Choć duży, nie stanowi żadnego zagrożenia. Ten łagodny i płochliwy kolos to częsty gość w naszych domach
Kątnik większy należy do najbardziej imponujących, a przy tym – także do najczęściej spotykanych pająków w synantropijnym krajobrazie Europy Środkowej. Jego obecność w domach, piwnicach i garażach jest powszechna, a dzięki dużym rozmiarom, a zwłaszcza długim odnóżom, budzi wśród ludzi znaczący strach i niepokój. Pomimo tej budzącej respekt prezencji pająk ten jest gatunkiem skrajnie płochliwym, unikającym kontaktu z człowiekiem i niegroźnym. Jak wygląda kątnik większy? Gdzie można go spotkać? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Imponujący kolos Kątnik większy uwielbia ciemne, ciche i wilgotne miejsca Szybki łowca Interakcje z człowiekiem Historycznie, kątnik większy (Eratigena atrica) był przypisywany do rodzaju Tegenaria. W 2013 roku nastąpiła znacząca rewizja taksonomiczna, która przeniosła ten gatunek do nowo utworzonego rodzaju Eratigena, reprezentującego rodzinę pająków tkających sieci z lejkiem mieszkalnym, znaną jako lejkowcowate (Agelenidae). Imponujący kolos Kątnik większy w pełni zasługuje na swoją nazwę. Mówimy tu bowiem o jednym z największych pająków, występujących w Europie Środkowej. Odwłok i tułów mierzą łącznie od 12 do 18 mm u samic, natomiast u samców – od 12 do 15 mm. Znacznie bardziej imponująca jest rozpiętość odnóży, która u osobników żeńskich wynosi około 45 mm, z kolei u męskich – do 95 mm. Nadzwyczajna długość odnóży samców, nieproporcjonalna w kontekście ich stosunkowo niewielkiego ciała, nie jest dziełem przypadku. To kluczowa adaptacja, wynikająca ze strategii reprodukcyjnej i łowieckiej. Długie nogi maksymalizują prędkość poruszania, co jest niezbędne dla pająków, które w okresie rozrodczym muszą szybko przemierzać terytoria w poszukiwaniu partnerek. Ubarwienie kątnika większego Bez względu na płeć, ubarwienie kątnika większego jest przeważnie brązowo-szare. Na odwłoku można dostrzec charakterystyczny żółtawy wzór, składający się z przepaski środkowej i trzech par kropek po bokach. Brzegi karapaksu są przyciemnione, a na części grzbietowej widoczne są symetryczne pasy. Budowa ciała Kątnik dysponuje czterema parami odnóży, które pełnią funkcję kroczną. Te są ciemne, pozbawione obrączkowania. U niektórych osobników występują ciemne kropki w części biodrowej. Nogogłaszczki samców są zaopatrzone w krótki kolec w części grzbietowej goleni i masywny, podwinięty końcowej połowie konduktor. Gruczoły jadowe znajdują się na końcu pazurów szczękoczułkowych. Kątnik większy a kątnik domowy Opisywanego pająka można łatwo pomylić z innym równie pospolitym gatunkiem. Mowa o kątniku domowym, zwanym mniejszym (Tegenaria domestica). Ten drugi, jak wskazuje na to sama nazwa, nie jest tak okazały. W tym przypadku długość ciała samicy zamyka się w przedziale od 7 do 12 mm, natomiast samca – od 6 do 9 mm. Wymiary nie są jednak niezawodną cechą diagnostyczną. Na pierwszy rzut oka, dużego kątnika domowego trudno odróżnić od małego kątnika większego. Na co zatem warto zwrócić uwagę, by odróżnić jeden gatunek od drugiego? Kluczowe różnice morfologiczne dotyczą odnóży. U przedstawicieli gatunku Eratigena atrica te są jednolite, nieprążkowane. Z kolei u reprezentantów Tegenaria domestica na odnóżach doskonale widoczne jest pierścieniowanie, u niektórych osobników zredukowane do zredukowane do ciemnych kropek na biodrach i dosiebnych częściach ud. Rozróżnienie na podstawie prążkowania nóg jest najprostszą i najbardziej praktyczną metodą odróżnienia tych pająków w warunkach domowych. Kątnik większy uwielbia ciemne, ciche i wilgotne miejsca Przedstawiciele tego gatunku mają szeroki zasięg w Europie. Występują też w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, gdzie zostały zawleczone ze Starego Kontynentu. W Polsce należą do najpospolitszych pająków. Synantropijny tryb życia Pająk ten jest klasyfikowany jako gatunek synantropijny. Oznacza to, że doskonale przystosował się do życia w środowisku zmienionym przez człowieka, w jego bliskim sąsiedztwie. W warunkach naturalnych można go spotkać przede wszystkim w jaskiniach, ale w środowisku miejskim ochoczo przenosi się na strychy, do budynków gospodarskich, garaży, piwnic i domów. Kątnik preferuje miejsca, w których może w spokoju zbudować swoją sieć, z dala od zakłóceń. Typowe siedliska to ciemne kąty pomieszczeń, przestrzenie za meblami, między pudłami w piwnicach i szczeliny. W środowisku synantropijnym kątnika większego można spotkać przez cały rok. Należy jednak podkreślić, że pająki te są najbardziej aktywne i najczęściej widywane przez ludzi późnym latem i wczesną jesienią. Jest to okres, kiedy dojrzałe samce opuszczają swoje schronienia, stają się wędrowne i aktywnie poszukują samic, co naturalnie zwiększa prawdopodobieństwo ich pojawienia się w centralnych częściach domów. Kluczowa rola wilgoci Żeby przeżyć, kątnik domowy potrzebuje dwóch czynników środowiskowych: wilgoci i ciemności. To właśnie wilgotne warunki zapewniają mu idealne środowisko do życia i polowania. W nowoczesnym, centralnie ogrzewanym budownictwie, pająki te stają się wyjątkowo wrażliwe na wysuszanie, a to zmusza je do aktywnego poszukiwania źródeł wody. To zachowanie w dużej mierze tłumaczy jego obecność w nieoczekiwanych miejscach. Kątnika nierzadko można spotkać w łazience, często w wannie lub umywalce. Elementy sanitarne, zwłaszcza z wysokimi brzegami, stają się dla niego pułapką. Kątnik nie potrafi wspinać się po gładkich, pionowych powierzchniach i przez to nierzadko staje się ofiarą swojego przymusu biologicznego. Szybki łowca Kątnik buduje płaskie, duże i często „niechlujne” sieci. Kluczowym elementem tej struktury jest lejkowate schronienie, w którym pająk czeka na ofiarę. Należy podkreślić, że sieć tkana przez przedstawicieli tego gatunku nie jest lepka. W tym przypadku pajęczyna nie pełni funkcji pułapki adhezyjnej. Pająk wykorzystuje ją jako platformę do wykrywania wibracji i pułapkę mechaniczną, która ma za zadanie jedynie spowolnić i splątać ofiarę. Jak zatem poluje kątnik większy? Do schwytania zdobyczy używa nadzwyczajnej prędkości, którą zapewniają mu długie odnóża. Ponieważ w sieci nie występują lepkie włókna, pająk musi polegać na błyskawicznym ataku. Gdy tylko ofiara wpadnie w nici i wywoła wibracje, Eratigena atrica, opierając się na czułych receptorach, natychmiast opuszcza schronienie. Obezwładnia ją błyskawicznym atakiem, zanim zdobycz zdoła wyswobodzić się z nielepkiej pułapki. Po unieruchomieniu jadem, kątnik owija ją jedwabiem i zabiera do lejka, gdzie może spożyć posiłek ukryty przed większymi drapieżnikami. Dieta kątnika większego Przedstawiciele tego gatunku polują na bezkręgowce. Jadłospis kątnika składa się przede wszystkim z owadów, takich jak muchy, ćmy i świerszcze. Warto jednak wspomnieć, że nie gardzi też innymi pająkami. Dzięki swoim upodobaniom żywieniowym, w domowym ekosystemie Eratigena atrica pełni nieocenioną, niezwykle pożyteczną rolę naturalnego regulatora populacji nieproszonych gości. Interakcje z człowiekiem Zarówno rozmiary, jak i prędkość kątnika większego budzą respekt, a u niektórych osób – nawet strach. Trzeba jednak z całą stanowczością zaznaczyć, że Eratigena atrica jest jednym z najmniej agresywnych pająków i nie stanowi żadnego zagrożenia, ani dla człowieka, ani dla zwierząt domowych. To wyjątkowo płochliwy gatunek. W obliczu zagrożenia, ucieka i szuka bezpiecznej kryjówki. Kątniki są niechętne do kąsania i konfrontacji. Warto też wspomnieć, że pająki te są aktywne głównie nocą, co dodatkowo ogranicza prawdopodobieństwo kontaktu ludzi z tymi zwierzętami. Jad kątnika Do ukąszenia dochodzi wyłącznie w sytuacji, w której pająk czuje się „przyparty do muru”, np. gdy przypadkowo zostanie przyciśnięty do ciała. Duże, dojrzałe osobniki mogą przebić ludzką skórę, ale jad kątnika domowego nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ludzi. Substancja wytwarzana w gruczołach jadowych skutecznie paraliżuje niewielką zdobycz, ale u człowieka może wywołać jedynie łagodne objawy, ograniczone do miejsca ukąszenia. Rezultatem takiego spotkania najczęściej jest niewielkie zaczerwienienie, lekki obrzęk i słabe uczucie bólu. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy ukąszona osoba wykazuje specyficzną alergię na składniki jadu, co jest rzadkie. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Tygrzyk paskowany jest w Polsce gatunkiem pospolitym. Wygląda niebezpiecznie, ale nie stanowi zagrożenia
Tygrzyk paskowany jest żywym wskaźnikiem zmian, jakie zachodzą w naszym środowisku. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu gatunek ten był uważany w Polsce za wielką rzadkość. Dziś jest powszechnie występującym przedstawicielem swojego rzędu – stałym elementem krajobrazu łąk, muraw i nieużytków. Jak wygląda tygrzyk paskowany? Gdzie można go spotkać? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Pająk, którego nie można pomylić z żadnym innym Wędrówka na północ Gdzie szukać tygrzyka? Sieć tygrzyka to dzieło pajęczej inżynierii Dieta tygrzyka paskowanego Czy tygrzyk paskowany jest niebezpieczny? Obecność tygrzyka paskowanego w Polsce stwierdzono już w XIX wieku. Przez długi czas ten ciepłolubny gatunek był w naszym kraju jedynie ciekawostką. Z czasem zaczął poszerzać swój zasięg, by w końcu opanować cały kraj, od Podkarpacia, aż do Pomorza. Swój sukces zawdzięcza nie tylko postępującym zmianom klimatycznym, ale także wyjątkowym zdolnościom adaptacyjnym. Pająk, którego nie można pomylić z żadnym innym Pająk tygrysi (Argiope bruennichi), przedstawiciel rodziny krzyżakowatych (tej samej, do której zalicza się krzyżak), należy do najcharakterystyczniejszych przedstawicieli swojego rzędu. Już sama nazwa wskazuje na jego najbardziej zauważalny atrybut – tygrysi wzór, który od razu rzuca się w oczy. Należy jednak podkreślić, że ta cecha jest typowa wyłącznie dla samicy. Dwa różne gatunki? Otóż nie W obszarze gatunku Argiope bruennichi dymorfizm płciowy jest szczególnie silnie zarysowany. Samica jawi się jako prawdziwa „królowa pajęczyny”. Osiąga do 25 mm długości. Jej głowotułów, gęsto pokryty krótkimi, srebrzystobiałymi włoskami, mieni się metalicznym blaskiem. Na dużym, owalnym odwłoku o jaskrawym, żółtym lub złocistym ubarwieniu, malują się charakterystyczne czarne pasy, pomiędzy którymi często pojawiają się węższe białe prążki. Jej odnóża są długie i silne, zazwyczaj jasnożółte lub brązowe, z wyraźnymi ciemnymi pierścieniami. Samiec prezentuje się znacznie skromniej. Osiąga od 4 do 7 mm długości. Zamiast jaskrawych barw, przybiera stonowane odcienie. Jego ciało jest zazwyczaj jasnobrązowe, żółtawe lub szarawe. Smukły odwłok jest pozbawiony wyrazistych pasów. Zamiast nich widoczna jest jedynie niepozorna szara plamka. Kluczową cechą identyfikacyjną samca są jego nogogłaszczki. U osobników męskich ich końcowe segmenty są przekształcone w skomplikowane narządy kopulacyjne, przez co wyglądają na bulwiaste i zgrubiałe. U samic nogogłaszczki są smukłe i proste. Skąd te różnice? Tak ekstremalne różnice między płciami nie są dziełem przypadku, a wynikiem działania odmiennych presji selekcyjnych. Dla samicy nadrzędnym celem jest maksymalizacja sukcesu reprodukcyjnego, co jest bezpośrednio związane z jej zdolnością do zdobywania zasobów i produkcji jak największej liczby jaj. Z kolei dla samca priorytetem jest coś zupełnie innego – przetrwać wystarczająco długo, by odnaleźć partnerkę i przekazać jej swoje geny, unikając przy tym zjedzenia. W świecie, gdzie samica jest wielokrotnie większym drapieżnikiem, widoczność jest śmiertelnym zagrożeniem. Dlatego selekcja faworyzowała samce małe, lekkie i niepozornie ubarwione. Funkcja „tygrysiego wzoru” Przez lata naukowcy debatowali nad przydatnością charakterystycznych pasów na odwłoku samicy. Obecnie dominuje hipoteza tzw. wizualnego wabika. Badania wykazały, że jaskrawe, żółte pasy na odwłoku skutecznie przyciągają owady, zwłaszcza zapylacze, które mylą wzór pająka z barwami kwiatów. W eksperymencie, w którym zamalowano pająkom jaskrawe pasy na czarno, ich sukces łowiecki spadł ponad dwukrotnie w porównaniu do osobników o naturalnym ubarwieniu. Oznacza to, że ubarwienie samicy nie służy do kamuflażu czy odstraszania. Jest aktywnym narzędziem łowieckim, zwiększającym jej szanse na zdobycie pożywienia. Wędrówka na północ Pierwotny zasięg występowania Argiope bruennichi obejmował cieplejsze obszary Eurazji. Jest to gatunek pontyjsko-śródziemnomorski, co oznacza, że jego ewolucyjne korzenie tkwią w basenie Morza Śródziemnego i okolicach Morza Czarnego. Przez wieki jego północna granica występowania była ograniczona przez surowsze warunki klimatyczne, w tym niskie temperatury i krótkie lata, które uniemożliwiały mu pomyślne zakończenie cyklu rozrodczego. Uważa się, że jego pierwotnym, naturalnym siedliskiem były tereny nadmorskie. Tygrzyk paskowany w Polsce Pierwsze udokumentowane stwierdzenie tego gatunku na ziemiach polskich pochodzi z 1874 roku, z Galicji. Przez następne sto lat tygrzyk paskowany pozostawał arachnologiczną ciekawostką, gatunkiem niezwykle rzadkim, znanym zaledwie z kilku odizolowanych stanowisk, głównie na południu kraju. Zmieniło się to pod koniec XX wieku. Dane gromadzone przez naukowców i przyrodników-amatorów zaczęły ukazywać lawinowy wzrost liczebności nowych stanowisk. Gatunek zaczął pojawiać się w centralnej Polsce, w województwach łódzkim i mazowieckim, gdzie wcześniej nigdy go nie obserwowano. Dziś tygrzyk paskowany jest gatunkiem pospolitym i szeroko rozpowszechnionym na terenie całej Polski. Można go spotkać od Podkarpacia na południu, przez Wielkopolskę i Mazowsze w centrum, aż po wybrzeże Bałtyku i wschodnie rubieże kraju. Gdzie szukać tygrzyka? Sukces tego pająka wynika nie tylko ze zmieniającego się klimatu, ale również z jego dużej zdolności do adaptacji do różnorodnych siedlisk. Preferuje on jednak miejsca o specyficznych cechach: otwarte, ciepłe i silnie nasłonecznione. Miejsca, w których można spotkać tygrzyka paskowanego, to przede wszystkim: łąki i murawy – zarówno wilgotne, jak i suche, porośnięte wysoką trawą, która stanowi idealną podporę dla jego dużych sieci; nieużytki i tereny ruderalne – opuszczone pola, przydroża i inne tereny przekształcone przez człowieka, gdzie roślinność zielna ma swobodę wzrostu; skraje lasów i młodniki – miejsca, gdzie światło słoneczne dociera do podłoża, stwarzając odpowiednie warunki termiczne; siedliska antropogeniczne – coraz częściej tygrzyk kolonizuje środowiska bliskie człowiekowi, takie jak ogrody, sady, a nawet pola uprawne (np. łany zbóż). Szczególnie upodobał sobie krzewy owocowe. To właśnie zdolność do zasiedlania szerokiego spektrum środowisk, od naturalnych po te silnie zmienione przez człowieka, jest jednym z kluczowych czynników jego imponującej ekspansji. Sieć tygrzyka to dzieło pajęczej inżynierii Tygrzyk to pająk sieciowy. Podobnie jak inni przedstawiciele rodziny krzyżakowatych, Argiope bruennichi buduje dużą, płaską, kolistą sieć łowną. Jest ona zazwyczaj zawieszona pionowo, nisko nad ziemią, na wysokości 20–30 cm. Pająk buduje ją między źdźbłami traw lub gałązkami niskich roślin. Jej średnica może dochodzić do 50 cm. Budowa tak skomplikowanej konstrukcji zajmuje pająkowi od 40 do 50 minut. Najczęściej odbywa się o świcie lub o zmierzchu, kiedy aktywność potencjalnych drapieżników jest mniejsza. Zygzakowaty splot Promienista sieć tygrzyka jest podobna do pajęczyn wielu innych gatunków. Wyróżnia ją jednak jeden element – charakterystyczne zygzakowate pasmo jedwabiu, biegnące pionowo przez środek konstrukcji. Ta struktura nosi naukową nazwę stabilimentum. Funkcja tej niezwykłej ozdoby przez długi czas była przedmiotem intensywnych badań i spekulacji. Wysunięto kilka hipotez, które próbowały wyjaśnić jej przeznaczenie. Jedna z najwcześniejszych zakładała, że stabilimentum to po prostu wzmocnienie, które usztywnia sieć i pozwala jej wytrzymać uderzenia dużej, silnej zdobyczy, takiej jak pasikoniki czy ważki. Inne sugerowały, że zygzakowaty wzór może maskować sylwetkę pająka czyhającego w centrum na zdobycz. Obecnie najbardziej poparta dowodami i powszechnie akceptowana jest hipoteza „wabika na ofiary”. Naukowcy dowiedli, że jedwab użyty do budowy stabilimentum odbija promienie UV silniej niż reszta nici. Ta cecha sprawia, że w pajęczynę tygrzyka łapie się znacznie więcej owadów wrażliwych na promieniowanie ultrafioletowe. Dieta tygrzyka paskowanego Tygrzyk paskowany jest pająkiem o aktywności dziennej. Większość dnia spędza nieruchomo w centralnym punkcie swojej sieci, zawieszony głową w dół. W tej pozycji jest w stanie natychmiast wyczuć najdrobniejsze wibracje nici, sygnalizujące, że w pułapkę wpadła ofiara. Po wyczuciu wibracji, pająk od razu podbiega do zdobyczy. Natychmiast owija ją jedwabna nicią, a gdy ofiara jest już unieruchomiona, myśliwy zadaje paraliżujące ukąszenie. Tygrzyk poluje na stosunkowo dużą zdobycz. W jego pajęczynę łapią się świerszcze, pasikoniki, koniki polne, ważki, motyle, muchy, a także owady żądlące, w tym pszczoły i osy. Czy tygrzyk paskowany jest niebezpieczny? Tak jak większość pająków, tygrzyk paskowany wytwarza jad. Należy jednak podkreślić, że nie jest niebezpieczny dla człowieka (z wyjątkiem osób uczulonych). Jego reakcją na zagrożenie jest ucieczka, nie atak. Do ukąszenia dochodzi niezwykle rzadko i wyłącznie w sytuacji bezpośredniej obrony, np. gdy pająk zostanie przyciśnięty do skóry. Następstwem tego jest miejscowy stan zapalny, objawiający się swędzeniem i zaczerwienieniem. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Samce pająków „wąchają nogami”. Ich poszukiwanie miłości przebiega w bardzo nietypowy sposób
Chociaż zmysł węchu zlokalizowany w odnóżach brzmi surrealistycznie, to dla darownika przedziwnego – pająka z rodziny darownikowatych – jest normą. Jego nazwa zobowiązuje: naukowcy odkryli, że posiada na odnóżach specjalne „włoski węchowe”, dzięki którym wyczuwa potencjalne partnerki. Aż włos się jeży, bo do tej pory uważano, że pająki polegają głównie na wzroku czy dotyku.
Darownik zwyczajny udowadnia, że świat pająków ciągle nas szokuje. Kolejnego fascynującego odkrycia dokonali naukowcy z Uniwersytetu w Greifswaldzie, którzy odnaleźli na odnóżach samców z tego gatunku włoski, pozwalające im precyzyjne rozpoznawać zapachy. Jak to działa? Niezwykłe włoski na pajęczych nogach Zespół badaczy pod kierownictwem Mohammada Belal Talukdery przeprowadził dokładne analizy nóg samców gatunku darownika przedziwnego (Pisaura mirabilis). Za pomocą mikroskopii elektronowej naukowcy odkryli istnienie unikatowych struktur – włosków (sensilli) węchowych, które znajdują się wyłącznie na nogach dorosłych samców tego gatunku. Struktura, rozmieszczenie oraz wewnętrzna budowa tych włosków sugerują, że ich podstawową funkcją jest odbieranie zapachów unoszących się w powietrzu, a nie kontakt z podłożem czy partnerką. Pełnią funkcję nosa u ssaków. Naukowcy zauważyli, że w odróżnieniu od włosków smakowych, które występują u obu płci i mają kontakt z powierzchniami, włoski węchowe znajdują się w miejscach, które nie stykają się z żadnymi obiektami podczas poruszania się. Taka lokalizacja wskazuje na ich rolę w wykrywaniu lotnych związków chemicznych, czyli zapachów. A skoro mają je wyłącznie samce, to ich rola musi być ściśle związana z poszukiwaniem partnerek. My mamy to w nosie, ale czy pająk „ma to w nodze”? Aby potwierdzić funkcję odkrytych włosków, badacze zaprojektowali eksperyment behawioralny. Umieścili samicę darownika na końcu szklanej rurki w kształcie litery Y, natomiast samca u podstawy rozgałęzienia. Po dwugodzinnej adaptacji samicy, gdy poczuła się komfortowo i bezpiecznie, obserwowano wybór kierunku przez samca. Aż 80% samców wybierało gałąź rurki, z której pochodził zapach samicy. Co więcej, decyzja była podejmowana szybko, co dowodzi, że włoski węchowe rzeczywiście pozwalają pająkom wykrywać obecność partnerki na odległość. Wyniki tego typu eksperymentów rzucają nowe światło na sposób, w jaki pająki wykorzystują chemoreceptory. Wcześniej sądzono, że polegają głównie na zmyśle dotyku i wzroku. Dziś wiemy, że ich nogi stanowią wyspecjalizowane narzędzie do wykrywania bodźców chemicznych, co znacząco zwiększa ich szanse na sukces rozrodczy oraz przetrwanie w trudnych warunkach. Nowa wiedza o pająkach Według profesor Gabriele Uhl, zoolożki z Uniwersytetu w Greifswaldzie, dotychczas niewiele wiadomo było o zmysłach chemicznych pająków w porównaniu do owadów. Wiele wcześniejszych badań koncentrowało się wyłącznie na owadzich systemach węchowych, w których sensilla węchowe są dobrze znane i udokumentowane. Uważano, że pająki polegają głównie na wzroku. Odkrycie włosków węchowych u samców Pisaura mirabilis zmienia nasze myślenie o sensoryce stawonogów. Pokazuje, że pająki – chociaż nie mają tak wyspecjalizowanych narządów węchowych jak ssaki – również są zdolne do odbierania sygnałów zapachowych w sposób wysoce precyzyjny. Pająki inspiracją dla biomechaniki Pajęcza umiejętność wykrywania zapachów przy pomocy odnóży fascynuje inżynierów i naukowców pracujących nad nowymi technologiami. Analiza budowy i działania sensilli stawonogów staje się inspiracją do tworzenia bioinspirowanych sensorów oraz systemów detekcji chemicznej w robotyce czy inżynierii materiałowej. To kolejny dowód na to, że świat przyrody i nowych technologii może się ze sobą w naturalny sposób przeplatać. Być może częściej powinniśmy zwracać oczy w jego stronę. Źródło: Communications Biology
Ten pająk uwielbia ciemne piwnice w polskich domach. Czy powinniśmy się go bać?
Sieciarz jaskiniowy to jeden z najbardziej charakterystycznych pająków występujących w Europie, w tym w Polsce. Choć rzadko jest spotykany przez człowieka, budzi ogromne zainteresowanie wśród miłośników przyrody, arachnologów i badaczy ekosystemów jaskiniowych. Ten pajęczak zasługuje na uwagę nie tylko ze względu na swoje silny jad i wyjątkową biologię, ale także dzięki roli, jaką odgrywa w ekosystemach podziemnych.
Spis treści: Sieciarz jaskiniowy – rozmiar i wygląd Gdzie można go spotkać? Czy sieciarz jaskiniowy jest jadowity? Strategia łowiecka i rozmnażanie Sieciarz jaskiniowy w domu – co warto wiedzieć? Sieciarze jaskiniowe (Meta menardi) to stosunkowo duże pająki. Dorosłe samice osiągają od 10,5 do 17 mm długości ciała, podczas gdy samce są nieco mniejsze, mierząc od 9,9 do 12,6 mm. Ich karapaks (część grzbietowa tułowia) jest błyszczący, rudobrązowy z ciemnymi obrzeżeniami i charakterystycznymi jamkami, a odnóża mają czarniawe obrączkowanie i liczne kolce. Sieciarz jaskiniowy – rozmiar i wygląd Cechą charakterystyczną sieciarza jaskiniowego jest duży, gruby odwłok u samic, który z góry jest żółtawy z szarawobrązową lub żółtawobiałą przepaską środkową i sześcioma jasnymi plamkami. Odwłok u samców jest węższy, owalny i zwęża się ku końcowi. W odróżnieniu od samic, odwłoki samców są rudobrązowe z ciemniejszymi plamkami i pasem poprzecznym. Szczękoczułki, rudobrązowe i uzbrojone w zęby, pozwalają pająkowi wstrzykiwać jad ofiarom. Dzięki takiej budowie sieciarz jaskiniowy jest doskonale przystosowany do życia w ciemnych, wilgotnych środowiskach, w których musi polować na różnorodne bezkręgowce, od ślimaków przez wije aż po owady i mniejsze pająki. Gdzie można go spotkać? Sieciarze jaskiniowe są typowymi przedstawicielami fauny troglofilnej – preferują ciemne, wilgotne miejsca o temperaturze powyżej 7 st. C. W Polsce najczęściej spotyka się je w południowej i wschodniej części kraju, choć ich zasięg obejmuje całą Europę, Afrykę Północną i zachodnią Azję. Naturalnym środowiskiem sieciarza są jaskinie i ich otwory, sztolnie, kopalnie, studzienki kanalizacyjne, piwnice czy szczeliny skalne. W takich miejscach można zauważyć ich charakterystyczne, łezkowate kokony oraz sieci o szerokości od 25 do 30 cm, których geometryczna konstrukcja pozwala wykrywać zdobycz przemieszczającą się po ścianach lub podłogach jaskiń. Choć czasem sieciarz jaskiniowy może pojawić się w domach, zwłaszcza w piwnicach czy starych, wilgotnych pomieszczeniach, nie jest to powszechne zjawisko. Obecność tych pająków świadczy o zdrowym, pozbawionym silnych chemikaliów środowisku, w którym rozwijają się naturalne populacje bezkręgowców. Czy sieciarz jaskiniowy jest jadowity? Sieciarz jaskiniowy jest jadowity, jednak jego jad nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowego człowieka. Ugryzienie porównywane jest do ukąszenia przez osę – powoduje ból, opuchliznę i miejscowe zaczerwienienie, które zazwyczaj ustępuje w ciągu doby. Jad pająka jest jednak niezwykle skuteczny w polowaniu na naturalne ofiary siecziarza: ślimaki, wije, dżdżownice, chrząszcze i inne małe bezkręgowce. Osoby uczulone, dzieci i osoby starsze powinny zachować ostrożność. U alergików jad sieciarza jaskiniowego może wywołać reakcje takie jak obrzęk, problemy z oddychaniem czy w skrajnych przypadkach wstrząs anafilaktyczny. Dlatego w razie silnej reakcji należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Pomimo że sieciarz jaskiniowy jest jadowitym pająkiem, który występuje w Polsce, nie należy go demonizować. Jego jad jest przystosowany do paraliżowania drobnej zdobyczy, a nie człowieka. Ukąszenie, choć bolesne, rzadko powoduje poważne konsekwencje. Strategia łowiecka i rozmnażanie Obserwacje i badania wykazały, że sieciarz jaskiniowy to pająk polujący w sposób wyspecjalizowany – nie porusza się aktywnie po jaskiniach, lecz cierpliwie czeka w centrum swojej sieci. Sieć jest konstrukcją ekscentryczną, z otworem położonym asymetrycznie i promieniami przymocowanymi bezpośrednio do ścian, co pozwala pająkowi wykrywać nawet minimalne ruchy ofiary. Najczęściej w jego sieć wpadają wije, ślimaki czy stonogi przemieszczające się po ścianach lub podłodze. Dzięki swojemu jadowi sieciarz może natychmiast unieruchomić zdobycz, która niejednokrotnie jest większa niż polujący pająk. W ten sposób sieciarz odgrywa ważną rolę w ekosystemie jaskiń, kontrolując populacje różnych bezkręgowców. Rozmnażanie sieciarza jaskiniowego odbywa się zwykle wczesnym latem. Samice budują w tym okresie charakterystyczne, białe kokony w kształcie łzy, które zawieszają w pobliżu sieci. W każdym kokonie znajduje się od 400 do 500 jaj, co zwiększa prawdopodobieństwo przetrwania gatunku w surowych warunkach podziemnych. Taki sposób rozmnażania zapewnia ciągłość populacji, mimo że sieciarze jaskiniowe rzadko przemieszczają się na większe odległości i są zależne od zdobycia ofiary w sieci. Sieciarz jaskiniowy w domu – co warto wiedzieć? Choć sieciarze jaskiniowe rzadko wkraczają do mieszkań, to mogą sporadycznie pojawiać się w piwnicach, starych studniach czy ciemnych tunelach i powodować lęk u osób cierpiących na arachnofobię. Warto jednak wiedzieć, że pająki te nie dokonują inwazji – ich obecność jest raczej wynikiem odpowiednich warunków wilgotności i temperatury. W przypadku spotkania sieciarzy w domu warto pamiętać, że: nie są agresywne wobec ludzi, ich ugryzienie nie jest groźne dla zdrowego dorosłego, pełnią pożyteczną rolę, zjadając muchy i inne małe owady. Nie ma potrzeby stosowania chemicznych środków odstraszających. Pająki te unikają ludzi i z reguły pozostają w ukryciu. Dlaczego warto znać sieciarza jaskiniowego? Dla miłośników przyrody sieciarz jaskiniowy to fascynujący przykład adaptacji do życia w trudnych, ciemnych środowiskach. Obserwacja jego sieci, kokonu i zachowań łowieckich pozwala zrozumieć, jak pająki rozwijają strategie przetrwania w ekosystemach podziemnych. Ponadto obecność sieciarzy w pobliżu człowieka, np. w piwnicach, może być traktowana jako naturalny wskaźnik zdrowego środowiska. Pająki te są wrażliwe na chemikalia, dlatego ich występowanie świadczy o braku silnej ingerencji człowieka. Sieciarze jaskiniowe są dowodem na to, że nawet w miejscach, które wydają się nieprzyjazne, życie potrafi przybierać zaskakujące formy i przystosowywać się do ekstremalnych warunków. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Pajęcze megamiasto na granicy Albanii i Grecji. Naukowcy odkryli prawdopodobnie największą pajęczynę na świecie
Naukowcy dokonali wyjątkowego odkrycia w siarkowych jaskiniach. Nie dość, że znaleziona pajęczyna może być największą na świecie, to jeszcze rzuca światło na wyjątkowe zdolności tworzenia pajęczych kolonii.
U niektórych podziemne znalezisko prawdopodobnie mrozi krew w żyłach. Gigantyczna pajęczyna jest jednak nie tylko scenerią wyjętą prosto z horroru, ale również biologicznym fenomenem, dokumentującym wyjątkowe zachowania pająków. Dzięki znalezisku naukowcy są w stanie nie tylko zaobserwować kolonijne zachowania pajęczaków, które zwykle prowadzą samotny tryb życia, ale i stwierdzić postępującą izolację genetyczną tego gatunku. Odkrycie w jaskini Do znalezienia pajęczyny doszło w 2022 roku, gdy badacze prowadzili eksploracje siarkowych jaskiń na granicy Albanii i Grecji. Zespół, złożony m.in. z członków Czeskiego Towarzystwa Speleologicznego, prowadził badania mające na celu poznanie fauny jaskiń. Jedna z podziemnych komór odsłoniła przed badaczami gigantyczną kolonię pająków – tak dużą, że od razu przywiodła na myśl skojarzenia z pajęczą metropolią. Przez kolejne lata naukowcy schodzili pod ziemię, by badać i lepiej poznać ten wyjątkowy obiekt. Początkowo badacze zabrali się za zmierzenie powierzchni całej kolonii pająków. Po określeniu odległości, na jakie rozpościera się pajęcza sieć, otrzymali wynik dający ok. 106 metrów kwadratowych. Aby oszacować liczebność kolonii, naukowcy posłużyli się wyjątkowo czasochłonną techniką – policzyli lejkowate sieci, które stanowią schronienie pająków, w losowo wybranych fragmentach ściany. W ten sposób oszacowali, że cała kolonia zamieszkiwana jest przez ok. 111 tys. pająków. Wyjątkowość pajęczej kolonii Na pajęczynie o powierzchni niespełna połowy kortu tenisowego żyją dwa gatunki pajęczaków: kątnik domowy i Prinerigone vagans. Co ciekawe, osobniki te w naturalnym środowisku są samotnikami, nie tworzącymi większych kolonii. Badacze odkryli, że za tą niespotykaną współpracą kryje się zaskakujący sposób zdobywania pokarmu. Jaskinie siarkowe stanowią ekstremalne środowisko życia. Brak światła słonecznego i toksyczny siarkowodór sprawiają, że ich wnętrza są jednymi z najbardziej nieprzyjaznych miejsc do życia na Ziemi. Jednak nawet w tak skrajnie wymagających warunkach natura potrafiła wykształcić swój unikatowy ekosystem. Nietypowa pajęcza dieta Badacze wykorzystali analizę izotopów stabilnych w celu zbadania zwyczajów pokarmowych żyjących w jaskini pająków. Dzięki metodzie polegającej na śledzeniu źródeł pożywienia i zależności w łańcuchach pokarmowych naukowcy odkryli, że pajęczaki nie żywią się owadami wlatującymi do jaskini z zewnątrz. Okazało się, że ekosystem panujący w jaskini opiera się na mikroorganizmach uczestniczących w chemicznych procesach z udziałem siarki. Mikroorganizmy te stają się pożywieniem dla owadów z rodziny ochotkowatych, które wylęgają się w podziemnych wodach jaskini. Po wylęgu z poczwarek drobne owady stają się idealnym pokarmem dla pająków. W ten sposób jaskiniowe pająki, niezależnie od warunków panujących na zewnątrz, mają zapewnione stałe źródło pożywienia, które pozwala im przetrwać w ekstremalnym środowisku. Owadów trafiających do sieci jest na tyle dużo, że pająki nie muszą rywalizować o jedzenie i mogą gromadzić wspólne zasoby pożywienia. Czy powstanie nowy gatunek pająka? Sposób odżywiania to jednak niejedyny ważny wniosek płynący z odkrycia „pajęczej metropolii”. Naukowcy dowiedli, że pająki żyjące w jaskini są genetycznie odmienne od osobników tego samego gatunku występujących poza nią. Zjawisko to potwierdza postępujący proces izolacji genetycznej, będący konsekwencją stopniowego przystosowywania się pająków z jaskiń do ekstremalnych, podziemnych warunków środowiska. Mimo że zaobserwowano pewne różnice genetyczne i behawioralne, nie można jeszcze mówić o nowym gatunku pajęczaka. Jeśli ta izolacja utrzyma się przez dłuższy czas, a różnice będą się pogłębiać (np. poprzez brak krzyżowania się populacji), wówczas rzeczywiście mogłoby dojść do powstania nowego gatunku. Na ten moment naukowcy są pewni jednego – izolacja genetyczna w połączeniu z obfitym i stałym źródłem pożywienia sprawiły, że typowo samotnicze pająki zaczęły wykazywać zachowania społeczne i tworzyć kolonie. Należy więc obserwować, jak rozwijają się gatunki pająków z albańsko-greckich jaskiń, i mieć nadzieję, że żadna ingerencja nie zaburzy tego wyjątkowego ekosystemu. Źródła: Phys.org, Subterranean Biology Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Myśleli, że ten pająk wymarł. Odnaleziono go po 40 latach
„To jedno z największych w Wielkiej Brytanii odkryć »zaginionego gatunku« w tym stuleciu” – mówi ekspertka. W dzikich ostępach rezerwatu Newtown na brytyjskiej wyspie Wight znaleziono wyjątkowego pająka. Jest to aulonia sieciarka. Ten gatunek po raz ostatni widziano w tym kraju 40 lat temu.
Aulonia sieciarka (Aulonia albimana) jest wyjątkowym pająkiem. I maleńkim. Osiąga zaledwie 3,5–4,5 mm wielkości. W przeciwieństwie do większości przedstawicieli w rodzinie pogońcowatych konstruuje cieniutką sieć łowną. Pozostałe gatunki w tej rodzinie ścigają ofiarę po ziemi, po czym na nią skaczą. Nie do końca wyginął Aulonia sieciarka wymknęła się obserwacjom entomologów na kilka dekad. Po raz ostatni w Wielkiej Brytanii natknięto się na tego pająka w 1985 roku. Teraz National Trust, brytyjska organizacja zajmującą się ochroną zabytków i przyrody w Anglii, Walii i Irlandii Północnej, ogłosiła ważny komunikat: aulonia żyje na wyspie Wight! Pracownicy National Trust stwierdzili, że takie ustalenie jest dla nich „niezwykle satysfakcjonujące”, a Brytyjskie Towarzystwo Arachnologiczne nazwało to znalezisko „epickim”. Ważne znalezisko – w ostatnim momencie W relacjach terenowych badaczy od czasu do czasu pojawia się informacja, że do ważnego znaleziska doszło w ostatnim momencie. Tak było na przykład ze znalezieniem grobowca Tutanchamona przez Howarda Cartera, który poświęcił na to zadanie wiele lat i jego sponsor chciał się wycofać z bezowocnego projektu. W ostatnim momencie odkryto też aulonię sieciarkę. Naukowcy przybyli w dzikie ostępy wyspy Wight łodzią. Dosłownie na dziesięć minut przed odpłynięciem Graeme Lyons ujrzał maleńkiego pająka. – Widziałem 559 gatunków pająków na Wyspach Brytyjskich, ale ten był zdecydowanie najbardziej ekscytującym znaleziskiem! – wspomina Lyons. Drugą aulonię ekspert odnotował zaledwie dwie minuty przed wejściem na łódź. Sukces w ochronie przyrody Mark Telfer, który kierował badaniami na wyspie Wight w Rezerwacie Przyrody Newtown, należącym do National Trust i był z Lyonsem w momencie znaleziska, nie kryje zadowolenia. – To jedno z tych niezapomnianych odkryć. Znalezienie gatunku, który przez 40 lat uważano za wymarły, jest ekscytujące i świadczy o tym, jak właściwe zarządzanie siedliskiem w połączeniu z ciekawością i współpracą może przynieść niezwykłe rezultaty – podkreślił ekspert. W 1985 roku aulonię zlokalizowano w odległości 2 km od miejsca tegorocznego odkrycia. Naukowcy wykonali teraz dokumentację cyfrową tego gatunku pająka – po raz pierwszy w Wielkiej Brytanii. Ponowne odkrycie to sukces charytatywnego projektu ochrony przyrody w Newtown, który jest częścią Programu Odbudowy Gatunków Natural England. Jego celem jest podjęcie ukierunkowanych działań na rzecz niektórych z najbardziej zagrożonych gatunków flory i fauny Anglii. „Jedno z największych odkryć zaginionego gatunku” – Niezwykłe znalezisko tego ruchliwego małego pająka na wyspie Wight to jedno z największych w Wielkiej Brytanii odkryć „zaginionego gatunku” w tym stuleciu. Wielokrotne niepowodzenia w odnalezieniu go w jego dawnych lokalizacjach, gdzie utracono jego otwarte siedliska, sprawiły, że wydawało się coraz bardziej prawdopodobne, że dołączył on do smutnej listy wymarłych gatunków w tym kraju – skomentowała dr Helen Smith z Brytyjskiego Towarzystwa Arachnologicznego. W Polsce aulonia nadal występuję na południu i wschodzie kraju. Trudno ją wypatrzyć ze względu na miniaturowe rozmiary. Źródła: National Trust, Insektarium Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Pająki podróżują latając, nawet na setki kilometrów. I robią to właśnie teraz
Babie lato to nie tylko piękne zjawisko – to sposób, w jaki młode pająki kolonizują nowe tereny, unosząc się na delikatnych niciach. O znaczeniu tej strategii opowiada biolog, prof. Stanisław Czachorowski.
Ciepły jesienny dzień, specyficzne światło które zawdzięczamy coraz niższej pozycji Słońca na niebie i one – srebrne niteczki lecące przez przestrzeń w nieznanym kierunku. Babie lato, zjawisko budzące nostalgię i obecne nawet w wielkich dziełach sztuki, to tak naprawdę strategia przetrwania pająków. Na swoich leciutkich niciach młode pajączki potrafią pokonać setki kilometrów. O znaczeniu tego zjawiska opowiedział PAP ekspert, dr hab. Stanisław Czachorowski, entomolog, profesor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Jak pająki latają? Sekret balonowania Jak wyjaśnia naukowiec, młode pająki przędą delikatne nici, wspinają się na rośliny i wykorzystując elektrostatykę oraz ruchy powietrza, unoszą się niczym na miniaturowych latawcach. Proces ten, zwany balonowaniem, pozwala im „latać” na wysokości nawet półtora kilometra i pokonywać setki kilometrów. To kluczowe dla zasiedlania nowych terenów. Na własnych nogach żaden pająk nie zaszedłby tak daleko. Ta forma zasiedlania ma fundamentalne znaczenie dla przetrwania gatunków, które to robią. Babie lato to zjawisko nie tylko jesienne Choć babie lato kojarzymy głównie z jesienią, tak naprawdę występuje od maja do października. Jesienią staje się jednak szczególnie widoczne – poranna rosa osiadająca na niciach sprawia, że błyszczą w słońcu, a niski kąt padania światła potęguje efekt. W tym czasie cykl rozwojowy wielu gatunków dobiega końca, więc młodych pająków szukających nowych siedlisk jest wyjątkowo dużo. Aeroplankton: życie unoszące się w powietrzu Dyspersja (rozprzestrzenianie się gatunków po świecie) nie jest zarezerwowana tylko dla pająków. To uniwersalny mechanizm w przyrodzie. Rośliny rozsiewają nasiona dzięki wiatrowi, wodzie czy zwierzętom, a pająki i inne bezkręgowce korzystają z ruchów powietrza. Organizmy unoszone w atmosferze określa się mianem aeroplanktonu, analogicznie do planktonu wodnego. Stanowią one źródło pokarmu dla owadożernych ptaków, takich jak jaskółki czy jerzyki. Babie lato to ewolucyjna konieczność W dzisiejszych, trudnych dla przyrody czasach zjawisko to nabiera szczególnego znaczenia. Działania człowieka przekształciły i „pofragmentowały” krajobraz bezpowrotnie. Drogi, miasta i inne bariery skutecznie izolują populacje małych zwierząt, niezdolnych do pokonania tak dużych przeszkód. Dla dużych gatunków buduje się przejścia czy tunele, ale dla drobnych pajączków jedyną szansą pozostaje lot na nici. Dzięki temu mogą zasiedlać nowe tereny i uciec z tych, które stają się zbyt nieprzyjazne. – Z ewolucyjnego punktu widzenia, jeśli chce się przetrwać, trzeba znaleźć nowe siedlisko, nowe miejsce do życia, i je skolonizować, bo środowisko w dłuższej perspektywie stale się zmienia – podkreśla prof. Czachorowski. Balonowanie to przywilej dostępny wyłącznie dla młodych, bardzo lekkich pająków, ważących ułamki miligrama. Choć wiąże się z ryzykiem, to osobniki które dotrą do nowych terenów, zyskują ewolucyjną przewagę. Dlatego babie lato, poza walorami estetycznymi, ma ogromne znaczenie biologiczne i ekologiczne. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pająki z nową metodą polowania. Jako przynętę wykorzystują świetliki
Niektórzy je kochają, inni trzymają się na dystans – pewnym jest to, że pająki budzą wśród ludzi wielkie emocje. Chociaż niektórzy uważają, że mają nieco zbyt wiele nóg, to są pożytecznymi zwierzętami, które regulują populację np. uciążliwych owadów. Naukowcy odkryli jednak ich nową, specyficzną metodę polowania, która zmienia obraz tych wyjątkowych stworzeń.
Naukowcy z Uniwersytetu na Tajwanie zaobserwowali interesujące zachowanie nocnego pająka, który miał wabić ofiary do swojej sieci… świetlikami. Ten rzadki przykład drapieżnika wykorzystującego sygnał godowy ofiary dla własnej korzyści został opisany w czasopiśmie „Journal of Animal Ecology”. Wykwalifikowany myśliwy Tę zaawansowaną technikę polowania zaobserwowano u gatunku Psechrus clavis. Pająki najpierw chwytały świetliki, a następnie umieszczały je w swoich sieciach i tam zostawiały. Ku zaskoczeniu naukowców pająki co jakiś czas odwiedzały swoich „więźniów”, by zobaczyć, jak idzie im praca. Dodatkowo nagrania naukowców pokazały, że drapieżniki natychmiast zjadały ćmy złapane w sieć, ale pozostawiały przy życiu świetliki – przynajmniej przez jakiś czas. Światło przyciągające owady Badacze chcieli sprawdzić, czy pająki świadomie stosują tę strategię, by zwiększyć szanse na sukces polowania. W tym celu umieścili diody LED przypominające świetliki w niektórych pajęczynach, a pozostałe pozostawili jako kontrolne. Swoje badanie przeprowadzili w lesie iglastym na terenie ośrodka Xitou Nature Educational Area należącego do Uniwersytetu Tajwańskiego. Udowodniono, że sieci z diodami przyciągały nawet trzy razy więcej ofiar, niż te pozostawione bez niczego. Jednak gdy wykorzystano świetliki… ich liczba wzrosła dziesięciokrotnie. Pająki po raz kolejny udowadniają, że wiedzą, co robią. Niezwykłe zachowania pająków – Nasze badania wskazują na nieudokumentowaną wcześniej interakcję, w której bioluminescencyjne sygnały świetlików, służące komunikacji seksualnej, są wykorzystywane przez pająki – mówi dr I-Min Tso, autor badania. – To rzuca nowe światło na sposób, w jaki nocne drapieżniki potrafią sprostać wyzwaniom wabienia ofiary i zapewnia unikatowe spojrzenie na złożoność interakcji drapieżnik-ofiara – dodaje. Bohater badania, Psechrus clavis, to nocny drapieżnik, który żyje w subtropikalnych lasach Azji Wschodniej. Głównym pożywieniem pająka są świetliki z gatunku Diaphanes lamproides, jednak, jak udowadniają nowe badania, służą swoim oprawcom nie tylko jako przekąska. Źródło: phys.org Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czy w Polsce są jadowite pająki? Fakty, gatunki i porady po ukąszeniu
Jadowite pająki w Polsce? Tak, występują także u nas – choć rzadko rzucają się w oczy. Ich ukąszenia są rzadkie i zazwyczaj niegroźne, jednak niektóre gatunki faktycznie posiadają jad, który może wywołać nieprzyjemne skutki zdrowotne u człowieka. W tym artykule przybliżamy najbardziej jadowite pająki występujące w Polsce, omawiamy ich zachowania, miejsca bytowania oraz realne zagrożenia, jakie mogą stwarzać. Wiedza to najlepszy sposób na uniknięcie niepotrzebnego strachu – i pierwszy krok do zrozumienia tych niezwykle pożytecznych stworzeń.
Spis treści: Czy jadowite pająki w Polsce są realnym zagrożeniem dla człowieka? Najbardziej jadowite pająki w Polsce – przegląd gatunków Co zrobić po ukąszeniu pająka? Porady i środki ostrożności Pająki jadowite w Polsce są całkiem powszechne. Warto jednak od razu zaznaczyć, że „jadowity” nie znaczy „niebezpieczny dla człowieka”. Praktycznie wszystkie pająki mają gruczoły jadowe, które służą im do unieruchamiania zdobyczy, jednak u większości gatunków jad nie stanowi zagrożenia dla ludzi. W polskim klimacie nie spotkamy pająków o toksyczności porównywalnej do np. czarnej wdowy czy wałęsaków brazylijskich. Czy jadowite pająki w Polsce są realnym zagrożeniem dla człowieka? Z medycznego punktu widzenia, jadowite pająki występujące w Polsce nie stanowią realnego zagrożenia dla życia i zdrowia przeciętnej osoby. Choć niektóre gatunki, takie jak kolczak zbrojny czy sieciarz jaskiniowy, dysponują jadem mogącym wywołać silniejsze objawy miejscowe, przypadki poważnych reakcji są niezwykle rzadkie i zwykle przebiegają łagodnie. Ukąszenia zdarzają się sporadycznie i zazwyczaj mają miejsce w wyniku przypadkowego kontaktu, np. w ogrodzie, piwnicy lub na niekoszonej łące. Pająki nie atakują ludzi z własnej woli i preferują ucieczkę niż konfrontację. Dla większości zdrowych dorosłych objawy ukąszenia ograniczają się do: miejscowego bólu, zaczerwienienia i obrzęku, sporadycznie: bólu głowy, podwyższonej temperatury lub osłabienia. Uwaga! Zdecydowanie większą ostrożność powinny zachować osoby z alergiami na jad owadów, z obniżoną odpornością (np. osoby starsze, dzieci) oraz osoby po przebytych reakcjach anafilaktycznych. W przypadku niepokojących objawów zawsze warto skonsultować się z lekarzem, choć w praktyce hospitalizacja po ukąszeniu pająka w Polsce należy do wyjątków. Wiedza, ostrożność i unikanie paniki są najlepszymi narzędziami w kontakcie z tymi fascynującymi, choć często niesłusznie demonizowanymi stawonogami. Najbardziej jadowite pająki w Polsce – przegląd gatunków Najbardziej jadowite pająki w Polsce z naszych rodzimych gatunków prowadzą skryty tryb życia. Ich ukąszenia są rzadkie, ale warto znać potencjalnie groźne gatunki. Poniżej znajdziesz przegląd najważniejszych z nich. Sieciarz jaskiniowy To stosunkowo rzadki, ale interesujący przedstawiciel krajowej fauny. Żyje głównie w jaskiniach i wilgotnych piwnicach. Ukąszenie sieciarza jaskiniowego może być bolesne, choć nie zagraża życiu zdrowego człowieka. Jego jad zawiera neurotoksyny, które mogą wywołać miejscowy stan zapalny, ból i zaczerwienienie, rzadziej lekką gorączkę. Atakuje tylko w obronie, zwykle wskutek przypadkowego kontaktu z człowiekiem. Kolczak zbrojny To najbardziej znany jadowity pająk w Polsce. Występuje głównie w południowej części kraju, ale jego zasięg stopniowo się poszerza. Kolczak zbrojny ma charakterystyczny żółtozielony kolor i smukłą sylwetkę. Jego ukąszenie jest często porównywane do użądlenia przez osę, może powodować obrzęk, rumień i trwający kilka dni ból. U niektórych osób dochodzi do objawów ogólnych: mdłości, bólu głowy, gorączki, a w rzadkich przypadkach niedociśnienie tętnicze oraz problemy z oddychaniem. Krzyżak ogrodowy To jeden z najbardziej rozpoznawalnych pająków w Polsce – duży, z charakterystycznym białym krzyżem na odwłoku. Krzyżak ogrodowy mimo swoich rozmiarów i groźnego wyglądu jest dla człowieka praktycznie nieszkodliwy. Posiada jad, ale jego działanie jest zbyt słabe, by wywołać poważniejsze objawy. Ukąszenie jest porównywalne do ukąszenia osy, ale zwykle ogranicza się do lekkiego szczypania i swędzenia oraz reakcji skórnej. Sidlisz piwniczny Zamieszkuje najczęściej piwnice, fundamenty budynków i ciemne zakamarki domów. Ciemnobrązowy, dość niepozorny pająk. Jego jad działa miejscowo – ukąszenie może być bolesne, ale niegroźne. Sidlisz broni się tylko wtedy, gdy czuje się bezpośrednio zagrożony (np. gdy zostanie przyciśnięty). Kątnik domowy Kątniki to duże pająki, często pojawiające się jesienią w domach. Potrafią wyglądać groźnie, a ich rozpiętość odnóży może osiągać nawet 10 cm, są zatem największymi pająkami żyjącymi w Polsce. Ich jad nie jest niebezpieczny dla zdrowych osób, choć u wrażliwych może powodować ból przypominający ukłucie igłą. Kątniki są płochliwe i unikają ludzi. Tygrzyk paskowany Zdecydowanie najbardziej efektowny pająk występujący w Polsce – z wyraźnym, żółto-czarnym odwłokiem przypominającym tygrysa. Spotykany na łąkach, w wysokiej trawie i zaroślach. Choć wygląda egzotycznie, jest praktycznie niegroźny dla człowieka. Jego ukąszenie można porównać do lekkiego użądlenia – zdarza się rzadko i nie powoduje powikłań. Co zrobić po ukąszeniu pająka? Porady i środki ostrożności Choć ukąszenia jadowitych pająków w Polsce są rzadkie i zwykle niegroźne, warto wiedzieć, jak postępować w razie ich wystąpienia: Zachowaj spokój – w większości przypadków objawy są łagodne i mijają po kilku dniach. Zdezynfekuj miejsce ukąszenia – najlepiej wodą utlenioną lub spirytusem. Przyłóż zimny okład, by złagodzić ból i zmniejszyć obrzęk. Obserwuj reakcję organizmu – jeśli pojawi się gorączka, nudności lub trudności w oddychaniu, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Nie próbuj samodzielnie usuwać „jadu” – pająki nie pozostawiają żądła. Jeśli to możliwe, sfotografuj pająka, który ukąsił – pomoże to w ewentualnej identyfikacji gatunku. Uwaga! W przypadku dzieci, osób starszych i alergików warto zachować szczególną ostrożność – nawet łagodne objawy mogą wymagać konsultacji medycznej. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Kątnik domowy to nieproszony, a jednak pożądany gość w naszych domach
Kątnik domowy należy do tych pająków, które na stałe związały się ze środowiskiem synantropijnym. Mimo że może budzić strach, okazuje się całkowicie niegroźny. Mało tego, ten charakterystyczny przedstawiciel rodziny lejkowcowatych jest dla nas niezwykle pożyteczny. Jak wygląda kątnik domowy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Kątnik domowy wygląda groźnie, ale nie jest niebezpieczny Amator owadów ze skłonnością do kanibalizmu Jak się pozbyć kątnika domowego? Pająki pełnią niezwykle pożyteczną funkcję w ekosystemie. Większość, bo aż około 90% gatunków zaliczanych do tego rzędu, żywi się bezkręgowcami, przede wszystkim owadami. Są zatem niezwykle skutecznymi regulatorami populacji tych stworzeń, nie tylko w środowisku naturalnym, ale także w naszych domach. Kątnik domowy wygląda groźnie, ale nie jest niebezpieczny W Polsce występuje kilkanaście gatunków kątnika, klasyfikowanych w dwóch rodzajach – Eratigena i Tegenaria. Niektóre przystosowały się do życia w lasach, inne – na obszarach rolniczych. Za najbardziej znanego należy uznać kątnika domowego (Tegenaria domestica). Duża rozpoznawalność tego gatunku wynika z faktu, że mówimy tu o gatunku synantropijnym, czyli przystosowanym do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka. Kątnik domowy nie jest największym przedstawicielem rodziny lejkowcowatych. Nie oznacza to jednak, że przemyka niezauważony. To naprawdę spory pająk. Dojrzały osobnik osiąga do 1,5 cm długości ciała, ale z rozpostartymi odnóżami może mierzyć nawet 8 cm. Ma gruby odwłok i masywne odnóża, co dodatkowo potęguje wrażenie groźnego wyglądu. Na ciemnym karapaksie kątnika domowego widoczne są dwa podłużne pasy. Sternum zdobi jasny wzór składający się z trzech par symetrycznie rozmieszczonych kropek i przepaski środkowej. Na odnóżach widoczne jest pierścieniowanie, u niektórych osobników zredukowane do ciemnych kropek. Gdzie można spotkać kątnika domowego? Kątnik domowy jest gatunkiem kosmopolitycznym. Najprawdopodobniej wywodzi się z Europy, skąd z pomocą człowieka rozprzestrzenił się na pozostałe kontynenty. Doskonale przystosował się do życia w środowisku ludzkim. Wybiera ciemne, suche miejsca, jak piwnice, strychy, garaże i drewutnie. Sieć wije także w kwietnikach, a nawet w pomieszczeniach. Najdogodniejszym dla niego miejscem są ciemne kąty, gdzie może skryć się za meblami. Na tego sporego pająka można natknąć się przez cały rok. Najczęściej są widywane jesienią, gdy samce wychodzą z ukrycia w poszukiwaniu partnerki do kopulacji. Nieszkodliwy, z jednym „ale” Czy kątnik domowy jest jadowity? Tak, dokładnie jak wszystkie pozostałe lejkowcowate. Należy jednak podkreślić, że tylko naprawdę duży okaz jest w stanie przebić ludzką skórę. Gdy do tego dojdzie, jedyną konsekwencją nie będzie lekkie ukłucie, nieco mocniejsze od uczucia towarzyszącego ukąszeniu komara. Jad kątnika nie zagraża człowiekowi, ale zdarza się, że rana po ukąszeniu goi się przez dość długi czas. U niektórych osób rekonwalescencja trwa nawet cztery tygodnie. Na szczęście do takich przypadków dochodzi niezwykle rzadko, bo kątniki wcale nie szukają zwady z człowiekiem. Atakują wyłącznie w sytuacji zagrożenia, gdy nie mogą już podjąć żadnej innej formy obrony. Inna sprawa, mimo że często żyją tuż obok nas, zazwyczaj w ogóle nie zdajemy sobie z tego sprawy. Pająki te prowadzą nocny tryb życia. Za dnia pozostają dla nas niewidoczne. Amator owadów ze skłonnością do kanibalizmu Pająki w domu najczęściej nie są mile widzianymi gośćmi, ale kątnik domowy należy do tych gatunków, które lepiej zostawić w spokoju. Ten wytrawny myśliwy gustuje w owadach, które większość z nas określa mianem irytujących. W jego jadłospisie znajdują się muchy, muszki owocówki, komary, meszki, mszyce, mole, ćmy, pluskwy i prusaki. Kątnikom nieobcy jest kanibalizm. Zdarza się, że większe osobniki chwytają mniejszych przedstawicieli swojego gatunku. Jak kątnik domowy łapie ofiarę? Kątnik domowy nie wije typowej dla większości pająków kolistej sieci. Pajęczyna tego gatunku jest znacznie mniej regularna, wręcz „niechlujna”. Nic nie szkodzi, bo i tak wyśmienicie sprawdza się w łowach. Sieć kątnika składa się z gęstej plątaniny nici, które tworzą nieregularną płytę. To część łowna, w centrum której znajduje się wyraźny lej. Ta część jest schronieniem gospodarza, które ten błyskawicznie opuszcza, gdy tylko wyczuje najlżejsze drgania. To znak, że pajęczyny dotknęła potencjalna ofiara. Kątnik domowy natychmiast dopada zdobycz i szczękoczułkami aplikuje jej śmiertelną dawkę jadu, po czym oplata ją nicią. Taki kokon najczęściej zabiera do schronienia, gdzie w spokoju wysysa z ofiary płynne tkanki. Po takim posiłku pozostają tylko suche resztki. Jak się pozbyć kątnika domowego? Doskonale zdajemy sobie sprawę, że mimo pożytecznej funkcji pająk w domu uszczęśliwi jedynie miłośnika tych zwierząt. Cała reszta będzie próbowała się go pozbyć. To zrozumiałe, ale nie oznacza to, że kątnika należy rozgnieść kapciem lub gazetą. Lepiej po prostu złapać pająka do dowolnego pojemnika i wynieść go na zewnątrz, by poszukał sobie innego rewiru. Przy zachowaniu odrobiny ostrożności, takie spotkanie z pewnością nie skończy się nieprzyjemnie, ani dla gospodarza, ani dla nieproszonego gościa. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Głodne, ale lojalne. Tak pająki unikają kanibalizmu w rodzinie
Nie każdy pająk to bezlitosny drapieżnik. Młode lejkowce labiryntowe potrafią przez tygodnie głodować obok rodzeństwa – i wcale nie rzucają się na nie. Dlaczego? Odpowiedź zaskakuje.
Spis treści: Kiedy atakują pająki-kanibale? Tajemnice pajęczych społeczności U wielu gatunków pająków zaobserwowano kanibalistyczne skłonności. Najnowsze badania dowodzą jednak, że ich zachowania społeczne są znacznie bardziej złożone. Na przykład młode lejkowce labiryntowe (Agelena labyrinthica) mogą przez długi czas dzielić sieć z rodzeństwem, nawet gdy cierpią głód. Dopiero śmierć któregoś z nich sprawia, że staje się potencjalnym posiłkiem. A. labyrinthica to gatunek powszechnie występujący w Europie, również w Polsce. Kiedy atakują pająki-kanibale? Badacze z Uniwersytetu w Tuluzie i francuskiego CNRS postanowili sprawdzić, jak młode pająki zachowają się w sytuacji ekstremalnego głodu. W kontrolowanych warunkach laboratoryjnych umieścili je w parach lub niewielkich grupach, nie dostarczając im pożywienia. Ku zaskoczeniu naukowców, nawet po wielu dniach bez jedzenia, pajączki nie wykazywały agresji wobec siebie nawzajem. Agresja pojawiała się dopiero wtedy, gdy jedno z rodzeństwa umierało. Wówczas od razu stawało się źródłem pokarmu dla pozostałych. Jak to wytłumaczyć? Naukowcy przypuszczają, że pająki wysyłają sobie nawzajem chemiczne „sygnały życia”. Mają one działać jak hamulec przed kanibalizmem. Gdy taki sygnał znika – na przykład w wyniku śmierci – pająki przestają traktować siebie jak członków rodziny, a zaczynają jak potencjalne źródło pożywienia. W naturze lejkowce labiryntowe budują złożone pajęczyny z systemem tuneli, w których samica składa nawet 130 jaj. Młode pajączki spędzają pierwsze miesiące życia w obecności matki i rodzeństwa. Szybko jednak uczą się polować m.in. na muchy. Jeżeli matka umrze, również ona może stać się posiłkiem dla potomstwa. Tajemnice pajęczych społeczności Badania pokazały też, że pająki hodowane w grupach wykazują większą tolerancję wobec innych niż te trzymane w izolacji. Zdaniem autorów to dowód na to, że zdolność do odczytywania i reagowania na sygnały społeczne rozwija się przez kontakt z innymi osobnikami. Samotnie wychowywane pająki stają się bardziej agresywne i mniej wrażliwe na sygnały życia, co zwiększa prawdopodobieństwo kanibalizmu. Choć kanibalizm u pająków nie jest niczym niezwykłym, to przykład A. labyrinthica pokazuje, że wczesne życie społeczne tych zwierząt może być bardziej „cywilizowane”, niż przypuszczano. Ścisłe mechanizmy chemiczne odpowiedzialne za ten efekt pozostają jednak tajemnicą. Obecnie trwają badania nad identyfikacją substancji odpowiedzialnych za komunikację między pająkami. Nawet wśród gatunków uznawanych za skrajnie samotnicze, takich jak pająki, mogą występować mechanizmy chroniące przed niepotrzebną agresją. Przynajmniej tak długo, jak ofiara oddycha. Źródło: Animal Behaviour Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
To jeden z najcharakterystyczniejszych pająków. W Polsce jest rzadkością
Strojniś nadobny to pająk, którego trudno pomylić z innym gatunkiem. Ubarwienie czyni go jednym z najcharakterystyczniejszych przedstawicieli polskiej arachnofauny. W naszym kraju jest jednak gatunkiem rzadkim i nie jest łatwo wypatrzyć go w naturalnym środowisku. Jak rozpoznać strojnisia nadobnego? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Strojnisia nadobnego trudno pomylić z innym pająkiem Gatunek wybitnie ciepłolubny Zwyczaje strojnisia nadobnego Zagrożenia dla strojnisia nadobnego Strojniś nadobny może napędzić niezłego stracha. Ubarwienie tego pająka wyraźnie komunikuje, że lepiej z nim nie zadzierać. Spokojnie, ten gatunek nie jest niebezpieczny dla ludzi. Można obserwować go bez żadnych obaw i zdecydowanie warto to robić, o ile uda się go napotkać. Jak każdy skakun, strojniś ma niezwykłe zwyczaje łowieckie. Należy jednak pamiętać, że gatunek ten znajduje się pod ścisłą ochroną, więc obserwację najlepiej prowadzić z odpowiedniej odległości. Strojnisia nadobnego trudno pomylić z innym pająkiem Strojniś nadobny (Philaeus chrysops) to średniej wielkości pająk, zaliczany do skakunowatych. Należy do największych występujących w Polsce przedstawicieli swojej rodziny. Dojrzały samiec osiąga długość do dziewięciu milimetrów, a długość ciała dojrzałej samicy może dochodzić nawet do dwunastu milimetrów. Mówimy tu zatem o gatunku, który jest niemal tak duży, jak powszechnie występujący u nas krzyżak. Charakterystyczne ubarwienie strojnisia jest cechą dojrzałych samców Cechą charakterystyczną strojnisia jest jego jaskrawe, kontrastowe ubarwienie. Dorosłe samce mają ciemnobrązowy głowotułów, ceglano-czerwony odwłok z czarną, lancetowatą plamą na środku (u niektórych osobników kształt ten jest odwiedziony na biało podwójną smugą) i brązowo-pomarańczowe nogi, pokryte czerwonymi włoskami. Samice i niedojrzałe płciowo osobniki prezentują mniej imponujące ubarwienie. W ich przypadku, odwłok jest szary, nie czerwony. Na środku tej części ciała zauważyć można czarną plamę z białą obwódką, a nogi są jednokolorowe – brązowe. U obu płci, na głowotułowiu, występują charakterystyczne białe włoski, które podczas obserwowania pająków z odległości stwarzają wrażenie występowania jasnych plam. Te najczęściej są umiejscowione za parą największych oczu. Gatunek wybitnie ciepłolubny Strojniś nadobny upodobał sobie ciepły klimat. Pająki te są spotykane na cieplejszych obszarach krainy palearktycznej, od Europy Zachodniej, aż po Japonię. Najwięcej przedstawicieli tego gatunku żyje w na południu Europy w obszarze Morza Śródziemnego. W pozostałej części obszaru występowania, są raczej rzadko spotykane. Północną granicę jego zasięgu wyznacza Litwa. Występowanie strojnisia stwierdzono też w południowej części Anglii, ale była to jednorazowa obserwacja. Strojniś nadobny w Polsce W Polsce pająki te są ekstremalnie rzadkie. Ich występowanie stwierdzono na zaledwie kilku izolowanych stanowiskach. Przedstawicieli tego gatunku zaobserwowano między innymi w Sudetach Zachodnich, Pieninach, w obszarze Kotliny Sandomierskiej i na Mazowszu. Najdalej wysunięte na północ stanowisko strojnisia nadobnego przez dość długo znajdowało się na wydmach Kampinoskiego Parku Narodowego. Jakiś czas temu obecność tego pająka odnotowano jednak w Kotlinie Toruńskiej, gdzie upodobał sobie murawy napiaskowe. Środowisko życia strojnisia nadobnego Wyspowy charakter zasięgu występowania tego gatunku jest związany ze specyficznymi wymaganiami siedliskowymi, jakie mają jego przedstawiciele. Pająki Philaeus chrysops to organizmy kserofilne i litobiontyczne. Oznacza to, że upodobały sobie środowisko skalne i inne obszary ubogie w wodę, gdzie panuje niewielka wilgotność. Strojnisie najlepiej czują się na skałach, rumowiskach naturalnych murawach kserotermicznych i w ciepłych zaroślach. W Polsce ochoczo zasiedla wydmy i piaszczyste polany, rzadziej można spotkać go na murawach porośniętych niskimi krzewami. Obserwowano go także na obszarach rolniczych, a nawet na ścianach budynków. Zwyczaje strojnisia nadobnego W cieplejszych krajach strojnisie nadobne pozostają aktywne od kwietnia do sierpnia. W Polsce, ze względu na chłodniejszy klimat od występującego na południu kontynentu, czas aktywności pająków jest inny. W naszym kraju zaczynają pojawiać się na przełomie maja i czerwca i są spotykane mniej więcej do połowy września. Jak pająk radzi sobie z trudniejszymi warunkami, na które może natrafić podczas ciepłych miesięcy? Niepogodę przeczekuje w ukryciu. Strojniś nadobny chowa się pod kamieniami lub w szczelinach skalnych. Zdarza się, że przed chłodem chroni go woreczkowaty oprzęd. Uparty zalotnik W obrębie tego gatunku to samica dokonuje wyboru partnera. Samiec stara się przyciągnąć uwagę potencjalnej partnerki, wykonując skomplikowany taniec godowy, w trakcie którego wykonuje podskoki. Ma to na celu zaprezentowanie siły i zdrowia. W ramach rytuału godowego następuje też tzw. prezentacja ofiar. Zdarza się, że samce przynoszą samicy upolowane owady. Samica składa wiele drobnych jaj, najczęściej pod kamieniami i w szczelinach skalnych, zawijając je w woreczkowaty oprzęd. Młode lęgną się na początku lata. Aktywny myśliwy Strojniś nadobny nie wije sieci. Pająk ten jest aktywnie polującym łowcą. Jak każdy skakun, dopada ofiarę, wykonując długie, efektowne skoki. W polowaniu strojnisiowi pomaga dobry wzrok. Pająk potrafi wypatrzyć zdobycz ze znacznej odległości. W skład jego diety wchodzą niewielkie bezkręgowce. Zagrożenia dla strojnisia nadobnego W niektórych krajach strojniś nadobny jest rzadkim przedstawicielem arachnofauny. Do takich zalicza się między innymi nasz kraj. W „Czerwonej księdze zwierząt”, wymieniającej gatunki zagrożone, pająk ten ma status EN, co oznacza, że przypisuje się mu wysokie ryzyko wymarcia w niedalekiej przyszłości. Co zagraża strojnisiowi nadobnemu? Przede wszystkim zmiany środowiska naturalnego. Wypalanie środowisk kserotermicznych i przekształcanie ich w użytki rolnicze to czynniki, które w największej mierze ograniczają liczebność tego gatunku. Wśród innych należy wymienić między innymi zarastanie tych środowisk, co dotyczy także obszarów objętych ochroną rezerwatową, gdzie proces ten jest efektem naturalnej sukcesji. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Tajemnice sieci i pogody – pająk krzyżak z bliska
Pająk krzyżak powszechnie występuje na terenie całej Polski, jednak niewiele osób zdaje sobie sprawę z jego niebanalnych umiejętności. Ten doskonały budowniczy i samotnik był niegdyś uznawany też za nieomylnego synoptyka. W poniższym artykule znajdziesz charakterystykę wybranych gatunków oraz ciekawostki związane z tymi pajęczakami.
Spis treści: Jak wygląda pająk krzyżak? Gdzie występuje? Czy pająk krzyżak jest jadowity? Ciekawostki o krzyżakach Pająk krzyżak to zwyczajowa nazwa niektórych gatunków z rodziny krzyżakowatych (Araneidae). Należy do niej około 2 900 gatunków, a 47 z nich można spotkać w Polsce. Najpopularniejsze to krzyżak ogrodowy, krzyżak łąkowy i krzyżak dwubarwny. Jak wygląda pająk krzyżak? Wygląd pająka krzyżaka zależy od konkretnego gatunku. Ich cechą wspólną jest widoczny na odwłoku krzyż oraz wielkość osobników – samice są znacznie większe od samców. Między poszczególnymi gatunkami występują jednak zauważalne gołym okiem różnice. Krzyżak łąkowy Krzyżak łąkowy (Araneus quadratus) ma kulisty lub owalny odwłok, na którym znajdują się 4 jasne plamki. Na odwłoku jest też zazwyczaj widoczny znak krzyża. Średnica dorosłych osobników zależy od płci – samce osiągają do 8 mm, a samice do 20 mm. Warto jednak wiedzieć, że odnotowano też samice krzyżaka łąkowego o 25 mm średnicy, co stawia je na podium w rankingu największych pająków żyjących w Polsce. Na uwagę zasługuje także znaczna różnica w wadze – samce ważą około 0,1 g, a samice około 1,5 g! Krzyżak ogrodowy Pająk krzyżak ogrodowy (Araneus diadematus) jest mniejszy niż jego łąkowy krewniak. Samica ma zazwyczaj 10-18 mm długości, a samiec 6-7 mm. Ten gatunek charakteryzuje się żółto-brązowym ubarwieniem (choć występują też osobniki o ciemnobrunatnej barwie). Krzyżak ogrodowy posiada charakterystyczny biały krzyż na odwłoku. Krzyżak dwubarwny Krzyżak dwubarwny (Araneus marmoreus) jest najmniejszym z przedstawianych tu gatunków. Samica dorasta do około 15 mm długości, więc jest nieco mniejsza niż samice krzyżaków ogrodowych. Odwłoki krzyżaków dwubarwnych mają zmienne ubarwienie – od jasnożółtego przez wpadające w czerwień aż po brązy. Samice mają najczęściej odwłoki w kolorze żółtym. Gdzie występuje? Pająki krzyżaki występują na terenie całej Polski. Zarówno na wsiach, jak i w miastach, co jest niepokojącą informacją dla osób zmagających się z arachnofobią. Poszczególne gatunki krzyżaków można spotkać w lasach, na łąkach i pastwiskach, w parkach, ogrodach przydomowych, na działkach, a nawet w budynkach. Jak wskazuje sama nazwa gatunkowa, krzyżak ogrodowy bywa najczęściej widziany w ogrodach i na działkach. Jest też popularnym mieszkańcem lasów, w których można też spotkać krzyżaka łąkowego. Z kolei krzyżak dwubarwny wybiera miejsca wilgotne, takie jak podmokłe łąki, bagna, brzegi jezior i innych zbiorników wodnych czy skraje lasów. Z omawianych w tym artykule gatunków, to jego jest zdecydowanie najtrudniej spotkać. Jednak jeśli bytuje na jakimś terenie, zazwyczaj pojawia się bardzo dużo osobników tego gatunku. Czy pająk krzyżak jest jadowity? Jednym z głównych pytań, które nasuwa się większości osób w kontekście pająków, jest: „czy gryzie?”. Pająk krzyżak, jeśli poczuje się zagrożony, stawia na ucieczkę, nie na walkę. Jednak gdy znajdzie się w niebezpieczeństwie i ucieczka nie będzie wchodzić w grę, możliwe jest ugryzienie człowieka. Warto jednak wiedzieć, że zazwyczaj nie jest ono groźne i jest porównywalne do użądlenia przez osę. Do łagodzenia jego skutków wystarczy użyć żelów chłodzących dostępnych w aptece. To ważne! Ugryzienie krzyżaka może być niebezpieczne dla ludzi mających alergię na jad pająka. W takiej sytuacji należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Ciekawostki o krzyżakach Z ich niebanalnych umiejętności nie każdy zdaje sobie sprawę. Zebraliśmy więc najważniejsze ciekawostki o pająkach krzyżakach oraz ludowe przekonania związane z tym gatunkiem. Sieć niczym most Pajęczyna krzyżaka to niebywałe inżynieryjne dzieło – niczym misternie rozpięte most łączy gałęzie drzew. Jej regularna, promienista struktura, o średnicy sięgającej nawet pół metra, powstaje zwykle na wysokości ludzkiej głowy, czyli około 1,5–2 m nad ziemią, co sprawia, że sieć łatwo dostrzec podczas leśnych wędrówek czy spacerów po ogrodzie. Każda pajęczyna to wynik precyzyjnej pracy: mocne, nośne nici prowadzą do centrum konstrukcji, a gęste poprzeczki tworzą ażurową powierzchnię. Część nici pełni funkcję szlaku do poruszania się, inne są elementem systemu sygnalizacyjnego, na którym osobnik czujnie wyczekuje ofiary. Pająki krzyżaki regularnie odbudowują swoją sieć. Co ciekawe, zjadają one stare nici (np. utlenione lub zerwane), by odzyskać energię włożoną w ich budowę. Samotnicy Pająki krzyżaki prowadzą samotniczy tryb życia. Ich okres godowy rozpoczyna się pod koniec lata – w sierpniu samce delikatnie wprawiają sieć w drgania, próbując zwabić potencjalną partnerkę. Każde błędne posunięcie może jednak skończyć się tragicznie, dlatego po kopulacji samiec momentalnie ucieka, ratując swoje życie przed żarłoczną samicą. Jesienią, najczęściej we wrześniu i październiku, samica składa jaja, które starannie otacza złocistym oprzędem, po czym ginie wraz z pierwszymi zimowymi mrozami. Małe krzyżaki wykluwają się w maju, rosną do około 4 mm i przed zimą szukają schronienia pod liśćmi czy korą drzew. Młode dopiero w sierpniu następnego roku osiągają dojrzałość płciową. Feromony i wibracje Dla krzyżaka otaczająca rzeczywistość nie ma postaci obrazów, lecz jest utkana z zapachów i drgań. Do oceny sytuacji pająk korzysta z feromonów i delikatnych wibracji nici. Jest w stanie stwierdzić, czy w jego sieć wpadła ofiara, czy np. igła spadająca z drzewa. Gdy w pajęczynę zaplącze się owad, krzyżak błyskawicznie go unieruchamia, wstrzykując neurotoksyny, które rozpuszczają układ nerwowy ofiary. Potem pająk wysysa z niej płynne wnętrzności. Przepowiadanie pogody W ludowych przekazach pająk krzyżak odgrywał rolę przydomowego meteorologa – jego zachowanie miało nieomylnie zwiastować zmianę pogody. Gdy zwierzęta poruszały się ospale lub ukrywały się, przepowiadano nadciągającą słotę i szarówkę. Zgodnie z ludowym przeświadczeniem o nadejściu słonecznych dni miały świadczyć duże pajęczyny, pojawianie się krzyżaków podczas deszczu i ogólna aktywność tych pajęczaków. Z kolei tuż przed wichurą pająki rzekomo rezygnowały z budowy pełnej sieci, ograniczając się jedynie do bocznych nitek. Wczesnowiosenne nitki pajęczyn wijące się w ogrodach uznawano za zapowiedź kolejnych nocnych przymrozków. Zimowe wędrówki po ścianach domostw były za to odczytywane jako sygnał nadchodzącej odwilży.
Oto niezwykły pajęczak ze wschodu. Czy jest groźny dla ludzi?
Tarantula ukraińska to jedno z najbardziej fascynujących i zarazem tajemniczych stworzeń występujących na wschodnich terenach Europy. Choć wielu ludzi obawia się pająków i może wystraszyć się na samo ich wspomnienie, ten imponujący pajęczak zasługuje na bliższe poznanie. Czym się wyróżnia? Gdzie można go spotkać? Czy tarantula ukraińska jest groźna? W tym artykule znajdziesz odpowiedzi na te pytania oraz wiele ciekawostek na temat tego wyjątkowego gatunku pająka.
Spis treści: Jak wygląda tarantula ukraińska? Tryb życia i zwyczaje Czy tarantula ukraińska jest groźna? Tarantula ukraińska – ciekawostki Tarantula ukraińska w hodowli Tarantula ukraińska (Lycosa singoriensis) to przedstawiciel rodziny pogońcowatych (Lycosidae). Mimo że słowo „tarantula” zazwyczaj kojarzy się z niebezpiecznymi i bardzo dużymi pająkami występującymi w najbardziej egzotycznych miejscach na świecie, to tarantula ukraińska, nie jest spokrewniona z popularnymi tarantulami z rodziny Theraphosidae, znanymi z Ameryki Południowej. Nazwa „tarantula ukraińska” utrwaliła się głównie ze względu na jej rozmiary, wygląd oraz spektakularne zachowania łowieckie. Naturalnym środowiskiem życia tego gatunku są stepy południowej Ukrainy, Mołdawii oraz części południowej Rosji. Spotykana jest również w Bułgarii i na Węgrzech. W związku ze zmianami klimatycznymi i działalnością człowieka, zasięg tarantuli ukraińskiej może się stopniowo poszerzać. Choć pojawiają się doniesienia o spotkaniu tarantuli ukraińskiej w Polsce, nie ma jednoznacznych dowodów na jej stałą obecność. Jak wygląda tarantula ukraińska? Na pierwszy rzut oka tarantula ukraińska prezentuje się bardzo okazale. Jej ciało pokryte jest delikatnymi włoskami, a kolory ciała – najczęściej odcienie brązu, czerni i szarości – świetnie maskują ją w naturalnym środowisku. Charakterystyczne dla tarantuli ukraińskiej są również duże oczy – osiem rozmieszczonych symetrycznie oczu pozwala jej na doskonałe wykrywanie ruchu, szczególnie nocą. Pająk ten nie buduje klasycznej pajęczyny, lecz polega na szybkości i wzroku podczas polowania. Jak duża jest tarantula ukraińska? Tarantula ukraińska uchodzi za jednego z największych pająków Europy Środkowo-Wschodniej. Dorosłe samice osiągają długość ciała nawet do 3,5–4 cm, a z odnóżami mogą mierzyć ponad 10–12 cm. Samce są mniejsze, ale bardziej ruchliwe, szczególnie w okresie godowym. Taka wielkość czyni z niej wyjątkowo okazałego przedstawiciela europejskiej fauny. Choć nie może się równać z największymi tarantulami świata, jak np. Theraphosa blondi, to i tak budzi respekt wśród obserwatorów przyrody. Tryb życia i zwyczaje Tarantula ukraińska prowadzi nocny tryb życia. W dzień ukrywa się w specjalnie wykopanych norach w ziemi. Nory te są wykorzystywane nie tylko do odpoczynku, ale również jako punkt obserwacyjny – pajęczyna, którą wyściela wnętrze, działa jak czujnik ruchu. To doskonały łowca. Nie czeka na zdobycz w sieci, jak robi to wiele innych pająków. Zamiast tego poluje aktywnie, zbliżając się do ofiary bezszelestnie i atakując błyskawicznie. Tarantula ukraińska żywi się owadami – świerszczami, chrząszczami – a niekiedy nawet niewielkimi kręgowcami. Jest w stanie unieruchomić ofiarę znacznie większą od siebie. Co ciekawe, samice są bardzo opiekuńcze wobec młodych. Po złożeniu jaj niosą kokon przyczepiony do odwłoka, a po wykluciu się młode przez kilka dni przebywają na jej ciele, co jest rzadko spotykanym zjawiskiem u pająków. Czy tarantula ukraińska jest groźna? To pytanie zadaje sobie wiele osób – czy tarantula ukraińska jest groźna? Na szczęście nie. Choć jej wygląd może sugerować coś innego, nie stanowi ona zagrożenia dla człowieka. Jej jad nie jest toksyczny dla ludzi, a samo ukąszenie jest porównywalne z ukłuciem przez pszczołę lub osę. Jedynie u osób uczulonych na jad pająków może dojść do poważniejszej reakcji alergicznej, dlatego w razie ukąszenia zawsze warto skonsultować się z lekarzem. W normalnych warunkach tarantula ukraińska jest płochliwa i raczej unika kontaktu z człowiekiem. Atakuje wyłącznie w obronie własnej, kiedy nie ma możliwości ucieczki. Tarantula ukraińska – ciekawostki Jak każde stworzenie żyjące na ziemi również tarantula ukraińska ma swoje charakterystyczne zachowania i cechy, które sprawiają, że jest niesamowicie ciekawym pajęczakiem. Oto kilka ciekawostek na temat tego niesamowitego stworzenia nich: Tarantula ukraińska została po raz pierwszy opisana naukowo w XVIII wieku przez niemieckich zoologów. Od tamtej pory zyskała wiele potocznych nazw, m.in. „pająk stepowy” czy „wilczy pająk”. Potrafi przetrwać długie okresy suszy, zakopując się głęboko w ziemi i zapadając w stan uśpienia metabolicznego. Samce są aktywne głównie latem, kiedy wyruszają na poszukiwania partnerek. Po kopulacji często giną – albo z wycieńczenia, albo z powodu kanibalizmu ze strony samicy. Młode tarantule ukraińskie linieją kilka razy, zanim osiągną dojrzałość. Każde linienie to bardzo delikatny proces, w trakcie którego pająk jest narażony na ataki drapieżników. Tarantula ukraińska w hodowli Choć tarantula ukraińska nie jest tak popularna w hodowli jak egzotyczne tarantule z tropików, niektórzy pasjonaci decydują się na jej trzymanie w warunkach domowych. Wymaga jednak odpowiedniego terrarium z warstwą ziemi umożliwiającą kopanie, dostępem do kryjówek oraz zachowania stałej wilgotności powietrza. W hodowli zachowuje się spokojnie, ale potrafi być bardzo szybka i płochliwa. Obserwowanie jej zachowań, szczególnie podczas polowania, może być fascynującym doświadczeniem. Obecność tarantuli ukraińskiej w naszym ekosystemie świadczy o jego różnorodności i bogactwie. Warto znać i chronić te niezwykłe stworzenia – nie tylko z naukowej ciekawości, ale także z szacunku dla przyrody. Bo tarantula ukraińska to coś więcej niż tylko pająk – to symbol dzikiej natury naszych wschodnich krajobrazów.
Nasosznik trzęś często gości w naszych domach. Zyskał sławę silnie jadowitego, ale nie jest niebezpieczny
Nasosznik trzęś jest częstym gościem w naszych domostwach. Charakterystyczny niewielki pająk z cienkimi odnóżami zyskał sławę silnie jadowitego, przez co u wielu osób wzbudza uczucie lęku, a nawet przerażenia. Czy słusznie? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak wygląda nasosznik trzęś? Gdzie występuje nasosznik trzęś Czy nasosznik trzęś jest jadowity? Tryb życia nasosznika trzęsia Jak się pozbyć nasosznika trzęsia? Na polską arachnofaunę składa się ponad 800 gatunków. Większość z nich, jak choćby kolczak zbrojny, wybiera otwarte tereny, oddalone od ludzkich siedzib. Niektóre są jednak mocno związane z naszymi domostwami. Do takich należy bohater tego artykułu – nasosznik trzęś. Jak wygląda nasosznik trzęś? Nasosznik trzęś (Pholcus phalangioides) to gatunek niewielkiego pająka z rodziny nasosznikowatych. Jego charakterystyczną cechą są cienkie, długie odnóża. Osiąga długość od 7 do 10 mm. Mówimy tu zatem o największym przedstawicielu rodziny nasosznikowatych. Ciało pająka składa się z głowotułowia i smukłego, owalnego odwłoka. Charakterystyczne dla tego gatunku jest szaro-żółtawe ubarwienie, przy czym należy podkreślić, że Pholcus phalangioides jest niemal przezroczysty. Na głowotułowiu odznacza się ciemna plamka, a na odwłoku – ciemny pas. Pająk ma osiem oczu i sześć par odnóży, z czego cztery pary pełnią funkcję odnóży krocznych. Narządy kopulacyjne samców znajdują się na nogogłaszczkach. Gruczoły jadowe występują na końcu pazurów szczękoczułkowych. Gdzie występuje nasosznik trzęś Nasosznik trzęś jest pająkiem kosmopolitycznym. Przedstawiciele tego gatunku występują wszędzie tam, gdzie żyją ludzie. Można je spotkać w Europie, Azji, Afryce, Australii i na terenie obu Ameryk. W Polsce nie należy do najpospolitszych gatunków. Najliczniej występuje na południu i zachodzie kraju. Tak jak zyzuś tłuścioch, nasosznik trzęś jest gatunkiem synantropijnym. Przystosował się do życia w suchych i ciepłych miejscach. Najczęściej wybiera słabo oświetlone pomieszczenia. Doskonale czuje się w piwnicach, garażach na strychach i poddaszach. Należy jednak podkreślić, że charakterystycznego pająka z cienkimi, długimi odnóżami można spotkać także w częściej uczęszczanych pomieszczeniach. Rzadziej występuje w środowisku niezmienionym przez człowieka, np. w jaskiniach. Czy nasosznik trzęś jest jadowity? Tak jak większość pająków, nasosznik trzęś jest jadowity. Dość często można spotkać się z opiniami, że należy do najjadowitszych gatunków. Pragniemy jednak wszystkich uspokoić – dla człowieka nie jest niebezpieczny. Nasosznik trzęś to nie pająk bananowiec. Faktem jest, że pazury szczękoczułkowe dużego osobnika mogą przebić ludzką skórę. Należy jednak podkreślić, że nasosznik trzęś nie jest gatunkiem agresywnym. Jeżeli poczuje się zagrożony, zamiast ataku wybierze ucieczkę. Jeżeli jednak dojdzie do spotkania, ugryzienie przez nasosznika trzęsia wywoła tylko lekkie zaczerwienienie skóry. Tryb życia nasosznika trzęsia Przedstawiciele tego gatunku budują dużą, nieregularną sieć, najczęściej w rogach pomieszczeń. Nasosznik trzęś jest pająkiem aktywnym przez całą dobę. Cykl życiowy pająka nie podlega zmianom sezonowym. Nasoszniki rozmnażają się przez cały rok, przy czym należy podkreślić, że kojarzenie najczęściej następuje wczesną wiosną. Strategia obronna Nasosznik trzęś wykształcił ciekawą strategię obronną, której zawdzięcza swoją nazwę. Gdy na jego sieć wkroczy inny drapieżnik, pająk zaczyna wykonywać szybkie ruchy okrężne. W ten sposób wprowadza pajęczynę w wibrację, przez co staje się niemal niewidoczny. Takie ruchy trwają zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu sekund, jednak gdy niebezpieczeństwo jest poważne, nawet do kilku minut. Jeżeli napastnik nie ustępuje, nasosznik spada z sieci i ratuje się ucieczką. Czym żywi się nasosznik trzęś? Nasosznik trzęś jest typowym drapieżnikiem. W jego jadłospisie znajdują się owady, ale także inne pająki, często większe i silniejsze, a także ich jaja. Ofiarą tego gatunku często pada kątnik domowy. Gdy wejdzie w sieć nasosznika, praktycznie nie ma szans na ucieczkę. Pająk błyskawicznie dopada swoją zdobycz, traktuje ją jadem i unieruchamia w kokonie. Kiedy brakuje innej zdobyczy, w obrębie gatunku dochodzi do kanibalizmu. Strategia łowiecka Większość ofiar łapie w utkaną przez siebie pajęczynę, ale nie tylko. Jest też aktywnym łowcą, odwiedzającym sieci innych pająków. Stosuje wówczas strategię mimikry, upodabniając się do bezbronnej ofiary – zaczyna wytwarzać ruchy wibracyjne podobne do tych, które powstają, gdy zdobycz próbuje się uwolnić. Gdy zwabiony drganiami drapieżnik zaczyna się zbliżać, nasosznik unosi się na swoich długich odnóżach i zastyga w bezruchu. Gdy niczego nieświadoma ofiara znajdzie się wystarczająco blisko, pająk przypuści atak. Jak się pozbyć nasosznika trzęsia? Mimo że nasosznik trzęś nie jest niebezpieczny, większość osób widzi w nim nieproszonego gościa. To całkowicie zrozumiałe. Warto wiedzieć, że tego pająka można „wyprosić” z domu przy użyciu prostych sposobów. Przedstawiciele tego gatunku nie lubią zapachu cytryny, cynamonu i mięty. Gdy w pomieszczeniu unosi się silna woń, pająki najczęściej opuszczają je z własnej woli. Doniczka z miętą na parapecie i odrobina soku z cytryny rozprowadzona w narożnikach pokoju zwykle załatwiają sprawę. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Włochaty gigant wśród karłów”. Na Kubie odkryto nowy gatunek ptasznika
Naukowcy wytropili nowy gatunek pająka należącego do ptasznikowatych. Jest wyjątkowo mocno owłosiony. Ma również inne nietypowe cechy. Występuje tylko w jednym kubańskim parku narodowym.
Spis treści Zwierzęta z Wielkich Antyli Szybka ewolucja, wiele nowych ptaszników Co wiemy o nowym pająku? Ile znamy pająków? Dwa lata temu przekroczyliśmy granicę 50 tys. odkrytych gatunków. W kwietniu 2022 r. naukowcy wytropili pająka Guriurus minuano, który żyje na krzewach i drzewach w niektórych rejonach Ameryki Południowej. Pająk ten ma paski na brzuchu i duże czarne oczy. Pierwszego pająka z kolei uczeni opisali w 1757 roku. Jak łatwo policzyć, przez ostatnie 267 lat biolodzy znajdowali średnio 187 nowych gatunków pająków rocznie. Ile jeszcze jest przed nimi do odkrycia? Według arachnologów znajdujemy się w połowie drogi do skatalogowania wszystkich tych fascynujących stworzeń. Ich zdaniem w ciągu najbliższych 100 lat opisane zostanie kolejne 50 tys. gatunków pająków. Faktycznie, naukowcy nie próżnują. W czasopiśmie „Journal of Natural History” ogłoszono właśnie znalezienie zupełnie nowego gatunku ptasznika. Natrafili na niego David Oritz z czeskiego Uniwersytetu Masaryka i Elier Fonseca z Kubańskiego Towarzystwa Zoologicznego. Oritz i Fonseca nazwali swoją pracę dowcipnie. „Włochaty gigant wśród karłów” (ang. A hairy giant among dwarves) to początek tytułu ich artykułu naukowego. Zwierzęta z Wielkich Antyli Odkrycia dokonano na Wielkich Antylach. Cztery najważniejsze wyspy tego archipelagu to Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko. Wszystkie są górzyste i mają wilgotny, tropikalny klimat. Jednocześnie są od siebie oddzielone, i to od milionów lat. Takie warunki tworzą istną wylęgarnię nowych gatunków. Izolacja sprawia, że na faunę Wielkich Antyli składa się wiele endemicznych zwierząt, które są przystosowane do życia tylko w jednym określonym środowisku. Dotyczy to również ptaszników – a dokładniej pająków należących do rodziny ptasznikowatych (Theraphosidae). Po angielsku nazwa tej rodziny brzmi tarantula – i dlatego bywa niekiedy błędnie przekładana na polski. Do ptasznikowatych zalicza się ok. 1100 gatunków. To duże pająki, o długości ciała dochodzącej do 10 cm, a rozpiętości nóg – nawet 30 cm. Szybka ewolucja, wiele nowych ptaszników Na izolowanych wyspach pająki szybko zaczęły się różnicować. Wiele wyspecjalizowało się, zajmując wyjątkowo wąskie nisze ekologiczne. Oritz i Fonseca znaleźli swojego pająka na zachodniej Kubie, w Parku Narodowym Viñales. Rezerwat ten słynie z bioróżnorodności. Konkretnie naukowcy złapali tylko cztery pająki. Znajdowały się w odległości ok. 20 km jeden od drugiego, co wskazuje, że gatunek jest rozmieszczony rzadko. Być może również liczba należących do niego osobników ostatnio znacząco się zmniejszyła. By upewnić się, że to faktycznie nowy ptasznik, badacze zsekwencjonowali jego DNA. Następnie porównali materiał genetyczny z DNA 27 innych ptaszników. Co wiemy o nowym pająku? Ptasznik otrzymał nazwę Trichopelma grande. Genetycznie najbliżej mu do ptasznika Trichopelma laselva z Kostaryki. Ma jednak kilka unikatowych cech. Samce wyróżniają gęste i długie włosy na środkowej i dolnej części nóg. Odnóża ptasznika wyglądają jak miotełki na kurz. To typowe dla pająków mieszkających na drzewach, jednak T. grande żyje na ziemi. Brzuch tego ptasznika przecina dokładnie sześć ciemniejszych i jaśniejszych poprzecznych pasm, oddzielonych pośrodku podłużnym jasnym pasem. Z kolei grzbiet stworzenia pokryty jest grubymi kasztanowymi włoskami, a jego środek pozostaje gładki, ciemnobrązowy i bez włosów. T. grande wyróżnia również rozmiar głowy. Znacznie przewyższa ona głowy innych znanych gatunków należących do rodzaju Trichopelma. Jak napisano w oświadczeniu prasowym, nadaje to pająkowi wygląd, który „uderza obserwatora jako przerażający – albo uroczy”. Źródła: phys.org, Journal of Natural History Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Wałęsak brazylijski to jeden z najjadowitszych pająków. Jego toksyna jest zabójcza, ale może też nam pomóc
Wałęsak brazylijski, znany także jako pająk bananowy, zyskał reputację jednego z najbardziej jadowitych pająków świata. Nie bez powodu. Jego gruczoły jadowe wytwarzają niezwykle silną toksynę, która stanowi realne zagrożenie dla życia ukąszonego człowieka. Jak wygląda wałęsak brazylijski? Gdzie występuje? Na te i inne pytanie odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Czym jest wałęsak brazylijski? Jak wygląda wałęsak brazylijski? Gdzie występuje wałęsak brazylijski? Tryb życia wałęsaka brazylijskiego Jad wałęsaka brazylijskiego Pająki wzbudzają lęk nie tylko u osób cierpiących na arachnofobię. Nic dziwnego, skoro media regularnie (zwykle w okresie letnim) bombardują swoich odbiorców informacjami o „inwazji” niebezpiecznych pajęczaków. Zwyczajowo najmocniej obrywa kolczak zbrojny, ale piętnowane są także inne gatunki, jak choćby zyzuś tłuścioch. Większość tych doniesień jest mocno przesadzona. Żaden z występujących w Polsce pająków nie dysponuje na tyle silnym jadem, by mógł stanowić zagrożenie dla człowieka. Nie można jednak nie wspomnieć, że na świecie żyje wiele gatunków, których lepiej unikać. Jednym z nich jest wałęsak brazylijski, należący do najbardziej jadowitych pająków świata. Czym jest wałęsak brazylijski? Na wstępie wypada wyjaśnić, że nazwa „wałęsak brazylijski” (Phoneutria) nie odnosi się do jednego gatunku, a do rodzaju w obrębie którego rozpoznano osiem gatunków: Phoneutria bahiensis, Phoneutria boliviensis, Phoneutria eickstedtae, Phoneutria fera, Phoneutria keyserlingi, Phoneutria keyserlingi, Phoneutria pertyi, Phoneutria reidyi, Phoneutria depilata. Wszystkie zaliczane są do rodziny Ctenidae. Poza cechami morfologicznymi, łączy je także usposobienie. Osobniki z tego rodzaju należą do najagresywniejszych przedstawicieli królestwa pajęczaków. Jak wygląda wałęsak brazylijski? Pająki zaliczane do rodzaju wałęsak brazylijski osiągają od 17 do 50 mm długości ciała, a rozpiętość ich odnóży sięga 150 mm. Dymorfizm płciowy jest wyraźnie zarysowany (samice są większe od samców). Inaczej niż u pozostałych przedstawicieli rodziny Ctenidae, u wałęsaków brazylijskich występują charakterystyczne kępki włosów (scopulae) na przednio-bocznej powierzchni goleni i stóp nogogłaszczków. Karapaks (brązowy, z czarnymi liniami na krawędziach i czarnym rowkiem tułowiowym) wałęsaka brazylijskiego jest owalny, zaokrąglony w przedniej części i ścięty w tylnej. Z kolei sternum jest ścięte z przodu i szpiczaste z tyłu. Ubarwienie odwłoka w części wierzchniej jest jasnobrązowe, z odznaczającymi się jasnymi kropkami, tworzącymi dwa podłużne rzędy. Zależnie od gatunku, w części spodniej pająk jest czarny, ciemnobrązowy lub żółtawy. Na tym obszarze odznaczają się białe kropki, białe lub czarno-żółte pasy. Odnóża są brązowe. Gdzie występuje wałęsak brazylijski? Wałęsak brazylijski jest gatunkiem neotropikalnym. Zasięg występowania tych pająków obejmuje obszar od Kostaryki, przez Kolumbię, Wenezuelę, Ekwador, Gujanę, Boliwię, Peru, Brazylię i Paragwaj, aż po północną część Argentyny. Jako gatunki zawleczone, występują w Urugwaju i Chile. Zdarza się, że wałęsak brazylijski w bananach trafia do Ameryki Północnej i Europy. Pająki są przypadkowo przewożone wraz z transportem owoców. Należy jednak podkreślić, że do takich sytuacji nie dochodzi zbyt często. Większość doniesień o niebezpiecznych pająkach w skrzyniach z bananami dotyczy całkowicie nieszkodliwych przedstawicieli rodzaju Cupiennius, błędnie identyfikowanych z rodzajem Phoneutria. Tryb życia wałęsaka brazylijskiego Już sama nazwa gatunkowa wskazuje na naturę tego pająka. Wałęsak brazylijski nie przędzie sieci. Zamiast tego wędruje po drzewach i krzewach. Największą aktywność wykazuje nocą. W ciągu dnia kryje się w skalnych szczelinach, zagłębieniach kory, pod kamieniami lub kłodami albo w gniazdach termitów. Gdy zapada zmierzch, rusza na łowy. Dla przedstawicieli rodzaju Phoneutria charakterystyczna jest postawa obronna. Gdy pająk czuje się zagrożony, staje na tylnych odnóżach i zaczyna kołysać się z boku na bok. Dla agresora jest to sygnał, że za chwilę nastąpi atak. Czym żywi się wałęsak brazylijski? Wałęsak brazylijski jest niezwykle sprawnym myśliwym. Swoje ofiary dopada z zaskoczenia, gdy nieostrożnie znajdą się w jego zasięgu lub poluje na nie aktywnie. Żywi się głównie bezkręgowcami, ale w jego jadłospisie pojawiają się także niewielkie kręgowce. Ofiarami wałęsaka brazylijskiego padają przede wszystkim owady z rodziny szarańczowatych, takie jak konik polny i świerszcz. Poluje także na chrząszcze, ćmy, motyle i muchy. Potrafi uśmiercić i pożywić się niewielką jaszczurką lub wężem, a nawet myszą. Jad wałęsaka brazylijskiego Śmiercionośną bronią wałęsaka brazylijskiego jest silny jad. To właśnie tej substancji zwierzę zawdzięcza swoją naukową nazwę – Phoneutria, czyli „morderczyni”. Mimo że wałęsak brazylijski zyskał reputację jednego z najjadowitszych pająków świata, to należy podkreślić, że nie każdy przedstawiciel tego rodzaju stanowi śmiertelne zagrożenie dla człowieka. Wśród najniebezpieczniejszych gatunków wymieniana jest Phoneutria nigriventer, czyli „morderczyni o czarnym brzuchu”. Jad wałęsaka brazylijskiego jest mieszaniną wolnych aminokwasów, serotoniny, histaminy i peptydów. Większość toksyn wyizolowanych z tej substancji oddziałuje na kanały jonowe – potasowe, sodowe i wapniowe. Objawy po ukąszeniu Ofiara ukąszenia odczuwa szereg groźnych dolegliwości, wśród których należy wymienić objawy takie jak: silny ból, potliwość, ślinotok, pobudzenie, arytmia, porażenie nerwowe. Gdy ofiarą ataku pająka jest mężczyzna, ukąszenie wywołuje nietypowy symptom – długotrwały, bolesny wzwód prącia, całkowicie niezwiązany z pobudzeniem seksualnym. Odpowiada za to zawarta w jadzie toksyna Tx2-6, która podwyższa stężenie tlenku azotu w organizmie. Związek ten warunkuje utrzymanie ciśnienia wewnątrznaczyniowego. Można więc powiedzieć, że jad wałęsaka brazylijskiego ma właściwości zbliżone do tych, które wykazują zawierające sildenafil leki na zaburzenia erekcji. Czy ukąszenie wałęsaka brazylijskiego może zagrażać życiu? Otóż tak. Jeżeli osoba ukąszona nie otrzyma pomocy, może nastąpić śmierć. Trzeba jednak podkreślić, że nie zdarza się to zbyt często. Wałęsaki brazylijskie zazwyczaj nie aplikują jadu w objętości, która byłaby zabójcza dla dorosłego, zdrowego człowieka. Zastosowanie w medycynie Koktajl toksyn, który w swoich gruczołach jadowych wytwarza wałęsak brazylijski, ma wysoki potencjał śmiercionośny. Należy jednak podkreślić, że zawarte w jadzie substancje mogą też przyczynić się do rozwoju medycyny. Już od jakiegoś czasu trwają badania nad możliwością produkcji leków nowej generacji, bazujących na substancjach zawartych w tej mieszaninie. Naukowcy pochylają się przede wszystkim nad toksyną Tx2-6. Testy przeprowadzone na zwierzętach laboratoryjnych wykazały, że na skutek działania tej substancji w ich tkankach nastąpił wyraźny wzrost stężenia tlenku azotu. Niewykluczone, że w przyszłości toksyna pomoże w leczeniu zaburzeń wzwodu. Badania dotyczą też możliwości wykorzystania jadu pająka w leczeniu bólu. Jedna z wyizolowanych toksyn, PhTx3, blokuje kanały wapniowe, obniża uwalnianie glutaminianu i zwrotny wychwyt wapnia i glutaminianu. Mechanizm powstawania bólu jest związany z pobudzeniem przez mediatory zapalne nocyceptorów w obszarze zakończeń włókien nerwowych, w następstwie czego następuje uwolnienie glutaminianu. Przekaźnik łączy się z receptorami NMDA i AMPA, a to z kolei prowadzi do zwiększenia napływu wapnia do komórek, co w konsekwencji skutkuje świadomym odczuwaniem bólu. W związku z właściwościami toksyny, istnieje możliwość zastosowania jej w celu zablokowania nadmiernego uwalniania glutaminianu w stanach patologicznych. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Arachnofobia może objawiać się bardzo gwałtownie. Jednak lęk przed pająkami ma pewne podstawy
Niektórzy boją się pająków tak, że mdleją na ich widok lub cierpią na bezsenność. Arachnofobia poddaje się jednak leczeniu.
W tym artykule: Czym jest arachnofobia? Jakie są objawy arachnofobii? Terapia arachnofobii Arachnofobia a bajki dla dzieci 10 najdziwniejszych fobii Lęki i fobie u dorosłych mogą mieć źródło w dzieciństwie. Dość często spotykane są lęki przed pająkami (arachnofobia), wężami (ofidiofobia), małą zamkniętą przestrzenią (klaustrofobia) czy dużą otwartą przestrzenią (agorafobia). Czym jest arachnofobia? Pająki zaliczane są do zwierząt bezkręgowych. Często się ich brzydzimy i boimy. Niektórzy z nas cierpią nawet na arachnofobię, czyli lęk przed pająkami. Ma on pewne uzasadnienie. Wiele gatunków pająków wytwarza jad. Te zamieszkujące kraje tropikalne mogą być groźne dla ludzkiego zdrowia i życia. Za najgroźniejszego pająka w Polsce uchodzi sieciarz jaskiniowy. To jeden z kilku gatunków, których jad może powodować ból i opuchliznę. Jakie są objawy arachnofobii? To zaburzenie lękowe charakteryzują następujące objawy, pojawiające się w reakcji na widok pająka: Megalofobia to bardzo rzadkie zaburzenie. Jest jednak wyjątkowo uciążliwa Niektóre osoby zaczynają odczuwać irracjonalny lęk, a czasami nawet paniczny strach, gdy w zasięgu ich wzroku pojawiają się duże obiekty. Takie zaburzenie jest określane jako megalofobia. ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/megalofobia-jest-jednym-z-najrzadszych-ale-takze-jednym-z-najbardziej-uciazliwych-zaburzen-fot-getty-images-8de7e96.jpg" width="938" height="625" alt="Megalofobia jest jednym z najrzadszych, ale także jednym z najbardziej uciążliwych zaburzeń (fot. Getty Images)" title="Megalofobia jest jednym z najrzadszych, ale także jednym z najbardziej uciążliwych zaburzeń (fot. Getty Images)" /> paniczny, długo utrzymujący się strach, przyspieszone tętno, pocenie się, zawroty głowy, które mogą doprowadzić do omdlenia, dreszcze, gęsia skórka, chęć natychmiastowej ucieczki lub „zamrożenie”. Niektóre osoby z tym zaburzeniem reagują w ten sposób na samą fotografię pająka. Pewna kobieta tak była opanowana przez arachnofobię, że nie mogła spać pod namiotem. Bała się, że pojawi się pająk, a ona nie będzie pewna, w którą stronę on pójdzie. Na myśl o tym robiła się blada. Terapia arachnofobii Strach przed pająkami, czyli arachnofobię, można zmniejszyć. Osoby, które cierpią na ten rodzaj zaburzenia są prowadzane do miejsc pełnych pająków. Pacjenci stopniowo przyzwyczajają się do obecności tych zwierząt. Czasem wystarcza jedna kilkugodzinna sesja, by lęk osłabł. Niestety, mimo terapii strach często powraca. Wynika to z faktu, że odpowiedzialny za fobię ślad pamięciowy jest bardzo trwały. Zawodność czystej terapii behawioralnej może też wynikać z tego, iż kładzie się w niej nacisk przede wszystkim na usunięcie objawu. Jeśli nie rozwiąże się problemów pacjenta, tylko działa technicznie, to po usunięciu jednego objawu może pojawić się inny. Arachnofobia a bajki dla dzieci W 2022 r. australijski rząd zakazał emisji jednego z odcinków popularnej bajki animowanej „Świnka Peppa”. Chodziło konkretnie o odcinek „Pan Kościste Nóżki” („Mister Skinnylegs”). Jednym z jego bohaterów jest pająk. Z początku świnka Peppa bardzo się go boi. Z czasem jednak zaprzyjaźnia się z nim. Nadaje mu nawet sympatyczne imię Pan Kościste Nóżki. Władze Australii uznały, że taki przekaz – pająki są nieszkodliwe i miłe – jest niewskazany dla dzieci w kraju, gdzie występują najbardziej jadowite pająki na świecie. Przykładem może być atraks. Ten pająk zabił co najmniej 26 osób. 10 najdziwniejszych fobii Arachnofobia to lęk, który ma pewne racjonalne podstawy. Trudno to jednak powiedzieć o wielu innych fobiach: Fobofobia – lęk przed silnym lękiem albo rozwinięciem się dziwacznej fobii. Terapia fobofobii jest trudna, bo nie ma określonego, zewnętrznego bodźca, który by ją nasilał. To raczej stan ciągłego napięcia psychicznego. Tafefobia – lęk przed pogrzebaniem żywcem. Fobia ta trafiła do popkultury (np. książka Tima Krabbe „Złote jajko” i film „Zniknięcie” zrealizowany na jej podstawie). Hylofobia – strach przed drewnem, drzewami i lasem. Heksakosjoiheksekontaheksafobia – lęk przed liczbą 666, którą w Apokalipsie św. Jana nosi Bestia symbolizująca Antychrysta. Szóstka jest zresztą w całej Biblii symbolem niepełności i braku, które są cechami Złego. Gefyrofobia – strach przed mostami, a dokładniej przed przekraczaniem mostów. Osoby cierpiące na gefyrofobię starają się tak wybrać drogę, by ani razu nie przejść ani nie przejechać po moście. Neofobia – lęk przed nowościami. Oczywiście najczęściej zapadają na niego ludzie w wieku podeszłym. Hafefobia – strach przed dotknięciem. Osoby, które cierpią na hafefobię, nie lubią ani gdy ktoś ich dotyka, ani gdy same muszą czegoś lub kogoś dotknąć. Ablutofobia – lęk przed myciem się, a nawet zanurzeniem w wodzie. Tę fobię, jak łatwo się domyślić, częściej obserwuje się u dzieci niż u osób dorosłych. Nomofobia – polega na lęku przed utratą telefonu komórkowego lub choćby brakiem dostępu do niego. Filofobia – strach przed zakochaniem się i życiem z drugą osobą w bliskim związku. Naturalną konsekwencją nieleczonej filofobii jest całkowita samotność. Źródło: archiwum NG.
Zyzuś tłuścioch wygląda groźnie. Czy ten pająk jest niebezpieczny dla ludzi?
Zyzuś tłuścioch nosi zabawną nazwę, ale osobom, które spotkają tego pająka, może nie być do śmiechu. Każdy, kto wie jak wygląda czarna wdowa, od razu dostrzeże pewne podobieństwa do australijskiego gatunku. Czy zyzuś tłuścioch jest tak groźny, na jakiego wygląda? Czy można spotkać go w Polsce? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Co to jest zyzuś tłuścioch? Jak wygląda zyzuś tłuścioch? Czy zyzuś tłuścioch jest jadowity? Gdzie występuje zyzuś tłuścioch? Zyzuś tłuścioch, czyli „muzykalny pająk” Czym żywi się zyzuś tłuścioch? Sieć zyzusia tłuściocha Pająki cieszą się sympatią przeważnie tylko wśród miłośników tego rzędu. Nie jest to specjalnie zaskakujące. Nie są towarzyskie ani urodziwe. Przeciwnie, wyglądają groźnie i człowiek instynktownie kojarzy je z zagrożeniem. Nic więc dziwnego, że większości przypisywana jest groźnie brzmiąca nazwa. Są jednak pewne wyjątki, bo raczej nikt nie skojarzy nazwy „zyzuś tłuścioch” z potencjalnym niebezpieczeństwem. Co to jest zyzuś tłuścioch? Trzeba przyznać, że nazwa „zyzuś tłuścioch” należy do najbardziej osobliwych w polskiej nomenklaturze i w żaden sposób nie zdradza, jakie zwierzę ją nosi. Kryje się pod nią Steatoda bipunctata – pająk z rodziny omatnikowatych, znany też jako „fałszywa czarna wdowa”. Przydomek zyzusia tłuściocha wskazuje na pokrewieństwo z jednym z najbardziej jadowitych pająków Australii. To prawda, oba gatunki należą do tej samej rodziny i są do siebie dość podobne. Na tyle podobne, że nie trudno o pomyłkę. Jak wygląda zyzuś tłuścioch? Zyzuś tłuścioch to niewielki pająk. Osiąga do 8 mm długości (samice są większe od samców). Jest zatem mniejszy niż choćby kolczak zbrojny. Kulisty, pękaty odwłok jest czarno-brązowy, z jaśniejszym pasem środkowym. Na jego powierzchni widoczne są cztery ciemniejsze punkty. To tzw. apodemy, czyli punkty zaczepu mięśni odpowiedzialnych za skurcze serca. Największe pająki na świecie – gdzie występują i jak wyglądają? Jak wyglądają największe pająki na świecie? Gdzie żyją i czy rzeczywiście są tak niebezpieczne, jak sugeruje to ich wygląd? Dość krótkie odnóża, krótsze niż u większości omatnikowatych, są brązowe. Występują na nich czarne obwódki. Kądziołki przędne są jasne. Czy zyzuś tłuścioch jest jadowity? Pokrewieństwo z czarną wdową i podobieństwo do niebezpiecznego krewniaka nie oznacza, że zyzuś tłuścioch stanowi zagrożenia dla człowieka. Rodzina omatnikowatych obejmuje ponad 2350 gatunków, z czego większość nie jest niebezpieczna. Dotyczy to także zyzusia tłuściocha. Steatoda bipunctata jest pająkiem jadowitym i może ukąsić, gdy poczuje się zagrożony. Należy jednak podkreślić, że nie stanowi zagrożenia dla życia człowieka, a najczęściej także dla zdrowia. Zazwyczaj jedyną konsekwencją bliskiego spotkania z zyzusiem tłuściochem jest ból o niezbyt dużym nasileniu w miejscu zaaplikowania jadu i utrzymujący się do dwóch dni ból stawów. U niektórych osób może pojawić się opuchlizna. Bardzo rzadko pojawia się owrzodzenie. W skrajnych przypadkach może zajść konieczność amputowania ukąszonej kończyny. Czy to oznacza, że należy się bać zyzusia tłuściocha? Cóż, nie do końca. Należy zdać sobie sprawę z faktu, że wiele pospolitych pająków dysponuje zębami jadowymi, które mogą przebić ludzką skórę. A każda toksyna może wywołać niebezpieczne skutki, zwłaszcza u osób wrażliwych na działanie jej składników. Gdzie występuje zyzuś tłuścioch? Osobniki z gatunku Steatoda bipunctata występują w całej Europie. Najczęściej można je spotkać do wysokości 800 m n.p.m., choć należy wspomnieć, że w Alpach są obecne są na wysokościach do 2000 m n.p.m. Zyzuś tłuścioch to gatunek synantropijny, co oznacza, że przystosował się do życia w środowisku przekształconym przez człowieka. Pająk wije swoje sieci w domach i piwnicach. Można spotkać go pod parapetami, a także w przydomowych ogródkach. Zyzuś tłuścioch w Polsce Opisywany gatunek występuje także w Polsce. Zyzuś tłuścioch jest obecny w całym kraju. Nie jest jednak łatwo natknąć się na niego. Największą aktywność wykazuje nocą. Samce rzadko opuszczają swoje schronienie, najczęściej w okresie godowym, gdy samiec przenosi się na pajęczynę samicy. Samice są od nich nieco aktywniejsze. Zyzuś tłuścioch, czyli „muzykalny pająk” Skoro o godach mowa, jesienią, gdy u tego gatunku zaczyna się okres rozrodczy, można usłyszeć charakterystyczną „pieśń” zyzusia tłuściocha. Samce wydają dźwięki o częstotliwości 1000 Hz, przypominające ćwierkanie. Swoją charakterystyczną „pieśń” zyzuś tłuścioch generuje poprzez pocieranie przedniej krawędzi odwłoka o tylną część głowotułowia. W ten sposób stara się zwabić samicę. Czym żywi się zyzuś tłuścioch? Zyzuś tłuścioch to aktywny łowca, które swoje ofiary łapie w sieć. Żywi się małymi owadami i innymi drobnymi bezkręgowcami, ale czasami w jego pajęczynę zaplątuje się zdobycz większa od łowcy. Steatoda bipunctata radzi sobie z nią bez większego kłopotu. Gdy ofiara zawiśnie w sieci, zyzuś tłuścioch opuszcza schronienie i omotuje swą zdobycz. Następnie zadaje śmiertelne ukąszenie. Sieć zyzusia tłuściocha Tak jak pozostałe omatnikowate, zyzuś tłuścioch wije dość „niechlujne” trójwymiarowe sieci (najczęściej w kątach i zagłębieniach). Niedbały wygląd nie umniejsza jednak wartości łowieckiej tego narzędzia. Na końcach skierowanych w dół nici łownych znajduje się kleista substancja. Gdy ofiara przyklei się do niej, nić ulega oderwaniu. Zdobycz zawisa i nie jest w stanie uwolnić się. Pozostaje jej tylko czekać na łowcę, który w mgnieniu oka zjawia się na miejscu. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kolczak zbrojny to jeden z najbardziej jadowitych pająków w Polsce. Czy trzeba się go obawiać?
Kolczak zbrojny jest jednym z najbardziej jadowitych pająków, które można spotkać w naszym kraju. Staje się coraz pospolitszy i nietrudno natknąć się na niego. Wraz z nadejściem lata media zalewają swoich odbiorców ostrzeżeniami przed zagrożeniem ze strony tego gatunku. Czy kolczak zbrojny jest niebezpieczny? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Jak wygląda kolczak zbrojny? Gdzie występuje kolczak zbrojny? Kolczak zbrojny w Polsce W jakim środowisku żyje kolczak zbrojny? Tryb życia kolczaka zbrojnego Jad kolczaka zbrojnego Czy kolczak zbrojny jest niebezpieczny? Sieciarz jaskiniowy, zyzuś tłuścioch, tygrzyk paskowany czy choćby krzyżak ogrodowy – to tylko kilka przykładów żyjących w Polsce jadowitych pająków. Wiele z nich mijamy na co dzień, nie myśląc o ich zębach jadowych i toksynie, którą wytwarzają w gruczołach. Tymczasem kolczak zbrojny cieszy się wyjątkowo złą prasą, ale czy słusznie? Jak wygląda kolczak zbrojny? Cheiracanthium punctorium, czyli kolczak zbrojny, jest największym żyjącym w Polsce przedstawicielem swojego rodzaju. Samice osiągają od 10 do 15 mm długości. Samce są wyraźnie mniejsze – mierzą od 7 do 12 mm. Ubarwienie kolczaka zbrojnego Ubarwienie nie jest jednolite. Spotykane są osobniki z żółtawym lub żółtozielonym karapaksem. Niektóre kolczaki zbrojne są czerwone. Część brzuszna jest zielonkawożółta z ciemniejszymi fragmentami na obrzeżach. Takie samo ubarwienie mają odnóża. Odwłok jest brązowy na bokach i zielonkawożółty na wierzchu. Zdobią go ciemnobrązowe wzory – przepaska w części przedniej i słabiej widoczne szewrony w części tylnej. Szczękoczułki kolczaka zbrojnego Najbardziej charakterystyczną cechą tego pająka są masywne szczękoczułki, jedne z największym (a być może nawet największe) w polskiej arachnofaunie. Mają żółtawoczerwone ubarwienie z ciemniejszymi częściami odsiebnymi. U samców chelicery są rozbieżne i zazwyczaj owłosione na krawędziach wewnętrznych, Mają jeden duży ząb i kilka mniejszych na tylnej krawędzi. Gdzie występuje kolczak zbrojny? Gatunek Cheiracanthium punctorium licznie występuje na południu Europy. Można go spotkać w Hiszpanii, Portugalii, Andorze i we Włoszech. Żyje też w Mołdawii, Rumunii, Serbii, Czarnogórze, Bułgarii, Macedonii Północnej i w Rosji. Oprócz tego zadomowił się też w wielu innych krajach, takich jak: Jaki jest największy pająk w Polsce? Pretendentów do tego tytułu jest kilku, a jednego spotkacie w domu Wielu z nas nie lubi pająków – zupełnie niesłusznie. Nawet największy pająk w Polsce jest mało groźny dla człowieka. Może być natomiast dla nas pożyteczny. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jaki-jest-najwiekszy-pajak-w-polsce-pretendentow-do-tego-tytulu-jest-kilku-a-jednego-spotkacie-w-domu-fot-shutterstock-976d0e9.jpg" width="938" height="528" alt="Jaki jest największy pająk w Polsce? Pretendentów do tego tytułu jest kilku, a jednego spotkacie w domu (fot. Shutterstock)" title="Jaki jest największy pająk w Polsce? Pretendentów do tego tytułu jest kilku, a jednego spotkacie w domu (fot. Shutterstock)" /> Francja, Belgia, Niemcy, Austria, Słowenia, Estonia, Litwa, Czechy, Słowacja, Ukraina. Zasięg kolczaka zbrojnego na północy kończy się w południowej części Szwecji. Warto wspomnieć, że pająk występuje też w zachodniej i środkowej Azji. Kolczak zbrojny w Polsce Kolczak zbrojny od dawna jest też obecny w Polsce. Wynika to z postępujących zmian klimatycznych. Wraz z ociepleniem klimatu, Cheiracanthium punctorium świetnie przystosował się do życia w naszym kraju. Przez długi czas był obecny przede wszystkim w na południu polski, ale w ostatnich latach coraz częściej jest obserwowany w centrum i na północy. Powoli staje się gatunkiem pospolitym i nic nie wskazuje na to, by miało się to zmienić. W jakim środowisku żyje kolczak zbrojny? Kolczaki zbrojne najlepiej czują się na nasłonecznionych otwartych terenach, porośniętych zaroślami, krzewami i wysoką trawą. Upodobały sobie łąki, polany i obrzeża lasów. Wkradają się też do domów, ale nie jest to zwyczajowe zachowanie u przedstawicieli tego gatunku. Takie przypadki należy traktować incydentalnie. Tryb życia kolczaka zbrojnego Cheiracanthium punctorium jest aktywnym łowcą. Nie wije sieci. Z nici buduje przypominający kokon oprzęd, który służy mu za schronienie. Warto wspomnieć, że kolczaki zbrojne łączą się w pary. Samiec i samica zamieszkują to samo gniazdo. Przedstawiciele tego gatunku zyskały reputację agresywnych. Zresztą, wskazuje na to już sama nazwa gatunkowa. Rzeczywiście, samiec wykazuje dużą zawziętość w obronie gniazda, a samica atakuje, gdy przyjdzie jej bronić jaj. Jad kolczaka zbrojnego Toksyna, którą wytwarza kolczak zbrojny, składa się z enzymów proteolitycznych, między innymi z fosfatazy alkalicznej, esterazy, deoksyrybonukleazy, lipazy, hialuronidazy i rybonukleazy. W składzie molekularnym substancji zaobserwowano także występowanie toksyny polipeptydowej o unikatowych właściwościach. Związek wykazuje silne działanie owadobójcze, cytotoksyczne, a oprócz tego wywołuje uszkodzenia w obszarze błon komórkowych. Czy kolczak zbrojny jest niebezpieczny? Dość często można spotkać się ze stwierdzeniem, że agresywny i jadowity kolczak zbrojny stanowi poważne zagrożenie dla człowieka. Takie opinie nie są niczym zaskakującym. Od kilku lat trwa „medialna nagonka” na tego pająka. Chwytliwe nagłówki mają siać grozę i najwyraźniej to robią. Ale czy rzeczywiście jest się czego bać? Otóż nie do końca. Polska to nie Australia. Żaden żyjący u nas pająk nie dysponuje jadem na tyle silnym, by jego ukąszenie okazało się śmiertelne, a przynajmniej nie ma na to żadnych naukowych dowodów. Najgroźniejszy pająk na świecie może zabić dorosłego człowieka. Jego szczękoczułki przebiją nawet paznokieć Zabił co najmniej 26 osób. Można go spotkać we własnym ogrodzie i w domu. Gdzie żyje najgroźniejszy pająk na świecie? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najgrozniejszy-pajak-na-swiecie-moze-zabic-doroslego-czlowieka-jego-szczekoczulki-przebija-nawet-paznokiec-fot-auscape-universal-images-group-via-getty-images-b0168cb.jpg" width="938" height="626" alt="Najgroźniejszy pająk na świecie może zabić dorosłego człowieka. Jego szczękoczułki przebiją nawet paznokieć (fot. Auscape/Universal Images Group via Getty Images)" title="Najgroźniejszy pająk na świecie może zabić dorosłego człowieka. Jego szczękoczułki przebiją nawet paznokieć (fot. Auscape/Universal Images Group via Getty Images)" /> Ukąszenie kolczaka zbrojnego Faktem jest, że zęby jadowe kolczaka zbrojnego mogą przebić skórę człowieka. To jednak nic niezwykłego. W polskiej faunie nie brakuje pajęczaków i owadów, które są w stanie zaaplikować nam swój jad. Należy jednak podkreślić, że kolczaki zbrojne nie atakują, gdy nie są niepokojone. Nie jest tak, jak przedstawiają to niektóre publikacje. Ten niewielki pająk nie jest bezwzględnym drapieżnikiem, który zasadza się na człowieka. Nie ma w nas naturalnego wroga, więc nie ma powodu by nas atakować, o ile nie sprawimy, że poczuje się zagrożony. Objawy po ukąszeniu Po ukąszeniu natychmiast pojawia się ostry ból, silniejszy niż po użądleniu przez pszczołę. Po kilku (w niektórych przypadkach po kilkunastu) minutach osiąga maksymalne natężenie. Dolegliwości bólowe mogą utrzymywać się do kilku godzin. Również po kilku godzinach mogą wystąpić symptomy miejscowe, takie jak: zaczerwienienie, obrzęk, pieczenie, drętwienie, świąd. Objawy ogólnoustrojowe występują tylko w rzadkich przypadkach. Należą do nich: wzmożone pocenie, dreszcze, nudności, wymioty, ból głowy, gorączka, niedociśnienie tętnicze, tachykardia, problemy z oddychaniem. Jak dotąd nie odnotowano przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na jad kolczaka zbrojnego. Należy podkreślić, że wystąpienie i nasilenie objawów po ukąszeniu zależy od wielu czynników. Należy tu wskazać na wiek, stan zdrowia, indywidualne reakcje organizmu czy objętość zaaplikowanej toksyny. Osoby ukąszone przez kolczaka zbrojnego tylko w skrajnych przypadkach wymagają pomocy medycznej. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Odkryto skamieniałość larwy sprzed 520 mln lat. Zachował się jej mózg i inne organy wewnętrzne
Niezwykła skamieniałość sprzed pół miliarda lat odkrywa sekrety ewolucji życia na Ziemi. To larwa wielkości ziarenka maku. Należy do wczesnych stawonogów i jest praprzodkiem dzisiejszych owadów, pająków i krabów.
W tym artykule: Jakie organizmy żyły na Ziemi w kambrze? Czego można dowiedzieć się ze skamieniałości? Mózg sprzed pół miliona lat Jaka grupa zwierząt najliczniej występuje na Ziemi? Nie są to ssaki ani ptaki, ani żadne z kręgowców. Tylko stawonogi, bezkręgowce z chitynowym egzoszkieletem, hemolimfą zamiast krwi i ciałem podzielonym na segmenty. Stawonogami są m.in. owady i skorupiaki. Na razie naukowcy opisali ponad 1170 tys. gatunków należących do tej grupy. Jednak na pewno jest ich znacznie więcej. Stawonogi pojawiły się na Ziemi przed milionami lat. Pierwsze zwierzęta zaliczane do typu Arthopoda wyewoluowały ponad 500 mln lat temu. Trudno sobie wyobrazić, by tak stare skamieniałości pokazywały coś więcej niż ogólny plan budowy ciała dawnego organizmu. A jednak. W najnowszym numerze „Nature” naukowcy donoszą o odkryciu larwy wielkości ziarenka maku. Pochodzi sprzed 520 mln i ma dobrze zachowane organy wewnętrzne – w tym mózg. Organizm ten należy do gatunku nazwanego Youti yuanshi. Jakie organizmy żyły na Ziemi w kambrze? Około pół miliarda lat temu w historii życia na Ziemi rozpoczął się bardzo szczególny okres. Jest określany jako tzw. eksplozja kambryjska. Na świecie pojawiają się wówczas złożone organizmy, które jako pierwsze zaczynają przypominać dzisiejsze zwierzęta. Wcześniej, w okresie ediakarańskim, życie na Ziemi reprezentowały formy najprostsze – wyglądające jak gąbki albo płaskowce najczęściej nieruchome stworzenia, które żyły przytwierdzone do dna morskiego. Niekiedy składały się tylko z kilku warstw komórek. Czasami trudno rozstrzygnąć, czy ediakarańskie skamieniałości to pojedynczy osobnik, czy raczej kolonia. W kambrze, ok. 520 mln lat temu, wszystko się zmienia. Skamieniałości ze stanowisk z tego okresu – np. ze skał znanych jako łupki z Burgess – pokazują bogactwo gatunków dwubocznie symetrycznych. Z eksplozji kambryjskiej pochodzą piękne i skomplikowane skamieniałości trylobitów, czyli wymarłych stawonogów. Trylobity mają pancerze i liczne odnóża, są mobilne i szybko ewoluują, dając początek wielu dzisiejszym grupom zwierząt. Czego można dowiedzieć się ze skamieniałości? Odciski zwierząt na skałach z łupków z Burgess są wyjątkową naukową gratką. Zazwyczaj z okresu sprzed kilkuset milionów lat nie zachowuje się nic poza szkieletem. Jednak tamta kolekcja życia kambryjskiego zdradzała znacznie więcej. Badający ją paleontolodzy byli w stanie dopatrzyć się w skamieniałościach z Burgess skrzeli, przewodów pokarmowych, a nawet zwojów nerwowych. Oczywiście, elementy te zostały ściśnięte i skompresowane, co utrudniało rozróżnienie np. poszczególnych organów wewnętrznych i odtworzenie anatomii wczesnych stawonogów. I dlatego właśnie opisana w „Nature” larwa Youti yuanshi jest tak szczególna. Organizm ten – mający tylko cztery milimetry długości – zachował się w trzech wymiarach. Naukowcy przebadali go m.in. tomografem i zyskali obrazy pozwalające odtworzyć wewnętrzną budowę zwierzęcia. Mózg sprzed pół miliona lat Okazało się, że larwa Youti yuanshi miała rozwinięty układ pokarmowy oraz układ krążenia. Ale także mózg oraz skupiska nerwów sięgające odnóży oraz wyrostków czuciowych znajdujących się na ciele. „Poziom złożoności anatomicznej jest niezwykły jak na tak prehistoryczny organizm” – napisano w oświadczeniu prasowym Uniwersytetu Durham. – Kiedy marzyłem o skamieniałości, którą najbardziej chciałbym odkryć, zawsze wyobrażałem sobie larwę stawonoga – mówi dr Martin Smith, główny autor pracy. – Jednak larwy są tak małe i delikatne, że szanse na znalezienie ich skamieniałości wynoszą praktycznie zero. A przynajmniej tak myślałem! Naukowiec przyznaje, że gdy zobaczył doskonale zachowaną strukturę wewnętrzną okazu Youti yuanshi, dosłownie „szczęka mu opadła”. Przebadana larwa Youti yuanshi została odkryta w Chinach. Należy do zbiorów Uniwersytetu Yunnan. Zdaniem badaczy będzie odtąd stanowiła punkt odniesienia dla bardziej płaskich odcisków zwierząt kambryjskich (takich jak te z łupków z Burgess). Analiza jej budowy pozwoli odtworzyć kolejne etapy ewolucji, przez które musiały przejść zwierzęta ediakarańskie, by przekształcić się we wczesne stawonogi, stworzenia z mózgiem, oczami i wyodrębnionymi kończynami. Źródła: Phys.org, Nature, Natural History Museum Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Bagnik nadwodny to jeden z największych pająków w Polsce. Jego ukaszenie wywołuje objawy „kaca”
W Polsce żyje ponad 800 gatunków pająków. W większości są to niewielkie pajęczaki, które pod względem rozmiarów nie mogą równać się z najbardziej okazałymi przedstawicielami swojego rzędu. Warto jednak wiedzieć, że także u nas występują osobniki, które wzbudzają respekt i których ukąszenie może wywołać szereg nieprzyjemnych objawów. Czy bagnik nadwodny to największy pająk w Polsce? Gdzie można go spotkać? Na te i inne pytania odpowiadamy w tym artykule.
W tym artykule: Jaki jest największy pająk w Polsce? Jak wygląda bagnik nadwodny? Gdzie występuje bagnik nadwodny? Czy bagniki są jadowite? Czym żywi się bagnik nadwodny? Wielu mieszkańcom Polski pająki kojarzą się z niewielkimi i całkowicie niegroźnymi zwierzętami, które nieproszone wdzierają się do domów i mieszkań. Nic dziwnego. Gatunki występujące w Polsce nie należą do największych na świecie i nie stanowią dla nas bezpośredniego zagrożenia. Przykładem niech będzie choćby krzyżak ogrodowy, bodaj najbardziej znany przedstawiciel rodzimego królestwa pająków. Osiąga do 20 mm długości, a jego ukąszenie pozostawia najwyżej niewielki, utrzymujący się przez kilka dni obrzęk. Warto jednak wiedzieć, że w naszym kraju żyją też znacznie większe osobniki od powszechnie występującego krzyżaka. Jaki jest największy pająk w Polsce? Klasyfikacja zwierząt pod względem rozmiarów sprawia pewne trudności. Bo o ile najwyższym żyjącym ssakiem lądowym jest osiągająca do 600 cm żyrafa ugandyjska, to niższy od niej o ok. 300 cm (ale znacznie cięższy) słoń afrykański jest klasyfikowany jako największy przedstawiciel tej gromady. Biorąc pod uwagę wyłącznie długość ciała wraz z odnóżami, za największego pająka w Polsce należałoby uznać kątnika większego, osiągającego do 10 cm. Jednak uwzględniając całokształt cech morfologicznych, nie można przyznać mu tego miana. Jeżeli nie kątnik większy, to który przedstawiciel pająków jest największy w naszym kraju? Ten status może otrzymać bagnik nadwodny, czyli Dolomedes plantarius. Jak wygląda bagnik nadwodny? Bagnik nadwodny to okazały pająk z rodziny darownikowatych, blisko spokrewnionej z pogońcowatymi. U przedstawicieli tego gatunku, głowotułów wraz z odwłokiem osiąga do 22 mm długości. Rozpiętość odnóży wynosi od 7 do 8 cm. Ma brązową barwę, a jego odwłok jest pokryty jaśniejszymi (kremowymi) plamami. U niektórych osobników można zaobserwować kremowo-białe pasy wzdłuż głowotułowia, jednak są one słabiej widoczne niż u bagnika przybrzeżnego. Gdzie występuje bagnik nadwodny? Zasięg występowania gatunku Dolomedes plantarius obejmuje Eurazję. Przy czym należy podkreślić, że bagniki nadwodne są rzadkimi pająkami, a w niektórych krajach Europy Zachodniej zostały uznane za wymarłe. Upodobały sobie tereny podmokłe. Można je spotkać nad brzegami rzek i jezior, ale także na podmokłych łąkach, w lasach bagiennych, a nawet w pobliżu rowów melioracyjnych. Młode osobniki są najbardziej aktywne od wiosny do jesieni. Z kolei okres największej aktywności dorosłych pająków przypada na czerwiec i lipiec. Boisz się pająków? Spójrz na nie inaczej - potrafią być piękne i bardzo ciekawe Większość z nas widząc dużego pająka odruchowo się cofa, wzdraga, a niektórzy z nas nawet myślą o ucieczce. Respekt dla często niebezpiecznych gatunków to jedno, ale spójrzcie na nie z... Bagnik nadwodny występuje na terenie całej Polski, jednak osoba, której uda się go spotkać, może mówić o sporym szczęściu. Przedstawiciele tego gatunku są zwierzętami płochliwymi, które nie dążą do konfrontacji z człowiekiem, a ich reprezentacja liczebna jest skromna. Odradzamy jednak próby schwytania tego pająka – z dwóch powodów. Po pierwsze, dzikie zwierzęta nie powinny być niepokojone przez człowieka. Po drugie, gdy zostanie „przyparty do muru”, bagnik nadwodny może ukąsić. Czy bagniki są jadowite? Tak jak większość pająków, bagnik nadwodny jest gatunkiem jadowitym. Jego szczękoczułki przebijają skórę człowieka, więc zwierzę może wpuścić toksynę do organizmu. Ukąszenie największego pająka w Polsce nie wymaga interwencji lekarskiej. Jest jednak bolesne i wywołuje szereg nieprzyjemnych objawów, nazywanych „wędkarskim kacem”. Skąd wzięło się to osobliwe określenie? Ze względu na specyfikę swojej działalności, to właśnie wędkarze w dużym stopniu są narażeni na spotkania z tym pająkiem. Jego jad powoduje symptomy przypominające nieco skutki spożycia nadmiernej ilości alkoholu. Jakie objawy daje ukąszenie bagnika nadwodnego? U osoby ukąszonej dochodzi do zatrucia organizmu, objawiającego się silnym bólem głowy, biegunką i wymiotami. Dolegliwości ustępują samoistnie, ale należy wspomnieć, że mogą utrzymywać się nawet przez kilka dni. Należy też podkreślić, że ukąszenia bagnika nadwodnego goją się przez długi czas. Brzmi groźnie? Z całą pewnością, jednak na całe szczęście większość ukąszeń ma charakter incydentalny. Bagnik nadwodny jest pająkiem płochliwym, który ucieka, gdy tylko człowiek zbliży się do niego. Do konfrontacji najczęściej dochodzi wówczas, gdy zwierzę zostanie przygniecione dłonią lub bosą stopą. Zaatakować może też samica broniąca oprzędu (samice są nie tylko większe, ale także agresywniejsze od samców). Czym żywi się bagnik nadwodny? Jadłospis bagnika nadwodnego składa się przede wszystkim z kijanek i owadów. Trzeba jednak wspomnieć, że największy ze wszystkich żyjących w Polsce pająków może zapolować na większą zdobycz. Duże osobniki mogą złowić rybę wielkości ciernika, a nawet niewielką żabę. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jaki jest największy pająk w Polsce? Pretendentów do tego tytułu jest kilku, a jednego spotkacie w domu
Wielu z nas nie lubi pająków – zupełnie niesłusznie. Nawet największy pająk w Polsce jest mało groźny dla człowieka. Może być natomiast dla nas pożyteczny.
W tym artykule: Największe pająki Największy pająk w Polsce Rola pająków w ekosystemie W Polsce występuje ponad 800 gatunków pająków. Większość z nich ma niewielkie rozmiary. Są jednak wyjątki. Ile mierzy największy pająk w Polsce? Największe pająki Odpowiedź na to pytanie wcale nie jest prosta. Zależy ona od tego, czy bierzemy pod uwagę długość ciała pająka – czyli głowotułowia i odwłoka – czy wliczamy w to także rozpiętość jego odnóży. Podobnie zresztą wygląda to w przypadku największych bezkręgowców. Największy stawonóg świata – japoński krab pacyficzny (Macrocheira kaempferi) – ma głowotułów o długości do 40 cm. Rozpiętość jego odnóży to jednak aż 3 metry! Dla porównania, największy owad w Polsce to zmierzchnica trupia główka (Acherontia atropos). Długość jej ciała sięga nawet 12 cm. W okresie karbonu żyły pajęczaki z rodziny Megaranea, które rozmiarami przypominały sporego psa. Rozstaw ich nóg sięgał pół metra! Dziś największe bezkręgowce występują w rejonach tropikalnych. Dotyczy to także największych pająków. Całkowita długość południowoamerykańskiego ptasznika goliata (Theraphosa blondi) może przekraczać 30 cm. Na tym tle nasze rodzime pajęczaki wypadają dość skromnie. Największy pająk w Polsce Jaki jest największy pająk w Polsce? O to miano mogą się ubiegać trzy gatunki. Krzyżak Często spotykany w ogrodach i na łąkach krzyżak łąkowy (Araneus quadratus) ma ciało o długości sięgającej 2,5 cm w przypadku samic. Może ważyć nawet 2,5 g. To rekordowe wartości. Krzyżaki mają jednak stosunkowo krótkie odnóża. Dlatego inne pająki wydają się nam większe. Krzyżaki znane są z tego, że budują charakterystyczne koliste pajęczyny. Te konstrukcje to prawdziwe majstersztyki zwierzęcej inżynierii. Bagnik Bagnik przybrzeżny (Dolomedes fimbriatus) często jest uznawany za największego pająka w Polsce. Może osiągać 2,2 cm długości ciała i 7 cm wraz z odnóżami. To brązowy lub czarny pajęczak z białymi lub kremowymi paskami po bokach. Żyje na bagnach i moczarach oraz nad brzegami jezior. Umie nurkować i ślizgać się po powierzchni wody (utrzymuję się na niej dzięki włoskom na nogach). Żywi się innymi pająkami, owadami, a nawet kijankami, żabami i małymi rybami, które łapie na powierzchni wody. Bagnik cieszy się złą sławą z powodu swego jadu. Ponoć jego jad ma powodować silne, trwające kilka dni zatrucie organizmu. Jego objawy to ból głowy, biegunka i wymioty. Wędkarze nazywają to „wędkarskim kacem”. Jednak w rzeczywistości bagniki są bardzo płochliwe i bardzo rzadko zdarza im się ukąsić człowieka. Daleko im do najgroźniejszych pająków na świecie. Ptasznik australijski zabił co najmniej 26 osób. Pająki te mają ostre szczękoczułki zdolne przebić ludzki paznokieć. Kątnik Kątnik domowy większy (Eratigena atrica) często występuje w pobliżu ludzkich siedzib. Kryje się w piwnicach, na strychach, za meblami czy w przestrzeniach pod płytami kartonowo-gipsowymi. Tylko czasem wychodzi z tych kryjówek. Głównie po to, by znaleźć partnera do rozmnażania się. Może osiągnąć spore rozmiary: ciało do 1,8 cm, ale wraz z nogami nawet 10 centymetrów. W tej kategorii jest to zatem największy polski pająk. Kątniki – podobnie jak inne pająki – żywią się stworzeniami, które są dla nas znacznie bardziej uciążliwe: komarami, muchami, mrówkami itd. Podobno potrafią upolować nawet małą mysz. Pająki te nie przenoszą żadnych chorób. Większe osobniki mogą ukąsić człowieka, powodując niewielki ból. Zdarza się to jednak rzadko. Problemem może być natomiast długie gojenie się ran po ukąszeniu. Rola pająków w ekosystemie Osoby nie lubiące pająków mogą się zastanawiać nad sensem ich istnienia. Na podobnej zasadzie zadajemy sobie np. pytanie, po co są komary? Jednak pająki, tak jak i komary, mają swoją rolę do odegrania w przyrodzie. Powstały w drodze ewolucji co najmniej 420 mln lat temu. Pająki to najliczniejszy rząd pajęczaków. Uczeni wyróżniają ponad 51 tys. gatunków tych drapieżników (znany jest tylko jeden gatunek roślinożerny – Bagheera kiplingi). Są one są elementem sieci pokarmowych. Zjadają najczęściej drobne bezkręgowce, same zaś padają ofiarą np. ptaków. Pająki, których łączna masa na Ziemi jest szacowana na 25 milion ton zjadają co roku 400–800 milion ton innych stworzeń. Niektóre pająki są jadalne. Smażone pająki zaliczane do ptaszników to lokalny przysmak przyrządzany w Kambodży. Ptaszniki jada się też w Wenezueli, podobnie było w Meksyku, ale tam ta tradycja zanikła.
Te ciekawostki o pająkach sprawią, że zmienisz zdanie na temat tych zwierząt. Są fascynujące!
Wytrawni łowcy, specjaliści od tworzenia wytrzymałych materiałów i obiecujących leków. Ciekawostki o pająkach pokazują, jak niesamowite są te stworzenia.
W tym artykule: Ciekawostki przyrodnicze o pająkach Ciekawostki technologiczne o pająkach Przez prawie 400 mln lat ewolucji pajęczaki do perfekcji opanowały sztukę łowiecką. To urodzeni mordercy – zwykle działają w pojedynkę, a ich łupem padają najczęściej owady. Dysponują wyjątkowo bogatym zestawem trucizn i potrafią tkać misterne sieci z wyjątkowo elastycznego i sprężystego materiału, bardziej wytrzymałego niż stal, choć zbudowanego głównie z białek. Zdolności pająków do budowania mostów w powietrzu sprawiły, że wymyśliliśmy superbohaterów takich jak Spider-Man. Oto wybrane ciekawostki o pająkach. Ciekawostki przyrodnicze o pająkach Na początek garść ciekawostek ze świata biologii. Pokazują one, jak niezwykłymi bezkręgowcami są pająki. 100 mln lat temu rozbiegły się po superkontynencie. Naukowcy prześledzili pochodzenie ptaszników Samice ptaszników rzadko opuszczają swoje nory, młode pająki trzymają się blisko miejsca wyklucia, a dojrzałe samce podróżują tylko wtedy, gdy szukają partnerki. Mimo to, te włochate og... Jaki jest największy pająk świata? To ptasznik goliat. Całkowita długość jego ciała może przekraczać 30 cm. Za najgroźniejszego pająka na świecie uchodzi atraks (Atrax robustus). Pająki te mają ostre szczękoczułki zdolne przebić ludzki paznokieć. Zabiły co najmniej 26 osób. W Niemczech coraz częściej odnotowuje się obecność niebezpiecznego gatunku pająka Zoropsis spinimana, potocznie nazywanego Nosferatu. Być może dotrze on także do Polski. Pająki mogą upolować znacznie większą od siebie zdobycz. Fałszywa czarna wdowa potrafi obezwładnić ryjówkę. Z kolei Latrodectus hasselti poluje na znacznie większe od siebie węże. Wciąż odkrywane są nowe gatunki pająków. Jeden z nich nazwano na cześć muzyka rockowego Lou Reeda i aktora Joaquina Phoenixa. Z kolei nowy gatunek pająka z Miami okazał się zagrożony wyginięciem. Grzyby pasożytnicze są realnym zagrożeniem również dla pająków. Tropikalny pająk Trechalea extensa może chować się pod wodą nawet przez 30 minut. Pająki wykorzystują pole elektryczne, żeby latać. Delikatne niteczki pajęczych sieci szybują w powietrzu wraz z przyczepionymi do nich maleńkimi stawonogami. Ciekawostki technologiczne o pająkach Badania nad budową i fizjologią pająków pozwoliły naukowcom na dokonanie znacznych postępów w medycynie, inżynierii kosmicznej, rolnictwie oraz inżynierii materiałowej. Poniżej przedstawiamy przykłady. Lek przeciwbólowy Pająki tkające sieci w kształcie lejka, zamieszkujące Amerykę Północną i Australię, to jedne z najbardziej niebezpiecznych zwierząt na Ziemi. Jednak ich jad może zostać wykorzystany z pożytkiem dla ludzi. Xiao Zhang z kalifornijskiego Del E. Webb Center for Neuroscience and Aging Research odkrył w nim substancję, która blokuje kanały wapniowe w błonach komórek odpowiedzialnych za odczuwanie bólu, nadciśnienie tętnicze i padaczkę. Według uczonego pajęcza toksyna może posłużyć do opracowania nowych, skuteczniejszych środków przeciwbólowych i uspokajających. Wytrzymałe tworzywo Prof. Craig Vierra, biolog z University of the Pacific w Kalifornii od ponad 10 lat prowadzi badania nad strukturą pajęczyny wytwarzanej przez Latrodectus hesperus. To krewna czarnej wdowy zamieszkująca zachodnie tereny Ameryki Północnej. Nici tkane przez tego pająka charakteryzują się niezwykłą wytrzymałością i elastycznością. Badania wykazały, że pajęczy jedwab ma bardzo złożoną strukturę. Prof. Vierra odkrył, że gruczoły przędne L. hesperus wytwarzają białka, które łączą się ze sobą i tworzą tkaninę zbudowaną z aż siedmiu różnych rodzajów włókien. Taka pajęczyna jest pięć razy mocniejsza od stali (gdy porównujemy równe wagowo ilości obu materiałów). Lek na zaburzenia erekcji Gdy wałęsak brazylijski (Phoneutria nigriventer) – zwany też bananowym pająkiem, ponieważ lubi kryć się na bananowcach – ukąsi mężczyznę, jest to nie tylko bolesne. Efektem ubocznym jest bowiem trwająca nawet kilka godzin erekcja. Jak dowiodła dr Kenia Nuñes i jej współpracownicy z The Medical College of Georgia, to zasługa toksyny o nazwie PnTx2-6, znajdującej się w jadzie wałęsaka. Zwiększa ona poziom tlenku azotu oraz powoduje wzmożony napływ krwi do ciał jamistych prącia. W artykule opublikowanym w czasopiśmie „Sexual Medicine” dr Nuñes nie wyklucza, że PnTx2-6 w przyszłości zastąpi znane dziś leki na zaburzenia erekcji. Roboty kosmiczne Japońska Agencja Badań Kosmicznych (JAXA) wystrzeliła w kosmos satelitę Furoshiki, który miał przetestować roboty służące do budowania złożonych struktur w przestrzeni pozaziemskiej. Maszyny kształtem przypominały pająki. Ich celem było zawieszenie na „pajęczynie” gigantycznych paneli baterii słonecznych. Krawędzie konstrukcji miały być podtrzymywane przez małe satelity, wystrzelone wcześniej przez satelitę. Japoński eksperyment okazał się sukcesem. Z kolei inżynierowie NASA z Lyndon B. Johnson Space Center stworzyli Spidernauta. Czyli podobnego do pająka ośmionożnego robota, którego głównym zadaniem jest konserwacja oraz naprawa pojazdów i urządzeń znajdujących się w przestrzeni kosmicznej. Materiały odblaskowe Samice azjatyckiego pająka Cosmophasis umbratica do zwabienia partnera wykorzystują swój ukryty blask. Czyli zdobienia na ciele, które świecą piękną zielenią w ultrafiolecie. Samce zaś są okryte powłoką, która odbija ten zakres fal świetlnych. Pająki widzą szersze spektrum niż my – od podczerwieni do UV. Dr Li Daiqin z Uniwersytetu w Singapurze wykorzystał badania nad C. umbratica do opracowania nowatorskich nanomateriałów, które blokują ultrafiolet. W przyszłości mają one znaleźć zastosowanie w produkcji kremów z filtrem i okularów przeciwsłonecznych. Awantura w rodzinie: te pająki są bratobójcze Między pająkami może dochodzić do bratobójczych walk. Na południu Stanów Zjednoczonych populacja czarnych wdów zmniejsza się, ponieważ pająki te są tropione i zabijane przez bliskich ku... Ekologiczny klej Nowa generacja biokleju – to cel badań dr. Omera Choresha i jego zespołu z University of Wyoming. Podczas badań nad Nephila clavipes – pająkiem z rodziny prządkowatych, ze względu na swoje piękne ubarwienie zwanego także „golden silk orb-weaver” – odkryli glikoproteiny, czyli cząsteczki złożone z białka połączonego z jednym lub wieloma węglowodanami. To właśnie one zmieniają pajęczynę w śmiertelnie niebezpieczną, kleistą pułapkę. Naukowcy próbują wyselekcjonować geny odpowiedzialne za syntezę pajęczyny tego pająka i wszczepić je do komórek bakterii. Tak zmodyfikowane mikroby mogłyby produkować mocne, wytrzymałe i ekologiczne kleje na skalę przemysłową. Materiał do regeneracji nerwów Z białek pochodzących z nici pajęczej brytyjscy naukowcy stworzyli Spidrex – materiał, który może posłużyć jako rusztowanie przy odbudowie uszkodzonych nerwów. Prof. John Priestley, naukowiec i założyciel firmy Neurotex chce w ten sposób przywracać u ludzi sprawne działanie obwodowego układu nerwowego. A także leczyć urazy rdzenia kręgowego, które są jedną z najczęstszych przyczyną porażeń. Spidrex może być również wykorzystywany przy uszkodzeniach więzadeł i chrząstek stawowych kolan, czyli dolegliwości, na które cierpimy z powodu starzenia się, otyłości czy urazów. Środki owadobójcze Nikt nie dorówna pajęczakom w kwestii zabijania owadów. Prof. Glenn King, biochemik z University of Connecticut odkrył w jadzie australijskiego pająka Hadronyche versuta neurotoksynę, która zatyka kanały wapniowe w komórkach nerwowych jego ofiar. Substancja ta jest nieszkodliwa dla ludzi, więc może być wykorzystana do produkcji bezpiecznych środków owadobójczych, np. przeciwko przenoszącym malarię i żółtą febrę komarom. Jest to o tyle ważne, że w ostatnich latach owady te uodporniły się na większość dostępnych na rynku preparatów. Źródło: archiwum NG.
Najgroźniejszy pająk na świecie może zabić dorosłego człowieka. Jego szczękoczułki przebiją nawet paznokieć
Zabił co najmniej 26 osób. Można go spotkać we własnym ogrodzie i w domu. Gdzie żyje najgroźniejszy pająk na świecie?
W tym artykule: Najgroźniejszy pająk na świecie Najgroźniejszy pająk w Polsce Ukąszenie pająka – co zrobić? Największy pająk na świecie Pająki to zwierzęta bezkręgowe, które budzą mieszane odczucia. Trochę się ich brzydzimy i boimy. Niektórzy z nas cierpią nawet na arachnofobię, czyli lęk przed pająkami. Z drugiej strony, podziwiamy ich umiejętności – stąd wzięła się choćby postać Spider-Mana. Jesteśmy im też wdzięczni za to, że zjadają uciążliwe dla nas muchy i komary. Są jednak gatunki, które budzą uzasadniony lęk. To najbardziej jadowite pająki na świecie. Poniżej opisujemy kilka z nich. Najgroźniejszy pająk na świecie O miano najgroźniejszego pająka świata rywalizuje kilka gatunków. Wiele takich stworzeń zamieszkuje Australię. Tamtejsze władze traktują zagrożenie poważnie i dbają o edukację mieszkańców. Pająki wykorzystują pole elektryczne, żeby latać. To nie żart! Naukowcy właśnie odkryli, jak to robią Babie lato to delikatne niteczki pajęczych sieci szybujące w powietrzu wraz z przyczepionymi do nich maleńkimi stawonogami. Co sprawia, że pająki unoszą się na ogromne odległości? Najnowsz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pajaki-wykorzystuja-pole-elektryczne-zeby-latac-to-nie-zart-naukowcy-wlasnie-odkryli-jak-to-robia-fot-little-grove-farms-wikimedia-commons-cc-by-3-0-eb33af9.jpeg" width="938" height="528" alt="Pająki wykorzystują pole elektryczne, żeby latać. To nie żart! Naukowcy właśnie odkryli, jak to robią (fot. Little Grove Farms, Wikimedia Commons, CC-BY-3.0)" title="Pająki wykorzystują pole elektryczne, żeby latać. To nie żart! Naukowcy właśnie odkryli, jak to robią (fot. Little Grove Farms, Wikimedia Commons, CC-BY-3.0)" /> Czasem prowadzi to do dziwnych zdarzeń. W 2022 r. australijski rząd zakazał emisji jednego z odcinków popularnej bajki „Świnka Peppa”. Chodziło o odcinek „Pan Kościste Nóżki” („Mister Skinnylegs”). Jednym z jego bohaterów jest sympatyczny pająk. Z początku Peppa strasznie się go boi. Z czasem jednak zaprzyjaźnia się z nim i nadaje mu imię Pan Kościste Nóżki. Władze Australii uznały, że taki przekaz – pająki są nieszkodliwe i miłe – jest niewskazany dla dzieci. Atraks Australijskie pajęczaki faktycznie nie są tak miłe, jak Pan Kościste Nóżki. Sydney zostało wybudowane w samym sercu terytorium pająków uważanych za najbardziej jadowite na świecie. Mają kilka nazw: atraks, podkopnik, ptasznik australijski. Po łacinie – Atrax robustus. Mają brunatnoczarne ubarwienie, są piękne, ale i zabójcze. Zabiły co najmniej 26 osób. Pod koniec lat 70. XX wieku odkryto antidotum na jad tych pająków. Od tej pory atraksy nie zabijają, ale nadal stanowią zagrożenie. Pająki te mają ostre szczękoczułki zdolne przebić ludzki paznokieć. Mieszkańcy Sydney nauczyli się z nimi żyć. Znają ich zwyczaje godowe i wiedzą, że od listopada do stycznia podczas wilgotnej pogody trzeba bardziej uważać. Wtedy samce atraksów mogą wychodzić ze swych tuneli, tkanych pod ziemią wśród kamieni czy drewnianych kłód. Wałęsak brazylijski Pająki te żyją w tropikalnych regionach Ameryki Środkowej i Południowej. Wałęsaki brazylijskie (Phoneutria fera) są uważane za jedne z najbardziej jadowitych pająków na świecie, zaraz po atraksach. W 2007 r. trafiły do Księgi Rekordów Guinnessa. Ich ukąszenie może powodować silny ból, paraliż, a nawet śmierć. Oficjalnie odnotowano kilka przypadków śmiertelnych. Dostępne jest antidotum na jad wałęsaków. Latrodectus hasselti Można go spotkać w całej Australii. Jest bliskim krewnym czarnej wdowy. Łatwo go rozpoznać po jaskrawoczerwonym pasku na grzbiecie. Jad tego pająka zawiera latrotoksynę. To silna neurotoksyna, która może powodować silny ból, nudności i wymioty. Ukąszenie może być groźne dla życia. Dotyczy to tylko ataków samic Latrodectus hasselti. Pająki te często osiedlają się w domach. Ukąszenia zdarzają się też w czasie ręcznego zbioru siana lub zboża. Od czasu opracowania antidotum w 1956 r. nie odnotowano przypadków śmiertelnych. Czarna wdowa Jej łacińska nazwa to Latrodectus mactans. Występuje na całym świecie, w tym w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Łatwo ją rozpoznać po charakterystycznym, błyszczącym czarnym korpusie i czerwonych plamkach w kształcie klepsydry. Pająki te lubią żyć blisko ludzi. Samica czarnej wdowy jest szczególnie niebezpieczna. Jej ukąszenie może powodować ból, nudności oraz wyjątkowo dokuczliwe skurcze mięśni, trwające nawet do 48 godzin. W rzadkich przypadkach jad czarnej wdowy może doprowadzić do paraliżu lub śmierci. Czarna wdowa stała się symbolem zabójczyni w literaturze i filmie. Taki pseudonim nosi m.in. jedna z superbohaterek Marvela, Natalia Romanova. Pustelnik brunatny Występuje w południowych i środkowych Stanach Zjednoczonych. Łatwo go rozpoznać po jasnobrązowym ciele i wyraźnych znakach w kształcie skrzypiec. Jad pustelnika brunatnego (Loxosceles reclusa) może powodować rozległą martwicę tkanek, a w niektórych przypadkach nawet śmierć. Najgroźniejszy pająk w Polsce W naszym kraju nie występują tak groźne pająki, jak w USA czy Australii. Najgorszą opinią w Polsce cieszy się sieciarz jaskiniowy (Meta menardi). To jeden z kilku gatunków polskich pająków, których jad może powodować ból i opuchliznę. Ukąszenie sieciarza jaskiniowego jest porównywalne z użądleniem przez osę. Nie jest jednak groźne dorosłego, zdrowego człowieka. Inne boleśnie gryzące pająki występujące w Polsce to: topik (Argyroneta aquatica), kolczak zbrojny (Cheiracanthium punctorium), tarantula ukraińska (Lycosa singoriensis), bagnik przybrzeżny (Dolomedes fimbriatus). Ukąszenie pająka – co zrobić? Większość ukąszeń pająków wywołuje tylko miejscowy ból, obrzęk i zaczerwienienie skóry. W takiej sytuacji wystarcza standardowe postępowanie: przemycie ukąszenia czystą wodą, dezynfekcja, zimny okład, żel na ukąszenia o działaniu przeciwuczuleniowym. Jeśli czujemy się źle, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Dotyczy to zwłaszcza osób z uczuleniami np. na jad owadów. Największy pająk na świecie Chyba każdy, kto oglądał „Władcę Pierścieni” zastanawiał się, czy możliwe byłoby istnienie pajęczycy Szeloby. Fani Tolkiena oszacowali, że miała ona ponad 1,5 metra wzrostu! Jeszcze większy mógłby być Aragog z „Harry’ego Pottera”. Niezwykłe zachowanie tropikalnego pająka. Naukowcy zaobserwowali, że może chować się pod wodą nawet przez 30 minut Zwierzęta często ukrywają się przed zagrożeniem w nietypowych miejscach. Zoolodzy zaobserwowali, jak tropikalny pająk z gatunku Trechalea extensa nurkował przez ponad pół godziny. Jak tego... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/niezwykle-zachowanie-tropikalnego-pajaka-naukowcy-zaobserwowali-ze-moze-chowac-sie-pod-woda-nawet-przez-30-minut-fot-lindsey-swierk-02b25de.jpeg" width="938" height="380" alt="Niezwykłe zachowanie tropikalnego pająka. Naukowcy zaobserwowali, że może chować się pod wodą nawet przez 30 minut (fot. Lindsey Swierk)" title="Niezwykłe zachowanie tropikalnego pająka. Naukowcy zaobserwowali, że może chować się pod wodą nawet przez 30 minut (fot. Lindsey Swierk)" /> Wyobraźnia pisarzy przerosła jednak możliwości ziemskiej przyrody. Największe znane nauce pajęczaki z rodziny Megaranea mogły rozmiarami przypominać sporego psa – rozstaw ich nóg sięgał pół metra. Stworzenia te zamieszkiwały naszą planetę w okresie karbonu, około 300 mln lat temu. I nawet gdyby udało się je przenieść we współczesne czasy, natychmiast by się udusiły. Megaranea i inne gigantyczne stawonogi – takie jak ważka Meganeura o rozpiętości skrzydeł sięgającej 75 cm i tułowiu trzycentymetrowej grubości – oddychały bowiem powietrzem zawierającym 35 proc. tlenu. Ptasznik goliat występuje w tropikalnych lasach deszczowych Brazylii, Wenezueli, Surinamu i Gujany Francuskiej. To największy pająk świata współczesnego. Młode osobniki charakteryzują się szarym ubarwieniem, dorosłe – brązowym o różnych odcieniach. Całkowita długość tego ptasznika może przekraczać 30 cm. Źródła: archiwum NG, Wirtualne Media, WSSE Chcesz poznać więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie.