Niewiarygodna rowerowa wyprawa polskiego podróżnika zakończona sukcesem
Paweł Małaszko, pasjonat wypraw rowerowych, ukończył właśnie niezwykle trudną ekspedycję. Jako pierwszy człowiek w historii pobił dwa rowerowe rekordy jednocześnie: przejechał na rowerze trasę z poziomu morza do najwyższego przejścia granicznego na przełęczy Khunjerab Pass oraz do bazy pod K2.
Spis treści Niewiarygodna wyprawa Pawła Małaszki Bike Expedition K2 w liczbach Paweł Małaszko rozpoczął wyprawę Bike Expedition K2 nad Morzem Arabskim. Po 56 dniach morderczej ekspedycji na terenie Pakistanu, dotarł na wysokość 5017 m.n.p.m., do bazy pod drugą górą świata: K2. Nikt przed nim nie odbył takiej podróży. Niewiarygodna wyprawa Pawła Małaszki – To była najtrudniejsza, a zarazem najpiękniejsza ekspedycja w moim życiu – mówi Małaszko. Po raz pierwszy realizowałem projekt z tak silnym nastawieniem na wynik – od poziomu Morza Arabskiego aż do bazy pod K2, wyłącznie siłą własnych mięśni – dodaje. Podróż rozpoczęła się w Karaczi w Pakistanie, nad Morzem Arabskim. Stamtąd Paweł Małaszko jechał do Islamabadu, Skardu i w końcu do bazy pod K2. W pierwszym etapie, tuż po wyjeździe z Karaczi, mierzył się z ekstremalnymi upałami sięgającymi 46°C oraz wszechobecną policją, która przez większość trasy nie odstępowała go na krok. Aby uniknąć najwyższych temperatur, jechał głównie nocami. Potem, z uwagi na konflikt wewnętrzny między rządem Pakistanu a agencjami górskimi, musiał w sądzie walczyć o prawo dalszej podróży i pozwolenie na wjazd na lodowiec Baltoro w Karakorum, sąsiadujący z celem wyprawy – K2, drugi szczyt Ziemi i jedną z najniebezpieczniejszych gór świata. Przejazd przez słynną i niebezpieczną Karakorum Highway sam w sobie był prawdziwym wyzwaniem, ale Paweł Małaszko wymyślił sobie kolejne. 3 maja, jako pierwszy człowiek w historii, przejechał rowerem z poziomu morza na najwyżej położone przejście graniczne świata – Khunjerab Pass (4718 m n.p.m.), między Pakistanem a Chinami. Ostatni etap – ze Skardu do bazy pod K2 – choć najkrótszy, okazał się fizycznie najbardziej wymagający. Małaszko napotykał coraz to nowe trudności: lodowce, strome trawersy, piesze przeprawy przez rzeki spływające z lodowców, szczeliny, torowanie w śniegu po pas z rowerem na plecach, kontuzję kolana, zatrucie pokarmowe na 5000 m n.p.m. Mimo tych wszystkich przeciwności, dotarł do celu, K2 Base Camp na wysokości 5017 m n.p.m. Jako pierwszy człowiek w historii, rowerem i siłą własnych mięśni. Bike Expedition K2 w liczbach Paweł Małaszko podsumowuje swoją niezwykłą ekspedycję liczbami, w które niemal trudno uwierzyć: czas ekspedycji: 56 dni, długość trasy: 3376 km (w tym 3322 km rowerem, 54 km trekkingu z rowerem na plecach), przewyższenie: 32 003 m, zakres temperatur: od 46°C do -18°C, światowy rekord nr 1: przejazd z poziomu morza do bazy pod K2, światowy rekord nr 2: przejazd z poziomu morza na Khunjerab Pass. Gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów! Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Kaszmir to Szwajcaria subkontynentu indyjskiego. Czym ten położony w Indiach i Pakistanie region przyciągał turystów?
Majestatyczne szczyty, turkusowe górskie jeziora, doskonałe tereny narciarskie, żyzne zielone doliny i kulturowe bogactwo – trudno się dziwić że Dżammu i Kaszmir od dawna powoduje szybsze bicie serca u podróżników z całego świata.
Spis treści: Dżammu: świątynie, pałace i paralotnie Dolina Kaszmiru: wielokulturowość, górskie jeziora i domy na wodzie Gulmarg: narty w puchu z widokiem na Himalaje Leżący na pograniczu Indii, Pakistanu i Chin Dżammu i Kaszmir to region o niezwykłym bogactwie przyrodniczym i kulturowym, przez niektórych określany jako „raj na ziemi”. Jego spektakularny krajobraz – od malowniczych dolin po czterotysięczniki Małych Himalajów – słusznie przyciągał zarówno lokalnych turystów, jak i poszukiwaczy wrażeń z innych krajów. Dżammu: świątynie, pałace i paralotnie Region Dżammu leży w północnych Indiach. To obszar o dużym zróżnicowaniu geograficznym i kulturowym – zobaczymy tu zarówno nizinne równiny, jak i spektakularne tereny przedgórza Himalajów. Dżammu to też ważne centrum religijne hinduizmu. Świątynia Vaishno Devi, to jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Indiach, odwiedzane co roku przez miliony wiernych. Stolica regionu, miasto Dżammu, kryje liczne zabytki, m.in. Raghunath – kompleks siedmiu świątyń poświęconych bogu Ramie, a także eklektyczny pałac Mubarak Mandi, dawną rezydencję maharadżów. To także centrum aktywnej turystyki. Malownicze miejscowości, takie jak jak Patnitop czy Sanasar przyciągają turystów szukających spokoju oraz entuzjastów paralotniarstwa i trekkingu. Miejscowość Bhaderwah i jej okolice zachwycają zielonymi dolinami i chłodnym klimatem. Dolina Kaszmiru: wielokulturowość, górskie jeziora i domy na wodzie Dolina Kaszmiru to prawdziwa turystyczna perła. Leżąca na wysokości około 1 600 m n.p.m., otoczona pasmami górskimi Pir Pandżal i Himalajami, urzeka zielenią, kwitnącymi sadami i turkusowymi jeziorami. Sercem doliny jest Śrinagar, stolica regionu, znana z malowniczego jeziora Dal, po którym można pływać tradycyjnymi łodziami shikara lub zatrzymać się w jednym z urokliwych domów na wodzie. Szlak jezior Kaszmiru to jeden z najbardziej spektakularnych trekkingów w tej części Azji. Trasa wiedzie przez wysoko położone doliny, przełęcze i łąki. Oferuje zapierające dech w piersiach widoki na kilkanaście górskich jezior, z których najbardziej znane to Vishansar, Krishansar, Gadsar, Satsar, Gangbal i Nundkol. Wszystkie leżą na wysokości od około 3 500 do 4 200 m n.p.m. Są otoczone lodowcami i krystalicznie czyste. Walory przyrodnicze Doliny Kaszmiru uzupełnia niezwykła kultura regionu, łącząca wpływy islamu, hinduizmu i buddyzmu. Gościnność mieszkańców, regionalne potrawy (np. rogan josh) i tradycyjna architektura drewniana tworzą wyjątkowy klimat. Gulmarg: narty w puchu z widokiem na Himalaje O każdej porze roku Dżammu i Kaszmir prezentuje inne oblicze. Zimą jego doliny zamieniają się w raj dla narciarzy i miłośników sportów zimowych. Zwłaszcza w Gulmarg – najbardziej znanym ośrodku narciarskim regionu, z jedną z najwyżej położonych kolejek linowych na świecie. Kurort leży na wysokości 2 650 m n.p.m. w zachodniej części Kaszmiru, z widokiem na potężny masyw górski Pir Pandżal – część masywu Małych Himalajów. Gulmarg słynie z obfitych opadów śniegu, długiego sezonu narciarskiego (od grudnia do marca), oraz doskonałych warunków do jazdy w puchu. To jednak tylko mała część atrakcji jakie oferuje Dżammu i Kaszmir. Niestety konflikt między Indiami a Pakistanem już nie tylko utrudnia, ale niemal uniemożliwia turystykę w tym zachwycającym regionie. Pozostaje mieć nadzieję, że w to miejsce szybko powróci pokój i bezpieczeństwo. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
13-letni Suri widział początek tragedii, która do dziś dzieli Pakistan i Indie
Podział Indii i Pakistanu z 1947 roku to nie tylko data w kalendarzu – to wspomnienia przelanej krwi, złamanych rodzin i nierozwiązanych konfliktów. Artykuł przedstawia nie tylko kontekst historyczny, ale również pokazuje, jak ten moment wciąż kształtuje rzeczywistość milionów ludzi.
Spis treści: Dlaczego podział doprowadził do masowej przemocy? Jakie były konsekwencje decyzji Brytyjczyków? Czy trauma podziału wciąż jest żywa? Jakie są współczesne skutki podziału? Ludzie ćwiczą w indyjskim obozie dla uchodźców, aby odpędzić rozpacz po podziale Indii i Pakistanu w 1947 roku. Kurukshetra była jednym z największych obozów ze względu na bliskość pospiesznie wytyczonej granicy, która wydzieliła dwa niepodległe państwa z byłej brytyjskiej kolonii. W nocy 13 sierpnia 1947 roku trzynastoletni Suri Sehgal był tak podekscytowany, że nie mógł zasnąć. Następnego dnia miał oglądać opuszczenie brytyjskiej flagi i wciągnięcie nowej w swojej rodzinnej prowincji Pendżab. Sehgal pamięta stację kolejową Lalamusa, gdzie odbyła się ceremonia z flagą Pakistanu, optymistyczny nastrój i specjalny posiłek, który dzielił z rodziną i przyjaciółmi. „Wszyscy świętowaliśmy razem” – wspominał w 2016 roku. Już po kilku godzinach długo oczekiwane przekazanie władzy zamieniło się w koszmar. Tego wieczoru Sehgal z przerażeniem patrzył, jak setki ludzi niosących noże przebiegały obok, polując na Hindusów. Dlaczego podział doprowadził do masowej przemocy? Sehgal był jednym z milionów Hindusów i Pakistańczyków, których życie zostało zakłócone. Utworzenie w sierpniu 1947 roku dwóch państw było pozornym zwycięstwem, ale fatalnie zarządzona transformacja doprowadziła do krwawej łaźni. Kolonialne korzenie Podziału sięgają XVII wieku, gdy Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska zaczęła przejmować indyjskie ziemie. W 1857 roku bunt żołnierzy doprowadził do ustanowienia Brytyjskiego Raju. Administracja kolonialna celowo podkreślała różnice religijne. W 1905 roku Lord Curzon podzielił Bengal według kryteriów religijnych, co pobudziło zarówno Indyjski Kongres Narodowy, jak i Ligę Muzułmańską. Jakie były konsekwencje decyzji Brytyjczyków? W latach 40. XX wieku Mahatma Gandhi oraz Jawaharlal Nehru dążyli do zjednoczenia, ale Muhammad Ali Jinnah domagał się oddzielnego państwa. Gdy w 1946 roku rozmowy się załamały, Jinnah wezwał do protestów, które przerodziły się w zamieszki w Kalkucie. W 1947 roku lord Mountbatten przyspieszył wycofanie się Brytyjczyków. Brytyjski prawnik Cyril Radcliffe miał zaledwie pięć tygodni na wytyczenie granic, nie mając wiedzy o Indiach ani doświadczenia w kartografii. Wytyczenie granicy doprowadziło do największej migracji ludności w historii. Nawet 18 milionów ludzi musiało opuścić swoje domy. Czy trauma podziału wciąż jest żywa? Przemoc była szczególnie okrutna w Pendżabie i Bengalu. Tysiące kobiet zostało porwanych i zgwałconych, a ludzie mordowali się nawzajem. Wielka Brytania nie próbowała powstrzymać przemocy. Do 1950 roku od jednego do dwóch milionów ludzi zginęło. Gandhi został zamordowany przez hinduistycznego nacjonalistę, który uważał go za zbyt prorozsądkowego wobec muzułmanów. Wschodni Pakistan był marginalizowany i w 1971 roku wybuchła wojna, która doprowadziła do powstania Bangladeszu. Władze bengalskie szacują, że w ludobójstwie zginęły nawet trzy miliony ludzi. Jakie są współczesne skutki podziału? W ciągu 75 lat od Podziału Indie i Pakistan toczyły cztery wojny, a relacje między państwami wciąż są napięte. Dla świadków tych wydarzeń, takich jak Sehgal, trauma pozostała żywa. Choć jego rodzina się odnalazła, miliony ludzi straciły bliskich. Wspomnienia przemocy i chaosu wciąż kształtują tożsamość i relacje między narodami Azji Południowej. autor: Erin Blakemore źródło: National Geographic
W Pakistanie mieszka ćwierć miliarda ludzi. Poznajcie ciekawostki o tej nuklearnej potędze
Ponad połowa piłek do gry w piłkę nożną jest produkowanych w Pakistanie. Z kolei w stolicy tego kraju, Islamabadzie, znajduje się jeden z największych meczetów na świecie. Poznajcie ciekawostki o Pakistanie, który jest na językach całego świata.
W tym artykule: Sytuacja polityczne w Pakistanie Kluczowe informacje na temat Pakistanu Interesujące fakty o Pakistanie Słynne osoby wywodzące się z Pakistanu Ciekawostki o Pakistanie dobrze znać bez względu na to, czy planujemy wybrać się tam w podróż czy też nie. Szczególnie, jeśli mamy obawy lub uprzedzenia względem tego kraju i jego mieszkańców. Co warto wiedzieć o Pakistanie? Czy Pakistan jest bezpieczny? Czas odkryć jeden z najbardziej zagadkowych krajów świata. Sytuacja polityczne w Pakistanie Z pewnością nie jest to dobry moment na wycieczkę do Pakistanu, a zwłaszcza spornego terytorium Kaszmiru. To w tym rejonie Indie i Pakistan prowadzą wymianę ognia. „W związku z eskalacją napięć między Indiami i Pakistanem, przypominamy, że MSZ odradza podróże do Pakistanu. Ambasada RP rekomenduje stosowanie się do instrukcji i zaleceń władz miejscowych oraz sprawdzanie statusu lotu przed udaniem się na lotnisko” – podała ambasada RP w Islamabadzie. Sytuacja jest dynamiczna. Pakistańskie władze podają, że indyjskie ataki rakietowe na prowincję Pendżab i administrowany przez Pakistan Kaszmir spowodowały śmierć co najmniej ośmiu osób. Rannych jest kilkadziesiąt osób. Pakistańczycy mieli zestrzelić kilka indyjskich myśliwców. Z kolei indyjskie źródła podają, że pakistański ostrzał zabił co najmniej 10 osób. Napięcia między państwami wzrosły po ataku dokonanym w Pahalgam w Kaszmirze w zeszłym miesiącu przez bojowników na m.in. indyjskich turystów. Warto zwiedzić, gdy sytuacja się uspokoi Podróżni szczególnie upodobali sobie górską północ Pakistanu, gdzie Himalaje spotykają się z pasmem Karakorum. Backpackerów przyciągają tam nie tylko krajobrazy, ale również słynna pakistańska gościnność. Mimo że turystów w Pakistanie jest coraz więcej, to infrastruktura turystyczna dopiero się rozwija. Dzięki temu państwo zachowuje swoją autentyczność. Nie ma tam wielu obcokrajowców, a przemieszczanie się pomiędzy miastami czy prowincjami może być nie lada wyzwaniem. Dlatego też podróże do Pakistanu odradza się niedoświadczonym podróżnikom. Kluczowe informacje na temat Pakistanu Stolica: Islamabad Największe miasto: Karaczi Języki urzędowe: urdu i angielski Powierzchnia: 881,913 km kw. Populacja: 252 363 571 (2024) Dominująca religia: islam Waluta: rupia pakistańska (dzieli się na 100 pajs) Najpopularniejsze danie: nihari, czyli gulasz wołowy Pakistan leży w strefie umiarkowanej, a jego klimat jest tak zróżnicowany, jak topografia kraju – generalnie suchy i gorący w pobliżu wybrzeża i wzdłuż nizinnych równin rzeki Indus, a na północnych wyżynach i w Himalajach staje się coraz chłodniejszy. Różnice w szerokości geograficznej, wysokości, rodzaju gleby i klimatu sprzyjają zróżnicowaniu roślinności w kraju. Na pustyniach są to głównie karłowate cierniste zarośla, np. akacji. Suche lasy zaroślowe, zwane rakh, rosną w niektórych częściach suchej równiny. Na północnym i północno-zachodnim pogórzu i równinach występują lasy krzewiaste. W bardziej wilgotnych częściach północnych i północno-zachodnich gór rosną wiecznie zielone lasy iglaste z niektórymi gatunkami liściastymi. Jodła, deodar, sosna wąskolistna i świerk to główne drzewa iglaste. Na niższych wysokościach, poniżej 900 metrów, przeważają dęby szerokolistne, klony, brzozy, orzechy włoskie i kasztany. W północnych pasmach płaskowyżu Beludżystanu znajdują się gaje sosnowe i oliwne. Drzewo babul jest powszechne w dolinie rzeki Indus, podobnie jak wiele gatunków drzew owocowych. Lesistość kraju jest naturalnie rzadka, a zubożała jeszcze bardziej przez nadmierne wyręby i wypas. Niszczenie siedlisk przyrodniczych i nadmierne polowania doprowadziły do ​​zmniejszenia zasięgu występowania dzikich zwierząt na dużych obszarach kraju. Różnorodność dużych ssaków w północnych górach obejmuje obecnie między innymi niedźwiedzie brunatne, niedźwiedzie himalajskie, lamparty, rzadkie lamparty śnieżne czy koziorożce syberyjskie. Obecne terytorium Pakistanu przez wieki było miejscem podbojów militarnych i centrum handlowym dla wielu narodów. Do dziś jest to tygiel kulturowy i etniczny. Ludność współczesnego Pakistanu można ogólnie podzielić na pięć głównych i kilka mniejszych grup etnicznych. Największą pojedynczą grupą są Pendżabczycy, którzy stanowią mniej więcej połowę populacji. Interesujące fakty o Pakistanie W Pakistanie znajduje się druga co do wysokości góra na Ziemi (K2) oraz trzy najwyższe pasma górskie świata (Hindukusz, Karakorum i Himalaje). Pakistański Sialkot produkuje ponad połowę światowych piłek do gry w piłkę nożną. To czyni ten kraj największym na świecie producentem ręcznie szytych piłek. Słynna na całym świecie różowa sól himalajska jest wydobywana w Pakistanie. Najwyżej położone boisko do gry w polo na świecie znajduje się w Shandur w Pakistanie. Pakistan jest jedynym na świecie muzułmańskim krajem dysponującym energią jądrową. Językami urzędowymi są urdu i angielski. Jednak korzysta z nich tylko około 10% populacji Pakistanu. Najwyżej położona na świecie utwardzona międzynarodowa droga znajduje się w Pakistanie. Technicznie rzecz biorąc, również w Chinach – Karakorum Highway łączy zachodnie Chiny z Pakistanem. W stolicy Pakistanu, Islamabadzie, znajduje się jeden z największych meczetów na świecie. Jest to Meczet Króla Fajsala. Hokej na trawie to narodowy sport Pakistańczyków. Ogromną popularnością cieszy się też krykiet. Dwaj bracia z Pakistanu, Basit i Amjad Farooq Alvi, napisali w 1986 roku pierwszego wirusa dla komputerów PC z systemem Windows. Mieli zaledwie 17 i 24 lata. Ciekawostki o Azji – odkryj 50 zaskakujących faktów! Można stwierdzić, że jedno życie to za mało, by móc poznać całą Azję i z pewnością nie będzie to przesadą. Co warto wiedzieć na temat tego niesamowitego miejsca? Poniżej wymieniamy ... Słynne osoby wywodzące się z Pakistanu W Pakistanie mieszka najmłodsza laureatka Nagrody Nobla, Malala Yousafzai. Prezydent Pakistanu, dr Arif Alvi, jest drugim w historii dentystą, który został prezydentem, a premier Imran Khan jest pierwszym graczem w krykieta na świecie, który został premierem. Samina Baig, pakistańska alpinistka, została pierwszą i najmłodszą muzułmanką, która wspięła się na Mount Everest i zdobyła Koronę Ziemi w wieku 21 lat. Film dokumentalny „Beyond the Heights” powstał podczas jej wyprawy na najwyższy szczyt górski świata. Sharmeen Obaid-Chinoy to pakistańska dziennikarka i aktywistka, zdobywczyni dwóch Oscarów, sześciu nagród Emmy i Knight International Journalism Award. Jest jedyną reżyserką filmową, która zdobyła dwie nagrody Akademii w wieku 37 lat i jedną z zaledwie jedenastu reżyserek, które kiedykolwiek zdobyły Oscara za film non-fiction. Pakistańska rodzina pobiła światowy rekord pod względem liczby urodzin jednego dnia. Ali Mangi, jego żona Khudija i siedmioro ich dzieci mogą razem zaśpiewać sobie „sto lat”.
Największe miasto Pakistanu to prawdziwy moloch. Karaczi jest trzy razy większe od Nowego Jorku
Największe miasto Pakistanu to miejsce specyficzne, gdzie obok zrujnowanych budynków i prowizorycznie skleconych slumsów wyrastają szklane wieżowce i nowoczesne centra handlowe. Gdzie przepisy ruchu drogowego zdają się nie istnieć, a korki nie mają końca. Nic dziwnego. Mówimy tu o jednym z najbardziej zatłoczonych miast świata. Karaczi jest czymś w rodzaju pomostu łączącego stare pakistańskie miasta z nowym Islamabadem. Wciąż można poczuć tam ducha tradycji, ale wystarczy wyjść za róg, by przekonać się, w jakim kierunku zmierza ten kraj.
W tym artykule: Największe miasto Pakistanu w liczbach Historia Karaczi Jak dziś wygląda największe miasto w Pakistanie? Zła sława Karaczi Atrakcje Karaczi Gdy mowa o największych miastach, na myśl naturalnie przychodzą amerykańskie kolosy, jak choćby Nowy Jork czy Los Angeles. A co z Azją? Tak, także tam nie brakuje wielkich metropolii. Japońskie Tokio, indonezyjska Dżakarta, chińskie Guangzhou-Foshan i Szanghaj – to prawdziwe molochy. Gdy bierzemy pod uwagę obszar Azji Południowej, na myśl przychodzą przede wszystkim Delhi, Mumbaj i inne indyjskie olbrzymy. Tymczasem także w Pakistanie nie brakuje wielkich miast. Największym jest Karaczi, dawna stolica kraju. Największe miasto Pakistanu w liczbach O jak dużym mieście mówimy? Karaczi jest siedmiokrotnie większe od Warszawy – powierzchnia stolicy prowincji Sindh to aż 3780 kilometrów kwadratowych. Obszar ten zamieszkuje niemal 15 milionów osób (14,91 miliona), co przekłada się na gęstość zaludnienia wynoszącą 3945 osób na kilometr kwadratowy. Żeby lepiej wyobrazić sobie ogrom największego miasta Pakistanu, wystarczy porównać je z Nowym Jorkiem. Symbol Wschodniego Wybrzeża USA ma powierzchnię 1213 kilometrów kwadratowych i jest zamieszkany przez niemal 8,8 miliona osób. Słynne Wielkie Jabłko jest więc ponad trzy razy mniejsze od największego miasta w Pakistanie. Historia Karaczi Historia największego miasta w Pakistanie rozpoczęła się na długo przed odłączeniem kraju od Indii Brytyjskich. Miasto założyli indyjscy kupcy, na początku XVIII wieku. Wówczas była to niewielka osada rybacka. W 1842 roku anektowali je Brytyjczycy. 100 lat później (dokładnie po 1947 roku), rozpoczął się gwałtowny rozwój miasta. 14 sierpnia 1947 roku Pakistan uzyskał niepodległość, a Karaczi stało się stolicą państwa. Wówczas zaczęli napływać tam muzułmańscy imigranci, a populacja miasta wzrosła wielokrotnie. Ze względu na nadmorskie położenie, Karaczi szybko zyskało status najważniejszego ośrodka gospodarczego w kraju. W 1966 roku prezydent Muhammad Ayub Khan zadecydował jednak o przeniesieniu miasta stołecznego do Islamabadu. Jak tłumaczył, działanie to było podyktowane koniecznością zapewnienia bardziej równomiernego rozwoju kraju. Jak dziś wygląda największe miasto w Pakistanie? Współczesne Karaczi to miasto wielu kontrastów. Centrum jest nowoczesne i efektowne. Nie brakuje tam luksusowych dzielnic willowych, ale obok nich rozciągają się osiedla slumsów, gdzie ludzie żyją w skrajnie nieprzyjaznych warunkach. A należy przypomnieć, że wcale nie mówimy tu o ubogim, podupadłym miasteczku, tylko o wielkiej, świetnie rozwiniętej gospodarczo metropolii. Gospodarka największego miasta w Pakistanie Karaczi do dziś pozostaje strategicznym punktem na gospodarczej mapie Pakistanu. To właśnie tam mieści się największy port handlowy w kraju, w którym przeładunki określane są na 15 milionów ton rocznie. W dawnej stolicy skupia się połowa pakistańskiego przemysłu włókienniczego. Rozwinięty jest tam przemysł chemiczny, maszynowy, obuwniczy i skórzany. W mieście działają dwie rafinerie i huty żelaza, a w pobliżu Karaczi uruchomiono pierwszą w Pakistanie elektrownie jądrową o mocy 125 MW. To właśnie w Karaczi znajduje się największy ze wszystkich pakistańskich portów lotniczych. Działa tam także stocznia. Reprezentacyjne dzielnice W kolonialnym sercu miasta, gdzie w czasach brytyjskich było zlokalizowane centrum, dziś znajduje się dzielnica Saddar. To tętniący życiem obszar, gdzie mieści się większość hoteli, centrów handlowych, restauracji i bazarów, w tym słynny Emprass Market, czyli główny rynek miasta. Do dziś zachowało się tam wiele budynków, które zostały wzniesione w latach 1858–1947. Jeszcze lepiej prezentuje się dzielnica Defence Housing Authority. Została wybudowana w latach 50. XX wieku dla emerytowanego personelu wojskowego (obecnie większość działek jest sprzedawana cywilom). Dzielnica jest dosłownie usiana luksusowymi posiadłościami. Przeciętna powierzchnia domu w DHA to 300 metrów kwadratowych. Nic dziwnego, że bywa nazywana „pakistańskim Beverly Hills”. Społeczny kontrast w Karaczi Wystarczy jednak oddalić się nieco od najbardziej reprezentacyjnych miejsc, by zobaczyć, jak wygląda życie ubogich mieszkańców największego miasta Pakistanu. Mnóstwo rodzin mieszka tam w rozpadających się budynkach i w slumsach zbudowanych z tego, co udało się zdobyć. Ulice w biednych dzielnicach są zapełnione śmieciami. Na chodnikach można natknąć się na ustawione bez ładu wersalki, na których koczują bezdomni. Narkotyki są tam ogromnym problemem, a przestępczość utrzymuje się na wysokim poziomie. Zła sława Karaczi Niestety, Pakistan nie cieszy się opinią bezpiecznego kraju. Także Karaczi nie jest spokojną przystanią, gdzie przyjezdni mogę bez obaw przechadzać się wszystkimi ulicami i o każdej porze. Rozległa, przeludniona metropolia stwarza idealne warunki do popełniania pospolitych przestępstw. To samo można powiedzieć o dowolnym dużym mieście w każdej części świata, ale kradzieże kieszonkowe, napaści czy handel nielegalnymi substancjami nie są jedynymi problemami, które toczą to miasto. Właściwie od 1947 roku w Karaczi wybuchały zamieszki, walki i rewolty na tle religijnym i etnicznym. Niestety, pakistański moloch do dziś pozostaje niespokojnym miejscem. Należy tu przypomnieć o starciach ulicznych, które wybuchły 3 sierpnia 2010 roku, po zabójstwie Razy Haidera, lidera partii MQM. W ciągu kilku dni śmierć poniosło 85 ludzi, a ok. 200 zostało rannych. "Bywałem w różnych miejscach, ale..." Fotograf w pakistańskiej demontażowni statków [WYWIAD] To od początku był wyjątkowy projekt. Dwójka znanych raperów, fotograf poszukujący wrażeń i niesamowity pomysł: zobaczyć miejsca, gdzie nie każdy może ot tak wejść z aparatem - demont... W historii Karaczi zapisało się wiele tragicznych wydarzeń, które do dziś kładą się cieniem na dawnej stolicy kraju. Nie sposób przytoczyć wszystkich w jednej publikacji. Poniżej przybliżamy dwa z nich. Zamach na Mariana Spychalskiego 1 listopada 1970 roku na lotnisku w Karaczi wylądował samolot, na którego pokładzie znajdowali się peerelowscy delegaci, w tym marszałek Marian Spychalski, przewodniczący Rady Państwa. Około 11:00 (czasu pakistańskiego) pasażerowie opuścili pokład i zeszli na płytę lotniska, gdzie czekała na nich grupa powitalna. Kiedy Spychalski podawał rękę witającym go politykom, zza samolotu wyjechał samochód dostawczy z symbolami PIA (Pakistan International Airlines). Pojazd zbliżał się do zgromadzonych ludzi, a gdy znalazł się w niewielkiej odległości od nich, gwałtownie przyspieszył. Marszałek Spychalski cudem uniknął śmierci pod kołami pojazdu prowadzonego przez zamachowca, ale nie wszyscy mieli tyle szczęścia. W zamachu zginęły cztery osoby, w tym Zygfryd Wolniak, wiceminister spraw zagranicznych. Osiemnaście osób odniosło obrażenia. Porwanie i zabójstwo Daniela Pearla W 2002 roku Daniel Pearl, dziennikarz „The Wall Street Journal” wyjechał do Karaczi, by przeprowadzić wywiad z Richardem Reidem, urodzonym i wychowanym w Wielkiej Brytanii terrorystą. Tak brzmi wersja oficjalna. Należy jednak wspomnieć, że nieoficjalnie mówi się, że Pearl miał prowadzić śledztwo dziennikarskie dotyczące powiązań pakistańskich służb specjalnych z ekstremistami. Dziennikarz dotarł do mężczyzny przedstawiającego się jako Baszir. Nalegał na spotkanie w miejscu publicznym. Przez dwa tygodnie kontaktował się z pośrednikami, aż 23 stycznia udało się wyznaczyć konkretną godzinę. Wywiad miał się odbyć o godzinie 19:00, w restauracji Village. Po dotarciu na miejsce, Pearl odebrał telefon od Baszira. Ten zapewniał go, że wywiad się odbędzie, ale ze względów bezpieczeństwa nie w miejscu publicznym. Amerykański dziennikarz podjął ryzyko i wsiadł do podstawionego samochodu. 1 lutego zostało sporządzone nagranie, na którym Pearl wylicza żądania porywaczy. Kilka minut później zostaje bestialsko zamordowany. Atrakcje Karaczi Nie jest jednak tak, że największe miasto Pakistanu to miejsce, którego trzeba unikać za wszelką cenę. Gdy sytuacja społeczna i polityczna jest stabilna, największe miasto Pakistanu ma całkiem sporo do zaoferowania. Nie brakuje tam obiektów kulturalnych, ciekawej architektury i przestrzeni rekreacyjnych. Poniżej wymieniamy kilka najciekawszych atrakcji w Karaczi. Emress Market Położone w Saddar targowisko pamięta czasy Indii Brytyjskich. Wybudowany w latach 1884–1889, został nazwany na cześć królowej Wiktorii. Dziś można tam kupić dosłownie wszystko, od warzyw, owoców i mięsa, przez tekstylia, aż po zwierzęta domowe. Mauzoleum Quaida-E-Azama Nie ulega wątpliwości, że „targ cesarzowej” jest ciekawą atrakcją, jednak najbardziej rozpoznawalnym miejscem w Karaczi pozostaje mauzoleum Quaida-E-Azama Mohammada Ali Jinnaha. Mowa o słynnym białym grobowcu, w którym spoczywa założyciel Pakistanu. Pałac Mohatta Wymieniając atrakcje największego miasta w Pakistanie, nie można pominąć pałacu Mohatta – prawdziwej perełki architektonicznej. Budynek wzniesiony w 1927 roku, który pierwotnie był siedzibą indyjskiego kupca Shivratana Mohatty, to niezwykle ciekawe połączenie architektury indyjskiej, islamskiej i kolonialnej. Od 1999 roku mieści się tam muzeum sztuki pakistańskiej. Plaże w Karaczi Mówiąc o nadmorskim mieście, nie można nie wspomnieć o plażach. Największą popularnością cieszą się dwie: Clifton Beach i French Beach. Pierwsza z wymienionych jest nastawiona typowo na rekreację. W rezultacie plażowicze muszą wypoczywać między ciągnącymi się po horyzont straganami z napojami. W beztroskim plażowaniu mogą przeszkadzać także wielbłądy (przejażdżka na grzbiecie zwierzęcia jest jedną z głównych atrakcji na Clifton Beach). French Beach jest znacznie bardziej kameralna i spokojna. Warto też wspomnieć, że miejsce to jest dość czyste, w przeciwieństwie do wcześniej wspomnianego, gdzie piętrzące się hałdy śmieci nikogo już nie dziwią. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Pakistan nawołuje do ograniczenia w piciu herbaty. Czai to ulubiony napój Pakistańczyków, a jego import kosztuje miliony dolarów
Pakistan to kraina herbatą płynąca. Pakistański czai pije się od rana do wieczora, co zdaniem rządu ma nie sprzyjać trudnej sytuacji finansowej w kraju.
W tym artykule: Ograniczenie w piciu herbaty ma pomóc pakistańskiej gospodarce Herbata w Pakistanie Jak przygotować Doodh Pati Chai? Świat nie zdążył na dobre wyjść z pandemii, a na wschodzie Europy eskalowała wojna Rosji z Ukrainą. Niestabilna sytuacja polityczna przełożyła się na kryzys finansowy. Rosnąca inflacja dotyka coraz więcej państw, w tym Pakistan. Kraj będący jednym z największych światowych importerów herbaty czekają trudne tygodnie. Ograniczenie w piciu herbaty ma pomóc pakistańskiej gospodarce Pakistańczycy zostali wezwani do ograniczenia w piciu herbaty. Minister ds. planowania i rozwoju, Ahsan Iqbal, powiedział w rozmowie z dziennikarzami, że dzienne spożycie powinno być mniejsze o „jedną lub dwie filiżanki”. To odpowiedź na malejącą wartość rupii pakistańskiej. – Herbata, którą importujemy, jest importowana na kredyt – ogłosił polityk. Jak podkreślił, import dodatkowo obciąża rząd. Dodał również, że zakłady pracy powinny zamykać się wcześniej, aby oszczędzać energię elektryczną. Nowa polityka może być dużym wyzwaniem dla Pakistańczyków. Tylko w 2020 r. kraj wydał ponad 640 milionów dolarów na kupno herbaty. Co ciekawe, według ekspertów Pakistan ma ogromny potencjał do uprawy własnej herbaty. Kraj dysponuje milionami hektarów ziemi uprawnej. Reakcja internautów na przemówienie Iqbala była dość jednoznaczne. Mieszkańcy Pakistanu nie wierzą, że ograniczenie w spożyciu ulubionego wywaru miałoby pomóc pogrążonej w kryzysie gospodarce. Jedno miasto w Pakistanie wytwarza prawie połowę wszystkich piłek do piłki nożnej na świecie Pakistańskie miasto Sialkot jest miejscem w którym znajdują się setki zakładów produkujących piłki nożne, które zatrudniają prawie 60 000 osób. Herbata w Pakistanie Herbata została spopularyzowana w Pakistanie podczas panowania brytyjskiego, szczególnie w Lahore – obecnie drugim co do wielkości mieście w kraju. Dziś pije się ją wszędzie i o każdej porze dnia: na śniadanie, w czasie przerwy na lunch w pracy i wieczorem w domu. Wieczornemu piciu herbaty mogą towarzyszyć herbatniki lub ciasto. Wielu Pakistańczyków wierzy w zdrowotne korzyści płynące z picia herbaty. Pakistański czai jest serwowany w dhabas, przydrożnych herbaciarniach, w których nad filiżanką prowadzone są beztroskie rozmowy między znajomymi i obcymi. Z podobnym namaszczeniem wywar jest pity na oficjalnych spotkaniach, przy podejmowaniu ważnych decyzji zawodowych i prywatnych. Herbata to jedna z chińskich świętości. Ile kosztuje najdroższa? Tak dużo, że szkoda ją pić W Chinach herbata jest pita na wiele sposobów. Niektóre zasady są powielane w wielu tradycjach. O czym warto pamiętać? Jak przygotować Doodh Pati Chai? Herbata herbacie nierówna. W Pakistanie nie wszędzie pije się ją w ten sam sposób. Przykładowo w Karaczi popularna jest Elaichi Chai, podczas gdy w Pendżabie do filiżanek najczęściej trafia Doodh Pati Chai. To bardzo gęsta i mleczna wersja. Doodh Pati Chai można przygotowywać na kilka sposobów. Według najbardziej rozpowszechnionego przepisu rytuał rozpoczyna się zagotowania wody z przyprawami, takimi jak zielony i czarny kardamon, imbir, cynamon, czarne goździki, gałka muszkatołowa czy czarny pieprz. Dopiero w drugim kroku do wody dodaje się herbatę, a po zaparzeniu mleko śmietankowe. Po ostatnim zaparzeniu herbatę można opcjonalnie posłodzić i rozlać do filiżanek. Niektórzy praktykują też stary zwyczaj spijania herbaty ze spodków. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
K2 i co dalej? Najnowszy odcinek podcastu National Geographic Traveler Zjawiskowo
W trzecim odcinku podcastu „Zjawiskowo” Jakub Rybski rozmawia z pisarzem, dziennikarzem i podróżnikiem Maxem Cegielskim o jego najnowszej powieści „Nazywam się Czogori”.
Najnowsza powieść Maxa Cegielskiego "Nazywam się Czogori" zabiera czytelnika na drugi najwyższy szczyt świata - K2, a właściwie Czogori, bo to tak pierwotnie nazywał się ten ośmiotysięcznik. „Miejscowe wierzenia i tradycje, ekonomiczne i społeczne problemy są jednak pomijane w relacjach. Podobnie jak ekologiczna katastrofa, której przyczyną jest zarówno położona tuż obok linia frontu, jak i śmieci pozostawiane przez wspinaczy – nie tylko plastik, lecz także trupy.” Max Cegielski przedstawia w książce oblicze himalaizmu, o którym nie mówi się na co dzień. Pisarz zabiera czytelnika w lata 90. XX wieku. Razem z polską wyprawą wyrusza do północnego Pakistanu, aby zmierzyć się zarówno z demonami góry, jak i naszymi własnymi. Czym są dla pisarza góry? Dlaczego Max Cegielski w kolejnej już książce wyrusza akurat do Azji? Czym jest odpowiedzialne podróżowanie i dlaczego ludzie są intruzami w zetknięciu z naturą? Kim są cisi bohaterowie himalaizmu i dlaczego nikt o nich nie mówi? Jak zmienił się himalaizm i świadomość wspinaczy na przestrzeni ostatnich 30 lat? Na te i wiele innych pytań odpowie Max Cegielski w najnowszym odcinku podcastu „Zjawiskowo”. Zaprasza Jakub Rybski. Odcinek dostępny jest również na Spotify oraz YouTube. Czym jest ukraińska tożsamość? Nowy odcinek podcastu "National Geographic Traveler: Zjawiskowo" 24 lutego Rosja rozpoczęła pełnoskalową inwazję na terytorium Ukrainy. Rosjanie nie atakują tylko obiekty wojskowe, ale niszczą również szkoły, teatry, szpitale i inne obiekty cywilne. J...
Od Kusz do Sudanu WSZYSCY Z NIEPOKOJEM patrzymy na to, co się dzieje w Sudanie. To trzeci pod względem powierzchni kraj Afryki i trzeci, jeżeli chodzi o liczbę ludności kraj arabski, w którym żyje ponad 500 grup etnicznych mówiących 400 językami. Światowe agencje informacyjne zwykle donosiły o nim w kontekście toczącej się tam przez dekady wojny domowej, która doprowadziła do jednego z największych kryzysów humanitarnych w XX w. Podział kraju i uzyskanie w 2011 r. niepodległości przez Sudan Południowy, okupione życiem ok. 2 mln ludzi, wydawało się nieść nadzieję na stabilizację. Niestety stare problemy pozostały. Sudan wciąż zmaga się z brakiem wody pitnej spowodowanym suszami i niedostatkiem infrastruktury, głodem, konfliktami etnicznymi, rachitycznymi służbą zdrowia i systemem szkolnictwa (na jednego nauczyciela przypada tu statystycznie 300 uczniów), pogarszającą się sytuacją kobiet, wszechobecną korupcją i inflacją sięgającą 400 proc., która wyprowadziła ludzi na ulice. I tak wyjątkowo trudną sytuację Sudanu dodatkowo pogorszył przewrót wojskowy dokonany w październiku 2021 roku, w którego wyniku władzę przejął generał Abd al-Fattah al-Burhan. Pucz i odsunięcie od urzędu premiera Abdalli Hamdoka, rządzącego przez dwa lata po obaleniu wcześniejszego dyktatora gen. Omara al-Baszira, oznacza zablokowanie procesów demokratyzacji, pogłębienie kryzysu gospodarczego, ponowny wzrost niepokojów społecznych i wstrzymanie tak bardzo potrzebnej międzynarodowej pomocy finansowej. Sudan to kraj o niezwykle bogatej, sięgającej starożytności historii, na terenie którego narodziło się królestwo Kusz – cywilizacja prawdopodobnie starsza nawet od egipskiej. W chlubnej starożytnej przeszłości dzisiejsi Sudańczycy upatrują częściowo źródeł nowej tożsamości ich państwa i siły zdolnej je zjednoczyć. Właśnie o tym traktuje okładkowy reportaż w niniejszym wydaniu magazynu National Geographic: o poszukiwaniu korzeni i odkrywaniu zapomnianej historii Nubii, przez wieki pisanej przez mało przychylnych temu miejscu na świecie autorów. Tej krainie strategicznie położonej na szlakach handlowych między subsaharyjską Afryką a Bliskim Wschodem, zasobnej w złoto i szlachetne kamienie, zawsze zagrażali sąsiedzi. Ale miała też ona okresy potęgi i władców, którzy zbudowali więcej piramid niż Egipcjanie, a nawet podbili ich kraj w VII w. p.n.e. i przez dziesiątki lat nim rządzili, zapisując się w dziejach jako XXV dynastia tzw. czarnych faraonów. REDAKTOR NACZELNA Agnieszka Franus
To najbardziej zanieczyszczone miasto na świecie według najnowszego raportu
Pakistańskie miasto Lahaur pobiło w tym niechlubnym rankingu indyjską stolicę. Dlaczego w tej 11 milionowej metropolii powietrze jest tak zanieczyszczone i co z tym robią władze Pakistanu?
W tym artykule: Niechlubny lider Smog a zdrowie Co dalej? 17 listopada szwajcarska firma IQAir, która monitoruje jakość powietrza w skali globalnej odnotowała, że o godzinie 11:45 czasu lokalnego zanieczyszczenie powietrza wskazywało 373 jednostek. Przyjmuje się, że wszystko powyżej 300 jest zagrożeniem dla ludzkiego zdrowia. Mieszkańcy są zdesperowani. Domagają się od rządu, aby w końcu zadbał o ich bezpieczeństwo. Wielu z nich mówi, że nie stać ich nawet na opiekę lekarską. Niektórzy zaczęli na własną rękę walczyć ze smogiem, budując własne oczyszczalnie powietrza i wnosili pozwy przeciwko władzom Lahauru. Te z kolei odpowiedzialność zrzucają na sąsiadujące z Pakistanem Indie, które według pakistańskiego rządu są głównym producentem zanieczyszczenia powietrza. Niechlubny lider Francuska agencja AFP poinformowała, że powodem ekstremalnie dużego zanieczyszczenia powietrza jest powszechnie stosowany olej napędowy bardzo słabej jakości, dymu z sezonowego wypalania pól. Dodatkowo nie pomaga niska temperatura i bezwietrzna pogoda, przez którą cyrkulacja powietrza jest dużo słabsza, a smog utrzymuje się dłużej. Eksperci alarmują, że jednym z przyczyn, dlaczego w Pakistanie walka ze smogiem jest nieskuteczna, jest brak badań na temat zanieczyszczeń. Naukowcy, ekolodzy i eksperci zajmujący się środowiskiem przyznają, że trudno o skuteczną strategie, jeśli brakuje danych. View oEmbed on the source website Smog a zdrowie Żeby zobaczyć jak poważnym problemem jest smog wystarczy spojrzeć jak wygląda sytuacja w pakistańskich, czy indyjskich szpitalach. W ciągu ostatnich dni trafiła tam niezliczona liczba dzieci z problemami z oddychaniem. Rodzice są załamani. Każdego dnia boją się wychodzić wraz dziećmi z domu. Według badań smog jest przyczyną chorób układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, nerwowego i rozrodczego. Zaliczyć do nich można między innymi: choroby serca, astma, infekcje dróg oddechowych. Dodatkowo, osoby, które mają częsty kontakt ze smogiem, są bardziej narażone na zawały, nadciśnienie tętnicze i choroby nowotworowe. Zanieczyszczone powietrze jest ogromnym zagrożeniem również dla kobiet w ciąży. Długotrwały smog może być przyczyną przedwczesnych porodów lub nawet poronienia. Co dalej? Lahaur położone jest na wschodzie Pakistanu, przy granicy z Indiami. Jest stolicą prowincji Pendżab. Miasto jest ośrodkiem przemysłu włókienniczo-odzieżowego oraz wszelkiego rzemiosła. Tamtejszy Fort i ogrody Szalimar zostały wpisane na liście światowego dziedzictwa UNESCO. W ogrodach znajduje się ponad 400 fontann, pawilony, 12 bram wejściowych, alejki i trawniki. Organizowane są w nim wystawy artystów, przyjęcia dla dyplomatów i koncerty. Teraz jednak to wszystko jest w cieniu problemów z powietrzem. Naukowcy już od wielu lat alarmowali pogarszającą się jego jakość. W 2015 roku opublikowano raport, w którym sugerowano, że rozwój przemysłu i coraz większa liczba pojazdów na drogach, przyczynia się do zwiększania zanieczyszczeń. Co więcej, już wtedy informowano o tym, że problem nie dotyczy tylko sezonu zimowego, a szarą „mgłę” widać było nawet w lato. Muhammad Bashir Khan, poseł partii rządzącej, powiedział mediom, że mają w planach posadzenie większej liczby drzew w miastach i regulację norm dotyczących emisji spalin w pojazdach osobowych. Na razie to tylko zapowiedzi. Zobaczymy co będzie dalej.
Nawadnianie kropelkowe zmienia oblicze pakistańskiego rolnictwa
Wśród pakistańskich rolników popularność zdobywa innowacyjny system nawadniania kropelkowego, wspierany przez inicjatywę rządową.
W tym artykule: Innowacje zdobywają uznanie w pakistańskim rolnictwie Rolnictwo odpowiada za 20% PKB Pakistanu Nie ma rozwiązań idealnych System nawadniania kropelkowego dostarcza niewielkie ilości wody tylko tam, gdzie jest to potrzebne, i pomógł już wielu rolnikom uzyskać wyższe plony niż na innych, nawadnianych przez okresowe powodzie ziemiach. Zmiana, oprócz tego, że pozwala uprawiać rośliny przy 60% mniejszym zużyciu wody, doprowadziła do zmniejszenia o połowę ilości potrzebnych nawozów, ponieważ mniej z nich jest wypłukiwanych i marnowanych. Innowacje zdobywają uznanie w pakistańskim rolnictwie Coraz większa liczba pakistańskich rolników, zwraca się ku oszczędzającemu wodę nawadnianiu kropelkowemu i zraszaczom, które według ekspertów rolnych mogą zwiększyć plony w regionach, gdzie sezonowe deszcze nie są już niezawodnym źródłem wody. Pakistan zużywa 90% swoich wodnych zasobów na potrzeby rolnictwa, głównie dlatego, że rolnicy zalewają swoje pola, aby nawodnić uprawy, powiedział Pervaiz Amir, dyrektor organizacji pozarządowej Pakistańskie Partnerstwo dla Wody (PWP). Dziewięcioletnie wysiłki rządu mające na celu ograniczenie marnotrawstwa wody, rozpoczęte w latach 2012-2013, pomogły do tej pory 7000 drobnym rolnikom przejść na wydajne pod względem zużycia wody nawadnianie, powiedział Malik Muhammad Akram, szef programu zarządzania wodą w Departamencie Rolnictwa Pendżabu. W ciągu ostatnich 30 lat Pakistan przeszedł transformację z kraju cieszącego się obfitością wody do kraju stojącego w obliczu rosnących niedoborów wodnych. W latach 1990-2015 ilość wody dostępnej na osobę w tym kraju spadła z nieco ponad 2170 metrów sześciennych do około 1300 metrów sześciennych, według raportu Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju z 2017 roku. Jest to wynikiem szybkiego wzrostu populacji, procesów urbanizacji, industrializacji i wodochłonnych praktyk rolniczych, w połączeniu z rosnącymi wpływami zmian klimatu, twierdzi raport. Rolnictwo odpowiada za 20% PKB Pakistanu Zgodnie z badaniem opublikowanym w zeszłym roku przez Bank Światowy, rolnictwo przyczynia się dziś do około jednej piątej PKB Pakistanu, więc naturalne jest, że wszystko co z nim związane, jest tam traktowane bardzo poważnie. Muhammad Arif Goheer, ekspert ds. rolnictwa w Centrum Badań nad Wpływem Zmian Globalnych w Islamabadzie, ośrodku analitycznym zajmującym się zmianami klimatu, sądzi, że zmieniające się wzorce monsunów i zimowych deszczów stanowią duży problem dla gospodarstw rolnych zasilanych deszczem na jałowych obszarach. „Coraz częściej rolnicy albo nie mogą korzystać z deszczu wtedy, kiedy go potrzebują, albo pada go zbyt dużo, kiedy ich uprawy potrzebują bardziej suchych warunków” - powiedział. Dostęp do wydajnego nawadniania może zapewnić rolnikom z nieurodzajnych regionów niezawodne źródło wody, a także umożliwić im uprawę wysokowartościowych roślin, takich jak oliwki i winogrona, które często wymagają więcej wody, mówi Goheer. Projekt rządu Pendżabu o wartości 67,5 miliona rupii (407 300 $) przewiduje dotacje dla drobnych rolników na instalację zraszaczy i systemów nawadniania kropelkowego, z których niektóre wykorzystują energię słoneczną do ich obsługi. Z hasłem „więcej plonów z jednej kropli", Pendżabski Projekt Poprawy Produktywności Nawadniania Rolnictwa, prowadzony we współpracy z Bankiem Światowym, ma na celu zainstalowanie nowych systemów nawadniających na 120,000 akrów ziemi uprawnej do przyszłego roku. Cytowany wcześniej Akram, z departamentu rolnictwa, powiedział, że do tej pory 66.000 akrów ziemi zostały przełączone do systemów efektywnego wykorzystania wody. „Prawie połowa z tego była wcześniej jałową ziemią, która została ponownie wprowadzona do użytku w wyniku projektu w trzech obszarach z niedoborem wody: Potohar, Thal i Cholistan” powiedział, dodając, „że rozpoczęto już prace nad przestawieniem kolejnych 11 000 akrów ziemi na nowe metody nawadniania”. To bardzo dobra wiadomość dla pakistańskiego sektora rolniczego, gdyż nawadnianie kropelkowe i systemy zraszaczy zużywają średnio o co najmniej 50% mniej wody niż nawadnianie powodziowe. Nie ma rozwiązań idealnych Jednak zraszacze i nawadnianie kropelkowe nie sprawdzają się w przypadku wszystkich rolników. Po ułożeniu przez rolników rur do systemów nawadniających, muszą one pozostać nienaruszone przez cztery lub pięć lat, ponieważ ich wykopanie i przeniesienie jest bardzo kosztowne. W przypadku upraw warzyw i sadów rolnicy mogą pozostawić rury tam, gdzie są, ale w przypadku innych popularnych upraw takich jak ryż, pszenica i bawełna, rury muszą być usunięte w celu zaorania i przygotowania gruntu przed każdą nową uprawą. Rolnicy uprawiający rośliny, które nie są zbyt opłacalne na rynkach zbytu, mają również trudności ze zdobyciem środków na wodooszczędne systemy nawadniające, nawet dzięki dotacjom rządowym. Z drugiej jednak strony zainstalowanie takich systemów może pozwolić rolnikom na prowadzenie upraw o wyższej wartości, które przynoszą większe dochody. Pakistański przemysł rolniczy jest wart około 50 miliardów dolarów, ale mógłby być wart nawet siedem razy tyle, gdyby rolnicy przestawili się na techniki oszczędzania wody i uprawy przynoszące większe dochody, a rząd pomógł im zbudować lepszy dostęp do rynków eksportowych. Musimy przestawić się na bardziej wartościowe uprawy, takie jak np. oliwki, wykorzystując tę technologię, a wtedy będziemy w stanie w pełni wykorzystać potencjał jaki ma rolnictwo w naszym kraju", mówi Akram.
Jedno miasto w Pakistanie wytwarza prawie połowę wszystkich piłek do piłki nożnej na świecie
Pakistańskie miasto Sialkot jest miejscem w którym znajdują się setki zakładów produkujących piłki nożne, które zatrudniają prawie 60 000 osób.
W tym artykule: Pierwsza piłka powstała w Pakistanie w 1889 roku! 160 000 piłek miesięcznie Pomimo pandemii, perspektywy są dobre Pierwsza piłka powstała w Pakistanie w 1889 roku! Pierwszy zarejestrowany przypadek produkcji piłek nożnych w prowincji Pendżab w Pakistanie nastąpił już 1889 roku, kiedy grupa Brytyjczyków (którzy wtedy władali terenami dzisiejszego Pakistanu) poprosiła, żeby Pakistańczycy wyprodukowali dla nich piłki. Ich prośba wynikała z niecierpliwości, byli coraz bardziej zirytowani czekaniem na piłki, które miały do nich dotrzeć pocztą z Europy. Po tym, produkcja piłek była kontynuowana, aż w końcu rozwinęła się do tego stopnia, że Pakistan i jego miasto Sialkot stały się światowymi liderami w tej dziedzinie. Dlaczego akurat pakistańskie miasto Sialkot jest dzisiaj centrum produkcji piłek? Historia sukcesu i znaczenia małego miasta w przemyśle piłki nożnej wiąże się z początkiem lat osiemdziesiątych. Pierwszą okazją do pokazania się światu miasta Sialkot były Mistrzostwa Świata w 1982, kiedy piłka o nazwie „Tango" została wykorzystana do rozegrania turnieju. Użycie tej piłki wyniosło Sialkot na czołową pozycję w produkcji piłek, i od tego czasu, to miasto ani na chwilę jej nie straciło. Biorąc pod uwagę znaczenie produkcji oficjalnej piłki nożnej dla Mistrzostw Świata FIFA, w połączeniu z zaciętą konkurencją, która walczyła o ten zaszczyt, zdolność miasta Sialkot do tworzenia najlepszej piłki jest jeszcze bardziej imponująca. 160 000 piłek miesięcznie „Popyt na piłki nożne drastycznie spadł z powodu koronawirusa, ponieważ place zabaw są zamknięte, nie ma meczów, ludzie nie mają miejsca, aby w nie grać. Więc kupujący doprowadzili do zmniejszenia popytu o 70%" - powiedział Waseem Shahbaz Lodhi, partner zarządzający Bola Gema Pakistan, fabryki, która produkuje 160 000 piłek miesięcznie. W fabryce „Bola Gema Pakistan”, pracownicy są odpowiedzialni za wszystkie aspekty tworzenia piłki nożnej, od cięcia i formowania arkuszy gorącej gumy do zszywania razem 20 sześciokątów i 12 pięciokątów, które składają się na powłokę piłki. „Nasz przemysł istnieje od prawie wieku, dlatego perfekcja do jakiej doszliśmy i umiejętności naszych pracowników są po prostu niesamowite," chwali się Lodhi. Zatwierdzone przez FIFA piłki (która przyznaje specjalne atesty dotyczące wagi, rozmiaru i innych właściwości produktu), takie jak te, które produkuje się w fabryce Bola Gema, mogą osiągać cenę sprzedaży przewyższającą 100 dolarów. To więcej niż miesięczne pensje niektórych pracowników, którzy je robią. Przed ostatnimi Mistrzostwami Świata w Rosji w 2018 roku, Pakistan wyeksportował ponad 37 milionów piłek do piłki nożnej na całym świecie. A Bola Gema już rozpoczęła produkcję piłek przed Mistrzostwami Świata w Katarze w 2022 roku. Pomimo pandemii, perspektywy są dobre Podczas gdy obroty tego biznesu spadły ze względu na zastój w sportach drużynowych podczas pandemii, Lodhi dbał o swoich pracowników. „Byliśmy w domu przez dwa do trzech miesięcy, nie produkując niczego, ale właściciele Bola Gema nadal nam płacili. Dlatego nie martwiliśmy się o naszą przyszłość". - powiedziała Saeeda Bibi, pracownica fabryki Bola Gema. Firma stworzyła również sklep, w którym jej pracownicy mogą kupić produkty gospodarstwa domowego po obniżonej cenie. Otwarcie tego sklepu było możliwe dzięki 10% premii za piłki nożne sprzedawane zagranicznym nabywcom za pośrednictwem Stowarzyszenia Sprawiedliwego Handlu, powiedział Lodhi. Te 10% jest zwracane, aby zapewnić pracownikom Bola Gema niższe ceny w sklepie. Pomimo tego, że pandemia trwa dalej, a ludzie na całym świecie wciąż nie mogą wrócić do aktywności sprzed jej wybuchu i przez to oczywiście rzadziej grają w piłkę ze znajomymi w parku, Lodhi ma nadzieję, że przemysł produkujący piłki nożne odbije się z powrotem. „Dostajemy nowe zapytania, i mamy nadzieję, że pomimo pandemii Covid19, zaczniemy otrzymywać zamówienia," powiedział. „A produkcja, która spadła o 70% stopniowo zacznie się poprawiać i nie będziemy zmuszeni do zamknięcia fabryki".
Andrzej Bargiel wyruszył do Karakorum. Chce zjechać na nartach z dwóch sześciotysięczników
Karakoram Ski Expedition to najnowsze przedsięwzięcie Andrzeja Bargiela. W czasie wyprawy Bargiel chce wspiąć się na niezdobyty jak dotąd szczyt Yawash Sar II (6178 m), po czym zjechać z niego na nartach. Następnie planuje powtórzyć wyczyn na szczycie Laila Peak, mierzącym 6096 m.
Andrzej Bargiel zasłynął tym, że jako pierwszy na świecie zjechał na nartach z K2 (8611 m) w Karakorum. 19 kwietnia wyruszył na kolejną ekstremalną narciarską wyprawę. W poniedziałek rano wyleciał do Islamabadu, jednak droga do stóp wybranych gór jest daleka. Po lądowaniu w Islamabadzie ekipę Bargiela czeka jeszcze jeden lot, później droga samochodami, a na koniec trzydniowy trekking. W przedsięwzięciu Bargielowi towarzyszyć będą: wspinacz i narciarz freerajdowiec - Jędrzej Baranowski, reżyser i filmowiec wysokogórski, a także zdobywca pięciu ośmiotysięczników Dariusz Załuski, młody filmowiec specjalizujący się w sportach ekstremalnych Kuba Gzela oraz nagradzany fotograf - Bartek Pawlikowski. Cała wyprawa ma potrwać miesiąc. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, 27 kwietnia mężczyźni powinni założyć bazę pod Yawash Sar II, a 2 maja przeprowadzić atak szczytowy. Atak szczytowy i zjazd z Laila Peak zaplanowano z kolei na 14 maja. A już pięć dni później cała ekipa mogłaby wrócić do Polski. – Na tych szczytach nie ma komercyjnych wypraw. Możemy znaleźć tam spokój i swobodę. O Laila Peak marzyłem już od dawna. Poza tym na wejście na sześciotysięczniki w Pakistanie nie jest potrzebne zezwolenie. Także logistyka wypraw jest łatwiejsza niż na ośmiotysięcznikach, co ma znaczenie szczególne w dobie pandemii - mówił Bargiel przed wyprawą. Andrzej Bargiel: „Nie można nikomu zabronić spełniania marzeń” [WYWIAD] O zmianach klimatycznych, zimowym K2 i niewiadomych w związku z koronawirusem – m.in. o tym udało nam się porozmawiać z Andrzejem Bargielem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b9ce5cd29332df0548594cc627dd83e39ba21d51-2f2f139.jpeg" width="938" height="630" alt="Andrzej Bargiel zbiera fundusze na kolejną wyprawę. Wypuścił właśnie limitowaną kolekcję ręcznie wykonanych drewnianych nart" title="Andrzej Bargiel zbiera fundusze na kolejną wyprawę. Wypuścił właśnie limitowaną kolekcję ręcznie wykonanych drewnianych nart" /> Nieco szczegółów na temat wyprawy Andrzej Bargiel zdradził w trakcie konferencji online zorganizowanej na dzień przed wylotem. Przyznał, że do zdobycia dziewiczego szczytu Yawash Sar II zainspirował go Janusz Majer, były szef projektu Polski Himalaizm Zimowy, który w latach 70. i 80. ubiegłego stulecia należał do czołówki polskich wspinaczy. Choć Yawash Sar pozostaje niezdobyty, Bargiel zdecydował najpierw zaatakować ten szczyt ze względu na możliwość lepszej aklimatyzacji. – W drodze na Yawash Sar II przechodzimy przez przełęcz, która leży na wysokości ok. 5000 m, co daje nam zdobycie lepszej, spokojniejszej aklimatyzacji. Trekking do bazy pod ten szczyt trwa trzy, cztery dni, a pod Laila Peak doszlibyśmy bardzo szybko, co byłoby niekorzystne z punktu widzenia aklimatyzacji – wyjaśnił narciarz. – Wydaje mi się, że te szczyty są podobne, trudność będzie porównywalna zarówno wspinaczkowa, jak i narciarska. Będzie nam towarzyszył duch eksploracji, czyli to, co cenię w górach. Wybór na pierwszy ze szczytów padł po rozmowach z Januszem Majerem, osobą, która ma olbrzymią, bezcenną wiedzę topograficzną i górską. Super, że można takie góry nadal znaleźć. Laila Peak to widowiskowy i strzelisty szczyt – dodał Bargiel. Co ciekawe Andrzej Bargiel wraca w wysokie góry po długiej przerwie, spowodowanej m.in. pandemią koronawirusa. – Wracamy do działalności górskiej po długiej przerwie, więc jest ekscytacja. Dla mnie dodatkowa, bo po raz pierwszy będę mógł działać w zespole. To podnosi bezpieczeństwo i usprawnia nasze poruszanie się w terenie wspinaczkowym. Poza tym Jędrek Baranowski to jeden z najlepszych pozatrasowych narciarzy w Polsce – przyznał Bargiel. Dodał, że samo pakowanie niezbędnego do wyprawy sprzętu trwało tydzień. W bagażu wspinaczy znajdują się kombinezony, sprzęt wspinaczkowy oraz namioty do zakładania obozów, „gdyby była taka konieczność”. Ujawnił też, że narty, które zabiera tym razem do Karakorum, będą dłuższe, szersze i cięższe niż te, na których zjeżdżał z K2. – Na ośmiotysięczniki trudno taki sprzęt wnieść – wyjaśnia. Bargiel od siedmiu lat realizuje autorski projekt "Sunt Leones", którego celem jest zdobywanie wysokich szczytów w szybkim tempie i – na ile to możliwe – bez zakładania obozów, a następnie zjazd w dół na nartach. W ten sposób zdobył już nie tylko K2, ale też Sziszapangmę (8013 m), Manaslu (8156 m) i Broad Peak (8051 m). W październiku 2019 r. podjął próbę wejścia i zjazdu z Everestu (8848 m). Niestety ekspedycja została przerwana ze względu na warunki pogodowe i zagrożenie stworzone przez wiszący serak (pęknięta część lodowca). Szczyt Yawash Sar II w 2018 r. próbowała zdobyć polska ekspedycja. W ten sposób chciano uczcić stulecie odzyskania niepodległości. Wytyczono drogę nazwaną Drogą Niepodległości, ale w związku z poważnym zagrożeniem lawinowym wyprawa została przerwana. Laila Peak został zdobyty po raz pierwszy w 1987 r. przez Włochów. W 2018 roku Francuzi dokonali też pierwszego zjazdu na nartach z tego szczytu. W marcu w stylu alpejskim próbowali zdobyć szczyt Polacy: Janusz Gołąb, Marco Schwidergall i Bartek Ziemski, ale zagrożenie lawinowe uniemożliwiło realizację planu. Andrzej Bargiel: Mistrz świata z dwóją z wf-u Narciarz, himalaista, indywidualista. Andrzej Bargiel od lat zdumiewa świat, wspinając się na najwyższe góry świata w rekordowym tempie i pokazując, że można z nich zjechać na nartach i t...
Pakistan: wyrok śmierci za gwałt dla dwóch mężczyzn
Sąd w Pakistanie skazał dwóch mężczyzn na śmierć za zbiorowy gwałt na poboczu autostrady. Napaść, która miała miejsce w ubiegłym roku, odbiła się szerokim echem w całym kraju, wywołując ogólnokrajowe protesty, które wzywają władze Pakistanu do wprowadzenia surowszych kar za przemoc na tle seksualnym.
W tym artykule: Gwałt na autostradzie Przemoc na tle seksualnym to tutaj ogromny problem Wyrok wydany przez sędziego w położonym na wschodzie kraju mieście Lahore dotyczy również zarzutów porwania, rabunku i przestępstw o charakterze terrorystycznym. Gwałt na autostradzie Abid Malhi i Shafqat Hussain zostali skazani za zbiorowy gwałt na kobiecie na poboczu autostrady we wschodniej prowincji Pendżab, który wydarzył się we wrześniu ubiegłego roku. Zaatakowali ją po tym, jak w samochodzie, którym przewoziła dwoje dzieci, zabrakło paliwa i musiała się zatrzymać. Po zgłoszeniu sprawy na policję i namierzeniu podejrzanych mężczyzn ofiara gwałtu dwukrotnie zidentyfikowała sprawców na komisariacie, powtarzając to również oficjalnym oświadczeniu sądowym. Rauf Wattoo, prokurator zaangażowany w sprawę zbiorowego gwałtu, powiedział agencji Reuters, że obaj oskarżeni mężczyźni zostali skazani na dożywocie i ukarani grzywną, a także skonfiskowano cały ich majątek. Po tym, jak informacje o tej brutalnej napaści trafiły do mediów, tłumy protestujących wyszły na ulice Pakistanu, żądając od władz wprowadzenia nowych reform prawnych i podjęcia innych kroków, by skuteczniej chronić kobiety i dzieci po serii głośnych zbrodni w kraju. Po tym, jak bezpośrednio po zdarzeniu jeden z wyższych rangą funkcjonariuszy miejscowej policji publicznie zapytał, jak to jest, że kobieta pozwala sobie na samotne nocne podróże ze swoimi dziećmi, na sprawę zwróciły uwagę również pakistańskie i międzynarodowe organizacje na rzecz praw kobiet, wzywając do położenia rychłego kresu toksycznej kulturze, która z taką łatwością ma czelność obwiniać ofiary napaści na tle seksualnym. W odpowiedzi na głos społeczeństwa w grudniu władze Pakistanu wprowadziły nowe prawo dotyczące gwałtu, a także utworzyły specjalne sądy w celu przyspieszenia ścigania przestępców seksualnych i ustanowiły krajowy rejestr osób, które dopuściły się takich czynów. Przemoc na tle seksualnym to tutaj ogromny problem Według oficjalnych statystyk pakistańskiej policji każdego dnia mieszkanki tego kraju zgłaszają przynajmniej 11 przypadków gwałtu. W ciągu ostatnich sześciu lat funkcjonariusze w całym kraju odnotowali ponad 22 000 zgłoszeń, z czego zaledwie 18 procent praw dotarło do etapu oskarżenia. Spośród wszystkich oskarżonych skazano zaś 77 osób, a więc jedynie 0,3 procent wszystkich przypadków. Ponadto, spośród wszystkich zgłoszonych spraw, do sądów wpłynęło 2727 wezwań, czyli zaledwie 12 procent wszystkich spraw, a decyzję wydano w 1274, czyli 5 procentach z nich, przy czym 1192 oskarżonych zostało uniewinnionych. Według policji tylko połowa spraw o gwałt jest rejestrowana, a rzeczywista liczba przypadków napaści na tle seksualnym w ciągu ostatnich pięciu lat może wynosić nawet 60 000.
Marsze Kobiet w Pakistanie. Protesty przeciw dyskryminacji, przemocy domowej i brutalnym gwałtom
Marsze z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet są coraz częściej organizowane na całym świecie. W Karaczi kobiety maszerowały z transparentami, na których pojawiały się takie hasła, jak "Stop małżeństwom nieletnich" czy "Równość jest ważna". Organizatorzy marszu w Lahore przygotowali wiec inspirowany ruchem społecznym #MeToo, podczas którego Pakistanki dzieliły się swoimi doświadczeniami związanymi z przemocą i wykorzystywaniem seksualnym.
W tym artykule: Marsze Kobiet w Pakistanie Pakistańskie kobiety wobec prawa Pandemia koronawirusa nie powstrzymała Pakistanek przed zorganizowaniem kolejnych marszy. W swojej krótkiej, zaledwie trzyletniej historii wydarzenie kilkukrotnie było krytykowane przez konserwatystów. Tym razem feministki wyszły na ulice w imieniu ofiary gwałtu w Lahore – jesienią ubiegłego roku grupa mężczyzn wykorzystała seksualnie kobietę na oczach jej dzieci. Marsze Kobiet w Pakistanie Według Światowego Forum Ekonomicznego Pakistan zajmuje trzecie od końca miejsce pod względem zachowania równości między płciami. Kobiety, które domagają się przestrzegania swoich praw, muszą liczyć się z tym, że przeciwnicy będą chcieli je uciszyć. W zeszłym roku konserwatyści złożyli wnioski sądowe o zakazanie organizacji marszu. Mimo to 8 marca Pakistanki po raz kolejny wyszły na ulice największych miast. W każdym z nich zgromadzenia przybierały inne formy. fot. Marsze Kobiet w Karaczi, w Pakistanie, 8.03.2021 r. / Mazhar Abid/SPUTNIK Russia/East News W Karaczi kobiety maszerowały z transparentami, na których pojawiały się takie hasła, jak "Stop małżeństwom nieletnich" czy "Równość jest ważna". Organizatorzy marszu w Lahore przygotowali wiec inspirowany ruchem społecznym #MeToo, podczas którego Pakistanki dzieliły się swoimi doświadczeniami związanymi z przemocą i wykorzystywaniem seksualnym. Kobiety maszerujące w Islamabadzie śpiewały piosenki i recytowały wiersze, w których domagały się tak podstawowych praw, jak bezpieczeństwo i szacunek. Minister spraw zagranicznych Shah Mahmood Qureshi w swoim komunikacie wydanym przez MSZ powiedział, że Pakistan w pełni popiera tegoroczne marsze zorganizowane w ramach Międzynarodowego Dnia Kobiet. Pakistańskie kobiety wobec prawa Pierwszy pakistański Marsz Kobiet odbył się w 2018 roku w Karaczi. Kolejna edycja doczekała się wydarzeń towarzyszących w innych miastach. Na zeszłorocznym pochodzie w Islamabadzie doszło do niebezpiecznych scen, kiedy uczestnicy opozycyjnego zgromadzenia obrzucili feministki kamieniami. Przynajmniej jedna osoba odniosła obrażenia. Ze względu na nierówny rozwój społeczno-gospodarczy oraz wpływ plemiennych i feudalnych formacji społecznych, status kobiet w Pakistanie różni się w zależności od klas czy regionów. Większość z nich na co dzień boryka się jednak z dyskryminacją. Media regularnie donoszą o kolejnych aktach przemocy domowej, brutalnych gwałtach czy nawet honorowych zabójstwach Pakistanek. Według badań przeprowadzonych przez Thomson Reuters Foundation, Pakistan jest szóstym najbardziej niebezpiecznym miejscem do życia dla kobiet. Pierwsze niechlubne miejsce zajęły Indie.
Przełom w Pakistanie: zakaz testów dziewictwa w przypadku ofiar gwałtu
Sąd Najwyższy w mieście Lahore, które leży w najbardziej zaludnionej prowincji Pendżab, uznał tę praktykę za nielegalną, stwierdzając, że "nie ma ona podstaw medycznych" i "narusza godność osobistą kobiety będącej ofiarą, a zatem jest sprzeczna z prawem do życia i prawem do godności".
Tak zwane testy dziewictwa, które polegają na sprawdzeniu błony dziewiczej lub włożeniu dwóch palców do pochwy, są inwazyjnymi badaniami przeprowadzanymi w przekonaniu, że mogą one ustalić, czy kobieta jest dziewicą. Według Światowej Organizacji Zdrowia w wielu regionach świata – w tym w Pakistanie – wynikają one z długiej tradycją oceniania "honoru i cnoty" dziewczyny lub kobiety. Testy przeprowadzane są z różnych powodów, np. przed ślubem lub nawet w celu oceny możliwości zatrudnienia, jednak w niektórych regionach przeprowadza się je na ofiarach gwałtu w celu ustalenia, czy doszło do napaści na tle seksualnym, czy też nie. Organizacja Narodów Zjednoczonych opisuje testy dziewictwa jako niemające podstaw naukowych ani medycznych i uznaje je za naruszenie praw człowieka. Kobiety i dziewczęta są zmuszane do poddawania się “badaniom”, które są "często bolesne, upokarzające i traumatyczne" i mogą ponieść konsekwencje psychiczne, fizyczne i społeczne, szczególnie w przypadku gwałtu – donosi WHO. Pomimo wielu apeli różnych agencji ONZ o zaprzestanie tej praktyki, nadal jest ona kontynuowana i dokumentowana w co najmniej 20 krajach, w tym w Stanach Zjednoczonych. W marcu i czerwcu 2020 roku grupa działaczy na rzecz praw kobiet, naukowców, dziennikarzy, adwokatów ze wsparciem członka Zgromadzenia Narodowego złożyła w Lahore dwie petycje, które wzywały do zakazania testów w przypadku ofiar gwałtu, twierdząc, że są one niezgodne z nauką, poniżające i mogą powodować nawrót traumy związanej z napaścią na tle seksualnym. W swoim orzeczeniu sędzia Ayesha Malik stanęła po stronie składających petycję, twierdząc, że testy "w przypadkach przemocy seksualnej nie mają wartości kryminalistycznej" i są jawną dyskryminacją kobiet. Nakazała również rządowi opracowanie wytycznych i programów szkoleniowych w celu zapewnienia, że egzaminatorzy zaprzestaną tej praktyki. "Testy dziewictwa są bardzo inwazyjne, nie mają żadnych wymogów naukowych ani medycznych, a mimo to są przeprowadzane w imię protokołów medycznych w przypadkach przemocy seksualnej. Jest to upokarzająca praktyka, stosowana w celu rzucenia podejrzeń na ofiarę, w przeciwieństwie do koncentrowania się na oskarżonym i przypadku przemocy seksualnej" – napisano w dokumentach sądowych. Sahar Bandial, adwokatka Wysokiego Sądu w Lahore i jedna z prawników, którzy złożyli wniosek, powiedziała, że wyrok będzie miał szersze implikacje kulturowe. "Jest to bardzo ważne, ponieważ w naszej kulturze kładzie się tak duży nacisk na czystość kobiety" – skomentowała, dodając, że kobiety, które zostały poddane testom, często były oskarżane o "przyzwyczajenie do seksu" i za sprawą pseudo badania wyciągano wnioski na temat ich seksualnej przeszłości. Na razie zakaz dotyczy jedynie prowincji Pendżab, w której mieszka ponad 110 milionów ludzi, jednak prowadzący kampanię przeciw testom dziewictwa twierdzą, że nowe orzeczenie może zainspirować sądy w całym kraju. "Mam nadzieję, że system stanie się bardziej wrażliwy na ofiary gwałtów. Doświadczenie konieczności ponownego poddania się penetracyjnemu testowi jest dla ofiar przemocy seksualnej ponownym przeżyciem koszmaru. Mam nadzieję, że ten wyrok sprawi, że wymiar sprawiedliwości stanie się bardziej wrażliwym i bezpieczniejszym miejscem, w którym kobiety będą mogły wyjść z cienia i wypowiedzieć się przeciwko przemocy" – powiedziała Bandial. ​
Każdego roku tysiąc pakistańskich dziewcząt zmuszonych do przejścia na islam
Młode chrześcijanki i inne dziewczyny należące do mniejszości religijnych w Pakistanie są masowo zmuszane do przechodzenia na islam i nielegalnych (z racji braku zgody obu stron i wieku poniżej 18 lat) małżeństw. Chodzi nawet o 1000 takich przypadków rocznie, smutną i powtarzaną już od kilku lat liczbę.
Obrońcy praw człowieka w Pakistanie z organizacji Human Rights Commission of Pakistan przekonują w rozmowie z Associated Press, że z powodu pandemii sytuacja tylko się pogorszyła. Dziewczynki zmuszone do stałego przebywania w domu (zamknięte szkoły) są bardziej „widoczne”, a ich rodziny coraz bardziej zadłużone (kryzys gospodarczy). View oEmbed on the source website Nastolatki zmuszone do przejścia na islam szybko sprzedaje się później za mąż. Często dzieje się to przy udziale działających w internecie pośredników, łączących ubogie rodziny z córkami „na wydaniu” z potencjalnymi kupcami. Czasem ktoś porywa dziecko sąsiadom. Jedną z ofiar tego biznesu z którą rozmawiali dziennikarze z Associated Press to Neha. Urodzona w chrześcijańskiej rodzinie, w wieku 14 lat została zmuszona do zmiany wyznania i poślubienia 45-letniego ojca z dziećmi dwa razy starszymi od niej samej. Jej sprawa dotarła do sądu, gdzie mężczyzna usłyszał wyrok za próbę gwałtu nieletniej i nielegalnie zawarte małżeństwo. Dziewczyna musi się ukrywać, bo rodzina jej oprawcy chce ją zabić. Bratu skazanego policja odebrała na sali sądowej pistolet. Sprawa Neha jest jedną z kilku najgłośniejszych przypadków, o których dowiedział się cały Pakistan. Niedawno dużo mówiono też o innej chrześcijance, 13-letniej Arzoo Raja „poślubionej” 44-letniemu sąsiadowi. Sąd w miejscowości Sindh przyznał jej porywaczowi prawo opieki nad dziewczynką uznając, że „wyszła za niego z własnej woli” tłumacząc, że w przekazanych do sądu dokumentach jej wiek wskazano jako 18 lat. View oEmbed on the source website Do sieci trafiło wideo pokazujące zrozpaczoną matkę Arzoo krzyczącą do córki pod budynkiem sądu. Krytyka sadu wywołana przez nagłośnioną sprawę sprawiła, że dziewczynką zajął się sąd najwyższy. Po weryfikacji wieku nieletniej nakazał policji aresztowanie sąsiada. Samo dziecko trafiło nie do rodziców, a do schroniska dla kobiet. Ma pozostać tam, decyzją sądu, do 18. roku życia. Jak twierdzi rodzina i jej prawnicy, w schronisku zmuszono ją do złożenia oświadczenia, że ślub odbył się z jej własnej woli. Ponoć jest to standardowa sądowo-urzędnicza praktyka w przypadku porwań i wymuszonych ślubów dzieci. View oEmbed on the source website Większość młodych dziewczyn konwertowanych i poślubianych na siłę to córki ubogich rodzin z mniejszości religijnej hinduistów czy sikhów. O nastolatkach których pracujący na farmach rodzice los pieczętują oddając w celu spłaty długów nikt praktycznie nie mówi. View oEmbed on the source website Wyjątkiem była powtarzana w mediach historia 13-letniej Sonii Kumari, którą porwano z domu rodziców-hinduistów i zmuszono do ślubu z 36-latkiem który miał już żonę i dwójkę dzieci. O Kumari zrobiło się głośno, bo film z błagającą o oddanie dziecka matką rozniósł się po internecie. Według Associated Press nie udało się im odzyskać córki. Dramatyczna sytuacja dziewczyn jak Neha, Sonia czy Arzoo przemówiła do wyobraźni członków amerykańskiej rządowej komisji swobód religijnych (USCIRF). Doprowadzili oni do złożenia przez Departament Stanu deklaracji, że „Pakistan jest krajem szczególnej troski” w zakresie gwałcenia swobód religijnych. Władze Pakistanu, jak zauważa Associated Press, były oburzone taką opinią. Największe nawet oburzenie władz nie zmienia faktu, na który zwraca HRCP, że w proceder konwersji i handel młodymi kobietami zamieszani są (czerpią z niej zyski) zarówno islamscy duchowni prowadzący ceremonie ślubne, jak i urzędnicy lokalnych magistratów, którzy legalizują związki (fałszując np. wiek panien młodych), a także skorumpowani policjanci, który w odpowiednim momencie odwracają głowy a czasem wręcz aktywnie sabotują śledztwa. Według jednego z aktywistów, Jibrana Nasira, ten system przypomina strukturą mafię. Żeruje ona na najsłabszych dziewczynkach innych wyznań, które są najłatwiejszym celem dla „starszych mężczyzn o pedofilskich tendencjach”. Zdaniem Nasira, wszystko sprowadza się do „kupowania dziewic”, bo nikogo faktycznie nie interesuje zmiana wyznania kobiet w kraju z 3,6 proc. mniejszości religijnych.​
Rosnący głos pakistańskich kobiet. Jak wygląda ich walka o prawa, mimo oporu ze strony państwa i religii?
Od rejestrowania kobiecych wyborców po negocjowanie swoich praw, kobiety na nowo definiują swoje role, pomimo oporu ze strony państwa, instytucji religijnych i innych kobiet.
SHAHDARA, PAKISTAN - Bushra Khaliq stała pośrodku wiejskiego domu, wyprostowana z ramionami ściągniętymi do tyłu, przykuwając uwagę pięćdziesięciu kobiet wokół niej. Zarówno stare, jak i młode, miały na sobie pakistańskie tuniki i chusty. Niektóre kołysały i karmiły niemowlęta, inne uciszały dzieci, które szarpały je za rękawy. Słońce z otwartego dachu ogrzewało twarz Bushry, kiedy rozglądała się dookoła, utrzymując kontakt wzrokowy najpierw z jedną kobietą, a potem z drugą. "Kto będzie decydował o twoim głosie?" – zapytała. Kobiety klaskały i krzyczały zgodnie: "Ja!". Khaliq, 50-letnia obrończyni praw człowieka i działaczka społeczna, zorganizowała pierwszy z kilku warsztatów poświęconych uczestnictwu w życiu politycznym, który odbył się tego dnia na wiejskich obrzeżach Lahore. Kobiety, które uczestniczyły w warsztatach były miejscowymi żonami i córkami robotników rolnych. Wiele z nich było analfabetkami, choć kilka pracowało na niskopłatnych stanowiskach, by posłać swoje córki do szkoły. To było na tydzień przed wyborami parlamentarnymi w Pakistanie, a Bushra, która kieruje organizacją pod nazwą 'Women in Struggle for Empowerment' (WISE), zachęcała kobiety do głosowania. Wiele wiejskich kobiet nie ma swoich państwowych dokumentów tożsamości (ang. National Identity Cards), które wymagane są nie tylko do głosowania, ale także do otwarcia konta bankowego i uzyskania prawa jazdy. W Pakistanie wiele kobiet na obszarach wiejskich i plemiennych nie było w stanie wykonywać tych czynności z dokumentem czy bez niego. Zgodnie z patriarchalnymi zwyczajami i naciskami ze strony rodziny, żyją one w zaciszu domowym bez tożsamości prawnej. Zmiany w prawach kobiet w Pakistanie Tymczasem w wyborach w lipcu 2018 roku w Pakistanie odnotowano wzrost liczby nowo zarejestrowanych kobiet o 3,8 miliona. Gwałtowny wzrost nastąpił po wprowadzeniu w 2017 r. ustawy wymagającej co najmniej 10-procentowej frekwencji wyborczej kobiet, w celu legitymizacji liczenia głosów w każdym okręgu. Pakistan umożliwia kobietom głosowanie od 1956 roku, a mimo to plasuje się na ostatnich miejscach na świecie pod względem udziału kobiet w wyborach. Jak twierdzą niektóre działaczki, odległy obszar plemienny graniczący z Afganistanem, formalnie nazywany Federally Administered Tribal Areas (FATA), w północno-zachodnim Pakistanie, jest tradycyjnie najmniej tolerancyjny dla kobiet w przestrzeni publicznej. Jednak w 2018 r. liczba rejestracji wzrosła o 66% od 2013 roku. Ten wzrost liczby kobiecych głosów jest zwycięstwem takich kobiet jak Bushra, które walczą o włączenie społeczne i równość kobiet w Pakistanie, zwłaszcza wśród zmarginalizowanych społeczności na obszarach wiejskich i plemiennych. Zachęcanie większej liczby kobiet do głosowania to dopiero początek. Same kobiety nie są zgodne co do tego, jaka powinna być ich rola w pakistańskim społeczeństwie. Główny nurt patriarchalny i konserwatywny odrzuca feminizm jako zachodnią ideę zagrażającą tradycyjnym strukturom społecznym. Ci, którzy opowiadają się za równouprawnieniem kobiet i mężczyzn, czyli sednem feminizmu, toczą trudną bitwę. Zmagają się z niechęcią ze strony państwa, instytucji religijnych, a także, co chyba najbardziej wstrząsające, innych kobiet. Aktywistki w Pakistanie Wśród kobiet w Pakistanie są różne rodzaje aktywistek. Niektóre z nich są świeckimi, postępowymi kobietami, jak Rukhshanda Naz, która miała piętnaście lat, gdy po raz pierwszy przeprowadziła strajk głodowy. Była najmłodszą córką z dwunastu dzieci swojego ojca i wbrew jego woli chciała pójść do szkoły z internatem dla dziewcząt. Przekonanie ojca zajęło jej jeden dzień, ale członkowie jej rodziny ponownie sprzeciwili się, gdy chciała pójść do szkoły prawniczej. "Mój brat powiedział, że się zabije" – wspomina. Studiowanie prawa oznaczało, że będzie siedziała wśród mężczyzn spoza swojej rodziny, co byłoby dla niego hańbiące. Jej brat pojechał do Arabii Saudyjskiej do pracy. Rukhshanda zdobyła wykształcenie prawnicze, została obrończynią praw człowieka, otworzyła schronisko dla kobiet w Khyber Pakhtunkhwa i pracowała jako rezydentka fundacji 'Aurat', jednej z wiodących pakistańskich organizacji na rzecz praw kobiet. Jest także przewodniczącą ONZ Kobiety na terenach plemiennych Khyber Pakhtunkhwa i FATA. Kobiety ze schroniska Rukhshandy są ofiarami skrajnej przemocy, a ich status samotnych kobiet sprawia, że poza schroniskiem są szczególnie bezbronne. Kiedy się poznaliśmy, przyprowadziła trzy afgańskie siostry, których brat zabił ich matkę po śmierci ojca, aby mógł on otrzymać jej część spadku po nim. Z Rukhshandą była także 22-letnia kobieta z Kabulu, której ojciec zniknął pojmany przez Talibów za współpracę z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Kobieta ta została pobita, porwana i napastowana seksualnie za odrzucenie małżeństwa z członkiem społeczności talibów. Kobiety ukrywające się w schronisku Rukhshandy są stosunkowo bezpieczne, ale poza jego murami Khyber Pakhtunkhwa odnotowuje częste przypadki przemocy opartej na "honorze". W czerwcu ubiegłego roku jirga (zazwyczaj wyłącznie męska rada plemienna) zarządziła "honorowe" zabójstwo 13-letniej dziewczynki za "ucieczkę z mężczyznami". Według organizacji Human Rights Watch w 2017 roku w Khyber Pakhtunkhwa odnotowano co najmniej 180 przypadków przemocy domowej, w tym 94 kobiety zostały zamordowane przez najbliższą rodzinę. Z kolei działaczki, takie jak Farhat Hashmi reprezentują kobiety z innej perspektywy. Farhat, uczona z tytułem doktora islamistyki, założyła ruch Al-Huda. Grupa, która powstała w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, zyskała ogromne uznanie wśród pakistańskich kobiet z wyższej klasy średniej, jako system edukacji religijnej kobiet, który kładzie nacisk na konserwatywne nauki Koranu. Szkoły Al-Huda zwróciły na siebie uwagę po tym, jak Tashfeen Malik, była uczennica, która wkrótce potem stała się radykalna, przeprowadziła atak terrorystyczny w San Bernardino w Kalifornii w 2015 roku. Chociaż nie ma udowodnionego związku między ruchem Al-Huda a jakąkolwiek organizacją terrorystyczną, grupa ta jest jednym z kilku "ruchów pobożnościowych", które zyskały na popularności wśród pakistańskich kobiet. Rola kobiet w naukach Al-Hudy różni się zasadniczo od pozycji, o jaką walczą takie kobiety jak Naz i Khaliq. Kobiety uczone są posłuszeństwa i podporządkowania się mężowi w jak największym stopniu, aby chronić "honor" męża i nigdy nie odmawiać mu spełnienia jego fizycznych potrzeb. Jak mówi Gullalai, dyrektor organizacji kobiecej o nazwie Khwendo Kor ("Dom Siostry" w Pashto): "To, co oni uważają za prawa kobiet, nie jest tym, co my uważamy za prawa kobiet". Walka o prawa kobiet Debata na temat tego, czy walczyć o prawa kobiet w świeckich czy religijnych strukturach, trwa od lat 1980., kiedy to postępowy feminizm po raz pierwszy zaczął nabierać rozpędu w Pakistanie. Choć ruchy kobiece istniały w tym kraju od początku jego istnienia, aktywizowały się w nowy sposób, gdy dyktatura wojskowa Zia-ul-Haqa wdrożyła fundamentalistyczne prawo islamskie. W systemie tym stosunki seksualne bez ślubu i cudzołóstwo zaczęły być karane ukamienowaniem i chłostą, morderstwa stały się sprawą prywatną na mocy prawa Qisas i Diyat (tworząc lukę prawną dla sprawców "zabójstw honorowych"), a zeznania kobiet miały wartość tylko połowy zeznań mężczyzn w sądzie. Ustawy te stały się bodźcem do utworzenia w 1981 roku Women Action Forum (WAF), sieci działaczy, którzy lobbują na rzecz świeckich, postępowych praw kobiet. 12 lutego 1983 roku WAF i Pakistańskie Stowarzyszenie Prawniczek (ang. Pakistan Women Lawyers' Association) zorganizowały marsz przeciwko dyskryminującym ustawom. Jego uczestniczki zostały zaatakowane, pobite pałkami i obrzucone gazem łzawiącym przez policjantów na ulicach Lahore. Jak mówi Naz, data ta stała się znana jako "czarny dzień dla praw kobiet", a później została ogłoszona Narodowym Dniem Kobiet w Pakistanie. Od tego czasu pakistańskie wojsko stało się silniejsze i bardziej zakorzenione w kontroli zarówno państwa, jak i gospodarki. W wyborach w 2018 roku doszło do bezprecedensowego włączenia ekstremistycznych i bojowych ugrupowań sekciarskich do ubiegania się o urząd, w tym uznanego przez ONZ terrorysty, za którego wyznaczono nagrodę w wysokości 10 milionów dolarów. W tym samym czasie setki ludzi zginęło lub zostało rannych w wyniku serii przedwyborczych ataków samobójczych. Niektóre konserwatywne ruchy stały się o wiele bardziej popularne, niż postępowy ruch kobiet. Niektórzy naukowcy wyjaśniają zainteresowanie tymi organizacjami religijnymi tym, iż są one kanałem, za pomocą którego kobiety mogą korzystać z władzy i autonomii, poprzez zdecydowane przyjęcie odmiennej od zachodniej formy kobiecości. Jest to inna definicja upodmiotowienia. Jej zwolenniczki unikają też wstydu, presji i fizycznego zagrożenia, z jakim regularnie spotykają się świeckie feministki. "Mają poparcie religii i akceptację w społeczeństwie, więc rozwijają się, a my się kurczymy" - mówi Naz. Istnieje trzecia grupa kobiet w Pakistanie, które nie łączą się ani ze świeckim feminizmem, ani z konserwatywną ideologią. Są to kobiety, które po prostu starają się przetrwać, jak mówi o nich Saima Jasam, badaczka z niemieckiej Fundacji im. Heinricha Bölla, która koncentruje się na prawach kobiet i mniejszości w Pakistanie. Saima dorastała w hinduskiej rodzinie, która zdecydowała się pozostać w Lahore po podziale. W wieku 15 lat była świadkiem tego, jak jej rodzice zostali śmiertelnie zadźgani nożem w jej domu. "Człowiek, który dźgnął mojego ojca, powiedział, że śniło mu się, iż musi zabić Hindusów" - opowiada Saima. Chociaż reszta jej rodziny była w Indiach, Saima nalegała na ukończenie studiów w Lahore, gdzie zakochała się w muzułmaninie i przeszła na islam, aby go poślubić. Rok później zginął w wypadku. Saima był w ciąży i straciła swoje dziecko. Miała 25 lat. W wieku 27 lat zaczęła zajmować się sprawami kobiet, napisała też książkę o "honorowych" zabójstwach i pracowała w terenie. Sposobem Saimy na ignorowanie krytyki i konserwatywnych nacisków jest skupienie się na ochronie najsłabszych. "Stoją one w obliczu innego poziomu patriarchatu - braku bezpieczeństwa żywnościowego, braku bezpieczeństwa zdrowotnego. One po prostu starają się przetrwać" - mówi Saima. Świeckie kobiety (co dla świeckich działaczy nie oznacza antyreligijności, ale przeciwstawianie się łączenia religii i państwa) są tymi, które w ciągu ostatnich 20 lat doprowadziły do zmian legislacyjnych mających na celu polepszenie ochrony kobiet. Gullalai, która wywodzi się z FATA i spędza większość swojego czasu próbując angażować kobiety z najbardziej plemiennych i konserwatywnych części Pakistanu, powiedziała, że przepaść między feministycznymi przekonaniami a pakistańską rzeczywistością wymaga pragmatycznego kompromisu. Pracuje nad tym, aby spotykać kobiety tam, gdzie są. Łatwo jest przekonać kobiety, że na przykład powinny mieć prawa do dziedziczenia, ale istnieją teksty religijne, które mówią, że kobiety powinny otrzymywać tylko połowę przysługujących im środków. "A więc kobiety powiedzą: 'Och, chcemy połowę'"- mówi Gullalai. Osobiście uważa ona, że kobiety powinny mieć równy udział, ale nie wspomina o tym w rozmowach w środowisku plemiennym. "W tej chwili opowiadamy się nawet za połową!" - podkreśla. Czasami pakistańskie feministki idą na kompromisy, aby zaangażować "trzecią grupę" kobiet Saimy. Innym razem, kobiety te inspirują feministki do bardziej radykalnego działania. Działania kobiet w Pakistanie W wiejskim okręgu Okara w prowincji Pendżab, kobiety od dawna odgrywają wiodącą rolę w ruchu rolników przeciwko wojskowym grabieżom ziemi. Wykorzystywały one thappas (drewniane kije używane do prania), aby stawić czoła brutalnym pakistańskim siłom paramilitarnym, które biły, mordowały, zatrzymywały i torturowały miejscowych rolników i ich dzieci. Khaliq otwarcie poparła ten ruch rolników w 2016 roku, wypowiadając się z nimi w duchu solidarności. W odpowiedzi Ministerstwo Spraw Wewnętrznych szeroko rozpowszechniło list oskarżający jej organizację pozarządową o niesprecyzowaną działalność "szkodliwą dla bezpieczeństwa narodowego/strategicznego". W 2017 roku Khaliq udała się do sądu, aby bronić siebie i swojej organizacji. Przekonywała, że jej organizacja pozarządowa szkoliła kobiety, by broniły się przed prześladowaniami. W jaki sposób było to szkodliwe dla bezpieczeństwa narodowego? Khaliq wygrała. Kobiety są inspiracją dla Khaliq. "To są zwyczajne, niepiśmienne kobiety, które spędzają całe życie w domach, ale wstają i walczą z brutalnością armii" - mówi. "Są ponad mężczyznami. Czuję się odpowiedzialna za to, by iść z nimi ramię w ramię. Ich siła daje nam więcej siły". Na zewnątrz domu spotkań w sprawie uczestnictwa w życiu politycznym w Shahdara, otwarte kanały wylewają się na wiejskie ulice, muchy brzęczą wokół krów i wozów poruszających się po nierównych, brudnych alejkach. Jak mówi Khaliq, po raz pierwszy spotkała się z tą grupą kobiet sześć lat temu, stosując zwyczajową metodę angażowania wiejskich kobiet - pukanie od drzwi do drzwi, pytanie o kobiety, przyprowadzanie ich na cotygodniowe spotkania, budowanie kobiecej wspólnoty. W okresie poprzedzającym ostatnie wybory, jej kobiece grupy chodziły od drzwi do drzwi w małych wioskach, pytając kobiety, czy mają dokumenty tożsamości i sprowadzając mobilne furgonetki, aby je zarejestrować, jeśli ich nie miały. Khaliq opowiada, że znalazły ponad 20 000 niezarejestrowanych kobiet w jednej dzielnicy i udało im się zdobyć dokumenty tożsamości dla 7000 z nich. "Dziesięć lat temu, nie byłyśmy świadome naszych podstawowych praw. Teraz wiemy, jak pracować na rzecz naszych własnych wyborów" - mówi 48-letnia Hafeezah Bibi, stojąc w jaskrawym niebieskim szaliku. Była jedyną kobietą w samorządzie lokalnym Shahdary, który rzadko zajmował się tym, co nazywała "problemami biednych kobiet" - przepełnionymi wysypiskami śmieci, zepsutymi systemami kanalizacyjnymi i wyzyskiem pracowników. "Oni nas nie słuchają, ale my ciągle pytamy i kłócimy się" - powiedziała. Inna kobieta, Parveen Akhtar, opowiadała, że w domu szyła paski do butów za 300 rupii (2,45 dolara) dziennie, nie wiedząc ile zarabiają inni i czy może dostać wyższą pensję. Po dołączeniu do grupy dowiedziała się o prawie pracy i organizacji pracy i zażądała podwyżki. "Dostałam tylko 5 rupii więcej, ale przed nami długa droga" - stwierdziła. Źródło: NationalGeographic.com: The rising voices of women in Pakistan
„Najbardziej samotny słoń świata” uratowany po 4 latach. Dostał pozwolenie na podróż
Kaavan od 35 lat mieszka w zoo w stolicy Pakistanu Islamabadzie. Od 2012 roku przebywa tam bez żadnego towarzysza swojego gatunku, co niekorzystnie wpływa na jego samopoczucie i zdrowie. Na szczęście Kaavan niedługo trafi do nowego stada, bo właśnie dostał oficjalne pozwolenie na wyruszenie w podróż.
Kaavan stracił swojego jedynego towarzysza w 2012 roku. Od tamtej pory był jedynym słoniem zamieszkującym islamabadzkie zoo, zajmował niewielki i zaniedbany wybieg. Jego samotność poruszyła aktywistów działających na rzecz obrony praw zwierząt na całym świecie. Różne organizacje od 2016 roku wspólnie apelowały do władz ogrodu zoologicznego o przeniesienie słonia do innego zoo, gdzie nie byłby sam oraz miałby lepsze warunki życiowe. W akcję ratowania słonia zaangażowali się nawet celebryci, w tym słynna amerykańska piosenkarka i aktorka Cher, która lobbowała za jego przeniesieniem. Kaavan, który został nawet okrzyknięty „najbardziej samotnym słoniem na świecie”, mieszkał w Islamabadzie od ponad 35 lat. Wiek i kondycja zwierzęcia wymagały więc, aby otrzymał oficjalną lekarską zgodę na odbycie podróży. Ale po wielu staraniach udało się – w miniony weekend Martin Bauer, rzecznik organizacji Four Paws, poinformował, że słoń dostał zgodę na podróż. Badanie lekarskie wykazało, że słoń ma nadwagę, mimo że wykazuje oznaki niedożywienia. Jego paznokcie są popękane i zarośnięte. Prawdopodobnie przez lata życia w nieprzystosowanej dla słoni zagrodzie z niewłaściwą nawierzchnią – podaje „The Guardian” powołując się na Four Paws. View oEmbed on the source website – Po badaniach, które potwierdziły, że Kaavan jest wystarczająco silny (aby odbyć podróż – przyp. red.), zostaną teraz podjęte kroki w celu sfinalizowania jego przeniesienia do rezerwatu dla zwierząt – zapowiedział Bauer. Aktywista nie ukrywa, że powrót samca do zdrowia będzie długi i wymagający. Tym bardziej, że oprócz obrażeń fizycznych, Kaavan wykazuje również problemy behawioralne. Godzinami kręci głową w przód i w tył, co może być objawem depresji bądź stresu. Kaavan trafi najprawdopodobniej do Kambodży, gdzie czeka na niego nowe towarzystwo i lepsze warunki. Pakistańskie zoo Marghazar już w maju dostało nakaz zamknięcia, o którym zdecydował tamtejszy sąd najwyższy. Jako powód wskazano fatalne warunki, w jakich przebywały zwierzęta, które były wynikiem „systemowego zaniedbania”. – Niestety, ratunek przyszedł za późno dla dwóch lwów, które zginęły pod koniec lipca podczas próby przeniesienia po tym, jak miejscowi opiekunowie podpalili ich wybieg, aby wpędzić je do skrzyń transportowych – powiedział Bauer. Organizacja Four Paws została poproszona o pomoc przez departament ds. dzikiej przyrody Islamabadu, aby wesprzeć bezpieczne przeniesienie pozostałych zwierząt do innych ogrodów zoologicznych.
Pakistan – w stronę, którą podążają nieliczni. „To jedna z najbardziej fascynujących podróży, jakie odbyłem”
Bezkresne przestrzenie, górskie krajobrazy i niezwykła serdeczność. Pakistan to fascynujące miejsce o niełatwej historii, wciąż jeszcze wolne od masowej turystyki. Na czym polega jego urok? Opowiada Łukasz Odzimek, autor podróży i wypraw trekkingowych Poza Trasą.
Pakistan należy do czołówki krajów wywołujących u podróżników silne emocje. Choć powszechnie kojarzony jest głównie z konfliktami politycznymi, ci którym udało się poznać ten fascynujący kraj pozostają zauroczeni jego górskimi krajobrazami, bezkresnymi przestrzeniami, gościnnością i serdecznością mieszkańców. Do Pakistanu docierają tylko nieliczni, co sprawia, że jest to miejsce wolne od masowej turystki i pełne autentyczności. Pakistan odwiedziłem kilkukrotnie. Zawsze mnie pociągał i stanowił istotny punkt na mojej osobistej podróżniczej mapie świata. Dziś kraj ten nadal mnie inspiruje, zmusza do przemyśleń i uczy pokory. Ciemna strona Podczas moich podróży odwiedzałem przede wszystkim centrum i północ Pakistanu, czyli tereny uważane za bezpieczniejsze od leżących na południu i zachodzie regionów takich jak Waziristan czy Beludżystan. To właśnie tam najczęściej dochodzi do napięć o charakterze „biznesowym”, zwanych konfliktami politycznymi czy religijnymi. I choć o sporach tych powiedziano już tak wiele, że trudno wnieść coś nowego do sprawy, to jednak w rozważaniach na temat Pakistanu nie można popaść w zachwyt nad pejzażami, zapominając o jego „ciemnych stronach”. Kraj ten od dziesięcioleci znajduje się w stanie wojny z Indiami, znany jest ze sporów granicznych z Afganistanem oraz wrogości wobec Iranu, wszystko zaś wieńczy monogamiczny wręcz sojusz z Chinami. Podczas podróży dla bezpieczeństwa najlepiej unikać więc politykowania, kontaktów z wywiadem, policją, wojskiem i szpitalami. Karakorum Highway Kraj jest niezwykle zróżnicowany zarówno przyrodniczo, jak i etnicznie. Powierzchnia Pakistanu wynosi prawie 800 tysięcy km2, czyli ponad dwa razy więcej niż terytorium Polski. Na centralną i północną jego część składają się góry Karakorum oraz Himalaje z ośmiotysięcznikami K2, Nanga Parbat, Gaszerbrum I, Broad Peak, Gaszerbrum II. Południe natomiast to wielka rozgrzana pustynia. Zarówno tam jak i w leżącym bardziej na zachód Beludżystanie, codziennym widokiem są podążające pustynią karawany wielbłądów. Przemierzając ten rozległy kraj łatwo przekonać się, jak różnorodna potrafi być obowiązująca tu religia - islam. Najbardziej ciekawe pod względem krajobrazowym regiony Pakistanu znajdują się na północy kraju. Podróż przez tereny Karakorum to nie tylko zestaw obowiązkowy dla miłośników gór, ale też - subiektywnie - jedna z najbardziej fascynujących podróży jakie odbyłem. Kręgosłup komunikacyjny Karakorum tworzy królowa szos świata i podróżnicze „must see”, czyli Karakorum Highway. Jest to jedna z najwyżej położonych tras o utwardzonej nawierzchni. Od niej biegnie sieć mniej znanych, lecz równie interesujących dróg, jak ta z Gilgit do Skardu, z Gilgit do Chitral czy z Islamabadu do Kagan. Przemierzając Karakorum Highway warto z niej odbić, by znaleźć się nieco poza trasą. Godne polecenia są dwie malownicze trasy prowadzące do Skardu - stolicy Baltistanu. Pierwsza z nich, rozpoczynająca się w Gilgit, na całej prawie długości przebiega wzdłuż wijącej się i meandrującej rzeki Indus, oferując podróżnikom siedem godzin jazdy przez strome przepaście i wydmy piaskowe, nadające krajobrazowi osobliwej urody. Podróżnych na trasie Gilgit - Skard czekają oszałamiające widoki na olbrzymią skalną pustynię, której krajobraz wieńczy srebrzące się świeżym śniegiem pasmo górskie ze wznoszącą się w samym jego środku olbrzymią, wysoką na kilkaset metrów skałą. Druga trasa do Skardu prowadzi przez przez Park Narodowy Deosai. Jest ona rzadziej uczęszczana i przejezdna jedynie w okresie letnim. Droga ta prowadzi płaskowyżem na wysokości ponad 4000 metrów, by w końcowym odcinku przenieść podróżującego w świat kolorowego drzewostanu i żyznych pól nachylonych pod kątem ponad 20 stopni. Baltistan - ,,wysokogórska’’ mentalność Mieszkańcy Baltistanu zawsze osiedlali się wzdłuż koryt rzek, a więc tam gdzie istniała możliwość nawadniania upraw. Oprócz wywodzącego się z Tybetu ludu Balti, w rejonie tym żyją przedstawiciele dardyjskiej grupy etnicznej i językowej o nazwie Szina. Balti wyznają obecnie islam, który w XIII wieku zajął miejsce pierwotnie kultywowanego przez nich buddyzmu. Konwersja ta jednak nie zmieniła ich „tybetańskiej”, czy też ,,wysokogórskiej’’ mentalności. Wyczuwalny jest tu melanż różnych religii, tradycji i kultur. Baltistan administracyjnie należy do pakistańskiego północnego Kaszmiru. Graniczy z chińską prowincją Xining oraz indyjskimi Kaszmirem i Ladakhiem. Region ten stanowi zachodni kraniec Himalajów, niczym nie przypominający centralnego Karakorum czy Hindukuszu. Jest to sucha, pustynna kraina położona na wysokości ponad 3000 m n.p.m. To tutaj znajduje się druga najwyższa góra na świecie K-2, płaskowyż Deosai oraz lodowiec Baltoro. Mimo licznych atutów Baltistan rzadko odwiedzany jest przez turystów, głównie ze względu na swoje położenie, surowy klimat, izolację oraz polityczne i gospodarcze uwarunkowania. Rejon ten niezwykle ucierpiał w związku z decyzjami politycznymi podjętymi przez światowe mocarstwa w połowie XX w. W 1947 roku po wycofaniu się Brytyjczyków z Półwyspy Indyjskiego, Indie Brytyjskie podzielono na dwa kraje: Indie i Pakistan. Na terenie Baltisanu znajdują się terytoria sporne, powstałe w wyniku tego podziału. Dla członków rozdzielonych wówczas baltistańskich rodzin, kontakt z bliskimi wciąż pozostaje znacznie utrudniony lub wręcz niemożliwy, gdyż jedyne czynne przejście graniczne między Pakistanem a Indiami znajduje się ponad tysiąc kilometrów dalej - w Wagah, pomiędzy Lahore a indyjskim Amritsarem. I choć ze stolicy regionu - Skardu, blisko już do indyjskiego miasta Kargil, z powodów politycznych droga ta pozostaje zamknięta. Ostatnią miejscowością na drodze do Indii jest niewielka, przynosząca na myśl tybetańskie osady wieś Kaplu. To tu właśnie kończy się Pakistan. Dalej jest już tylko strefa „no-go” i nieskończenie piękne Himalaje. Tekst i zdjęcia: Łukasz Odzimek, Poza Trasą
Lotniczy skandal w Pakistanie. Jeden na trzech pilotów z fałszywą licencją
Śledztwo po niedawnej katastrofie airbusa A320 w Karachi wyciągnęło na światło dzienne olbrzymią skalę korupcji w transporcie lotniczym Pakistanu. Według władz lotnictwa cywilnego (CAA) 262 z 860 aktywnych pilotów cywilnych oszukiwało podczas egzaminów dających im prawo zasiadania za sterami samolotów pasażerskich. Ktoś inny miał zdawać za nich te testy.
Wystąpienie ministra ds. lotnictwa cywilnego Ghulama Sarqara Khana w parlamencie służyło ogłoszeniu raportu CAA w sprawie śmierci 97 osób na pokładzie maszyny Pakistan International Airlines (obarczono ich całkowitą odpowiedzialnością). Szybko stało się jednak mową oskarżycielską generalnie przeciwko ”nieuczciwym” pilotom. View oEmbed on the source website Według przekazanych politykowi danych, w PIA aż 40 proc. pilotów w ma ”fałszywą licencję” a niezgodnie z prawem swoje uprawnienia otrzymało w sumie ponad 600 zatrudnionych w różnych strukturach narodowego przewoźnika. Ogłaszany przez Khana raport CAA dotyczy też pilotów i załóg linii Serene Air oraz Air Blue. Pod wpływem wystąpienia ministra dyrektor linii PIA ogłosił zawieszenie 150 pilotów i skierowanie ich spraw do wewnętrznej weryfikacji. 6 lotników wyrzucono natychmiast. Na dywanik wezwano też sekretarza generalnego stowarzyszenia pakistańskich pilotów (PALPA), Imrana K. Nareja. View oEmbed on the source website Władze PIA działania te podjęły, twierdzi serwis informacyjny DAWN, pomimo braku oficjalnej listy pilotów z ”podejrzanymi licencjami”, tym bardziej przekazania jej przez CAA do PIA. W konsekwencji tych wydarzeń swoje stanowisko zajęło Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA). Jej rzecznik w rozmowie z agencją Reuters określił doniesienia o nieuczciwie zdobywanych licencjach ”poważnym uchybieniem procedur bezpieczeństwa”. - Śledzimy doniesienia z Pakistanu o fałszywych licencjach pilotów. Są niepokojące i wskazują na poważne uchybienia procedur bezpieczeństwa po stronie regulatora lotniczego. Na tym etapie gromadzimy jeszcze informacje – stwierdził. Na szerszy wymiar problemu, bo wykraczający poza środowisko pilotów a dotyczący raczej całego środowiska i administracji lotniczej w Pakistanie zwrócił uwagę na antenie CNN analityk branży, David Soucie. – To przede wszystkim problem z nadzorem po stronie pakistańskiego CAA [organu wydającego licencje nazywane przez ministra fałszywymi – red.]. Tu w grę wchodzić muszą duże pieniądze. Nikt nie zdaje tak trudnego egzaminu za drugą osobę po znajomości. Przy tak dużej liczbie zaangażowanych osób mamy do czynienia z problemem systemowym – zwrócił uwagę Soucie. View oEmbed on the source website W podobny sposób wypowiada się wspomniany wyżej sekretarz generalny PALPA. O ile Imran K. Narejo w rozmowie z serwisem DAWN wyraził zadowolenie, że narodowy przewoźnik ”zabiera się za procedury rekrutacyjne i fałszywe papiery”. – Byłoby dobrze, gdyby te same kryteria zastosowano do wierchuszki w firmie, bo do kadry nadzorczej w PIA zatrudnia się ludzi z lewymi dokumentami lub kompletnie bez wiedzy o lotnictwie cywilnym, a jedynie z polecenia partyjnego – dodał. Jan Sochaczewski
Pakistan: 8-latka zginęła z rąk pracodawcy, bo ”wypuściła papugi z klatki”
Pracująca jako pomoc domowa, mała dziewczyna została zamordowana przez nielegalnie zatrudniające ją małżeństwo zamożnych Pakistańczyków z Rawalpindi. Zatrzymany mężczyzna odpowie najpewniej też gwałt na małej. Na ciele dziecka odkryto ślady wskazujące na przemoc na tle seksualnym.
W niedzielę 31 maja 8-letnia Zohra miała nakarmić papugi należące do swoich pracodawców. Zrobiła to na tyle niewprawnie, że ptaki uciekły. Żyjące z handlu dzikimi zwierzętami, małżeństwo pobiło ją za karę do nieprzytomności, a potem porzuciło jej omdlałe ciało w lokalnym szpitalu. View oEmbed on the source website Dziewczynka zmarła po kilkunastu godzinach. Szpital wezwał policję a para została tymczasowo aresztowana. Wiadomo, że zatrudniali dziewczynkę u siebie, odkąd skończyła 7 lat, ”do opieki nad ich własnym małym dzieckiem”. View oEmbed on the source website W policyjnym raporcie napisano, że dziecko miało poranioną twarz, ręce oraz obrażenia podbrzusza i ud co, zdaniem mundurowych, ”może sugerować napastowanie seksualne”. W mieszkaniu podejrzanych zabezpieczane są ślady. Może #JusticeForZohraShah trenduje w sieci, ale dziecko nie żyje a problem niewolniczej pracy innych maluchów w Pakistanie nie znika. Sprawa Zohry to tylko czubek góry lodowej. View oEmbed on the source website Według raportu Pakistańskiej Komisji ds. Praw Człowieka z 2018 roku, w kraju tym zmuszono do pracy 12 milionów dzieci. Co ważne, Pakistan w 2020 roku nadal nie ma wprowadzonego minimalnego wieku zatrudnienia, a jedynie zakaz pracy dzieci jako pomoce domowe. O tym, jak duży to problem świadczą najbardziej nagłaśniane przez media przypadki, jak sprawa sędziego i jego żony złapanych na zatrudnianiu w domu 10-letniej dziewczynki. W 2018 roku ukarano każde z nich grzywną wysokości pół miliona rupii (ok. 12 tys. zł) oraz trzyletnim bezwzględnym wyrokiem więzienia. Małżeństwo uwięziło ją i pobiło, gdy ze schowka na środki czystości zniknęła miotła. Jan Sochaczewski
Pakistan zawiesza międzynarodowe loty z powodu pandemii
Decyzję ogłoszono dziś. Ograniczenia będą obowiązywały przez dwa tygodnie.
W świetle trwającej pandemii koronawirusa Pakistan ogłosił w sobotę, że zawiesi międzynarodowe operacje lotnicze na dwa tygodnie. Decyzja wejdzie w życie od soboty wieczorem, od godz. 20:00 - poinformował o tym specjalny asystent premiera w Departamencie Bezpieczeństwa Narodowego, dr Moeed Yusuf. Zakaz nie obejmuje przelotów ładunków oraz połączeń z dyplomatami na pokładzie. Do tej pory koronawirus zainfekował w Pakistanie ponad 500 osób.
Nihari, karela, gol gappa… To niezwykłe mieszanki smaków i kolorów. Smakują równie egzotycznie jak brzmią.
Graniczy z Chinami, Afganistanem, Iranem i Indiami, jego populacja liczy ponad 200 milionów ludzi, pod względem powierzchni - 796 095 km2 - zajmuje 36. miejsce na świecie. Nic dziwnego, że Pakistan jest krajem tak różnorodnym pod względem geograficznym, językowym i kulturowym. Jednak to co w Pakistanie stałe i niezależne od innych czynników to wyśmienita kuchnia. Pakistańczycy są kulinarnymi mistrzami, uwielbiają jeść i gotować, a ich narodowe dania są pełne smaków i kolorów. Być może niektóre z tych dań znasz z indyjskich restauracji lub podróży do tej części świata. Kuchnia pakistańska, owszem korzysta z wpływów indyjskich, robi to jednak na swój sposób. Poznaj 13 wyjątkowych potraw kuchni Pakistanu - 13 najsmaczniejszych powodów, by odwiedzić ten kraj! 1. Pakora Fot. Getty Images To klasyczna w tej części świata przystawka, łatwa do przyrządzenia, chrupiąca przekąska podawana często z herbatą. Składają się na nią zazwyczaj kawałki cienko pokrojonych warzyw zanurzone w przyprawionym cieście zrobionym z mąki ciecierzycy (besanu), smażone w głębokim oleju. 2. Gol gappa Fot. Getty Images Małe faszerowane placki przypominające okrągłą skorupkę, podawane z sosem tamaryndowym to popularny street-food. Nadziewane są pomidorami, ciecierzycą, pokrojonymi w kostkę ziemniakami. Podawane są zwykle na gorąco. 3. Biriani Fot. Getty Images To potrawa z ryżu, która zyskała na popularności na królewskich dworach w XVI-XIX-wieku podczas panowania Imperium mongolskiego. Często serwowana na specjalne okazje. Biriani można podawać z jagnięciną, wołowiną lub kurczakiem. Mięso i ryż przygotowywane są osobno, układane warstwowo, a następnie gotowane razem z duża ilością przypraw. 4. Haleem Fot. Flickr To ciepłe i pożywne danie może z pozoru wyglądać na stosunkowo proste do wykonania, ale ta mieszanka soczewicy, pszenicy, jęczmienia i mielonej wołowiny (lub innego mięsa) wymaga czasu i uwagi - jest gotowana powoli, przez wiele godzin w delikatnych przyprawach. Aby osiągnąć lepką konsystencję należy potrawę nieustannie mieszać. 5. Paya Fot. Wikipedia To rozgrzewające curry z…koźlęcych nóżek. Danie ma konsystencję zupy, często jest spożywane w chłodne zimowe dni. Powolne gotowanie sprawia, że wszystkie przyprawy wnikają do delikatnego mięsa. 6. Nihari Fot. Getty Images Ten pikantny gulasz jagnięcy to w wielu rankingach faworyt kuchni pakistańskiej. Podawany jest zazwyczaj na specjalne okazje. W składzie znajdziemy wolno gotowaną jagnięcinę - w tym szpik kostny. Tradycyjnie gotowano go na wolnym ogniu przez noc, aby podawać go o wschodzie słońca. Współcześnie skraca się czas gotowania do kilku godzin. Wciąż jednak: im dłużej, tym lepiej. 7. Tarka dal Fot. Wikipedia (Wikimedia Commons) Choć kuchnia pakistańska to w dużej mierze mięso, to danie to prawdziwa wegetariańska uczta. To danie z soczewicy (dal) z dodatkiem cebuli, kminku i zmiażdżone ząbków czosnku (tarka). Przyprawy smaży się aż do zrumienienia na osobnej patelni i dodaje do soczewicy bez mieszania. Danie powinno wydawać dźwięk skwierczenia. 8. Kebab Fot. Getty Images W kuchni pakistańskiej funkcjonuje wiele rodzajów kebabów. Najpopularniejsze są: kebab seekh, czyli mielone mięso grillowane w formie szaszłyka, kebab chapli i kebab shami, który składa się z małych pasztecików z mięsa mielonego zmieszanego z ciecierzycą, drobno posiekaną cebulą, miętą, chili i jajkiem 9. Karela Curry z przepękli ogórkowatej gotowane z cebulą, sproszkowanym czerwonym chili, kurkumą, solą, kolendrą i szczyptą kminku. Uważa się, że ta tropikalna roślina daje szereg korzyści zdrowotnych, ma obniżać poziom cukru we krwi i wzmacniać układ odpornościowy. W związku z tym większość Pakistańczyków ma złe wspomnienia z dzieciństwa, gdy rodzice zmuszali ich do jedzenia przepękli mimo jej gorzko-kwaśnego smaku. 10. Baingan Fot. Getty Images Curry z bakłażanem, proste i szybkie do zrobienia. Podstawę tego dania stanowi smażona cebula, czosnek i imbir, mieszanka chili, soli, kurkumy i kminku. Do tego dodaje się posiekanego bakłażana i ziemniaki. Wcześniejsze pieczenie bakłażana nadaje potrawie dymny posmak. 11. Aloo Gobi Fot. Getty Images Curry z kalafiora i ziemniaków. Przepis na to proste danie wywodzi się z prowincji Pendżab. Sztuka przyrządzania Aloo Gobi polega na tym, by ziemniaki i różyczki kalafiora gotować nie za długo ani nie za krótko. Sekret szefów kuchni głosi, że przycięcie kalafiora tak, by jego kawałki były większe niż kawałki ziemniaków zapewnia, że różyczki nie rozgotują się zanim zmiękną ziemniaki. 12. Kheer Fot. Getty Images Kremowy pudding ryżowy z dodatkiem kardamonu. To deser podawanych na weselach lub podczas uroczystych takich jak Eid al Fitr, czyli koniec Ramadanu. To gęsty budyń z ryżu, gotowany powoli z mlekiem, cukrem i wspomnianym już kardamonem. Z dodatkiem pistacji smakuje równie pysznie jak wygląda. Można go serwować na zimno i na zimno. 13. Falooda Fot. Getty Images Orzeźwiający deser, idealny na upalne dni. Tę niezwykłą miksturę przyrządza się z mleka, syropu różanego, lodów i galaretki, zawiera także wermiszel i nasiona bazylii (przypisuje się im chłodzące działanie). Źródło: edition.cnn.com
Jako pierwsi chcą zdobyć Batura Sar zimą. Polacy znów zapiszą się w historii?
Batura Sar jeszcze nigdy nie został zdobyty zimą. Chcą to zmienić polscy himalaiści. Zimowa wyprawa na szczyt w Karakorum ma być przygotowaniem zespołu przed wyprawą na K2. Grupa pod kierownictwem Piotra Tomali ma wyruszyć w połowie stycznia.
Batura Sar (7795 m. n.p.m) to najwyższy szczyt położony w paśmie górskim Bautra Muztagh na północy Pakistanu między dystryktem Gilgit a doliną Hunzy. Co ciekawe Batura Sar będąc 25 najwyższym szczytem na świecie jest również drugim najbardziej widocznym szczytem w Karakorum. Do tej pory tylko raz podjęto próbę zdobycia go zimą. Austriacka wyprawa z 1981 roku zakończyła się niepowodzeniem. Teraz tego zadania chcą się podjąć polscy himalaiści w składzie: Piotr Tomala, Rafał Fronia, Wojciech Flaczyński, Mariusz Hatala, Filip Babicz, Krzysztof Stasiak, Marco Schwidergall oraz filmowiec grupy Oswald Rodrigo Pereira. "Wyprawa unifikacyjna na Baturę będzie kolejnym etapem przygotowań do przyszłorocznej zimowej wyprawy na K2” – czytamy na profilu Polskiego Himalaizmu Zimowego im. Artura Hajzera. Wyprawa unifikacyjna ma na celu wyrównanie umiejętności wszystkich członków zespołu do tych, którzy mają już doświadczenie we wspinaczce na ośmiotysięczniki. Grupa ośmiu wspinaczy ma wylecieć do Pakistanu w połowie stycznia. Powrót zaplanowano na pierwszą połowę marca. Piotr Tomala, kierownik ekspedycji, zapewnia, że wszyscy alpiniści „są zdrowi i w znakomitej formie”. Zastępca kierownika Rafał Fronia mówi, że Batura Sar jest pomijany przez himalaistów dlatego, że brakuje mu kilkuset metrów do magicznej granicy ośmiotysięcznika. – Często zarzuca się ludziom gór, że powtarzają wejścia, chodzą po starych drogach, a tu mamy coś nowego. Zimą jeszcze nikogo na Batura Sar nie było i, mówiąc szczerze, nie mam zielonego pojęcia dlaczego – przyznaje w rozmowie z Onet.pl. Także Tomala podkreśla, że gdy uda się pokonać obecnie największe wyzwanie – czyli wejść zimą na K2 – himalaizm będzie musiał poszukać nowych dróg. – Jedną z opcji są właśnie sześcio- i siedmiotysięczniki. Badanie rejonów mało eksplorowanych. Są całe wielkie doliny, w których nigdy nie stanęła ludzka stopa – podkreśla. Wielka polska zimowa wyprawa na K2, do której wciąż trwają przygotowania, ma odbyć się na przełomie 2020 i 2021 roku. Początkowo planowana była na początek 2020, ale plany pokrzyżowały problemy zdrowotne kilku czołowych wspinaczy. Ostatecznie zdecydowano się „odmłodzić” zespół. Dlatego też niezbędna okazała się wyprawa unifikacyjna, która pozwoli nowym członkom grupy zaznajomić się z warunkami panującymi zimą w Karakorum. – Nie można tego przetrenować w innym miejsc – podkreśla Fronia. Ostatnią próbę zdobycia K2 zimą Polacy podjęli w sezonie 2017/2018. Zespołowi kierowanemu przez Krzysztofa Wielickiego nie udało się dokonać udanego ataku szczytowego ze względu na niekorzystne warunki pogodowe. Biało-czerwoni jako pierwsi w świecie zdobyli zimą 10 spośród 14 ośmiotysięczników. Katarzyna Grzelak
W odległym górskim regionie Pakistanu technologia i edukacja modyfikują stare tradycje.
W 1999 r., gdy pierwszy raz trafiłem w góry Karakorum w Pakistanie, przybywały tam dziesiątki tysięcy turystów rocznie. Od razu zauroczył mnie wówczas rejon Gojal. Jego wioski, w których mieszka około 20 tys. ludzi, usadowiły się między szczytami w pobliżu granic Chin i Afganistanu. Gojal zamieszkują ismailici, wyznawcy umiarkowanej odmiany islamu, którzy uznają za zwierzchnika Agę Chana. Należą do grupy etnicznej Wachów, o irańskich korzeniach. Od czasu „tych okropnych zamachów z 11 września” – jak wyraził się miejscowy przewodnik Karim Jan – turystów trafia tu niewielu. Mieszkańcy Gojal i całego Pakistanu cierpią na tym, że ich kraj kojarzy się z terroryzmem i przemocą. Ale ja z biegiem lat odwiedzałem Gojal wielokrotnie. Byłem tam z rodziną także minionego lata i to, co widziałem, przeczy wspomnianej złej reputacji. Otoczeni przez lodowce i wyniosłe turnie ismailici długo żyli w izolacji. Ale i oni nie mogli się oprzeć postępowi i prądom płynącym z zewnętrznego świata. Przy każdej wizycie zauważałem więcej zmian. Ulepszoną Szosą Karakorumską, niegdyś przejezdną tylko dla terenówek, dziś ciągną goście z wielkich pakistańskich metropolii na południu. Młodzi mieszkańcy wiosek wyjeżdżają z kolei do tych miast zdobyć wykształcenie. Na wakacje wracają ubrani w modne ciuchy. W zeszłym roku odwiedziłem grupę młodych mężczyzn w wiosce Pasu. Niektórzy mieli na sobie dizajnerskie koszulki, dżinsy, wystylizowane brody i kucyki, inni – tradycyjne białe spodnie i długie koszule. Jeden z moich rozmówców, Sajid Alwi, z podnieceniem mówił, że wkrótce wyjeżdża do Szwecji na stypendium doktoranckie. – Będę pracował nad stworzeniem nowych materiałów dla lotnictwa i astronautyki, po prostu kosmos! – opowiadał. Dodał, że nie tylko młodzi mężczyźni znajdują nowe możliwości z dala od wioski. Wskazał na grające w pobliżu w siatkówkę dziewczęta. – Wszystkie się uczą, większość z nich mówi paroma językami – oznajmił. I zacytował miejscowe powiedzenie: – Jeżeli rodziny nie stać na wykształcenie dwojga dzieci, zapewnijcie je córce. Esar Ali zgodził się, że zmiany w życiu wioski to skutek edukacji. – Ale i tego – dodał, pokazując swój telefon. Smartfony i internet wpłynęły na stare tradycje, np. zaloty. Gdzie poznał swą przyszłą żonę Shaynę? – Jest tu dobry zasięg sieci 2G – zaśmiał się. – Do niedawna to rodzice aranżowali małżeństwa, a młodzi nie mieli wielu kontaktów przed ślubem. Ale ja i Shayna zaczęliśmy wymieniać SMS-y, stopniowo budując relację – opowiadał Ali. Później oboje poprosili rodziców o zgodę na zawarcie małżeństwa. – W naszej tradycji bycie z kimś to święta rzecz – tłumaczył. – Telefony telefonami, ale musimy pielęgnować stare zwyczaje. Podczas naszej wizyty w Gojal poszliśmy całą rodziną na uroczystość zaślubin. Moich dwóch synów pochłonął mecz krykieta, a żonę i mnie poproszono o zapozowanie do grupowego zdjęcia z panną młodą i jej przyjaciółkami. – W naszych stronach nie zmienił się stosunek miejscowych do honorowych gości – stwierdził Jan. – Tutejsze dzieci wyjeżdżają do miast, ale w głębi serc pozostajemy górskimi pasterzami. Gojal znalazł się jedną nogą we współczesnym świecie, lecz tradycji porzucać nie zamierza.