwilach zajmował się astrologią. Syn też chciał pozostawić po sobie piękny i trwały ślad... Hawa Mahal wchodzi w skład miejskiego kompleksu pałacowego (City Palace) – w jednej z jego części nadal mieszka dawny maharadża! Tutejszą atrakcją jest ogromny, srebrny statek, którym dawny władca transportował do Anglii wodę pitną. Religia zabraniała mu w czasie wizyt korzystania z tamtejszych jej zasobów. Pałac Ishak Paszy Turcja Jego budowa trwała 99 lat. Rozpoczęto ją na zlecenie Colak Abdi Paszy, beja prowincji Bayazid, a dokończono już za życia jego wnuka, Ishaka Paszy, od którego wziął potem nazwę. Wzniesiony z wykorzystaniem pięciu różnych rodzajów kamienia, stoi wśród stepowych pagórków na specjalnym fundamencie, który w najgrubszym miejscu ma 15 m. Rozplanowany jest w podobny sposób jak Pałac Topkapi w Stambule: składa się z dziedzińca zewnętrznego i wewnętrznego z szeregiem budynków oraz haremu otoczonego z trzech stron Ogrodami Rozkoszy. Poza salą audiencyjną znajdowały się tutaj kuchnia z piwnicą, łaźnia (hammam) oraz kilkanaście pokojów niewolnic. To właśnie z ich okien roztacza się niezrównany widok na bliźniacze szczyty góry Ararat (5 137 m n.p.m.), przy której biblijny Noe miał zacumować swoją arkę. Na portalu nad wejściem do haremu można dostrzec inskrypcje z Koranu i modlitwy w intencji Iszaka Paszy. W obrębie dziedzińca zewnętrznego znajdowały się pomieszczenia dla straży, spichlerze oraz więzienie. Dziedziniec wewnętrzny mieścił zabudowania administracyjne, meczet z pojedynczym minaretem, medresę, selamluk – czyli część przeznaczoną wyłącznie dla mężczyzn, gdzie kobiety nie miały wstępu, i stajnie. Z powodu bliskości granicy z Rosją i Persją był wielokrotnie atakowany przez najeźdźców i bezlitośnie ograbiany. Piękne, pozłacane odrzwia prowadzące na dziedziniec stanowią teraz ozdobę sanktpetersburskiego Ermitażu. Zniknęły też wszystkie drewniane części budynków i ich wystroju. Słynie z tego, że miał tyle pomieszczeń, ile dni w roku przestępnym (366) i był zaopatrzony w takie luksusy jak bieżąca woda, centralne ogrzewanie i kanalizacja. W pałacu panuje mieszanina stylów: seldżuckiego, gruzińskiego, osmańskiego, perskiego i ormiańskiego. Carcassonne Francja Największa średniowieczna twierdza w Europie znajduje się w Langwedocji, 90 km od Tuluzy. Strategiczne znaczenie tego miejsca, położonego na szlaku wiodącym znad Atlantyku do Morza Śródziemnego dostrzegli jako pierwsi Rzymianie. Już około 100 r. p.n.e. ufortyfikowali wzgórze, a potem wznieśli na nim stolicę swojej kolonii, Julia Carcaso (potem Carcasum). Następnie przejmowali je kolejno Wizygoci, Saraceni i Frankowie. Niemal w przeddzień krucjaty przeciw Katarom 24-letni książę Raimond Roger Trencavel (pochodzący z rodu, który od 200 lat władał Carcassonne), zdecydował się na nową inwestycję. Na szczycie wzgórza kazał wznieść zamek, który możemy dziś oglądać. Twierdza otoczona została oddzielnymi murami obronnymi – stare, biegnące wokół miasta pamiętały jeszcze czasy Rzymian! Raimond był bardzo tolerancyjnym władcą i pozwolił, aby w jego włościach zamieszkali Katarzy (od gr. katharos – czysty). To przyczyniło się do zguby księcia, bo Kościół katolicki uważał ich za heretyków i podjął przeciw nim krucjatę. Katarzy wierzyli, że świat materialny został stworzony przez złego boga, lub szatana, toczącego walkę z bogiem dobrym, stwórcą świata duchowego. Gdy wojska pod wodzą Szymona de Montfort dotarły do miasta, nie pomogły wrząca oliwa i kamienie, zrzucane na agresorów z ganków i baszt nowego zamku. Miasto się poddało. Szymon de Montfort został jego nowym władcą, a Raimonda zabito. W 1226 r. król Ludwik VIII przyłączył Carcassonne do swoich włości, a 21 lat potem, po lewej stronie rzeki Aude, powstało bliźniacze, Dolne Miasto – Ville basse. Z czasem część górna – Cité, straciła na strategicznym znaczeniu i podupadła do tego stopnia, że w XIX w. postanowiono zburzyć resztę pozostałych fortyfikacji. Na szczęście przeprowadzona przez pisarza Prospera Mérimé’ego i architekta Eugene’a Emmanuela Viollet-le-Duca kampania na rzecz zachowania warowni doprowadziła do jej renowacji. Wiele wykonanych wtedy prac budzi kontrowersje, ale to dzięki nim możemy dziś podziwiać „najpiękniejsze średniowieczne mury obronne Francji” w tak doskonałych stanie. Do miasta wchodzimy zwodzonym mostem przez Bramę Narbońską z dwie ma wieżami i podnoszoną kratą. Za murami kryją się liczne kamienice, a w nich hotele, restauracje i sklepy. Początkowo pełniły funkcje obronne, z czasem stały się rezydencjami królów, książąt i bogatych rodów. Trudno dziś stwierdzić, który zamek na świecie jest najstarszy. Jednym z najbardziej wiekowych jest Arg-e Bam (ok. 500 r. p.n.e.) przy Jedwabnym Szlaku w irańskim Bam. Do najmłodszych należy natomiast Istana Nurul Iman, czyli Pałac Prawdziwego Światła w Brunei (1984 r.), w którym rezydują sułtan i państwowe władze. Znajduje się w nim 1 788 pomieszczeń i biur, sala bankietowa na 5 000 osób, muzeum z kolekcją 400 luksusowych samochodów, stajnie dla 200 koni używanych do gry w polo i 5 basenów. Bez wątpienia jego lokalizacja też jest nietypowa – wybudowano go w środku dżungli. Za największy zamieszkany zamek uważany jest Windsor, od 900 lat rezydencja królów angielskich – 50 tys. m2, choć w rzeczywistości powierzchnią ustępuje temu w Brunei, który jest aż cztery razy większy! Wzbudzającymi już na samą myśl o nich grozę są zamek Frankensteina w niemieckim Darmstadt i Bran Castle w Rumunii uchodzący za siedzibę Drakuli (w rzeczywistości nim nie był). Mieszkający w pierwszym z nich lord Konrad Dipper von Frankenstein był w rzeczywistości jedynie alchemikiem – zawdzięczamy mu nawet stworzenie koloru określanego jako pruski błękit. Jednak gotycka powieść Mary Shelley o doktorze Wiktorze Frankensteinie, który powołał do życia buntujące się przeciw niemu monstrum oraz bogata filmografia wykorzystująca ten motyw bardziej wryły się w ludzką wyobraźnię. Największym zamkiem w Polsce jest Wawel, z którego przez wieki rządzili polscy królowie. Na drugim miejscu plasuje się Malbork, dawna siedziba wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, a na trzecim Książ, zbudowany przez księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego w XIII w. Zamek Dunnottar Szkocja Położony widowiskowo na wschodnim, klifowym wybrzeżu Szkocji, ongiś siedziba Marischal of Scotland, potężnego rodu, sprawującego pieczę nad klejnotami korony. Był im do tego stopnia oddany, że zamkowy garnizon, składający się zaledwie z 70 ludzi bronił regaliów przez osiem miesięcy przed zmasowanym atakiem wojsk Oliviera Cromwella. Wreszcie mury zmogły armatnie pociski agresora zmierzającego do zajęcia Szkocji. W 1990 r. w ruinach zamczyska Franco Zefirelli nakręcił „Hamleta”. Zamek Frontenac Quebec, Kanada Jeden z nasłynniejszych hoteli na świecie. W jego komnatach gościli Alfred Hitchcock i Czang Kaiszek. Tu odbyła się w 1943 r. tajna konferencja „Quadrant”, na której Churchill i Roosevelt uzgodnili aliancką operację lądowania we Francji. Wzniesiono go jako symbol władzy Williama van Horne’a, przewodniczącego Canadian Pacific Railway łączącej Atlantyk z Pacyfikiem. Nazwę zawdzięcza Louisowi de Buademu księciu Frontenac, gubernatorowi Nowej Francji – kolonii francuskiej w Kanadzie. Zamek Bellver Majorka, Hiszpania Bellver w starym katalońskim oznacza „piękny widok” i taki właśnie, na odległą o 3 km stolicę Majorki Palmę roztacza się z murów położonej na lesistym wzgórzu fortecy. Całkowicie okrągła budowla – jedyna taka w Hiszpanii – pełniła zarówno funkcję królewskiej rezydencji, jak i więzienia. Gotycka konstrukcja ma wiele nowatorskich rozwiązań – na przykład jej dach został tak zaprojektowany, że każda kropla deszczu spływała do umieszczonej w dolnej części fortecy, cysterny. Zamek Egeskov Fionia, Dania Prawdopodobnie był inspiracją dla bajek Andersena, który urodził się w pobliskim Odense. Renesansowy zamek, niczym weneckie palazza, wsparty jest na 12 tysiącach dębowych pali, wbitych w dno oblewającego go jeziora. W środku, w Muzeum Starych Samochodów znajduje się błękitny bentley z 1934 r., należący do księcia Syjamu, a w niezwykłym pałacu lalek – Titania Palace – ich unikatowa, porcelanowa kolekcja. Atrakcją ogrodów jest bambusowy labirynt oraz pawie. Castel del Monte Włochy Dobra kuchnia, miłość oraz polowanie z sokołem – tym trzem pasjom oddawał się cesarz Fryderyk II (1215–1250). Aby dać upust tej ostatniej, nakazał wznieść zamek na górze – Castel del Monte na szlaku migracji ptaków. W tej gotyckiej fortecy liczba boków, wież i komnat na obu piętrach zamyka się w magicznej w średniowieczu ósemce. Opuszczona i obrabowana z marmurowych zdobień i rzeźb, popadła z czasem w ruinę. W 1876 r. zamek przejął rząd włoski i całkowicie odrestaurował. Zamek Predjamski Słowenia Zgodnie z nazwą znajduje się „przed jamą”, a ściślej w wejściu do gigantycznej, skalnej jaskini. Budowany był etapami od połowy XII w., ale większość zachowanych do dziś budynków pochodzi z renesansu. Słynnym właścicielem zamku był książę Erasmus Lueger vel Erazm Predjamski, bezlitośnie łupiący kupieckie karawany. Budowla przetrwała wielomiesięczne oblężenie wojsk cesarza Fryderyka III dzięki sekretnemu przejściu przez jaskinię na drugą stronę wzgórza, które można oglądać i dziś. Zamek Himeji Japonia To typowa konstrukcja obronna ze skomplikowanym labiryntem ścieżek prowadzących do głównej warowni. Mury zewnętrzne i wewnętrzne oraz lokalizacja bram zostały tak rozplanowane, aby wróg krążył wokół zamku, ciągle wpadając w ślepy zaułek. Skuteczności systemu nie sprawdzono w praktyce, bo Himeji nigdy nie oblegano. Twierdza, będąca przykładem czystego japońskiego renesansu, składa się z 86 budynków. Z racji białych murów nazywana bywa Zamkiem Białej Czapli.
Pałac w Wilanowie: miłość, wojna, nauka – wszystko w jednym fascynującym miejscu
Królewski Wilanów to nie tylko wyjątkowy zespół pałacowo-parkowy, ale też świadek polskiej historii i rozwoju nauki. Właśnie tutaj powstało jedno z pierwszych muzeów w kraju! Co roku Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie odkrywają tysiące gości, a w 2018 r. Polska Organizacja Turystyczna przyznała mu swoje prestiżowe wyróżnienie: Certyfikat w konkursie na Najlepszy Produkt Turystyczny.
W tym roku mija 220 lat, odkąd dobra wilanowskie przejęli Aleksandra i Stanisław Kostka Potoccy. To dzięki ich inicjatywie powstały tu kolekcja oraz muzeum pokazujące skarby sztuki europejskiej i dalekowschodniej. Pierwsze muzeum sztuki na ziemiach polskich zostało otwarte w 1805 r. Sam pałac stał się także centrum opowieści o królu Janie III Sobieskim i jego czasach. View oEmbed on the source website Burzliwe lata poprzedzające bitwę pod Wiedniem, płomienna miłość króla Jana III i królowej Marii Kazimiery, początki nowoczesnej archeologii i badań kultury Etrusków – to tylko część opowieści, które gromadzi i przedstawia gościom wilanowskie muzeum. W Wilanowie historię można poznać na wiele sposobów: oglądając wystawy stałe i czasowe, słuchając opowieści snutych przez edukatorów muzealnych i rekonstruktorów, biorąc udział w różnorodnych warsztatach historycznych i przyrodniczych, a także uczestnicząc w spektaklach teatralnych i koncertach muzyki dawnej. Spośród bogatej oferty kulturalnej warto wyłonić choćby staropolskie warsztaty kulinarne, które pokazują dzieciom i dorosłym, jak wyglądało przygotowywanie posiłków na królewski stół. Wilanowscy goście mogą wziąć udział w spacerach tematycznych po pałacu i parku oraz w warsztatach rękodzieła. Miłośnicy ciekawostek przyrodniczych zaproszeni są do historycznych ogrodów, w których odkrywają sekrety świata roślin i zwierząt. Muzeum żyje w dzień i w nocy, latem i zimą… W jesienne i zimowe wieczory tłumy warszawiaków i gości z całego świata odwiedzają niepowtarzalny, klimatyczny Królewski Ogród Światła. „Wilanów stanowi – nie bójmy się wielkich słów – wzorzec odniesień dla polskiej tożsamości narodowej” – pisze o tym miejscu dyrektor muzeum Paweł Jaskanis. „To miejsce wykreował król Jan III Sobieski, w pewnym stopniu jako pomnik postawiony samemu sobie, ale potem kolejni właściciele kultywowali je, dbali o nie, wyrażając przez to szacunek dla osoby i dokonań króla. W ten sposób Wilanów wrósł w polską świadomość”. Muzeum prężnie działa również w świecie cyfrowym. „Silva rerum” to nazwa księgi, w której za czasów szlacheckiej Rzeczypospolitej zapisywano najważniejsze wydarzenia, przemówienia, sentencje itp. Taką nazwę otrzymał realizowany przez wilanowskie muzeum projekt edukacji online. Strona internetowa placówki to źródło niezliczonych informacji o życiu, historii i kulturze Rzeczypospolitej w czasach króla Jana III (i nie tylko). Wiedza zaprezentowana w sposób prosty i przystępny może być doskonałą pomocą dla uczniów, studentów czy nauczycieli, a w przeciwieństwie do wielu innych źródeł w sieci – nie ma wątpliwości, że tworzyli ją najlepsi eksperci w swoich dziedzinach. Od wielu lat wilanowski wortal wiedzy jest wzorem doskonałego projektu e-learningowego i wyznacznikiem dla wielu innych placówek. Wizyta turystyczna w Warszawie bez odwiedzenia Muzeum Pałacu w Wilanowie jest porównywalna do pominięcia Łuku Triumfalnego w Paryżu, Tower w Londynie czy Koloseum w Rzymie. Tytuł Najlepszego Produktu Turystycznego, w tym Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej, są przypieczętowaniem wartości tego miejsca.
Moszna: Kicz czy klejnot? Występuje w filmach, teledyskach, ale nie każdemu się podoba
Jedni mówią o nim: kicz, inni: Disneyland. Tak czy inaczej, budowla robi wrażenie. Ma 365 pomieszczeń – tyle, ile jest dni w roku – i 99 wież. W maju w pałacowym ogrodzie kwitną setki azalii, zachwycając zapachem.
Choć potocznie bywa nazywany zamkiem, nigdy nie pełnił funkcji obronnych. Zbudował go pod koniec XIX w. Franz Hubert von Tiele-Winckler, syn niezbyt bogatego porucznika i dziedziczki olbrzymiej fortuny. Państwo von Tiele-Wincklerowie mieli, oprócz fabryk i kopalni, także 33 posiadłości ziemskie. Do pełni szczęścia brakowało im tylko hrabiowskich tytułów i okazałej siedziby. Niewielki pałac w Mosznej nie spełniał oczekiwań rodu. Kiedy rezydencja spłonęła, Franz Hubert zaczął realizować swoje marzenia. Prace budowlane, których efektem jest bajkowy zamek z oranżerią, rozpoczęto w 1896 r. Franz kazał ozdobić budowlę 99 wieżami, tyle bowiem posiadał majątków. Gdyby miał ich sto, musiałby utrzymywać garnizon wojska. Hrabia (tytuł uzyskał w 1895 r.) wolał wydawać pieniądze na zaspokojenie własnych potrzeb. Franz Hubert robił wszystko, aby tylko ściągnąć do Mosznej cesarza. W parku stworzył sieć kanałów, polecił poprowadzić linię kolejową łączącą Mosznę z resztą świata. View oEmbed on the source website W 1911 r. cesarz Wilhelm II odwiedził posiadłość Wincklerów. Rok później uczestniczył w wielkim polowaniu w Mosznej, podczas którego ustrzelono 2 839 sztuk zwierzyny. Królem polowania został oczywiście sam cesarz. Podobno pewnego wieczora stanął w oknie swego apartamentu i zapytał hrabiego Franza Huberta: – Jak ci się udało tak szybko zbudować taki pałac? – Panie, pomógł mi szatan – odpowiedział hrabia i koło zamkowej kaplicy kazał postawić fi gurę diabła. Do dziś w oranżerii stoi wypchany muflon, który pamięta czasy wielkich polowań. Opowieści z Mosznej pełne są duchów i mrożących krew w żyłach wydarzeń. Jedna z nich jest związana z angielską guwernantką, która prosiła, by po śmierci mogła spocząć na wyspie, w ojczystym kraju. Tymczasem Wincklerowie pochowali ją na wyspie, ale w pałacowym parku. Od tamtej pory straszy. Więcej problemów nastręcza jednak duch służącej-samobójczyni. Legenda mówi, że antenat właścicieli pasjami uwodził służące. Jedna z nich zaszła w ciążę, a gdy arystokrata odmówił uznania dziecka, z rozpaczy powiesiła się w parku. Nie wiadomo, ile prawdy jest w legendzie. Winckler, o którym mowa, podobno nie mógł mieć dzieci. Ale czymże byłby zamek bez duchów i mrocznych opowieści? Moszna jest wymarzonym miejscem wypoczynku. W zamku o powierzchni 8 tys. metrów kwadratowych mieści się Centrum Leczenia Nerwic. Kawiarnia i pokoje hotelowe są dostępne dla wszystkich. Najładniejsze są dwa apartamenty Biały i Czarny, z sypialniami oddzielonymi ażurową ścianą. Marmurowe łazienki i niewiarygodnie potężne prysznice pamiętają Wincklerów. W maju, podczas Święta Kwitnących Azalii, w pałacu odbywają się koncerty muzyki poważnej. Ponad stuhektarowy park w Mosznej to także dzieło sztuki samo w sobie. Przecinają go wspaniałe aleje: dębów czerwonych, kasztanowców i lip, które zaczynają się przy potężnych bramach (jednej pilnują figury gladiatorów). Aleje prowadzą w świat bujnej roślinności, kanałów, po których niegdyś pływały łódki, i przerzuconych nad nimi uroczych mostków. Wzdłuż kanałów rosną azalie i różaneczniki w kilku barwnych odmianach. Park, zgodnie z założeniami projektantów, ma charakter krajobrazowy. Pozbawiony ścisłych granic łączy się z otaczającymi go polami, łąkami i lasem. Jest prawdziwą oazą spokoju. Niektórzy twierdzą, że idylliczny nastrój psuje sama nazwa „Moszna”. Spieszymy więc wyjaśnić, że prawdopodobnie pochodzi od mieszkającej tu w XIV w. rodziny Moschinów. Choć najlepszym środkiem transportu do pałacu w Mosznej jest samochód, to w weekendy lub podczas Święta Kwitnących Azalii trudno znaleźć wolne miejsce na parkingu. Dlatego warto przesiąść się na rower i odbyć ciekawą wycieczkę z Krapkowic lub Strzeleczek. Mosznę i jej okolice oplatają znakowane ścieżki rowerowe, można również tanio wypożyczyć bicykle. Stadnina leżąca przy pałacu organizuje dwu- i czterodniowe rajdy konne. Ten rodzaj zwiedzania najbardziej oddaje atmosferę dawnych czasów. Dobrą okazją do poznania historii regionu jest wędrówka Szlakiem Cysterskim. Dolnośląski odcinek europejskiego szlaku biegnie na wschód od Mosznej i wiedzie przez malownicze opactwa w Jemielnicy, Bojkowie i Rudach. Spośród zabytków Opolszczyzny na uwagę zasługują także: renesansowy zamek szlachecki w Krapkowicach, reprezentujący ten sam styl czteroskrzydłowy zamek w Łące Prudnickiej oraz rezydencja Oppersdorfów w Głogówku. Jednym z ciekawszych miast regionu jest Biała, szczycąca się średniowieczną zabudową, którą otaczają częściowo zachowane gotyckie mury obronne. W Białej znajduje się także unikatowy cmentarz żydowski. Z trzech tysięcy nagrobków ocalało dziewięćset, te najstarsze pochodzą z XVIII w. Nekropolia jest pięknie położona i pełna zadumy. Gwarno jest natomiast na Biskupiej Kopie – najwyższym szczycie Gór Opawskich, przez który przebiega granica polsko-czeska. Na górę można wjechać rowerem, widoki od strony drogi z Pokrzywnej rekompensują związane z tym trudy. Park Krajobrazowy Gór Opawskich rozciąga się niespełna 20 km na południowy zachód od Mosznej. Moszna leży na starym szlaku komunikacyjnym łączącym Prudnik z Krapkowicami. Zwiedzanie zamku odbywa się w grupach 10-osobowych z przewodnikiem (dorośli – 5 zł, dzieci do lat 15–3 zł), można oglądać tylko sale reprezentacyjne we wschodniej części budowli. Rezerwacja telefoniczna: 077 466 84 18, 466 84 63, 466 96 79. Nocleg w zabytkowych wnętrzach kosztuje 105–160 zł, w zależności od standardu pokoju. Nieco droższe są prywatne pobyty lecznicze. www.moszna-zamek.pl
Historia tego urokliwego miejsca sięga XVI wieku, wtedy właśnie powstał Pałac Galiny. W XIX wieku posiadłość powiększyła się o folwark. Dziś te wypełnione opowieściami budynki są miejscem wczasów i wydarzeń kulturalnych.
Dumą Galin są konie, w zabytkowych stajniach mieszka tu ich przeszło 70. Posiadłość oferuje wczasy w siodle i kursy jeździeckie. Tradycja jeździectwa spotyka tu także wielopokoleniowe doświadczenie kuchni regionalnej. Trudno o większą rozkosz dla podniebienia. Lokalne smakołyki smakują znacznie lepiej po całym dniu jazdy konnej w przepięknych warmińskich plenerach. Okolica folwarku i pałacu to 300 hektarów zieleni, krajobrazu upstrzonego pagórkami, zagajnikami i krętymi wąwozami. Można tu odnaleźć harmonię, którą najbardziej cenimy w kontakcie z naturą. Dla gości biznesowych przygotowano tutaj także świetnie wyposażone centrum konferencyjne. Trudno się dziwić, że Polska Organizacja Turystyczna doceniła właśnie to miejsce i wyróżniła je swoim Certyfikatem View oEmbed on the source website
Zamki i dwory w Polsce, dzięki którym zapomnisz o wakacjach za granicą
Sprawdź, dokąd warto udać się na nietuzinkowe wakacje.
Rok po kataklizmie To była miłość od pierwszego wejrzenia. Choć nie lubię tłumów, w Katmandu od razu poczułam się jak w domu. Bez trudu odnalazłam się w plątaninie ulic, w chaotycznej na pozór naturze tego miejsca. Miasto tętniło życiem przez całą dobę, wypełnione międzynarodowym gwarem turystów i wspinaczy z całego świata. Było dla mnie niczym stary dobry przyjaciel, którego zawsze dobrze odwiedzić. Tego Katmandu już nie ma – Durbar, najpiękniejszy plac świata, opustoszał, a oczy Buddy nie obserwują już wszystkich bacznie ze szczytu stupy Buddhanath, która była ikoną Nepalu. Rok temu, 25 kwietnia, trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,8 na zawsze zmieniło oblicze tego miejsca. Jednak to, co dla mnie zawsze stanowiło o unikalności Nepalu, to nie zabytki z listy światowego dziedzictwa UNESCO, ale ludzie – mili, serdeczni, pogodzeni z życiem. Także teraz, choć przecież niemal każdy doznał bolesnej straty. W kataklizmie zginęło prawie 9 tys. osób, miliony zostało bez dachu nad głową. Jakie są faktyczne skutki tej tragedii? Czy międzynarodowa pomoc dociera do najbardziej potrzebujących? O tym przeczytacie w naszym specjalnym raporcie prosto z Nepalu. Martyna Wojciechowska, redaktor naczelna National Geographic Polska
30 - 56 sekund Jak katastrofalne trzęsienie ziemi zmieniło Nepal. Tekst Julia Lachowicz Zdjęcia Iwona El Tanbouli-Jabłońska i Maciej Jabłoński 48 - Żywe boginie Nepalu Małe dziewczynki jako inkarnacje bogini? Ta barwna religijna tradycja w Himalajach wciąż jest żywa. Tekst Isabella Tree Zdjęcia Stephanie Sinclair 66 - Chorobotwórcze mikroby Wydawało się, że mamy je pod kontrolą. Tymczasem, z wielu powodów, w tym naszych zaniedbań, przystąpiły do kontrataku. Tekst Margit Kossobudzka 80 - Ziemia duchów Ludobójstwo dokonane sto lat temu w Anatolii to trauma, która wciąż dzieli Ormian i Turków. Tekst Paul Salopek Zdjęcia John Stanmeyer 100 - Co do jednego Joel Sartore chce zrobić portrety tylu stworzeniom, ilu zdoła. Ten projekt zajmie mu całe życie. Tekst Rachel Hartigan Shea Zdjęcia Joel Sartore 122 - Królestwo dziewcząt Matriarchalnych społeczności jest na świecie niewiele. My pokażemy jedną z nich, w Indiach. Tekst Jeremy Berlin Zdjęcia Karolin Klüppel
Dwa niezwykłe przedstawienia w wykonaniu Wrocławskiego Teatru Pantomimy oraz wzruszający monodram Bogdana Kocy będą mogli zobaczyć uczestnicy Festivalu dell' Arte. Aktorzy wystąpią w malowniczym Pałacu w Wojanowie.
Podczas sierpniowego festiwalu miłośnicy teatru nie będą się nudzić. Sztuki zaprezentowane przez Wrocławski Teatr Pantomimy przeniosą widzów w skomplikowany świat uczuć w spektaklu „Dom Bernardy Alby”, a podczas przedstawienia „Poławiacze Papieru” w absurdalną rzeczywistość, z jaką zmaga się główny bohater. Na scenie pojawi się także Bogdan Koca, który w „Rozmowach z ciszą” przedstawi wzruszającą opowieść o samotności. Pożądanie, miłość, śmierć oraz walka z systemem Wrocławski Teatr Pantomimy, który działa od 1956 roku, ma na swoim koncie wiele nagród, w tym m.in.: złoty medal Swedish Dance Association oraz Złotą Gwiazdę zdobytą na VIII Międzynarodowym Festiwalu Tańca w Paryżu. W Wojanowie artyści zaprezentują dwie sztuki. Pierwsza z nich to „Dom Bernardy Alby”. Przedstawienie opiera się na motywach dramatu Federica Garcii „Lorki”. Opowiada o niebezpiecznej grze pomiędzy budzącym się pożądaniem a zniewalającym wpływem matki, niemającej pobłażania wobec wybryków młodości swojej córki. Inspiracją dla kolejnego przedstawienia – „Poławiacze Papieru”, w reżyserii Zbigniewa Szymczyka, był język urzędniczy. Widzowie zobaczą, jak główny bohater – tajemniczy K., przechodzący przez tryby machiny urzędniczej, z każdym dniem pogrąża się w coraz bardziej absurdalnej rzeczywistości. - Festiwal to prawdziwa gratka dla miłośników teatru. Artyści z Wrocławskiego Teatru Pantomimy od lat wyznaczają nowe drogi w rozwoju pantomimy i teatru ruchu. Aktorzy zagrają w przepięknej Sali Wojanowskiej, niezwykła atmosfera miejsca z pewnością sprawi, że będzie to niezapomniane przeżycie dla widzów - mówi Katarzyna Smorek z Fundacji Doliny Pałaców i Ogrodów. Polemika z ciszą Do Wojanowa przyjedzie Bogusław Koca ceniony reżyser i aktor, obecnie dyrektor Teatru im. C. K. Norwida w Jeleniej Górze. Artysta jest twórcą trzydziestu sztuk teatralnych, na festiwalu zaprezentuje monodram, czyli jednoosobowy utwór dramatyczny. Odegra rolę samotnego Henryka – jedynym zajęciem mężczyzny jest słuchanie radia, z którym prowadzi niekończące się rozmowy. Okazuje się, że głos wydobywający się z odbiornika należy do tajemniczej Marii, nieistniejącej miłości głównego bohatera. Spektakle odbędą się w odrestaurowanej Sali Wojanowskiej w Pałacu. Wstęp na wszystkie przedstawiania jest bezpłatny. Data Festivalu: 19-26 sierpnia 2012 r. Miejsce: Pałac Wojanów k. Jeleniej Góry Organizatorzy: Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej, Dolnośląska Filharmonia w Jeleniej Górze Partnerzy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, Pałac Wojanów Więcej informacji: www.dolinapalacow.pl, www.festivaldellarte.eu
Dolina Pałaców i Ogrodów Dolina Pałaców i Ogrodów jest szlakiem turystycznym prowadzącym po zabytkach architektury pałacowej i zamkowej przez niezwykle ciekawe krajobrazowo tereny podnóża Rudaw Janowickich i Karkonoszy. Kotlina Jeleniogórska jest miejscem szczególnym na kulturowej mapie Polski. Z jednej strony - wspaniałe krajobrazy Karkonoszy i Rudaw Janowickich, a z drugiej - największe nasycenie w obiekty zabytkowe. Ilość, ale przede wszystkim jakość oraz rozmaitość historycznych budowli takich jak: średniowieczne wieże i zamki, renesansowe dwory, barokowe pałace, XIX-wieczne założenia pałacowo-parkowe nadają regionowi unikatowy charakter. Owo połączenie walorów naturalnego krajobrazu i dziedzictwa kultury materialnej podkreślają wspaniałe założenia parkowe otaczające najświetniejsze rezydencje. Tu zmaterializowała się wizja romantycznego krajobrazu. Parki, często połączone ze sobą historycznymi alejami, wtapiają się w naturalne wzgórza, lasy i polany kotliny. Wyjątkowa harmonia działań twórczych człowieka i naturalnego krajobrazu już pod koniec XVIII w. zyskała status miejsca niezwykłego. Rezydencje na terenie Kotliny Jeleniogórskiej Na terenie Kotliny Jeleniogórskiej swoje rezydencje zakładały najświetniejsze rody europejskie: Habsburgowie, Hohenzollernowie, Schaffgotschowie, Czartoryscy, Radziwiłłowie, książęta hescy i orańscy. W okresie romantyzmu kotlina stała się znanym miejscem turystycznym i uzdrowiskowym. Przybywali tu artyści, miłośnicy przyrody i podróżnicy z całej Europy i Ameryki, m.in. Fryderyk Chopin, Johan Wolfgang Goethe, Jon Quincy Adams. Urzeczeni krajobrazem malarze zakładali tu kolonie i szkoły artystyczne. Do dziś możemy podziwiać setki XIX-wiecznych grafik i obrazów przedstawiających krajobraz i architekturę. Gdy w połowie XIX w. pruska rodzina królewska nabyła rezydencje w Karpnikach, Mysłakowicach i Wojanowie, swoją działalność w Kotlinie Jeleniogórskiej rozpoczęli najlepsi ówcześnie architekci i architekci krajobrazu: Karl Friedrich Schinkel, Friedrich August Stüller, Peter Joseph Lenne. Intensywny napływ turystów sprawił, iż w całym regionie rozwijała się wspaniała architektura uzdrowiskowa, rezydencjonalna i willowa. Dolina Pałaców i Ogrodów jest szlakiem turystycznym o znaczeniu regionalnym dla Województwa Dolnośląskiego (uchwała 2445/III/2009 z dn. 17.02.2009). Szlak jest oznakowany. Trasa prowadzi po zabytkach architektury pałacowej i zamkowej przez niezwykle ciekawe krajobrazowo tereny podnóża Rudaw Janowickich i Karkonoszy. Wykaz obiektów 1. Bukowiec (k. Kowar) - Pałac w Bukowcu 2. Brunów - Pałac w Brunowie* 3. Ciszyca (k. Kowar) - Pałac w Ciszycy 4. Cieplice (Jelenia Góra) - Pałac Schaffgotschów 5. Ciechanowice - Pałac w Ciechanowicach* 6. Janowice Wielkie - Dwór w Janowicach Wielkich 7. Janowice Wielkie - ruiny Zamku Bolczów w Janowicach Wielkich 8. Jelenia Góra - Dwór Czarne w Jeleniej Górze 9. Jelenia Góra - Pałac Paulinum w Jeleniej Górze Powiat: jeleniogórski Gmina: Jelenia Góra Położenie - współrzędne geograficzne: 50°53’’’N 15°54’43’’E Pałac Paulinum zlokalizowany jest na obrzeżu Jeleniej Góry, tuż przy trasie wylotowej na Karpacz. Rys historyczny Pierwsze wzmianki o dobrach paulińskich pochodzą z 1655 r. i są związane z przybyciem jezuitów do Jeleniej Góry. Dzięki nim szybko utrwaliła się nowa nazwa folwarku Paulinenhof. W połowie XIX wieku folwark i otaczające je ziemie kupił znany jeleniogórski fabrykant Richard von Kramst. W roku 1855 zlecił on jeleniogórskiemu ogrodnikowi Siebenhaarowi, twórcy plant jeleniogórskich, założenie na Górze Krzyżowej parku krajobrazowego. Willę w stylu zamkowo-dworskim zlokalizował on na specjalnie uformowanej skarpie na wschodnim zboczu góry. W 1906 roku Oskar Carlo rozpoczął przebudowę i modernizację pałacu. Powierzył to zadanie wrocławskiemu architektowi Karolowi Grosserowi, który rozbudował pałac w duchu eklektycznym. Rozległy trójkondygnacyjny pałac wzniesiony został na wzgórzu na wschód od centrum Jeleniej Góry. Malownicza budowla z założeniem tarasowym, zaopatrzona jest w liczne wieżyczki, wykusze oraz loggie skierowaną ku zboczu i nieregularne porozmieszczane okna. Wnętrza pałacu zachowały swój pierwotny wystrój oraz charakter. Pałac otacza rozległy park. Współczesność Obecnie w pałacu mieści się hotel, restauracja oraz centrum konferencyjne. W pałacowych salach organizowane są koncerty oraz wystawy. Pałac Paulinum w roku 2007 został laureatem w konkursie Generalnego Konserwatora Zabytków- ZABYTEK ZADBANY. Stan zachowania obiektu bardzo dobry. Istnieje możliwość zwiedzania. Kontakt: Pałac Paulinum ul. Nowowiejska 62 58-500 Jelenie Góra www.dolinapalacow.pl 10. Karpniki - Pałac w Karpnikach 11. Karpniki - Pałac Dębowy w Karpnikach 12. Kowary - Pałac Miejski w Kowarach 13. Kowary - Nowy Dwór w Kowarach 14. Łomnica - Pałac i Dom Wdowy 15. Miłków - Pałac w Miłkowie 16. Mniszków - Dwór w Mniszkowie 17. Mysłakowice -Pałac w Mysłakowicach 18. Pakoszów - Pałac w Pakoszowie 19. Radomierz - Dwór w Radomierzu 20. Siedlęcin - Wieża Rycerska w Siedlęcinie 21. Sobieszów - Pałac w Sobieszowie 22. Sobieszów - Zamek Chojnik 23. Staniszów - Pałac w Staniszowie 24. Staniszów - Pałac na Wodzie w Staniszowie 25. Wojanów - Pałac w Wojanowie Powiat: jeleniogórski Gmina: Mysłakowice Położenie - współrzędne: 50°52’32’’N 15°48’50’’E Pałac jest usytuowany po płd. stronie drogi z Jeleniej Góry do Trzcińska. Rys historyczny Pierwsze wzmianki o dobrach w Wojanowie pochodzą z końca XIII w. W 1281 r. rycerskie lenno należało do Eberharda von Schildau, a w 1286 r. jako właściciel dóbr w Wojanowie wymieniany jest Henryk de Schildow. W 1607 roku Nickel von Zedlitz und Nimmersath wybudował nowy, renesansowy dwór w Wojanowie. W 1643 r. w czasie wojny trzydziestoletniej renesansowy dwór Zedlitzów spalili Szwedzi, a odbudowany dwór otrzymał już wystrój barokowy, choć wykorzystano do jego wzniesienia zachowane mury i elementy renesansowego dworu. Karl Ike w latach 1832-1834 dokonał przebudowy obiektu, która nadała pałacowi jego dzisiejszy wygląd. Przebudowy dokonano w modnym wówczas stylu neogotyckim, a dokładniej w jego klasycystycznej, wczesnej odmianie. 9 maja 1839 r. dziedziczna lenna posiadłość rycerska Wojanów przeszła w posiadanie księżniczki Luizy, żony księcia Fryderyka Niderlandzkiego, córki króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III. Para książęca dokonała kolejnej przebudowy pałacu w latach 1839 -1840. Przyjmuje się, iż prace budowlane prowadził wówczas uczeń Schinkla, Friedrich August Stüller lub Hermann Alexander Wentzel, architekt księcia holenderskiego. Powstał wtedy park krajobrazowy przekształconym w pierwszej połowie XIX wieku przez Piotra Józefa Lenné, architekta króla pruskiego. Dobra w Wojanowie należały do pruskiego domu panującego w latach 1839-1908. Trójkondygnacyjny pałac założono na planie prostokąta, z narożnymi okrągłymi alkierzowymi wieżami. Bryłę nakryto stromym dachem namiotowym. Pałac zachował od strony ogrodu rozległy taras z bocznymi szerokimi schodami. Zabudowę flankują po obu stronach oranżerie połączone z pałacem krytymi przejściami. Przed pałacem znajduje się duży dziedziniec z dawnymi zabudowaniami gospodarczymi i oficyną mieszkalną. Całość otoczona jest kilkunastohektarowym parkiem krajobrazowym. Współczesność Obecnie w obiekcie mieści się centrum konferencyjno- hotelowe. W ramach organizowanego konkursu "Dolnośląska Budowa 2007-2008" - Pałac w Wojanowie otrzymał Grand Prix za przeprowadzone w latach 2004-2008 prace budowlano - konserwatorskie po pożarze, który strawił obiekt w 2002 roku. Pałac otacza park krajobrazowy. Na terenie obiektu organizowane są spektakle teatralne oraz koncerty. Istnieje możliwość zwiedzania obiektu. Kontakt: Pałac w Wojanowie Wojanów 9, Wojanów 58-508 Jelenia Góra www.dolinapalacow.pl 26. Wojanów - Pałac w Wojanowie- Bobrowie *obiekt poza obszarem Kotliny Jeleniogórskiej Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej www.dolinapalacow.pl
Na wzniesieniu wśród drzew kryje się jeden z najbardziej oryginalnych pałaców w Polsce.
To Kamieniec Ząbkowicki, niektórymi architektonicznymi elementami nawiązujący do zamku w Malborku. Wybrała go na miejsce rodzinnej rezydencji księżna niderlandzka Marianna Luisa Orańska, urodzona w Berlinie w 1810 r. Mająca żyłkę do interesów księżna poślubiła syna króla pruskiego Alberta IV Hohenzollerna i energicznie zarządzała wielkim majątkiem. Małżeństwo rozpadło się, gdy zdradzana przez męża uległa czarowi koniuszego i urodziła dziecko. Na dworze berlińskim wybuchł skandal, zakończony rozwodem. Marianna dostała sądowy zakaz pobytu na terenie Prus dłużej niż jeden dzień. W 1857 r. zakończyła się, trwająca z przerwami niemal 20 lat, budowa pałacu. Księżna nigdy jednak nie zamieszkała w przeznaczonych dla niej apartamentach. Dlaczego? Na mocy wyroku sądowego miała prawo korzystać tylko z pokojów znajdujących się w wieży. Ponoć nie wolno jej nawet było wchodzić do pałacu głównym wejściem zarezerwowanym dla jej byłego męża. Przyglądam się z bliska potężnej budowli z kamienia i cegły: dwupiętrowy pałac wysokości 34 m z czterema wieżyczkami zachwyca starannością i architektoniczną elegancją. Prostokątny wewnętrzny dziedziniec otaczają arkady. Posadzki w salach i innych reprezentacyjnych miejscach były kiedyś marmurowe, w jadalniach i pokojach gościnnych leżały parkiety z cennego drewna. W buduarach księżnej stały złote naczynia i akcesoria toaletowe. Gdzie się to wszystko podziało? – zapytają łowcy skarbów, patrząc dziś na pałac. Jest on powoli remontowany, ale dawne pyszne wnętrza zieją pustką. Wyobraźnię rozpala też fakt, że hitlerowcy w czasie wojny uczynili z pałacu magazyn dzieł sztuki zrabowanych w Europie Środkowej (m.in. z Wawelu). Następnie wywozili je w głąb Rzeszy. To, czego nie zagrabili Niemcy, zagarnęli żołnierze sowieccy, którzy zajęli zamek w 1945 r. Podobno w głąb Rosji pojechało wówczas 15 wagonów dzieł sztuki! Później Rosjanie podpalili pałac. Tym z miejscowej ludności, którzy próbowali gasić pożar, zagrozili śmiercią. Dlaczego pałac spalili? Czy chcieli ukryć ślady grabieży czy może kryje się za tym jakaś inna tajemnica? W pałacu znajdują się duże podziemia, a w nich ponoć jeszcze niezbadane lochy. Może hitlerowcy ukryli zabytki, których nie zdążyli wywieźć, a Rosjanom nie udało się ich odnaleźć? Zagadka pozostaje nierozwiązana. Pałac znajduje się obecnie w prywatnych rękach, co dodatkowo utrudnia poszukiwania. No to w drogę - Kamieniec Ząbkowicki Leży 10 km na południe od Ząbkowic Śląskich, nad Nysą Kłodzką. Niewielkie muzeum można obejrzeć po uprzednim umówieniu (pałac jest własnością prywat- ną), tel. 074 817 32 04. Agroturystyka Dziupla, Śrem 10, tel. 074 817 01 27, 20–30 zł/os) www.dziupla.dl.pl