Ośmiornica przejechała się na najszybszym rekinie świata. „Oceany są pełne niezwykłych rzeczy”
Naukowcy nagrali wyjątkową scenę: głowonoga, który wdrapał się na grzbiet ryby. Ośmiornica była obserwowana – i nagrywana – podczas dziesięciominutowej przejażdżki na ostronosie atlantyckim, najszybszym rekinie świata.
W tym artykule: Nietypowy duet na powierzchni oceanu Ośmiornica z głębin i najszybszy rekin świata Rekin zagrożony wyginięciem To się wydarzyło w grudniu 2023 roku. Ekipa biologów morskich prowadziła badania w Hauraki Gulf, zatoce przy Wyspie Północnej Nowej Zelandii. W pewnym momencie zauważyli coś nietypowego. Był to rekin ostronosy (Isurus oxyrinchus), zwany też ostronosem atlantyckim, superszybki drapieżnik. Na głowie miał coś dużego i pomarańczowego. Jedną z badaczek biorących udział w tamtej ekspedycji była prof. Rochelle Constantine z Uniwersytetu Auckland. – Duża, metalicznie szara płetwa grzbietowa zwiastowała dużego rekina. Ale chwileczkę, co to za pomarańczowa plama na jego głowie? Boja? Rana? – tak Constantine wspomina zaskoczenie, jakie poczuł cały zespół. – Wypuściliśmy drona, włożyliśmy GoPro do wody i wtedy zobaczyliśmy coś niezapomnianego: ośmiornicę siedzącą na rekinie, uczepioną jego głowy mackami – opowiada badaczka. Nietypowy duet na powierzchni oceanu Naukowcy przezwali nietypową parę „sharktopus” (od shark i octopus, angielskich słów oznaczających rekina i ośmiornicę). Obserwowali i filmowali niezwykły duet przez dziesięć minut, po czym popłynęli w swoją stronę. Przez ten czas ośmiornica pozostawała uczepiona ryby. – Ośmiornica trzymała wszystkie swoje macki razem na głowie rekina, być może po to, by uniknąć zauważenia – wspomina prof. Constantine. – Była w stanie utrzymać się na swoim miejscu, ponieważ rekin płynął powoli. Podejrzewam, że ośmiornica odpadłaby, gdyby poruszał się szybciej – dodaje. View oEmbed on the source website Ośmiornica z głębin i najszybszy rekin świata Widok był zaskakujący i to nie tylko dla amatorów dzikiej przyrody. Także specjalistom w dziedzinie biologii morskiej trudno jest wytłumaczyć, w jaki sposób oba zwierzęta się spotkały. Ośmiornice żyją na dnie morskim. Z kolei rekiny ostronose żerują na otwartych oceanicznych wodach i większość czasu spędzają blisko powierzchni. Jakby tego było mało, ośmiornica wybrała sobie na podwózkę naprawdę wyjątkową rybę. Ostronosy atlantyckie mogą płynąć z prędkością nawet 74 km/godz.! Dorastają do czterech metrów i ważą do pół tony. Ich unikatową umiejętnością jest skoczność. Potrafią wyskoczyć z wody nawet na 6 metrów. Są drapieżnikami polującymi na inne ryby: makrele, tuńczyki, mieczniki. A także żółwie morskie, morświny, inne rekiny oraz głowonogi. Rekin, którego dosiadła ośmiornica, miał ok. 3 m długości. Jak wspominają badacze, nie sprawiał wrażenia, żeby pasażerka na gapę mu przeszkadzała. – Ocean jest pełen niezwykłych rzeczy – skomentowała prof. Constantine dla Live Science. Rekin zagrożony wyginięciem Naukowcy nie podali, do jakiego gatunku należała zauważona przez nich ośmiornica. Zwrócili natomiast uwagę, że ostronosy atlantyckie są uznawane za zwierzęta zagrożone wyginięciem. Dlaczego? Po pierwsze, od dawna polowano na nie dla płetw, które są cenionym przysmakiem. Po drugie, mogą przypadkowo zaplątywać się w sieci podczas połowów tuńczyka czy miecznika. No i wreszcie rozmnażają się bardzo powoli. U tych jajożyworodnych zwierząt ciąża trwa aż 15–18 miesięcy. Na świat przychodzi od 4 do 18 młodych, jednak potrzeba kolejnych 18 miesięcy przerwy, by samica znowu mogła zajść w ciążę. Ryby te dożywają 30 lat, ale samice osiągają dojrzałość płciową dopiero po kilkunastu latach. – Jedną z najlepszych rzeczy w byciu naukowcem morskim jest to, że nigdy nie wiesz, co zobaczysz następnym razem w morzu. Wspierając inicjatywy ochrony przyrody, zwiększamy szanse, że takie niezwykłe chwile będą się nadal zdarzać – podsumowuje prof. Constantine. Źródło: Live Science, University of Auckland Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.
Naukowcy poznali sekret ośmiornic. Ich nerwy w ramionach są podobne do posegmentowanych i pofałdowanych rur
Nerwy ośmiornic znajdujące się w ramionach są podzielone na wyraźne segmenty. Dzięki temu zwierzęta te mają elastyczne ciało i mogą wykonywać bardzo złożone ruchy. Taka budowa układu nerwowego zapewnia również większą skuteczność przyssawkom.
Spis treści: Jak zbudowany jest układ nerwowy ośmiornic? Przypadkowe odkrycie podczas pracy z mikroskopem System nerwowy w ramionach ośmiornic Jak mózg ośmiornicy połączony jest z ramionami? Ośmiornice mają osiem ramion, a na każdym z nich setki przyssawek. Zwierzęta te spędzają życie na wędrówkach. Upodobały sobie rafy albo płytkie wody przybrzeżne. Eksplorują je najczęściej w samotności, szukając pożywienia. Do ich ulubionych przysmaków należą kraby, przegrzebki, ryby różnego rodzaju czy też inne ośmiornice. Tego typu zestaw wymaga radzenia sobie z muszlami, a także innymi rodzajami ochrony. Ofiarę trzeba też wpierw wytropić i rozpoznać. Do tego właśnie służą ośmiornicom gibkie ramiona, którymi badają otoczenie, podnoszą obiekty czy łapią inne zwierzęta. Najnowsze badania naukowców z University of Chicago pokazują, że w tym wszystkim bardzo pomaga ośmiornicom specyficzna budowa części układu nerwowego znajdująca się w ramionach. Skupione w nich neurony składają się na segmenty, dzięki którym zwierzęta te mogą bardzo precyzyjnie sterować swoimi kończynami. Jak zbudowany jest układ nerwowy ośmiornic? Naukowcy od dawna interesują się układem nerwowym głowonogów, do których należą ośmiornice. Ma on zupełnie inną budowę niż układ nerwowy strunowców, czyli ryb, gadów, ptaków i ssaków. U tej ostatniej grupy wzdłuż pleców biegnie wiązka nerwów, która łączy się ze znajdującym się na końcu mózgiem. U głowonogów plan budowy ciała oraz układ nerwowy są inne. Odpowiadający za inteligencję tych zwierząt system nerwowy jest bardziej zdecentralizowany. Ośmiornice mają pół miliarda neuronów, ale tylko jedna trzecia z nich przypada na mózg. Dwa razy więcej neuronów niż w mózgu znajduje się w ramionach. Obsługują one między innymi przyssawki. To bardzo szczególne narządy, które można przyrównać do dłoni, języka i nosa równocześnie. W każdej przyssawce może znajdować się nawet 10 tys. neuronów. Przypadkowe odkrycie podczas pracy z mikroskopem W nowych badaniach pod lupę zostały wzięte ramiona ośmiornic z gatunku Octopus bimaculoides. Analizy mikroskopowe prowadziły absolwentki UC Cassady Olson i Grace Schulz. Naukowczynie wpierw przyglądały się pod mikroskopem cienkim poprzecznym przekrojom kończyn ośmiornic. Próbki nie były jednak zbyt poręczne i często spadały ze szkiełek. Olson i Schulz postanowiły więc przygotować je inaczej. Tym razem wycięły z ramion głowonogów podłużne paski. Kiedy spojrzały na nie w powiększeniu, zauważyły coś, co nie było widoczne na poprzecznych przekrojach. Spostrzegły mianowicie segmentową budowę włókien nerwowych znajdujących się w ramionach. System nerwowy w ramionach ośmiornic Okazało się, że neurony upakowane były w kolumny, które tworzyły segmenty podobne do pofałdowanych rur. Między nimi znajdowały się luki, przez które nerwy i naczynia krwionośne wydostawały się do okolicznych mięśni. Nerwy z wielu segmentów łączyły się z różnymi obszarami mięśni, co wskazuje, że segmenty współpracują ze sobą, aby kontrolować ruch. – Patrząc z perspektywy modelowania, najlepszym sposobem na skonfigurowanie systemu sterowania dla bardzo długiego, elastycznego ramienia byłoby właśnie podzielenie go na segmenty – mówi Olson. – Musi też istnieć jakaś forma komunikacji między segmentami, co pomogłoby wygładzić ruchy – dodaje badaczka. Jak mózg ośmiornicy połączony jest z ramionami? Naukowcy od dawna podejrzewają, że ramiona ośmiornic cechują się pewną autonomią. Czyli że „podejmują decyzję” – np. o tym w którą stronę się zwrócić – w jakimś stopniu niezależnie od mózgu. Zdaniem badaczy głowonogi nie mają też zmysłu propriocepcji, czyli tworzenia wewnętrznej mapy, obrazującej w każdej chwili położenie poszczególnych kończyn. Innymi słowy jeśli ośmiornica chce ustalić, gdzie znajdują się jej ramiona, nie może sięgnąć do żadnej „wewnętrznej wiedzy”, bo jej nie posiada. Musi po prostu na siebie popatrzeć. Źródło: EurekAlert, Nature Communications, „Inne umysły”, Peter Godfrey-Smith, Copernicus Center Press Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
W drużynie siła. Ośmiornice udają się na polowanie razem z grupą ryb, którą kierują
Sposób zdobywania pożywienia przez ośmiornice jest znacznie bardziej skomplikowany, niż dotychczas przypuszczano. Zwierzęta te mogą udawać się na polowanie z grupą ryb. Ryby aktywnie pomagają ośmiornicom, a jeśli się nie sprawdzają, te ostatnie potrafią je zdyscyplinować.
Jak polują ośmiornice? Polowanie drużynowe Ulubieni pomocnicy ośmiornic Ośmiornice prowadzą samotniczy tryb życia. Jednak nie zawsze. Niekiedy decydują się na współpracę z rybami. Udają się z nimi na polowania, ale na swoich warunkach. Jeśli ryby nie pomagają znaleźć pożywienia, a jedynie liczą na żerowanie na resztkach zdobyczy upolowanej przez ośmiornicę, ta ostatnia umie to rozpoznać. I dać pasażerowi na gapę dosłownego prztyczka w nos. Takie wnioski przyniosły badania Eduarda Sampaio z Max Planck Institute of Animal Behaviour. Sampaio wraz ze współpracownikami nagrał 120 godzin filmów podczas nurkowania w Morzu Czerwonym. Naukowcy śledzili ośmiornice Octopus cyanea. Udało im się udokumentować 13 przypadków, kiedy zwierzęta te polowały w grupie. To samo w sobie nie było zaskoczeniem. Już w latach 90. zeszłego wieku zaobserwowano, że szukającym pokarmu ośmiornicom niekiedy towarzyszy kilka ryb. Wówczas przypuszczano jednak, że ryby po prostu podążają za ośmiornicami, licząc na resztki z ich posiłku. Teraz okazało się, ze sprawa jest znacznie bardziej skomplikowana. Ośmiornice łączą się z rybami w drużynę, w której to one spełniają rolę lidera. Jak polują ośmiornice? Zwierzęta te opracowały różne sprytne sposoby polowań. Ich ulubiony przypomina rozrzucanie sieci. Ośmiornica otacza skałę albo koralowiec, rozpościerając cienkie błony międzyramieniowe znajdujące się między mackami. Wygląda to tak, jakby zarzucała w wybranym miejscu worek. Dzieje się to bardzo szybko i mało która ofiara ma szansę uciec. Niekiedy ta technika jest modyfikowana. Ośmiornica zbliża się do skalnych szczelin, otacza je mackami i wystrzeliwuje strumień wody, wypłukujący ofiary. Zwierzęta te polują w ten sposób na mięczaki, ale też nieduże ryby, ślimaki, krewetki i wiele innych drobnych morskich stworzeń. View oEmbed on the source website Polowanie drużynowe W zdobywaniu pożywienia na wyżej opisane sposoby pomocne okazują się ryby. Jak wykazał zespół Sampaio, ośmiornice mogą udawać się na polowania w grupie. Spełniają w niej wiodącą rolę, rybom zaś przypada funkcja zwiadowców. Jeśli ryba płynie szybko i prosto w stronę pewnego miejsca, to znak dla całej grupy, że jest tam coś interesującego. Jeśli zaś ośmiornica zignoruje te sygnały, ryba pływa tam i z powrotem, aż zdobędzie uwagę głowonoga. Naukowcy zaobserwowali również, że podczas polowań zespołowych ośmiornice „zarzucają sieci” na dłużej. Niekiedy trwa to nawet ponad minutę. Wcześniej wykazano, że tak dzieje się wówczas, kiedy ośmiornicy udaje się schwytać ofiarę. Ulubieni pomocnicy ośmiornic Naukowcy ustalili, że ośmiornice najczęściej polują z rybami należącymi do sześciu gatunków. Spośród nich najlepszymi pomocnikami okazały się ryby Parupeneus cyclostomus, należące do rodziny barwenowatych. Ryby te najaktywniej szukały zdobyczy i prowadziły do nich ośmiornice. Z kolei ryby Epinephelus fasciatus działały oportunistycznie. Przyłączały się do grupy, jednak nie po to, by pomóc znaleźć pokarm, tylko by skorzystać, gdy zrobią to inni. Ośmiornice rozpoznawały to – i to właśnie rybom tego gatunku najczęściej dawały prztyczki w nos. Czyli nagle uderzały je mackami, tak jakby chciały odpędzić je i wyrzucić z grupy. Zdaniem badaczy wskazuje to, że ośmiornice rozpoznają, które gatunki ryb bardziej pomagają im w polowaniu, a które mniej. Czy zaś umieją rozróżnić konkretne ryby? Nie jest to wykluczone, choć trudno to badać, również dlatego, że już na wstępie trudno odróżnić od siebie poszczególne ośmiornice. Jednak Sampaio zwraca uwagę, że ośmiornice są terytorialne i niektóre gatunki ryb również. Możliwe więc, że na tym samym terenie spotykają się – i wchodzą ze sobą w interakcje z obopólną korzyścią – te same osobniki. Źródła: New Scientist, Nature.com, Nature Ecology & Evolution. Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Niesamowita cecha głowonogów: wiele wskazuje na to, że ośmiornice zmieniają kolory, kiedy coś im się śni
Naukowcy są zdania, że głowonogi mają fazę snu podobną do fazy REM występującej u ludzi. W tym czasie u nas pojawiają się marzenia senne. U ośmiornic mogą się one manifestować zmienianiem koloru skóry.
W tym artykule: Wszystkie kolory ośmiornic Jak śpi ośmiornica? Czy ośmiornicy coś się śni? Czy ośmiornicom – i szerzej głowonogom – może się coś śnić? Naukowcy są coraz bliżej odpowiedzi na to pytanie. Co prawda jeszcze tego nie udowodnili, jednak najnowsze badanie wskazuje, że jedna z faz snu u ośmiornic jest bardzo podobna do ludzkiej fazy REM. Gdy jesteśmy w fazie REM, oddychamy szybciej, nasz mózg się uaktywnia i możemy mieć kolorowe sny. Ośmiornice kolorowych snów raczej nie mają – ponieważ są daltonistami – jednak w czasie snu regularnie zmieniają barwę skóry. Zdaniem badaczy może to być związane ze śnieniem. Praca na ten temat ukazała się w najnowszym numerze prestiżowego czasopisma naukowego „Nature”. Wszystkie kolory ośmiornic Głowonogi oddzieliły się od kręgowców około 550 mln lat temu. Od tej pory te bezkręgowce przeszły całkowicie odmienną ewolucyjną drogę. Rezultatem jest np. zupełnie inna architektura układu nerwowego. Ośmiornice mają ok. 500 mln neuronów (nieco mniej niż psy), jednak tylko 10 proc. z nich przypada na mózg. Większość – niektórzy szacują, że nawet dwie trzecie – znajduje się w ramionach. Jak inteligentne są ośmiornice? Naukowcy zbadali głowonogi za pomocą rezonansu magnetycznego Ośmiornice różnią się od siebie znacznie bardziej niż sądziliśmy. Niezwykły eksperyment przyniósł odpowiedzi na wiele pytań dotyczących tych inteligentnych zwierząt. Jedną z niezwykłych cech głowonogów jest genialna umiejętność kamuflażu. Ośmiornica potrafi udawać dosłownie wszystko – drapieżne ryby, skały, koralowce, kamienie czy piasek. Jej skóra zmienia teksturę. Zwierzę więc pokryć się fałdami, łuskami, kolcami albo wypustkami. Jego ramiona przybierają kształt rogów, włóczni czy maczug. A do tego wszystkiego jeszcze ośmiornica może zmienić barwę swojej skóry oraz jej nasycenie kolorami. Po co to wszystko? – Wzory na skórze ośmiornic, jakie pojawiają się w trakcie czuwania, wiążemy z pewnymi konkretnymi sytuacjami – mówi prof. Sam Reiter, starszy autor badań z japońskiego Instytutu Nauki i Technologii na Okinawie. – Takimi jak polowanie, odstraszanie drapieżników, komunikacja społeczna czy kamuflaż w różnych środowiskach. Teraz wykazaliśmy, że te wzory pojawiają się na skórze ośmiornic także podczas snu. Jak śpi ośmiornica? W badaniach naukowców wzięło udział 29 ośmiornic należących do gatunku Octopus laqueus, prowadzącego nocny tryb życia. W ciągu dnia zwierzęta zamykały oczy i przyjmowały swobodną pozycję ciała, wskazującą na to, że śpią. Robiły się też białe. Jednak co 60 minut coś się z nimi działo. Przez minutę gwałtownie zmieniały kolor skóry, poruszały gałkami ocznymi i ciałem. Tempo ich oddechu zwiększało się. Kiedy naukowcy stukali w akwarium, ośmiornice reagowały bardzo różnie. Jak ustalili badacze, zależało to od tego, czy czuwały czy też spały (w tym drugim przypadku reakcja na bodziec zajmowała więcej czasu). Co więcej, ich reakcja różniła się w zależności od fazy snu, w jakiej się znajdowały. U ośmiornic wyróżnia się „spokojny sen” i „sen aktywny”. W czasie tego drugiego głowonogi właśnie zmieniają kolor skóry i niekiedy zdarzają im się bezwiedne tiki. Czy ośmiornicy coś się śni? Jak się okazało, sen ośmiornic przypominał w sporym stopniu sen ludzi. W fazie spokojnej zdarzały się gwałtowne skoki aktywności mózgu. Pojawiają się one również na elektroencefalogramach kręgowców. Przypuszcza się, że u ludzi są związane z utrwalaniem się zapisów pamięciowych. W czasie drugiej fazy snu aktywność mózgu ośmiornic znacznie wzrastała – tak samo jak w czasie fazy REM u ludzi. Ale nie tylko. Wtedy również skóra ośmiornic gwałtownie zmienia kolor. Dlaczego tak się dzieje? Jedna z hipotez zakłada, że to rodzaj treningu. Dzięki niemu głowonogi utrzymują swoje chromofory – czyli leżące pod skórą komórki z barwnikami – w gotowości do działania. Druga hipoteza jest znacznie bardzie interesująca. Zakłada, że ośmiornice zmieniają barwy w czasie aktywnego snu, ponieważ coś im się śni. I np. przeżywają jeszcze raz coś, co im się przydarzyło na jawie. Czy to prawda? Jeszcze nie wiadomo. – Obecnie nie wiemy, czy któreś z tych dwóch wyjaśnień jest prawdziwe – zauważa Sam Reiter. – Jesteśmy bardzo ciekawi wyników przyszłych badań – dodaje. Źródła: Nature, ScienceAlert, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Odkryto nieznaną dotąd ośmiornicę. Poznajcie Kaisera Dumbo
Pierwszy raz wygląd i wnętrze nieznanej dotąd ośmiornicy z głębin opisano bez użycia skalpela, a jedynie analizy genetycznej i kombinacji skanów MRI i CT.
Zwierzęta z rodzaju grimpoteuthis, z podrzędu frędzlikowców, rodziny opisthoteuthidae, nazywane są po angielsku ośmiornicami Dumbo z powodu podobieństwa do słonia z kresków Disney’a wywołanego kształtem płetw na płaszczu. Nieznanego dotąd osobnika, określonego jako dorosły samiec, nazwano G. imperator ponieważ wpadł w sieci w północnej części Grzbietu Cesarskiego (ang. Emperor Seamounts), czyli podmorskiego grzbietu oceanicznego z łańcuchem wysp wulkanicznych na Oceanie Spokojnym (w jego skład wchodzi Archipelag Hawajski). Poza naukową nazwą łacińską autorzy odkrycia sugerują możliwość stosowania bardziej swobodnego nazewnictwa dla tego nowego gatunku, jak Emperor dumbo (angielski), Dumbo impérial (francuski) czy Kaiserdumbo (niemiecki). Rzadko spotykane na powierzchni, żyjące przy dnie morskim ośmiornice Dumbo występują na głębokościach od 400 do nawet 7000 metrów. W ramach programu badawczego Census of Marine Life złowiono największego znanego Grimpoteuthisa. Ważył ok. 6 kg i miał 180 cm długości. Aktualne metody badań głowonogów wymuszają zwykle sekcję zwłok zwierzęcia. Uszkadzając czy niszcząc okaz uniemożliwia się pełną analizę nieraz jedynego znanego, rzadkiego czy z innych względów cennego organizmu. Tym razem niemieccy biolodzy morscy Alexander Ziegler i Christina Sagorny zdołali przeprowadzić pogłębione badanie posługując się metodami nieinwazyjnymi. Poza standardowymi pomiarami i wykonaniem dokumentacji fotograficznej zastosowano mikro tomografię komputerową oraz badanie metodą rezonansu magnetycznego. Morfologię ośmiornicy wykonano po pobraniu próbek tkanki. Badania molekularne przeprowadzono na zebranym materiale DNA. W ten sposób po raz pierwszy dokładnie zbadano duży okaz zwierzęcia bez uszkadzania go, twierdzą autorzy opracowania. Pozyskane dane pozwoliły też na stworzenie trójwymiarowego modelu „dzioba” (szczęk) tego głowonoga. Szczegółowe informacje na temat G. imperatora opublikowano w czasopiśmie „BMC Biology”. Informacja prasowa po dostępna jest na stronach Instytutu Biologii Ewolucyjnej i Ekologii Uniwersytetu w Bonn.
Nurek zaprzyjaźnił się z ośmiornicą. „Pozwoliła mi wejść do swojego sekretnego świata”
Craig Foster spędził setki godzin nurkując w wodach Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Republiki Południowej Afryki. Za cel postawił sobie zyskać zaufanie i przychylność napotkanej ośmiornicy. Jego cierpliwość się opłaciła, a więź, jaką zbudował ze zwierzęciem, jest niepowtarzalna.
Forest zaczął intensywnie nurkować, kiedy szukał sposobu poradzenia sobie z depresją. – Czułem, że jedynym sposobem na wyzdrowienie jest zanurzenie się w oceanie – moim szczęśliwym miejscu z lat dzieciństwa – wspomina w rozmowie z CNN. Nurkowanie pozwoliło mu ukoić myśli. Przez lata spędził pod wodą wiele godzin i spotkał dziesiątki zwierząt, które próbowały się do niego zbliżyć – wydry, wieloryby, mątwy, a nawet rekiny. Jednak żadna z tych relacji nie była tak skomplikowana i bogata jak jego „przyjaźń” z ośmiornicą. Po raz pierwszy zauważył ją, gdy była ukryta pod kamieniami i muszlami. Postanowił swoją spokojną obecnością udowodnić zwierzęciu, że nie jest drapieżnikiem. Początkowo ośmiornica uciekała przed Forestem, chowała się w skalnych szczelinach i trudno dostępnych miejscach. Ale cierpliwość nurka się opłaciła – po 26 dniach na dłoni mężczyzny spoczęła macka. Craig Foster rozwijał znajomość z ośmiornicą, spędzając w jej towarzystwie nawet dwie godziny dziennie. O niezwykłej przyjaźni między człowiekiem a zwierzęciem opowiada film dokumentalny „My Octopus Teacher”, który niedługo będzie miał swoją premierę na Netflixie. Zdjęcia do filmu powstały w 2010 roku, kiedy Foster kultywował wyjątkową więź. Dokument opowiadający o jego przygodzie otrzymał osiem nominacji do nagrody Jackson Wild Media i zdobył nagrodę dla najlepszego filmu na festiwalu EarthxFilm. View oEmbed on the source website – Jeśli zdobywasz zaufanie tego zwierzęcia przez kilka miesięcy, w rzeczywistości zignoruje cię ono do pewnego stopnia i będzie kontynuowało swoje normalne życie oraz pozwoli ci wejść do swojego sekretnego świata – mówi Foster. Nurek z kamerą śledził codzienne życie ośmiornicy. Udało mu się uchwycić m.in. jak podróżuje na grzbiecie rekina, jak po ataku drapieżnika odrasta jej macka i jak poświęca się, gdy pilnuje złożonych jaj. – Ośmiornica pokazała mi wiele zachowań, które były zupełnie nowe dla nauki, ponieważ mi zaufała – mówi Foster. Podkreśla, że najważniejszym momentem w całej „znajomości” była dla niego chwila, kiedy zwierzę pozwoliło mu udać się ze sobą na polowanie. – Kiedy decyduje się wpuścić cię do swojego świata, to bardzo, bardzo szczególny moment – nie tylko bycie zaakceptowanym, ale także to, że twoja obecność przy niej jest równie naturalna, jakbyś należał do tej przestrzeni razem z nią – opowiada. Foster mówi, że największą lekcją, jaką wyciągnął z przyjaźni ze zwierzęciem jest ta, że ludzie są częścią świata przyrody, a nie jedynie jego gośćmi.
Po raz pierwszy zaobserwowano, że ośmiornice zmieniają kolor wraz z fazą snu
W opisanym w “iScience” badaniu pokazano jak przeskakując między „aktywny” a „cichym” snem ośmiornica zmienia swój kolor. Odkrycie to niesie ze sobą skutki dla badań and ewolucją snu i może wskazywać, że ośmiornice są zdolne przeżywać odpowiednik naszych snów.
W końcu mają zdolność uczenia się i najbardziej scentralizowany układ nerwowy ze wszystkich bezkręgowców. Sądzono dotąd, że tylko ssaki i ptaki mają dwufazowy sen. Ostatnio odkryto fazę REM i nie-REM u gadów. Fazę snu przypominającą REM wykryto u mątw, głowonożnych kuzynów ośmiornic. – Dlatego zaczęliśmy zastanawiać się, czy dwie fazy snu mogą występować też u ośmiornic – tłumaczy w informacji prasowej jeden z autorów badania, Sidarta Ribeiro brazylijski neurobiolog z Instytutu Mózgu Federalnego Uniwersytetu stanu Rio Grande do Norte. Na potrzeby badania naukowcy nagrywali ośmiornice śpiące w ich laboratorium. Odkryli, że podczas „cichego snu” zwierzęta pozostają w bezruchu. Ich skóra jest blada a źrenice zwężone do wąskiej szparki. Wraz z początkiem „aktywnego snu” następowała dynamiczna zmiana koloru i faktury skóry. Ośmiornice jednocześnie poruszały oczami, zaciskały przyssawki a ich mięśnie drgały. - Co ciekawe, fazy snu aktywnego trwające zwykle od kilku sekund do minuty następowały zwykle po długich fazach snu spokojnego, zwykle ponad 6 minut. Zjawisko to powtarzało się z dużą regularnością w 30-40 minutowych interwałach – tłumaczy Ribeiro. To, że ośmiornice faktycznie śpią potwierdzano próbując pobudzić ich ciekawość wizualnymi i dotykowymi stymulantami. Zarówno w czasie „aktywnej” i „cichej” fazy snu zwierzęta wymagały pobudzania na dużo większym poziomie (by wykazać zainteresowanie), niż gdy były ewidentnie czujne i obudzone. View oEmbed on the source website - Zmienność stanów snu zaobserwowana u Octopus insularis (ośmiornice tropikalne żyjące u brzegów Brazylii – red.) wydaje się podobna do występującej u ludzi – podkreśla główna autorka badania, Sylvia Medeiros z Instytutu Mózgu. – Jeżeli, jak się wydaje, dwie fazy snu wytworzyły się w toku ewolucji dwukrotnie niezależnie od siebie u kręgowców i bezkręgowców, trzeba zastanowić się jaka jest główna ewolucyjna presja kształtująca ten fizjologiczny proces – zastanawia się Medeiros. Wydaje się, że niezależne wytworzenie u głowonogów fazy snu aktywnego na wzór fazy REM u kręgowców może być odbiciem pewnego wspólnego zjawiska dla organizmów ze centralizowanym układem nerwowym osiągającym odpowiednio wysoki poziom złożoności, tłumaczą badacze. Medeiros zwraca uwagę, że całkiem możliwe jest, że ośmiornice doświadczają czegoś na wzór naszych snów. – Ciężko je o to zapytać, ale rezultaty naszych badań wskazują na doświadczanie podobnej fazy snu do naszej REM, a dokładnie wtedy ludzie śnią najczęściej. Naturalnie nie będą to tak samo złożone historie, jak u nas – przekonuje biolożka. W przyszłości brazylijscy naukowcy będą chcieli poświęcić więcej uwagi właśnie snom ośmiornic, w tym ustaelniu, czy mogą – jak i nam – śnić się koszmary. I czy można to „zobaczyć” poprzez zmiany ubarwienia.
Rzadka ośmiornica niemal skończyła na talerzu. Ostatecznie trafi do muzeum
Zatoka Shizugawa, gdzie znaleziono ośmiornicę, znajduje się około 200 kilometrów na północ od obecnie zlikwidowanej elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi, w której doszło do katastrofy jądrowej w 2011 roku.
Rzadko spotykana 9-ramienna ośmiornica została wyłowiona w zatoce Shizugawa, w mieście Minamisanriku w Japonii. Nie od razu dostrzeżono niezwykłe zwierzę pośród innych wyłowionych. Skąd wzięło się dziewiąte ramię? Wyjaśnia ekspert. Lokalne media podają, że rzadka ośmiornica z dziewięcioma ramionami zostało złapana 13 listopada, razem z trzema innymi głowonogami. Pułapkę zastawił 40-letni Kazuya Sato, który zarabia na życie uprawiając wodorosty wakame. Mężczyzna przyniósł połów do domu, gdzie jego 65-letnia matka postanowiła ugotować ośmiornice. Dziewiąte ramię u jednego ze zwierząt zauważyła chwilę po włożeniu go do gorącej wody. Niestety ośmiornica była już martwa, ale jej ciało było nienaruszone, więc Sato postanowił przewieźć ją do lokalnego Centrum Przyrody Shizugawa. Pracownicy centrum zabezpieczyli okaz, umieszczając go w specjalnym roztworze. Wkrótce dziewięcioramienna ośmiornica zostanie wystawiona na widok publiczny, aby mogli ją podziwiać odwiedzający. Zatoka Shizugawa, gdzie znaleziono ośmiornicę, znajduje się około 200 kilometrów na północ od obecnie zlikwidowanej elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi, w której doszło do katastrofy jądrowej w 2011 roku. Dlatego też nie brakuje głosów, że dziewiąte ramię to „popromienna mutacja”. Ale chociaż dziewięcioramienne ośmiornice spotyka się bardzo rzadko, to nie mamy tu do czynienia z żadną nadzwyczajną modyfikacją, jak chcieliby sądzić niektórzy – uspokaja w rozmowie z Live Science Michael Vecchione, zoolog bezkręgowców z National Museum of Natural History w Smithsonian w Waszyngtonie. Vecchione tłumaczy, że ośmiornice posiadają zdolność do regenerowania swoich ramion, jeśli zostaną zranione. Uważa, że w tym przypadku proces regeneracji przebiegł nie do końca prawidłowo, stąd obok zdrowego ramienia pojawił się wyrostek – przypominający mniejsze, nie do końca wykształcone ramie nr 9. – Jeśli ramię zostanie uszkodzone, może się źle zregenerować. Może skończyć się odrastaniem dodatkowej tkanki, a ta dodatkowa tkanka może zamienić się w ramię – wyjaśnia. Zoolog przyznaje, że doniesienia o rozwidlonych ramionach ośmiornic są spotykane na całym świecie. Jako przykład podaje raport z 1960 roku, jaki znalazł się w czasopiśmie Nature. Opisano w nim ośmiornicę z University of Miami Marine Laboratory, która według autora raportu miała „nienormalne trzecie lewe ramie” z dwoma odgałęzieniami. Z kolei badanie z 1965 roku, opublikowane w czasopiśmie Proceedings of the Japan Academy, opisywało liczne ośmiornice z więcej niż ośmioma ramionami, w tym jedną, która miała ich aż 90. Posiadanie zaledwie jednego dodatkowego ramienia prawdopodobnie nie wpływa na życie i funkcjonowanie ośmiornicy. Tym bardziej, że dodatkowa macka jest mała najpewniej po prostu zwisa obok innych ramion. Nie wiadomo, czy u znalezionej ośmiornicy narząd był w pełni funkcjonalny i używany przez zwierzę jak każde inne ramię. Vecchione mówi, że o ile jedno ekstra ramię nie stanowi problemu, to większa liczba rozwidlonych macek może utrudniać ośmiornicom polowanie i zdobywanie pożywienia, a to już problem.
Kobieta "pożyczyła" do selfie ośmiornicę. To była bolesna lekcja
Każdy chce mieć zdjęcie w sieci, które zdobędzie setki tysięcy odsłon i polubień. Jaką za to zapłacisz cenę? Tutaj była to bolesna rana twarzy, w którą wdało się zakażenie. Skończyło się w szpitalu.
Mieszkająca na wyspie Fox Island w amerykańskim stanie Waszyngton kobieta chciała zrobić sobie śmieszny autoportret i położyła na twarzy wydobytą z wody ośmiornicę. Zdenerwowane zwierze wczepiło się w nią przyssawkami i ugryzło w podbródek. Skąd w ogóle pomysł na zdjęcie? Jamie Bisceglia, prowadząca firmę South Sound Salmon Sisters, zajmującą się rybołówstwem, brała udział w konkursie fotograficznym. Jako pierwszy, historie kobiety opoiwiedział kanał telewizyjny King 5 News. - Nie raz, a dwa razy. Jakby zębaty hak wbijał się w moją skórę – powiedziała reporterom. Bisceglia brała udział w zawodach wędkarskich, gdzie zwróciła uwagę na jednego z uczestników, który złowił ośmiornicę. „Pożyczyła” ja od niego by zrobić sobie zdjęcie i położyła na twarzy. Rana powstała po ukąszeniu krwawiła nieprzerwanie przez 30 minut i byłą bardzo bolesna. Po dwóch dniach twarz kobiety, gardło oraz ramiona zaczęły puchnąć. Bisceglia trafiła na oddział ratunkowy szpitana Tacoma General Hospital, gdzie podano jej antybiotyki. Według lekarzy opuchlizna może pozostać na kilka miesięcy. Sama Bisceglia stwierdziła, że została pogryziona przez ośmiornicę olbrzymią (Enteroctopus dofleini), choć mógł być to także inny gatunek, nazywany pacyficzną ośmiornicą czerwoną (Octopus rubescens). Do drugiej wersji przychyla się Sandy Trautwein, wiceprezeska kalifornijskiego Aquarium of the Pacific in Long Beach. W liście do redakcji Live Science zwraca uwagę na fakt, że choć są to z pozoru miękkie i delikatne stworzenia to ich dzioby stworzone są z chityny, tego samego materiału, który jest podstawą pancerzy owadów, pajęczaków i skorupiaków. „Dziób ośmiornicy przypomina kształtem dziób papugi i jest otoczony silną tkanką mięśniową nazywaną masą policzkową” - pisze ekspertka - „Gdy zwierzę pochwyci zdobycz muskularnymi mackami używa świdrowatego języka do przewiercania się przez twardy pancerz ofiar. Po otwarciu pancerza drapieżnik wstrzykuje jad zawarty w ślinie by sparaliżować i zabić zdobycz.” Na dietę tych zwierząt składają się przede wszystkim małże, kraby, ryby i kałamarnice. O skuteczności drapieżników decydują zawarte w ślinie neurotoksyny. W przypadku tego konkretnego gatunku to między innymi tyramina, której nadmiar może doprowadzić także u ludzi do nadciśnienia, pobudzenia psychoruchowego i nadmiernego obciążenia serca. Inna to na przykład oksydaza tryptaminy, która powoduje rozpad tkanek. W większości przypadków ukąszenie ośmiornicy nie jest śmiertelne dla ludzi, choć te z rodzaju Hapalochlaena (wyróżniają je charakterystyczne kolorowe „obrączki” na ciele) mogą to zrobić jednym „dziabnięciem”. Na zawartą w ich jadzie tetrodotoksynę nie ma odtrutki. Ośmiornice fascynują miłośników podwodnej przyrody, jednak warto zawsze przypominać, że są to drapieżniki, które gdy sprowokowane – potrafią zajadle bronić. - Chcę przekazać ludziom, że nawet jeśli coś wygląda na delikatne i pięknie, może nas skrzywdzić – mówi Bisceglia w rozmowie z reporterką King 5 News – Trzeba wiedzieć czego się dotyka zanim popełni się taki błąd jak ja.
Ten obrazek namalowano barwnikiem sprzed 95 milionów lat. Pochodził ze skamieniałej ośmiornicy
Holenderska artystka specjalizująca się w realistycznych ilustracjach ze zwierzętami wykonała rysunek ośmiornicy używając atramentu, który pobrano ze skamieliny. W ten sposób sztuka i paleontologia spotkały się na jednej kartce papieru.
Esther van Hulsen jest ilustratorką, która współpracuje z muzeami i instytucjami naukowymi. Jej realistyczne rysunki przedstawiające zwierzęta zdobią między innymi publikacje Natural History Museum w Oslo. Kiedy w 2014 roku pracownicy muzeum pozyskali skamielinę ośmiornicy odkrytą w Libanie pięć lat wcześniej paleontolog Jørn Hurum wyekstraktował z niej atrament i przekazał go artystce. Okazało się, że nawet po 95 milionach lat od śmierci zwierzęcia, które go wytworzyło barwnik zachował swoje właściwości i doskonale nadawał się do użycia. Zaskoczyło to zarówno Hulsen jak i paleontologa. Używając atramentu Hulsen namalowała skamieniałe zwierzę tak, jak najprawdopodobniej wyglądało za życia. Rysunek ośmiornicy obecnie wisi w Natural History Museum w Oslo, w tej samej sali gdzie stoi skamielina z "modelką" sprzed 95 milionów lat. Źródło: This is Collosal
Nieśmiała ośmiornica rozbroiła naukowców. Wy też się jej nie oprzecie [FILM]
Grupa badaczy oceanów śledząc życie na dnie Pacyfiku w okolicach Kalifornii natrafiła na rozbrajającą scenę. Malutka ośmiornica z gatunku Opisthoteuthis californiana, zwana często Flapjack lub Dumbo ze względu na płetwy na głowie zareagowała na światło tak jakby się zawstydziła obserwatorów.
Podróżujący na pokładzie statku Nautilus naukowcy uważnie obserwowali dno oceanu, kiedy natrafili na niezwykłą scenę. Gdy zwrócili uwagę na malutką ośmiornicę i skierowali na nią światło oraz kamerę ta zasłoniła się mackami i płetwami zupełnie jak małe zawstydzone dziecko. Obejrzyjcie i posłuchajcie reakcji obserwujących. View oEmbed on the source website Cykl badawczych rejsów prowadzi dr. Robert Ballard. To właśnie on dzięki między innymi wsparciu National Geographic Society dotarł do wraku Titanica. Od 2008 wyrusza on z ekspedycjami na ocean w pobliżu zachodniego wybrzeża USA i Kanady. To co oglądają w głębinach możecie śledzić tutaj. Źródło: Strona projektu Nautilus Live
To NIE jest ośmiornica! Wygląda jak przybysz z kosmosu, ale stworzyli ją ludzie
Możecie porzucić swoje myślenie o robotach jako o sztywnych metalowych kukłach. Czterocentymetrowa “robośmiornica” właśnie zmienia nasz obraz robotów.
Możecie porzucić swoje myślenie o robotach jako o sztywnych metalowych kukłach. Czterocentymetrowa “robośmiornica” właśnie zmienia nasz obraz robotów. Oktobot jako pierwszy na świecie uwolnił się od bolączek znanych swoim krewniakom: nie ma baterii, przewodów ani żadnego twardego materiału we włanym wnętrzu. Nie posiada nawet wewnętrznego szkieletu. By stworzyć taki projekt trzeba było przebrnąć przez ponad 300 prób. Za pomysł odpowiada grupa naukowców z Harvardu pod kierownictwem Roberta Wood oraz Jennifer Lewis. Mechaniczna ośmiornica może być pierwszym krokiem na drodze prawdziwej rewolucji robotyki. - Miękkie roboty są znacznie bezpieczniejsze dla użytkowników i siebie, jeśli na coś wpadną to odbiją się niczym piłka – tłumaczy Wood. Oktobot porusza się za pomocą pneumatyki. Wewnętrzny układ uruchamia reakcje chemiczne, które zmieniają ciekły nadtlenek wodoru w jego wnętrzu w gaz, a ten wypełnia jego kończyny pozwalając na ruch. - Tego typu wynalazki mogą sprawdzić się w medycynie – mówi Wood – można je także produkować z materiałów biodegradowalnych oraz biokompatybilnych. Według wizji naukowca takie urządzenia w wersji zminiaturyzowanej możnaby nawet połykać by z ich pomocą lekarze mogli przeprowadzać endoskopię i inne badania. Co więcej, mogliby z tego nawet skorzystać sportowcy, gdy robot reagowałby na zbliżający się wstrząs lub obciążenie organizmu i zapobiegał kontuzji. Tekst: Natasha Daly
Co może zrobić ośmiornica ze skorupą orzecha?
Zarejestrowany w Indonezji film to dowód na niezwykłą inteligencję ośmiornic.
Na zarejestrowanym na wyspie Lembeh w Indonezji krótkim filmie widać ośmiornicę, która niesie – dosłownie idąc po dnie – dużą skorupę po orzechu kokosowym, a następnie chowa się w jej środku. Dla naukowców zajmujących się badaniem fauny morskiej film stał się pierwszym dowodem na to, że ośmiornice – podobnie jak niewielka grupa innych gatunków – potrafią korzystać z narzędzi. W tym przypadku głowonóg potraktował skorupę jako tymczasowe schronienie podczas eksploracji terenu pozbawionego innych osłon. – Gdy pierwszy raz to zobaczyłem, śmiałem się tak mocno, że prawie utonąłem – powiedział BBC Julian Finn, naukowiec z Muzeum Wiktorii w Australii. – Wiedziałem, że ośmiornica zrobi ze skorupą ciekawego, jednak nigdy nie spodziewałbym się, że po prostu weźmie ją i z nią ucieknie. View oEmbed on the source website