Pociągiem do największego kompleksu narciarskiego świata: Francja szykuje nowe połączenie
Nie tylko francuscy narciarze ucieszą się z tego połączenia. Nocny pociąg Travelski Night Express już tej zimy połączy Paryż z legendarnymi ośrodkami narciarskimi w sercu Alp. Na jego trasie znajdzie się osiem kurortów, w tym słynne Trzy Doliny. Rezerwacje ruszają już w maju.
Spis treści Travelski Night Express – pociąg z Paryża prosto w Alpy Francja stawia na pociągi Według wielu narciarzy to Francja posiada najlepsze kurorty narciarskie w Alpach. Niezależnie od preferencji, na pewno to w tym kraju leży kilka rekordowych ośrodków – między innymi Trzy Doliny (fr. Les Trois Vallées). Leżące tam ośrodki – Val Thorens, Courchevel czy Meribel – przyprawiają każdego miłośnika białego szaleństwa o szybsze bicie serca. To największy pod względem długości tras region narciarski na świecie. Oferuje ponad 600 km tras narciarskich oraz setki wyciągów, co czyni go rajem dla miłośników sportów zimowych. Oprócz narciarstwa, Trzy Doliny znane są z luksusowych hoteli, malowniczych widoków i doskonałej infrastruktury turystycznej. A od najbliższej zimy będzie jeszcze lepiej – Francja uruchomi nocny pociąg z Paryża prosto w Trzy Doliny. Na jego trasie znajdą się też inne francuskie hity narciarskie. Travelski Night Express – pociąg z Paryża prosto w Alpy Nowy nocny pociąg połączy Paryż oraz Bourg-Saint-Maurice. Na jego trasie znajdzie się osiem popularnych kurortów narciarskich: Courchevel, La Plagne, Les Arcs, Tignes, Méribel, Val d’Isère, Val Thorens i Les Ménuires. Będzie kursować od 19 grudnia 2025 do 20 marca 2026, oferując w sumie 14 kursów w obie strony. Podróż z Paryża będzie rozpoczynać się w każdy piątek wieczorem na dworcu Gare de Lyon i potrwa około 8 godzin. W składzie znajdzie się 660 nowych kuszetek, wagon restauracyjny oraz bar. Podróżni będą mogli skorzystać z pakietów all-inclusive obejmujących przejazd, transfery, zakwaterowanie, skipassy i wypożyczenie sprzętu narciarskiego. Pociąg zatrzyma się na stacjach Moutiers, Aime i Bourg-Saint-Maurice, skąd zapewniane są dalsze transfery do kurortów we francuskich Alpach. Usługa promuje ekologiczne podróżowanie, stanowiąc alternatywę dla samochodów i samolotów. Rezerwacje będą dostępne już w tym miesiącu. Francja stawia na pociągi W ostatnich latach Francja intensywnie rozwija kolej, stawiając na szybkie, ekologiczne i wygodne połączenia. Modernizowane są linie TGV, a sieć połączeń rozszerza się o nowe trasy, również nocne. Reaktywowane są pociągi sypialne i połączenia między dużymi miastami a regionami turystycznymi. Kraj inwestuje także w regionalne linie TER i poprawę dostępności transportu publicznego. Równocześnie, w ramach polityki klimatycznej, Francja ogranicza loty krajowe tam, gdzie możliwa jest podróż koleją trwająca mniej niż 2,5 godziny. Dotyczy to np. połączeń między Paryżem a Lyonem, Bordeaux czy Nantes. Źródło: Paris Secret Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Tutaj pojeździsz na nartach najdłużej w Polsce! Zieleniec Ski Arena to miejsce wyjątkowe
Położona w polskich Sudetach stacja Zieleniec Ski Arena udowadnia, że na nartach i snowboardzie da się pojeździć nie tylko w Alpach.
Spis treści: Zieleniec Ski Arena – gdzie się znajduje? 28 km tras narciarskich w Zieleńcu Zieleniec – infrastruktura Uzdrowiska Kłodzkie Główny Szlak Sudecki Ile to kosztuje? To tutaj najdłużej w Polsce utrzymuje się śnieg, a pojeździć da się nawet wczesną wiosną. Ale nie tylko to przyciąga do ośrodka Zieleniec Ski Arena narciarzy z całej Polski i z zagranicy. Zieleniec Ski Arena – gdzie się znajduje? Zieleniec Ski Arena to miejsce szczególne. Położony w Kotlinie Kłodzkiej, w samym sercu Sudetów, jest częścią popularnego uzdrowiska Duszniki-Zdrój. To jeden z największych i najnowocześniejszych ośrodków narciarsko-snowboardowych w Polsce. Znany jest z tego, że nawet w dobie postępującego ocieplania klimatu śnieg tutaj utrzymuje się średnio aż przez 150 dni w roku. Często więc nawet gdy w centrum Dusznik o białym puchu wszyscy zdążyli już zapomnieć, tam leży on jeszcze długo. Wpływ na to ma tutejszy mikroklimat, ale też wysokość, na której rozpięty jest ten kompleks. Najwyżej położone stoki znajdują się na wysokości nawet 1015 m n.p.m., te położone najniżej – na 800 m n.p.m. A gdy śniegu jednak brakuje, do pracy ruszają liczne w Zieleńcu armatki, produkujące setki kilogramów puchu w krótkim czasie. Samochodem z Wrocławia dotrzemy tu w dwie godziny, z Dusznik-Zdroju w około 20 minut – krętą drogą przez gęsty las. Częściowo prowadzi ona wzdłuż granicy polsko-czeskiej. Już na szczycie wzniesienia zobaczyć można budynki ośrodka, a także coraz liczniejsze tu hotele i pensjonaty, z których okien roztacza się wspaniała panorama Gór Orlickich i Bystrzyckich. 28 km tras narciarskich w Zieleńcu Trasy narciarskie znajdują się po obu stronach drogi krajowej nr 389, która dzieli zarówno wieś Zieleniec, jak i ośrodek narciarski na dwie części. Co ważne, pomiędzy poruszanie się pomiędzy nimi jest możliwe bez zdejmowania nart – dzięki dwóm naśnieżanym kładkom oraz wyciągom. Znaleźć je można przy kolei linowej nr 2 (Winterpol „Piątka”), a także przy Skyway Express Nartorama (N2). Zieleniec Ski Arena oferuje 28 kilometrów tras o różnych poziomach trudności. Od łagodnych stoków, po strome i wymagające zbocza. Opadające na północną stronę stoki przez całą zimę gwarantują bardzo dobre warunki do jazdy. Nie tylko zresztą dla narciarzy i snowboardzistów, ale też saneczkarzy. Za sprawą unikatowego ukształtowania terenu udało się tu stworzyć ośrodek, który spełnia wymagania turystów o różnym poziomie sportowym. Zaawansowani znajdą tu trasy dostarczające dużej dawki adrenaliny, początkujący – ośle łączki i łagodne zbocza, doskonałe do nauki. Swoje miejsce znajdą tu również wieloosobowe rodziny. Z całej tej infrastruktury korzystać można dzięki jednemu karnetowi, który kupić można w kasach Ski Areny albo poprzez stronę internetową www.zieleniec.pl. Zieleniec chwali się 29 wyciągami, na które składa się m.in. 6 nowoczesnych wyciągów kanapowych, ale też kilka orczyków. Co ważne, korzystać z nich można niemal od rana do późnych godzin wieczornych dzięki systemowi oświetlenia tras. Warto wypatrywać promocyjnych cen karnetów na nocne jazdy. Zieleniec – infrastruktura Po obu stronach drogi nr 389 rozłożyło się zielenieckie miasteczko narciarskie, w którym znajdziemy kilka dużych parkingów (w dużej części – darmowych!), liczne hotele i pensjonaty, kawiarnie i restauracje. Coraz więcej powstaje tu też placów zabaw i innych atrakcji dla dzieci, co dobrze ilustruje politykę rozwoju Zieleńca jako kompleksu familijnego. Warto szukać promocyjnych ofert, tzw. free ski, czyli opcji noclegowych w ramach których mamy za darmo karnet narciarski. Uzdrowiska Kłodzkie Po emocjach narciarskich warto odwiedzić okoliczne miejscowości uzdrowiskowe: Duszniki-Zdrój, Polanicę-Zdrój czy Kudowę-Zdrój. W każdej z tych miejscowości znajdziemy domy zdrojowe ze źródłami leczniczych wód, a także atrakcyjną architekturę i restauracje z lokalną kuchnią. Bryluje w tym zwłaszcza położona na granicy polsko-czeskiej Kudowa. Warto poznać kulturę i historię tych miejsc. A jest co poznawać! Przykładowo dzieje Dusznik sięgają przełomu X i XI wieku, kiedy to w tym miejscu wzniesiono drewnianą warownię. Przez wieki te tereny przechodziły z rąk do rąk. Nie przypadkiem wytropimy tu silne wpływy czeskie czy niemieckie. Latem warto przyjechać w te okolice na rower. Albo na kajaki – na dzikiej rzece Orlicy, która, jako dopływ Łaby, należy do zlewiska Morza Północnego. Główny Szlak Sudecki Warto też wiedzieć, że przez Góry Orlickie i Bystrzyckie, w tym przez Zieleniec wiedzie Główny Szlak Sudecki. Rozpoczyna się w Świeradowie-Zdroju, a kończy w Prudniku. Wiedzie on przez wszystkie masywy i pasma górskie Sudetów. Jego całkowita długość to prawie 440 km. Jego przejście to poważne wyzwaniem nawet dla doświadczonych piechurów. Ile to kosztuje? Kompleks narciarski Zieleniec Ski Arena pomiędzy 20 grudnia a 9 marca czynny jest codziennie pomiędzy 9 a 20. Bilet normalny na 5 godzin jazdy – 135 zł (ulgowy 115 zł). 4 godziny jazdy po godz. 16 – 100 zł (90 zł ulgowy). Karnet trzydniowy to wydatek 410 zł (345 zł ulgowy), a karnet na sześć dowolnych dni – 860 zł (730 zł ulgowy). Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
Narty tylko dla najbogatszych? Zdaniem uczonych w 90 proc. kurortów narciarskich Europy zabraknie śniegu
W czarnym scenariuszu naturalny biały puch stanie się absolutną rzadkością w ośrodkach narciarskich w Europie. Jeśli średnia temperatura na planecie wzrośnie o 3 st. C., na nartach w ogóle nie będzie dało się pojeździć bez sztucznego śniegu.
W tym artykule: Coraz cieplej w Alpach Zagrożenie rośnie wraz z temperaturą Koszty sztucznego śniegu Tysiące metrów sześciennych wody do produkcji śniegu W Europie znajduje się ponad 2200 ośrodków narciarskich – policzyli naukowcy w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Nature Climate Change”. Miłośnicy szusowania po białym puchu mogą znaleźć dla siebie miejsca aktywnego wypoczynku na całym kontynencie: od krajów skandynawskich po Turcję. Narciarstwo cieszy się ogromną popularnością. Największą w Niemczech, gdzie w 2021 roku narty przypięło 14,6 mln ludzi (wg. portalu statista.com). Jeździć na nartach uwielbiają również Francuzi, Włosi, Brytyjczycy i Polacy (prawie 5 mln narciarzy). Procentowo, sport jest najpopularniejszy w Austrii i Lichtensteinie, gdzie narciarstwo uprawia co trzeci obywatel. Według danych sprzed kilku lat, co piąty Polak deklarował, że potrafi jeździć na nartach. Coraz cieplej w Alpach Niestety, przyszłość kurortów narciarskich na Starym Kontynencie jest uzależniona od tempa postępowania katastrofy klimatycznej. W tej chwili średnia temperatura wzrosła już o 1,2 st. C w stosunku do czasów przedindustrialnych. Jednak ten wzrost nie przebiega jednolicie na całej planecie. Ośrodek narciarski w Alpach Szwajcarskich próbuje niekonwencjonalnych metod by ratować tamtejsze lodowce Pracownicy ośrodka narciarskiego w Szwajcarii, pracowali pracowali przez całe lato, przykrywając lodowiec specjalnymi, poliestrowymi kocami, aby zablokować promienie słoneczne powodujące jego... Poszusować bardzo lubimy m.in. w Alpach. Szacuje się, że na zimowe szaleństwo wybiera się tam 40 proc. narciarzy. Jednak w Alpach klimat ociepla się znacznie szybciej niż przeciętnie. Średnia temperatura wzrosła tam już o 2 st. C, ustalono jeszcze w poprzedniej dekadzie. Przyspieszyło to topnienie lodowców, śnieg zaś spada rzadziej i zalega krócej niż wcześniej. W 2021 r. połowa stoków narciarskich w Szwajcarii musiała być sztucznie naśnieżana, żeby dawało się po nich jeździć. Zagrożenie rośnie wraz z temperaturą Według autorów najnowszych badań, na brak śnieżnego puchu są narażone wszystkie europejskie ośrodki położone poniżej 1500 m n.p.m. W przyszłości zaś będzie jeszcze gorzej, przewidują badacze. W swoim artykule piszą, że jeśli emisje gazów cieplarnianych się nie zmniejszą, aż w dziewięciu europejskich kurortach na dziesięć zabraknie naturalnego śniegu. Co gorsza, przy wzroście temperatury o 3 st. C, wszystkie zimowe ośrodki w Niemczech, Alpach austriackich i Turcji średnio co drugi rok mogą nie mieć dość naturalnego śniegu, by funkcjonować. Jeśli uda się ograniczyć wzrost średniej temperatury do 1,5 st. C – co z każdym rokiem wydaje się coraz mniej prawdopodobne – problemy ze śniegiem będzie miała aż jedna trzecia ośrodków narciarskich w Europie. Koszty sztucznego śniegu W krajach skandynawskich, we Francji, Austrii i Szwajcarii rozwiązaniem będzie sztuczne naśnieżanie. Jednak na południu kontynentu – i w kurortach niżej położonych – nawet ono stanie się problematyczne. – Wytwarzanie śniegu wymaga inwestycji i ponoszenia kosztów operacyjnych, które mogą narazić kurorty na bankructwo – powiedział agencji AFP Hughes Francois, główny autor pracy. To problem dla gospodarek wielu krajów Europy. Branża narciarska przynosi rocznie 28 mld euro. Jak podaje firma FrigorTec (zajmująca się produkcja różnych systemów chłodzących), kurort narciarski zaczyna generować pierwsze zyski dopiero po stu dniach funkcjonowania. Tymczasem koszty sztucznego naśnieżania – środowiskowe i ekonomiczne – są ogromne. Tysiące metrów sześciennych wody do produkcji śniegu FrigorTec szacuje, że metr sześcienny sztucznego śniegu kosztuje między 3 a 5 euro. Jak pisaliśmy kilka lat temu, „z danych Tatra Mountain Resorts, właściciela stacji Tatrzańska Łomnica, Jasna pod Chopokiem, Szpindlerowy Młyn i Szczyrkowski Ośrodek Narciarski, wynika, że pokrycie warstwą śniegu grubości pół metra kilometrowej trasy szerokości 60 m to jednorazowy koszt 20–30 tys. zł”. Na pokrycie sztucznym śniegiem hektara potrzeba między 3 a 4 tys. m3 wody. Do tego dochodzą jeszcze rosnące ostatnio koszty energii elektrycznej, niezbędnej do działania maszyn produkujących sztuczny śnieg. Efekt cieplarniany – jak powstaje i jakie są jego skutki? Czym jest efekt cieplarniany? Jakie czynniki doprowadzają do jego wystąpienia? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. To wszystko powoduje, że przyszłość europejskich ośrodków sportów zimowych stoi pod znakiem zapytania. Ale tylko w sytuacji, gdy nie uda się zmniejszyć emisji gazów cieplarnianych. Jak podają autorzy pracy z „Nature Climate Change” przy wzroście temperatury ograniczonym do 1,5 st. C w niektórych miejscach śniegu nie zabraknie. „Bardzo wysokie ryzyko” braku naturalnego śniegu dotknie wówczas tylko 4, 5 i 7 proc. ośrodków w – odpowiednio – Alpach szwajcarskich, francuskich i austriackich. Jednak nawet w tym scenariuszu problemy będzie mieć aż 20 proc. kurortów w Niemczech. Źródła: Phys.org, Nature Climate Change, FrigorTec, statista.com, Polityka. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Śnieg znika przez zmiany klimatyczne. Co bezśnieżne zimy oznaczają dla narciarzy?
Bez niego święta, ferie i zimowe igrzyska tracą magię. Niestety, w dobie przegrzewania klimatu śnieg znika, a górskie kurorty muszą go produkować sztucznie. A to oznacza coraz większe koszty.
W tym artykule: Brak śniegu to straty dla gospodarki Ośrodki narciarskie będą się zamykać Coraz więcej stoków trzeba sztucznie naśnieżać Nowe technologie ułatwiają produkcję sztucznego śniegu Produkcja sztucznego śniegu jest bardzo kosztowna Sztuczny śnieg to obciążenie dla środowiska Co zrobią kurorty narciarskie bez śniegu? Mimo że temperatura w czeskim uzdrowisku Jańskie Łaźnie była nieco na plusie, armatki śnieżne pracowały z całą mocą. Mieliśmy jednak szczęście – dzień po naszym przyjeździe zaczął sypać prawdziwy śnieg. Alena, która co roku wynajmuje nam mieszkanie, powiedziała, że w sezonie 2016/2017 śnieg spadł tylko raz, po Nowym Roku. Boże Narodzenie narciarze przebiedowali na sztucznym. Wyjazd na narty w tzw. wysokim sezonie grudzień–luty kiedyś dawał gwarancję śniegu, dziś już nie. W Alpach w sezonie 2016/2017 odnotowano kryzysowy spadek opadów i pokrywy śnieżnej – największy w stuleciu. Europejska Agencja Środowiska szacuje, że od lat 70. XX w. średnia długość okresu śnieżenia skraca się o pięć dni na dekadę. Brak śniegu to straty dla gospodarki Na nartach jeździ ok. 6–8 proc. Polaków, szacuje Polska Organizacja Turystyczna. Jeszcze kilka lat temu co ósmy z badanych wybierał Polskę (działa tu ok. 200 ośrodków narciarskich). Jednak sytuacja z roku na rok zmienia się na korzyść Alp, a nawet Czech czy Słowacji. Takie wnioski płyną z raportu „Zimowe destynacje narciarskie” (ARC Rynek i Opinia). – W Polsce nie prowadzi się badań, które pokazywałyby, jakie straty ponosi gospodarka z powodu braku śniegu. Ale problem jest widoczny gołym okiem – twierdzi Joanna Mieszkowicz, prezes Fundacji Aeris Futuro. Jej misją jest przeciwdziałanie globalnym zmianom klimatu. Jak jeździć na nartach – wskazówki jak zacząć i jak poprawić technikę jazdy Determinacja, nauka, zaangażowanie – to właśnie te czynniki decydują o tym, czy i w jakim stopniu opanujemy technikę jazdy. Jak jeździć na nartach? Poniżej zamieszczamy praktyczne wskazó... – W Alpach, gdzie od lat monitoruje się sytuację, badacze zaobserwowali, że podnosi się tzw. linia śniegu. To minimalna wysokość n.p.m., powyżej której można liczyć na pewny śnieg. Dziś to 1200 m n.p.m. Powyżej leży większość kurortów, to „kurorty pewne śniegowo”. Jednak według scenariuszy badaczy, jeśli nie ograniczymy emisji dwutlenku węgla, do 2050 roku linia śniegu podniesie się do 1800 m n.p.m. – wylicza Mieszkowicz. Ośrodki narciarskie będą się zamykać Efekt? Duża część ośrodków może przestać funkcjonować. Liczba szwajcarskich ośrodków narciarskich zmaleje do 101 (z ponad 200). Jeszcze gorzej będzie w Austrii, Włoszech i Polsce, gdzie kurorty położone są jeszcze niżej. Podobne wyliczenia przedstawia dotyczący Stanów Zjednoczonych raport dr Elizabeth Burakowski z Institute for the Study of Earth, Oceans, and Space (EOS) University of New Hampshire. W najmniej optymistycznym scenariuszu do połowy wieku pokrywa śnieżna w USA zmaleje o połowę. W niektórych stanach zniknie całkowicie. W takim wypadku do końca XXI wieku rentowność utrzyma tylko 14 największych ośrodków! „Śnieg pojawia się później i szybciej topnieje. Branża sportów zimowych, która dokłada do budżetu USA ok. 12,2 mld dol. rocznie i utrzymuje ponad 200 tys. miejsc pracy, już odczuwa skutki kryzysu. Mniej śniegu to mniej ludzi na stokach. Tylko w ciągu dekady – w związku ze spadkiem liczby turystów – spadło zatrudnienie, a straty szacowane są na około miliard dolarów”– pisze dr Burakowski. Choć światowy biznes sportów zimowych to niewielki wycinek globalnej gospodarki, jest on kluczowy dla górskich regionów USA czy Europy. 44 proc. z 400 mln narciarzy na świecie jeździ w Alpach, w USA 21 proc. Coraz więcej stoków trzeba sztucznie naśnieżać W XXI wieku śnieg zyskuje więc status białego złota, o które trzeba dbać. Szwajcarskie lodowce (m.in. Titlis) od kilku lat po sezonie zimowym są okrywane specjalnymi płachtami termoizolacyjnymi. Te „kocyki” odbijają nawet 80 proc. promieni słonecznych i zmniejszają proces topnienia lodowców o 60 proc. Gdzie na narty za granicę – przegląd tras dla amatorów i doświadczonych narciarzy Polskie kurorty narciarskie stają się coraz nowocześniejszymi ośrodkami, które oferują masę atrakcji. Mimo to, wiele osób decyduje się na spędzenie zimowego urlopu w jednej z zagranicznyc... To jednak margines działań. Większość wysiłków koncentruje się bowiem na naśnieżaniu. Branża ta rozwija się błyskawicznie. Skomplikowane systemy naśnieżania (zbiorniki z wodą, chłodnice, pompy, rury, kompresory, armatki i lance) w niczym nie przypominają pierwszej armatki. Została ona skonstruowana w 1950 r. z kompresora i węża ogrodowego. Widać to choćby na przykładzie słynnego szwajcarskiego Davos. Jeszcze 20 lat temu działały tam pojedyncze armatki śnieżne. W Szwajcarii sztucznie naśnieżanych było wówczas ok. 10 proc. stoków. Dziś zastąpił je zintegrowany i zarządzany komputerowo system obejmujący prawie 400 maszyn, który pracę rozpoczyna już w październiku. Niektóre kurorty są w stanie zaśnieżyć wszystkie trasy! W USA 88 proc. ośrodków należących do National Ski Areas Association używa sztucznego naśnieżania. – Obsługujemy już 2 tys. klientów w ponad 50 krajach, licząc tylko kurorty narciarskie. A działamy także w nowych obszarach, takich jak śnieżne kopuły w Dubaju, Kairze czy Pekinie – potwierdza David Klotz z TechnoAlpin. Ta firma z Południowego Tyrolu to główny gracz na rynku produkcji śniegu. Jej zyski w ostatnim dziesięcioleciu wzrosły dwukrotnie i obecnie wynoszą 170 mln dol. rocznie. Nowe technologie ułatwiają produkcję sztucznego śniegu Śnieg techniczny, tak jak naturalny, składa się z wody i powietrza. Jednak do jego produkcji konieczna jest odpowiednia temperatura i wilgotność. Im zimniej, tym łatwiej go wytworzyć. Przy niskiej wilgotności (rzędu 20 proc.) systemy naśnieżania mogą działać nawet przy temperaturze 3 st. C. Natomiast gdy wilgotność jest wysoka, potrzebne są temperatury ujemne, poniżej minus 2 st. C. Dlatego firmy naśnieżające od lat inwestują w badania, których celem jest zwiększenie efektywności armatek także w temperaturach dodatnich. Jako pierwsza technologię taką opracowała izraelska grupa IDE zajmująca się m.in. chłodzeniem w kopalniach złota i diamentów. Technologię AWS (All Weather Snow), która umożliwia produkcję śniegu nawet przy 40 st. C, oferuje m.in. fińska firma SnowTek, austriacka Supersnow GmbH, południowokoreańska S&A Co., Ltd., a w Polsce SuperSnow S.A. Wykorzystuje się ją m.in. na austriackim lodowcu Pitztal, a w lipcu 2017 r. zastosował ją w Szczyrku ośrodek Beskid Sport Arena. Od kilku lat podobną innowację, tzw. SnowFactory, oferuje TechnoAlpin. SnowFactory wygląda jak wielki kontener. – Produkcja śniegu odbywa się za pomocą innowacyjnej technologii chłodzącej. Wydajny wymiennik ciepła schładza wodę do punktu zamarzania. Obieg chłodzenia pozostaje zamknięty, co umożliwia wytwarzanie śniegu przy każdej temperaturze na zewnątrz – wyjaśnia David Klotz. Suche lodowe płatki śniegu zamrożone w 100 proc. mają temperaturę jądra minus 5 st. C. i długo się topią. Klotz dodaje, że SnowFactory nie ma zastępować tradycyjnych systemów naśnieżania, jedynie je wspomagać. Innowacja używana jest głównie podczas imprez w dużych miastach. Np. podczas World Cup w chorwackim Sljeme i na niżej położonych stokach. W Polsce testuje ją m.in. Karpacz. Produkcja sztucznego śniegu jest bardzo kosztowna Biały puch ma wysoką cenę. Na ostateczną kwotę składają się: koszty sprzętu (ceny armatek zaczynają się od kilkunastu tysięcy złotych), budowy zbiorników wodnych (te największe w Alpach mają 500 tys. metrów sześciennych), prądu i wody (gdy jest daleko, trzeba ją doprowadzić). Kiedy jechać na narty w Polsce? Ferie czy Święta? Przybliżamy tematy narciarskie Zima jest sezonem, na który z niecierpliwością czeka każdy miłośnik białego szaleństwa. Kiedy jechać na narty? Wybrać okres świąteczny czy lepiej postawić na ferie zimowe? Już dziś kurorty w USA połowę wydatków na prąd przeznaczają na sztuczne naśnieżanie, a jeden sezon narciarski w Alpach zużywa niemal tyle wody, ile rocznie duże miasto. – W cenie skipassu w Tyrolu już dziś 50 proc. to koszt przygotowania i obsługi stoków, a tylko 25 proc. to koszt wyciągów – zdradza Joanna Mieszkowicz. Metr sześcienny technicznego śniegu kosztuje średnio 3–5 euro. Z danych Tatra Mountain Resorts, właściciela stacji Tatrzańska Łomnica, Jasna pod Chopokiem, Szpindlerowy Mlyn i Szczyrkowski Ośrodek Narciarski, pokrycie warstwą śniegu grubości pół metra kilometrowej trasy szerokości 60 m to jednorazowy koszt 20–30 tys. zł. Jednak w zależności od pogody naśnieżania trzeba powtarzać. A także codziennie (a często dwa razy dziennie) wyrównywać powierzchnię stoku ratrakami. Sztuczny śnieg to obciążenie dla środowiska Z raportu US National Ski Areas Association wynika, że przeciętnie kurort wydaje w sezonie 606 tys. dol., naśnieżając średnio ok. 80 hektarów stoków. Drogo pozyskany surowiec nie może się tak po prostu rozpuścić. W Alpach stosuje się m.in. snow-farming. Warstwę starego śniegu pokrywa się półmetrową warstwą kory i przechowuje. Ok. 20 proc. rozpuszcza się podczas letnich miesięcy, ale reszta posłuży podczas następnej zimy. „Wytwarzanie śniegu nie uratuje biznesu narciarskiego, tylko opóźni ten proces” – pisze Porter Fox w książce o historii narciarstwa i przyszłości śniegu („Deep: The Story of Skiing and the Future of Snow”). – Produkując sztuczny śnieg, pogłębiamy ocieplenie klimatu. Mnóstwo energii potrzebnej do jego produkcji wciąż pochodzi z zasobów nieodnawialnych, np. węgla – dodaje Joanna Mieszkowicz. Ten proces można minimalizować, czerpiąc prąd ze źródeł odnawialnych, np. wody. Taki ekologiczny śnieg powstaje np. w kurorcie Melchsee-Frutt. Można też unikać transportu śniegu ciężarówkami czy helikopterami (jak np. podczas igrzysk zimowych w Kanadzie). Co zrobią kurorty narciarskie bez śniegu? Dr Elizabeth Burakowski zauważa, że w zderzeniu z niepewną przyszłością część kurortów zwłaszcza niżej położonych już dziś – by zatrzymać turystów – zamiast w produkcję śniegu powinna inwestować w inne atrakcje. Gdzie na narty z dziećmi – 5 najlepszych rodzinnych ośrodków w Europie. Wybierając miejsce na rodzinny na wypad na narty z dziećmi, warto brać pod uwagę nie tylko odległość i atrakcje na miejscu, ale również oferty szkółek narciarskich i pakiety bezpieczeńs... – Świetnym przykładem są powstające na Podhalu ośrodki spa i aquaparki, oparte na odnawialnych źródłach geotermalnych – mówi Joanna Mieszkowicz. Zgadza się z nią dr Burakowski i wskazuje na Jay Peak w Vermoncie, który dzięki aquaparkom przetrwał już kilka ciężkich bezśnieżnych sezonów.
Gdzie jechać na narty w Turcji? Najlepsze miejsca
Szukasz ciekawego miejsca, w którym będziesz mógł aktywnie spędzić zimowy urlop? Narty w Turcji okażą się strzałem w dziesiątkę. Tamtejsze ośrodki narciarskie oferują wysoki standard, a ceny są wyraźnie niższe niż w alpejskich zimowych kurortach.
W tym artykule: Erciyes Ski Resort Kartalkaya Ejder 3200 Uludağ Turcja wszystkim kojarzy się z nadmorskimi kurortami, słonecznymi plażami i wspaniałą pogodą. Niewiele osób bierze pod uwagę ten kraj jako destynację urlopu narciarskiego. To spory błąd, bo oferta turystyczna Turcji nie jest kierowana wyłącznie do miłośników plażowania, ale także do wszystkich, którzy uwielbiają swobodne szusowanie po stokach. Znudziły ci się już narty w Andorze, a narty w Szwajcarii to dla dla ciebie zbyt oczywisty wybór? Nie każdy zimowy urlop trzeba spędzać w Europie. Jedną z ciekawszych destynacji, która w pierwszej chwili nijak kojarzy się z nartami, jest Turcja. Zapewniamy, że ten wspaniały kraj można docenić nie tylko latem, ale także zimą. Dobre warunki pogodowe, świetnie przygotowane trasy, nowoczesne wyciągi, hotele oferujące wysoki standard – oto zimowe oblicze Turcji. Nie można nie wspomnieć, że ogromną wartością takiego wyjazdu jest także możliwość zwiedzenia interesujących zakątków i obcowania z kulturą zupełnie odmienną od europejskiej. Które z tamtejszych ośrodków są najbardziej warte uwagi? Poniżej wymieniamy najciekawsze propozycje. Erciyes Ski Resort Naszą pierwszą propozycją jest stosunkowo nowy ośrodek, bo uruchomiony w 2011 roku. Erciyes Ski Resort jest położony tuż obok miasta Kayseri, na zboczach wygasłego wulkanu. Mierzący 3917 m n.p.m. szczyt jest najwyższą górą centralnej Anatolii i piątą najwyższą w Turcji. Wyraźnie widać, że miejsce to stworzono z myślą o zagranicznych turystach. Bez dwóch zdań Erciyes Ski Resort to najnowocześniejszy zimowy kurort w Turcji. Do dyspozycji narciarzy oddano tam 34 stoki o łącznej długości 102 km. Mówimy więc o dość rozległym ośrodku. Nie brakuje tam tras, które zapewniają bezpieczne warunki nawet niedoświadczonym narciarzom. Coś dla siebie znajdą tam także zaawansowani miłośnicy białego szaleństwa. 7 sposobów na tanią Turcję W tym roku wybierasz się na wakacje do Turcji? Zobacz, jak możesz zaoszczędzić pieniądze podczas wyjazdu Najbardziej doświadczonym polecamy zjazd z najwyżej położonej stacji, znajdującej się na wysokości 3400 m n.p.m. Na dół prowadzą wspaniałe czarne trasy, należy jednak podkreślić, że nie zawsze można z nich skorzystać. Wulkan Erciyes jest silnie eksponowany na działanie wiatru, zwłaszcza w północno-wschodniej części. To sprawia, że gdy wiatr dmucha z dużą siłą, prowadząca do najwyższej stacji kolejka „Ottoman” jest nieczynna (bezpieczeństwo przede wszystkim). Północny stok jest mocno nasłoneczniony. Z jednej strony jest to duża zaleta, ale należy wskazać także na jedną istotną niedogodność. Nie ma gwarancji, że trasy będą pokryte naturalnym śniegiem. Na szczęście aparatura naśnieżająca znajduje się na wyposażeniu ok. 50-kilometrowego odcinka nartostrad. Wyraźnie lepsze warunki można zastać na wschodnim zboczu góry. Świeżego, sypkiego śniegu jest tam pod dostatkiem, jednak nie można nie wspomnieć, że to właśnie tam zwykle panuje największy tłok na trasach. W Erciyes działa 18 nowoczesnych wyciągów, które rozpoczynają bieg w czterech dolnych stacjach. Nie zabrakło szybkich, wygodnych kolei gondolowych i ośmioosobowych podgrzewanych kanap. Trzeba podkreślić, że cały ośrodek jest świetnie skomunikowany. Pomiędzy sektorami można przemieszczać się bez wypinania nart. Zdarza się, że ze względu na panujące warunki atmosferyczne, niektóre wyciągi są zamykane. Wówczas narciarze przemieszczają się skibusem lub są holowani przez skuter śnieżny. Jak zagospodarować wolny czas? Opcji jest wiele, ale my polecamy wycieczkę do Kapadocji – historycznej krainy o niezwykłym uroku. W jej krajobrazie dominują niezwykłe formy tufowe, które powstały 30 mln. lat temu, po wybuchu wulkanu. Osobliwe formacje tworzą iście księżycową panoramę. Kartalkaya Nasza kolejna propozycja to Kartalkaya – jeden z najpopularniejszych ośrodków narciarskich w Turcji. Resort jest położony w północnej części kraju, w malowniczych górach Köroğlu, a od Bolu dzieli go zaledwie 50 km. Sezon narciarski rozpoczyna się tam pod koniec grudnia i trwa niemal do końca marca. Kartalkaya przypadnie do gustu nie tylko miłośnikom narciarstwa alpejskiego, ale także biegowego i skitouringu. Trasy zjazdowe są zlokalizowane na wysokości od 1850 do 2200 m n.p.m. Należy podkreślić, że większość z nich jest przeznaczona dla osób z dużym doświadczeniem. To sprawia, że nie możemy polecić tego miejsca początkującym. Ejder 3200 Obszar narciarski Ejder 3200 składa się z dwóch ośrodków, które są położone w pobliżu Erzurum. Taka lokalizacja sprawia, że z dotarciem na miejsce nie ma najmniejszego problemu. Największe miasto w regionie jest świetnie skomunikowane z resztą kraju. Z wielu miejsc można tam dotrzeć drogą lotniczą. Palandöken Ski Resort Pierwszy ośrodek narciarski w tym regionie mieści się u podnóża góry Palandöken, w odległości ok. 4 km od Erzurum. Trasy narciarskie znajdują się tam na wysokości od 2000 do 3176 m n.p.m. Takie położenie przekłada się na dobre warunki, jeżeli jednak pogoda nie dopisze, z pomocą przyjdą systemy sztucznego naśnieżania. Sezon narciarski trwa tam od listopada do kwietnia. Ośrodek oddaje do dyspozycji narciarzy trasy o różnym stopniu trudności. Osoby zdobywające pierwsze szlify mogą skorzystać z czterech bardzo łatwych i 8 łatwych tras. Bardziej doświadczonym miłośnikom szusowania zadedykowano dziewięć trudniejszych stoków i trzy bardzo trudne nartostrady. Latawce na śniegu. Zimowy odlot Co to jest: narty lub deska snowboardowa plus latawiec? Odpowiedź: snowkiting, czyli dyscyplina zdobywająca w Polsce coraz większą popularność. Gwarantuje dawkę adrenaliny i dobrą zabawę Najodważniejsi i najbardziej pewni swoich umiejętności mogą wybrać się na trasę Ejder (co w języku tureckim oznacza „smok”), która cieszy się opinią najtrudniejszej w całym ośrodku. Jest niezwykle wymagająca technicznie, a przy tym panują tam trudne warunki. W dniach, kiedy okolicę spowija gęsta mgła lub istnieje wysokie ryzyko zejścia lawiny, stok jest zamykany. Ejdar to jedna z dwóch dostępnych tras slalomowych FIS. Druga, nieco mniej wymagająca, to Kapikaya. W ośrodku działa dziewięć wyciągów: dwie koleje gondolowe, sześć wyciągów krzesełkowych, dwa baby lifty i jeden wyciąg orczykowy. Warto wspomnieć, że zabawa nie kończy się tam wraz z zachodem słońca. Na odcinku o długości 5,5 km zainstalowano sztuczne oświetlenie, więc zmierzch nie jest przeszkodą przed dalszym szusowaniem. Konakli Ski Center Ośrodek Konakli jest położony tuż obok Palandöken. Oba resorty dzieli odległość ok. 11 km. Trasy narciarskie znajdują się na wysokości od 2200 do 3185 m n.p.m. Podobnie jak w opisanym wcześniej, także w tym ośrodku można znaleźć trasy o różnym stopniu trudności, ale należy zaznaczyć, że dominują tam dość wymagające stoki. Także tutaj panują doskonałe warunki. Każdej zimy opady w Konakli wynoszą ok. 3 m śniegu. Warto podkreślić, że ze względu na kontynentalny klimat, pokrywa zapewnia wyśmienite warunki do jazdy – śnieg jest suchy i drobny. Stoki są obsługiwane przez 6 nowoczesnych wyciągów. Uludağ Naszą ostatnią propozycją jest jeden z najpopularniejszych i jednocześnie najbardziej luksusowy ośrodek narciarski w Turcji. Uludağ, bo o tym miejscu mowa, jest położony w pobliżu Bursy, w odległości ok. 200 km od Stambułu (co sprawia, że z dotarciem na miejsce nie ma żadnego problemu). Turcja - orient na stoku Nie wyobrażasz sobie zimy bez nart, co więcej, chciałbyś szusować nawet w środku lata? Ośrodki na sześciu kontynentach oferują jazdę w puchu po dziewiczych stokach, szaleństwo na śwież... Ośrodek oferuje 24 trasy o łącznej długości ok. 20 km. Poszczególne stoki charakteryzują się różnym stopniem trudności. Nie brakuje miejsc, w których odnajdą się osoby początkujące, ale bardziej wymagający narciarze mogą skorzystać z tras czerwonych i czarnych. Najdłuższa mierzy ok. 3 km. Nie można nie wspomnieć, że tamtejsze tereny obfitują w dziewicze stoki, idealne dla miłośników freeride'u. W ośrodku działa 14 wyciągów. To przede wszystkim koleje gondolowe i wyciągi krzesełkowe. Stoki masywu Uludağ są mocno nasłonecznione. W ciągu roku, występuje tam średnio 300 słonecznych dni. Sezon narciarski trwa 5 miesięcy (zaczyna się w grudniu), przy czym należy zaznaczyć, że najlepsze warunki do jazdy panują od stycznia do marca, kiedy na stokach utrzymuje się ok. 3-metrowa pokrywa śnieżna, zapewniająca świetne warunki do jazdy. Hotele oferują wysoki standard i właściwie wszystkie mieszczą się tuż przy stacjach. Większość z nich działa w formule all inclusive. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Stoki narciarskie na Słowacji – gdzie się wybrać na narty?
Jeżeli marzy ci się narciarski urlop poza granicami Polski, a alpejskie kraje z jakichkolwiek przyczyn nie są dla ciebie właściwą destynacją, dobrym wyborem może okazać się Słowacja. Stoki narciarskie u naszych południowych sąsiadów są przygotowane w sposób perfekcyjny, a tamtejsze ośrodki oferują naprawdę wysoki standard obsługi. No i te krajobrazy, których nie sposób zapomnieć!
W tym artykule: Tatrzańska Łomnica SKI PARK Kubínska hoľa PARK SNOW Donovaly Jasná Nizke Tatry Snow Paradise Wielka Racza-Oszczadnica Najlepsze regiony narciarskie na Słowacji są położone blisko granicy z Polską, więc z dotarciem na miejsce nie będzie najmniejszego problemu. Które z nich warto wziąć pod uwagę? Poniżej wymieniamy najciekawsze propozycje. Kurorty narciarskie na Słowacji oferują nowoczesną infrastrukturę, dość długie trasy zjazdowe o zróżnicowanym poziomie trudności i bardzo dobre warunki do jazdy. To wszystko brzmi niezwykle kusząco, a należy dodać, że za narciarski urlop u naszych południowych sąsiadów zapłacimy wyraźnie mniej niż w krajach alpejskich. Różnica w cenie może sięgnąć nawet 50 proc., więc Słowacja wydaje się być kuszącą propozycją dla wszystkich miłośników białego szaleństwa, którzy nie chcą spędzać zimowych ferii w Polsce. Tatrzańska Łomnica Gdzie na narty na Słowacji blisko granicy? Jeżeli zależy ci na skróceniu czasu podróży, wybierz Tatrzańską Łomnicę. To najwyżej położony ośrodek narciarski w słowackiej części Tatr i jednocześnie – jeden z najpopularniejszych, także wśród polskich narciarzy. Od polsko-słowackiej granicy dzieli go zaledwie 30 km, co sprawia, że podróż nie zajmie dużo czasu, zwłaszcza osobom wyruszającym z południa kraju. Słowackie Tatry tej zimy? Czemu nie! Zimą na nasze podróże często wybieramy odległe rejony, poszukując znakomicie przygotowanych stoków, śnieżnej atmosfery i atrakcji dla całej rodziny. Tymczasem takim regionem są właśnie... Ośrodek składa się z dwóch terenów narciarskich – Skalnate Pleso i Jamy. 13 nartostrad ma łączną długość ponad 12 km. Dominują trasy łatwe (niebieskie), z których korzystają przede wszystkim osoby początkujące, które dopiero zdobywają doświadczenie na stokach. W ośrodku znajdziemy też sporo czerwonych nartostrad, które są przeznaczone dla przynajmniej średniozaawansowanych narciarzy. Nie zabrakło też kilku czarnych tras dla najbardziej doświadczonych osób. Nartostrady są obsługiwane przez 13 nowoczesnych wyciągów. W ośrodku działają kolejki gondolowe, kanapy (8-, 6-, 4-, 3- i 2-osobowe) i wyciągi orczykowe. Nowicjusze mogą uczyć się pod czujnym okiem doświadczonej kadry instruktorskiej. Na miejscu można też wypożyczyć cały niezbędny sprzęt. Jak zagospodarować wolny czas? W chwili odpoczynku od szusowania, można wybrać się na lodowisko, zażyć odrobinę relaksu w kompleksie basenów z wodami termalnymi lub udać się do SPA. Osobom, które najlepiej czują się na łonie natury, polecamy wycieczkę trasą Jasná-Vrbické, która prowadzi do największego jeziora w Tatrach Niskich. SKI PARK Kubínska hoľa Przenosimy się na drugi najwyższy szczyt Magury Orawskiej. Nasza kolejna propozycja to SKI PARK Kubínska hoľa, położony w pobliżu Dolnego Kubina. To kolejny słowacki ośrodek narciarski, który cieszy się ogromną popularnością. Nic dziwnego, bo poza świetnie przygotowanymi trasami i nowoczesną infrastrukturą sportową, oferuje także niesamowite widoki na Magurę Orawską, Tatry Niskie i Zachodnie, Małą i Wielką Fatrę oraz Góry Choczańskie. To sprawia, że nie można nie docenić walorów tego niezwykle urokliwego miejsca. Na miłośników narciarstwa czeka tam 9 tras zjazdowych o łącznej długości 14 km. Początkujący mogą skorzystać z trzech tras niebieskich. Dla średniozaawansowanych przygotowano 2 trasy czerwone, a dla najbardziej doświadczonych – aż cztery czarne nartostrady. Nie można nie wspomnieć, że tamtejsze trasy są certyfikowane przez FIS. To jednoznacznie potwierdza ich perfekcyjne przygotowanie. Na miejscu działa też nowoczesny snowpark, w którym mogą wyszaleć się wszyscy miłośnicy jazdy na snowboardzie. Jak dobrać deskę snowboardową? Praktyczne wskazówki na co warto zwrócić uwagę Sporty zimowe zyskują coraz większą popularność. O ile narciarstwo zjazdowe wciąż jeszcze króluje na polskich stokach, to należy wyraźnie zaznaczyć, że coraz więcej miłośników biał... Ośrodek oddaje do dyspozycji gości 11 wyciągów. Dominują orczyki (9 wyciągów). Są też dwa wyciągi krzesełkowe. Na miejscu wypożyczymy cały niezbędny sprzęt narciarski, a najmłodsi mogą wziąć lekcje jazdy prowadzone przez certyfikowanych instruktorów. W dzień wolny od jazdy warto zwiedzić Zamek Orawski i Muzeum Wsi Orawskiej w Zuberecu. Polecamy też pieszą wycieczkę szlakami położonymi w pobliżu malowniczego Parku Narodowego Wielka Fatra. Najmłodszym z całą pewnością przypadnie do gustu Kids Park, gdzie prowadzone jest narciarskie przedszkole. Poza lekcjami jazdy, placówka oferuje także udział w animacjach i zabawach. PARK SNOW Donovaly Zestawienie obejmujące najciekawsze stoki narciarskie na Słowacji nie byłoby kompletne bez naszej kolejnej propozycji. PARK SNOW Donovaly to jeden z najlepiej przygotowanych ośrodków sportów zimowych, którego oferta zadowoli nawet najbardziej wymagających miłośników białego szaleństwa. Kompleks jest położony na pograniczu Tatr Niżnych, Wielkiej Fatry i Starohorskich Wierchów. Coś dla siebie znajdzie tam dosłownie każdy, bo poza trasami zjazdowymi, ośrodek oferuje także trasy slalomowe, biegowe i snowboardowe. 18 nartostrad legitymuje się łączną długością ok. 12 km. Przeważają trasy łatwe (13 oznaczonych kolorem niebieskim) i dla średniozaawansowanych (cztery oznaczone kolorem czerwonym). Jest też jedna czarna nartostrada. Większość nartostrad wyposażono w system sztucznego naśnieżania, więc nawet niesprzyjająca pogoda nie pokrzyżuje nikomu planów. Do dyspozycji gości oddano 17 nowoczesnych wyciągów. Poza orczykami i wyciągami krzesełkowymi, ośrodek oferuje także komfortową kolej kabinową. PARK SNOW Donovaly ma dobrą ofertę dla osób uprawiających narciarstwo alpejskie, ale nie rozczarowuje także wielbicieli biegówek. Całkowita długość tras biegowych to ok. 14 km. W nowoczesnym ośrodku narciarskim nie może zabraknąć wypożyczalni sprzętu. Wszystko, co jest potrzebne, by miło spędzić czas na stoku, można wypożyczyć na miejscu. W ośrodku działają też szkoły narciarstwa. W wolnych chwilach można przejechać się konnym lub psim zaprzęgiem, pojeździć na łyżwach i wybrać się na spacer w rakietach śnieżnych. Osoby, które szukają mocnych wrażeń także poza stokiem, powinny zdecydować się na przejażdżkę skuterem śnieżnym. Dla najmłodszych przygotowano największy w tej części Europy zimowy FUNPARK. Jasná Nizke Tatry Naszą kolejną propozycją jest największy słowacki ośrodek narciarski – Jasná Nizke Tatry. Wspaniały kurort jest położony w Liptowie, w samym sercu malowniczego Parku Narodowego Tatry Niskie. Jasná oferuje 41 nartostrad o łącznej długości przekraczającej 50 km. Najwięcej jest tras niebieskich, dedykowanych osobom początkującym. Szczególnie atrakcyjna jest 4-kilometrowa trasa turystyczna. Nie brakuje też tras czerwonych i charakteryzujących się najwyższym stopniem trudności tras czarnych. Nartostrady Vyhliadková i Zjazdárska są wyjątkowo wymagające, ale jeżeli to za mało, na zboczach Chopoka jest wiele miejsc, w których można uprawiać freeride. Ośrodek Jasná Nizke Tatry dysponuje 23 nowoczesnymi wyciągami. Narciarze mogą skorzystać z 10 orczyków, 8 wyciągów krzesełkowych i 5 kolejek kabinowych. Część stoków może być sztucznie naśnieżana, a jeden wyposażono w oświetlenie umożliwiające jazdę nocą. Snow Paradise Wielka Racza-Oszczadnica Nasze zestawienie zamyka Snow Paradise Wielka Racza-Oszczadnica. Malowniczo położony ośrodek znajduje się w granicach trzech miejscowości: Dedovka, Marguska i Laliki. Gdzie na narty za granicę – przegląd tras dla amatorów i doświadczonych narciarzy Polskie kurorty narciarskie stają się coraz nowocześniejszymi ośrodkami, które oferują masę atrakcji. Mimo to, wiele osób decyduje się na spędzenie zimowego urlopu w jednej z zagranicznyc... Snow Paradise to idealne miejsce dla rodzin z dziećmi. Tamtejsze trasy niebieskie charakteryzują się łagodnym nachyleniem i dużą szerokością, co sprawia, że bez problemu poradzą sobie z nimi nawet początkujący. Bardziej doświadczeni narciarze mają do wyboru kilka tras czerwonych i jedną czarną. Ta ostatnia nie jest zbyt długa, za to bardzo wymagająca. Warto dodać, że niemal wszystkie nartostrady są wyposażone w system sztucznego naśnieżania, który zapewnia dobre warunki nawet przy niesprzyjającej pogodzie. Ośrodek dba też o miłośników nocnej jazdy, bo łączna długość oświetlonych tras to aż 2200 m. Stoki są obsługiwane przez 8 wyciągów. Poza wygodną koleją kabinową, do dyspozycji gości oddano wyciągi krzesełkowe i orczyki. Snow Park nie zawodzi także w kwestii oferty après-ski. Po szaleństwach na stoku można zrelaksować się w saunie, na basenie lub w fitness klubie. Jeżeli wolisz spędzać czas na świeżym powietrzu, koniecznie wypróbuj tamtejsze lodowisko. Nie można pominąć jednej z największych atrakcji tego miejsca. Mowa o najdłuższym w Europie Środkowej torze saneczkowym. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gdzie jechać na narty w Szwecji? – najlepsze miejsca
Krajem, który ma najwięcej do zaoferowania w kwestii sportów zimowych jest Szwecja. Narty są tam niezwykle popularne, co nie pozostaje bez wpływu na ofertę zimowych kurortów. Zastanawiasz się, w którym ośrodku warto spędzić ferie? Poniżej wymieniamy najciekawsze propozycje.
W tym artykule: Riksgränsen Sälen Åre Vemdalen W kwestii popularności wśród narciarzy, Góry Skandynawskie pozostają w cieniu Alp czy Dolomitów. Nie oznacza to jednak, że nie warto brać ich pod uwagę jako miejsca na zimowy urlop. Panują tam świetne warunki, a infrastruktura narciarska, choć nie tak rozbudowana jak w krajach alpejskich, nie pozostawia nic do życzenia. Gdzie w Skandynawii panują wymarzone warunki do szusowania po stokach? Szwecja słynie ze wspaniałych zimowych warunków, ale miłośnicy białego szaleństwa stosunkowo rzadko wybierają tę destynację. To dość zaskakujące, bo mimo że tamtejsze ośrodki nie należą do największych, to są świetnie przygotowane i oferują wysoki standard. Nie można nie wspomnieć także o krajobrazach, od których nie sposób oderwać oczu. Osoby, które zdecydują się na wyjazd w Góry Skandynawskie, z całą pewnością nie będą rozczarowane, bo względnie niewielka popularność tamtejszych ośrodków ma jeszcze jedną zaletę – stoki nie są tam zbytnio zatłoczone. Warto wspomnieć, że narciarski urlop w Szwecji będzie też wyraźnie tańszy niż narty w Szwajcarii, bo obowiązujące tam ceny nie należą do przesadnie wygórowanych. Północne położenie gwarantuje długą, mroźną zimę, więc brak odpowiednich warunków jest tam mało prawdopodobny. Szwedzka część łańcucha Gór Skandynawskich biegnie od południowej aż do północnej części kraju i rozciąga się wzdłuż całej granicy z Norwegią. Takie ukształtowanie terenu sprawia, że nie brakuje tam miejsc, w których można zażyć solidną dawkę białego szaleństwa. Na północy przeważają niewielkie obszary narciarskie, w których doskonale odnajdą się osoby szukające spokojnych miejsc. Największe i najbardziej znane ośrodki są zlokalizowane w centralnej części kraju. Na południu przeważają niewielkie stacje. Gdzie na narty z dziećmi – 5 najlepszych rodzinnych ośrodków w Europie. Wybierając miejsce na rodzinny na wypad na narty z dziećmi, warto brać pod uwagę nie tylko odległość i atrakcje na miejscu, ale również oferty szkółek narciarskich i pakiety bezpieczeńs... To sprawia, że każdy znajdzie tam coś dla siebie. Nie można nie wspomnieć, że Szwecja potrafi zaskoczyć nie tylko miłośników narciarstwa zjazdowego. Ten piękny kraj spodoba się także osobom, które preferują biegi narciarskie. Brzmi zachęcająco? Przyjrzyjmy się zatem kilku ciekawym ośrodkom narciarskim w Szwecji. Riksgränsen Wycieczkę po szwedzkich stokach zaczynamy w wysuniętym najdalej na północ ośrodku narciarskim w Szwecji. Riksgränsen jest położony w odległości ok. 200 km od koła podbiegunowego. To miejsce znane jest z niesamowicie malowniczej scenerii, wyśmienitych warunków śniegowych i ze świetnie przygotowanych stoków. Znajdziemy tam 16 tras o różnym poziomie trudności. Ich łączna długość to ok. 20 km. Najdłuższa nartostrada mierzy 2 km. W Riksgränsen doskonale poczują się doświadczeni narciarze. Przeważają tam trasy dla osób średniozaawansowanych i zaawansowanych. Wymagające stoki stanowią 60 proc. całości, z czego 55 proc. tras ma oznaczenie czerwone, a 5 proc. czarne. Pozostałe obszary są dedykowane mniej doświadczonym narciarzom (15 proc. tras zielonych i 25 proc. niebieskich). Do dyspozycji gości oddano 6 wyciągów, w tym jedną kanapę trzyosobową i jedną dwuosobową. Nie jest to imponująca liczba, ale należy pamiętać, że Riksgränsen nie jest wielkim kurortem, gdzie w dolnej stacji ustawiają się kolejki dłuższe niż do kasy w dzień likwidacji sklepu. Sälen Z północy przenosimy się do centralnej części kraju, do Sälen. Położenie tego miejsca sprawia, że jest ono znacznie bardziej dostępne dla osób podróżujących ze Sztokholmu. Co zastaniemy na miejscu? Wszystko, co najlepsze, bo Sälen jest znacznie większym ośrodkiem sportów zimowych niż opisany wcześniej Riksgränsen. Działa tam sześć stacji narciarskich: Lindvallen, Kläppen, Hundfjället, Högfjället, Stöten i Tandadalen. Łączna długość tamtejszych tras przekracza 90 km, a najdłuższa mierzy 10 km. W sumie do dyspozycji narciarzy oddano 118 stoków. Z większości tras bez obaw mogą korzystać osoby początkujące. Miłośnikom białego szaleństwa, którzy dopiero rozpoczynają swoją przygodę z tym sportem, najbardziej sprzyja stacja Stöten. Aż 77 proc. tamtejszych stoków charakteryzuje się łagodnym nachyleniem i dużą szerokością. 55 proc. oznaczono kolorem zielonym, a 22 proc. – niebieskim. Warto podkreślić, że ciekawie prezentuje się też oferta dla osób, które czują się na stoku jak ryba w wodzie. Trasy czerwone stanowią 8 proc. wszystkich w Stöten, a czarne – aż 14proc. W całym Sälen działa 90 nowoczesnych wyciągów, w tym jedna ekspresowa kanapa, mogąca zmieścić do 6 osób, cztery 4-osobowe kanapy, dwie 3-osobowe i dwie 2-osobowe. Z przemieszczaniem się pomiędzy sektorami nie będzie zatem żadnego problemu. Sälen jest też rajem dla narciarzy biegowych. Tamtejsze trasy są doskonale przygotowane do uprawiania tego sportu. Nie jest to specjalnie zaskakujące, bo to właśnie tam mieści się linia startu jednych z najsłynniejszych zawodów biegowych. Mowa o Biegu Wazów, który rozgrywa zawsze w pierwszą niedzielę marca. Rodzaje nart – czym się różnią i do czego służą? Jakie rozróżniamy rodzaje nart? Poniżej wymieniamy najpopularniejsze odmiany „desek”. Coś dla siebie znajdą tam także snowboardziści i osoby uprawiające freestyle narciarski. W ośrodku działa aż dziewięć świetnie przygotowanych snowparków. Nawet najlepiej wytrenowani narciarze muszą znaleźć chwilę, by odpocząć od jazdy. Bez obaw, Sälen nie zawodzi także w kwestii oferty après-ski. Na miejscu działa wiele świetnych restauracji, w tym lokale oferujące tradycyjne dania kuchni regionalnej i w których grana jest muzyka na żywo. Można odwiedzić kino, galerię sztuki, zagrać w kręgle, wybrać się na kryty basen i do siłowni. W szwedzkim kurorcie nie może zabraknąć sauny. Najmłodszym spodoba się teollskogen, czyli las trolli. Zapewniamy, że leśna przeprawa obfituje w niesamowite przygody. Åre Kolejny wspaniały ośrodek sportów zimowych jest zlokalizowany w pobliżu Sälen. Åre, położony w środkowo-zachodniej części kraju, to bez cienia wątpliwości najnowocześniejszy kurort narciarski w Szwecji i jednocześnie – największy w całej Skandynawii. O klasie tego miejsca najlepiej świadczy fakt, że to właśnie tam rozgrywają się najbardziej prestiżowe zawody narciarskie. W 1954 i 2007 roku ośrodek był gospodarzem mistrzostw świata w narciarstwie alpejskim. Co jest mocną stroną Åre? Zacznijmy od pogody. Śnieg pokrywa tamtejsze stoki od grudnia aż do maja! W całej Europie ze świecą można szukać miejsca, które oferuje tak wyśmienite warunki. Po stronie plusów należy zapisać także perfekcyjnie przygotowane trasy. Dotyczy to wszystkich trzech stacji, które tworzą ten ośrodek: Åre Björnen, Duved i Tegefjäll. Łączna liczba tras zjazdowych przekracza 100, a ich całkowita długość to 110 km. W Åre można znaleźć stoki dostosowane do potrzeb narciarzy w każdym wieku i o każdym poziomie umiejętności. Początkujący mogą skorzystać z tras zielonych (20 proc.) i niebieskich (39 proc.). Bardziej doświadczone osoby mają do dyspozycji czerwone (36 proc.) i czarne (5 proc.) nartostrady. Warto wspomnieć, że na miejscu działają trzy snowparki. Jeden z nich to najnowocześniejszy tego typu obiekt w całej Szwecji. Ośrodek nie zawodzi też w kwestii dostępności wyciągów. W sumie jest ich 46, z czego trzy to wygodne koleje gondolowe. Do dyspozycji odwiedzających oddano także cztery ekspresowe kanapy 6-osobowe, dwie kanapy 8-osobowe, kanapę 4-osobową i 2-osobową. Jak przystało na nowoczesny kurort narciarski, Åre nie zawodzi oczekiwań gości także poza stokiem. Najbardziej oczywiste atrakcje to restauracje ze wspaniałą kuchnią, sauny, basen i siłownia. Jeżeli to za mało, można spróbować łowienia ryb w przeręblu i przejechać się psim lub konnym zaprzęgiem. Jeżeli mocnych wrażeń szukasz nie tylko na stoku, z całą pewnością ucieszy cię wiadomość, że w ośrodku można uprawiać paralotniarstwo, snowkiting i ice karting. Można też wypożyczyć skutery śnieżne. Vemdalen Naszą ostatnią propozycją jest ośrodek narciarski położony między Sälen i Åre. Vemdalen to kolejny kurort, w którym panują wyśmienite warunki do jazdy na nartach. Pierwsi goście pojawiają się tam już w październiku, a sezon kończy się dopiero w maju. Podróż do Szwecji. 3 pomysły na niezapomniane wakacje za Bałtykiem. Kolej z piwnym wagonem, joga za kołem polarnym i coroczne święto raków. Podróż do Szwecji nie musi być banalna. W ośrodku działają trzy stacje narciarskie: Vemdalsskalet, Björnrike i Klövsjö-Storhogna. Łącznie oferują 58 tras o całkowitej długości 49 km. Dla kogo są przeznaczone? Dosłownie dla wszystkich, bo w Vemdalen proporcje tras łatwych i trudnych są niemal idealnie wyważone (z niewielką przewagą tych pierwszych). 32 proc. stoków oznaczono kolorem zielonym, a 28 proc. – niebieskim. Trasy czerwone stanowią 23 proc. ogółu, natomiast czarne – 17 proc. Warto wspomnieć, że przy każdej stacji działa snowpark. Łączna liczba wyciągów to 43. W Vemdalen nie znajdziemy wygodnej kolei gondolowej, ale w ośrodku tych rozmiarów nie jest to duży problem. Nie zabrakło za to 4- i 2-osobowych kanap. Oferta après-ski nie jest tak bogata jak w Åre. Nie oznacza to jednak, że w Vemdalen „wieje nudą”, nic z tych rzeczy. Na miejscu działają sauny (co w Szwecji nie jest żadną niespodzianką), jest SPA i kryty basen. Malownicze krajobrazy zachęcają do przejażdżki konnym lub psim zaprzęgiem, a wędkarze mogą wybrać się na połów w przeręblu. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gdzie jechać na narty we Włoszech? Lista najlepszych ośrodków
Planujesz zimowy urlop? Ciekawą propozycją są właśnie Włochy. Narty w tym pięknym kraju po prostu muszą być strzałem w dziesiątkę, bo panują tam świetne warunki, a ceny z całą pewnością nie odstraszają potencjalnych urlopowiczów. Który z włoskich ośrodków narciarskich warto wybrać? Poniżej wymieniamy najciekawsze propozycje.
W tym artykule: Selva di Val Gardena Friuli Venezia Giulia Folgaria Breuil-Cervinia Cortina d'Ampezzo Włochy plasują się w ścisłej czołówce najczęściej odwiedzanych destynacji turystycznych w Europie. Nic dziwnego. Zabytki pamiętające starożytność, piękne miasta, wspaniałe plaże i niemal gwarantowana dobra pogoda – to właśnie te czynniki działają na turystów jak magnes. Warto jednak pamiętać, że Italia zachwyca nie tylko latem, ale i zimą. Gdy z nieba prószy biały puch, jej uroki docenią przede wszystkim miłośnicy szusowania po stokach. Atrakcje turystyczne słonecznej Italii to nie tylko Rzym ze swoimi zabytkami, romantyczna Wenecja i modny Mediolan. Wielką siłą kraju, w którym wypiętrzyły się Alpy i Dolomity, są też ośrodki narciarskie, które zdaniem wielu osób plasują się w ścisłej czołówce europejskich kurortów zimowych. Dzięki wysokiemu standardowi, wyjazd narciarski do Włoch będzie tak samo udany jak narty we Francji. Miłośnicy białego szaleństwa, którzy wybiorą tę destynację, będą musieli sięgnąć do kieszeni nieco głębiej niż osoby decydujące się na narty w Bułgarii, ale podkreślamy – włoskie ośrodki nie należą do najdroższych w Europie. Selva di Val Gardena Gdzie na narty do Włoch dla początkujących? Dobrym wyborem będzie Selva di Val Gardena. Ośrodek położony w dolinie Selva ma do zaoferowania ok. 115 km tras zjazdowych, z czego większość dedykowana jest właśnie osobom początkującym i średniozaawansowanym. Zupełnym nowicjuszom najbardziej do gustu przypadnie kompleks Sellaronda. Znajduje się tam ok. 50 km łatwych tras, a w nauce pomogą profesjonalni instruktorzy. Narciarze, którzy zdobyli już pewną wprawę i fani freeride'u, mogą spróbować off-pistowego zjazdu z Sass Pordoi. To nie lada gratka, bo trzeba pamiętać, że we włoskich kurortach nie można ot tak opuszczać wyznaczonych tras. Taka możliwość istnieje tylko w miejscach specjalnie oznakowanych, a nieuszanowanie tego przepisu naraża narciarzy na wysoki mandat i utratę karnetu. Zaczynasz przygodę z narciarstwem? Te regiony musisz odwiedzić Warunki pogodowe w Polsce nie zawsze rozpieszczają amatorów białego szaleństwa. Warto więc poznać najlepsze i najpopularniejsze zagraniczne regiony – idealne dla narciarzy. Ośrodek nie rozczaruje też miłośników narciarskiego lub snowboardowego freestyle'u. W pobliżu działają trzy świetnie wyposażone snowparki, w których znajdziemy niższe i wyższe skocznie, boksy i trasy do boardercossu. Co Selva di Val Gardena oferuje w czasie wolnym od jazdy? Opcji na zagospodarowanie popołudnia jest całkiem sporo. Można wybrać się na pieszą wycieczkę w rakietach śnieżnych lub wspiąć się na lodową ściankę. Wieczorami, warto odwiedzić okoliczne kluby. Friuli Venezia Giulia Gdzie na narty do Włoch najbliżej Polski? Jeżeli zależy nam na ograniczeniu kosztu lub skróceniu czasu podróży, dobrym wyborem będzie Friuli Venezia Giulia. To niewielki region, który nie cieszy się największą popularnością. Nie oznacza to jednak, że urlop w tym miejscu nie będzie udany. Przeciwnie, mniejsza popularność to niższe ceny niż w najbardziej znanych kurortach, a i ruch na nartostradach nikogo nie powinien przytłoczyć. W regionie Friuli Venezia Giulia znajduje się kilka ośrodków narciarskich. Osoby, którym zależy przede wszystkim na miejscu położonym najbliżej austriackiej granicy, powinny zdecydować się na Tarvisio. Małe miasteczko jest położone w odległości zaledwie kilku kilometrów od autostrady. Poza malowniczymi stokami, znajdziemy tam także jedną z największych atrakcji włoskich Alp – sanktuarium na Monte Lussari. To miejsce o niezrównanej urodzie, którego piękna nie opiszą żadne słowa. Nieco dalej położony jest ośrodek Sella Nevea. Mieści się tam niewielki ośrodek treningowy FIS, można więc przypuszczać, że tamtejsze trasy będą wymagające. Tak jest w istocie. Trasy, na których wyczynowi narciarze przygotowują się do zawodów, muszą być wymagające. Warto jednak podkreślić, że znajdziemy tam także miejsca odpowiednie dla początkujących. Łączna długość tras zielonych i niebieskich to 10 km. Dalej położona jest stacja Zoncolan-Ravascletto. To miejsce cieszy się dużą popularnością wśród osób, które narciarstwo alpejskie uprawiają wyczynowo. Bez obaw, coś dla siebie znajdą tam także amatorzy, nawet ci, którzy dopiero rozpoczynają swoją przygodę ze sportami zimowymi. W przerwie od białego szaleństwa warto wybrać się na wycieczkę do Arta Terme, gdzie mieszczą się jedne z najsłynniejszych włoskich źródeł termalnych. Stacją, która jest wysunięta najdalej na południe regionu, jest Piancacallo. To miejsce przyciąga nie tylko dobrze przygotowanymi trasami, ale także niesamowitymi widokami. Z ośrodka rozpościera się niesamowita panorama Morza Adriatyckiego. Osoby, które zmęczą się szusowaniem, w niecałe dwie godziny dotrą na plażę, a podróż do pięknej Wenecji potrwa niewiele dłużej. Warto jednak podkreślić, że atmosfera, która panuje w Piancacallo (spokojna, niemal rodzinna) zachęca do pozostania na miejscu. Folgaria Naszą kolejną propozycję dedykujemy osobom, które w podróż na alpejskie stoki chcą wybrać się z dziećmi. W Folgarii nie panuje gwarna, typowo „kurortowa” atmosfera. Przeciwnie, to niewielkie, spokojne miasteczko spodoba się wszystkim, którzy najlepiej czują się w bardziej kameralnych miejscach. Jak jeździć na snowboardzie [Poradnik Travelera] Jak jeździć na snowboardzie? Czy zacząć od nart czy od deski? O jakim sprzęcie i akcesoriach pamiętać? Na pytania o naukę jazdy na snowboardzie odpowiada nasz ekspert Michał Starkowski, w.. Region położony w odległości kilkudziesięciu kilometrów od Trydentu. Z całą pewnością nie jest to największy ze wszystkich włoskich ośrodków narciarskich, ale należy podkreślić, że łączna długość tamtejszych tras przekracza 100 km. Z 90 proc. wszystkich nartostrad mogą korzystać osoby początkujące. Na miejscu działa wiele szkół z profesjonalną kadrą instruktorską. Dzięki temu, najmłodsi (i starsi) będą mogli poznać podstawy techniki pod czujnym okiem doświadczonej osoby. Nowicjusze, którzy są już po kilku lekcjach, ale wciąż jeszcze nie czują się zbyt pewnie na stoku, powinni wybrać się na trasę Cima Sommo Alto-Costa. Stok o długości 2,5 km charakteryzuje się wyjątkowo łagodnym nachyleniem – różnica wysokości na całej trasie nie przekracza 400 m. Folgaria nie oferuje tylu atrakcji, co największe kurorty, ale w czasie wolnym od nart nikomu nie grozi nuda. Najmłodszym z całą pewnością spodoba się dobrze przygotowany tor saneczkowy. W mieście działa lodowisko, kino i kryty basen. Breuil-Cervinia Były już stoki dla początkujących i dla rodzin z dziećmi, czas na miejsce, które najbardziej spodoba się doświadczonym narciarzom. Breuil-Cervinia to ośrodek zlokalizowany u podnóża szczytu Matterhorn (na wysokości 2500 m n.p.m.), a właściwie – Monte Cervino, bo właśnie tak Włosi nazywają tę górę. Pod względem oferowanego standardu, depcze po piętach szwajcarskim kurortom, choć do pobliskiego Zermatt trochę jeszcze mu brakuje. Tamtejsze trasy są zlokalizowane na wysokości od 1800 do 3800 m n.p.m. To sprawia, że zaliczają się do najwyżej położonych w Europie. Łączna długość nartostrad to ok. 290 km, z czego ponad 180 km zajmują trasy dla średniozaawansowanych, a 56 km – dla najbardziej doświadczonych narciarzy. Osoby, które na stoku szukają mocnych wrażeń, powinny wybrać się na czarną trasę Cervino. Warto też zainteresować się trasą Ventina. 11-kilometrowa nartostrada rozpoczyna swój bieg na lodowcu Plateu Rosa i prowadzi aż do Cervinii. Warto wspomnieć, że w ośrodku znajdują się też miejsca, w których można zboczyć z trasy. To świetna wiadomość dla doświadczonych narciarzy, bo trzeba pamiętać, że we Włoszech jazdo off-piste jest możliwa wyłącznie w wyznaczonych do tego obszarach. A co z osobami, które nie nabyły jeszcze doświadczenia umożliwiającego jazdę po wymagających odcinkach? Także oni znajdą tam coś dla siebie. Większość łagodnych, szerokich tras znajduje się po lewej stronie masywu. Sieć nowoczesnych wyciągów jest tam świetnie rozbudowana, więc przemieszczanie się pomiędzy poszczególnymi sektorami bez wypinania nart nie stanowi najmniejszego problemu. Mało tego, wyciągiem bez większego problemu dostaniemy się też do kurortów w Szwajcarii. Trentino - zimowy raj dla każdego Ośnieżone Dolomity, doskonałe trasy narciarskie, przepyszna kuchnia i gościnni gospodarze – te walory przyciągają tysiące turystów do włoskiego regionu Trentino. Miejsce cieszy się pop... Jak zagospodarować czas wolny od szaleństw na stoku? Jeżeli nie chcesz rezygnować z aktywności fizycznej, wybierz się do fitness klubu, na kryty basen lub lodowisko. Jeżeli jednak twoje mięśnie domagają się regeneracji, przyjemne chwile wytchnienia znajdziesz w lokalnych restauracjach i kawiarenkach. Osoby lubiące zabawę przy głośnej muzyce mogą wybrać się do okolicznych klubów. Cortina d'Ampezzo Na zakończenie mamy dla was jedną z najciekawszych propozycji. Cortina d'Ampezzo to jeden z najbardziej znanych włoskich kurortów, który cieszy się uznaniem narciarzy z całego świata. O perle Dolomitów słyszał chyba każdy miłośnik sportów zimowych. W 1956 roku zorganizowano tam igrzyska olimpijskie, a trzeba przypomnieć, że Cortina d'Ampezzo będzie gospodarzem tej imprezy także w 2026 roku. W regionie działają trzy stacje narciarskie, z których można korzystać w ramach jednego skipassu: Cristallo, Faloria i Tofare. Łączna długość tamtejszych tras (niebieskich, czerwonych i czarnych) przekracza 100 km. Sportowa przeszłość ośrodka sprawia, że przyjezdni mają do dyspozycji masę atrakcji, których nie znajdą nigdzie indziej. W czasie spędzanym poza stokiem można przejechać się taksówką bobslejową. Ciekawą ofertą jest też „spływ” pontonem po stokach. Najmłodszym spodoba się zimowy plac zabaw Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gdzie jechać na narty we Francji? – ranking stoków narciarskich
Planujesz wyjazd na narty? Francja okaże się właściwym kierunkiem. Tamtejsze ośrodki narciarskie, położone wysoko w górach, cieszą się opinią jednych z najlepszych w całej Europie, a świetnie przygotowane, zadbane trasy zjazdowe zachęcają do całodziennych szaleństw na stoku.
W tym artykule: Val Thorens Chamonix Alpe d'Huez Tignes Francja to prawdziwy raj dla wszystkich miłośników sztuki, zabytków, wykwintnej kuchni i wyśmienitego wina. Nie można jednak zapomnieć, że kraj nad Sekwaną stwarza także idealne warunki do uprawiania sportów zimowych. Gdy mowa o Francji, wielu osobom na myśl od razu przychodzą nastrojowe paryskie uliczki, wieża Eiffla, Luwr i Łuk Triumfalny. Nie zapominajmy jednak, że ten piękny kraj ma też drugie, zupełnie inne oblicze, bo poza terenami nizinnymi znajdziemy tam także rozległe obszary górskie. Krajobraz południowo-wschodniej i południowo-zachodniej części Francji kreślą dwa wysokie łańcuchy – Alpy i Pireneje. To właśnie tam mieści się większość najbardziej prestiżowych (i najdroższych) ośrodków sportów zimowych. Nie brakuje też bardziej popularnych miejsc, które oferują nieco niższe ceny. Pobyt w takim ośrodku nie będzie kosztował więcej niż narty we Włoszech. Należy jednak zaznaczyć, że pod względem kosztów, które muszą ponieść miłośnicy szusowania po stokach, niektóre kurorty zbliżają się do cen, jakie trzeba zapłacić za narty w Szwajcarii. Które z francuskich ośrodków okażą się najlepszym wyborem? Nasze propozycje wymieniamy poniżej. Val Thorens Wiele osób wychodzi z założenia, że „jak narty we Francji, to tylko w Trzech Dolinach”. Nic dziwnego, bo największy alpejski kurort zimowy (łączna długość tras zjazdowych przekracza 600 km) gwarantuje idealne warunki do szusowania po stokach. Ten piękny obszar składa się z kilku stacji narciarskich, które, jak wskazuje na to sama nazwa, są zlokalizowane w trzech dolinach: Courchevel, Méribel i Belleville. Każda z nich jest warta polecenia, a dzięki wygodnemu połączeniu koleją gondolową, narciarze każdego dnia mogą szusować po innych trasach. Gdzie warto udać się w pierwszej kolejności? Naszym zdaniem, największą perłą w koronie Trzech Dolin jest Val Thorens, ośrodek zlokalizowany w Belleville. Planujesz wakacje we Francji? Sprawdź, co musisz zjeść w tym kraju Kraj ten urzeka pod każdym względem. Decydując się na wakacje we Francji, warto wiedzieć, których potraw trzeba spróbować. W stacji położonej na wysokości 2300 m n.p.m. (Val Thorens to najwyżej zlokalizowany kurort narciarski w Europie), śnieg utrzymuje się aż do późnej wiosny. Łączna długość 88 tras zjazdowych (1800–3230 m n.p.m.) to ok. 150 km. Większość nartostrad jest dostosowana do potrzeb początkujących narciarzy, którzy dopiero szlifują technikę (44 proc. tras ma oznaczenie niebieskie, a 13 proc. zielone). Nie brakuje też miejsc przeznaczonych dla osób średniozaawansowanych i zaawansowanych (34 proc. tras oznaczono kolorem czerwonym, a 9 proc. czarnym). Najdłuższa trasa w ośrodku – Col de Laudzin – mierzy aż 12 km. Narciarze pewni swoich umiejętności mogą skorzystać z obszarów do freeride'u. Pod względem długości obszaru dla miłośników biegówek, Val Thorens nie zachwyca. 5 km to niezbyt imponująca wartość, ale należy podkreślić, że tamtejsze trasy biegowe są dość wymagające. Na miejscu działa 10 kolei gondolowych, 12 ekspresowych kanap 6-osobowych, 2 ekspresowe kanapy 2-osobowe. Łącznie do dyspozycji gości oddano 31 wyciągów. To nowoczesne i szybkie obiekty, które zapewniają wysoki komfort. Jakie inne atrakcje oferuje ośrodek? Tych jest bez liku, więc nikomu nie grozi nuda. W chwilach wolnych od szaleństw na stoku, można wejść na lodowiec, wypożyczyć skuter śnieżny, wybrać się na wycieczkę psim zaprzęgiem lub konnym kuligiem. Niemałą atrakcją jest też lot balonem lub helikopterem. Chamonix Kolejną interesującą propozycją jest jeden z najsłynniejszych i jednocześnie najstarszy ośrodek narciarski we Francji, z widokiem na najwyższy szczyt w Europie – Mont Blanc. W 1924 roku w Chamonix zorganizowano pierwsze w historii zimowe igrzyska olimpijskie. Dziś ten wspaniały kurort przyciąga do Francji miłośników białego szaleństwa z całego świata. Ośrodek składa się z sześciu stacji: Chamonix Mout Blanc, La Flégère, Le Brévent, Les Grands Montets, Les Planards i Domaine de Balme. Łączna długość tras to 194 km. 36 proc. oznaczono kolorem niebieskim, 35 proc. – czerwonym, 15 proc. – zielonym, a 13 proc. – czarnym. Coś dla siebie znajdą tam zatem wszyscy narciarze, bez względu na stopień zaawansowania. Należy jednak podkreślić, że Chamonix Mount Blanc słynie przede wszystkim z trudniejszych tras. Najlepsze warunki dla mniej doświadczonych osób stwarza Domaine de Balme i Les Planards. W ośrodku nie brakuje terenów dla miłośników freestyle'u i freeride'u. Są też trasy stworzone specjalnie dla osób, które bardziej od zjazdów cenią sobie biegi. Łączna długość tras biegowych to kilkadziesiąt kilometrów, a do ich przygotowania nie można mieć żadnych zastrzeżeń. Mocną stroną ośrodka jest też dostępność wyciągów. Łącznie działa ich 67, z czego 13 to nowoczesne koleje kabinowe. Francja wprowadza limity i rezerwacje dla turystów. Już nie tysiące, a setki osób dziennie Francja nie może narzekać na brak turystów. Ich nadmiar może być jednak problematyczny. Tłumy odwiedzających gromadzą się w najpopularniejszych, niszcząc przyrodę. Zapominają przy tym o... Na jakie rozrywki można liczyć po zejściu ze stoku? W mieście nie brakuje dobrych restauracji, klubów z głośną muzyką i spokojnych, nastrojowych kawiarni. Nie lada gratką będzie wieczorny spacer nastrojowymi uliczkami. Trzeba bowiem wiedzieć, że Chamonix jest wyjątkowo urokliwe. Nie można zapomnieć o atrakcjach wynikających z położenia tego kurortu. Wycieczka tramwajem na zbocze Mount Blanc będzie niezapomnianym przeżyciem. Warto też wjechać na szczyt Aiguille du Midi i wejść do wnętrza Mer de Glace – najdłuższego lodowca we Francji. Alpe d'Huez Kolejny ośrodek w naszym zestawieniu przypadnie do gustu przede wszystkim rodzinom z dziećmi i osobom, które dopiero poznają tajniki szusowania po stokach. Alpe d’Huez to kompleks narciarski zlokalizowany na południowych zboczach masywu des Grandes Rousses, na wysokości 1860 m n.p.m. Poza głównym ośrodkiem, w jego granicach leży jeszcze 5 stacji: La Garde, Oz en Oisans, Villard Reculas, Vaujany i Auris en Oisans. Ogromny kompleks ma do zaoferowania 111 nartostrad, których łączna długość przekracza 250 km. Dominują trasy oznaczone kolorem zielonym i niebieskim, które stanowią odpowiednio 31 proc. i 28 proc. ogółu. 25 proc. tras ma oznaczenie czerwone, a 16 proc. – czarne. Statystyka wyraźnie sugeruje, że Alpe d’Huez odnajdą się przede wszystkim niezbyt doświadczeni narciarze. Nie znaczy to jednak, że osoby pewne swoich umiejętności nie mają tam czego szukać. Przeciwnie, w ośrodku mieści się najdłuższa w całej Francji trasa Czarna. Mowa o 16-kilometrowej Sarenne, która charakteryzuje się wysokim stopniem trudności. Ośrodek stwarza doskonałe warunki nie tylko dla miłośników narciarstwa alpejskiego, ale także biegowego. Łączna długość tras biegowych przekracza 50 km, a najdłuższa – Boucle des Lacs – mierzy ponad 20 km. Żadnych zastrzeżeń nie można mieć też do wyciągów, których łączna liczba to aż 70. Przeważają ekspresowe kanapy 8-, 6-, 4- i 2-osobowe (odpowiednio: 3, 3, 16 i 3. Nie brakuje też wygodnych kolei gondolowych (14). Mocną stroną ośrodka są też atrakcje inne niż narciarskie. Na miejscu działa centrum sportowe z basenem, siłownią, polem do minigolfa i lodowiskiem. Odważni mogą zdecydować się na lot paralotnią lub jazdę gokartem na lodzie lub przejażdżkę skuterem śnieżnym, a osoby szukające nieco mniejszych wrażeń – na wycieczkę psim zaprzęgiem. Nie brakuje tam malowniczych tras pieszych, z których rozpościera się fantastyczny widok. Ciekawą opcją jest też wycieczka do lodowej groty, położonej na wysokości 2700 m n.p.m. Tignes Nasza ostatnia propozycja to ośrodek stworzony z myślą o osobach, które dopiero próbują narciarstwa alpejskiego. Tignes, charakteryzujący się perfekcyjnie przygotowanymi, szerokimi trasami o łagodnym nachyleniu, wraz z ośrodkiem Val d’Isère wchodzi w skład dużego kompleksu L'Espace Killy. Zobacz 10 najbardziej luksusowych ośrodków narciarskich Jeździsz na nartach? Nawet jeśli zazwyczaj wystarcza Ci kubek gorącej herbaty w schronisku, zmienisz zdanie, gdy zobaczysz TE miejsca. Oto, co mają w swojej ofercie. Łączna długość tras w kompleksie przekracza 300 km, z czego na Tignes przypada mniej więcej połowa tej wartości. Większość stoków ma oznaczenie niebieskie, ale nie brakuje tam także tras czerwonych i czarnych, na których odnajdą się doświadczeni narciarze. Panują tam doskonałe warunki do jazdy, a w dniach, w których pogoda nie sprzyja szusowaniu (to dość rzadkie sytuacje), uruchamiane są systemy sztucznego naśnieżania, znajdujące się na wyposażeniu niemal połowy stoków. Co z trasami biegowymi? Osoby poruszające się na biegówkach mają do dyspozycji 22 km tras w samym Tignes i kolejne 22 km w pozostałej części kompleksu. L'Espace Killy to rozległy ośrodek, ale przemieszczanie się między stokami nie wymaga korzystania ze skibusów. Poszczególne sektory są doskonale skomunikowane kolejami gondolowymi i innymi wyciągami. Łącznie jest ich ponad 80. Jak zagospodarować czas w chwilach odpoczynku od szusowania? Spokojnie, w Tignes nikomu nie grozi nuda, nawet osobom, które potrzebują solidnego zastrzyku adrenaliny. Już wycieczki na skuterach śnieżnych dostarczają wiele mocnych wrażeń, ale jeżeli to za mało, można zdecydować się na nurkowanie pod lodem lub lot paralotnią. Tignes najlepiej odwiedzić w grudniu, nie tylko ze względu na warunki. W ostatnią noc roku organizowana jest tam huczna impreza sylwestrowa na świeżym powietrzu, której towarzyszy spektakularny pokaz sztucznych ogni. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gdzie jechać na narty w Bułgarii? Najlepsze miejsca
Zastanawiasz się, gdzie spędzić zimowe ferie? Ciekawą destynacją może być właśnie Bułgaria. Narty w tym malowniczym kraju z całą pewnością okażą się przygodą, której nikt nie „pogrzebie” gdzieś w odmętach pamięci.
W tym artykule: Pamporovo Chepelare Bansko Vitosha Borowiec Dobrinishte Bułgaria nie jest najczęściej wybieranym kierunkiem narciarskich wyjazdów. Szkoda, bo ten bałkański kraj zapewnia świetne warunki wszystkim miłośnikom białego szaleństwa. Śnieg utrzymuje się tam nawet do kwietnia, a infrastruktura jest dobrze przygotowana na przyjazd turystów. Ponad 20 ośrodków narciarskich ma do zaoferowania ok. 250 km malowniczych tras o różnym stopniu trudności. Bułgaria kojarzy ci się wyłącznie z letnim wypoczynkiem i malowniczymi plażami? Najwyższy czas zmienić ten pogląd, bo bałkański kraj ma do zaoferowania nie tylko nadmorskie atrakcje. Aż 60 proc. powierzchni Bułgarii pokrywają tereny wyżynne i górskie, a to sprawia, że tamtejsze warunki sprzyjają także miłośnikom białego szaleństwa. Ceny utrzymują się tam na atrakcyjnym poziomie, dzięki czemu zimowy urlop w tym kraju kosztuje mniej niż narty w Andorze i zdecydowanie mniej niż narty w Szwecji. Względnie niewielka popularność tamtejszych kurortów (zwłaszcza w porównaniu z alpejskimi destynacjami narciarskimi) sprawia, że bułgarskie stoki nie są przesadnie zatłoczone. Poniżej wymieniamy kilka ciekawych miejsc w Bułgarii, w których warto spędzić zimowy urlop. Pamporovo Zaczynamy od propozycji, która przypadnie do gustu nie tylko osobom, które uwielbiają szusować po stokach, ale także miłośnikom narciarstwa biegowego. Pamporovo, kurort położony na wysokości 1620 m n.p.m., ma do zaoferowania ok. 20 km tras biegowych i ok. 30 km tras zjazdowych o zróżnicowanym stopniu trudności. Sama stacja jest podzielona na dwie części – Mechi Chal i Snazhanka. Skipass uprawnia do korzystania ze stoków w obu sektorach, a przemieszczanie się między nimi ułatwia skibus. Bułgaria to nie tylko Złote Piaski i Słoneczny Brzeg. TOP 5 atrakcji Bułgarii na lato i nie tylko Bułgaria to jeden z ulubionych wakacyjnych kierunków Polaków. Które miejsca warto odwiedzić w wakacje? Dla kogo przeznaczone jest to miejsce? Bez cienia wątpliwości odnajdą się tam osoby początkujące i średniozaawansowane, bo Pamporovo ma do zaoferowania przede wszystkim trasy niebieskie i czerwone. A co z ofertą dla doświadczonych narciarzy? Także oni znajdą tam coś dla siebie, bo łączna długość czarnych tras to 6 km. Wypoczynek w Pamporovie polecamy przede wszystkim tym osobom, które są nastawione na wielogodzinne szaleństwa na stokach lub trasach biegowych. Innych atrakcji jest tam niewiele. Można skosztować lokalnych przysmaków w miejscowych restauracjach i wybrać się z dziećmi do snow parku. Chepelare W odległości ok. 10 km od Pamporova mieści się mniejszy i mniej popularny ośrodek narciarski – Chepelare. Nie można go z góry skreślać, bo odpoczynek w tym miejscu może być świetną opcją dla wszystkich, dla których jeden z najpopularniejszych zimowych kurortów w Bułgarii jest zbyt zatłoczony. Chepelare jest nowoczesną stację wyposażoną w wysokiej klasy infrastrukturę. Działają tam liczne wyciągi, a w okresach niedoboru białego puchu stoki są sztucznie dośnieżane. Łączna długość nartostrad to 20 km, z czego 3250 m zajmuje najdłuższa trasa zjazdowa w Bułgarii (oznaczona kolorem czerwonym). Bansko Kolejną propozycję na naszej liście dedykujemy doświadczonym narciarzom. Bansko to bez wątpienia najpopularniejszy i najnowocześniejszy kurort narciarski w całej Bułgarii. Mało tego, poza Europą Zachodnią, drugiego tak dobrze przygotowanego ośrodka można szukać ze świecą. Ośrodek oddaje do dyspozycji gości ok. 65 km tras zjazdowych. Dominują nartostrady oznaczone kolorem czerwonym, sporo jest też czarnych tras. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że te ostatnie mają opinię wyjątkowo trudnych technicznie. Gdzie na narty z dziećmi – 5 najlepszych rodzinnych ośrodków w Europie. Wybierając miejsce na rodzinny na wypad na narty z dziećmi, warto brać pod uwagę nie tylko odległość i atrakcje na miejscu, ale również oferty szkółek narciarskich i pakiety bezpieczeńs... Narciarze mogą korzystać z licznych wyciągów, nie tylko krzesełkowych, ale także orczykowych. Do dyspozycji jest także kolejka gondolowa. Ze znalezieniem noclegu nie będzie najmniejszego problemu. Bansko to popularny kurort, więc na miejscu nie brakuje 4- i 5-gwiazdkowych hoteli. Na szczęście nie oznacza to, że zimowym urlopem w tym miejscu mogą cieszyć się wyłącznie osoby z zasobnym portfelem, bo działają tam też liczne kwatery prywatne. Po długim dniu na stoku, chwilę wytchnienia można znaleźć w strefie SPA lub jednej z wielu tawern i restauracji. W czasie wolnym warto wybrać się do Neofit Rilski Museum. Vitosha Nasza kolejna propozycja to Vitosha – ośrodek narciarski położony w odległości ok. 9 km od Sofii. 14 wyciągów, 20 km tras zjazdowych, z czego większość oznaczona jest kolorem niebieskim i czerwonym – oto najkrótsza charakterystyka tego miejsca. Vitosha z całą pewnością nie jest najnowocześniejszym ośrodkiem narciarskim w Bułgarii. W kontekście dostępnej infrastruktury, to miejsce od opisanego wcześniej dzieli prawdziwa przepaść. Dominują wyciągi krzesełkowe starego typu, próżno szukać tam najnowocześniejszych rozwiązań. Dlaczego więc polecamy tę stację jako idealną na narciarski wyjazd? To proste – starsza technologia nie oznacza, że panują tam złe warunki, a w całej Bułgarii trudno o tańszy ośrodek. Dokładnie tak, Vitosha przyciąga przede wszystkim atrakcyjnymi cenami. Karnety kosztują niewiele, a najbardziej oszczędni mogą zatrzymać się w hostelu. Należy jednak dodać, że ze względu na bliskość stolicy kraju, można też znaleźć tam znacznie wygodniejszy nocleg, nawet w standardzie pięciogwiazdkowym. Rozrywek innych niż narciarskie jest tam niewiele. Ot, kilka restauracji i kawiarni. Pamiętajmy jednak, że w czasie wolnym można udać się na wycieczkę do Sofii, gdzie znajdziemy znacznie więcej turystycznych atrakcji. Borowiec W zestawieniu najciekawszych miejsc dla narciarzy w Bułgarii nie może zabraknąć naszej kolejnej propozycji. Borowiec jest najstarszym ośrodkiem sportów zimowych w kraju. Leży w odległości ok. 70 km od Sofii, a panujące tam warunki należy określić jako wyśmienite (śnieg na północnych zboczach Riły utrzymuje się aż do końca kwietnia). Ośrodek składa się z trzech części: Sitnyakovo, Yastrebetz i Markudjik. Każda z nich jest połączona wyciągami krzesełkowymi lub kolejką gondolową, więc pomiędzy poszczególnymi sektorami można przemieszczać się bez wypinania nart. Łączna długość nartostrad to ok. 70 km. Dominują trasy czerwone (30 km) i niebieskie (24 km). Najbardziej doświadczone osoby mogą spróbować swoich sił na trasach czarnych o łącznej długości 5 km. W okolicy działają liczne hotele, oferujące przede wszystkim czterogwiazdkowy standard. Nie brakuje też tańszych noclegów i kwater prywatnych. Plaże w Bułgarii. Gdzie znaleźć te najpiękniejsze? [PRZEWODNIK] Wymieniając miejsca, które Polacy w sezonie wakacyjnym odwiedzają najchętniej, na jednym z czołowych miejsc z pewnością znajdzie się Bułgaria. Plaże, zabytki, dzikie pasma górskie, malow... Sporą atrakcją tego miejsca jest duże centrum sportowe Bistritsa, dostosowane do potrzeb miłośników narciarstwa biegowego i biathlonu. W czasie wolnym od sportowych aktywności można zjeść smaczny posiłek w jednej z wielu restauracji, udać się na spacer do Tsarska Bistritsa (dawny pałac królewski) lub zwiedzić zabytkową Sofię. Doświadczonym piechurom polecamy trekking na Musałę – najwyższy szczyt Bałkanów. Dobrinishte Na zakończenie wracamy w okolice ośrodka Bansko. W odległości ok. 6 km od jednego z najpopularniejszych kurortów zimowych w kraju działa znacznie mniejsza stacja. Dobrinishte przypadnie do gustu wszystkim, którzy na równi ze świetnie przygotowanymi trasami stawiają kameralną atmosferę. Mówiąc „znacznie mniejsza”, na myśli trzeba mieć naprawdę małą stację. Dobrinishte (wysokość od 1412 do 2236 m n.p.m.) oferuje zaledwie cztery wyciągi i 5 km tras zjazdowych, z czego połowa oznaczona jest kolorem czerwonym. Nie znajdziemy tam kilkukilometrowych nartostrad, a niezbyt długie stoki. Trasy są jednak perfekcyjnie przygotowane, infrastruktura – nowoczesna, a w całym ośrodku panuje wyjątkowo spokojna, niemal rodzinna atmosfera. Ceny skipassów i noclegów utrzymują się tam na wyraźnie niższym poziomie niż w pobliskim kurorcie. Turyści mogą zatrzymać się w jednej z wielu prywatnych kwater lub wynająć pokój w trzygwiazdkowym hotelu. Bardziej wymagającym osobom przypadnie do gustu oferta obiektów oferujących czterogwiazdkowy standard. Warto wspomnieć, że w Dobrinishte działa też słynny kompleks źródeł mineralnych o właściwościach leczniczych. Samo miasteczko jest wyjątkowo urokliwe. Wybierając się na spacer, warto udać się do kościoła św. Piotra i Pawła, który zachwyca niezwykłą architekturą. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gdzie jechać na narty w Szwajcarii? – lista najlepszych stoków
Gdy mowa o kraju, który ma do zaoferowania najlepsze ośrodki narciarskie, wiele osób w pierwszej kolejności pomyśli o Szwajcarii. Nic dziwnego, bo panujące tam zimowe warunki należą do najlepszych, a sam standard tras, wyciągów, usług i hoteli zadowoli nawet najbardziej wymagających miłośników białego szaleństwa. Do tego należy doliczyć zapierające dech w piersiach alpejskie krajobrazy. Jeżeli chcesz wybrać się na narty, Szwajcaria to odpowiedni kierunek.
W tym artykule: Zermatt Mürren Verbier Saas-Fee Davos Nendaz Grimentz-Zinal St. Moritz Gdzie najbliżej na narty do Szwajcarii? To niezbyt duży kraj, a co za tym idzie – odległości między poszczególnymi ośrodkami nie są wielkie. Dystans ma więc drugorzędne znaczenie, lepiej kierować się ofertą danego ośrodka w kwestii cen i trudności dostępnych tras. Gdzie najtaniej do Szwajcarii na narty? To kolejne pytanie, na które nie da się odpowiedzieć w sposób jednoznaczny, bo mówimy tu o jednym z najdroższych miejsc, w których można spędzić zimowy urlop. 5 tys. zł za 6-dniowy pobyt w hotelu nie jest niczym niezwykłym, podobnie jak kwota 500 zł widniejąca na rachunku za obiad dla dwóch osób. A do tego trzeba jeszcze doliczyć ceny skipassów, które najczęściej kosztują 1200–1300 zł za 6 dni. Wyjazd do Szwajcarii będzie droższy niż narty w Szwecji i wyraźnie droższy niż narty we Francji. Jeżeli wysokie ceny nie stanowią przeszkody, bez dwóch zdań warto wybrać właśnie tę destynację. Rewelacyjnie przygotowane trasy narciarskie, których łączna długość przekracza 7 tys. km i wspaniałe warunki pogodowe to gwarancja udanego urlopu. Gdzie najlepiej do Szwajcarii na narty? Poniżej wymieniamy najciekawsze kurorty. Zermatt Nasze zestawienie otwiera miejsce, które jest narciarską wizytówką Szwajcarii. Miasteczko Zermatt, położone u podnóża szczytu Matterhorn (na wysokości 1616 m n.p.m.), ma do zaoferowania ok. 200 km tras narciarskich, z których większość jest przystosowana do możliwości narciarzy początkujących i średniozaawansowanych (niebieskie oznaczenie). Gdzie na narty za granicę – przegląd tras dla amatorów i doświadczonych narciarzy Polskie kurorty narciarskie stają się coraz nowocześniejszymi ośrodkami, które oferują masę atrakcji. Mimo to, wiele osób decyduje się na spędzenie zimowego urlopu w jednej z zagranicznyc... Nowicjusze najlepiej poczują się w Wolli's Park. Tamtejsze trasy nie są zbyt długie, za to szerokie, dzięki czemu zapewniają sporą dozę swobody. Nieco bardziej doświadczonym miłośnikom białego szaleństwa przypadną do gustu trasy u podnóża góry Matterhorn i na lodowcu Theodul. Warto wspomnieć, że Zermatt to jeden z najbardziej ekskluzywnych ośrodków narciarskich w całej Szwajcarii. Bez problemu można natknąć się tam na światowego formatu gwiazdy kina, znane z najgłośniejszych hollywoodzkich produkcji. W mieście działa wiele luksusowych restauracji i butików z kreacjami najbardziej znanych projektantów. Mürren Kolejny ciekawy kurort narciarski, który świetnie spełnia oczekiwania początkujących narciarzy, to Mürren. Niewielka wioska, leżąca u podnóża szczytów Alp Berneńskich (wysokość 1650 m n.p.m.), ma wyjątkowo kameralny charakter. W dużej mierze wynika to z faktu, że nie można dostać się tam samochodem. Do kurortu dotrzemy tramwajem z Lauterbrunnen i koleją linową lub zębatą ze Stechelberu, ale auto trzeba będzie zostawić na jednym z parkingów w dolinie. Utrudnienie? W pewnym stopniu tak, ale dzięki temu, tamtejsze stoki nie są przesadnie zatłoczone, nawet w szczycie sezonu. Tamtejsze trasy narciarskie mają długość ok. 50 km, z czego wiele charakteryzuje się niskim poziomem trudności. Warto jednak zaznaczyć, że dzięki znacznemu nachyleniu terenu, wiele niebieskich i czerwonych tras spełni oczekiwania także bardziej doświadczonych osób. Co Mürren ma do zaoferowania poza świetnie przygotowanymi trasami? W obszarze kurortu działa wiele restauracji. Najciekawsza, zlokalizowana na szczycie Schilthorn, jest obrotowa, a napędza ją energia słoneczna. Warto też wspomnieć o tamtejszych sklepach ze szwajcarską czekoladą, które zgodnie z lokalną tradycją, w grudniu zmieniają się w „żywy” kalendarz adwentowy. Verbier Pora na kurort, który przez wiele osób jest określany jako najpiękniejszy ośrodek narciarski w Szwajcarii. Verbier, niewielkie miasteczko położone u podnóża masywu Pleureur (wysokość 1500 m n.p.m.), oferuje świetne warunki dla początkujących i doświadczonych narciarzy. W pobliżu kurortu można znaleźć aż 94 trasy o łącznej długości przekraczającej 400 km. Dominują trasy czerwone i niebieskie, ale nie brakuje też stoków z czarnym oznaczeniem. Osoby pewne swoich umiejętności powinny skupić się na stromych stokach Mont Fort, ale trasy na zboczach Mont Gele i między La Chuax i La Tzoumaz też stawiają spore wymagania. Verbier to idealna destynacja dla osób, które w ciągu dnia lubią zaszaleć na stokach, a po zmroku – w klubach. Miasteczko słynie z wysokiej klasy lokali, w których serwowane są wyśmienite trunki. Saas-Fee Nasza kolejna propozycja to Saas Fee. Temu kurortowi bliżej jest do Mürren niż do Verbier. W porównaniu z największymi ośrodkami, panuje tam kameralna, niemal senna atmosfera. Miejscowość położona w dolinie Saastal (1798 m n.p.m.) jest otoczona aż trzynastoma czterotysięcznikami. Taka lokalizacja po prostu musi przekładać się na niezwykły krajobraz. Gdzie na narty w Polsce? Oto najlepsze stoki w Polsce! 13 najlepszych lokalizacji Polska nie jest krajem górskim, ale zimowych kurortów jest u nas pod dostatkiem. Malownicze krajobrazy i bogata, świetnie rozbudowana infrastruktura - to właśnie te dwa czynniki sprawiają, ż... Łączna długość 48 tras przekracza 140 km. Coś dla siebie znajdą tam osoby, które dopiero zaczynają swoją przygodę ze sportami zimowymi, jak i najbardziej doświadczeni narciarze, do których dyspozycji oddano 7 czarnych tras. Warto podkreślić, że lodowcowe położenie Saas-Fee zapewnia świetne warunki do jazdy przez cały rok. Z innych atrakcji warto wymienić najwyżej położoną restaurację obrotową, mieszczącą się tuż pod szczytem masywu Allalin. Ciekawostką jest też Metro Alpin – najwyżej położona podziemna kolej linowa. Davos Wymieniając najciekawsze ośrodki narciarskie w Szwajcarii, nie można pominąć pominąć najwyżej położonego miasta w Europie. Davos (1560 m n.p.m.), położone nad rzeką Landwasser, to prawdziwa mekka dla wszystkich miłośników sportów zimowych. Wraz z pobliskim Klosters, Davos tworzy ogromny kurort narciarski, którego goście mogą skorzystać z tras o łącznej długości ok. 300 km. Przeważają łatwe stoki o łagodnym nachyleniu, ale usatysfakcjonowani będą także średniozaawansowani i zaawansowani narciarze. Trasy o średnim stopniu trudności liczą sobie 122 km, a trudne – 45 km. Ośrodek stwarza też doskonałe warunki dla wszystkich, którzy od zjazdów wolą biegi na nartach. Łączna długość malowniczych tras biegowych to 75 km. Nie można nie wspomnieć, że w mieście działa browar warzący doskonałe piwo. Niemałą (dosłownie i w przenośni) ciekawostką jest też największe w Europie naturalne lodowisko. Nendaz Kolejny ośrodek na naszej liście to świetna propozycja dla rodzin z dziećmi. Nendaz (1252 m n.p.m.) oferuje infrastrukturę przygotowaną specjalnie z myślą o najmłodszych miłośnikach sportów zimowych, a w samym mieście panuje spokojna, rodzinna atmosfera. W pobliżu kurortu można znaleźć 70 tras o łącznej długości ok. 200 km. Połowa z nich zapewnia warunki idealne dla początkujących, ale coś dla siebie znajdą też osoby średniozaawansowane. W Nendaz znajdziemy tylko kilka barów i nocnych klubów, to zupełne przeciwieństwo głośnego Verbier, które ożywa po zmroku. Co w zamian? Liczne atrakcje dla dzieci, zwłaszcza w okresie Bożego Narodzenia, kiedy do miasteczka na paralotni przybywa św. Mikołaj. Grimentz-Zinal Ośrodek Grimentz-Zinal zajmuje mocną pozycję w rankingu najciekawszych kurortów zimowych w Szwajcarii. To połączone koleją linową tereny narciarskie miejscowości Zinal i Grimentz. Wyjazd na narty: jak się przygotować? Narciarstwo należy do tych sportów zimowych, których grono miłośników powiększa się z roku na rok. Coraz więcej Polaków rezygnuje z biernego wypoczynku przed ekranem telewizora na rzecz a... Trasy narciarskie są tam położone na wysokości od 1570 do 2900 m n.p.m. Ich łączna długość to ok. 100 km. Przeważają trasy czerwone (ponad 40 km) i czarne (ponad 30 km). Trasy niebieskie, dedykowane początkującym narciarzom, stanowią mniejszość. Warto też wspomnieć, że na terenie ośrodka znajdują się tereny idealne dla miłośników freeride'u i trasy dla skialpinistów. W czasie wolnym od szaleństw na stoku, nikomu nie grozi nuda. Na terenie ośrodka działa wiele restauracji z wyśmienitą kuchnią i winiarni serwujących najszlachetniejsze trunki. St. Moritz Nasze zestawienie zamyka jeden z najstarszych ośrodków sportów zimowych w Szwajcarii. Kurort St. Moritz jest położony w dolinie Engadin, na wysokości 1800 m n.p.m. Z pobytu w tym miejscu najbardziej zadowoleni będą doświadczeni narciarze. Łączna długość tamtejszych tras to 160 km, a 70 proc. tej wartości pokrywają trasy trudne. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gdzie jechać na narty w Andorze? – pomysły na udany wyjazd na narty
Krajem, który może pochwalić się rewelacyjnie przygotowaną infrastrukturą narciarską, jest Andora. Narty na tamtejszych stokach to prawdziwa gratka dla wszystkich, którzy uwielbiają zimową aktywność.
W tym artykule: Grandvalira Pas de la Casa Grau Roig Soldeu-El Tarter Vallnord Turystyczne walory Andory, niewielkiego kraju leżącego między Francją i Hiszpanią, wielu osobom kojarzą się przede wszystkim z zakupami w strefie wolnocłowej. Warto jednak podkreślić, że księstwo w południowo-zachodniej Europie ma do zaoferowania coś więcej. Terytorium Andory w całości leży w Pirenejach, a średnia wysokość terenu wynosi tam niemal 2000 m n.p.m. Już to sprawia, że panują tam wyśmienite warunki do uprawiania sportów zimowych. Andora najczęściej nie jest pierwszym wyborem, gdy mowa o zimowym urlopie narciarskim. Czas jednak odczarować opinię na temat tego niewielkiego kraju, bo Księstwo Andory stwarza wymarzone warunki dla wszystkich osób uprawiających sporty zimowe. Szusowanie po tamtejszych stokach może dać tyle samo frajdy, co narty we Włoszech lub narty w Bułgarii. Trzeba bowiem wiedzieć, że w całych Pirenejach trudno znaleźć tak dobrze przygotowane stoki, a tamtejsze ceny nie odbiegają od tych, jakie obowiązują w popularnych ośrodkach we Francji. Najciekawsze ośrodki w Andorze opisujemy poniżej. Zanim wymienimy poszczególne stacje, które naszym zdaniem mają najwięcej do zaoferowania, wypada wspomnieć, że narciarska aktywność w Andorze koncentruje się wokół dwóch obszarów, skupiających mniejsze ośrodki. Pierwszy z nich to Grandvalira, drugim jest Vallnord. Grandvalira Naszą pierwszą propozycją jest największy ośrodek narciarski w Andorze i jednocześnie – największy europejski obszar narciarski poza Alpami. Grandvalira skupia kilka stacji, w tym Pas de la Casa, Grau Roig i Soldeu-El Tarter (opisujemy je poniżej). Rozległy, świetnie przygotowany kompleks jest połączony siecią składającą się z ponad 70 nowoczesnych wyciągów każdego typu. To sprawia, że między poszczególnymi sektorami można przemieszczać się bez wypinania butów z wiązań. Stanowi to spore ułatwienie, bo łączna długość tamtejszych tras to aż 240 km. Całkiem sporo, zwłaszcza jeżeli weźmiemy pod uwagę fakt, że obszar całego kraju zajmuje powierzchnię 468 km kw. Gdzie na narty za granicę – przegląd tras dla amatorów i doświadczonych narciarzy Polskie kurorty narciarskie stają się coraz nowocześniejszymi ośrodkami, które oferują masę atrakcji. Mimo to, wiele osób decyduje się na spędzenie zimowego urlopu w jednej z zagranicznyc... Duży ośrodek musi zapewniać warunki dla wszystkich narciarzy i tak jest w istocie. Znajdziemy tam wiele tras, z których bez stresu mogą korzystać początkujący narciarze, ale nie brakuje też stoków i miejsc poza wyznaczonymi trasami, które stopniem trudności skutecznie podnoszą poziom adrenaliny we krwi. Profesjonalnie przygotowane stoki i snowparki nie są jedyną „pożywką” dla ciała i ducha. W granicach kurortu działają też ośrodki SPA i kompleks termalny. Nie brakuje tam restauracji z wyśmienitym menu, barów i klubów. Pas de la Casa Wycieczkę po kurorcie Grandvalira zaczynamy od ośrodka, który jest położony tuż przy granicy Andory z Francją. Pas de la Casa sąsiaduje z kilkoma większymi miastami, co sprawia, że dojazd na miejsce nie wiąże się z żadnymi utrudnieniami. Znajdziemy tam niezwykle zróżnicowaną ofertę, idealną dla początkujących, którzy dopiero poznają i doskonalą technikę, jak i dla średnio-zaawansowanych i zaawansowanych narciarzy. Pas de la Casa udostępnia zarówno zielone i niebieskie, jak i czerwone i czarne trasy. Przeważają stoki o łagodnym nachyleniu, dzięki czemu nowicjusze nie są skazani na monotonną jazdę wyłącznie jedną nartostradą. Warto też wspomnieć, że na terenie ośrodka działają szkółki narciarskie, zatrudniające profesjonalną kadrę instruktorską. Osoby, które są pewne swoich umiejętności, mogą skorzystać także z terenów idealnie nadających się do uprawiania freeride'u, jak i z profesjonalnie przygotowanych snowparków. Usatysfakcjonowani poczują się także wszyscy, którzy będą chcieli odpocząć od szaleństw na stoku. Bogata baza gastronomiczna, kluby i bary to jeszcze nie wszystko. Pas de la Casa stanowi też dobrą bazę, z której możemy wyruszyć na górską wycieczkę lub udać się do pobliskiej Francji. Grau Roig Czas na ośrodek dedykowany przede wszystkim doświadczonym narciarzom, którzy nie boją się wymagających stoków. Położony w dolinie kurort Grau Roig działa od 1959 roku. Początkowo można było skorzystać tam tylko z jednego wyciągu. Z czasem infrastruktura zaczęła się rozrastać. Obecnie ośrodek jest jednym z najważniejszych w całym centrum Grandvalira. Na miejscu nie brakuje trudnych czerwonych i bardzo trudnych czarnych tras. Są też łagodne stoki, ale wizytówką tego miejsca są właśnie wymagające nartostrady, dające poczucie niczym nieskrępowanej swobody. Szczególnie polecamy czerwoną trasę Moreto, z której rozpościera się niesamowita panorama andorskich Pirenejów. Najbardziej wymagające osoby powinny obrać kurs na Pic Blanc – najwyżej położony punkt narciarski w ośrodku. To właśnie tam rozpoczynają się dwie słynne czarne trasu: Antenes i Riberal, które doświadczonym narciarzom zapewnią niezapomniane przeżycia. Gdzie na narty w Polsce? Oto najlepsze stoki w Polsce! 13 najlepszych lokalizacji Polska nie jest krajem górskim, ale zimowych kurortów jest u nas pod dostatkiem. Malownicze krajobrazy i bogata, świetnie rozbudowana infrastruktura - to właśnie te dwa czynniki sprawiają, ż... Z jakich innych atrakcji mogą skorzystać turyści? W Grau Roig słynie z unikatowego hotelu Igloo. Co w nim niezwykłego? Jak wskazuje na to sama nazwa, obiekt w całości jest wybudowany ze śniegu. Poza tym nie brakuje tam restauracji z wyśmienitą kuchnią, barów serwujących doskonałe drinki i innych atrakcji. Jedną z nich jest przejażdżka psim zaprzęgiem. Soldeu-El Tarter Kolejny wspaniały kurort jest położony na stokach Tossal De La Llosada i Tossa Sels Espiolets. Ośrodek Soldeu słynie z największej ilości profesjonalnie przygotowanych tras narciarskich w całym regionie i niesamowitego górskiego krajobrazu. Na terenie Soldeu nie brakuje tras zielonych i niebieskich, na których pierwsze szlify mogą zdobywać dzieci i początkujący dorośli. W nauce pomogą profesjonalni instruktorzy, zatrudnieni w okolicznych szkółkach. Należy jednak wspomnieć, że nie brakuje tam także tras czerwonych i czarnych oraz stref, w których można zjeżdżać poza wyznaczonymi nartostradami. Równie imponująco przedstawia się też oferta aktywności uprawianych poza stokiem. Całoroczny tor saneczkarski, wspinaczka, spacer w rakietach śnieżnych oraz zip-lining, czyli podnoszący poziom adrenaliny zjazd na stalowej linie – to tylko niektóre z nich. Przyjemną chwilę wytchnienia zapewni nowoczesny ośrodek SPA. Vallnord Kolejna propozycja w naszym zestawieniu to jeden z najnowocześniejszych kompleksów narciarsko-turystycznych w całych Pirenejach. Ośrodek położony tuż przy stolicy kraju (od Andory dzieli go zaledwie 6 km) oferuje przyjezdnym świetnie przygotowane stoki z profesjonalną infrastrukturą (łączna długość tras narciarskich to 63 km) i usługi realizowane na najwyższym poziomie. Warto też podkreślić, że wbrew pozorom, obowiązujące tam ceny wcale nie należą do najwyższych w Andorze. Obszar Vallnord łączy dwa ośrodki narciarskie: Ordino-Arcalis i Pal-Arinsal. To przekłada się na 91 km tras o zróżnicowanym stopniu trudności. Kto będzie najbardziej zadowolony z pobytu w tym miejscu? Przede wszystkim rodziny z dziećmi. Dla najmłodszych przygotowano szerokie trasy o łagodnym nachyleniu, szkółki narciarskie, tory z przeszkodami i zimowe place zabaw. Wyjazd na narty: jak się przygotować? Narciarstwo należy do tych sportów zimowych, których grono miłośników powiększa się z roku na rok. Coraz więcej Polaków rezygnuje z biernego wypoczynku przed ekranem telewizora na rzecz a... Nie oznacza to jednak, że doświadczeni narciarze nie mają tam czego szukać. Przeciwnie, w Vallnord działają dwa snowparki (z czego jeden jest dedykowany profesjonalistom), trasy czarne stanowią 10 proc. wszystkich, a czerwone – 37 proc. Osoby chcące poczuć jeszcze większy dreszczyk emocji mogą skorzystać z heliskiingu (narciarze dostają się na stok na pokładzie śmigłowca i zjeżdżają poza wyznaczonymi trasami) lub speedridingu (aktywność łącząca paralotniarstwo z nartami). Co z atrakcjami poza stokiem? Tych także nie brakuje. Piechurom doświadczonym w górskich wycieczkach polecamy trekking na Pic de Coma Pedrosa – najwyższy szczyt w Andorze. Ciekawym doświadczeniem może być też spacer w rakietach śnieżnych, jazda skuterem śnieżnym, a dla odważnych – nurkowanie pod lodem. Będąc na miejscu, warto odwiedzić okoliczne miasta: Escaldes-Engordany i wspomnianą wcześniej Andorę. Chwilę relaksu po szaleństwach na stoku i pieszych wyprawach zapewni Caldea – największy w Europie Południowej kompleks basenów termalnych. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
National Geographic Numer Specjalny 2/22
Nendaz – wyjątkowa stacja narciarska w sercu Czterech Dolin
Nendaz to ośrodek narciarski znajdujący się w Szwajcarii, w Alpach Północnych, będący jedną z sześciu stacji tworzących Cztery Doliny – największy obszar narciarski w kraju. Wraz z Verbier, Veysonnaz, Thyon, La Tzoumaz i Bruson oferuje 410 km świetnie naśnieżonych tras, tworząc jedno z najlepszych miejsc do uprawiania białego szaleństwa w Europie.
Nendaz - idealne warunki śniegowe! Nendaz znajduje się na wysokości 1370 m n.p.m. Z racji położenia, śnieg w ośrodku leży od grudnia aż do kwietnia, dzięki czemu, sezon narciarski jest wyjątkowo długi. Zresztą w samych Czterech Dolinach szusować można nawet w lato, na lodowcu Mont Fort, położonym na wysokości 3300 m n.p.m. Długo utrzymująca się pokrywa śnieżna to niewątpliwie duża zaleta stacji, a w połączeniu z 300 słonecznymi dniami w roku plasuje ją w rankingu topowych miejsc do szusowania w samej Szwajcarii oraz Europie. Trasy dla początkujących i zaawansowanych W Czterech Dolinach znajduje się aż 82 trasy położonych na wysokości od 850 do 3300 m n.p.m. Duża część z nich przeznaczona jest dla narciarzy i snowboardzistów o nieco wyższych umiejętnościach. Ale samo Nendaz wyjątkowo dba zarówno o początkujących miłośników białego szaleństwa, jak i dzieci. To tutaj można znaleźć specjalnie przygotowane tereny do nauki jazdy oraz szkolenia swoich umiejętności. Zresztą, teren Czterech Dolin jest tak ogromny, że spośród 410 km dostępnych tras, każdy znajdzie idealne miejsce dla siebie do jazdy na nartach i snowboardzie. Trasy do freeride i wyjątkowe snowparki Ale Nendaz i Cztery Doliny to nie tylko trasy do klasycznych zjazdów. To również oznakowane trasy do freeride’u (aż siedem!) oraz kilka wyjątkowych snowparków. W samym Nendaz, dla miłośników tego typu atrakcji, punktem obowiązkowym jest wizyta w Woodpark’u, który w całości zbudowany jest z drewna. Fani ekstremalnych wyzwań mogą się również sprawdzić na jednej z najtrudniejszych tras na świecie - trzykilometrowej Tortin znanej z licznych muld. Albo skusić się na skorzystanie z najwyższej tyrolki na świecie, położonej na wysokości 1400 m n.p.m., ze spadkiem na poziomie 383 m oraz prędkością zjazdu dochodzącą do 130 km/h! Knajpy, restauracje i noclegi Oferta après-ski w Czterech Dolinach jest niezwykle różnorodna, a restauracje znajdują się zarówno na stoku, jak i samej stacji. Knajpy z tradycyjnymi daniami, bary z muzyką na żywo, kluby czy miejscówki do chillowania to tylko kilka propozycji do zakończenia dnia szusowania w idealnych warunkach. Samo Nendaz jest urokliwą, niewielką miejscowością, która zachowała swoją autentyczność. Nie ma tutaj wielkich rezydencji, a górskie chaty podkreślają jej niezaprzeczalny klimat. Zresztą możliwość spróbowania gry na rogu alpejskim używanym przez lokalnych pasterzy mówi wiele o kultywowaniu tradycji. Narty w Szwajcarii to zawsze dobry pomysł, a o dobrej sławie i renomie Nendaz oraz Czterech Dolin wie każdy kto choć raz zaliczył wyjazd ze SnowShow - najlepiej zorganizowanymi wyjazdami w Alpy. O podobne nasłonecznienie i warunki śniegowe przez tak długą część sezonu trudno w innych europejskich resortach, dlatego polecamy tą miejscówkę jeśli zależy Ci na pewnym śniegu i dużej ilości tras!
Czarna Góra i okolice: jakie oferują atrakcje zimą i latem?
Czarna Góra to jeden z największych i najbardziej znanych ośrodków narciarskich i górskich kurortów w Polsce. Nie brakuje tu nowoczesnej infrastruktury i wygodnych stoków. Zarówno zimą, jak i latem w Czarnej Górze i okolicach można się naprawdę dobrze bawić. Turyści cenią sobie miejsca do zwiedzania, atrakcje szlaków do przemierzania pieszo, rowerem oraz na nartach – w zależności od sezonu. Czy warto odwiedzić resort Czarna Góra?
Czarna Góra i okolice Czarna Góra to niewielki szczyt w masywie Śnieżnika, oddzielony od Pasma Krowiarek Przełęczą Puchaczówką. Czarna Góra jest znana głównie ze względu na to, że na północno-wschodnim zboczu funkcjonuje popularny ośrodek narciarski. Kurort Czarna Góra leży we wsi o nazwie Sienna, pośród gęstych lasów. Gdzie jest Czarna Góra? To zaciszne miejsce jest oddalone od Wrocławia o niecałe 120 km. Jest bardzo chętnie odwiedzane przez narciarzy, którzy korzystają z tamtejszej infrastruktury i stoków. Latem zaś Czarną Górę odwiedzają wielbiciele górskich wędrówek. A co z turystami, których interesuje sama Czarna Góra? Jej wysokość wynosi 1205 m. n.p.m. Przez górę przebiegają dwa szlaki, czerwony oraz zielony. Elementem infrastruktury jest także wieża widokowa, niestety często bywa nieczynna. Można odwiedzić też punkty i tarasy widokowe. W pobliżu Czarnej Góry znajduje się kilka miasteczek Kotliny Kłodzkiej, w tym Lądek Zdrój i Złoty Stok. Niedaleko, w okolicy Kletna, jest także słynna Jaskinia Niedźwiedzia oraz muzeum geologiczne. Wśród typowo turystycznych atrakcji warto wymienić pobliski park linowy oraz całą infrastrukturę miasteczek zdrojowych-klimatyczne kawiarnie, kluby, zabytkowe pijalnie wód i piękną architekturę. Czarna Góra: atrakcje, co warto zobaczyć? Czarna Góra to nie tylko raj dla narciarzy. To także ciekawe miejsce turystyczne, otoczone licznymi atrakcjami. Bardzo niedaleko, bo około 2-3 km od ośrodka znajduje się mała miejscowość Kletno. To tutaj właśnie można odwiedzić słynną Jaskinię Niedźwiedzią i dowiedzieć się wiele o lokalnej geologii. Jeszcze jedna dobra wiadomość dla wielbicieli speleologii – niedaleko znajduje się także Jaskinia Radochowska. W Kletnie działa też kopalnia uranu oraz park linowy. Niedaleko położony jest Lądek-Zdrój z zabytkową pijalnią wód oraz parkiem zdrojowym. To świadectwo minionej epoki, architektura warta uwagi i historia turystyki na żywo. Warto odwiedzić Stronie Śląskie oraz Międzygórze ze słynnym Ogrodem Bajek i Wodospadem Wilczki. Wielbicieli natury i kojących krajobrazów zachwyci Wapiennik Łaskawy Kamień, położony około 4,5 km od resortu. Warto wspomnieć o atrakcjach znajdujących się w Czechach. Zaledwie 11 km od resortu Czarna Góra położona jest słynna Ścieżka w Obłokach – drewniana kładka i zjeżdżalnie na wysokości 1 116 m. n.p.m. Z kolei na drodze do Czarnej Góry znajduje się czeski Javornik, mała miejscowość z pięknym, usytuowanym na skarpie zamkiem wartym zwiedzenia. Ośrodek Narciarski Czarna Góra Czarna Góra to nowoczesny resort znajdujący się w Strefie Czystego Powietrza. Można tu oddychać pełną piersią – to prawdopodobnie najczystsze miejsce w Polsce, nawet w sezonie smogowym. Ośrodek słynie jako raj dla narciarzy, ale w przeciwieństwie do wielu typowo narciarskich kurortów, jest czynny przez cały rok. Resort Czarna Góra dysponuje zadbanymi stokami i aż 14 trasami narciarskimi. Oprócz tego, goście mają do swojej dyspozycji także 12 wyciągów i kolei liniowych. Najdłuższy stok ma ponad 1700 metrów, a długość 4 z nich przekracza kilometr. Nie brakuje atrakcji dla narciarzy na każdym poziomie zaawansowania – ośrodek narciarski Czarna Góra oferuje zarówno łagodnie nachylone stoki i łączki, jak i bardziej wymagające trasy dla koneserów i wielbicieli wrażeń. Trasy są regularnie retrakowane, naśnieżane oraz dobrze oświetlone. W ośrodku Czarna Góra jazda nocna stanowi wspaniałe przeżycie! Narciarze mogą liczyć na doskonałe zaplecze i wsparcie pod postacią szkółek narciarskich i wypożyczalni sprzętu. Resort zapewnia też komfortowy nocleg w niedużej odległości od stoków oraz moc atrakcji dla dzieci oraz dorosłych. Szczególnym powodzeniem cieszy się nowoczesna, sześcioosobowa kolej linowa Luxtorpeda, dojeżdżająca na sam szczyt Czarnej Góry. Wyciąg Czarna Góra to także czteroosobowe koleje oraz wyciągi BabyLift. Czarna Góra latem Czarna Góra jest atrakcyjnym celem podróży nie tylko zimą. Latem kurort zmienia się w miejsce idealne dla wielbicieli pieszej turystyki górskiej oraz jazdy na rowerze. Widoki i zadbane szlaki zachęcają, by pokonać wiele kilometrów. Hotele wchodzące w skład resortu zapewniają z kolei komfortowy nocleg i wypoczynek. Pasmo, do których należy Czarna Góra (Sudety) to góry warte odwiedzenia na dłużej i poznania. Przyciągają zarówno starych wyjadaczy w dziedzinie turystyki górskiej, jak i osoby całkiem początkujące, które nie mają jeszcze z górami zbyt wielkiego doświadczenia. W okolicy nie brakuje atrakcji, które bawią głównie latem. Należą do nich parki linowe oraz Adrenalina Park Biała Marianna, zlokalizowany w Stroniu Śląskim. Wielbiciele wypoczynku nad wodą z górami w tle z pewnością zrelaksują się nad dużym zalewem Stara Morawa, z licznymi kąpieliskami. Atrakcji nie brakuje też w samych hotelach. Czarna Góra czy Zieleniec? Czarna Góra i Zieleniec Ski Arena to dwa największe ośrodki narciarskie na Dolnym Śląsku. Oba posiadają rozbudowaną infrastrukturę i cieszą się dużym powodzeniem wśród narciarzy. Wielu zastanawia się, który z tych ośrodków wybrać na wyjazd. Narciarze określają często Czarną Górę jako resort odpowiedni dla bardziej doświadczonych, szukających przeżyć i wyzwań. Z kolei Zieleniec jest znany jako ośrodek narciarski, gdzie nie brakuje prostych i bezpiecznych tras do nauki jazdy na nartach. Śnieg w Zieleńcu zalega najdłużej, można więc cieszyć się ośnieżonymi stokami nawet w środku wiosny. Począwszy od sezonu 2017/2018 nie trzeba wybierać pomiędzy tymi dwiema opcjami. Ski Arena i Czarna Góra oferują klientom jeden karnet, obowiązujący na terenie obu obiektów. Połączone siły ośrodków dają klientom aż 32 km tras.
Przez narty do żołądka - jak połączyć pasję sportu i jedzenia
Poznawanie ich kulinarnych atrakcji może być zimową trasą „równoległą”, nie mniej ekscytującą niż szusowanie po nartostradach.
Sybaryta w alpejskich dolinach Austria Jause i Grüner Veltliner Jause znaczy tyle co „przekąska między posiłkami” i pochodzi od słoweńskiego słowa „juďna”, czyli obiad. W praktyce jest to zwykle potężny talerz lub częściej deska pełna plastrów kiełbasy, szynki i cienko krojonego specku – nie przerośniętego, uwędzonego boczku. Do tego ogórki, cebula... W zestawie dobrego jause nie zabraknie też lokalnych serów z Tyrolu i Vorarlbergu. Warto przy tym pamiętać, że występują one w dwóch podstawowych rodzajach: almkäse i berg- käse. Te pierwsze pochodzą wyłącznie z mleka z letniego udoju od zwierząt wypasanych na wysokogórskich łąkach. Almkäse powstają zwykle w tradycyjnych, rodzinnych serowarniach. Berg-käse robi się w dolinach, często też w sporych zakładach mleczarskich. A skoro już o serach mowa – w austriackich Alpach trzeba spróbować graukäse – tzw. szarego sera. Ten dzisiejszy przysmak był niegdyś podstawą górskiego menu i składnikiem wielu prostych, pożywnych dań. Robiony jest z odtłuszczonego mleka – ubocznego produktu powstającego podczas wytwarzania masła. Można go jeść po prostu na kawałku ciemnego chleba, z krążkiem cebuli, można też poszperać w menu górskich restauracji i odnaleźć znakomitą, esencjonalną i aromatyczną zupę z graukäse. Pobyt w górach Austrii to także wielka gratka dla miłośników deserów, które zazwyczaj są na tyle sycące, że w środku dnia mogą starczyć za cały lunch. W karcie króluje oczywiście omlet cesarski, czyli Kaiserschmarrn – danie niezwykle proste, przez co uwodzicielskie. To nic innego, jak grubo posiekany omlet posypany cukrem pudrem, rodzynkami i polany konfiturą, najlepiej z borówek. Nie oszukujmy się, że to właśnie jakość polewy decyduje o sukcesie bądź porażce dania. Kaiserschmarrn uchodzi dziś wprawdzie za potrawę wiedeńską, ściślej biorąc dworską, jednak cesarz Franciszek Józef przywiózł nań przepis prawdopodobnie z Ziemi Salzburskiej, gdzie lubił polować. Kto nie przepada za omletami, ma do wyboru typowe strudle: jabłkowy (apfelstrudel) lub jeszcze bardziej sycący twarogowy (topfenstrudel), albo też polany sosem waniliowym, posypany makiem knedel drożdżowy (germknödel). W niższych partiach Tyrolu i Karyntii uprawia się wprawdzie incydentalnie winnice, jednak trudno nazwać któryś z tych regionów krainą winiarską. Nie oznacza to jednak, że w austriackich Alpach brakuje wina. Wręcz przeciwnie – miłość Austriaków do tego trunku rośnie, a wraz z nią puchną też karty win w górskich schroniskach i restauracjach. Trudno wyobrazić sobie posiłek bez orzeźwiającego grüner veltlinera z Wachau, Kremstal, Kamptal czy Weinviertel. Odmiana ta, najpowszechniej uprawiana nad Dunajem, daje zarówno trunki młode, proste, jak i złożone, mineralne wina, które mogą iść w zawody z najlepszymi białymi winami świata. Podobnie rzecz ma się z austriackimi rieslingami zachwycającymi często swą oryginalnością. Kto woli wina czerwone, niech sięga po ich lokalne odmiany, takie jak blaufränkisch, zweigelt czy sankt laurent z Burgenlandii, albo po blauburgundera, jak nazywa się w Austrii pinot noir. Prawdziwi oryginałowie poszukają jednak na wskroś niepowtarzalnej mieszanki odmian spätrot i rotgipfler będącej specjalnością podwiedeńskiego Thermenregion. Te białe wina nie są powszechnie dostępne, ale kto ich spróbuje, zapamięta je do końca życia. Włochy - Austriacko-włoski mix Pobyt w autonomicznym regionie Trentino-Alto Adige pozwala poczuć panującą tu wciąż kulturowo-społeczną schizofrenię związaną ze zmianą panowania austriackiego na włoskie po I wojnie światowej nie tylko w umyśle, ale i w żołądku. Ludzie mówią po niemiecku i po niemiecku gotują, co nie znaczy, że wpływów włoskich się tu nie odczuwa. O ile więc klasycznym daniem serwowanym w schronisku w Dolomitach będzie wciąż kiszona kapusta na ciepło z knedlami, o tyle wytrawny sybaryta poprosi raczej o polentę, lejącą masę z mąki kukurydzianej podawaną z gulaszem z dziczyzny, a jeszcze lepiej z funghi porcini, czyli z borowikami. Zamiast wszechwładnej pizzy lepiej uraczyć się tu strangolapreti – tzw. księżodławkami, kopytkami z chleba, mąki i gotowanego szpinaku. Zresztą, wszelkie rodzaje gnocchi, jak mówi się w Italii na kopytka, są w Dolomitach znakomite. Jada się tu chętnie zupy, co powinno wywołać uśmiech na twarzy każdego Polaka: minestra d’orzo, czyli trydencka wersja krupniku, robiona na białym winie Weinsuppe, czy wreszcie typowo chłopska zuppa di farina tostata z pszennej mąki, masła i gorącego mleka należą do kanonu tutejszej kuchni. I wreszcie słynny ser asiago, noszący nazwę bogatej w pastwiska wyżyny na przedgórzu alpejskim, robiony w Trydencie, ale też w okolicach Vicenzy i Padwy – występuje jako młody – pressato, roczny – vecchio i starzony dużo dłużej, niezwykle aromatyczny stravecchio. Ten ostatni smakuje najlepiej zanurzony w akacjowym miodzie – deser sam w sobie. Podobnie jak w Dolomitach, kuchnia innego regionu narciarskiego we Włoszech, doliny Aosty jest przede wszystkim pożywna i tradycyjna. Także i tu serwuje się polentę, a z racji bliskości Szwajcarii także fondue, które po włoskiej stronie granicy nosi nazwę fonduta i robione jest zazwyczaj z miejscowego sera fontina. Do lokalnych specjalności należą świetne wędliny, wśród nich dojrzewający między jałowcowymi deszczułkami boczek pancetta steccata. Zarówno w Trentino-Górnej Adydze, jak i w Dolinie Aosty, robi się wino. O ile jednak w tym drugim regionie winnice liczą ledwie 650 hektarów, a pochodzące stąd wina trudno kupić poza doliną, o tyle wina trydenckie, zwłaszcza zaś z Górnej Adygi, robią w ostatnich latach furorę nie tylko we Włoszech, ale i na świecie. By odwiedzić jedną z licznych winiarni, wystarczy zjechać z gór do rozległej doliny wiodącej z przełęczy Brenner na południe. Jej dno szczelnie pokrywają winnice. Powstają tu znakomite odmianowe wina z pinot bianco i chardonnay. Na północy, nad brzegami dopływu Adygi, Isarki, robi się świetne wina z pogardzanej gdzie indziej odmiany müller-thurgau (inne znakomite siedlisko tego szczepu to dolina Cembra nieopodal Trydentu). Wioska Termeno jest zaś ojczyzną niebywale aromatycznej, słodko-pikantnej odmiany gewürztraminer. Pośród win czerwonych koniecznie spróbować trzeba nie występującego praktycznie nigdzie poza Dolomitami intensywnego, potrafiącego się znakomicie starzeć lagreina. Warto wreszcie sięgnąć po pełne klasy wina z odmiany pinot nero, choć nie należą one do najtańszych. Szwajcaria fondue & chasselas W złożonej z 26 kantonów Szwajcarii ludzie posługują się trzema językami i trudno doprawdy mówić o wspólnej tradycji kulinarnej poszczególnych regionów kraju. To, co z pewnością łączy Szwajcarów, to zamiłowanie do sera i powstającego z niego fondue. Choć samo danie pochodzi z Neuchâtel, maczany w roztopionym serze zmieszanym z białym winem chleb zjemy zarówno w Davos, jak i w Genewie. Przepisy różnią się zwykle rodzajem sera. W Neuchâtel będzie to gruyere i emmentaler, w Waatland sam gruyer, a w Valais goser. Z Valais pochodzi też inne serowe danie: raclette. W wersji podstawowej to zapieczony ser z ziemniakami i konserwowym ogórkiem. Można dziś jednak spotkać wersje z mięsem, warzywami i rybą. Szwajcarskie wina są mało znane – na eksport trafiają rzadko. Do fondue idealny będzie kieliszek chasselas, powszechnie uprawianej tu odmiany, której zwykle dodaje się do potrawy. Chasselas jest aromatyczne i świeże, uprawia się je głównie w Vaud, ale też w Neuchâtel, okolicach Genewy i w Valais, gdzie mówi się nań fendant. Kto lubi wino czerwone, powinien spróbować pinot noir (blauburgundera) z okolic Zurychu, przede wszystkim zaś merlota z maleńkiego włoskojęzycznego kantonu Ticino. Ta popular- na świecie odmiana potrafi dać w małej górskiej strefie wina zadziwiająco zmysłowe i skoncentrowane. Francja Mont Blanc i vin de savoie Mont Blanc to, oczywiście, nazwa najwyższego szczytu Europy, który podziwiać można z szeroko pojętych okolic Chamonix, ale i nazwa znanego sabaudzkiego deseru składającego się z góry kasztanowego purée polanego bitą śmietaną. Zanim jednak zmęczeni narciarze zdobędą słodki szczyt, powinni pokrzepić się czymś bardziej treściwym. Obok znanych zza szwajcarskiej granicy fondue serowych we francuskich Alpach można natknąć się w restauracji na jego mięsną wersję. W kociołku bulgocze gorąca oliwa, a biesiadnicy zanurzają w niej kawałki wołowiny, wieprzowiny i drobiu. Jada się tu także diot – gotowaną w białym winie na pędach winorośli kiełbasę, jada się fricassée de caďon – duszoną w winie wieprzowinę, czy wreszcie pormonier– dalekiego krewnego bigosu, czyli kiełbasę duszoną w kapuście. Sabaudia słynie z ryb, przede wszystkim ze znakomitych, delikatnych pstrągów z górskich jezior. Oczywiście, we francuskich stacjach alpejskich nie zabraknie ani szampana, ani win bordoskich, ani nawet drogich burgundów. Prawdziwy sybaryta sięgnie jednak po lokalne wina sabaudzkie. Z kil-ku powodów. Główny jest taki, że wina te robione są z autochtonicznych, niespotykanych gdzie indziej odmian i różnią się bardzo od tego, co możemy kupić na co dzień w ulubionej winotece. Szukając szlachetniejszych vin de savoie, warto zadać sobie trud i wynaleźć na półkach etykiety noszące nazwę jednego z 17 crus – obdarzonych szczególnymi warunkami stref takich jak Ripaille nad Jeziorem Lemańskim, Frangy w okolicach Seyssel czy Chignin na południe od Chambéry. Białe wina powstają głównie ze szczepu jacquere i są lekkie i bardzo odświeżające. W dolinie Arve można spotkać musujące wina z odmiany grignet, zaś w Seyssel z mieszanki lokalnych molette i altesse. Wśród odmian czerwonych dominuje dający gęste, aromatyczne i pieprzne wina szczep mondeuse.
Stara mapa, latarka i dużo odwagi – tak wyposażeni wyruszyliśmy na nocne poszukiwania skarbu w ogródku naszej babci. Jako najmłodsza w ekipie dość szybko poczułam się zmęczona i zasnęłam pod jabłonką. W tym czasie moi kuzyni dzielnie przekopywali teren, znajdując kilka kolorowych szkiełek. Ale przecież opowieści o zakopanej podczas wojny skrzyni mogły okazać się prawdziwe. A może są prawdziwe? Każdy z nas ma w sobie coś z odkrywcy i nie dziwi mnie fakt, że tylko w Polsce poszukiwaniem skarbów zajmuje się grupa aż 150 tys. zapaleńców. Ważne są jednak motywy. Większość szuka po to, by się wzbogacić lub powiększyć własną kolekcję. Co czwarte ze znanych stanowisk archeologicznych na świecie zostało splądrowane i poważnie zniszczone przez rabusiów. Bezpowrotnie. Handel kradzionymi skarbami przeżywa obecnie rozkwit i choć trudno oszacować wielkość tego rynku, to w nielegalnym obiegu są zapewne artefakty warte setki milionów dolarów. Często jednak zyski trafiają w niepowołane ręce. To dzięki rabowaniu dzieł sztuki z terenów starożytnej Mezopotamii Państwo Islamskie (ISIS) w znacznym stopniu finansuje ataki terrorystyczne na całym świecie (więcej na str. 34). Niektórzy jednak szukają skarbów, żeby wzbogacić innych. Zardzewiały guzik może być dla archeologów cennym znaleziskiem, które pomoże dopasować ostatni puzzel w skomplikowanej układance i odczytać jakiś fragment historii. Bo bez odkrywania przeszłości tracimy tożsamość, nie jesteśmy w stanie zrozumieć, kim jesteśmy teraz. I dokąd zmierzamy w przyszłości.
30 Wywiad z Martínem Caparrósem Reporter zjeździł świat, by zrozumieć, dlaczego tylu ludzi na świecie wciąż nie ma co jeść. Jego Głód oddaje głos najbiedniejszym. Rozmawia Julia Lachowicz 34 Szaber starożytności Na terenach wielu starych kultur trwa społeczny zamęt. A to sprzyja archeologicznym rabunkom. Tekst Tom Mueller Zdjęcia Robert Clark 58 Sztuka szukania Wykrywacz metalu to towarzysz coraz większej liczby Polaków przeczesujących kraj w poszukiwaniu rozmaitych skarbów. Tekst Joanna Lamparska 66 Robinson Crusoe Postać najsłynniejszego rozbitka świata jest pisarską kreacją, ale miał on pierwowzór z krwi i kości. Tekst Claus Lutterbeck Zdjęcia Philipp Spalek 88 Jaskinie na miarę Chin Na południu Państwa Środka istnieje region z niezwykle spektakularnymi, często dziewiczymi formami krasu. Tekst Mckenzie Funk Zdjęcia Carsten Peter 110 Rekiny Żarłacze białe zależnie od perspektywy mogą mieć wygląd głupkowatego błazna lub morderczej bestii. Tekst Erik Vance Zdjęcia Brian Skerry
Skiresort.de ogłosił najlepsze ośrodki narciarskie. Na podium austriacki Kirchberg!
Portal skiresort.de podał wyniki rankingu najlepszych ośrodków narciarskich na świecie. Na najwyższej pozycji uplasował się Kitzbühel/Kirchberg w Austrii. Został on uznany i wysoko oceniony za powierzchnię obszaru narciarskiego, a także ilość i jakość tras oraz wyciągów. Ponadto wzięto pod uwagę kolejki narciarskie i przygotowanie stoków do jazdy. We wszystkich kategoriach ośrodek ten uzyskał najwyższe noty pośród nominowanych obiektów. Kitzbühel/Kirchberg ma do zaoferowania aż 170 km tras narciarskich. Śnieg jest tam gwarantowany od listopada niemal do końca maja. Narciarze mają do dyspozycji 53 wyciągi. Drugie miejsce rankingu zajęły ośrodki z Tyrolu: Kaltenbach/Hochzillertal-Hochfügen, St. Anton am Arlberg-St. Christoph-Stuben i SkiWelt Wilder Kaiser-Brixental. W czołówce najlepszych znalazł się także doceniony przez skiresort.de kanadyjski kurort Whistler Blackcomb.
Bystra! – kierowca szarpie mnie za rękaw. Transport czeka. Zapatrzyłam się na majaczącą w dali białą górę. Niech inni się kłócą, dla mnie Elbrus to najwyższy szczyt Europy. I to z niego będę zjeżdżać na nartach.
Może nie z samego wierzchołka, ale kto wie? Zdobyto go już pieszo, z psem i na koniu. Ponad miesiąc trwało wciąganie na Elbrus samochodu terenowego. Udało się. Auto spadło w przepaść dopiero przy zjeździe. Będę ostrożniejsza. Na razie jestem w Mineralnych Wodach, 150 km od Elbrusu (i wciąż go widać!). Największy port lotniczy na rosyjskim Kaukazie przypomina raczej obskurny dworzec autobusowy. Przez chwilę się martwię, czy moje narty doleciały. Niepotrzebnie. Wypatruję je wśród powiązanych fantazyjnie tobołów i kartonowych pudeł, które wyjeżdżają na taśmach. Czy ktoś tu w ogóle lata z walizką? Pakuję się do błękitnej marszrutki. Cztery godziny i dotrę do doliny Prielbrusia. Kaukaski off-road Ruszamy, a już po paru chwilach auto hamuje. Kontrola. Potem następna. I kolejne. Chyba jeszcze nigdy nie widziałam naraz tylu mundurowych z bronią. Stoją na każdym skrzyżowaniu? Arsen, nasz kierowca, bez śladu zniecierpliwienia wysiada, zagaduje, czasem musi dać łapówkę, czasem udaje się uniknąć myta. – Bez nerw – mówi, odsłaniając w uśmiechu złote zęby. Nawet jeśli masz wszystkie papiery, paszport, wizę, specjalny voucher na pobyt, i tak od dobrego humoru pana władzy zależy – zapłacisz czy nie? Ile? A jak dobrze potrafisz się targować? Nawet w garści mistrza zwitek rubli szybko topnieje. Na Kaukazie podróżuje się z fantazją. Mało kto zapina pasy. Światła? Jak lubisz... Kierowcy jeżdżą po kozacku, ale też ich drogi to istny off-road. Na poboczach stare auta, części jakichś nierozpoznanych przeze mnie maszyn, tony złomu. Kiedy nie przykrywa tego śnieg, widok jest kosmiczny. Zaczyna zachodzić słońce. Mijamy drogowskaz na Grozny. Przejeżdżamy powoli przez sporą turystyczną miejscowość Elbrus. – Tu w sklepie sportowym jest kantor. Obok niezły serwis narciarski, nie zedrą ci krawędzi do cna – kierowca jest nieoceniony. Pokazuje, gdzie latem działa najbezpieczniejszy kemping, u kogo zjeść, gdzie jest tanie piwo. Piętnaście kilometrów dalej Tierskol, parę domków, jeszcze 2 km i nareszcie odczytuję na tabliczce: „Azau”. Mój hotel Wierszina graniczy z dolną stacją kolei linowej na Elbrus. Po dniu w podróży marzy mi się wieczorny spacer. Mroźno, niebo bez chmur, wyraźnie widzę szczyty w śniegu. Elbrus ze swoimi dwoma wulkanicznymi wierzchołkami – wyższym zachodnim (5642 m n.p.m.) i niewiele niższym wschodnim (5633 m n.p.m.) wznosi się wysoko ponad inne. Przewyższa o 2 km Azał (3100 m n.p.m.) Hotu-Taj (3400 m n.p.m.) i Trojnoj (3250 m n.p.m.) z pobliskiej doliny Ullu-Kam. Mijam parterowe domki, przede mną ściana lasu. I nagle staję jak wryta. Na poboczu leży koń. Sztywne kopyta sterczą w górę, bok ma rozkrojony, ktoś wyciął wielkie płaty mięsa. Zawracam prawie biegiem. Dociera do mnie, że jestem na końcu świata. Z pewnością tego, który znam. Kolacji dziś nie będzie. Ale śniadanie następnego dnia jest równie ekstremalną przygodą. Na stole ląduje gotowana baranina i kielich gęstego jak śmietana jogurtu. Przełamuję wewnętrzny protest. Tutejsza kuchnia mnie jeszcze zachwyci. Chiczyny, czyli naleśniki z kozim serem, mięsem, cebulką. Solona, suszona surowa ryba, która po dniu na powietrzu, jako przegryzka do piwa, smakuje nieziemsko. I baranie szaszłyki. Tuż obok stacji kolejki, na małym ryneczku, knajpka koło knajpki. Każdy metr odgarniętego śniegu zajmują stragany. Na nich, wśród futrzanych czap i wełnianych swetrów, przetwory. Babuszka, podając mi słój z przypominającymi pomidory warzywami, mówi: „umarlaki”. Do końca nie wiem, co kupiłam, ale jest pyszne. Jak chleb lawasz – płaski, wypiekany w ceglanych piecach – którym opycham się bez wyrzutów sumienia. Spalę wszystko na nartach. Raj jest biały W folderach czytam: Do końca lat 80. ubiegłego wieku narciarstwo na Elbrusie było zarezerwowane dla radzieckich sportowców i astronautów. Pieśń przeszłości. Dziś do stacji położonej w dolinie rzeki Baksan zjeżdżają tłumnie nie tylko Rosjanie, ale także spragnieni egzotycznych przygód cudzoziemcy. I to przez okrągły rok, bo kurort działa też w lecie. Dolna stacja dwuczęściowej kolei linowej znajduje się na wysokości 2200 m n.p.m. Śnieg przykrył prawie cały okoliczny śmietnik. Prawie. Zardzewiałe stalowe słupy, poskręcane liny, pordzewiałe fragmenty silników... Może jutro popada? Bez żalu pożegnam tę dziwną scenografię. Z nowoczesnego wagonika patrzę na tłum w dole trasy. Tu, przy orczyku, rozlokowały się szkółki narciarskie. Chętnych jest mnóstwo. Przede mną ok. 650 m różnicy wzniesień, 2,5 km podjazdu. Przesiadam się na stacji Stary Krugozor – 2920 m n.p.m. Jeszcze 500 m w górę i widzę napis „Mir”. Niewielu chętnych wsiada na krzesełka kursujące do kolejnej stacji – Garabaszi, na 3800 m n.p.m. Ale ja chcę jeszcze wyżej. Patrzę na szczyty Elbrusu. I na grupki alpinistów podchodzące do pobliskiego schroniska górskiego. Jedyna w swoim rodzaju turbaza proponuje noclegi w… beczkach. Podobno to stare zbiorniki po paliwie. Kilkanaście walców – białych, niebieskich, czerwonych. Wewnątrz identycznie: mały korytarzyk i pomieszczenie z czterema łóżkami. Nocleg kosztuje 300 rubli. Oryginalnie, ale w beczce spać nie będę. Za to spróbuję podjechać jak najwyżej ratrakiem. Koszt to 10–15 dol., zależy ilu chętnych zbierze się do przejażdżki w drewnianym kojcu. Przewiana docieram na wysokość prawie 5000 m, do tak zwanych Skał Pastuchowa. (Latem ratrak wyrzuca narciarzy na wysokości 5100 m n.p.m., zimą nieco niżej, na 4700 m n.p.m.). Zeskakuję, robię trzy kroki, i ledwo dyszę. Kłania się brak aklimatyzacji. Nigdy nie byłam wyżej. Chodzenie po górach to nie moja specjalność, może kiedyś? Nie przeczę, że dwa sięgające nieba wierzchołki Elbrusu przyciągają jak magnes. Ale teraz czuję buzującą adrenalinę, bo czeka mnie kilkukilometrowy zjazd po zupełnie nietkniętym, dziewiczym śniegu. Na szalony off-piste aż do Terskola umówiłam się z tutejszą przewodniczką górską. Amina tłumaczy, że jej muzułmańskie imię znaczy: „godna zaufania”. Dokładnie tego mi trzeba, bo pod zmarzniętym śniegiem i pod kruchym lodem kryją się szczeliny i przepaście. Ale to wcale nie przez nie ten freeride mógł skończyć się dla mnie fatalnie. Pierwsze skręty robię na twardym firnowym lodowcu, potem wjeżdżamy w głęboki puch. Pędzimy w dół. Przed wypłaszczeniem składam się do zjazdu, nabieram zawrotnej prędkości i nagle... moje narty hamują prawie w miejscu. Jak zabetonowane w mokrym już na tej wysokości śniegu. Siłą bezwładu lecę w przód, ale dopięte na ekstremalną jazdę wiązania trzymają mocno. Za chwilę dotknę czołem ziemi, czuję, jak każdy mój mięsień naciąga się jak struna. Trzask, blokada jednak puszcza. Odbijam się jak sprężyna, piętami uderzam chyba w tył głowy, robię pełnego fikołka i oniemiała ląduję na równych nogach! Sztuka nie do powtórzenia. Stoję tak chwilę, a potem zaczynam się śmiać jak szalona. Nogi całe, głowa – w kasku, cała. Gdyby ktoś to nakręcił, zostałabym chyba królową internetu? Ale powtórki nie będzie. Chcę wystukać wiadomość do domu. Komórka nie łapie tu zasięgu. Jak na prawie całym Kaukazie. Amina dodaje, że służby górskie nie nasłuchują też raczej sygnałów z klasycznych radiotelefonów, tu jest się zdanym na siebie. Warto o tym pamiętać. Luzuję wiązania, a niech tam, najwyżej zgubię nartę w śniegu. Po tej przygodzie nie mam wątpliwości, że nie chcę ryzykować zdrowia. Jeśli komuś off-piste niemiły, ma do wyboru 35 km oznakowanych tras. Ja też mam na dzisiaj dość wrażeń. Lot z łopatą Ale jutro… Amina ma przyjaciół w Russian Heliboarding Club, sama jest przewodnikiem i ratownikiem górskim. Ocenia, że się nadaję. – Polecimy na tamtą przełęcz – wyciąga rękę wysoko nad głowę. Umawiamy się przy hotelu Czegiet, na dolnej stacji wyciągów. Dostaję specjalny plecak z ABS, skrót od Avalanche Airbag System. W bocznych komorach ma dwie poduszki, które w razie potrzeby mogę napełnić sprężonym powietrzem; wystarczy wyciągnąć zawleczkę. Dzięki temu nie dam się zasypać w lawinie. Na szczęście w tych rejonach to rzadkość. A jednak z plecakiem i łopatą w środku czuję się pewniej. Lot kosztuje 60 dol. Widoki niezwykłe, wkoło same ośnieżone szczyty. Helikopter zabiera do 12 osób, jest komplet. Szepczę do siebie: „Przygoda”, gdy nasza grupka sprawnie wyskakuje na przełęczy na dobrych 3,5 tysiącach metrów. Padam miękko w głęboki śnieg i nie ruszam się, aż helikopter odleci. A potem długi bajeczny zjazd. I już wiem, że wyciągnę z kieszeni ostatniego dolara, byleby móc to powtórzyć. Zakochałam się w tej górze. Ale Elbrus potrafi być też zabójczo groźny. Górski reżim Mroźny 18 lutego 2011 r. Samochód osobowy z piskiem opon zajeżdża drogę busowi wiozącemu, jak mnie wcześniej, turystów z Mineralnych Wód do Prielbrusia. Zamaskowani mężczyźni strzelają z broni automatycznej w szyby. Trzy osoby giną na miejscu, dwie są ciężko ranne. Nocą na wysokości ok. 3470 m n.p.m. w powietrze wylatuje jeden ze słupów kolejki na Elbrus. Na ziemię spada 30 z 45 nowych wagoników. Na szczęście bez ludzi. Dwa dni później władze wprowadzają tak zwany „reżim operacji antyterrorystycznej”. Wszędzie milicja, służby specjalne. I jeden rozkaz dla turystów: „W dół! Opuścić góry!”. Cały rejon zamknięto na długie osiem miesięcy. Lokalne narody nie raz próbowały zdobyć niepodległość, a Rosjanie zawsze dławili te próby. W sąsiedniej Czeczenii cały czas tli się wojna, w Kabardo-Bałkarii aktywnie działa muzułmańska partyzantka. Ostatnie ataki pokazują, że sytuacja jest niestabilna. Ale od pierwszych dni listopada Kaukaz znów oficjalnie zaprasza turystów. Przyjadą? Ja na pewno. Miejscowi nazywają swój najwyższy szczyt Ash-Gamakho, co znaczy „góra przynoszącą szczęście”. Ma taki potencjał, sprawdziłam. To przecież skarb narodowy. Nadzieje są wielkie. Władze planują zbudowanie ośrodka narciarskiego światowej klasy. Elbrus-Bezengi będzie miał 28 wyciągów, 165 km tras narciarskich, z czego 66 sztucznie zaśnieżanych. Źródła wód mineralnych, jakie biją u stóp uznanego za wygasły wulkanu, zmienią się w eleganckie termy. Stacja ma być najwyżej położoną (bo rozpiętą między 1944. a 4164. metrem n.p.m. ) w Europie i w Azji. Huczne otwarcie w 2015 r., ale koniec prac przewiduje się dopiero na 2019. Cierpliwości. Jest na co ostrzyć krawędzie. czas: 10 dni koszt: 6 tys. zł (w tym bilet lotniczy) Elbrus - NO TO W DROGĘ INFO Położenie: Kabardo-Bałkaria – republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, leży przy granicy z Gruzją. Powierzchnia: 11 518 km2. Język: rosyjski, kabardyjski, bałkarski. Religia: Kabardyjczycy i Bałkarzy wyznają głównie islam. Rosjanie w większości należą do kościoła prawosławnego. Waluta: ruble, 9,34 rubla = 1 zł. Na kaukazie śnieg leży średnio 240 dni w roku. To idealne miejsce dla narciarzy. W górach powyżej strefy lasu temperatura szybko spada. Nawet w letnie noce do ujemnych wartości. A dodatkowo Elbrus znany jest z nagłych zmian pogody. Warto pamiętać, że na jego szczycie nie ma co liczyć na schronienie przed żywiołami. Do otrzymania wizy rosyjskiej konieczne jest albo zaproszenie, albo voucher, który wykupić można w biurach podróży. Koszt wizy rosyjskiej ok. 300 zł, ewentualnie białoruskiej (jeśli jedzie się pociągiem do Moskwy) ok. 150 zł. Przydaje się pozwolenie na wjazd do strefy przygranicznej. Najlepiej załatwienie formalności zlecić agencji. http://www.serwiskonsularny.pl/wiza-do-rosji/55/turystyczna-jednokrotna-normalny Samolotem lub pociągiem do Moskwy. stamtąd najlepiej samolotem do Mineralnych Wód, skąd odjeżdżają minibusy do doliny Prielbrusia. Kurs z Mineralnych Wód do Elbrusu 50–70 dol. za busa (11–13 osób). Drogi są w niezbyt dobrym stanie, podróż własnym samochodem to wyzwanie. Bez problemu można poruszać się marszrutkami. Granica rosyjsko-gruzińska jest niespokojna. Z tego też powodu obszary turystyczne mogą z dnia na dzień zostać zamknięte. Tak było w tym roku od marca do listopada, po tym jak w lutym od kul zginęło trzech turystów. Przed wyjazdem do Rosji nie są wymagane obowiązkowe szczepienia. Na dużych wysokościach może występować choroba wysokościowa. Jest zagrożenie poparzenia skóry wskutek silnego promieniowania UV. Konieczne są krem przeciwsłoneczny z wysokim filtrem i ciemne okulary. NIEPEŁNOSPRAWNI Niepełnosprawni narciarze nie mają niestety dodatkowych udogodnień w hotelach. Ale... W 2009 r. wyprawa niepełnosprawnych zorganizowana przez Fundację „Poza Horyzonty” zdobyła Elbrus: niewidomy Łukasz Żelechowski, Piotr Pogon, który od 20 lat walczy z chorobą nowotworową, oraz Janek Mela, protezowany po utracie kończyn. Na kaukazie nie jest drogo: zupa 60–70 rubli, chiczyny 40 rubli, piwo 40 rubli.
Słyszeliście o ski bums? To narciarscy włóczędzy. Kręcą się po zimowych kurortach, koczują po kilkunastu w pokoju, zarabiają smarowaniem nart bogatym turystom. Zrobią wszystko, byleby móc poszusować na najlepszych stokach świata.
Podobno obecność ski bums świadczy o tym, że dany ośrodek nie jest narciarsko przereklamowany. W takim razie do Mammoth Mountain Ski Area można jechać w ciemno. To największy zimowy kurort w Sierra Nevadzie, pasma ciągnącego się wzdłuż wschodniej granicy Kalifornii. Góry te nie tylko są najmłodsze w całych Stanach Zjednoczonych, ale i najbardziej niespokojne. Od czasu do czasu zatrzęsie się ziemia, nigdy nie wiadomo, czy nie przebudzą się wulkany. Ale przede wszystkim jest mnóstwo śniegu, którego nie jest w stanie rozpuścić nawet ostre kalifornijskie słońce. Zresztą i tak burze nadciągające znad Pacyfiku regularnie dostarczają sowitych opadów. Ośrodek działa z krótką przerwą na lato. Tradycyjnie zamyka się go 4 lipca, w Święto Niepodległości, choć śniegu bywa jeszcze na tyle dużo, by mogły działać wszystkie wyżej usytuowane wyciągi. Razem jest tu ich 27, z czego większość to krzesełka. Szczyt Mammoth Mountain jest nieczynnym wulkanem, wznosi się na 3370 m n.p.m. i przez cały rok pokrywa go śnieg. Kilkumetrowy zjazd jedną z tras prawie z samego szczytu na sam dół zajmuje doświadczonym ponad 20 min. Gdy trenuje tu amerykańska kadra narciarska, dostaje na wyłączność trasę gigantową z przygotowanymi uskokami i innymi elementami technicznymi, które wspomagają szkolenie. Do Mammoth przyjeżdżają oczywiście nie tylko olimpijczycy i amerykańscy ski bums. Mnóstwo tu turystów z zagranicy, a w czasie weekendu zamożnych mieszkańców Los Angeles. Znajdziemy tu więc rezydencje Ritz-Carlton i ekskluzywne koktajlbary, ale też i budki z meksykańskim burrito. Niezła szkoła Ale przecież nie grubość portfela się liczy, ale serce do desek i umiejętności. Mammoth to wspaniałe miejsce dla nowicjuszy. To tu powstają najlepsze i najbardziej nowatorskie programy szkoleniowe dla początkujących, które z opóźnieniem (albo wcale) docierają do Europy. Snowboardziści już pierwszego dnia na śniegu trenują na specjalnie przygotowanym przez ratraki terenie, który zmusza ich do przybrania właściwej pozycji w trakcie zjazdu. Większość instruktorów to byli zawodnicy z pierwszej ligi. Nic dziwnego, że szkółki narciarska i snowboardowa mają tu kilkadziesiąt tysięcy kursantów rocznie. A że szybko się człowiek w Mammoth uczy, szusujemy coraz szybciej i coraz dalej. Na teren off-piste, czyli miejsca do jazdy poza wyznaczonymi trasami, gdzie leży nietknięty przez innych śnieg. Niestety przy tej zabawie co roku parę osób traci życie. Sam widziałem, jak narciarz, robiąc zbyt ostry zakręt, podciął płat śniegu, a to uruchomiło lawinę, która zasypała jadącą niżej grupę ludzi. Siedziałem na wyciągu i patrzyłem na to z góry przerażony! Część się szybko wygrzebała, ale… Jednej wciąż brakowało. Sprawca od razu krzyknął do nas, że było pięć osób, a widzi tylko cztery, więc potrzebna jest natychmiastowa pomoc. Na szczęście po chwili na powierzchni pojawiła się i piąta osoba. Zaraz potem przyjechał patrol na nartach i przyleciał helikopter. Tym razem wszystko zakończyło się dobrze, ale na off-piste naprawdę nie ma żartów. Ale czy znowu tak bezpieczniej jest w przygotowanym przez człowieka od początku do końcu snowparku? To oczywiście zależy, co tam robimy. W Mammoth snow-parków jest aż pięć, o różnej skali trudności: od malutkich hopek dla dzieci aż po monstrualne skocznie tylko dla zawodowców, którzy podczas trwającego prawie 3 s lotu pokonują ponad 30 m, robiąc salta i inne niewyobra żalne dla większości ludzi obroty. W snowparkach zainstalowano także raile, czyli poręcze do ślizgania się, pierwotnie używane przez deskorolkarzy. To jedyny ośrodek na świecie, gdzie są aż trzy half-pipe’y – konstrukcje w kształcie rynny, w której jeździ się od jednej pionowej ściany do drugiej, wykonując w powietrzu ewolucje. A co po południu i wieczorem? Popularne są wyprawy do oddalonych kilka mil od Mammoth gorących źródeł. Po długim dniu na desce czy nartach nie ma nic równie przyjemnego, jak pod gołym niebem wygrzać się z przyjaciółmi w gorącej wodzie pełnej minerałów, a to wszystko z widokiem na zaśnieżone szczyty. Można też pójść do któregoś z klasycznych barów apres-ski albo nocnego klubu, jeśli ktoś lubi bawić się do późna. Wśród młodzieży popularny jest lokalny skate park, wśród starszych turystów muzeum narciarstwa i muzeum przyrodnicze. Jeśli zaś chcemy zrobić sobie przerwę, koniecznie trzeba zajrzeć do pobliskiego Parku Narodowego Yosemite. Pobliskiego, czyli oddalonego od Mammoth o kilkadziesiąt kilometrów na północ. Yosemite słynie z ogromnych wodospadów, które robią tyle huku co startujący samolot, a także z sekwoi wysokich jak biurowce czy klifów ze skał granitowych, do krawędzi których podchodzą tylko wariaci (pamiętacie tę okładkę z październikowego National Geographic Polska?!). Po całym parku porozrzucane są gorące źródła i czuć unoszący się w powietrzu siarczany zapach. Jeśli tak ma wyglądać piekło, to ja się na nie piszę! Fatalne zapatrzenie Jedziemy drogą 395, która przecina Kalifornię wzdłuż i prowadzi przez kolejne sąsiadujące stany aż do Kanady. Trzy godziny drogi od Mammoth i znajdujemy się w północnej części gór Sierra Nevada przy jeziorze Tahoe. To bez wątpienia jedno z najpiękniejszych jezior na świecie. Głębokie na ponad 400 m, otoczone ze wszystkich stron przez ośnieżone trzytysięczniki. W słoneczny dzień woda jest tak przejrzysta, że z brzegu widać ogromne głazy leżące na dnie. Turyści przybywają tu latem cieszyć się plażą, chodzić po górach, jeździć na rowerze czy uprawiać sporty wodne. Ale najfajniej jest tu zimą! Wyjątkowość tego miejsca polega na tym, że pomimo wielkich opadów śniegu słonecznych dni jest tu średnio 300 w roku. Często w nocy spada pół metra puchu, a wraz ze wschodem słońca chmury się gdzieś rozpływają. Z niektórych tras widoki na szmaragdowe jezioro są tak piękne, że – jak śmieją się lekarze z lokalnych szpitali – jednym z najczęstszych rozpoznań przyczyny kontuzji bywa „zapatrzenie się w Tahoe podczas jazdy”. Ja najbardziej „przestrzegałbym” przed ośrodkiem Diamond Peak. Trasy co prawda są tam łatwe, ale widoki dosłownie zwalają z nóg. Słowo daję, gdy przez cały czas w miałem w zasięgu wzroku jezioro otoczone ośnieżonymi górami, trudno mi się było skupić na jeździe. Ośrodków narciarskich jest w okolicy kilkanaście. Część z nich to de facto tylko wyciągi i kilka knajpek, bez noclegów, inne to luksusowe ośrodki wypoczynkowe. Jednym z bardziej znanych jest Squaw Valley USA, który w 1960 r. był gospodarzem zimowej olimpiady. Podobnie jak Mammoth, Squaw słynie z trudnego technicznie terenu znajdującego się poza wyznaczonymi trasami. Krzesełkami K-22 można dostać się na teren uważany powszechnie za najbardziej wymagający spośród wszystkich dostępnych z wyciągów terenów w Ameryce Północnej. Robb Gaffney, ikona narciarstwa ekstremalnego lat 90. napisał nawet kilkusetstronicową książkę Squallywood. Jej główną treścią są szczegółowe opisy różnych kombinacji zjazdów w okolicy. Tylko dla prawdziwych zapaleńców! Szczerze mówiąc, nigdy i nigdzie nie spotkałem się z tak wysokim poziomem snowboardzistów i narciarzy co tu. Czasami miałem wrażenie, że tutaj wciąż trwa olimpiada i zjechali najlepsi z najlepszych. Sam też nigdy nie próbowałem się popisywać, wiedząc, że te stoki widziały dużo więcej. W Squaw panuje odrębna narciarska subkultura, do której szybko dołączają kolejni przyjezdni. Tu liczy się tylko śnieg! I snowboard lub narty. Już o szóstej rano uzbrojeni w batony energetyczne przepychamy się w kolejce. Wszystko po to, żeby być jednym z pierwszym na wyciągu i zjechać po dziewiczym puchu! W Squaw mieszka na stałe kilkaset osób. W większości są to ludzie pracujący w najbliższym miasteczku Truckee, zatrudnieni w sektorze turystycznym albo prowadzący własne firmy usługowe. Łączy ich jedno: wielka miłość do Squaw Valley, a także do sportów zimowych. To ich styl życia, dla którego są gotowi poświęcić wszystko inne. I to oni właśnie nadają ton temu miejscu. Zagraj o deskę Ale jest i druga grupa narciarzy, która przyjeżdża nad Tahoe. To miłośnicy hazardu, a ten po wschodniej stronie jeziora, czyli już w stanie Nevada, jest legalny. W Heavenly można wygrać w ruletkę deskę, narty, kurtkę czy skipass. Po czym od razu wjechać na samą górę, bo dolna stacja gondoli znajduje się wewnątrz kasyna. O przechowalniach na sprzęt narciarski nie muszę chyba wspominać. Są wszędzie. Część South Lake Tahoe po stronie Nevady, w której leży Heavenly, to jeden wielki kurort z kasynami. Regularnie przyjeżdżają tu na występy światowej sławy muzycy, komicy i aktorzy. Sam miałem okazję wysłuchać koncertów Boba Dylana i Eltona Johna. A jeśli komu mało ekstremalnych przeżyć i emocji, może poćwiczyć następnego dnia jazdę po muldach, z których słynie Heavenly. Ośrodek ma najdłuższą tego typu trasę na świecie. Zjazd jest tak długi, że nie słyszałem o tym, by ktoś pokonał cały ten stok na raz. Oczywiście i tu są doskonale snowparki. W Northstar at Tahoe (na północy jeziora) ciągnie się on od szczytu aż do samej podstawy góry. W czasie jednego zjazdu można zaliczyć kilkadziesiąt przeszkód, a na samym dole – jeśli ktoś ma jeszcze siłę – wjechać do half-pipe’u. Dużą popularnością cieszy się też stacja Boreal. Leży tuż przy autostradzie nr 80 przecinającej Stany Zjednoczone od San Francisco aż do New Jersey. Boreal to w istocie nic innego jak ośla łączka dla początkujących. I być może dlatego jest tak popularna! Wystarczy zjechać z autostrady, przypiąć deskę lub narty i zacząć szusować. Albo wskoczyć do tutejszego genialnego snowparku. Z racji tego, że góra jest mała, a wyciągi takie szybkie, szybko można robić bardzo intensywny trening. Odkrywcy Ameryki Tahoe jest znane ze swojego backcountry, czyli dzikich terenów, do których dostać się można tylko na skuterach śnieżnych. Tam jazda na nartach w puchu, choć często niebezpieczna, daje najwięcej radości. Co roku profesjonalni narciarze i snowboardziści przyjeżdżają do Tahoe kręcić swoje filmowe i fotograficzne reklamówki właśnie tu. No tak, ale zanim zaczną szusować, muszą się tam dostać. Dla początkujących jazda na skuterze to koszmar. Pamiętam, jak kupiłem swoją pierwszą yamahę i co chwilę utykałem w puchu. W takiej sytuacji nie ma innego wyjścia, jak wyjąć rozkładaną łopatę i kopać przez kwadrans albo i dłużej aż do ubitej spodniej warstwy. Dopiero wtedy ważący 200 kg skuter ruszał dalej. Za to przecinanie bezdroży w poszukiwaniu miejsc do jazdy na desce jest już arcyprzyjemne. Tu, w puściutkich górach, czujesz się jak prawdziwy odkrywca. Masz swój ekwipunek, prowiant i skuter. I tak naprawdę w razie niebezpieczeństwa może ci pomóc jedynie ten, kto z tobą wjechał w las. Niestety odkrywanie Sierra Nevady nie jest dla nas, Europejczyków, tanią przygodą. Sam bilet na Zachodnie Wybrzeże Stanów Zjednoczonych to wydatek porównywalny z tygodniowym pobytem w drogim szwajcarskim kurorcie. A sporty zimowe są w Stanach bardziej elitarną zabawą niż w Europie. Większość ośrodków nie oferuje łączonych karnetów, tak jak jest to w Alpach; trzeba więc kupować je osobno. Skipass kosztuje 50–90 dol. za dzień, a nocleg też jest zazwyczaj znacząco droższy niż w Europie. W internecie można szukać specjalnych promocji i tanich pakietów... Ale najlepiej po prostu wyjechać tam na dłużej, zatrudnić się jako wyciągowy czy instruktor w Squaw Valley albo Mammoth. Spać z półrocznym karnetem na szyi, wcześnie wstawać i cieszyć się tym wszystkim, co przygotowała dla nas matka natura. Innymi słowy – zostać rasowym ski-bum, narciarskim włóczęgą. CZAS: 12 dni KOSZT: 10 tys. zł (w tym bilet lotniczy) SIERRA NEVADA - NO TO W DROGĘ INFO: Powierzchnia: 63 tys. km2 (w stanach Kalifornia i Nevada), Pasmo Sierra Nevada ma długość ok. 700 km i wchodzi w skład kordylierów. najwyższy szczyt: Mount Whitney 4421 m n.p.m. (najwyższy szczyt USA, poza Alaską). Język: angielski. Religia: protestantyzm, katolicyzm. Waluta: dolar amerykański, 1 USD = 3,3 zł. Na narty najlepiej jechać tu w lutym i marcu. Dzień jest wtedy dłuższy i cieplejszy niż w grudniu, a śniegu i słońca mnóstwo. Ceny za to niższe niż w okresie bożonarodzeniowym. Latem nie ma ucieczki przed tłumami. Z końcem maja, gdy jezioro Tahoe zaczyna się nagrzewać i drogi w Yosemite stają się przejezdne, do Sierra Nevady przyjeżdżają turyści z całego świata. Ale – jak zawsze w górach – im dalej od szlaków, tym intymniej. wczesna jesień to okres najniższych cen. Zazwyczaj świetna pogoda utrzymuje się do końca września. Potrzebna! A jej załatwienie wciąż dość uciążliwe (więcej http://poradnik.poland.gov.pl). koszt ok. 150 dol. Najbliżej położone lotnisko jest w Reno w Nevadzie. Z lotniska w Reno do Incline Village nad jeziorem Tahoe można dojechać w godzinę górską drogą. Z lotniska w San Francisco drogą międzystanową I-80 do północnego wybrzeża Lake Tahoe jest ok. 300 km. Można też do Sierra Nevady wjechać od południa. Podróż z los Angeles do Mammoth trwa, w zależności od korków, ok. 5 godz. Jedyny sposób na udane wakacje to wypożyczyć auto. Ceny trochę niższe niż w Europie. Można szukać specjalnych okazji w internecie. Dla kierowców poniżej 25. roku życia dużo droższe obowiązkowe ubezpieczenie. Zdecydowanie warto brać auto z napędem na cztery koła. W zimę wszystkie z napędem na jedną oś muszą mieć na wyposażeniu łańcuchy. Koniecznie kupić albo przywieźć z domu GPS. Koniecznie trzeba wykupić ubezpieczenie. Ceny usług medycznych w Stanach Zjednoczonych są najdroższe na świecie. NIEPEŁNOSPRAWNI Wszystkie ośrodki narciarskie są przystosowane do przyjęcia gości niepełnosprawnych. Dotyczy to zarówno hoteli, jak i wyciągów czy wypożyczalni sprzętu. W Stanach Zjednoczonych brak takich udogodnień po prostu dyskwalifikuje dziś ośrodek. Nie należy zostawiać śmieci albo jedzenia na zewnątrz domu. niedźwiedzie od razu wywęszą pokarm. Nierzadko się zdarza, że sprytne misie włamią się do domu czy auta. Polecam dowolny materiał wideo z YouTube. Po prostu wpisz "Skiing Tahoe". www.visitinglaketahoe.com – oficjalne biuro dla turystów odwiedzających Lake Tahoe, www.mammothmountain.com www.squaw.com www.gotahoenorth.com www.skiheavenly.com Konsulat generalny RP w los Angeles, 12400 Wilshire Boulevard Suite 555, California, 90025-1055, tel. +13 104 428 500, tel. dyżurny: +13 106 998 092, sangeles.polish-consulate@msz.gov.pl 3 SPOSOBY NA SIERRA NEVADĘ Przydrożne motele. Nocleg w dwójce kosztuje zwykle 90 dol. Apartamenty i studia do wynajęcia przez lokalnych pośredników. Szukaj na www.tahoerentals.com. Średnio 250 dol. za apartament dla 5 os. Ritz Carlton w ośrodku Northstar at Tahoe. Atrakcji mnóstwo: od spa po łowienie na sztuczną muchę. www.ritzcarlton.com Małe meksykańskie knajpki i fast foody. Za burrito zapłacimy 6 dol. Kalifornijskie wina są tu tańsze niż gdziekolwiek indziej na świecie. Butelkę dobrego trunku dostaniemy już za 10 dol. Nad jeziorem Tahoe jest kilka bardzo drogich restauracji fusion. Cena za posiłek dla jednej osoby do 150 dol. bez alkoholu. ROZRYWKA Gry w kasynach zaczynają się już od 1 centa. Może być interesująco! Choć oczywiście do hazardu nie namawiamy. Diamond Peak Ski Resort – jedna z najładniejszych narciarskich tras na świecie. Skipass od 50 dol. za dzień. Zimą skutery śnieżne, latem wodne. Wypożyczenie kosztuje od 300 dol. za dobę
Reklamy ośrodków narciarskich przypominają czasem te proszków do prania. Obiecują białe szaleństwo, szybkie efekty i że każdy będzie zadowolony. A jak jest naprawdę?
50, 270, 1200! Kurorty narciarskie prześcigają się w liczbie kilometrów tras, po jakich w tym sezonie będzie można u nich jeździć. Łączą się w całe regiony, które czasem są tak wielkie, że pokonanie ich samochodem stanowi nie lada wyzwanie. Na przykład francuskie Paradiski, jeden z większych takich tworów w Europie, szczyci się 425 km tras. Robi wrażenie? To weźmy kalkulator. Żeby je wszystkie przejechać w ciągu tygodniowego urlopu, musielibyśmy przemierzać na nartach ponad 70 km dziennie. To i tak mało w porównaniu z ofertą Dolomiti Superski. Tam do przejechania jest trzy razy tyle! Czasem regiony urastają do takich wielkości, że nie są nawet w całości połączone wyciągami. Pewne odcinki trzeba pokonywać skibusami. A każdy narciarz wie, że przemieszczanie się komunikacją publiczną w pełnym rynsztunku jest wątpliwą przyjemnością. I nie chodzi o to, że duże kurorty są złe. Ale warto pamiętać, że liczba tras to nie wszystko, a mniej znaczy czasem więcej. Dobrym przykładem jest francuski ośrodek La Grave, który oferuje tylko (o zgrozo!) 12 km tras, do tego tych najprostszych, niebieskich. Pozornie wypada blado. Ale nie dajcie się zwieść! Tak naprawdę jest to jeden z topowych ośrodków narciarskich dla bardzo zaawansowanych narciarzy, którzy lubią adrenalinę. Sprawdźcie dlaczego! Eksperci Europejskiego Centrum Konsumenckiego przebadali 200 europejskich kurortów narciarskich. Wyniki badań nie są przychylne molochom (czyli takim, które mają powyżej 200 km). Według raportu „Ośrodki Narciarskie w Europie ” właśnie one mają najdroższą ofertę. Może nie jest to informacja bardzo zaskakująca, ale powinna dać do myślenia. Szczególnie rodzinom z dziećmi, które od długich zjazdów bardziej potrzebują dobrej szkółki narciarskiej i sensownego karnetu rodzinnego. A wszystko kosztuje. Rozpiętość cen jest ogromna. Dla porównania najniższa opłata za karnet rodzinny to 136 euro w ośrodku Sport Area Kliny , za to w szwajcarskim Saas Fee aż 896 euro. Różnica sięga więc prawie 700 proc.! Dlatego przed wyjazdem warto dobrze się zastanowić, czego tak naprawdę od wypadu na narty oczekujemy. Ekstremalnych wrażeń, odpoczynku na łonie natury, fajnych imprez czy rodzinnych wakacji? Z takim właśnie zamysłem powstał ten ranking. Opisujemy w nim 30 najlepszych ośrodków narciarskich, dzieląc je na sześć różnych kategorii. Najbardziej ekstremalne skierowane są dla osób lubiących adrenalinę w każdej postaci. Rekreacyjne „top 5” powstało z myślą o tych, którzy podczas wyjazdów narciarskich stawiają na piękne widoki lub ciekawą ofertę kulturalną miejsca. Specjalnie dla podróżników uwzględniliśmy niebanalne kierunki na narty. Imprezowe hity są dla tych którzy równie mocno cenią sobie ski i apres-ski. Najlepsze miejsca rodzinne gwarantują, że zarówno dzieci, jak i dorośli wrócą do domu zadowoleni. I wreszcie zestawienie ośrodków narciarskich, gdzie dbają o naszą kieszeń. Pomyślane specjalnie dla tych, którzy pragną maksymalnych doznań za minimalny budżet. Ranking Travelera to 30 narciarskich hitów szytych na miarę. Bo my bardziej niż na modzie znamy się na narciarskich stokach. RANKING 3O NAJLEPSZYCH MIEJSC NA NARTY 2012 Szybciej się nie da Najbardziej strome trasy zjazdowe PORTILLO CHILE To właśnie tu pierwszy raz w historii przełamano barierę 200 km/h w zjeździe na nartach. Z taką prędkością po śniegu sunął Michel Prufer w 1987 r. ze słynnej, zabójczo stromej trasy Roca Jack. Ale to niejedyne miejsce w Portillo dla narciarzy o mocnych nerwach. Dobrze wiedzą o tym trenerzy m.in. austriackich, kanadyjskich i amerykańskich drużyn narciarskich, które przybywają tu na zgrupowania przed igrzyskami olimpijskimi. Dlatego jeżeli przyjedziesz poszaleć w Portillo, to masz duże szanse, że spotkasz którąś ze sław narciarstwa. Szczególnie że wszyscy goście kurortu mieszkają w jedynym ośrodku, czyli w Hotelu Portillo, który maksymalnie mieści 450 gości. Można tu zapomnieć o kolejkach do wyciągów i tłoku na trasach. Ale nie o zabraniu ze sobą kasku. Ponieważ tutejsze trasy mogą sprawić, że i ty pobijesz swój rekord prędkości. SKIPASS + NOCLEG: Ośrodek Portillo oferuje wyłącznie połączone karnety z noclegiem na górze, koszt 7-dniowego pobytu to 900 do 2600 dol. DOJAZD: Lot do Santiago ok. 3,5 tys. zł, stąd zabierze cię transport z Hotelu Portillo (ok. 2–3 godz. drogi). www.skiportillo.cl Legalnie poza szlakiem Profesjonalny freeride HEILIGENBLUT/AUSTRIA Szusowanie poza trasami z widokiem na najwyższy szczyt Austrii? Jest to możliwe w Heiligenblut, niewielkiej miejscowości położonej u podnóża Grossglocknera (3798 m) w Wysokich Taurach. Ten znany ośrodek oferuje stoki przede wszystkim doświadczonym narciarzom, w tym miłośnikom freeride’u. Z 55 km tras aż 40 km to średnio trudne, 6 km to trudne i tylko 9 km łatwe (freeride’owcy mają do dyspozycji ok. 25 ha ośnieżonych zboczy). Większość tras wytyczono na stokach góry Schareck (2604 m), wjeżdża na nią panoramiczna gondola Grossglockner Panoramabahn długości 1200 m. Warto wiedzieć, że to właśnie w Heiligenblut odbędą się, już po raz drugi, zawody Polish Freeride Open (8–10 marca 2012 r.). SKIPASS: 6 dni: 182 euro, dzieci do 10 lat: za darmo pod opieką rodzica, studenci i młodzież – 145,5 euro. www.heiligenblut.at NOCLEG: Landhaus Glocknertraum: 60–70 euro/dzień /apartament 2–7 os.; www.glocknertraum.at Off-piste Najlepsza góra na zjazdy poza trasą La Grave La Meije/Francja Położone blisko popularnego ośrodka Les 2 Alpes la grave zachowało swój tradycyjny charakter. dlatego w przeciwieństwie do większości francuskich wiosek narciarskich nie znajdziesz tu drewnianych chat, tylko urokliwe domy z kamienia. Wydają się na swój sposób symboliczne, bo żeby jeździć w la grave, trzeba być twardym jak skała. gondolką można wyjechać na wysokość 3200 m n.p.m. Ze szczytu wytyczone są tylko dwie trasy. ale wcale nie trzeba nimi podążyć! gdzie jedziesz zależy od twojej wyobraźni. możesz wszystko, jeżeli tylko twoje umiejętności cię nie ograniczają. nie musisz też obawiać się patroli. Tutaj jazda poza trasą jest dozwolona. Oczywiście na własną odpowiedzialność. Skipass: jednodniowy karnet kosztuje 40 euro za 1 dzień, 6-dniowy 210 euro. Są specjalne zniżki dla studentów. www.la-grave.com Nocleg: Położony w centrum wioski Hotel Castillan, cena za dwójkę 40–66 euro. castillan.pagesperso-orange.fr Szaleństwo na miękko Najlepsza jazda na puchu Niseko/Japonia Rzadko który ośrodek narciarski może gwarantować jazdę w idealnym puchu. Tym wyjątkiem potwierdzającym regułę jest Niseko, na wyspie Hokkaido. idealnego, sypkiego śniegu jest tu tyle, że wynagradza to brak ekstremalnych stromizn czy wysokości, jakie są choćby w alpach. Za to można wyszaleć się w świeżym śniegu. nawet nocą na oświetlonych trasach. Skipass: 6 dni: 295 euro. Za 1 dzień jazdy po puchu z przewodnikiem trzeba zapłacić ok. 65 euro www.niseko.ne.jp/en nOcLeG: Black diamond lodge. Cena pokoju 2-os w sezonie (24.12–26.02) ok. 130 euro. www.bdlodge.com Helikopterem Najlepsze Heliski Valdez / Alaska, USA Kultowe miejsce dla narciarzy, którym nie wystarczają wyciągi i przygotowane trasy. Pewnie dlatego właśnie tu odbywają się mistrzostwa świata w ekstremalnej jeździe na nartach. Zjazdy po ścianach o długości prawie 2 km i niebezpieczne skały to tylko przedsmak dla tych, którzy zdecydują się na tę przygodę. Skipas + nocleg: Za tygodniowy pobyt z wyżywieniem i noclegiem trzeba liczyć ok. 7 tys. dol. (w tym 6 zjazdów dziennie). www.alaskahelicopterskiing.com Regeneracja 1 region, 2 lodowce, 3 gorące źródła SÖlden Austria Think big, think Sölden. To hasło reklamujące ten tyrolski ośrodek narciarski. Trafnie określa czego można się tu spodziewać: bardzo dużo satysfakcjonującej jazdy na nartach i masę ciekawych atrakcji zaraz po. Sölden to chyba jedyny alpejski ośrodek narciarski, gdzie powyżej 3000 m można wjechać aż 11 wyciągami. Dwa lodowce (Rettenbach i Tiefenbach) oferują tereny na każdym poziomie zaawansowania. Są tak duże, że czasem przejazd między nimi zajmuje ponad godzinę. Ale spokojnie, nikt w kolejkach nie zmarznie. Tutaj po prostu ich nie ma. Na szczycie Giggijoch na Rettenbach spotykają się początkujący i szkółki narciarskie. Średnio zaawansowani mogą wybrać się na ciekawą trasę Big 3 Rallye, która biegnie przez trzy okoliczne trzytysięczniki. Jej kulminacyjnym punktem jest zawieszona platforma widokowa nad przepaścią Tiefenbachkogl (3309 m n.p.m.). Ale i zaawansowani nie będą się nudzić. 28 km czarnych tras pozwoli się wyszaleć. Miłośnicy muld niech koniecznie wybiorą się na trasę nr 14 z Hainbachjoch. Ale to co na stoku, to tylko jedna strona pobytu w SÖlden. Po wysiłku fizycznym należy się porządny odpoczynek. W parku wodnym Aqua Dome w Längenfeld (oddalonym o 13 km) można zapomnieć nie tylko o wszelkich bólach mięśni i stawów, ale o całym świecie. Szczególnie mocząc się w jednym z trzech basenów termalnych zbudowanych na zewnątrz. Wokoło wspaniała górska panorama. Relaksacyjna muzyka i iluminacja dopełniają całości. SKIPASS: 6 dni: 219 euro, dla dzieci do 8 lat: 191 euro. NOCLEG: Central Hotel Sölden. Bardzo przyjemny hotel ze strefą wellness. Ceny od 160 euro za dwójkę, www.central-soelden.at. DOJAZD: Pociągiem z Innsbrucka można dojechać do Ötztal, a potem busem do Sölden (40 min). www.oebb.at Z panoramą na Eiger Najpiękniesze widoki JUNGRFAU/SZWAJCARIA Jungfrau Top Ski Region leży u podnóża trzech szczytów: Eiger, Mönch i Jungfrau. Dlatego widoki są po prostu nieziemskie! Wielką atrakcją jest wjazd kolejką na Jungfraujoch (3454 m n.p.m.). Na górze możemy podziwiać wpisany na listę rezerwatów UNESCO lodowiec Aletsch i poczuć się jak zdobywcy legendarnej północnej ściany Eigera. SKIPASS: 6 dni: 254 euro, dla dzieci 6-15 lat 127 euro. www.myjungfrau.ch NOCLEG: Hotel Lindner w Interlaken. Zasłużone 5 gwiazdek. www.lindner.de/en/LGHBR Pod zorzą polarną Najbardziej magiczny klimat YLLÄS/FINLANDIA Sezon w tym największym fińskim ośrodku narciarskim trwa od października do maja. Ale warto przyjechać tu na początku grudnia lub na przełomie lutego i marca, bo wtedy najlepiej widać tańczącą na niebie zorzę polarną. Oprócz nart można spróbować pokierować zaprzęgiem psów lub wybrać się na wyprawę w rakietach śnieżnych. SKIPASS: 6 dni: 135 euro, dzieci do 12 lat: 85,5 euro. www.yllas.fi NOCLEG: Hotel Ylläs Saaga, dwójka kosztuje 174 euro. www.yllassaaga.fi Z nutką historii Najbardziej zabytkowa okolica BANSKO/BUŁGARIA Narty w Bansku to połączenie dobrej infrastruktury i ciekawych tras z dużą dawką bałkańskiej kultury. Warto zrobić sobie dzień przerwy na zwiedzanie Rylskiego Monastyru z XIV w. Wszystko to za bardzo sensowną cenę. SKIPASS: 6-dni: ok 130 euro, dzieci 85 ok. euro. www.banskoski.bg NOCLEG: Oferty kwater prywatnych można znaleźć na www.bulgariaski.com. Dwa w jednym Najbardziej wielokulturowe PORTES DU SOLEIL/FRANCJA Pod tą nazwą kryje się region narciarski złożony z 12 ośrodków. Leży na terenie dwóch krajów: Francji i Szwajcarii. Wystarczy chyba napisać, że ciągnie się od masywu Mont Blanc aż do Jeziora Genewskiego, żeby docenić walory tego ośrodka. SKIPASS: Cena zależy od liczby ośrodków, w których chcesz jeździć. Symulator cen można znaleźć na www.portesdusoleil.com NOCLEGI: We francuskim Avoriaz. Możesz stąd zacząć słynną trasę The Wall. www.maeva.com Na wulkanie Narty w krainie Władcy Pierścienia MT RUAPEHU NOWA ZELANDIA Kojarzysz Górę Przeznaczenia, czyli wulkan w Śródziemiu z fantastycznej powieści Władca Pierścienia J. R.R. Tolkiena? W filmowej ekranizacji Petera Jacksona jej pierwowzór stanowi nowozelandzki wulkan Ngauruhoe. Tuż obok niego znajduje się największy region narciarski Nowej Zelandii: Mt. Ruapehu (2797 m n.p.m.). Czyżby Władca Pierścieni też jeździł na nartach? Mt. Ruapehu jest jednym z najbardziej aktywnych wulkanów na Ziemi. Na jego stokach znajdują się dwa ośrodki narciarskie. Od północnego wschodu kurort Whakapapa, a od południowego wschodu Turoa. Ta pierwsza to bezpieczna dolina dla początkujących. Turoa może za to poszczycić się 25 czarnymi trasami. SKIPASS: Karnet dzienny, 55 euro, dzieci (5–18 lat) 33 euro; karnet na długi weekend (pt.–nd., sob.–pon.) 133 euro, dzieci 80 euro; karnet na cały sezon 243 euro, dzieci 146 euro. DOJAZD: Dojazd do kurortu nie jest skomplikowany, samochodem podróż trwa ok. 4 h z Auckland czy Wellington. Dostępne są liczne serwisy autobusowe i pociągi. Niecierpliwi mogą wynajęć prywatny samolotu linii Fly Mt Sky lub Mt. Ruapehu Snow Express. NOCLEG: Noclegi można już znaleźć od 9 euro. Najlepszych ofert szukaj na www.mtruapehu.com. Na krańcu świata Patagonia na nartach BARILOCHE/ARGENTYNA Kurort Catedral Alta Patagonia położony w samym sercu argentyńskiej Patagonii to jeden z najlepszych ośrodków narciarskich nie tylko Ameryki Południowej, ale na świecie. Tydzień na nartach, tydzień na plaży. Idealne wakacje w na południowej półkuli. SKIPASS: 6 dni: 225,6 euro, dzieci 6–11 lat: 186,2, 3–5 lat: 129,5 euro, do trzech lat za darmo. bariloche.ski.com NOCLEG: Już od 40 euro. Uczta z bogami Narty na górze Olimp TROODOS/ CYPR Cypr to chyba jedyny narciarski region na ziemi, w którym można poczuć się jak w antycznej Grecji. Można szusować po stokach o tak wdzięcznych nazwach jak Hera, Zeus, Hermes czy Afrodyta. Na północnym zboczu Olimpos, wzdłuż wyciągu Zeus wytyczono długą na 370 m trasę zjazdową, która zyskała homologacje FIS – Międzynarodowej Federacji Narciarskiej. SKIPASS: Jednodniowy: 32 euro (pół dniowy, od 13 h: 16 euro), www.skicyprus. com/troodos. NOCLEG: Najlepiej znaleźć pokój, będąc na miejscu, w jednej z prywatnych kwater agroturystycznych. Ceny od ok. 20 euro/os. Pełna profeska Koreańskie trasy dla zawodników YANGPYEONG/ KOREA PD. Największy i najstarszy z południowo koreańskich ośrodków narciarskich, położony zaledwie 200 km od Seulu. Na jego stokach organizowano zawody Pucharu Świata w narciarstwie alpejskim w latach 1998 i 2000. W 2018 r. tutaj ścigać się będą zawodnicy z zimowych igrzysk olimpijskich. SKIPASS: Jednodniowy: 41 euro, dzieci poniżej 12 lat 30 euro, www.yongpyong.co. kr/eng/. NOCLEG: Hotel Dragon Valley oferuje pokoje w cenach ok. 170 euro za noc w pokoju dwuosobowym. Czadory na stoku Narty na Bliskim Wschodzie DIZIN/ IRAN Położony 70 km na północ od Teheranu, został założony w 1969 r. Z najwyższym szczytem powyżej 3,5 tys. m n.p.m. jest jednym z 40 najwyżej położonych ośrodków narciarskich na świecie. SKIPASS: Jednodniowy: 14 euro, karnet tygodniowy 90 euro. dizinsnowboard.com NOCLEG: Gajereh Hotel, dwójka ok. 30 euro, tel. +98 261 521 22 32. Pełne szaleństwo Najbardziej kultowe imprezy ST. ANTON AUSTRIA St. Anton to miejsce kultowe z dwóch powodów. Pierwszym jest rewelacyjny freeride. Ośrodek ten może poszczycić się prawie 5500 ha terenów pozatrasowych. Jest tak duży, że najlepiej poznawać go wraz z wykwalifikowanym przewodnikiem z okolicy. Po drugie, wielu twierdzi, że właśnie tutaj są najlepsze imprezy apres-ski. W kultowym barze Mooserwirt podobno sprzedaje się 5 tys. l piwa dziennie! A jeżeli wolisz grzańca, leć do Krazy Kangaruh. Wieczorem cały rozbawiony tłum bawi się w Funky Chicken lub Pubie 37. Tylko po to, by zakończyć noc w znanym klubie Kandahar. Ten zamyka się o 6 rano. Dwie i pół godziny później otwierają się stoki. SKIPASS: 6 dni: 219 euro, dzieci do 8 lat: 132 euro. www stantonamarlberg.com NOCLEG: Bardzo blisko stoku znajduje się Aparthotel Anton, ceny pokojów w zależności od standardu i terminu wahają się pomiędzy 89 a 150 euro, apartamenty do 225 euro, www.hotelanton.com. Luksusową opcją jest Arlberg-Hospiz. Mieści się w nim piwniczka z 1386 r. z winami, spa i żłobek. www.arlberghospiz.at Ulubieniec tłumów Najlepsze imprezy w Ameryce WHISTLER/KANADA Wyciągi w tym kultowym kurorcie zabierają na godzinę aż 60 tys. osób. Wyobraź sobie, co dzieje się wieczorami w barach, gdy wszyscy rozentuzjazmowani narciarze zejdą ze stoku do Longhorn Bar, który usytuowany jest tuż przy stacji gondoli. Albo nie wyobrażaj sobie, tylko przyjeżdżaj! SKIPASS: W styczniu 6 dni: 444 dol, dzieci 7–12 lat: 222 dol. Impreza w herbaciarni Najbardziej znany bar na stoku VAL D’ISERE/FRANCJA Miałeś kiedyś ochotę wskoczyć w butach narciarskich na bar? W barze Folie Douce, który znajduje się na samym stoku, twoje marzenie może się urzeczywistnić. Po wypiciu kilku rozgrzewających kolejek nie próbuj jednak zjeżdżać na dół na własnych nogach i skorzystaj z gondoli. W nocy odwiedź najbardziej znany bar narciarski w Europie, czyli Dick’s Tea Bar. O jego renomie świadczy fakt, że działa od 30 lat. www.dicksteabar. com SKIPASS: 6 dni: 226 euro, dzieci do 13 lat:181 euro Narty z celebrytami Tu jeżdżą i bawią się znani ludzie ASPEN/USA Tutaj na zimowe wakacje przyjeżdżają najbogatsi i najbardziej znani Amerykanie (i nie tylko). Dlatego przygotuj się na zabawę w światowym towarzystwie. Od 1889 r. działa tu J-Bar w Hotelu Jerome. W dobrym stylu jest tu wypić lampkę bourbona. hoteljerome.aubergeresorts.com SKIPASS: 6 dni: 564 dol., dzieci 7–12 lat: 360 dol. Góra Anioła Najbliżej do metropolii ENGELBERG/SZWAJCARIA Miejscowość Engelberg, czyli Górę Anioła, założył w 1120 r. mnich benedyktyński. Ponoć anioł nakazał mu wybudować klasztor w tym miejscu. Dziś jest to sielski kurort, który może poszczycić się jedną z największych na świecie różnic poziomów. Po nartach bardzo łatwo z niego dojechać do Zurychu, Genewy, Bazylei czy Lucerny. I tam pokazać swoje diabelskie oblicze. SKIPASS: 6-dni: 221 euro, dzieci do 15 lat: 89 euro. 14 do 21 stycznia „z okazji tygodnia kobiet” wszystkie panie, które zarezerwują min. 4 noce w Engelbergu, dostaną skipass gratis. www.engelberg.ch Narciarski Disneyland Po prostu najlepszy dla rodzin SMUGGLERS’ NOTCH, VERMONT STANY ZJEDNOCZONE Trzy i pół godziny drogi od Bostonu znajduje się narciarski raj dla rodzin. Jest tam bowiem wszystko, o czym mogą pomarzyć dzieci podczas zimowych wakacji. A nawet trochę więcej (bo wiele z pomysłów na udogodnienia po prostu nie mieści się w głowie). Zacznijmy od świetnie zorganizowanej opieki dla maluchów od 6 tygodni, najlepszych w USA szkółek narciarstwa dla dzieci od 2,5 lat, lekcji snowboardu dla zapaleńców od 4 lat i nocnych zajęć w skiparku dla młodzieży. Specjalnie przygotowane stoki, sprawiają, że dzieci nie tylko są bezpieczne, ale też się dobrze bawią. Jak na przykład na edukacyjnym szlaku, na którym podczas jazdy uczą się o zimowych zwierzętach. A po nartach? Baseny, lodowiska, tor saneczkarski, dyskoteki dla tych starszych. Restauracje są tak zaprojektowane, by dzieciaki mogły się w nich swobodnie czuć. Nic więc dziwnego, że od 13 lat „Smuggs” jest wybierany przez prestiżowy amerykański magazyn Ski jako najlepszy kurort narciarskim dla rodzin. I co roku przyjeżdża ich tu 25 tys. Choć trasy są dostosowane zarówno dla rodziców, jak i dla dzieci, to nie polecamy tego miejsca osobom, które pociech nie mają. Bo pobyt w „Smuggs”, jak pieszczotliwie jest nazywany przez narciarzy, jest jak miesiąc miodowy w Disneylandzie. SKIPASS: Dzieci do 5 lat: gratis, family pass (na cały sezon) – rodzic: 550 dol., dziecko (6–16): 349 dol. 13–18 lat: 459 dol., (6–12) 399 dol., (-5 oraz 70+) 20 dol. W środy karnety dla kobiet ze zniżką 50 proc. NOCLEG: Listę przeróżnych opcji noclegowych można znaleźć na www.smuggs.com. Po godzinach Najlepsze rodzinne apres-ski STUBAI/ AUSTRIA Ten najśnieżniejszy kurort w Austrii został wybrany najlepszym rodzinnym kurortem narciarskim przez ADAC Ski Guide 2011. Największy lodowiec w Austrii pełen jest atrakcji dla dzieci. Snowpark, zabawy po nartach, przejażdżki ratrakiem. A wieczorem? Kino, lody, spacery. To możliwe jest w Stubaiu, z którego tramwajem można dojechać do Innsbrucka. SKIPASS: 136–170 euro za karnet rodzinny, dzieci do 10 lat za darmo, 6–11 lat zniżki 30 proc., www.stubai.at. DOJAZD: Ze względu na świetne połączenie z Innsbruckiem najlepiej tu przylecieć Austrian Airlines, koszt od 1,4 tys. zł, www.austrian.com. Na pierwszy raz Najtańszy karnet rodzinny KLINY/CZECHY Położony w zachodnich Czechach, tuż przy granicy z Niemcami, niewielki ośrodek narciarski Kliny stanowi wspaniałe miejsce na naukę narciarstwa. Najtańszy w Europie karnet rodzinny i kilka kilometrów tras zdecydowanie wystarczą na pierwszy raz. SKIPASS: 6 dni: 52 euro, dzieci 6–12 lat: 13 euro, karnet rodzinny: 136–170 euro. Wakacje w szkole Najlepsze szkółki narciarskie LES CARROZ/FRANCJA Les Carroz zostało wyróżnione odznaką Famille Plus Montagne’, która odznacza najlepsze ośrodki rodzinne. Zupełnie zasłużenie, bo tak przygotowanych stoków dla dzieci i świetnych trenerów można szukać jak ze świecą. Tu twoje dziecko nie tylko nauczy się jazdy na nartach, ale i ją pokocha. SKIPASS: 6 dni: 210 euro, dzieci 5 – 15 lat: 159 euro, do 5 lat za darmo. Jak w baśni Najbardziej magiczne stoki SÄLEN/SZWECJA Dzieci to VIP w Sälen, położonym 400 km od Sztokholmu, największym ośrodku narciarskim w północnej Europie. Specjalnie dla nich stworzono trollskogen, czyli las trolli. Przwodnikiem po nim jest trollica Vintra, narciarka. Zaprasza dzieci na leśna przeprawę narciarską. Nocą! SKIPASS: 6 dni, ok. 175 euro. Możliwość kupienia jednego karnetu dla rodziców na zmianę opiekujących się dziećmi. Tanie Alpy Najlepszy stosunek ceny do jakości w Alpach LES PORTES DU MONT BLANC FRANCJA W pięknej dolinie u stóp Mont Blanc znalazły miejsce cztery ośrodki. Razem tworzące tak zwane Wrota Mont Blanc: Combloux, Megeve/ Le Jaillet, La Giettaz i Cordon. Oferują ponad 100 km tras wijących się pomiędzy lasami i gwarantujących dobrą zabawę wszystkim miłośnikom sportów zimowych (także tym, którzy lubią zjechać z wytyczonych szlaków). Dzięki temu, że są tu bardzo dobre trasy i sensowne ceny karnetów, coraz więcej zaawansowanych narciarzy może pozwolić sobie na wymarzony wypad w Alpy. SKIPASS: 6 dni: 134 euro, dzieci: 104 euro. Swojsko Najlepsze narty w Polsce BIAŁKA TATRZAŃSKA/POLSKA Białka Tatrzańska to jeden z najnowocześniejszych polskich ośrodków. Nie bez powodu! Liczą się przecież krótka podróż i przystępne ceny. Plus baseny termalne Bania, www.termabania.pl. SKIPASS: 6 dni: 390 zł; 10–15: 330 zł; poniżej 10 lat: 300 zł. www.bialkatatrzanska.pl U sąsiada Duża frajda w małej Fatrze VRATNA/SŁOWACJA Dolina Vrátna, jeden z najładniejszych słowackich kurortów oddalony jest o 30 km od Zieliny, dużego miasta na Słowacji, z którego codziennie kursuje darmowy skibus. SKIPASS: 6 dni: 115 euro, dzieci: 79 euro. Ze stoku na zakupy Jazda na nartach bez podatków LIVIGNO/WŁOCHY Strefa wolnocłowa Livigno co roku przyciąga tysiące narciarzy chcących połączyć przyjemne z… przyjemnym. Livigno, położone w samym sercu Alp, oferuje włoskie słońce, wspaniałe trasy narciarskie i bardzo kuszące ceny. SKIPASS: 6 dni: 168 euro, dzieci do 8 lat 118 euro Tani luksus Najlepsza cena za dzień RESCHENPASS/AUSTRIA Zwycięzca w rankingu ECK na najtańszy karnet pośród dużych ośrodków (powyżej 100 km). Gratulujemy. I jedziemy! SKIPASS: 6 dni: 176,5 euro, dzieci do 5 lat: 99,5 euro.
Oswoić zimę - narty w Polsce i u sąsiadów
13 sposobów na narty w Polsce i u sąsiadów.
Słowacy i Czesi mają ski-passy i ski-busy, a polskie kurorty – tradycję i stare wyciągi. Taka jest obiegowa opinia, ale fora internetowe aż huczą od „za” i „przeciw” wyjazdom do naszych ośrodków narciarskich. Ich zaplecze techniczne wciąż się poprawia, a na większości stoków obowiązują systemy punktowe, co jest obecnie standardem. Wybraliśmy kilka wzorowych lub prężnie rozwijających się ośrodków w Polsce i u sąsiadów. Mamy też coś dla koneserów – centrum narciarskie na Ukrainie. Warunki trudne, ale mało kto wraca stamtąd niezadowolony. S U D E T Y 1. ZIELENIEC Trasy: większość dla początkujących. Wyciągi: 29 (orczyk, baby lift, kolej 4-os., krzesło 6-os.), wymiary (długość/różnica wzniesień): od 70 m/5 m do 900 m/280 m. Ceny: karnety na wszystkie wyciągi: 79 zł/73 zł (normalny/ulgowy) w godz. 9–16; 6-dniowy 400 zł/350 zł w godz. 9–16; 50 zł/40 zł w godz. 16–22; 40 zł/30 zł w godz. 19–22. Karnety punktowe (różna liczba punktów za wjazdy różnymi wyciągami), np. 10 wjazdów orczykiem – 50 zł; jest też sporo innych karnetów na poszczególne wyciągi. Promocja – za min. 4 noclegi w miejscowych pensjonatach karnet na wszystkie wyciągi za darmo, ale uwaga: oferta jest ważna od początku sezonu do 24.12. i od 7.03. do końca sezonu, czyli omija główny sezon. Zaplecze na stoku: kilkanaście szkół narciarskich, snowboardowych i wypożyczalni sprzętu, snowpark, część tras oświetlona. Warunki terenowe: mikroklimat zbliżony do alpejskiego, bardzo dużo śniegu. Rozrywka: największy ośrodek narciarski w Kotlinie Kłodzkiej, dużo zawodów narciarskich i innych imprez, w tym koncertów. www.zieleniec.pl 2. ŚWIERADÓW-ZDRÓJ Trasy: 2500 m, zróżnicowany poziom trudności, szerokość 40 m, nartostrada z wypłaszczeniem w połowie. Wyciągi: jedyna w okolicy kolej gondolowa (8 miejsc w wagoniku, wjazd trwa 8 min, przepustowość 2,4 tys. os./godz.), długość trasy 2172 m, różnica poziomów wynosi 440 m. Jeżeli bardzo mocno wieje, kolej nie jeździ. Ponadto do wyboru 6 innych wyciągów – orczyki (najdłuższy ma 530 m). Ceny: wjazd gondolą (sezon wysoki 23.12–14.03): 140 zł/120 zł (normalny/ulgowy) w godz. 9–22; 97 zł/77 zł w godz. 9–16; 67 zł/55 zł w godz. 18–22. Karnet 3-godzinny kosztuje 55 zł/48 zł; na 6 dni 585 zł/491 zł; snowpark 32 zł/30 zł w godz. 9–22. Obowiązuje system punktowy (1 pkt = 1,20 zł, 1 wjazd = 10 pkt). Zaplecze na stoku: sztuczne naśnieżanie, oświetlony stok. Przerwa na ratrakowanie w godz. 16–18. Szkółki narciarskie przy stokach, snowpark. Rozrywka: miejscowość uzdrowiskowa, kręgielnia, baseny, liczne knajpki. www.kolejgondolowa.pl 3. SIENNA (CZARNA GÓRA) Trasy: 12 tras – 6 nartostrad, 6 zwykłych tras zjazdowych (6 łatwych, 5 średnich, 1 trudna), łącznie 8 km (połowa sztucznie naśnieżana), różnica wys. 1180 m. Wyciągi: 10, w tym trzy koleje krzesełkowe i siedem orczyków (od 157 m do 1367 m długości, 379 m różnicy wysokości), przepustowość 10 tys. os./godz. Ceny: sezon wysoki (25.12–06.03): 79 zł/73 zł (ulgowy/normalny) w godz. 9–16; 65 zł/59 zł w godz. 14–22; 49 zł/45 zł w godz. 16-22. Karnet 3-godzinny 54 zł/48 zł; 6-dniowy 385 zł/355 zł. Karnet całodniowy i wielodniowy nie uprawniają do jazdy nocnej! Zaplecze na stoku: gastronomia przy wyciągach (wg ocen na forach słabo rozwinięta), szkoła narciarska (Jędrusiowa Polana), kilka wypożyczalni sprzętu, sztuczne naśnieżanie, jedna karta magnetyczna na wszystkie wyciągi, bezpłatny parking na 1,5 tys. samochodów. Rozrywka: snowpark, karuzela narciarska. Więcej w Lądku-Zdroju lub Stroniu. www.czarnagora.pl B I E S Z C Z A D Y 1. CISNA Trasy: Cisna: 700 m, oświetlona; Kalnica (kilkanaście km od Cisnej): 3 łatwe trasy (850 m, 800 m i 650 m). Wyciągi: Cisna: orczyk 650 m, przepustowość ok. 400 os./godz.; Kalnica: 1 wyciąg 650 m. Ceny: Cisna: karnet 25 zł na 10 przejazdów, wypożyczenie kompletu nart 45 zł/doba; Kalnica: 25 zł/10 wjazdów, 55 zł/cały dzień. Zaplecze na stoku: Cisna: wypożyczalnia sprzętu i serwis, szkółka narciarska, kilka knajp we wsi, nocleg możliwy w agroturystyce we wsi, w schronisku lub w okolicznych miejscowościach; wyciąg przebiega tuż obok schroniska (bacówka Pod Honem) – to fantastyczne miejsce z klimatem. Kalnica: wypożyczalnia sprzętu, parking, szkółka, gastronomia i nocleg tuż przy stoku (albo w okolicznych miejscowościach, tak jak w przypadku Cisnej), naśnieżanie. Warunki terenowe: Bieszczady są niskie, ale dosyć strome i miejscami trudne. Dość stromym stokiem jest Hon (820 m). Rozrywka: Cisna to centrum rozrywki w promieniu minimum kilkunastu km; Kalnica oferuje basen, park linowy, przejażdżki skuterem śnieżnym. www.cisna.pl/narty; www.kalnica.pl; www.dybasiowka.republika.pl 2. USTRZYKI DOLNE Trasy: Laworta – główna trasa z homologacją FIS na slalom i slalom gigant, różnica wysokości 256 m; Gromadzyń – 3 trasy (750, 800 i 900 m), pierwsza z nich ma homologację FIS na slalom; 164 m różnicy wysokości. Wyciągi: 6 wyciągów w stacjach Laworta–Gromadzyń. (Laworta: jedyne w Bieszczadach krzesło + dwa orczyki długości 1250 m i 300 m; Gromadzyń: 2 orczyki długości 700 m i 1 talerzyk 300 m). Ceny: karnet na 6 wyciągów (Laworta–Gromadzyń) 75 zł w godz. 9–17; 85 zł w godz. 9–20, 30 zł w godz. 16–20. Karnet 7-dniowy (w godz. 9–20) kosztuje 490 zł. Jeden wjazd 5 zł, system punktowy na pojedyncze wjazdy. Wypożyczenie kompletu nart/snowboard 40 zł/dzień; szkoła jazdy na nartach: 1 godz. indywidualnie 60 zł, 1 godz. dla 3 osób 100 zł. Zaplecze na stoku: stoki oświetlone, naśnieżane, ratrakowane, duże parkingi, karczma. Rozrywka: Ustrzyki są dobre dla tych, co cenią ciszę i małe kolejki na stoku. www.ustrzyki-narty.pl B E S K I D Ż Y W I E C K I KORBIELÓW/PILSKO Trasy: poziom zróżnicowany, 8 tras, jedna z homologacją FIS, przeważnie średnio trudne, jedna czarna, wymagająca trasa (często zamknięta), 6 z nich sztucznie naśnieżanych, oświetlenie na dwóch, długość od 300 m do 4,5 km. Wyciągi: kilkanaście wyciągów długości od 290 do 1536 m; krzesło, orczyk i talerzyk. Ceny: (obowiązują do 27.02): 50 zł w godz. 8–12; 30 zł w godz. 12–16; 65 zł w godz. 8–16; karnet 7-dniowy 350 zł. Zaplecze na stoku: bezpłatny parking w Korbielowie, przedszkole narciarskie, bardzo dobre przygotowanie tras (jedna z nich jest najlepiej oświetloną w Polsce), snowpark. Bardzo dobre oceny na forach, duże kolejki zwłaszcza w ferie i święta (po godz. 9 trudności z zaparkowaniem samochodu). Warunki terenowe: najlepsze w Beskidach warunki do narciarstwa (na Pilsku śnieg leży nawet do maja). Rozrywka: w Korbielowie karczmy i restauracje; ok. 50 km od granicy po słowackiej stronie – wody termalne w Oravicach. www.korbielow.net B E S K I D S Ą D E C K I JAWORZYNA KRYNICKA Trasy: 7 – w tym 4 oświetlone, 5 czerwonych, 1 niebieska, 1 czarna. Długość od 100 m (przeznaczona dla dzieci) do 2600 m (najdłuższa w całości oświetlona trasa w Polsce). Nowością w ofercie jest trasa „rodzinna”. Wyciągi: 6-osobowa kolej gondolowa, 2 x krzesło 4-os., 8 x orczyk (w tym 2 małe wyciągi szkoleniowe dla dzieci). Ceny: (obowiązują 15.01–28.02) 75 zł/68 zł (normalny/ulgowy) w godz. 9–15; 70 zł/63 zł w godz. 12–17; karnet 2-godzinny 45 zł/41 zł; karnet 7-dniowy 480 zł/440 zł. System punktowy na pojedyncze wjazdy, 1 pkt = 1,20 zł, wjazd gondolą 10 pkt. Zaplecze na stoku: bardzo duży i dobrze przygotowany ośrodek, na górze (nieco na uboczu) schronisko PTTK (bardzo drogie jak na schronisko), wszystkie trasy naśnieżane, kamery na stokach, bardzo długie kolejki, snowpark; wysokie ceny np. za toaletę w stacji na górze, 7 szkół narciarskich, 7 wypożyczalni sprzętu, sklepy narciarskie. Warunki terenowe: na Jaworzynie często odbywają się zawody, ale trasy nigdy nie są do końca zamknięte – ok. 1/3 zawsze jest dostępna dla narciarzy. Rozrywka: Krynica to miejscowość uzdrowiskowa, w mieście jest więc sporo możliwości spędzania czasu po zejściu ze stoku. Bardzo dużo zawodów sportowych na stoku. www.jaworzynakrynicka.pl 1. PEC POD ŚNIEŻKĄ Trasy: 12 (łączna długość ok. 10 km), w tym 6 naśnieżanych; Javor – najdłuższa oświetlona trasa w Czechach; ośrodek rozmieszczony na kilku zboczach. Wyciągi: 1 x krzesło 4-os., 9 wyciągów, przepustowość prawie 10 tys. os./godz., 3 wyciągi oświetlone. Ceny: (sezon 25.12–20.03) – 5 jazd – 200 koron; karnet 3 godz. 410/250 koron (dorośli/dzieci); całodniowy 600/380 koron, 7-dniowy 2950/1580 koron. Ski-pass łączony – Skiarena: 6 ośrodków karkonoskich (Černá Hora – Janské Lázně, Pec pod Sněžkou, Černý Dul, Velka Upa, Málá Upa, Svoboda nad Upou). Ceny ski-passów: 2 dni 1140/630 koron (dorośli/dzieci), 7 dni 3140/1720 koron. Zaplecze na stoku: wypożyczalnia, szkoła i całe zaplecze; 1 karta chip na terenie całego ośrodka, funpark na snowboardy. Rozrywka: Relaxpark – centrum sportu i relaksu (m.in. tor saneczkowy 900 m). www.skipec.com 2. HARRACHOV Trasy: dla początkujących, średnio zaawansowanych i doświadczonych, ze wszystkich mogą korzystać snowboardziści; od 400 m do 2020 m. Wyciągi: kolejki linowe i zwykłe wyciągi połączone ski-passem; łącznie 4775 os./godz. Ceny: (18.12–13.03) – 290/230 koron (normalny/ulgowy) w godz. 8–10; 8-godzinny 590/475 koron; karnet 7-dniowy 3480/2780 koron. Zakwaterowani goście mają 15 proc. zniżki na wyciągach. Zaplecze na stoku: wszystkie trasy naśnieżane, gastronomia przy stokach, jazdy nocne, stoki standardowo ratrakowane. Rozrywka: m.in. Muzeum Narciarstwa, Muzeum Szkła, browar (kąpiele piwne, tzw. piwne uzdrowisko), huta szkła Novosad. www.skiregion.cz/pl S Ł O W A C J A 1. SZCZYRBSKIE JEZIORO Trasy: 5 średnich, 4 łatwe (80 do 2500 m). Łącznie 12 km, w tym 4,5 km naśnieżanych. Wyciągi: krzesło 4-os. (1,6 tys. os./godz.), czas jazdy 7 min. Razem 7 wyciągów (80–2066 m), łącznie 5,9 tys. os./godz. Ceny: karnet wieczorny do ośrodka Szczyrbskie Jezioro (dorośli/juniorzy/ dzieci) 10/8/7 euro, 1 wjazd wyciągiem 3 euro (wszyscy). Ski-pass ważny także w Tatrzańskiej Łomnicy, Starym Smokowcu i Liptowskiej Tepliczce przez 3 dni kosztuje 51/40/36 euro. Slovakia Super Ski-pass – na ośrodki: Jasna Niskie Tatry, Wielka Racza, Donovaly, Strbske Pleso i Tatrzańska Łomnica na 10 dni – 220/175/155 euro; na 15 dni – 270/215/190 euro; na cały sezon 330/265/230 euro. Zaplecze na stoku: bezpłatny parking, Wi-Fi, kamery na stoku; wypożyczalnia, szkoła narciarska, snowpark K2, trasy naśnieżane, częściowo oświetlone (jazdy nocne). Umowa ze słowacką koleją – pakiet na jednodniowe przejazdy 28/22 euro obejmuje: przejazd pociągiem skądkolwiek do stacji Poprad – Tatry i Štrba, całodniowy karnet w ośrodku, przejazd ski-busami ze stacji kolejowej do ośrodka. Rozrywka: bungee jumping przy stoku, blisko termalny park wodny w Popradzie. www.parksnow.sk 2. JASNA Trasy: 28 km nartostrad, w tym 11 km naśnieżanych i 1,5 km oświetlonych. Wyciągi: krzesło 6-os., 3 x krzesło 4-os. i jedno 2-os., łącznie 16 wyciągów; przepustowość ponad 20 tys. os./godz. Ceny: ski-pass na 10 dni w wysokim sezonie kosztuje 200/140 euro (dorośli/dzieci), na 15 dni w wysokim sezonie 230/185 euro. Zaplecze na stoku: największy ośrodek narciarski na Słowacji; park dziecięcy MAXiland, wypożyczalnia sprzętu, szkoła, ośrodki na pn. i pd. stronach góry połączone wyciągami, snowpark, przygotowanie dla fanów free-ride’u i ski-alpinizmu, ski-fox, snowscooter, snowbike, sklepy sportowe. Rozrywka: m.in. Tatrzania (tor przeszkód), Tatralandia (aquapark), kitewing, paralotnie, lodowisko, park linowy, paintball, nocne jazdy na sankach. www.jasna.sk U K R A I N A ŁAWSKO Trasy: do 2,5 km długości, porozrzucane, dzikie, zamuldzone, przeważnie trudne. Wyciągi: najwięcej na Trościanie – krzesełkowy i 3 orczyki; na Politechniku 2 orczyki. Ceny: krzesło 4,5 hrywny, orczyk 2–2,5 hrywny; karnet krzesło + 10 x orczyk 27 hrywien; wypożyczenie nart 25–40 hrywien za dzień. Zaplecze na stoku: część tras naśnieżana i oświetlona, tanie jedzenie i zakwaterowanie; wypożyczalnie sprzętu. Nie ma tłoku. Pod Trościan spod hotelu Dynamo jeżdżą terenowe samochody (4 hrywny). Warunki terenowe: 4 stoki: Trościan, Pohar, Menczuł i Politechnik (wymienione od najtrudniejszego), warunki są raczej ekstremalne, dlatego ośrodek jest preferowany przez doświadczonych narciarzy. Rozrywka: dyskoteki; dla niektórych atrakcję mogą stanowić wyprawy po wodę lub do drewnianej sławojki na dworze (takie warunki są na niektórych kwaterach). www.ukraine-poland.com
Nie wyobrażasz sobie zimy bez nart, co więcej, chciałbyś szusować nawet w środku lata? Ośrodki na sześciu kontynentach oferują jazdę w puchu po dziewiczych stokach, szaleństwo na świeżo wyratrakowanym zboczu lub zmagania z pustynnym piaskiem.
Narty w Turcji to egzotyczna sceneria, Dobra kuchnia i starożytne zabytki. Narciarzom, którzy lubią łączyć sportową pasję z atrakcjami typu: kąpiel w termalnych źródłach, zwiedzanie starożytnych zabytków, degustacja egzotycznych potraw, polecam Turcję. Rozległe przestrzenie, potężne góry z najwyższym szczytem wzbijającym się na wysokość 5 137 m n.p.m i co najważniejsze, mnóstwo śniegu – czy można wyobrazić sobie lepsze miejsce do uprawiania tego sportu? Ośrodki narciarskie znajdują się na wysokości 2 000–3 000 m n.p.m. Są czyste, zadbane, dobrze zorganizowane, choć pod względem infrastruktury odbiegają od austriackich i włoskich. Wiedziona pragnieniem szusowania po stokach wulkanu wyruszyłam ze Stambułu w podróż nocnym autobusem prowadzonym przez kierowcę, który po swojemu traktował przepisy ruchu drogowego. Po przejechaniu 720 kilometrów z ulgą wysiadłam w Kayseri – mieście u podnóża wygasłego wulkanu Erciyes, w centrum Turcji. Stoki Erciyesa są odsłonięte i całkiem strome. Jego szczyt, ośnieżony nawet latem, sięga 3 916 m n.p.m. Drogą dojeżdża się na wysokość 2 150 m, skąd można wspiąć się na 2 800 m (do użytku jest 5 wyciągów, w tym 2 krzesełkowe). Przy sprzyjającej pogodzie warto odbyć narciarską wycieczkę i zajrzeć do wnętrza krateru. Nagrodą za trud 5-godzinnego podejścia będzie zjazd w głębokim śniegu w ramach typowego off piste. Organizacją takich wypraw zajmują się miejscowi przewodnicy. Z powodzeniem można się jednak obyć bez ich pomocy, gdyż bardzo trudno się tu zgubić. Kurort Kayseri cieszy się dużym powodzeniem wśród Holendrów oraz żołnierzy z baz NATO. Nie brak też Turków z wybrzeża Morza Śródziemnego, którzy przyjeżdżają zobaczyć, jak wygląda biały puch. Z ciekawością patrzę na trzy co chwila upadające dziewczyny, które usiłują jeździć w długich płaszczach. Będąc na nartach na Erciyesie, grzechem byłoby nie zrobić krótkiego wypadu do jednego z najpiękniejszych regionów świata – Kapadocji. Ta bajkowa kraina słynie z surrealistycznych form skalnych, kościołów wykutych w skałach, podziemnych miast, ruin seldżuckich karawanserajów. Latem jest tu mnóstwo turystów, zimą – pustka pozwalająca napawać się urokiem tego niezwykłego miejsca. Przy okazji koniecznie powinniśmy zobaczyć semę – rytualny taniec derwiszy wprowadzających się w trans przy wtórze muzyki. To zupełnie coś innego niż imprezy après ski, jakie oferują alpejskie kurorty. Może właśnie dlatego narty w Turcji są takie pociągające. ULUDAG i PALADÖKEN Oddalony o 150 km od Stambułu masyw Uludağ jest jednym z najlepszych tureckich ośrodków narciarskich. Sezon trwa tu 5 miesięcy w roku, nawet na początku kwietnia zdarzają się 2-metrowe zaspy. Wierzchołek Uludağ sięga 2 543 m n.p.m. 14 wyciągów (gondolowy i pięć krzesełkowych) dowozi narciarzy na wysokość 2 232 m. Oznaczona na czarno trasa nazywana „Piekłem” wyróżnia się wśród wielu łatwych dróg. Do ekskluzywnego Uludağ przyjeżdżają najczęściej bogaci Rosjanie. To dla nich wzdłuż wyciągów zbudowano miasteczko złożone z dobrych hoteli, w większości działających na zasadzie all inclusive. Po nartach? W poszukiwaniu tureckich klimatów najlepiej pojechać do odległej o 35 km Bursy. Chlubą miasta są gorące źródła o leczniczej mocy – kąpiele w nich warto połączyć z wizytą w hamamie, tradycyjnej tureckiej łaźni. Dawna stolica imperium osmańskiego szczyci się licznymi zabytkami: grobowcami pierwszych sułtanów, meczetami. Na tutejszym bazarze można kupić piękne wyroby z jedwabiu. Region narciarski Paladöken położony w pobliżu granicy z Iranem i Armenią przyciąga poszukiwaczy przygód poza trasami. Amatorzy ski touringu mają tu nieograniczone możliwości realizacji swojej pasji. O zawrót głowy przyprawiają ogromne przestrzenie. Narciarskim szaleństwom sprzyja suchy puch, najbardziej pożądana konsystencja śniegu. Region rozpościera się na stokach gór przekraczających 3 000 m. Najwyższa stacja leży na wysokości 3 200 m. Narciarze mają do dyspozycji dwie gondolki, pięć wyciągów krzesełkowych i dwa orczyki. Stoki są praktycznie puste. Najczęściej zaglądają tu goście z sąsiedniej Gruzji, Rosjanie oraz Izraelczycy. Po nartach warto odwiedzić pobliskie miasto Erzurum, które powstało 4 tys. lat przed Chrystusem. Góruje nad nim okazała cytadela zbudowana w czasach Bizancjum. NO TO W DROGĘ – TURCJA ■ Waluta – turecka lira (TRL); 1 zł = ok. 530 TRL ■ Wiza – przy przekraczaniu granicy do paszportu zostaje wklejony znaczek – trzeba uiścić 15 USD lub 10 euro. ■ Sezon narciarski trwa od grudnia do kwietnia. Zimą nie ma z Polski do Turcji połączeń czarterowych. Można skorzystać jedynie z samolotów rejsowych do Stambułu (LOT i Turkish Airlines). ■ Ze Stambułu do Uludagˇğ dojedziemy autobusami – z przesiadką w Bursie. ■ Ze Stambułu do Kayseri dojedziemy autobusem (ok. 10 godzin jazdy). Na stoki Erciyesa (25 km dalej) dowiozą nas dolmusze (minibusy zatrzymujące się na żądanie). ■ Na miejscu można wypożyczyć sprzęt narciarski: koszt 10–15 USD za dzień. ■ Godzina jazdy z instruktorem kosztuje ok. 8 USD. ■ Noclegi w hotelach usytuowanych przy wyciągach są raczej drogie. Około 100 USD. za pokój dwuosobowy to bardzo przyzwoita cena. ■ Polecane hotele: Region Uludağgˇ: hotel Agoglu – cena za pokój 80–120 USD; www.agaoglumyresort.com.tr Region Erciyes: hotel Grand Eras – cena za pokój waha się od 89 do 117 USD; www.granderas.com Region Paladöken: hotel Dademan Palandoken Ski Center – cena za pokój 2-osobowy: ok. 118 USD; www.dedeman.com Polat Renaissance Erzurum Hotel – cena za pokój 2-osobowy: ok. 122 USD; www.polatrenaissance.com.tr
Liban kojarzy się raczej z polityką i Mało kto myśli o spędzaniu tam wakacji, zwłaszcza zimowych.
O tym, że w Libanie, kraju uważanym przez nas za „południowy”, leży śnieg, mówi już nazwa. Każde z używanych określeń: „Lubna”; „Lebnan”, „LBN” czy „Laban” (słowa pochodzenia arabskiego, semickiego i aramejskiego) oznaczają to samo: „biały”, co z kolei odnosi się do ośnieżonych szczytów, z których najwyższy ma 3 083 m. Wyjazd do Libanu najlepiej zorganizować pod hasłem „narty z historią”. Nie chodzi jednak o historię nart, a bogatą przeszłość tej ziemi, gdzie dosłownie na każdym kroku pojawiają się wiekowe ruiny, twierdze, świątynie albo przynajmniej samotne starożytne kolumny. Sama też wpadam w pułapkę zwiedzania. W drodze na stoki zawadzam o Baalbek, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, i jestem nimi tak oczarowana, że narty przypinam dopiero następnego dnia. Narciarstwo w Libanie ma korzenie francuskie. Stacjonujący tutaj w latach 30. XX w. żołnierze znad Sekwany (niepodległość Liban ogłosił dopiero w 1946 r.) zaczęli ćwiczyć jazdę na „deskach”. Dzięki założonej przez siebie szkółce zarażali narciarską pasją coraz więcej osób. Działo się to w okolicy wioski Bcharr, ok. 130 km na północ od Bejrutu, tam gdzie rosną uznane za symbol Libanu cedry. Łatwo je rozpoznać po rozłożystej koronie. Pamiętajmy jednak, że prawdziwe libańskie cedry rosną powyżej 1 600 m n.p.m. Te, które pojawiają się niżej, to „import” z Maroka albo Kanady. W pobliżu Bcharr jest nawet cedrowy las z ponad 450 drzewami, wśród których są okazy w wieku szacowanym na ponad tysiąc lat. Nic dziwnego, że pobliski ośrodek narciarski zwie się Cedry. Dużo się ostatnio zmieniło w Cedrach w związku z przygotowaniami do narciarskich mistrzostw Azji, które w 2009 r. odbywać się będą właśnie w Libanie. Efektem ambitnego programu modernizacyjnego są trzy wyciągi krzesełkowe i 6-osobowe gondolki, które wwożą gości z poziomu parkingu (2 095 m) do dużego schroniska na wysokości 2 870 m. Trasy są zróżnicowane – od łatwych po stok dla wymagających, z 60-procentowym nachyleniem. Do wybrzeża z narciarskich enklaw jest jakieś 30 km. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby po przedpołudniu spędzonym na stoku pojechać nad morze i może nawet zaliczyć kąpiel (choć Morze Śródziemne zimą do ciepłych nie należy!). A wieczorem – dobra kolacja z jedzeniem opartym na arabskich tradycjach. Brzmi nieźle, nieprawdaż? FARAYA-MZAAR O środku Faraya-Mzaar (36 km od Bejrutu) mówi się, że to najlepsze i największe w Libanie miejsce do uprawiania narciarstwa. Jego reklamy kuszą 80 km tras obsługiwanych przez 18 wyciągów. Parking i kasa znajdują się na 1 850 m, wyciągami można wjechać na 2 465 m. Niestety, mimo że ponoć zwykle jest tu słonecznie, ja trafiam na kiepską pogodę, dlatego po godzinie zjazdów robię przerwę na kawę. Samotnie podróżująca dziewczyna w Libanie budzi zdziwienie, tak więc wkrótce mam koło siebie menedżera ośrodka. Gdy niechcący daję wyraz rozczarowaniu, że nie wszystkie wyciągi funkcjonują, przez co nie mogę wjechać na sam szczyt, chłopak proponuje: – Zawiozę cię skuterem śnieżnym! Po drodze spotykamy innych turystów na skuterach, ale to już komercyjna wycieczka w cenie 120 dolarów za półtorej godziny szaleństw. Oczywiście, na punkcie panoramicznym na górze jest istne „mleko”, mimo to mój „przewodnik” z zapałem objaśnia: – Z tej strony jest Dolina Bekaa, z tamtej w normalnych warunkach widać Morze Śródziemne, a czasem nawet wyłania się Cypr! No to w drogę – Liban ■ Waluta – funt libański zwany livres (LL lub LBP); 1 USD = ok. 1 500 LL; 1 000 LL = 1,78 zł. Jeśli nie dysponujemy funtami – nie ma problemu, bowiem w miejscach turystycznych mile widziane są dolary. ■ Od końca grudnia do początku kwietnia. ■ Niestety, trzeba ją mieć. Załatwić ją możemy w Ambasadzie Libanu w Warszawie, ul. Starościńska 1 b lok. 10, tel. (0-22) 844 50 65. Za wizę jednokrotną zapłacimy 35 USD, za upoważniającą do dwukrotnego wjazdu 50 USD, za wielokrotną – 70 USD. ■ Uwaga! Prawdopodobnie nie dostaniemy wizy do Libanu, jeśli mamy w paszporcie stempel z Izraela! ■ Przelot z Warszawy do Bejrutu z przesiadką np. w Pradze, Budapeszcie lub Mediolanie – od 1500 zł w dwie strony. ■ W tej samej cenie opcja open jaw, tzn. lecimy np. do Bejrutu, a wracamy np. z Damaszku (te miasta leżą blisko siebie). ■ Bez własnego środka lokomocji dotrzeć do ośrodków narciarskich jest trudno, bo na komunikację publiczną nie ma co liczyć. Można próbować razem z miejscowymi zabrać się do zbiorowej taksówki. ■ Ski-passy: w Cedrach całodzienny karnet kosztuje 23–30 USD, w ośrodku Faraya-Mzaar 30–50 USD. ■ Wypożyczanie sprzętu jest stosunkowo niedrogie (10-12 USD), ale wybór bywa dość ograniczony i niekiedy są problemy z dobraniem odpowiednich rozmiarów. ■ Hotele w pobliżu wyciągów kosztują od ok. 40 USD za pokój, choć oczywiście dużo droższe oferty również się znajdą. Tańsze opcje pojawiają się w obiektach usytuowanych trochę dalej od wyciągów. www.skileb.com www.skifarayamzaar.com