Najbardziej zielone miasto świata. W tej europejskiej stolicy natura jest na wyciągnięcie ręki
Coraz więcej osób, zmęczonych tempem życia i nadmiarem betonu, szuka wytchnienia w otoczeniu natury. Zieleń, przestrzeń i czyste powietrze stają się dziś jednym z najważniejszych kryteriów wyboru miejsca do życia i podróżowania. Niektóre miasta potrafią jednak połączyć intensywne życie miejskie z bliskością przyrody. Które z nich uznano zatem za najbardziej zielone na świecie?
Współczesne trendy podróżnicze wyraźnie pokazują, że coraz większe znaczenie ma kontakt z naturą – także w przestrzeni miejskiej. Miasta, które oferują nie tylko zabytki i infrastrukturę, ale również rozległe tereny zielone, parki i dostęp do świeżego powietrza, zyskują na popularności zarówno wśród turystów, jak i mieszkańców. Choć przez lata dominowało przekonanie, że intensywny rozwój urbanistyczny musi oznaczać ograniczenie przestrzeni naturalnych, dziś coraz więcej metropolii udowadnia, że oba te światy mogą się uzupełniać. Lider zielonego stylu życia w Europie Potwierdzają to także analizy ekspertów branży turystycznej. W najnowszym zestawieniu przygotowanym przez Iglu Cruise porównano miasta pod kątem udziału terenów zielonych, jakości powietrza oraz dostępności przestrzeni publicznych sprzyjających wypoczynkowi. Na tej podstawie powstał ranking miejsc, w których natura jest integralną częścią codziennego życia – a na jego czele znalazło się jedno z europejskich miast, które szczególnie wyróżnia się pod tym względem. Na pierwszym miejscu zestawienia znalazło się Oslo – stolica Norwegii, która zdobyła 77,3 pkt i wyróżniła się przede wszystkim wyjątkową dostępnością terenów zielonych oraz wysoką jakością powietrza. To miasto, w którym przyroda przenika przestrzeń miejską i towarzyszy mieszkańcom na co dzień, tworząc spójną i dobrze zaplanowaną tkankę urbanistyczną. Szacuje się, że aż 95% osób żyjących w Oslo ma dostęp do terenów zielonych w promieniu 300 metrów od miejsca zamieszkania, co sprawia, że kontakt z naturą nie wymaga planowania ani dłuższych podróży – wystarczy krótki spacer. Oslo jako najbardziej zielone miasto świata. Natura na wyciągnięcie ręki Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów miejskiej polityki ekologicznej są tzw. „parki kieszonkowe”, czyli niewielkie, często kameralne przestrzenie zielone tworzone m.in. w miejscach dawnych parkingów. Inicjatywa ta rozwijana jest przy współudziale mieszkańców i stanowi przykład konsekwentnego ograniczania ruchu samochodowego na rzecz bardziej przyjaznych, zielonych rozwiązań. Uzupełnieniem tych działań jest tzw. „autostrada dla pszczół” – system roślin i miejsc schronienia dla zapylaczy, który biegnie przez całe miasto i wspiera lokalną bioróżnorodność, jednocześnie wpisując się w szerszą strategię ochrony środowiska. Oslo oferuje również liczne rozpoznawalne przestrzenie rekreacyjne, takie jak Park Pałacu Królewskiego czy Park Vigelanda – największy na świecie park rzeźb stworzony przez jednego artystę, Gustava Vigelanda. Co istotne, granica między miastem a naturą jest tu wyjątkowo płynna. Z centrum można w zaledwie około 20 minut dojechać metrem do rozległych terenów leśnych Oslomarki oraz nad jezioro Sognsvann, skąd rozpoczynają się liczne szlaki piesze i trasy rekreacyjne. Dodatkowo półwysep Bygdøy przyciąga plażami (takimi jak popularna Huk czy spokojniejsza Paradisbukta), oferując dostęp do fiordu Oslo i możliwość wypoczynku w otoczeniu natury bez konieczności opuszczania miasta. Zielone stolice i metropolie świata. Kto jeszcze znalazł się w rankingu? Choć to Oslo zajęło pierwsze miejsce, ranking pokazuje, że zielona transformacja miast staje się globalnym kierunkiem rozwoju, a wiele metropolii skutecznie łączy intensywne życie miejskie z dostępem do natury. Drugą pozycję zajęło Wilno, które wyróżnia się jednym z najwyższych udziałów terenów zielonych w Europie – około 61% powierzchni miasta stanowią obszary naturalne. Stolica Litwy, uhonorowana tytułem Zielonej Stolicy Europy 2025, oferuje unikatowe połączenie dziedzictwa historycznego i przyrody. Nad starówką wpisaną na listę UNESCO unoszą się balony, a wokół niej rozciągają się lasy, parki oraz ponad 1500 kilometrów tras pieszych i rozwijająca się sieć ścieżek rowerowych. Na trzecim i czwartym miejscu uplasowały się Helsinki i Wiedeń – miasta od lat uznawane za wzorcowe pod względem jakości życia i zrównoważonego planowania. W Helsinkach niemal połowę powierzchni zajmują tereny zielone, a charakterystyczna „dzika urbanistyka” sprawia, że lasy i nadmorskie krajobrazy przenikają się z tkanką miejską. Wiedeń natomiast oferuje różnorodność przestrzeni – od reprezentacyjnych ogrodów pałacowych po rozległy Las Wiedeński, będący rezerwatem biosfery UNESCO, a także Wyspę Dunaju, która stanowi ważną przestrzeń rekreacyjną dla mieszkańców. W czołówce znalazły się również miasta spoza Europy, które konsekwentnie inwestują w rozwój zielonej infrastruktury. Canberra, projektowana jako „miasto ogrodów” (5. miejsce), chroni znaczną część swojej powierzchni jako parki narodowe i rezerwaty, natomiast Sydney (6. miejsce) rozwija programy przywracania rodzimych ekosystemów i rozbudowuje sieć parków dostępnych w zasięgu krótkiego spaceru. Singapur (8. miejsce), określany często jako modelowe „miasto w ogrodzie”, integruje naturę z nowoczesną architekturą – od spektakularnych instalacji w Gardens by the Bay, po rozbudowany system zielonych korytarzy i parków. W zestawieniu uwzględniono także Sztokholm (7. miejsce), którego przestrzeń została zaprojektowana w równowadze między wodą, zielenią i zabudową, co zapewnia mieszkańcom stały kontakt z naturą. Reading (9. miejsce), jedyne brytyjskie miasto w rankingu, wyróżnia się rozwiniętą siecią terenów zielonych powiązanych z rzekami Tamizą i Kennet oraz działaniami na rzecz ograniczenia emisji. Listę zamyka natomiast Monachium – jedno z najbardziej przyjaznych pieszym miast Europy, gdzie rozległe parki, takie jak Ogród Angielski, łączą się z ambitną polityką klimatyczną i dążeniem do neutralności emisyjnej w najbliższych latach. Źródła: Iglu Cruise, The Mirror Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Verdens Ende, czyli norweski „koniec świata”. Wzdłuż cieśniny Oslofjorden
Dla rybaków i wikingów znad zatoki Oslofjorden to właśnie w tym miejscu kończył się świat, który znali. Stąd nazwa Verdens Ende, czyli „koniec świata”.
Spis treści: Drøbak – tu Mikołaj spędza wakacje Tønsberg – najstarsze miasto Norwegii Tjøme – w rybackiej szopie Verdens Ende – tańce przy ognisku Norwegia Oslofjorden – informacje praktyczne Pasażerski statek sunie bezszelestnie przez wąską cieśninę Oslofjorden, najdłuższej zatoki w południowo-wschodniej Norwegii, w mieście Drøbak. Patrzę, jak przesuwa się majestatycznie na tle gór porośniętych drzewami. – Rozbije się? Otrze burtą o skały, jak Titanic o górę lodową? – zastanawiam się, stojąc na brzegu. Mam ochotę wydać krzyk, jak postać na obrazie Edvarda Muncha. Scena swoją dramaturgią i ekspresją mogłaby spokojnie trafić na płótno najsłynniejszego norweskiego malarza. Gdyby nie wstęga połyskujących w słońcu wód cieśniny, to wydawałoby się, że przepływający w najwęższym miejscu Oslofjordenu wycieczkowiec przemieszcza się po lądzie między skałami. Te „żywe obrazy” powstałe z przepływających statków na tle skandynawskiej natury przychodzi oglądać wielu entuzjastów marynistyki z całego świata. Przyjechałem do Drøbaku z Oslo i zatrzymam się w nim kilka godzin. Potem ruszam na południe wzdłuż Oslofjorden razem z przyjaciółmi – Kasią i Łukaszem mieszkającymi w Norwegii od 15 lat. Mamy zamiar wspólnie dotrzeć na Verdens Ende, czyli norweski „koniec świata”. Drøbak – tu Mikołaj spędza wakacje Niewielkie miasteczko Drøbak słynie z tradycyjnych domów rybackich wybudowanych na skalistym wybrzeżu i pomalowanych na biało. Mieszkańcy mówią o nim, że to najbardziej południowe miasteczko leżące najdalej na północy Norwegii. Chodzę wąskimi uliczkami i podziwiam wypielęgnowane przydomowe ogródki, a właściwie skalniaki. Za punkt honoru właściciele uznali zapewne założenie trawnika w tym surowym terenie – im większy, tym wzrasta prestiż i zarazem cena domu. Małe, jednopiętrowe domki rybackie w centrum Drøbaku, z pionowym deskowaniem, tworzą atmosferę niezmienioną od prawie dwustu lat. Do miejscowości przylgnęła także nazwa „norweskiej stolicy Bożego Narodzenia”. Wchodzę do drewnianego domu zwanego Julehus. Mogę wysłać list do Świętego Mikołaja, kupić ozdoby i poczuć świąteczną atmosferę nawet na początku lata. Okazuje się, że najsłynniejszy mieszkaniec fińskiego Rovaniemi chętnie spędza tu wakacje – przynajmniej tak twierdzą pracownicy sklepu. Ale Drøbak ma także srogie oblicze. Dla wielu Norwegów jest tym, czym dla Greków są Termopile – symbolem obrony. Prom na pobliską wyspę Oscarsborg płynie przez najwęższe miejsce całego Oslofjordenu i przybija do nabrzeża. Zwiedzam tam odremontowaną fortecę Oscarsborg. Jej potężne działa i ukryta broń na wyspie położonej w strategicznym miejscu broniły dostępu do Oslo. W kwietniu 1940 r. wystrzelone z niej torpedy zatopiły niemiecki krążownik Blücher z komandosami na pokładzie. Dzięki decyzji dowódcy o ataku na okręt wojenny próbujący przemknąć przez wąską cieśninę opóźniono zajęcie stolicy i ewakuowano rodzinę królewską. Wracam na starówkę Drøbaku, bo mieszkańcy, dumni ze swojej rybackiej przeszłości i historii, zajmują właśnie miejsca w portowych restauracjach. Szykują się do świętowania nadejścia kalendarzowego lata. Na stołach króluje tutejszy przysmak: krewetki z majonezem serwowane na białym pieczywie i słynna zupa rybna zwana fiskesuppe. Potomkowie rybaków tak ją uwielbiają, że co roku podczas czerwcowego festiwalu (Drøbak Havnefestival) organizują nawet mistrzostwa Norwegii w przyrządzaniu tego dania. Tønsberg – najstarsze miasto Norwegii Następnego dnia docieramy do Tønsberg. Historycy uważają je za najstarsze miasto w Norwegii, założone jeszcze w epoce wikingów (ok. 871 r.), co czyni je starszym nawet od Bergen czy Trondheim. Idę nadmorską promenadą – Bryggą, czyli „deptakiem nad wodą” – obok odrestaurowanych kolorowych magazynów portowych pełnych kawiarni, restauracji i galerii sztuki. Na nabrzeżu odbywają się koncerty i jarmarki z lokalnym rękodziełem wytwarzanym przez potomków wikingów. Niedaleko stąd, na farmie Oseberg, w 1903 r. rozkopano kurhan z wczesnego średniowiecza i odnaleziono świetnie zachowaną komorę grobową, a w niej niemal kompletną łódź wikingów z 820 r. Odrestaurowany oryginał można dziś oglądać w muzeum w Oslo, a wierna replika kołysze się na falach nabrzeża portowego w Tønsbergu. Wchodzę na pokład Saga Oseberg i przenoszę się w przeszłość. Po dębowych deskach płaskodennej łodzi zwanej sneka krzątają się ludzie ubrani w stroje z czasów wikingów, którzy na takich łodziach docierali do Paryża, Londynu, a nawet Ameryki. Tworząc replikę zadbano o najmniejsze detale w postaci bogatych zdobień i rzeźbień na dziobie, odtworzono żagle, olinowanie i wiosła. Kapitan łypie na mnie okiem. Z rudą brodą zaplecioną w warkocz i w lnianej koszuli wygląda, jakby szykował się na kolejną wyprawę łupieżczą. Nagle wykrzykuje po norwesku komendę. Nie wiem, czego się spodziewać, ale patrzę, jak inni łapią za długie wiosła. Z wikingami nie ma żartów – siadam i zabieram się do roboty. Tym samym załapałem się na krótki rejs po zatoce jako wioślarz sneki Saga Oseberg. Tjøme – w rybackiej szopie Zastanawiam się, jak będzie wyglądał koniec świata, na który mamy dotrzeć po południu. Co widzieli wikingowie wypływający na podbój Europy? Tymczasem przejeżdżamy przez most na wyspę i archipelag Tjøme. Ta perła południowego wybrzeża Norwegii leży zaledwie półtorej godziny jazdy od Oslo. Składa się z głównej wyspy Tjøme oraz dziesiątek mniejszych wysepek. W ostatnich latach stały się ulubionym miejscem wypoczynku Norwegów w domkach letniskowych zwanych hytte. Wybrzeże Tjøme słynie z najczystszych wód w regionie. Latem panuje tu przyjemny mikroklimat – więcej słońca i mniej opadów niż w głębi lądu. Naszą bazą na południu wyspy jest drewniany dom stojący nad skalistym brzegiem morza z widokiem na małe wysepki. Ma czerwone drewniane ściany, niewielki taras i wnętrze urządzone w duchu hygge, czyli przytulnie, komfortowo, ale ze skandynawskim minimalizmem. Wskakuję z Łukaszem z pomostu do Oslofjordu. Woda – czysta, a jakże, choć rześka pod koniec czerwca. Potem opływamy okoliczne wysepki motorówką i podziwiamy, jak harmonijnie Norwegowie potrafią wkomponować swoje letniskowe domki w otoczenie. Na desce przy wejściu do naszego domku wypalono jego nazwę: „Sjøbua”. – Dawniej „sjøbua” odnosiła się do drewnianych budynków stojących tuż przy wodzie, w których rybacy przechowywali sprzęt, sieci, łodzie lub solone ryby. Dziś wiele z nich zostało odnowionych i pełni funkcje restauracji, galerii lub domków letniskowych – tłumaczy Kasia. Wspólnie zabieramy się do grillowania kupionych wcześniej makreli. Są świeże – prosto z kutra. Z początkiem lata rybacy rozpoczynają sezon połowów na tę popularną rybę. Szykujemy się na norweską noc świętojańską zwaną tu Sankthansaften. Verdens Ende – tańce przy ognisku Do auta pakujemy kosze piknikowe i ruszamy na przylądek Verdens Ende – czyli „koniec świata”. Po południu rodziny z dziećmi, młodzież i seniorzy podobnie jak my przybywają na skaliste wybrzeże z kocami i z jedzeniem. Wypolerowane przez lodowiec skały Verdens Ende, wystające ponad taflę morza jak grzbiety wielorybów, są naturalnym amfiteatrem, z którego obserwuję horyzont. Dzięki mostkom i kładkom przerzuconym między wysepkami suchą stopą mogę się zapuścić nawet kilkaset metrów w morze. Na brzegu podchodzę pod starą latarnię morską stojącą na skale. Kiedyś te proste konstrukcje budowane z kamieni oszlifowanych przez cofający się lodowiec stały na całym wybrzeżu u wejścia do Oslofjordu. Latarnik rozpalał ognisko w metalowym koszu i przy pomocy żurawia na długiej tyczce unosił go wysoko ponad kamienną budowlę przypominającą smukłą piramidę. Mieszkańcy szykują się do rozpalenia wielkich ognisk zwanych bål ustawionych na platformie przy samej wodzie. W ten sposób symbolicznie żegnają się z ciemnością i witają letnie słońce. W Norwegii ogniska palone w dzień Sankthansaften wiążą się z dawnym kultem solarnym, są symbolem oczyszczenia w duchu przedchrześcijańskich obrzędów. Słyszę śpiewy i muzykę, występują lokalni artyści, rozbrzmiewają skrzypce i gitary. Uczestnicy wykonują tradycyjne pieśni na powitanie lata, a niektórzy tańczą na trawie lub na skałach. Kiedyś w tym dniu zawierano dużo ślubów, bo wróżył on szczęśliwe małżeństwo. Dzisiaj noc świętojańska to okazja do spotkania z rodziną i przyjaciółmi, choć wiele kobiet podtrzymuje tradycje, ubierając się na biało, a dziewczynki mają wianki z łąkowych kwiatów. Najbardziej magiczny moment wieczoru następuje po godzinie 23, kiedy słońce powoli chowa się za horyzontem, pozostawiając złotą poświatę nad końcem świata. Niebo ma wtedy kolor wędzonego łososia. Dopytuję współbiesiadników, dlaczego to właśnie miejsce zwą końcem świata, skoro najdalej na południe wysunięty punkt kontynentalnej Norwegii znajduje się w regionie Agder. – Dla wikingów wypływających z Oslofjordu na podbój Europy, a potem dla rybaków z Tønsbergu czy Drøbaku, właśnie skaliste wysepki archipelagu Tjøme były końcem świata, który znali. Mijając szkierowe wybrzeże, ostatni raz widzieli stały ląd. Stąd rozpościera się widok na otwarte, bezkresne morze. Każdy zatem ma swój koniec świata – usłyszałem. Norwegia Oslofjorden – informacje praktyczne Dojazd Na południowym krańcu Oslofjordenu znajduje się lotnisko Torp (Sandefjord). Latają tam bezpośrednio z Polski linie Ryanair i Wizz Air. Lotnisko Torp jest również dobrze skomunikowane z Oslo i innymi miastami dzięki połączeniom kolejowym, autobusowym oraz usługom wynajmu samochodów. Linia FB25 Torp Express zapewnia bezpośredni przejazd także do Oslo (cena 25 euro). Na wyspę i archipelag Tjøme poprowadzone są mosty drogowe, więc dojazd autem nie stwarza problemów i jest za darmo. Nocleg Żeby poczuć klimat Oslofjordu, wynajmij domek. Budżetowo: Cabins for Rent in Tjøme (Airbnb, prosta drewniana chatka 80 m od brzegu, z tarasem i grillem. Cena: od 140 euro za noc dla 4 osób na Airbnb. Wyższy standard: Havna Tjøme Hotel, apartamenty z aneksem kuchennym, panoramiczne widoki na fiord, restaurację zlokalizowaną w skale oraz bezpośredni dostęp do brzegu. Prawdziwe perełki w postaci domków na wynajem można znaleźć na portalu ogłoszeniowym finn.no. Warto wiedzieć Rejsy do Færder National Park. Z przystani w miejscowości Tønsberg wypływają statki wycieczkowe do położonego 20 km na południe parku morskiego Færder, gdzie spotkać można foki i ptactwo morskie. Cena od 550 koron (ok. 200 zł) od osoby. Szczegóły na stronie dskysten.no. Źródło: archiwum NG
Tu nie zaznasz spokoju. Ranking najbardziej stresujących miast na świecie
Zatłoczone ulice, nieustanny zgiełk i brak przestrzeni – dla jednych to męcząca codzienność, dla innych esencja wielkiego miasta. Najnowszy ranking pokazuje, które miejsca mogą okazać się podróżniczym wyzwaniem, a gdzie można wreszcie odetchnąć pełną piersią.
Spis treści: Najbardziej stresujące miasta w 2025 roku Miasta, w których można odpocząć i się zrelaksować Wakacje czy krótkie city breaki zazwyczaj kojarzą się z odpoczynkiem i chwilą wytchnienia. Najnowsze badanie pokazuje jednak, że nie każde miejsce sprzyja relaksowi. Eksperci przeanalizowali natężenie ruchu turystycznego, warunki klimatyczne, poziom przestępczości oraz opinie podróżnych, aby wskazać miasta, w których w 2025 roku osiągnięcie spokoju może okazać się wyjątkowo trudne. Ich wnioski mogą zaskoczyć. Najbardziej stresujące miasta w 2025 roku Na pierwszym miejscu wśród najbardziej stresujących miast na świecie znalazł się Paryż. Choć powszechnie uchodzi za „miasto miłości”, w rzeczywistości jego zatłoczone ulice potrafią przytłoczyć. Każdego roku odwiedza go ponad 47,5 mln turystów stłoczonych na zaledwie 105 km², co – jak podkreślili autorzy zestawienia – „sprawia, że gęstość ruchu turystycznego jest dziesięciokrotnie większa niż w Nowym Jorku”. Do tego dochodzą długie kolejki do atrakcji, wzmożony ruch uliczny i wszechobecny pośpiech. Zaraz za francuską metropolią znalazło się Hanoi. Stolica Wietnamu jest pełna życia, ale jej wilgotny klimat bywa dla turystów wyczerpujący. Eksperci określili ją jako „najbardziej nieprzyjemną pod względem warunków atmosferycznych” – wysoka wilgotność powietrza w połączeniu z zatłoczonymi ulicami sprawia, że zwiedzanie staje się fizycznym wyzwaniem, a warunki panujące w mieście utrudniają spokojny wypoczynek. Na trzecim miejscu uplasował się Szanghaj. Co roku przyjeżdża tu około 300 milionów turystów, a w przeliczeniu na kilometr kwadratowy daje to ponad 47 tysięcy osób. Takie natężenie ruchu generuje hałas, presję czasu i wrażenie nieustannego pośpiechu, przez co – jak wynika z recenzji podróżnych – słowo „stres” pojawia się w opisach miasta wyjątkowo często. Czwartą pozycję zajęło Buenos Aires. Choć stolica Argentyny zachwyca kulturą i niepowtarzalną atmosferą, zmaga się z wysokim poziomem przestępczości oraz przeludnieniem. „Piękna, lecz tętniąca życiem” – podsumowali autorzy raportu, dodając, że intensywność miasta potrafi być dla niektórych zbyt duża. Pierwszą piątkę zamknął Stambuł. Orientalne bazary, historyczne zabytki i unikalny klimat miasta są niewątpliwym magnesem, jednak hałas, korki i letnie upały skutecznie wystawiają cierpliwość turystów na próbę, wymagając od nich nie tylko dobrego planowania, lecz także odporności na stres. Miasta, w których można odpocząć i się zrelaksować Zupełnie inaczej prezentuje się druga strona zestawienia. Miano najbardziej relaksującego miasta na Ziemi zyskał Dubaj, który – mimo swojego luksusu i nowoczesności – zaskakuje spokojem. Każdego roku odwiedza go 17,1 mln turystów, jednak dzięki rozległej przestrzeni i doskonałej organizacji ruchu nie tworzą się tam tłumy. Dodatkowo, niezwykle niski wskaźnik przestępczości sprawia, że miasto uchodzi za jedno z najbezpieczniejszych na świecie. Drugą pozycję zajęło Monachium, które dowodzi, że także europejskie metropolie mogą być przyjazne i spokojne. Łagodny klimat, wysoki poziom bezpieczeństwa oraz równowaga pomiędzy ruchem turystycznym a codziennym rytmem życia sprawiają, że – jak zauważyli autorzy raportu – „to idealne miejsce na powolny spacer z preclami w dłoni”. Na ostatnim miejscu na podium uplasowało się Melbourne. Niska gęstość turystyki, wynosząca jedynie 1265 osób na kilometr kwadratowy, w połączeniu z suchym klimatem i rozległymi terenami zielonymi sprawiają, że australijskie miasto stało się synonimem wakacyjnego relaksu. Czwarta lokata należy z kolei do minimalistycznego, czystego i niezwykle bezpiecznego Oslo. Niewielkie natężenie turystyki przekłada się tu na wyjątkowy spokój, dzięki czemu norweska stolica jest idealnym miejscem na bezstresowy city break. Piąte miejsce zajęły natomiast Helsinki, które wyróżniają się chłodnym klimatem, uporządkowaną przestrzenią i charakterystyczną skandynawską ciszą. To właśnie ten brak zgiełku sprawia, że – jak podkreślają autorzy raportu – „więcej tu szeptów niż hałasu”, a podróżni mogą naprawdę odetchnąć. Źródła: Daily Mail, News Mobile Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
„Czy to w ogóle jest miasto?”. Kpią z własnej stolicy w promocyjnym spocie
Europejskie stolice są chętnie wybierane na tzw. city breaki. Podczas krótkich wyjazdów turyści mają okazję poznać kulturę danego kraju przez soczewkę metropolii. To miasto zdecydowało się na wyjątkowo przewrotną promocję. Sprawdźcie, czy poczujecie się zachęceni do odwiedzin.
W tym artykule: Czy Oslo to w ogóle miasto? Stolica Norwegii stawia na przewrotny marketing Atrakcje w Oslo Każdy, kto regularnie sprawdza oferty tanich linii lotniczych obsługujących lotniska w Polsce, dobrze wie, że jednym z najczęściej oferowanych kierunków jest Oslo. Swego czasu bilety do stolicy Norwegii można było nabyć już za mniej niż 100 zł. Tanio, ale jest tu pewien haczyk. Niskobudżetowi przewoźnicy najczęściej latają nie na główne lotnisko miasta, a na TORP Sandefjord. To z kolei jest oddalone od norweskiej stolicy o ponad 100 km. Niekiedy za sam transfer z portu do Oslo trzeba zapłacić tyle samo, co za bilet lotniczy. Oczywiście na główne lotnisko w Oslo, czyli Gardermoen, lata wielu innych przewoźników. Skandynawska metropolia co roku przyjmuje setki tysięcy turystów. Nie są to jednak liczby choćby w połowie zbliżone do liczby podróżnych odwiedzających Paryż czy Rzym. To może się jednak niebawem zmienić. Czy Oslo to w ogóle miasto? Tego lato Oslo wystartowało z nową, nieoczywistą kampanią promocyjną. Klip zatytułowany „Is it even a city?” w niespełna dwa tygodnie został obejrzany ponad 400 tys. razy na YouTube. Szybko stał się też viralem w innych social mediach. View oEmbed on the source website Na nagraniu przewodnikiem po Oslo jest 31-letni Halfdan, który na co dzień mieszka w norweskiej stolicy. Mężczyzna już wstępie mówi do kamery, że, szczerze mówiąc, nie chciałby tam przyjeżdżać. Następnie zadaje pytanie, które staje się hasłem przewodnim całej kampanii: „czy to w ogóle jest miasto?”. W kolejnych scenach Halfdan wymienia wady Oslo. Oczywiście robi to w przewrotny sposób. Jak twierdzi, stolica Norwegii nie powinna być nazywana miastem, choćby ze względu na to, że wszędzie jest blisko, a z jednego krańca na drugi można przejść zaledwie w pół godziny. Taki wyczyn jest niemożliwy w największych miastach świata. Co jeszcze jest „wadą” Oslo według Halfdana? Zblazowany Norweg narzeka między innymi na to, że w centrum miasta można pływać, do muzeów nie trzeba stać w kilkugodzinnych kolejkach, a pracownicy restauracji traktują gości z szacunkiem, wskazując wolne stoliki. Sam porównuje nawet stolicę Norwegii do wioski. A to dlatego, że ma kameralny i przytulny klimat. – Wychodzisz za róg i mówisz: „Och, to jest premier”. Potem przechodzisz za następny róg i mówisz: „O, tu jest król” – mówi z przekorą bohater nagrania. Na norweskiej wyspie odkryto ślady targowiska z epoki wikingów. Kto prowadził tam handel? Na niewielkiej wyspie Klosterøy w Norwegii archeolodzy dokonali interesującego odkrycia. W okolicy średniowiecznego klasztoru trafili na ślady osady i targowiska z epoki wikingów. Stolica Norwegii stawia na przewrotny marketing To już nie pierwszy raz, kiedy organizacja turystyczna Oslo stawia na przewrotną promocję. Kilka lat temu stolica Norwegii walczyła o turystów nieoczywistym hasłem „Oslo is rubbish” (za ang. „Oslo to śmieciowisko”). Jak widać, strategia musiała się sprawdzić, skoro władze miasta postanowiły odświeżyć ją w nowym wydaniu. Reklama „Is it even a city?” zbiera pozytywne komentarze zarówno od potencjalnych turystów, jak i osób, które już odwiedziły Oslo. – Uważam, że to najlepsza reklama turystyczna, jaką kiedykolwiek widziałem. I tak, to zachęca mnie do odwiedzenia Oslo. Zdecydowanie najlepszy kawał marketingu, jaki widziałem od dłuższego czasu. Byłem w Oslo przez dwa dni w lutym ubiegłego roku i zrobiłem dokładnie to samo, co na filmiku. Wrócę latem z grubszym portfelem – piszą internauci pod nagraniem w serwisie YouTube. Atrakcje w Oslo Atrakcje w Oslo zainteresują zarówno miłośników historii i sztuki, jak i nowoczesnej skandynawskiej architektury. To dlatego, że Norwegowie sprytnie łączą w swojej stolicy przeszłość z teraźniejszością. Jednym z obowiązkowych miejsc do odwiedzenia jest Munchmuseet, czyli Muzeum Edwarda Muncha. Mieści się tam największa kolekcja dzieł tego malarza na świecie. Równie inspirująca może być wizyta w Centrum Pokojowej Nagrody Nobla. Więcej o tym, co warto zobaczyć w Oslo, przeczytasz w tekście redaktora naczelnego National Geographic Polska. Źródło: Visit Oslo. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
FlixBus ogłasza kolejne połączenie z Polski. Podróż potrwa ponad 32 godziny
FlixBus nieustannie rozwija swoją ofertę. Tym razem przewoźnik zapowiedział uruchomienie pierwszego bezpośredniego połączenie autobusowego z Polski do Norwegii.
W tym artykule: FlixBus uruchamia połączenie z Krakowa do Oslo FlixBus Kraków – Oslo: koszt biletów i czas podróży Raptem kilka dni temu informowaliśmy o uruchomieniu przez popularną w Europie firmę FlixBus bezpośredniego połączenia autobusowego z Polski do Finlandii. Pierwszy charakterystyczny zielony pojazd wyruszył z Warszawy do najszczęśliwszego – według corocznego zestawienia World Happiness Report – kraju świata 27 lipca. Po drodze pasażerowie mogą wsiadać i wysiadać w Łomży, Suwałkach, Kownie i Szawle na Litwie, łotewskiej Jułgawie i Rydze oraz Parnawie w Estonii. W Tallinie pasażerów czeka przesiadka na prom do Helsinek, skąd kontynuowana jest dalsza podróż autobusem. Zwieńczeniem 28-godzinnej wyprawy jest miasto Vaasa w zachodniej części kraju. – Zainteresowanie podróżami do krajów bałtyckich i skandynawskich stale rośnie – szczególnie w okresie wakacyjnym, gdy pogoda sprzyja ich odkrywaniu. Dlatego chcemy zapewnić jak najwięcej dogodnych możliwości podróżowania do tych obszarów. Finlandia była ostatnim z państw UE w kontynentalnej części Europy, gdzie brakowało połączeń FlixBusa – mówi Michał Leman, dyrektor zarządzający FlixBusa w Polsce, Ukrainie i krajach bałtyckich. FlixBus uruchamia połączenie z Krakowa do Oslo Jak się okazuje, FlixBus nie zamierza spoczywać na laurach i stale rozwija swoją siatkę połączeń. 3 sierpnia uruchomione zostanie pierwsze bezpośrednie połączenie autobusowe z Polski do Norwegii. Podróż rozpocznie się w Krakowie, skąd pasażerowie wyruszą w drogę o godz. 08:25. Kolejnymi przystankami na trasie będą: Katowice, Łódź, Ciechocinek, Toruń, Grudziądz, Gdańsk, Sopot, Gdynia (Dworzec Autobusowy), Gdynia (Terminal Promowy). Odcinek Trójmiasto – Karlskron podróżni przepłyną nocnym promem, który tak jak w przypadku połączenia Polska – Finlandia, jest wliczony w cenę biletu. W Szwecji turyści będą mogli wysiąść w Växjö, Värnamo, Jönköping, Borås, na lotnisku Göteborg-Landvetter i w Göteborgu. Kolejnym, a zarazem ostatnim przystankiem na trasie, będzie Busterminalen Galleriet w Oslo. Wizz Air zaskoczył pasażerów. Przewoźnik wprowadził zmianę, która może być kosztowna Węgierskie tanie linie lotnicze Wizz Air wprowadził spore zmiany. Chodzi o czas, jaki pasażerowie mają na dokonanie bezpłatnej odprawy online, w przypadku gdy nie wykupili miejsca podczas reze... – Dzięki współpracy z firmą Stena Line, FlixBus oferuje możliwość łatwej i wygodnej podróży z Polski bezpośrednio do krajów skandynawskich, przez Szwecję aż do Norwegii – zapewnia cytowany chwilę wcześniej Michał Leman. – To ogromne ułatwienie dla pasażerów, ponieważ rezerwując podróż na stronie FlixBusa lub w aplikacji mobilnej, będą oni mogli odbyć całą trasę na jednym bilecie, bez konieczności dokonywania oddzielnej rezerwacji na przeprawę promem. Co więcej, w cenie kursu zawiera się także miejsce w kajucie – dodaje. FlixBus Kraków – Oslo: koszt biletów i czas podróży Osoby korzystające z oferty FlixBusa będą musiały uzbroić się jednak w cierpliwość, bowiem podróż z Krakowa do Oslo potrwa ponad 32 godziny. Ceny biletów oscylują w granicach 400 złotych. Ostateczny koszt podróży zależy od tego, na jak długo przed planowanym wyjazdem dokonamy rezerwacji. Warto pamiętać, że cena biletu obejmuje rejs promem z Gdyni do szwedzkiego Karlskron. Aby mieć zagwarantowane miejsce w kabinie, każdy z pasażerów, najpóźniej 72 godziny przed podróżą, musi wypełnić specjalny formularz nadesłany na podany wcześniej adres e-mail. W ramach ciekawostki dodajmy, że w Norwegii żyje ponad 100 tysięcy Polaków, dzięki czemu nasi rodacy stanowią tam najliczniejszą mniejszość narodową. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
W Oslo odkryto niezwykle rzadki grobowiec zamożnego wikinga. Żył ok. 1200 lat temu
W norweskim ogrodzie archeolodzy odkryli grobowiec zamożnego wikinga. Jego ciało zostało skremowane i pochowane wraz z cennymi artefaktami, które prawdopodobnie należały do wojownika.
W tym artykule: W stolicy Norwegii odnaleziono rzadki pochówek wikinga Odkrycie rzuca nowe światło na historię wikingów w Norwegii Co znajdowało się we wnętrzu grobowca? Wikingowie byli nieustraszonymi wojownikami, głównie ze względu na walkę tarczą W 793 roku doszło do ataku wikingów na angielski klasztor na wyspie Lindisfarne. To był pierwszy odnotowany napad bezlitosnych, walecznych i odważnych wojowników ze Skandynawii. Tę datę uznaje się za początek najazdów wikingów na wybrzeża Europy, a później podróżne do odległych krain Bizancjum i Ameryki Północnej. Ludzie z północy dawali o sobie znać przez kilkaset lat, a ich legenda jest wciąż żywa. W stolicy Norwegii odnaleziono rzadki pochówek wikinga Norwescy archeolodzy prowadzili ostatnio wykopaliska na działce w Oslo, na której wkrótce zbudowany zostanie budynek. W pewnym momencie natknęli się na nietypowy pochówek. Jak się szybko okazało, należał do wysokiej rangi wikinga. Badania metodą datowania radiowęglowego wykazały, że zmarł on ok. 1200 lat temu, a więc w okresie pierwszych najazdów Normanów. W grobowcu znajdowały się przedmioty, charakterystyczne dla wikińskich pochówków. Archeolodzy znaleźli metalowy fragment tarczy, dwa miecze oraz ozdobną broszkę, która służyła do przypinania płaszcza. – W Norwegii podobne broszki są bardzo często odnajdywane w męskich grobach z okresu średniowiecza – mówi Ann Zanette Tsigaridas Glørstad, kuratorka w Muzeum Historii Kultury Uniwersytetu w Oslo. Odkrycie rzuca nowe światło na historię wikingów w Norwegii – Jednak broszka z peleryny, którą odkryli archeolodzy w grobowcu w Oslo, jest wyjątkowa. Zachowała bowiem niezwykle długą szpilę o długości ok. 20 cm. Oznacza to, że musiała być widoczną częścią stroju zmarłego wikinga – przyznaje Glørstad w rozmowie z portalem Live Science. Najlepsze filmy o wikingach. Te produkcje zabiorą Cię do świata wikingów Seriale i filmy o wikingach od lat cieszą się olbrzymią popularnością. Opowieści o legendarnych wojownikach zyskują fanów zarówno wśród entuzjastów historii, jak i dobrego kina. Oto nas... – Grób znajdował się bezpośrednio pod cienką warstwą gleby i darni tuż po wschodniej stronie najwyższego punktu stanowiska archeologicznego – mówi Marianne Bugge Kræmer, archeolożka, która odkryła grobowiec. – To niesamowite, ponieważ to pierwszy od początku XX wieku wikiński grobowiec, który został odkryty przez archeologów w Oslo – dodaje uczona. W sumie w stolicy Norwegii odkryto 60 pochówków skandynawskich wojowników. Wszystkie zostały odnalezione przypadkiem, m.in. przez pracowników budowlanych. Autorzy odkrycia przyznają, że przez to nie mają wielu informacji dotyczących samych pochówków, a jedynie artefaktów, które odnajdywano w ich wnętrzach. – Nasze odkrycie rzuca nowe światło na praktyki pogrzebowe wikingów i daje nam szansę na zrozumienie tradycji wikingów z VIII i IX wieku – dodaje uczona. Co znajdowało się we wnętrzu grobowca? W grobowcu ukryto również różnej wielkości noże, sierp oraz sprzęt do jazdy konnej. – Noże i miecze były elementem codziennego ekwipunku zarówno wikińskich mężczyzn, jak i kobiet. Ostrza w grobowcu mają różne rozmiary. Prawdopodobnie dlatego, że były wykorzystywane do różnych celów – przyznaje Tsigaridas Glørstad. – Najmniejszy miecz ma ślady częstego ostrzenia. Prawdopodobnie to ta broń była najczęściej wykorzystywana przez zmarłego i być może używał jej najdłużej ze wszystkich – dodaje archeolożka. Naukowcy przyznają również, że w krypcie nie znaleziono żadnych ludzkich kości, co oznacza, że wojownik został skremowany. Badacze podkreślają jednak, że to normalne, ponieważ wikingowie zazwyczaj palili swoich zmarłych. Wikingowie byli nieustraszonymi wojownikami, głównie ze względu na walkę tarczą Archeolodzy nie wiedzą dokładnie, kim mógł być pochowany wiking. Wnętrze grobowca sugeruje, że mógł być zamożnym wojownikiem, chociaż większość artefaktów stanowiła powszechne wyposażenie mężczyzn. Co więcej, uzbrojenie wikingów nie wyróżniało się niczym szczególnym na tle epoki, w której żyli. Wikingowie wciąż żyją w masowej wyobraźni. Czego nie wiemy o nich i ich krwawych wyprawach? Po raz pierwszy wikingowie wylądowali na skalistych wybrzeżach położonych na północ od Szkocji jakieś 1200 lat temu, dławiąc opór mieszkańców i zajmując ziemię. Przez prawie siedem wi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rekonstruktorzy-w-polsce-przed-inscenizacja-walki-wikingowie-zasluzyli-na-swoja-brutalna-reputacje-od-najmlodszych-lat-byli-szkoleni-do-walki-fot-david-guttenfelder-national-geographic-63af673.jpeg" width="938" height="528" alt="Rekonstruktorzy w Polsce przed inscenizacją walki. Wikingowie zasłużyli na swoją brutalną reputację: od najmłodszych lat byli szkoleni do walki. (fot. DAVID GUTTENFELDER/National Geographic)" title="Rekonstruktorzy w Polsce przed inscenizacją walki. Wikingowie zasłużyli na swoją brutalną reputację: od najmłodszych lat byli szkoleni do walki. (fot. DAVID GUTTENFELDER/National Geographic)" /> Eksperci przyznają jednak, że wikingowie cenili sobie szczególnie walkę z wykorzystaniem tarczy, która chroniła ich przed ciosami przeciwnika i strzałami łuczników. Służyła również do formowania muru i specjalnego ustawienia w trakcie bitwy, co utrzymywało linię obrony lub forsowało linię przeciwnika. Serial dokumentalny wyprodukowany przez National Geographic „Czas Wikingów” pomaga lepiej zrozumieć historię nieustraszonych wojowników północy. To sześcioodcinkowe kompendium wiedzy na temat dawnych mieszkańców Skandynawii. Produkcja rozprawia się z mitami i stereotypami o wikingach, a w każdym odcinku przedstawiane są fakty na podstawie badań naukowych, wykopalisk archeologicznych oraz analizy tekstów z tamtych czasów. Źródło: Uniwersytet w Oslo.
Europa po sezonie Lubię listopad – mimo że uważany jest za najbardziej depresyjny miesiąc w roku, to ma wiele zalet. Podoba mi się jego nieprzewidywalność, kapryśność i szarość, a coraz krótsze dni sprawiają, że mam dłuższe wieczory i więcej czasu dla siebie, na czytanie oraz spokojne planowanie kolejnych podróży. To dobry miesiąc na łapanie okazji, kupowanie biletów lotniczych, jeżeli nie na cały, to chociaż na pierwszą połowę nowego roku. Wcześniej w listopadzie brałam dłuższy urlop i leciałam do Azji, jednak obecnie ceny biletów tak wzrosły, że najbardziej dostępna wciąż pozostaje Europa. Tym bardziej że poza sezonem jest ona znacznie tańsza, mniej oblegana, a wciąż bardzo atrakcyjna. W tym wydaniu Travelera zebraliśmy dla Was nasze top 40 miejsc w Europie, które warto zobaczyć. Oczywiście to subiektywny wybór, bo takich miejsc na naszym kontynencie jest znacznie więcej. Europa to różnorodność, bogactwo kulturowe, najlepsze muzea, świetna kuchnia, unikatowe obiekty, niezwykła architektura jak chociażby tajemniczy zamek Quinta da Regaleira w portugalskiej Sintrze czy trulli, domy z cylindrycznymi dachami, z których słynie włoska Apulia. Pamiętam zachwyt, który mnie ogarnął, kiedy właśnie w listopadzie odwiedziłam ten region. Pyszne owoce morza, doskonałe wino i te urocze miasta i miasteczka o melodyjnych nazwach: Alberobello, Polignano a Mare, Ostuni. Piękny jest też Złoty Róg, słynna plaża na wyspie Brač, w Chorwacji, czy listopadowy Londyn – choć nie było wówczas ciepło, to mogę z detalami odtworzyć tamten pobyt. Stolicę Anglii zapamiętałam jako wibrującą energią i fascynującą supermetropolię, do której z całą pewnością będę wracać. Europa jest bowiem takim miejscem, które nie tylko się nigdy nie znudzi, ale też które warto odkrywać na nowo. Agnieszka Franus redaktor naczelna
Fantastyczne Oslo. Co warto zobaczyć w stolicy Norwegii
Mniejsze i spokojniejsze od swoich nordyckich kuzynów Kopenhagi i Sztokholmu Oslo przyciąga nowoczesną architekturą, inspirującymi galeriami i niezobowiązującą atmosferą. Mieszkańcy stolicy Norwegii potrafią się dobrze bawić jak mało kto.
W tym artykule: Oslo. Co warto zobaczyć Opera Narodowa Muzeum Narodowe Pałac Królewski Twierdza w Akerhus Muzeum Astrup Fearnsley Muzeum Edvarda Muncha Park Rzeźb Vigelanda Skocznia Holmenkollen Atrakcje w Oslo – Dzień w Oslo Oslo – Informacje praktyczne Już sam wjazd do Oslo to atrakcja. I nie mam tu na myśli opłaty, którą trzeba przy tym uiścić, ale widokową trasę. Od południa droga biegnie nad fiordem, dając widok na malowniczo rozsypane na nim wysepki. Po obu stronach drogi stoją drewniane domy, które stylem i wzornictwem często nawiązują do czasów wikińskich. – Wjeżdżając do Oslo, mijamy przystanie jachtowe, a tych pełno z fiordach wokół Oslo. W prześwitach między gęsto rosnącymi drzewami iglastymi dostrzegam turystów w jaskrawych strojach, z kijkami do nordic walkingu – przez co wyglądają, jakby zapodziali gdzieś narty – wędrujących gęsiego po górskich ścieżynkach. Uświadamiam sobie po raz kolejny, jak niesamowicie pięknym krajem jest Norwegia. Chyba najpiękniejszym, jaki widziałem – pisze Michael Booth, brytyjski pisarz i podróżnik w książce „Skandynawski raj. O ludziach prawie idealnych” i trudno odmówić mu racji. Oslo. Co warto zobaczyć Norwegia od lat uznawana jest za jedno z najprzyjemniejszych miejsc do życia na świecie. Oslo – stolicę kraju – można z łatwością uznać za „Norwegię w pigułce". Jest tu wszystko, z czym może kojarzyć się nordycki kraj: fiordy, zieleń, ciche ulice i przyjaźni ludzie. W ostatnich dekadach Oslo przechodziło jednak potężną przemianę. Z jednej strony rozpoczęto przygotowania do neutralności ekologicznej, a z drugiej W 2008 roku otwarto nowy symbol miasta – neomodernistyczny gmach Opery Narodowej (Operahuset) przy Oslofjorden, czyli dużej zatoce prowadzącej do cieśniny Skagerrak. Oslo jest stosunkowo niedużym miastem. Mieszka tam niecałe 700 tys. ludzi, a dzielnice centralne można właściwie zwiedzić na piechotę podczas jednego weekendu. Podczas pierwszego pobytu warto skupić się największych atrakcjach stolicy Norwegii. Oslo, jak i cała Norwegia, jest mało popularnym celem podróży Polaków. Spragnieni słońca i ciepła, uważają oni północne miasta za ponure, zimne i nieciekawe. Nic bardziej mylnego. Klimat Oslo łagodzony jest przez Golfsztrom, zaś otaczające je pasma wzgórz powstrzymują arktyczne powietrze. Poza tym to najsłoneczniejsza ze stolic Skandynawii, a jej mieszkańcy są bardzo serdeczni. [Oslo. Co warto zobaczyć] Opera Narodowa Trudno ją przegapić. Opera w Oslo znajduje się tuż przy porcie, ma zakrzywioną białą fasadą, która wydaje się wynurzać z wody. Budynek został tak zaprojektowany, że można dosłowni po nim chodzić, a nawet wspiąć się na dach. Warto, bo ze szczytu rozpościera się zachwycająca panorama miasta i fiordu. Duże okna pozwalają zaglądać z ulicy i przy odrobinie szczęścia podejrzeć próby do kolejnych spektakli lub warsztaty aktorskie. W Norwegii to normalne. Jako jeden z najbardziej transparentnych narodów zazwyczaj nie mają nic do ukrycia. Wnętrze budynku jest w większości wykonane z dębu. Sala główna ma kształt podkowy, nawiązując tym samum do dawnych teatrów klasycznych. Opera została zaprojektowana przez norweską firmę architektoniczną Snøhetta i otrzymała kilka prestiżowych nagród architektonicznych. Budynek opery można zwiedzać z przewodnikiem (po angielsku lub norwesku). Trasa trwa około 50 minut. Bilety kosztują 120 koron. Muzeum Narodowe 11 czerwca 2022 r. otwarto nowe Muzeum Narodowe w Oslo. To największe muzeum w Skandynawii. Nowe muzeum składa się teraz ze zbiorów dawnej Galerii Narodowej, Muzeum Sztuki Współczesnej oraz Norweskiego Muzeum Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa. Nowe muzeum ma stałą ekspozycję około 6 500 obiektów. Obok siebie są wystawiane wzornictwo, rzemiosło, sztuki piękne oraz sztuka współczesna. Wystawa stała podkreśla interesujące powiązania między różnymi kolekcjami, które wcześniej były prezentowane w trzech różnych muzeach. Dodatkowo to właśnie w Muzeum Narodowym będzie można teraz zobaczyć najsłynniejsze obrazy norweskiego malarza Edvarda Muncha, m.in. „Krzyk" (1893) i „Madonna" (1894). Muzeum Narodowe jest otwarte od wtorku do niedzieli od 10 do 21. Bilety wstępu kosztują 180 koron. Dzieci i młodzież poniżej 18. roku życia może wejść za darmo. Na terenie muzeum jest przyjemna kawiarnia Bollebar cafe, gdzie można spróbować tradycyjnych norweskich wypieków. Nie tylko zima. Norwegia dla zimno i ciepłolubnych Pogoda w Norwegii przywodzi na myśl grube czapki, swetry, zalegający śnieg i sople zwisające z dachu. Wyobrażenie o bardzo surowym klimacie zniechęca wiele osób, które chciałyby na własne... Pałac Królewski Wznoszący się nad centrum miasta Pałac Królewski (Det kongelige slott) to oficjalna rezydencja króla Haralda V i królowej Sonji. Budynek w stylu neoklasycystycznym z fasadą z cegły stiukowej ukończono w 1849 roku. Pałac otacza park, w którym można oglądać majestatyczne drzewa, małe stawy i posągi. Codziennie o 13.30 przed wejściem do pałacu można oglądać zmianę warty. Podczas wycieczki z przewodnikiem zwiedza się jedne z najpiękniejszych komnat reprezentacyjnych w Pałacu Królewskim. W 2022 roku tematem przewodnim zwiedzania był „Pałac w użyciu". Nacisk położono na sposób wykorzystania różnych pomieszczeń, zarówno w związku z oficjalnymi działaniami rodziny królewskiej, jak i przy specjalnych okazjach, takich jak obchody 18. urodzin księżnej Ingrid Alexandry. Ponadto w tym właśnie roku minęło 150 lat od narodzin króla Haakona VII (pierwszego po rozwiązaniu unii ze Szwecją), co daje dobrą okazję do spojrzenia na pałac i jego wykorzystanie w szerszym kontekście historycznym. W sezonie wycieczki odbywają się zwykle w języku norweskim co 15–20 minut. Każdego dnia odbywa się również kilka wycieczek w języku angielskim. Bilety kosztują 175 koron. Twierdza w Akerhus Akerhus festning to świetne miejsce do odkrywania historii Oslo i na spędzenie interesującego popołudnia. Budowę zamku i twierdzy Akershus rozpoczęto w 1299 roku za panowania króla Håkona V. Średniowieczny zamek, ukończony w 1300 roku, miał strategiczne położenie na samym końcu cypla i przez wieki przetrwał wiele oblężeń obcych wojsk. Twierdzę w XVII wieku zmodernizował król Chrystian IV, przekształcając go w renesansowy zamek i rezydencję królewską. W Akerhus mieści się m.in. ciekawe Muzeum Norweskiego Ruchu Oporu (Norges Hjemmefrontmuseum), w którym zebrano eksponaty upamiętniające życie w okupowanej Norwegii podczas II wojny światowej. Wejście do twierdzy jest bezpłatne. Norweski przepis na szczęśliwe życie. Poznajcie filozofię „friluftsliv” Życie na świeżym powietrzu jest dla Norwegów jedną z największych wartości. Czy friluftsliv sprawdzi się w innych miejscach świata? Kluczem jest zrozumienie zrozumienie natury i traktowani... Muzeum Astrup Fearnsley Astrup Fearnley Museet to jedno z najbardziej znanych muzeów sztuki współczesnej w Skandynawii. Pięknie położony nad fiordem gmach, stał się popularnym punktem orientacyjnym wzdłuż promenady portowej Oslo. Muzeum składa się z dwóch budynków. W głównym pawilonie odbywają się wystawy sezonowe artystów z całego świata. Malowniczym mostem można dojść do drugiego budynku, gdzie wystawiono wybór dzieł z kolekcji Astrupa Fearnleya, norweskiego miliardera i fundatora muzeum. W kolekcji znajdują się znaczące prace: Matthew Barneya, Paula Chana, Trishy Donnelly, Félixa Gonzáleza-Torresa, Rachel Harrison, Anselma Kiefera, Glenna Ligona, Bjarne Melgaarda, Julie Mehretu, Richarda Prince'a, Cindy Sherman, Damiena Hirsta, Jeffa Koonsa. Budynek muzeum został zaprojektowany przez znanego włoskiego architekta Renzo Piano, autora m.in. projektów Centre Georges Pompidou w Paryżu i Whitney Museum of American Art w Nowym Jorku. Za bilet trzeba zapłacić 150 koron. Muzeum Edvarda Muncha Wiele osób przyjeżdża do Oslo tylko po to, by zobaczyć prace najpopularniejszego norweskiego artysty. Edvard Munch, jeden z prekursorów ekspresjonizmu, zasłynął m.in. ikonicznym już obrazem „Krzyk" (to dzieło można oglądać z Muzeum Narodowym). Muzeum Muncha prezentuje większość dorobku malarza. Kolekcja Muncha, przepisana miastu Oslo przez samego artystę, składa się z obrazów, grafik i rysunków. Jest to największa kolekcja dzieł sztuki jednego artysty. Oprócz dzieł Muncha, w 13-piętrowym budynku wystawiona jest sztuka współczesna światowej klasy. Stale zmieniając ekspozycje, muzeum dba, aby podczas wizyty zawsze można było doświadczyć czegoś nowego, np. indywidualnych wystaw honorujących zdobywców nagrody artystycznej imienia Edvarda Muncha. Monumentalne muzeum położone jest nad fiordem Oslo. W przerwie można coś przekąsić w jednym z trzech bistro: Munch Deli & Café, Bistro Tolvte i Kranen Bar. Bilety wstępu kosztują 160 koron. Park Rzeźb Vigelanda Park rzeźb w lasku Frogner to ponad 200 rzeźb dłuta Gustava Vigelanda (1869–1943). Wszystkie figury powstawały z brązu, granitu i żeliwa. Najpopularniejsze z nich to: Niezadowolony chłopak (Sinnataggen), Monolit (Monolitten) Koło życia (Livshjulet) . Gustav Vigeland był również odpowiedzialny za projekt i zarys architektoniczny parku, który jest jedną z największych atrakcji turystycznych Norwegii. Przybywa tu ponad milion osób rocznie. Wstęp do parku jest bezpłatny i otwarty przez cały rok, 24 godziny na dobę. Tania Norwegia? Udowadniamy, że to możliwe Chleb kosztuje tu 11 zł, pizza 60-120 zł. A jednak da się pojechać do Norwegii i nie zbankrutować. Skocznia Holmenkollen Nie tylko dla fanów Kamila Stocha i Adama Małysza. Holmenkollen to okazja by poznać 4 tys. lat historii narciarstwa, a przy okazji zobaczyć najlepsze panoramiczne widoki Oslo. Muzeum Narciarstwa Holmenkollen, znajdujące się pod słynną skocznią narciarską, jest najstarszym tego typu obiektem na świecie. Wystawa zawiera m.in. 2500 par nart, z których niektóre należały do najsłynniejszych norweskich narciarzy i członków rodziny królewskiej. W muzeum prezentowane są także artefakty z wypraw norweskich bohaterów polarnych Nansena i Amundsena oraz wystawa poświęcona snowboardowi i współczesnemu narciarstwu. Dzieciom spodoba się specjalny pokój dziecięcy Blåkollen („niebieskie wzgórze”), w którym znajduje się kilka zjeżdżalni, domki do zabaw i inne ekscytujące zakątki i zakamarki. Z holu muzeum można wjechać windą na płaskowyż kultowej wieży skoczni narciarskiej, z której roztacza się wspaniały widok na panoramę miasta. Atrakcje w Oslo – Dzień w Oslo Samo centrum jest niewielkie. Tworzy je ulica Karl Johans Gate, wokół której skupiają się najważniejsze budynki stolicy. Na jej zachodnim krańcu wzrok przyciąga niewielkie wzgórze zamkowe – Slottsbakken. Przy odrobinie szczęścia można tu zobaczyć monarchów pozdrawiających z balkonu ludzi zgromadzonych przed pałacem. Wspominane wyżej ogrody królewskie są otwarte, a rozciąga się stamtąd wspaniały widok na całą Karl Johans Gate. Ulica ta to prawie w całości deptak, zaś otaczające ją zabytkowe kamienice zajęte są głównie przez bary, restauracje i drogie sklepy. W architekturze dostrzegam stąd całą mozaikę epok – od średniowiecza po postmodernizm. Ta reprezentacyjna ulica, którą na swych obrazach uwiecznił Edward Munch, niedawno przeszła gruntowny remont. Wzdłuż jej części ciągnie się odnowiony niewielki park z fontannami, gdzie można spocząć i zastanowić się, od czego zacząć zwiedzanie. Blisko stąd do większości ciekawych miejsc. W zasięgu wzroku stoi neoklasycystyczny gmach Teatru Narodowego, z posągiem Henrika Ibsena przed wejściem. W pobliżu jest też muzeum poświęcone życiu i twórczości najpopularniejszego norweskiego dramaturga. Gdy jestem w stolicy nad fiordem, prawie zawsze spaceruję w kierunku wybrzeża. Po drodze mijam charakterystyczną budowlę widoczną z wielu punktów miasta. Ten olbrzymi, surowy budynek z czerwonej cegły to ratusz miejski, znany na całym świecie dzięki ceremonii wręczania Pokojowej Nagrody Nobla. Warto przyjrzeć się jego zdobieniom, nawiązującym do historii Norwegii – legend o św. Hallvardzie, patronie Oslo, czy mitologii nordyckiej. Z wieży ratusza roztacza się piękna panorama na fiord, ja jednak wolę o wiele pełniejszą, oglądaną z oddalonego od centrum Holmenkollen. Tuż obok ratusza rozciąga się przecież wybrzeże, a jego część – Akerbrygge – to najpopularniejsze miejsce spotkań w Oslo. Zabudowania dawnej stoczni zostały tam przekształcone w nowoczesne budynki o oryginalnej architekturze. Na Akerbrygge można znaleźć wszystko: najróżniejsze restauracje, puby, dyskoteki, sklepy, luksusowe apartamenty, występy ulicznych artystów. Uwielbiam przysiąść nad wodą i słuchając pieśni wykonywanych przez muzyków z łodzi przycumowanej do nabrzeża, wpatrywać się w las masztów setek jachtów. Wiele z łódeczek przy Akerbrygge to klimatyczne kawiarenki na wodzie, które miło odwiedzić wieczorem. Prosto z łodzi od rybaków można kupić świeże ryby i krewetki. [ Komunikat: kliknij tutaj prawym przyciskiem myszki, jeśli chcesz usunąć promowany tekst ] Oto 5 mitycznych stworzeń, które mieszkają w miejscach, do których podróżujesz - Traveler Jeśli w najbliższym czasie wybierasz się do któregoś z tych krajów, koniecznie sprawdź, jakie stworzenia możesz tam spotkać i co robić, gdy już (i jeśli) do tego spotkania dojdzie. Wracając do centrum autobusem, mijam kolejną przystań pełną jachtów. Tutaj są to niemal tak naturalne środki transportu jak samochody (oczywiście elektryczne), zaś mieszkańcy w wolnym czasie żeglują po wodach fiordu lub płyną na okoliczne wysepki. Przyjazne są także osiedla w Oslo, zwłaszcza poza centrum. Są to głównie drewniane domki, przed którymi trzepoczą na wietrze narodowe flagi. Porozrzucane są malowniczo nad zatoczkami, na okalających je wzgórzach, a także na niektórych wysepkach. Wszystko to daje wrażenie harmonii z przyrodą, której człowiek nie zburzył, osiedlając się w dzikich rejonach. Oslo jest przy tym miastem niezwykle bezpiecznym. Może to za sprawą strzegących go trolli? Ma, niestety, jedną wadę – jest bardzo drogie. Oslo – Informacje praktyczne ■ Do Oslo najłatwiej dotrzeć samolotem. Regularne połączenia z Polski odbywają się z Warszawy, Krakowa, Gdańska, Katowic i Poznania. ■ W Oslo warto spróbować sera brunost. Ten słodki ser o lekkiej nucie karmelu przez samych Norwegów został uznany na „najbardziej norweską rzecz". ■ Komunikacja miejska w Oslo jest punktualna i dobrze zorganizowana. Jeden bilet upoważnia do korzystania zarówno z autobusów, jak i tramwai, kolejek podziemnej i naziemnej. Bilety najłatwiej kupować za pomocą specjalnej aplikacji Ruter, a także w sieciach sklepów Narvesen lub 7-Eleven. ■ Oslo można łatwo i bezpiecznie zwiedzać na rowerach. Wypożyczenie roweru miejskiego na 1 dzień kosztuje 49 koron. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
"Wybrałem Norwegię i jestem zachwycony" nasz czytelnik, Krzysztof Mówiński, opisuje dlaczego warto wziąć ten kierunek pod uwagę podczas planowania kolejnego urlopu
Przez lata basen Morza Śródziemnego pozostawał bezkonkurencyjnym kierunkiem wakacyjnych peregrynacji Polaków. Grecja, Włochy, Hiszpania, Chorwacja, Turcja, Tunezja i chyba najpopularniejszy w ostatnich latach Egipt stanowiły cel rodaków spragnionych słońca i morza. Ale po zaspokojeniu ciekawości przyszedł lekki przesyt i zaczęliśmy się rozglądać za innym kierunkiem. Dla wielu tym kierunkiem okazały się kraje azjatyckie i południowoamerykańskie. Ale to bardzo odległe miejsca i – co tu dużo mówić - drogie. I wówczas niektórzy z nas spojrzeli na północ Europy. Skandynawia zawsze mi się podobała, ale jakoś nie brałem jej pod uwagę przy planowaniu letniego wypoczynku. Po tych wakacjach jednoznacznie stwierdzam, że to duży błąd. Wybrałem Norwegię i jestem zachwycony. Miejsce położone blisko, dzień jazdy samochodem (i noc promem) albo nieco ponad godzinę lotu. Ja wybrałem południową Norwegię, w okolicach Oslo. Kiedy spojrzałem na mapę, stwierdziłem, że to szerokość geograficzna odpowiadająca północnemu cyplowi Wysp Brytyjskich i Petersburgowi. Czyli na pierwszy rzut oka norweskie wybrzeże to raczej Riwiera dla Eskimosów. Ale tabele pogodowe wskazywały, że lipiec w tych okolicach bywa zaskakująco ciepły. A rzeczywistość okazała się wręcz niewiarygodna. Przez całą drugą połowę lipca, którą spędziliśmy w Norwegii, panowały upały, łagodzone miło przez niewielki wiatr znad fiordów. Było tak ciepło, że wszystkie posiłki spożywaliśmy na otwartym tarasie, a czas kolacji przeciągał się często do północy, bo słońce zachodziło po 23 i nadal było ciepło. A jak się ma do dyspozycji taras z widokiem na fiord, to zachodzące nad nim słońce jest dodatkową atrakcją, i to trwającą dużo dłużej niż nad Morzem Śródziemnym. Zamieszkaliśmy w udostępnionym nam przez znajome małżeństwo polsko-szwedzkie domu nad samym Fiordem Drammen, mniej więcej równoległym do Fiordu Oslo, kilkanaście kilometrów od miasta Drammen i około 90 km od Oslo. Norwegia okazała się rajem dla zwolenników leniwego plażowania. Długie kilometry wybrzeża Fiordu Drammen pozwalają na znalezienie miejsca na wypoczynek w zupełnej izolacji od innych plażowiczów. I to jest ogromna zaleta w stosunku do zatłoczonych plaż śródziemnomorskich czy krajowych, nadbałtyckich. Jeżeli ktoś lubi jednak mieć kogoś za sąsiada, bez trudu znajdzie małe wiejskie plaże zagospodarowane przez tutejsze gminy. A na tych plażach, z perfekcyjnie przystrzyżoną trawą, cała niezbędna infrastruktura. Na plaży koło naszego domu mieliśmy cztery czyste łazienki z prysznicami z ciepłą wodą, środkami czystości i do tego bezpłatne. Był ogólnie dostępny grill, wyznaczone kąpielisko (ale – co dziwne – bez ratownika), huśtawki dla dzieci i zakotwiczona platforma z wieżą do skoków do wody. Tu można zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy Polską a Norwegią. W naszym kraju skoczkowie do wody zwalczani są z całą stanowczością. Tablica z przekreślonym pływakiem gotującym się do skoku stanowi stały element naszych kąpielisk. Ratownicy natychmiast wyłapują śmiałków, a wodna policja bez pardonu nakłada mandaty. A tam chyba lepiej znają naturę ludzką. Otóż tam, gdzie są młode dziewczęta chcące oglądać chłopaków popisujących się odwagą i sportowym kunsztem, zawsze znajdą się chętni do skoków. I zwalczanie tego zjawiska jest równie sensowne jak walka z flirtem. Skandynawowie rozwiązali to inaczej. Po prostu wyznaczyli miejsca do skoków, które sprawdzili pod względem głębokości i bezpieczeństwa innych kąpiących się. Tylko tyle i aż tyle. Zaskakujący był natomiast brak gastronomii. Na odcinku blisko 40 km wzdłuż Fiordu Drammen znalazłem jedną knajpkę w postaci baru… tajskiego. Nic więcej, żadnych hamburgerów, gofrów, lodów, lodówek z colą. Ale za to jaka błoga harmonia przestrzenno-akustyczna, że tak powiem. Brak reklam, banerów, muzyki płynącej z barowych głośników, pokrzykiwania barmanów: „czternastka, schabowy z frytkami raz, odebrać”, tak charakterystycznych dla naszego wybrzeża. Spokój, cisza. Plażowicze natomiast masowo przynoszą ze sobą termosy z kawą. Nota bene – to w Skandynawii wypija się najwięcej kawy na świecie na głowę mieszkańca, a nie we Włoszech, jak się powszechnie sądzi. Dosyć popularny jest też zwyczaj przynoszenia ze sobą jednorazowych rusztów i grillowania na plaży. Ale miejsca jest dość, więc nie jest to specjalnie denerwujące. A trzeba dodać, że te jednorazowe grille często używane są też w parkach miejskich, nawet w największym parku w Oslo widać co kawałek smużkę dymu i czuć charakterystyczny zapach. Pewnym wyjaśnieniem skromnej oferty gastronomicznej (co, jak wspomniałem wcześniej, zupełnie mi nie przeszkadzało) jest niewielka ilość turystów na metr kwadratowy i wysokie ceny w norweskiej gastronomii w ogóle. Małe piwo w knajpce kosztuje nawet 40 zł. Do cen jednak powrócę potem. Plażowanie urozmaicaliśmy sobie wycieczkami po okolicy. Zacznijmy od dróg. Są dobrej jakości, z niewielkim natężeniem ruchu. Do tego astronomicznie wysokie kary za przekroczenie prędkości, stosowane konsekwentnie od lat, sprawiły, że jeździ się bezpiecznie. Ruch jest raczej spokojny, zachowania kierowców przewidywalne, szaleńcy za kierownicą widywani rzadko. Ale też trzeba przyznać, że ograniczenia prędkości stosowane są z umiarkowaniem, tam gdzie to jest rzeczywiście niezbędne, czyli odwrotnie niż u nas. Odcinki autostrad, w tym w Oslo, są płatne. Płatne są też niektóre tunele. I to właśnie tunele zrobiły na nas największe wrażenie w tutejszym systemie drogowym. W okolicy Drobak możemy skorzystać z ponadsiedmiokilometrowego tunelu pod Fiordem Oslo (płatny, około 35 zł). Przejazd robi wrażenie. Najpierw 3,5 km łagodnego zjazdu pod morskie dno, a potem taki sam odcinek do góry. A morze nad naszymi głowami! Trafiliśmy także na skrzyżowanie dróg wiodących tunelami i podziemne rondo. Część ruchu samochodowego w Oslo także ukryta jest pod ziemią i morzem. W okolicy Opery można podróżować podziemną trzypasmową autostradą z licznym rozjazdami, co znacznie przyspiesza przejazd przez centrum. Ruch samochodowy został także całkowicie ukryty pod ziemią w modnej nadmorskiej dzielnicy Aker Brygge, której poświęcę jeszcze kilka słów. Mieszkańcy i turyści podróżują po niej podziemnymi ulicami, co można obserwować w niektórych miejscach przez szklane płyty umieszczone w chodnikach. A na powierzchni wyłącznie trakty piesze. I na zakończenie najbardziej niezwykły tunel, jaki widziałem. Niezwykły, bo… pionowy. W Drammen znajduje się punkt widokowy na wzgórzu Bragernasasen. Na szczycie tym, na wysokości 200 m znajduje się parking, na którym dojechać można przez Spiralen. To wydrążona w skale, pionowa serpentyna z drogą wiodąca z podnóża na sam szczyt. Droga we wnętrzu góry ma 1650 m długości, mogą nią przejeżdżać nawet autobusy. Zbudowano ją w latach 60. ubiegłego wieku. Odwiedzając okoliczne atrakcje, najbardziej oczywistym kierunkiem jest Oslo, które na pierwszy rzut oka jest miastem jak wiele innych na naszym kontynencie. Zwyczajny pałac królewski, budynek parlamentu także niczym specjalnie się nie wyróżnia, główna ulica stanowiąca deptak również zwykła. Uwagę zwraca jedynie wyjątkowa dbałość o czystość i porządek. Także katedra, główny kościół stolicy królestwa, jest raczej skromny i zwyczajny. Ale tu nas spotkało dosyć niezwykłe zdarzenie. Otóż katedrę zastaliśmy zamkniętą dla turystów, a przed nią samochód transmisyjny miejscowej telewizji, trzy policyjne motocykle, tyluż policjantów i kilkunastu turystów. Ruch uliczny odbywał się normalnie, przechodnie przechodzili koło wejścia do katedry bez przeszkód. Okazało się, że w tym dniu wypadała druga rocznica zamachów w Oslo i w katedrze odbywa się uroczysty koncert z udziałem następcy tronu księcia Haakona, jego małżonki, księżnej Mette-Marit oraz premiera Norwegii Jensa Stoltenberga. Rocznica zamachów, a tu nawet ulica przed katedrą nie zamknięta dla ruchu. I tylko trzech umundurowanych policjantów! Kolejnych trzech w cywilu rozpoznać można było po słuchawkach w uchu. U nas zamknięto by wszystkie ulice w okolicy, nastawiano metalowych barierek i zaangażowano dziesiątki mundurowych i tajniaków. Z ciekawością zatrzymaliśmy się na chwilę. I co zobaczyliśmy? W pewnej chwili pod drzwi katedry podjechało stare Volvo, choć trzeba przyznać, że w przedłużonej wersji (ale nieopancerzone, bo widziałem to po drzwiach), oraz kilkunastoletnie BMW ochrony. Ruchu na ulicy nie zatrzymano, na chodniku rozciągnięto jedynie taśmy znane powszechnie z lotnisk. Książe z małżonką pozdrowili przechodniów, wsiedli do samochodu i w normalnym ruchu ulicznym odjechali, korzystając jedynie z honorowej asysty dwóch motocyklistów. Następnie katedrę opuścił premier. Swobodnie podszedł do nielicznych przechodniów, przywitał się, wszedł między nich, nie rozdzielany przez ochronę, która dyskretnie pozostała z tyłu. Chętnie fotografował się z turystami. Jak sądzę, z punktu widzenia zasad ochrony VIP-ów, nie był to majstersztyk i poseł Dziewulski widząc to pewnie by zemdlał. Ale wszystko przebiegło spokojnie, bez incydentów, także moja żona i syn oraz znajomi sfotografowali się z uśmiechniętym prezesem rady ministrów, który po kilku minutach, gdy przechodnie stracili nim zainteresowanie, dyskretnie odjechał niezauważony. I to wszystko w rocznicę najtragiczniejszego zamachu terrorystycznego w dziejach Norwegii! Praktyczni Skandynawowie wychodzą pewnie z założenia, że zamachowca i tak nic nie powstrzyma i nawet jak od czasu do czasu dojdzie do incydentu, to taniej jest wybrać nowego szefa rządu niż przez lata łożyć na jego kosztowną ochronę. A na serio – po prostu nie pozwalają, aby zwyciężyli terroryści, narzucając nam strach. W Oslo gorąco polecam także odwiedzenie budynku opery. Ten położony nad samym fiordem budynek z białego kamienia jest olśniewający. Bryła opery o nieregularnym kształcie, została tak zaprojektowana, że nie ma w niej klasycznie rozumianych ścian i dachów. Niemal wszystkie powierzchnie tego budynku, nachylonego w kierunku morza, stanowią bowiem ciągi spacerowe. Bez przeszkód, po kamiennych płaskich powierzchniach dostaniemy się na najwyższy punkt budynku. Widziałem tam nawet rowerzystów. Całość łagodnie schodzi do wód fiordu, spokojnie się w nim zanurzając. Wnętrze także zostało zaprojektowane nowocześnie, z bardzo pomysłowym wykorzystaniem narodowego materiału budowlanego Norwegów – drewna. Niestety, mogłem podziwiać jedynie architektoniczny kunszt opery, wierząc, że muzyczny jest nie mniejszy. Może kiedyś będzie okazja się przekonać, bo do Norwegii jeszcze wrócę. A, i warto z najwyższego punktu opery rzucić okiem w kierunku pasma górskiego otaczającego od północy Oslo i przyjrzeć się błyszczącej w słońcu, nowoczesnej skoczni narciarskiej Holmenkollen. Idąc z opery wzdłuż morskiego brzegu dojdziemy do kolejnego obiektu, który śmiało mogę polecić. To najbardziej znany ikonograficznie budynek Oslo, czyli ratusz. Jednym się podoba, innym nie, zobaczyć warto. Warszawiacy dostrzegą w tym budynku liczne podobieństwa do Pałacu Kultury I Nauki, choćby portale wejściowe i liczne rzeźby ludzi pracy. Zupełnie jak w naszym socrealizmie, tyle, że sam budynek wykonany jest z czerwonej cegły, co u nas w tym nurcie architektonicznym chyba nie występowało. W ratuszu wręczana jest co roku pokojowa nagroda Nobla. W Oslo należy odwiedzić także nowoczesną dzielnicę Aker Brygge. Powstała na postoczniowych terenach, w centrum miasta. Pisałem już wcześniej o ukrytych pod ziemią jezdniach i wyłącznie pieszym ruchu. Trzeba jednak dodać, że łatwo poruszać się także po tej dzielnicy łodzią, bowiem kanały wiją się wśród budynków, a zacumować można dosłownie przed wejściem do budynku, w którym się zamieszka. Całość jest nowoczesna, każdy budynek inny, ale łączy je w spójną całość pomysł, kompletne założenie urbanistyczne. Są tu zarówno mieszkania, jak i biura, sklepy i restauracje. Jest też niewielka plaża oraz liczne fontanny. Ciekawym pomysłem jest uliczny potok z bieżącą wodą, ciągnący się wzdłuż jednego z deptaków i spadający małym wodospadem do kanału portowego. W okręgu Oslo nie brakuje atrakcji turystycznych. Łącząc wypoczynek nad morzem ze zwiedzaniem trzeba jednak dokonywać wyboru. Mogę zatem polecić muzea o tematyce wojennej i morskiej. Jedni je lubią, inni nie. My zwiedzaliśmy je z zachwytem. Jest ich w okolicy Oslo kilka, są najczęściej bezpłatne. Posiadają bardzo bogate zbiory, prezentowane w ciekawy sposób, często w formie dużych inscenizacji. Dużo jest pamiątek po okresie II Wojny Światowej. Muzea te umiejscowione są zazwyczaj w doskonale zachowanych obiektach o charakterze forteczno-obronnym. Najbardziej okazałe jest muzeum na wyspie Oscarborg, we Fiordzie Oslo, w pobliżu Drobak. To z tej fortecy zatopiono niemiecki krążownik Blucher w pierwszym dniu inwazji niemieckiej na Norwegię, opóźniając atak na Oslo i umożliwiając tym samym ewakuację króla i rządu do Wielkiej Brytanii. Wrak okrętu spoczywa na dnie fiordu do dziś, co doskonale ukazują prezentowane w muzeum makiety i zdjęcia. W twierdzy największe wrażenie robi świetnie zachowana bateria artyleryjska dużego kalibru. Wyspę forteczną warto odwiedzić także ze względu na widoki, jakie roztaczają się z niej na wybrzeża fiordu oraz na malownicze miasteczko Drobak. Wejście do fortecy jest bezpłatne, ale trzeba zapłacić za rejs statkiem (bilet rodzinny 120 zł), co stanowi atrakcję samą w sobie, szczególnie, jeżeli trafi się na przepływający obok ogromny wycieczkowiec płynący do Oslo. Warto odwiedzić także Muzeum Morskie w Horten, z jego główną atrakcją w postaci dużego okrętu podwodnego, wyeksponowanego na dziedzińcu. Można wejść do jego wnętrza, uzmysławiając sobie w jak ciężkich warunkach pełnią służbę podwodniacy. Z całą pewnością nie jest to służba dla ludzi z klaustrofobią. Warte polecenia jest także muzeum w samym Oslo, w zamku Akershus, z dużą kolekcją świetnie wyeksponowanej broni i pojazdów wojskowych. Wreszcie, wymagająca nieco dłuższej przejażdżki w kierunku granicy szwedzkiej, twierdza Fredrikstad. Tu możemy podziwiać całe, świetnie zachowane założenie forteczne. Wielbiciele klimatów morskich, ale cywilnych, mogą jeszcze odwiedzić muzea na półwyspie Bygdoy w Oslo. Tam w oryginale prezentowana jest słynna tratwa Thora Heyerdahla Kon-Tiki, na której przepłynął Atlantyk, statek żaglowy sławnych norweskich polarników Fram oraz świetnie zachowane łodzie wikingów (w trzech różnych muzeach). Z innych atrakcji turystycznych polecam także wizytę w kopalni srebra koło Kronbergu. To nieczynna już kopalnia, o nieprawdopodobnej strukturze podziemnych korytarzy, z których kilka jest udostępnionych dla zwiedzających. Możemy zobaczyć, w jakich warunkach pracowali górnicy przed laty, ale zdaje się, że komfort tej pracy nie zmienił się chyba specjalnie do dziś. Największą atrakcją jest piętnastominutowa przejażdżka górniczą kolejką do wnętrza góry, w której znajduje się kopalnia. Wjazd do kopalni nie polega bowiem, jak jesteśmy do tego przyzwyczajeni, na opuszczeniu w głąb ziemi windą, ale na wjeździe mikroskopijnym pociągiem do środka pasma górskiego, w którym wydrążone są kopalniane korytarze (stąd pochodzenie słowa „górnik”). Turyści umieszczani są po 6 osób w maleńkich, zamkniętych stalowych wagonikach i z ogromnym hałasem transportowani do stacji we wnętrzu góry, skąd w trakcie czterdziestominutowej przechadzki z przewodnikiem zapoznają się z warunkami pracy wydobywców srebra. Jest zimno i wilgotno. Atrakcją dla dzieci są umieszczane co jakiś czas, tajemniczo iluminowane skrzynie z „cennymi” kamieniami (chyba jakieś odmiany kwarcu, ale pewien nie jestem). Ze skrzyń tych dzieci garściami zaczerpują skarby, ale i dorośli nie przepuszczą okazji i przy każdej kolejnej skrzyni widać u nich coraz bardziej wypchane kieszenie. Niewątpliwie atrakcją charakterystyczną tylko dla Norwegii są całkowicie drewniane, trzynastowieczne kościoły słupowe, wykonane techniką bez użycia gwoździ. W poprzednim zdaniu jest jednak drobna nieścisłość – jedna z tych świątyń bowiem znajduje się poza granicami Norwegii, w Polsce, w Karpaczu, a powszechnie znana jest jako Wang. W Norwegii jest ich kilkadziesiąt, jedną można obejrzeć w Heddal (największa), drugą w Oslo, w skansenie. Stanowią majstersztyk sztuki budowlanej. Katedra w Heddal posiada trzy wieże oraz 64 powierzchnie dachowe. Wspomniałem na początku o cenach. To jedyna poważna wada tego uroczego kraju. Ale nie jest to powód do jego omijania. Trzeba po prostu inaczej zorganizować wyjazd. Wynająć domek nad fiordem zamiast hotelu, mniej czasu spędzać w restauracjach i samemu trochę pogotować. W supermarketach można dostać stosunkowo tanie produkty (w tamtejszym dyskoncie zapłacimy tyle ile – powiedzmy – u nas w luksusowych delikatesach), benzyna jest o 2 zł droższa na litrze. Ale za to łowcy garderoby mogą trafić na markowe ubrania w atrakcyjnych cenach, bo liczne przeceny sięgają często 70%. Odniosłem wrażenie, że Norwegowie są przyjaźnie nastawieni do turystów, choć oczywiście bardziej zdystansowani niż mieszkańcy południowej Europy. Za to wszyscy, nawet małe dzieci, mówią płynnie po angielsku. Język polski na ulicach też nie jest rzadkością, bo Norwegia stała się domem dla wielu naszych rodaków. Nie znajdziemy tu oczywiście licznych knajpek tak charakterystycznych dla greckich czy włoskich wybrzeży, z winem i owocami morza, gdzie do nocy można biesiadować za niewielkie pieniądze. Ale ilość atrakcji niezbędnych turyście do letniego wypoczynku jest tak duża, że nielicznych wad nawet nie zauważymy. Krzysztof Mowiński
Skandynawia: 3150 km śladami Wikingów [RELACJA z wyprawy]
3150 km i 35 dni rowerowej przygody. Relacja z wyprawy "Skandynawia śladami Wikingów", którą National Geographic Traveler objął patronatem w 2014 roku. Przeczytajcie relację z tej fascynującej podróży, a może także ruszycie tym śladem.
Naszą skandynawską przygodę rozpoczynamy 22. lipca od spotkania na lotnisku Sanderfjord Torp położonym około 120 km na południe od Oslo. Po szybkiej i sprawnej akcji złożenia rowerów udajemy się w kierunku Drammen, gdzie docieramy późnym wieczorem. Następny dzień rozpoczynamy od spotkania dwóch Polaków na stacji benzynowej, którzy popijając kawę i widząc polskie napisy na koszulkach, postanowili podejść i porozmawiać. Podczas krótkiej pogawędki dowiadujemy się więcej o ich relacjach z mieszkańcami, życiu i pracy. Po opuszczeniu Drammen czeka nas ośmiokilometrowy podjazd. Niedługo potem spotykamy bardzo barwną postać - 75-letniego Hiszpana z Valencji, który podczas swojej sześciomiesięcznej podróży zwiedził kraje Europy Zachodniej, Beneluxu i Skandynawii. Zaskoczyła nas wielkość i waga jego bagażu - w sumie 70 kg. Dojeżdżamy do Oslo, gdzie zwiedzamy głównie Park Vigelanda i Pałac Królewski. Miasto nie robi na nas dużego wrażenia, dlatego po krótkim namyśle wracamy w kierunku Drammen. Kolejnego dnia w drodze do Hokksund spotykamy się pierwszy raz z niesamowitą norweską uprzejmości. Przypadkowa obserwatorka widząca nasze zakłopotanie, związane z chwilową utratą orientacji w terenie, wychodzi z auta na środku ronda, żeby finalnie wskazać nam właściwy kierunek jazdy. To pierwsza, ale nie ostatnia tego typu sytuacja podczas naszej wyprawy. W miarę zbliżania się do miejscowości Kongsberg krajobraz ulega zmianie z typowo rolniczego na bardziej górski. Późnym popołudniem uciekając przed burzą docieramy do Heddal, gdzie zwiedzamy największy zachowany kościół klepkowy (słupowy) w Norwegii z 1242 roku, który przypomina nam o istnieniu w naszym regionie kościoła klepkowego Vang przeniesionego do Karpacza w 1842 roku. Nocleg spędzamy na polanie przy rzece z widokiem na kolejny, ciekawy architektonicznie kościół. Sielankowy wieczór popsuła nam bardzo szybko nadciągająca ulewa. Jednak następnego dnia od samego rana czeka na nas nagroda w postaci słonecznej pogody i urozmaiconych widoków. Zwieńczeniem dnia jest nocleg nad przepięknie położonym jeziorem. Smaczku dodaje obecność łódki, której „szczelność” sprawdziliśmy następnego dnia. Po półgodzinnym pływaniu wynik jest pozytywny- łódka spełnia nasze oczekiwania. Zafascynowani miejscem niechętnie je opuszczamy. Jednak po kilku godzinach jazdy czekają na nas kolejne atrakcje w postaci domków z dachami całkowicie porośniętymi trawą i bardzo szybkiego oraz widowiskowego 12-kilometrowegozjazdu. Dzień kończymy wspinaczką i śpimy w okolicach tunelu z widokiem na ośnieżone góry. Dla równowagi dzień następny rozpoczynamy szybkim, 15-kilometrowym zjazdem, który kończymy w miejscowości Odda. Trudy dnia poprzedniego zostają nam wynagrodzone w postaci zapierających dech w piersiach wodospadów Latefoss, języka lodowca Folgefonna. Po dotarciu do miejscowości Tyssedal i rozmowach z mieszkańcami jesteśmy zmuszeni zrezygnować z jednej z ciekawszych atrakcji- Języka Trola (Trolltunga). Powodem tego jest bardzo długie, 8-godzinne piesze podejście. Po powrocie do Oddy kontynuujemy jazdę wzdłuż pierwszego fiordu na naszej trasie- Sorfjorden. Droga przebiega wzdłuż sadu z czereśniami, których jakości nie omieszkamy nie sprawdzić ( 7781). Kolejne kilometry z miejscowości Alsaker do Jondal przebiegają ciekawą, wąską, pagórkowatą drogą przez urokliwe, małe miejscowości z licznymi sadami. Zwieńczeniem drogi jest pierwsza przeprawa promowa z miasta Jondal do Torvikbygd. Po zejściu na ląd i przejechaniu kilkudziesięciu kilometrów docieramy do wodospadu Steinsdalsfossen, kilku jeziorek i mostu nad Veafjordem. Kolejnym, ważnym punktem naszej wyprawy były odwiedziny stolicy norweskich fiordów, czyli Bergen. W odróżnieniu do Oslo miasto od pierwszych minut przypadło nam do gustu, zwłaszcza zabytkowa dzielnica drewnianych domków - Bryggen i targ rybny Torget. Podczas szukania miejsca na nocleg skorzystaliśmy z porad kolegów, którzy jechali podobną trasą i rozbiliśmy się w pobliżu kościółka w Vaksdal. Rano udajemy się w kierunku Dale, gdzie spotykamy starszego pana, który wskazuje nam drogę do Voss biegnącą przez góry. Dzięki temu udaje nam się uniknąć jazdy bardzo ruchliwą drogą. Z drugiej strony Marcin doświadcza niezbyt ciekawej przygody z sakwą; wypina się ona na koleinach podczas zjazdu. Całe szczęście droga w tym czasie była wolna od samochodów. Pozytywne zaskoczenie spotyka nas wieczorem. Kompletnie przemoczeni i głodni szukając schronienia przed deszczem poznajemy parę starszych Norwegów. Ku naszemu zaskoczeniu po krótkiej rozmowie zapraszają nas na nocleg do swojego letniskowego domku. Na nowo jest nam dane docenić zalety prawdziwego domu: ciepły prysznic, pełnowartościowa kolacja i wygodne łóżko. Podczas kolacji dowiadujemy się wielu ciekawych informacji o życiu w Norwegii. Następnego dnia po wczesnym śniadaniu przejeżdżamy przez malowniczą dolinę Stalheim i docieramy do jednego z dwóch fiordów wpisanych na listę UNESCO- Naeroyfjord. Pech jednak chce, że spóźniamy się 15 minut i musimy czekać na następny prom 5 godzin. Widoki, które podziwiamy podczas przeprawy promowej wynagradzają z nawiązką wielogodzinne czekanie. Po dobiciu do lądu szczęście nas nie opuszcza. Przed jednym z tuneli zamkniętym dla ruchu rowerowego korzystamy z uprzejmości podróżującej kamperem pary, która zabiera nas ze sobą. Dzięki temu pokonujemy bezpiecznie 4 długie tunele zatrzymując się w międzyczasie i podziwiając jęzor lodowca Boyabreen. Po noclegu z widokiem na Nordfjord Marcin rozpoczyna dzień od pękniętej szprychy. Nasze humory ulegają jednak szybkiej poprawie po wjechaniu na drogę Gamle Strynefjellsvegen. Tego dnia nie jest nam jednak dane pójść spać spokojnie. Na nocleg wybieramy stację początkową wyciągu, która wydaje nam się idealnym miejscem na nocleg. Wyobrażenie nasze zostaje jednak szybko zburzone przez niezapowiedzianą wizytę zarządcy wyciągu. Finalnie jesteśmy zmuszeni zmienić naszą lokalizację i nocujemy 300m dalej obok mało ruchliwej drogi. Następnego dnia rozpoczynamy dzień od wspinaczki na górę Dalsnibba, z której rozpościera się widok na drugi z fjordów wpisanych na listę UNESCO-Geirangerfjord. Z powodu niepowtarzalnych widoków decydujemy się nakręcić film ze zjazdu z Dalsnibby. Po zjechaniu do miejscowości Geiranger rozpoczynamy podjazd pod Drogę Orłów, skąd rozpościera się przepiękny widok na Geirangerfjord(8271). Tego dnia nocleg znajdujemy w bardzo ładnym miejscu otoczeni przystanią dla łódek i rzeką. Plan na kolejny dzień zakłada wjazd na Drogę Troli (Trollstigen). Jednak 3km przed przełączą wjeżdżamy w bardzo gęste chmury, które ograniczają w dużym stopniu widoczność. Z tego powodu mamy gorszy humor i postanawiamy ogrzać się w restauracji na górze z nadzieją na poprawę pogody. Po opuszczeniu restauracji udaje nam się zrobić kilka zdjęć i filmów. Wieczorem pogoda jest bardzo niesprzyjająca; deszcz nie odpuszcza ani na sekundę. Światełko w tunelu pojawią się, gdy lokalizujemy starą poczekalnię dworca kolejowego. Jednak zarządca tego przybytku szybko wybija nam ten pomysł z głowy i ostatecznie nocujemy pod zadaszeniem tablicy informacyjnej . Rano następuje poprawa pogody, która pozwala nam zobaczyć słynną ścianę base jumper’ów. Tego samego dnia doświadczamy kolejnego, miłego zaskoczenia: na trasie zatrzymuje się para, która widząc nas proponuje wspólny przejazd kamperem wzdłuż tunelu pod fjordem. Następną atrakcją turystyczną na naszej trasie jest Droga Atlantycka, która nie była aż tak spektakularna jak sobie ją wyobrażaliśmy. Tuż potem następuje najkrótsza, 10-minutowa podróż autobusem tunelem pod Atlantykiem. Po około 15 km docieramy do następnego tunelu i tam spotyka nas kolejne, pozytywne zaskoczenie: podobnie jak poprzedniego dnia zatrzymuje nas para Norwegów i proponuje podwiezienie swoim kamperem. Po ponad 100 km docieramy do Trondheim, gdzie zwiedzamy katedrę Nidaros i trafiamy na zlot miłośników amerykańskich samochodów. Po przejechaniu około 150 km docieramy do miejscowości Ann (Szwecja). Pierwszy nocleg mamy w klimatycznym miejscu nad rzeką z pięknym widokiem zachodzącego słońca (1201). Tereny w Szwecji przypominają nam Góry Izerskie. Następnego dnia rano czeka na nas niemiłe zaskoczenie-podczas porannej „zbiórki” dostrzegamy pęknięcie podpórki bagażnika Piotrka. Jak zwykle w tego typu sytuacjach z pomocą przychodzą niezawodne zipy. I tym razem sytuacja zostaje nam wynagrodzona obserwacją dużych grup łososi nawracających przy tamie w miejscowości Solleftea. Po 3 dniach ostatecznie docieramy do miasta Umea, gdzie czeka na nas przeprawa promowa przez Zatokę Botnicką do fińskiego, portowego miasta Vaasa. Dzięki polskiej zaradności i specyficznemu sposobowi naliczania opłat za bilet na prom udaje nam się zaoszczędzić w sumie 200 koron szwedzkich. Podczas przeprawy promowej trwającej 4h następuje zmiana czasu +1h. Dzień kończymy nocnym zwiedzaniem Vaasy. Finlandia od pierwszych dni pobytu przywitała nas piękną, słoneczną pogodą. Wieczory są już jednak chłodne. Nie stanowi to jednak problemu, gdyż posiadamy bardzo ciepłe śpiwory Fjord Nansen Troms, które podczas całej wyprawy przez Skandynawię zapewniały nam komfort i ciepło podczas zimnych nocy. Po drodze mijaliśmy wiele specyficznych dla Finlandii wiatraków. Następnie obraliśmy kierunek do miasta partnerskiego Jeleniej Góry-Valkaelkoski. Jednak zanim tam trafiliśmy byliśmy zmuszeni pokonać 85 km po bardzo ruchliwej drodze. Ostatecznie docieramy tam późnym popołudniem kompletnie przemoczeni i wygłodzeni udzielamy wywiadu dla lokalnej gazety, korzystamy z sauny, odnowy biologicznej i kończymy dzień wspólnym obiadem Peter’em Ahonen’em-City Managerem miasta. Z jego inicjatywy spędzamy nocleg w domku na kempingu. Tam też mamy okazję wysuszyć nasze ubrania. Kolejnym przystankiem na naszej trasie jest małe miasteczko Porvoo, które robi na nas duże wrażenie. Zwiedzamy zabytkowe uliczki z zabudową drewnianych domów i katedrę. Wieczorem podczas intensywnych opadów deszczu jesteśmy zmuszeni rozbić namioty pod jedynym, zadaszonym miejscem nadającym się do tego-wejściem bocznym do szkoły . Po przebudzeniu udajemy się w kierunku Helsinek, gdzie zwiedzamy port, zabytkową starówkę, katedrę. Uśmiech na naszych twarzach wywołuje rzeźba „sikającego chłopca”. Po całym dniu spędzonym w stolicy, z pomocą „lokalną” udaje nam się wyjechać skrótami w kierunku drogi prowadzącej do Turku. Po przejechaniu 50km pogoda ulega nagłemu pogorszeniu. Oznacza to 5h postój pod zadaszeniem miejscowego banku. Podczas oczekiwania na poprawę pogody zjawia się starszy Pan, który po krótkim namyśle wychodzi z propozycją noclegu w jego domku letniskowym. Jemy kolację w towarzystwie jego rodziny. Po wielogodzinnej konwersacji korzystamy z przydomowej sauny i udajemy się na spoczynek. Przy okazji odkrywam, że ręcznik szybkoschnący Fjord Nansen powinien nazywać się super-szybko-schnący - po zaledwie 10 minutach jest całkowicie suchy! Rano robimy pamiątkowe zdjęcia z rodziną i ruszamy dalej. Na 30. km przed metą wyprawy w Turku Marcin zrywa łańcuch. Po uporaniu się z awarią, zwiedzamy Turku szukając wspomnianych w literaturze podobieństw do Krakowa. Mimo usilnych prób nie udaje nam się nam ich zlokalizować. W między czasie znajdujemy duży sklep rowerowy Raispo, gdzie udaje nam się dostać karton na rower Marcina. Kolejne dwa dni spędzamy w okolicy lotniska w oczekiwaniu na samolot do Gdańska. Nasza podróż trwała 35 dni podczas których przejechaliśmy 3150 km. Wróciliśmy całkowicie oczarowani tym, co zobaczyliśmy, zwłaszcza norweskimi krajobrazami oraz bardzo przyjaznym i pomocnym nastawieniem poznanych ludzi. W górach narodził nam się w głowach także plan kolejnej wyprawy - tym razem w północne obszary Skandynawii. Piotr Jędrzejczak
1ooo dni wśród lodów. Polarna saga Fridtjofa Nansena
Miał niezwykły pomysł: zamrozić drewniany statek w dryfującym lodzie Arktyki i tak zdobyć biegun północny. Gdy na miejscu okazało się to niemożliwe, Fridtjof Nansen, odważny norweski badacz, wyruszył z jednym towarzyszem i psim zaprzęgiem w nieznane.
Niedaleko od centrum Oslo na skalistym cyplu zimnego fiordu powstał narodowy cmentarz-muzeum sławnych okrętów. Podobnych miejsc jest mnóstwo na całym półwyspie Bygdøy. Znajdują się w nich długie łodzie wikingów i statki rybackie z XIX w., można nawet zobaczyć sławną tratwę Kon-Tiki z drzewa balsy, którą w 1947 r. Thor Heyerdahl przepłynął Pacyfik. Spośród marynistycznych świątyń Oslo najbardziej rzuca się w oczy stojąca nad lustrem wody spiczasta konstrukcja ze szkła i metalu w kształcie ogromnej litery A. Wewnątrz skąpany w przefiltrowanym świetle spoczywa krzepki, drewniany szkuner o nazwie Fram zbudowany w 1892 r. Fram (co znaczy „naprzód”) jest najsłynniejszym chyba okrętem w długiej historii morskich wypraw Norwegii oraz symbolem polarnej eksploracji. Nic w tym pękatym wehikule nie zdradza, że odbył jakieś mordercze wojaże. Historia Frama jest nowożytną skandynawską sagą, opowieścią o podjęciu niewyobrażalnie ciężkiego wyzwania i o mądrym przywództwie. Sam statek jest inżynierskim majstersztykiem – wzmocniony kadłub przez trzy lata wytrzymywał napór arktycznych lodów. Potwierdzając trafność wyboru imienia, Fram wbił się w zamrożoną krainę dużo głębiej niż wtedy jakikolwiek inny okręt. Jego budowę zlecił Fridtjof Nansen – posępny uczony i eksplorator. Ten norweski bohater narodowy poprowadził statek w szaleńczo niebezpieczny, dziewiczy rejs pośród polarnych mgieł. I choć obecnie poza Norwegią bardziej znani są inni poszukiwacze lodowych przygód – Peary, Scott i Amundsen – o nim również każdy powinien usłyszeć. Nansen zapoczątkował bowiem nowoczesne badania polarne. Wszyscy inni byli jego następcami. Nansen był postawnym mężczyzną o jasnych włosach. Nie przypominał donkiszotowskich łowców chwały typowych dla złotego wieku wypraw polarnych. Stanowił raczej połączenie współczesnego wikinga i człowieka renesansu: był utalentowanym pisarzem, rozchwytywanym prelegentem, pierwszorzędnym zoologiem i wybitnym mężem stanu. Mówił płynnie co najmniej w pięciu językach, biegle posługiwał się aparatem fotograficznym, sporządzał piękne mapy i ilustracje, prowadził obfitą korespondencję z naukowymi luminarzami swoich czasów i zajmował się badaniami z niezwykłą intelektualną precyzją. Jeden ze współczesnych mu niemieckich uczonych powiedział o Nansenie, że mikroskopem posługuje się równie dobrze jak czekanem i nartami. Miał wybitne osiągnięcia naukowe, m.in. napisał przełomowy artykuł o ośrodkowym układzie nerwowym. W 1888 r. Nansen poprowadził pierwszą wyprawę transgrenlandzką – z typową dla siebie powściągliwością nazywając ją „wycieczką narciarską”. Ponieważ nie zdążył na ostatni statek powrotny, zmuszony był spędzić zimę wśród tubylców w Arktyce, polując na foki i ucząc się pływania kajakiem. W 1890 r. opublikował wysoko ocenioną relację z tej wyprawy zatytułowaną Na nartach przez Grenlandię, oraz barwny opis etnologiczny Eskimowie, ich kraj, życie i obyczaje. Grenlandzkie przygody sprawiły, że stał się głównym popularyzatorem sportu narciarskiego. W Muzeum Nart w Holmenkollen na przedmieściu Oslo Nansen jest przedstawiony jako bóstwo w futrach i na dwóch deskach, ojciec założyciel narodowego sportu Norwegii. Spośród różnorodnych dokonań Nansena wyprawa Framem w latach 1893–1896 była najbardziej znacząca. Nadała życiu badacza dramatyczny wymiar. Pomysł, który przyświecał ekspedycji, był tak niezwykły, że największe wówczas autorytety w kwestiach polarnych, z Royal Geographic Society włącznie, uznały go za samobójczy. Nansen wyruszył, by – jak sam to ujął – „poddać się lodowi”. Badacz chciał osiągnąć to, co nie udało się wcześniejszej wyprawie polarnej. W 1879 r. amerykański statek USS Jeannette został uwięziony w lodach dryfujących powyżej Syberii. Lodowy pak niósł Jeannette przez Arktykę aż 21 miesięcy. Jednak w końcu napór lodu zgniótł jednostkę, która 13 czerwca 1881 r. poszła na dno. Choć załoga ruszyła ku Syberii, ponad połowa 33-osobowej ekipy zginęła. Po trzech latach znaleziono przedmioty z Jeannette wyrzucone na brzeg Grenlandii. Dryfowały z lodem przez tysiące kilometrów. Czytając o pozostałościach Jeannette, Nansen zastanawiał się, czy silny prąd idący przez Arktykę ze wschodu na zachód mógłby przetransportować ekspedycję na biegun północny lub chociaż w jego pobliże. Był to pomysł niekonwencjonalny. – Uznać wielkość sił natury i spróbować działania z nimi, a nie przeciw nim – mówi Roland Huntford, biograf Nansena. Sztuka polegała oczywiście na tym, by zbudować statek mocniejszy od Jeannette. Właśnie z tą myślą w 1891 r. Nansen wynajął znakomitego norweskiego konstruktora okrętowego Colina Archera. Zaprojektował on osobliwie zaokrąglony kadłub, bez wydatnej stępki, ale z konstrukcją umożliwiającą podnoszenie steru i śruby, by ochronić je przed miażdżącym lodem. Ładownię wzmacniały potężne belki. Ciepło badaczom zapewnić miała izolacja z grubego filcu, włosia reniferów, wiórów korkowych i smoły. Aby rozświetlić czerń nocy polarnej, na statku zainstalowano lampy łukowe i wiatrak, który generował prąd. Pod pokładem znajdowała się przytulna mesa ozdobiona rzeźbionymi smoczymi głowami i biblioteka z 600 książkami wybranymi przez Nansena. Żona Nansena Eva ochrzciła okręt imieniem Fram w obecności tysięcy sympatyków zgromadzonych wzdłuż nabrzeży portu Oslo. Badacz z 13-osobową załogą i zapasami na pięć lat w 1893 r. opuścił miasto, kierując się ku Wyspom Nowosyberyjskim. Zgodnie z oczekiwaniami statek został uwięziony w lodach we wrześniu. Napór był ogromny, nieustannemu ścieraniu się i pękaniu brył towarzyszyły upiorne odgłosy. Zaczęły się ogłuszające hałasy, wstrząsało całym statkiem – zapisał Nansen. Hałas ciągle narasta, wydaje się, jakby naraz grzmiały wszystkie piszczałki w organach. Lód – napisał dwa dni później – stara się ze wszystkich sił zetrzeć Frama na proszek. Statek bez szwanku wytrzymał to przerażające zgniatanie i po prostu uniósł się, nienaruszony, na lodzie. Z czasem Nansen zaczął się śmiać: żyjemy jak w zamku nie do zdobycia. Fram nadal wędrował z krami w kierunku bieguna z zawrotną prędkością kilku kilometrów na dobę. Mimo paru trudniejszych momentów (m.in. ataku niedźwiedzia polarnego, który pogryzł jednego z ludzi i zabił dwa psy) pierwsze dwa lata wyprawy były zaskakująco łatwe. Ekipa jadła dobrze w jasnej, ciepłej mesie. W długie arktyczne noce załodze przygrywały automatyczne organy, a lampy elektryczne, pisał Nansen, działają na naszego ducha jak haust dobrego wina. Zespół wydawał własną gazetę, organizował – dla gimnastyki – wyjścia na narty na lód i wykonywał wiele sondowań głębokości i innych pomiarów, ale nudy nie dawało się uniknąć. Jeden z członków załogi przeklinał mnisi żywot, jaki prowadzimy w tej martwej strefie. Ludzie Nansena jednak nie cierpieli. Ja sam – napisał szef wyprawy – z pewnością nigdy nie wiodłem bardziej sybaryckiego życia. Na początku drugiego roku Nansen był już pewny, że Fram nie dotrze na biegun. Żeby osiągnąć cel, musiał wyjść na lód z psami i saniami i ruszyć na piechotę. Na towarzysza wybrał sobie Hjalmara Johansena i w marcu 1895 r. opuścili komfortowego Frama. Zagrzmiała armatnia salwa i dwaj narciarze, wyposażeni w trzy pary sań i dwa kajaki, ze sforą 28 psów, skierowali się na północ. I rychło wpadli w tarapaty. Trudny teren, kłopoty ze sprzętem, szybko przemieszczające się w przeciwnym kierunku kry niwelowały ich postępy. Gdy zapasy zaczęły się kurczyć, musieli zabić najsłabsze psy i wykarmić nimi pozostałe. Do kwietnia posunęli się na północ – 14 minut poza 86. równoleżnik. Chociaż od bieguna dzieliły ich jeszcze 364 km, żaden człowiek tak głęboko do tej pory się nie zapuścił. Był to największy jednorazowy skok w nieznane w 400-letniej historii eksploracji Arktyki. Nansen przyrzekł Evie, że wróci żywy i to było dla niego dużo ważniejsze niż ryzykowanie życia dla nieśmiertelności na biegunie. Myślisz o mnie – napisał jej którejś nocy w dzienniku. Twoje myśli fruną na północ w wielkie pustkowie. Nie wiedzą, gdzie mnie szukać. Wobec tego roztropnie postanowił zawrócić. Dwaj polarnicy nie ruszyli jednak ku Framowi, który zresztą zdryfował poza ich zasięg, lecz w stronę odległego archipelagu Ziemi Franciszka Józefa, blisko 1 000 km na południe. Tę desperacką wędrówkę po krach z pewnością należy zaliczyć do najbardziej uciążliwych i morderczych przedsięwzięć polarnych, jakie kiedykolwiek zostały podjęte. Mijały miesiące. Wędrowcy musieli zabić pozostałe psy (podrzynając im gardła, by zaoszczędzić amunicję). W czasie szczególnej mizerii żywili się polewką z psiej krwi. Gdybym powiedział, że to jest smaczne, skłamałbym – napisał Johansen. Dało się jednak strawić, a to najważniejsze. W ciągu lata 1895 r. Nansen i Johansen na próżno szukali Ziemi Franciszka Józefa. Przez trzy miesiące chodzimy po tej lodowej pustyni – rozpaczał Nansen – i wciąż tu jesteśmy. Wędrując czasem pieszo, czasem na nartach, czasem kajakiem, przedzierali się przez niekończące się labirynty lodowych wysp porozdzielane kanałami roztopionej brei. Nansen przyznał, że on i Johansen nie mieli w tym momencie widoków na wybrnięcie z sytuacji. Dryfujący lód nie do przebycia w każdym kierunku, gwałtownie zmniejszające się zapasy żywności, a teraz nawet nic do schwytania czy ustrzelenia... W nocy leżę i nie śpię godzinę, łamiąc sobie głowę, jak znaleźć wyjście z naszych tarapatów. W końcu, 6 sierpnia, dwaj mężczyźni dotarli na wyspę – pierwszy ląd, na którym stanęli od blisko trzech lat. Teraz polując na białe niedźwiedzie i morsy, szybko zapewnili sobie obfitość mięsa i odzyskali siły. Posuwali się na południe lodowatego archipelagu i po trzech tygodniach zdali sobie sprawę, że będą musieli spędzić w Arktyce jeszcze jedną mroczną zimę. Za pomocą złamanej płozy sań, która posłużyła im za oskard, zbudowali coś w rodzaju gawry. Spędzili w niej następne dziewięć miesięcy, dzieląc jeden natłuszczony śpiwór i żywiąc się mięsem niedźwiedzi polarnych smażonym na sadle morsów. Skazani na tak ciężkie warunki, jakoś zachowali równowagę ducha. – Nie kłóciliśmy się – powie później Johansen. – Jedyna rzecz, to że paskudnie chrapię... i Nansen wtedy szturchał mnie w plecy. Gdy nadeszły wiosenne roztopy, zdecydowali się opuścić norę. Na nartach i kajakiem posuwali się na południe archipelagu. Pewnego razu mors wywrócił kajak Nansena. Wyciągnęli łódkę na wyspę Northbrook, żeby się wysuszyć – zaczynali przygotowania do niebezpiecznej podróży przez pełne morze, na Spitsbergen, gdzie, jak optymistycznie zakładali, uratuje ich jakiś norweski statek łowców fok lub wielorybników. Ale wtedy, 17 czerwca, Nansen stwierdził, że słyszy dobiegające gdzieś spoza zmarzniętych pustkowi szczekanie psa. Ruszył na nartach za poszarpany grzbiet sprawdzić, co to jest. Napisał: Nagle wydało mi się, że słyszę okrzyk człowieka... Ale mi waliło serce, krew uderzyła do głowy... Krzyknąłem całą mocą w płucach. W pewnej odległości stał tam inny człowiek. Nansen zbliżył się i zaraz potem dwaj mężczyźni cieszyli się niezwykłą chwilą, podobną do spotkania Henry’ego Stanleya i Davida Livingstone’a w Afryce. – Czy pan Nansen? – spytał tamten, przyglądając się czarnemu jak sadza łachmaniarzowi. – Tak, to ja. Na Jowisza! Cieszę się, że pana widzę! – Odbył pan piękną podróż – powiedział do Nansena – i jestem strasznie szczęśliwy, że jako pierwszy mogę panu pogratulować powrotu. Wybawcą Nansena był znakomity brytyjski badacz i podróżnik Frederick George Jackson. Poznali się z Nansenem cztery lata wcześniej w Londynie. Jackson przypłynął statkiem Windward na Ziemię Franciszka Józefa i przygotowywał się do własnej próby zdobycia bieguna. Nie szukał Nansena, ale wiedział, że Norweg może być w pobliżu. Szanse na spotkanie się na tej zagubionej wyspie były nikłe i gdyby brytyjski podróżnik nie pojawił się właśnie w tym momencie, Nansen i Johanson prawdopodobnie by zginęli. Jackson zaprosił obu wędrowców do chaty, w której miał bazę, i tam czekali na Windwarda, wysłanego rok wcześniej po zaopatrzenie do Anglii. Statek zabrał ich do domu. Latem 1896 r. w Norwegii Nansena i Johansena przyjęto tak, jakby wrócili z ciemnej strony Księżyca. Powitanie bohaterów było tym gorętsze, że po tygodniu nadeszła wspaniała wiadomość, iż Fram pod komendą kapitana Otto Sverdrupa uwolnił się z lodów Arktyki. Nieważne, że Nansen nie w pełni osiągnął zamierzony cel i nie dotarł na biegun. Był jednak blisko, działał we wspaniałym stylu, w czasach gdy jego rodacy, wciąż pod szwedzkim panowaniem, spragnieni byli prawdziwego bohatera. Chociaż ekspedycja miała dużo szczęścia, fakt, że nie zginął ani jeden jej uczestnik, jest świadectwem umiejętności przewidywania i zdrowej oceny sytuacji przez Nansena. Poza udowodnieniem teorii o prądzie arktycznym podróżnik dokonał ważnego odkrycia: Arktyka to bardzo głębokie morze pokryte dryfującymi lodami, będącymi w nieustannym ruchu i niemal brak tam lądu. Innymi słowy – Arktyka jest oceanem. Nansen stał się światową znakomitością, bożyszczem mdlejących dam i idolem tak różnych postaci jak Juliusz Verne i amerykański prezydent William McKinley. Jego imię nosiły sardynki, piosenki, a nawet wódka. Po paru miesiącach po zakończeniu podróży ruszył w długi objazd, składając relację ze swojej odysei i promując najdalszą Północ. Jedną z wielu ujmujących cech osobowości Nansena była umiejętność wycofania się w porę. Czując, że skończył się czas jego przygód, pozostawił wyścig do biegunów Peary’emu, Scottowi i swemu rodakowi, Amundsenowi (który zresztą pożeglował Framem ku Antarktydzie i uczynił z niego punkt startowy pierwszej udanej wyprawy na biegun południowy). Sam Nansen zajął się oceanografią, meteorologią i dyplomacją. W 1906 r., rok po uniezależnieniu się Norwegii od Szwecji, został ambasadorem swojego kraju w Wielkiej Brytanii. Po śmierci żony Evy u jego boku przewinął się imponujący korowód międzynarodowych piękności. Mianowany wysokim komisarzem Ligi Narodów, pomagał wracać do domu jeńcom wojennym i brał udział w rozwiązywaniu kryzysu uchodźców w Turcji i Rosji Radzieckiej po I wojnie światowej. Ta praca przyniosła mu w 1922 r. Pokojową Nagrodę Nobla. Eksplorator Północy zmarł na atak serca osiem lat później na balkonie swojego „zamczystego” domu w Lysaker na przedmieściu Oslo. Jego prochy są tam złożone pod zwykłym kamieniem nagrobnym na południowym trawniku. Miał 69 lat. Obecnie w budynku mieści się instytut zajmujący się głównie polityką energetyczną i środowiskiem oraz małe muzeum. W gabinecie Nansena na najwyższym piętrze wieży wciąż można zobaczyć przedmioty z czasu jego wypraw polarnych, na ogół tak, jak je zostawił: wykresy i rozpadające się już mapy, eskimoskie „okulary słoneczne” zrobione z drewna z wyciętymi szczelinami i nieco sparciałą skórę białego niedźwiedzia leżącą na skrzypiącej drewnianej podłodze. Z gabinetu widać fiord, w którym zwodowano Frama i gdzie teraz spoczywa w swoim grobowcu-muzeum. A jego fotel przy biurku jest zwrócony do okna, w jedynym kierunku, który dr Fridtjof Nansen uznawał: naprzód. tekst: Hampton Sides
Martyna Wojciechowska o majowym Travelerze! [wideo]
Redaktor naczelna Martyna Wojciechowska opowiada o niespodziankach w majowym numerze National Geographic Traveler.
Wenecja, Paryż, Berlin, Lwów, Oslo, Barcelona, Amsterdam, Liverpool, Tbilisi, Marsylia, Split, Reykjavik, Budapeszt, Kopenhaga, Genewa, a może Petersburg? W majowym Travelerze znajdziecie 21 pomysłów na weekend w Europie. Redaktor naczelna przyznaje, że zwiedzanie Europy i okolic długo zostawiała sobie na później. Podczas pracy nad tym wydaniem Travelera autentycznie zachwyciła się Starym Kontynentem i tym, co ma do zaoferowania. Majowy numer Travelera już w sprzedaży. Wersję na tablety wzbogaconą o dodatkowe materiały (video, galerie zdjęć) znajdziecie na stronach: https://play.google.com/store/apps/details?id=pl.burdamedia.traveler https://itunes.apple.com/app/id943500580 A po lekturze majowego wydania skorzystajcie z naszych porad, zarezerwujcie tani bilet, a potem przeżyjcie szalony weekend!
Oslo wśród najbardziej atrakcyjnych miast świata
Dziennik „The New York Times” opublikował własny ranking najbardziej atrakcyjnych dla turystów miast świata w sezonie 2013
Jako jedyne miasto Skandynawii do zestawienia trafiła stolica Norwegii. W rankingu brano pod uwagę oprócz znanych atrakcji także to, jak wybrane miasta rozwijają się pod względem architektonicznym, kulturalnym, rekreacyjnym oraz kulinarnym. Jakie atuty Oslo wskazali Amerykanie? Wśród atutów Oslo Amerykanie dostrzegli nową, designerską dzielnicę Tjuvholmen (w dosł. tłumaczeniu „wyspa złodziei”), która jest przedłużeniem nabrzeża w samym centrum miasta, tuż przy słynnej Aker Brygge. We wrześniu 2012 roku w Tjuvholmen otwarto nowe Muzeum Sztuki Współczesnej Astrup Fearnley Museum. Usytuowane przy Oslofiordzie jest podzielone na dwie części oddzielone od siebie wodą. Budowla to gigantyczny i nowoczesny kompleks wykonany ze szkła, drewna i stali. Bryła budynku przypomina żagiel, mieści się w niej stała ekspozycja sztuki współczesnej. Obiekt został zaprojektowany włoskiego architekta Renzo Piano. Wśród innych atrakcji, które wskazał The New York Times jest słynny budynek Opery oraz skocznia Holmenkollen. Nowojorczycy docenili Oslo jako prężny ośrodek kulturalny organizujący festiwale muzyczne, filmowe, teatralne. W Oslo znajdują się trzy restauracje, które otrzymały gwiazdki Michelina, w tym słynna restauracja Maaemo, która ma dwie gwiazdki i słynie z kuchni organicznej. Natura w mieście Stolica Norwegii jest miejscem niezwykle przyjaznym zarówno dla mieszkańców, jak i dla turystów, nie posiada cech charakterystycznych dla światowych metropolii. Nie ma tu hałasu, tłumu ludzi spieszących się i wpadających na siebie, miasto ma zwartą zabudowę, bez niekończących się przedmieść tak charakterystycznych dla wielu europejskich stolic. Otoczone wodą: to nie tylko Oslofjord ale także kilkaset jezior znajdujących się w obrębie miasta, zielenią, z licznymi parkami i deptakami. Turysta samoistnie zwalnia i napawa się przyrodą, co jest rzadkim doznaniem w dużym mieście. Zestaw obowiązkowy Oslo jest najstarszą skandynawską stolicą, do 1925 roku nosiło nazwę Christiania (od imienia króla Chrystiana IV). W czasie zwiedzania nie należy pominąć głównej ulicy Karl Johans Gate, katedry Domkirke, pałacu królewskiego na wzgórzu, muzeum na półwyspie Bydgøy z zachowanymi łodziami wikingów z IX wieku, twierdzy Akershus i słynnego parku Vigelanda z rzeźbami jego autorstwa. Więcej o atrakcjach turystycznych Oslo: www.visitoslo.com, www.visitnorway.pl
Norwegia słusznie nazywana jest jednym z najdroższych krajów Europy. Tyle że naprawdę warta jest każdej wydanej korony.
Magia zaczęła się już w samolocie. Miałam szczęście – nordyccy bogowie pobłogosławili lotnisko w Oslo słońcem. Gdy zeszliśmy do lądowania, zobaczyłam kobierzec zieloności przetykany srebrnymi wstęgami fiordów. Tak, wiem, strasznie kiczowato to brzmi. Ale nic nie poradzę – lądowanie w Norwegii jest jak teleportacja na plan opowieści fantasy. Takiej, w której strzępiaste chmury zdają się leżeć na wyciągnięcie ręki, rusałki czeszą włosy nad wodospadami, a w powietrzu wciąż słychać echo wrzasków wikingów. Zwłaszcza nocami, choć szybko okazało się, że to tylko rozochocona młodzież, penetrująca zaułki Oslo. Prawie całkiem trzeźwa, co nie dziwi, zważywszy na ceny alkoholu (piwo kosztuje 20–30 zł). Tyle że tu, by być pijanym, wystarczy zanurzyć się w przyrodę. Surowe krajobrazy i rześkie powietrze ( jedna trzecia kraju znajduje się za kołem podbiegunowym) uderzają do głowy, a widok fiordów nurzających się w krystalicznej wodzie naprawdę zapiera dech w piersiach. Podobnie jak, niestety, norweskie ceny. To nie jest kraj dla biednych ludzi. Za colę płaci się 11 zł, bilet na autobus miejski to 14 zł, a pudełeczko malin na miejskim targu 20 zł. Były to najdroższe, ale i najlepsze maliny w moim życiu – słynne moroszki z tundry. Bursztynowe, słodko-kwaśne, przepyszne! Zapakowane w schludne pudełeczko – ultraporządni Norwegowie nawet na targowisku pakują owoce, jakby to była apteka. Zresztą cały kraj jest aptecznie czysty. Żadnych śmieci, także wizualnych – dwie reklamy na krzyż, minimalistyczna architektura. W ciągu tygodnia widziałam chyba ze sto domów, w których natychmiast chciałam zamieszkać – drewniane, prościutkie, czerwone z białymi okiennicami. Zazdrościłam połowie Norwegów – tyle tych szczęśliwców ma domy w górskich ostępach i spędza tam każdą wolną chwilę. Oni naprawdę kochają ten kraj, który ich przecież nie rozpieszcza, zimą bywa tu minus 50 stopni. Potomkowie wikingów nic sobie z tego nie robią – dzieciaki mają w szkołach obowiązkowe dni jazdy na nartach, a drogi odśnieża się, używając nowoczesnych satelitarnych technologii. Ale także tych tradycyjnych – wbijając latem w ziemię koło szosy tyczki wysokości 5–7 m, zimą ich końce wystają nad zaspy i ułatwiają nawigację pługom. I taka jest cała Norwegia – kraj, w którym tradycja gładko przeplata się z nowoczesnością, wódkę wysyła się w podróż dookoła równika, by nabrała mocy i zapachu dębowej beczki, morskie safari uprawia się z orkami, a zimą zamiast telewizji ogląda się zielone płomienie zorzy polarnej. No dobrze, przyznaję – ja też się zakochałam. W mgle nad fiordami. Koronkowych rzeźbieniach łodzi wikingów. Szacunku Norwegów do natury i ich małomówności (i tak nic nie rozumiałam, bo chyba brali mnie za swoją i mówili do mnie po norwesku). Przeboleję nawet te ceny. I wrócę. Ha det bra, do zobaczenia, Norwegio! Więcej informacji o Norwegii znajdziesz tutaj 10 NORWESKICH ATRAKCJI PŁASKOWYŻ HARDANGERVIDDA Największy w Europie, dla wielu Norwegów będący symbolem ich kraju. Księżycowy krajobraz nie do zapomnienia. Skały z porostami, polodowcowe jeziorka, karłowate drzewa, wiatr i przestrzeń, przestrzeń... SOGNEFJORDEN Najdłuższy na świecie fiord, który liczy sobie 204 km i w najgłębszym miejscu ma 1308 m. By podziwiać jego 1000-metrowe zbocza zwieńczone czapami śniegu, najlepiej wybrać się w rejs statkiem docierającym we wszystkie zakątki fiordu. BRIKSDALSBREEN Z miejscowości Olden trzeba rozpocząć 45-minutową wędrówkę do jęzora lodowca Briksdalsbreen. Można iść pieszo lub podjechać specjalną autobryczką (kiedyś konną). Do lodowca można podejść na kilkadziesiąt metrów, tak że słychać hurgot odrywających się od niego fragmentów lodu. Co zapobiegliwsi zabierają ich kawałki do termosów i raczą się później whisky z lodem mającym setki lat. HARDANGERFJORDEN Najlepiej podziwiać z pokładu statku, promu lub rybackiej łódki. Warto odwiedzić te okolice zwłaszcza wiosną, gdy pobliskie wioski toną w kwiatach jabłoni – tutaj mieszczą się największe sady Norwegii. LILLEHAMMER Gratka dla wielbicieli sportu, którzy mogą tu odwiedzić park olimpijski i słynną skocznię. Można na nią wjechać kolejką lub wejść po 952 stopniach (nogi trzęsą się jeszcze dwa dni później). Znajdą tu coś dla siebie także wielbiciele historii – w Lillehammer znajduje się Muzeum Ludowe Maihaugen, czyli składający się ze 150 budynków skansen. To prawdziwy wehikuł czasu – czekają tu na gości „mieszkańcy” w strojach z epoki, którzy barwnie opowiadają o swoim życiu sprzed 100 czy 200 lat. GEIRANGERFJORDEN Jest uznawany za najpiękniejszy fiord w Norwegii. Najlepiej przepłynąć go statkiem z Hellesylt do Geiranger. W trakcie rejsu podziwia się wspaniałe wodospady i farmy położone na zboczach fiordu – tak stromych, że mieszkający w nich kiedyś ludzie przywiązywali na podwórkach swoje dzieci linami, by podczas zabawy nie zsunęły się po stromiźnie do wody. BALESTRAND Jeden z najpiękniejszych kurortów Norwegii, uwielbiany przez dziesiątki artystów, którzy od wielu lat uwieczniają go na obrazach. Stojący przy nadbrzeżu XIX-wieczny drewniany hotel Kviknes oferuje kolację z widokiem na majestatyczny fiord. Warto zajrzeć też do małej galeryjki ze szklaną kopułą i posłuchać, jak jej właścicielka, malarka Bjorg Bjoberg, pięknie opowiada o historii Balestrand i miłości, która romantyczną aurą spowija cały kurort. BERGEN Zachwyca wpisaną na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO zabytkową dzielnicą Bryggen, składającą się z kilku kwartałów drewnianych, przytulonych do siebie domów kupców Hanzy. Wąskie zaułki, półmrok i atmosfera sprzed kilkuset lat... Trzeba wybrać się do muzeum Edwarda Griega, zobaczyć panoramę miasta z wzgórza Floyen, odwiedzić imponujące Akwarium z okazami norweskiej podwodnej flory i fauny. Albo też złowić osobiście kilka z nich podczas wyprawy rybackim kutrem. FLAM Maleńkie Flam nad brzegiem Aurlandsfjordu, ze słynną malowniczą kolejką Flamsbana, która na dystansie 20 km pokonuje różnicę wzniesień 864 m, 20 tuneli i 1 wiadukt. Po drodze pociąg zatrzymuje się przy ogromnym wodospadzie Kjosfossen, nad którym można zobaczyć taniec pewnej tajemniczej nimfy. OSLO Najbardziej słoneczna ze skandynawskich stolic, ponad połowę jej powierzchni zajmują lasy, parki i tereny rekreacyjne. Zobaczyć tu można także średniowieczne łodzie wikingów (muzeum Vikingskiphuset na półwyspie Bygdoy), słynny Krzyk Edwarda Muncha w Nasjonalgalleriet, muzeum Kon-Tiki, przedziwny Park Vigelanda, w którym stoi 212 rzeźb z kamienia i brązu przedstawiających 600 posta- ci, i prześliczne nabrzeże portowe Aker Brygge z mnóstwem urokliwych knajpek. Norwegia – Królestwo Norwegii z monarchią konstytucyjną i królem Haraldem V. Nazwa kraju pochodzi od słowa Nordvegen, co znaczy „droga na północ”. Powierzchnia – porównywalna do powierzchni Polski, za to o wiele bardziej rozciągnięta wzdłuż – mierząc ją z południa na północ naliczymy ponad 1700 km, ale w najwęższym miejscu ma tylko 6 km! Stolica – Oslo Ludność – ok. 4,65 mln mieszkańców (drugi najrzadziej zaludniony po Islandii kraj Europy). Język urzędowy – norweski Waluta – korona norweska (NOK) = 0,49 zł Wiza – niepotrzebna Polacy wjeżdżają bez kontroli granicznej (Norwegia należy do układu z Schengen), ale podczas pobytu trzeba posiadać ważny dokument tożsamości. Drogą przez Ystad, Sztokholm lub Kopenhagę. Doliczyć trzeba opłatę za prom (ok. 400 zł), cenę benzyny (ok. 12 koron, czyli 6 zł za litr) i koszty noclegów – spanie w samochodzie na parkingach jest niemile widziane przez norweską policję, pozostaje więc zapłacić za miejsce na kempingu (ok. 150 koron, czyli 75 zł za namiot). Koszt przejazdu autokarem w obie strony z Warszawy do Oslo to ok. 650 zł. W Norwegii tanie połączenia między głównymi miastami oferują tanie linie Lavprisekspressen www.lavprisekspressen.no. Bilety kupuje się przez Internet. Jeśli nie ma się czasu na dokładne planowanie wyjazdu do Norwegii, najlepiej zdać się na specjalistów. – Dobre zaplanowanie wycieczki po Norwegii wymaga 2–4 tygodni. Tyle trwa sprawdzenie wszystkich opcji, żeby obyło się bez przykrych niespodzianek. Bez takiego przygotowania trudno maksymalnie wykorzystać swój pobyt w tym pięknym, ale dość surowym i nieułatwiającym turystom życia kraju – mówi Janusz Żebrowski z biura fiordy.com, który zna Norwegię jak własną kieszeń i dzięki znajomości norweskiego rynku i kontaktom z lokalnymi firmami proponuje turystom precyzyjnie opracowane trasy wycieczek, od wyjazdów na górskie wędrówki z przewodnikiem przez wycieczki objazdowe i pobytowe po wyprawy wędkarskie, na narty, psimi zaprzęgami i ekspedycje polarne. Cena tygodniowej wycieczki to 4695 zł. Więcej informacji na www.fiordy.com oraz www.visitnorway.pl, organizacji Innovation Norway. Sprawdź również loty do Norwegii Latem najtaniej (i zupełnie legalnie) rozbijając namiot „na dziko”. Jesienią lepiej poszukać dachu, np. w schroniskach młodzieżowych. Łóżko we wspólnej sali kosztuje 140–280 koron (70–140 zł). Większość kempingów oferuje miejsca w hyttach, czyli drewnianych domkach. Hyttę bez łazienki dla 4 osób można znaleźć już za 250 koron, tj. 125 zł. Przed opuszczeniem należy ją posprzątać (inaczej doliczana jest opłata 100–200 koron). Większość kempingów czynna jest od maja do września. Kwatery prywatne, czyli pensjonat lub gjestehus – najtańsze 200 koron (100 zł) za 2 osoby. W Oslo popularne są noclegi w mieszkaniach prywatnych – pokój dla 2 osób to wydatek rzędu 150–400 koron (75–200 zł) za noc. Hotele oferują zniżki od połowy czerwca do połowy sierpnia. Ale i tak cena za dwójkę to najmniej 600–1000 koron (300–500 zł). Hotele dobrze rezerwować przez polskie biura podróży – mają zniżki. Warto wykupić obiadokolację – wyjdzie taniej niż jedzenie na mieście. Norweski pekaes nazywa się Nor-Way Ekspressen www.nor-way. no i ma największą sieć połączeń wewnątrz kraju. Linia gwarantuje wolne miejsce w autokarze. Busy kursują punktualnie, a ich wyposażenie przypomina luksusowe autokary rejsowe. Ale tanio nie jest – podróż z Trondheim kosztuje ok. 600 koron, czyli 300 zł. www.norwegofil.pl/Webkamery/ Centralna-Norwegia/TrondheimPort.html Niestety, lokalne linie autokarowe cenią się podobnie. Trzeba więc próbować ze zniżkami. W Nor-Way można uzyskać zniżkę 25 proc. za bilet grupowy już dla 2 osób. Zniżka 50-proc. obowiązuje również dla studentów. Na głównych trasach Oslo–Bergen i Oslo–Trondheim kursują tanie linie autokarowe Lavprisekspressen https://lavprisekspressen.no Kupując bilet z wyprzedzeniem za przejazd Oslo–Trondheim, zapłacimy ok. 100 koron (50 zł). Bilety rezerwuje się przez Internet i wydruk pokazuje kierowcy. Wypożyczenie małego auta (volkswagen polo, golf, ford focus) to koszt rzędu 500 koron (250 zł) dziennie, do tego dochodzi koszt paliwa (ok. 12 koron, czyli 6 zł za litr) i opłaty za przejazd – w Norwegii sporo dróg jest płatnych, podobnie płatne są wjazdy do dużych miast i przeprawy promowe, których tu jest bez liku (ok. 100 koron za auto). Należy też pamiętać, że mandaty są uzależnione od wysokości zarobków tego, kto popełnił wykroczenie, a część radarów rejestruje tylko numer rejestracyjny samochodu i rachunek za przekroczenie prędkości dostaje się pocztą do domu. Jeździ się tu zgodnie z przepisami, a łatwo nie jest, bo nie dość, że drogi kręte i strome, to jeszcze większość skrzyżowań jest równorzędnych, choć wcale na takie nie wyglądają. Ze względu na trudny, górzysty teren sieć kolejowa NSB jest słabo rozwinięta, a ceny odstraszają. Połączenie Oslo–Trondheim kosztuje z miejscówką ok. 700 koron, czyli 350 zł). Jednak jeśli zamówi się bilet z wyprzedzeniem na stronie http://www.nsb.no, w promocji może być nawet ponad połowę taniej. Ryby, ryby, jeszcze raz ryby. Suszone, gotowane, wędzone, marynowane. Najważniejszy jest dorsz, solonego podaje się po 15 minutach moczenia go w gorącej wodzie z marchewką, ziemniakami i roztopionym masłem. Z ryb przyrządzane są również: fiskekaker (zrazy), fiskeboller (klopsy) czy fiskepudding (pudding). Do kupienia w każdym supermarkecie. Norwegia słynie też z serów, najbardziej znane to: Jarlsberg, Ost oraz kozi Geitost. Wielbiciele lokalnych smaków powinni spróbować Gudbrandsdalsost, brązowego sera z doliny Gudbrandsdal i suszonego na morskim wietrze dorsza Stockfish (najłatwiej kupić go podczas wycieczki na Lofoty). Najtaniej jest gotować samemu z półproduktów. Albo polować w tańszych restauracjach na bary sałatkowe (płaci się do 100 koron i je do woli). Tanią opcją jest również zupa dnia (ok. 60 koron). Norweskie suweniry takie, jak ich kraj. Piękne, pyszne i praktyczne. I warte swojej ceny! BIŻUTERIA Charakterystyczny młot Thora, kute drobiazgi stylizowane na ozdoby wikingów, srebrne wisiory w muzeum wikingów 300–700 koron (150–350 zł), posrebrzane w sklepach z pamiątkami dużo tańsze. Podatek VAT w Norwegii jest bardzo wysoki, ale klienci z zagranicy mogą zaoszczędzić do 18,5 proc., kupując w sklepach wolnocłowych. NORWESKIE SWETRY Grube, ciepłe, piękne i... drogie – ok. 1000 koron (500 zł) co najmniej. Na szczęście w sklepach z pamiątkami często są promocje i można kupić je nawet za połowę ceny. Najlepsze swetry są ? rmy Dale of Norway – ale i najdroższe. LINJEAKEVITT Słynny norweski alkohol, który dojrzewa w dębowych beczkach, na statkach podczas podróży na równik. Każda butelka ma na opakowaniu wypisany przebieg trasy, jaką przebyła. Cena od 400 koron (200 zł). 1 l mleka: 6,5 zł 12 jajek: 13 zł 1,5 l wody: 9,3 zł papierosy: 10 zł butelka wina średniej klasy: 48 zł 1 kg sera: 47 zł Jak tanio spędzić tydzień w Norwegii wydatki dla jednej osoby dojazd – 500 zł (bilet lotniczy bukowany na dwa miesiące przed wylotem i dojazd do miasta) noclegi – 6 noclegów w hostelach, we wspólnej sali 1000 koron (500 zł) jedzenie – min. 1200 koron (bez piwa) = 600 zł przejazd autobusem Oslo–Bergen 100 koron (50 zł), Oslo–Trondheim 100 koron (50 zł) Bilety kupione z wyprzedzeniem Oslo pass (24-godz. karta na komunikację miejską i wstęp do 30 muzeów) 230 koron (115 zł) wypożyczenie roweru na trzy dni: 300 koron (150 zł). Promami przewozi się je za darmo. Razem: bez pamiątek i szaleństw ok. 2 tys. zł
Porady praktyczne dla planujących nurkowanie z orkami w Norwegii.
Powierzchnia: cały archipelag Lofotów liczy ponad 1 200 km2. Największą wyspą jest Austvagoy z miastem portowym Svolvar. Ludność: ok. 25 tys. Waluta: korona norweska (NOK); 1 korona = ok. 50 gr. Prawie wszędzie można płacić kartami kredytowymi. Aby zobaczyć orki, najlepiej wybrać się w listopadzie i zaklinać dobrą pogodę. Norwegia nie należy do UE, ale obywatele Polski nie podlegają obowiązkowi wizowemu. Samolotem z Warszawy przez Oslo do Bodo, a następnie do Svolvar, koszt ok. 2 700 zł w obie strony. www.norwegian.no), a następnie 3,5-godzinna podróż szybkim promem do Svolvar (www.ovds.no), koszt 130 zł w jedną stronę. Mimo pojawiających się ofert wstępnych jeszcze nigdy żaden wyjazd grupowy z polskim biurem podróży na nurkowanie z orkami nie doszedł do skutku. Warto wykupić miejsce u jednego z doświadczonych touroperatorów norweskich. Tygodniowe safari na łodzi organizuje m.in.: www.lofotdykk.no. Koszt safari od 6 500 zł, uczestnicy powinni mieć własny sprzęt nurkowy. W cenie pełne wyżywienie, noclegi, szkolenie dotyczące orek i wszystko, co niezbędne do nurkowania. Wypożyczenie suchych skafandrów i innego sprzętu nurkowego jest możliwe po zrobieniu wcześniejszej rezerwacji. Koszt wynajęcia suchego skafandra to ok. 170 zł/dzień, ok. 500 zł za tydzień, a całego sprzętu nurkowego razem ze skafandrem ok. 1 250 zł za tydzień. Jednodniowe wycieczki na podglądanie orek kosztują od 470 zł. W cenie prezentacja dotycząca orek w Norwegii, wycieczka łodzią i posiłek po powrocie. Aby zanurkować podczas takiej wycieczki, trzeba wydać prawie dwa razy więcej, bo ponad 850 zł. Cena obejmuje szkolenie i posiłek, ponadto grupy są mniejsze, a łodzie przystosowane do nurkowania. W przypadku sztormowej pogody warto przed przyjazdem upewnić się, czy wyprawa dojdzie do skutku. www.lofoten-opplevelser.no Baza hotelowa w Svolvar jest bardzo zróżnicowana. Do wyboru są dobrze wyposażone domki przypominające chaty pierwszych wielorybników – np. Svinoya Rorbuer (www.rica-lofoten.no), to wydatek od 490 zł od osoby za noc. Tańszą opcją jest Svolvar Sjohuscamp zlokalizowany w samym porcie – pokój 2-os. kosztuje od ok. 220 zł za noc. Chętni do oglądania waleni z pokładu łodzi powinni zabrać ze sobą ciepłe i wodoodporne ubrania. Wskazane są specjalne termoizolacyjne kombinezony. W listopadzie noce na Lofotach są długie, ale zamiast spać, lepiej wypatrywać zórz polarnych. Nurkować mogą osoby posiadające certyfikaty organizacji nurkowych. Zwyczajowo każdy nurek wypełnia przed rozpoczęciem wyprawy ankietę, w której oświadcza, że jest zdrowy, przeszkolony i będzie przestrzegał dopuszczalnych reżimów nurkowych. Jeżeli przebył wcześniej choroby mogące przeszkadzać w nurkowaniu albo ukończył 50 lat, organizator safari może zażądać zaświadczenia o zdolności do nurkowania. www.killerwhale.no www.killerwhale.org
Kwietniowe kempingowanie w zimnej przecież Norwegii może się wydawać nieco szalone. Ale właśnie dlatego – pociągające.
Załoga Travelera w trzyosobowym składzie: dwie Anny, w tym niżej podpisana, i Sławomir, mistrz obiektywu, o godzinie 6.00 rano wyrusza z deszczowej stolicy. Po 5 godzinach odbieramy w Poznaniu nasz kamper i, wciąż w strugach deszczu, przechodzimy krótki kurs jego obsługi: gdzie są rurki do nabierania i spuszczania wody, jak włączać gaz czy opróżniać WC. Nie jest lekko! Wewnątrz zimno jak w psiarni, na podłodze błoto. Włączamy ogrzewanie. Już lepiej! A na pokładzie pojawia się jeszcze jedna kobieta, wirtualna – w postaci GPS przemawiającego do nas seksownym głosem. I bezbłędnie wiedzie nas prosto na prom, do Świnoujścia. 18 Kwietnia Zjeżdżamy z promu w Ystad. Słońce dosłownie nas oślepia, choć jest dopiero siódma rano. Pierwszą osobą, którą spotykamy zaraz po opuszczeniu portu, jest maszerująca z kijami zażywna starsza pani. Kolejna, za zakrętem, też uprawia nordic walking… Przypominam sobie, że podczas ostatniego pobytu w Skandynawii, choć był marzec i lało jak z cebra, widziałam sporo osób na rowerach. Ten rejon Europy zamieszkują wysportowane i zahartowane narody – w Oslo i Trondheim zobaczymy hoże dziewczyny, które przy 5–10 stopniach będą paradować w legginsach i skąpych koszulkach odsłaniających obfite biusty, równie kusych kurteczkach oraz w butach na gołych stopach. Pędzimy 100-110 km/godz. dwupasmówką E6, która zawiedzie nas do stolicy Norwegii, a potem dalej, na północ. Pobocza i liczne parkingi w otulinie sosnowych lasów i bazaltowych skał są niemal sterylnie czyste. Przy jednym z nich zatrzymujemy się na pierwszy kamperowy lunch. Fasolka po bretońsku „Pudliszek” odgrzana na kuchence okazuje się jednym z naszych kulinarnych przebojów na tym wyjeździe. Do Oslo wjeżdżamy w promieniach zachodzącego słońca. Holmenkollen Rica Park Hotel, położony obok słynnej skoczni, to jeden z najpiękniejszych budynków stolicy, ponadstuletni, w szwajcarskim stylu uzdrowiskowym, pomalowany w kolorze burgunda – charakterystyczną dla Skandynawii tzw. angielską czerwienią. Dzisiejszą noc spędzamy w luksusowych warunkach. U naszych stóp rozpościera się olśniewająca panorama Oslofjordu. 19 Kwietnia Oslo. Ruszamy śladem triumfującego tu czterokrotnie „króla” Małysza na skocznię Holmenkollen, która we wrześniu ma być rozebrana, by ustąpić miejsca nowocześniejszej konstrukcji. Aby dostać się na szczyt, musimy (tak jak zawodnicy) przejść przez muzeum nart pełne zabytkowych egzemplarzy – nawet sprzed 4 tys. lat! Kilka pięter pokonujemy ciasną, skrzypiącą windą, zaś ostatnią kondygnację – po stromych metalowych schodach. Na górze całe miasto mamy jak na dłoni. Jest tak rozległe, że nie chce mi się wierzyć, że liczy tylko 800 tys. mieszkańców! Z góry zjeżdżamy do centrum kamperem. Mamy kłopoty z parkowaniem, bo choć postojów jest mnóstwo, to gabaryty naszego wozu (6 m długości) pozwalają na zaparkowanie go tylko w poprzek. O dobytek możemy się nie troszczyć – w Norwegii włamań nie ma, a na prowincji nadal wielu domów nie zamyka się na klucz! Zwiedzanie miasta zaczynamy od rozległego Frognepark, gdzie pośród zieleni wyrastają monumentalne rzeźby Gustawa Vigelanda obrazujące los człowieka. Dla świata odkrył go nasz młodopolski pisarz Stanisław Przybyszewski, reprodukując jego dzieło Szatan w jednym z numerów Życia z 1899 r., co doprowadziło do konfiskaty numeru. Najbardziej obfotografowaną rzeźbą parku jest strzelający w niebo 17-metrowy monolit – kłębowisko nagich, splątanych ludzkich ciał ma być metaforą życia od narodzin do śmierci. Otaczają go grupowe rzeźby przedstawiające rozmaite relacje między ludźmi: przyjaźń, miłość, dominację, zazdrość. Z tego ulubionego przez mieszkańców Oslo miejsca spacerów przejeżdżamy na półwysep Bygdoy. Choć nasza „fura” jest zawalidrogą, zaś my mamy kłopoty z orientacją, nikt na nas nie trąbi i nie pogania czy nie wymija ze stekiem obelg. Tu kultura jazdy jest bardzo wysoka, co tylko po części jest wynikiem wysokości mandatów (2,5 tys. zł za przekroczenie prędkości do 30 km/godz., za szybszą jazdę grozi nawet odebranie prawa jazdy) – Norwegowie po prostu są bardzo uprzejmi, w większości znają angielski i chętnie pomagają turystom. Zatrzymujemy się na parkingu przed Muzeum Kon-Tiki. Po chwili trzymam już w ręku klocek drewna balsa. Jest miękkie i lekkie jak piórko! Z niego właśnie idol mojej młodości Thor Heyerdahl wybudował tratwę, pokonując na niej dwa lata po wojnie ponad 8 tys. km z Peru do Polinezji, by udowodnić, że pierwotni mieszkańcy Ameryki Południowej mogli ją zasiedlić. Z ciasną budką na trzy legowiska, przez którą musiały przelewać się fale, i pokładem powiązanym linami wydaje się raczej zabawką niż łodzią poważnej ekspedycji. Na Bygdoy oglądamy też zgromadzone w muzeum łodzie wikingów. W jednej z nich, 22-metrowej, wykopanej w Oseberg i wyposażonej niczym egipskie piramidy w cały doczesny dobytek, odkryto szczątki kobiety w zdobnych szatach – prawdopodobnie żony wodza. A może była to wieszczka lub jakaś władczyni? W końcu kobiety wikingów cieszyły się równouprawnieniem, mogły uczestniczyć w życiu publicznym lub sprawować władzę. Jako załoga NG nie możemy pominąć sąsiadującego z Kon-Tiki Muzeum Fram. Na tym szkunerze Fridtjof Nansen odbył nieudaną ekspedycję polarną na biegun północny, a Roald Amundsen na południowy. W przeciwieństwie do Heyerdahla, panowie mieli niemal komfortowe warunki: salonik z pianinem i kajuty jedynki. Zaopatrzeni w zniżkową kartę, tzw. Oslo-card, płacimy za wstępy taniej. I dobrze, bo jeden bilet to ok. 25 zł! Lunch też jemy skromny, zaledwie zapiekanki z sokiem, a i tak wydajemy 300 zł. Ceny w restauracjach są tu nawet 10 razy wyższe niż w Polsce! Po południu ruszamy, już z mapą, na północ, znów E6 i po dwóch godzinach od wiosennej aury Oslo mamy zimę z kilkumetrowymi zaspami. Witamy w regionie Hadeland, który oferuje nam nocleg w uroczym drewnianym gasthausie. Jest tak zimno, że musimy spuścić wodę ze zbiorników kampera, by nie zamarzła. – Chwała Norwegom, którzy dokładnie odśnieżają drogi – inaczej nie dalibyśmy rady bez zimowych opon i łańcuchów. 20 Kwietnia Hadeland, kiedyś miejsce spoczynku dzielnych, budzących grozę wojowników, których groby z II i III w. odnalazł tu norweski archeolog Haakon Shetelig, dziś jednaz ulubionych turystycznych destynacji. Pagórkowata, sielska kraina porośnięta sosnowym lasem, z polodowcowymi okami jezior – w tym największym w Norwegii, rynnowym Mjosa o powierzchni 366 km2. My wybieramy się na ryby nad mniejsze, czwarte co do wielkości – Randsfjorden. Od Trolling Adventure, przedstawicieli turystycznej firmy organizującej połowy dla turystów, dostajemy specjalne kombinezony, które – jak zapewnia niesamowicie przystojny, dowodzący moją łodzią „wiking” Tom Eric – mają być nieprzemakalne i niezatapialne w razie wywrotki. Niestety, jest tylko jeden w rozmiarze M, który przypada drobniejszej Anuli. W moim, o dwa numeru za dużym ubranku okazuję się mieć krok na wysokości kolan, a rękawy muszę kilkakrotnie zawinąć. Kobieta na traktorze jak nic! Wiosna tu jeszcze nie dotarła, więc spod dziobu pryskają połyskujące w słońcu kawałeczki lodu tak ważnego w mitologii ludów skandynawskich. To właśnie z lodu powstał pierwszy bóg Buri, założyciel boskiej dynastii Asów, tak jak z drzew pierwsi ludzie – z jesionu mężczyzna, a z olchy kobieta. Na pamiątkę stworzenia jesion stał się tu symbolem męskości, a olsza – płodności. Po drodze niejednokrotnie je spotkamy, bo Norwegia jest porośnięta wielkimi połaciami lasów. Czasem składają się z drzew wysokich i prostych jak strzały, natomiast na płaskowyżach skarlałych niczym trolle. Ale nie mają one nic wspólnego z trollingiem, który właśnie uprawiamy. To metoda połowu polegająca na tym, że wędki przymocowane są z boku lub tyłu poruszającej się łodzi. Tom Eric co jakiś czas wykrzykuje: Big fish, big fish just under us! – i na sonarze widzimy całą ich ławicę kłębiącą się wokół burty. Cóż z tego, jeśli podczas czterech godzin łowów mamy tylko jedną, drobną rybkę. Po południu ruszamy do Trondheim w rewelacyjnych humorach i choć przed nami dobre kilkaset kilometrów, co chwilę robimy przystanki przekonani, że autostrada E6 w pięć godzin zawiedzie nas do celu. A pokus po drodze jest mnóstwo: doskonale widoczna z brzegu Mjosa skocznia Lysgardbakkene w Lillehammer, Hundtorp, gdzie król Olaf przebijając dzidą drewnianego bożka, zdołał przekonać tutejszy lud do przyjęcia nowej wiary, Vinstra – podobno Ibsen bawiąc tu niegdyś na wakacjach, zasłyszał miejscową legendę, wykorzystując ją potem w dramacie Peer Gynt. Przed nami wypiętrzają się coraz wyższe, pokryte śniegiem ponad dwutysięczne szczyty Parku Narodowego Rondane. Droga wspina się coraz wyżej, staje się węższa i bardziej kręta. Wydaje nam się chwilami, że to Alpy, ale w piękniejszym, dzikszym wydaniu. Koło Otta już jesteśmy zmęczeni, a to lewie połowa drogi. Mijamy strzałkę do chaty Peer Gynta, która znajduje się właśnie w Rondane. Wreszcie, koło północy, docieramy na przedmieścia Trondheim i tu nasz dobry humor pryska. Kemping przypomina bowiem atmosferę z filmów Hitchcocka: opuszczony, nieoświetlony parking, kilka tirów, wokół żywej duszy, a w recepcji dwoje pracowników, którzy są tu akurat pierwszy dzień i nie wiedzą nawet, gdzie jest podpięcie do prądu. Jakoś podejrzanie patrzy im z oczu. Mimo krańcowego zmęczenia wskakujemy do kampera i po bezowocnych poszukiwaniach innego kempingu (jeszcze nie ma sezonu) lądujemy w centrum miasta na parkingu przed Radissonem. To rozwiązanie dla desperatów bez wyjścia – normalnie takie postoje są źle widziane. 21 Kwietnia Trondheim. Budzą nas klaksony i hałas samochodów. Nieumyci, przemarznięci i niewyspani mamy dosyć tego miasta, jego brudnych peryferii jak z PRL-u. Ale już po godzinie, prowadzeni przez tutejszą przewodniczkę, zmieniamy zdanie. Urzekają nas pomalowane na pastelowe kolory drewniane eks-magazyny portowe przekształcone w luksusowe lofty i klimatyczne kafejki stojące na palach nad rzeką Nidelvą. Wyglądający na pierwszy rzut oka jak chiński, intensywnie czerwony most Gamle Bybro trzeba ponoć przejść trzy razy, aby mieć szczęście – my je mamy, bo znów świeci słońce, a portowa dzielnica Bakklandet, pełna wąskich uliczek i malutkich domków, funduje nam atrakcję w postaci... wyciągu dla rowerów. Za kilka koron specjalna wajcha popycha cyklistę na wzgórze, skąd ma fantastyczny widok na miasto i jego główny zabytek, katedrę Nidaros, wzniesioną w XII w. na grobie króla Olafa II Mocnego, ogłoszonego potem świętym. Przypominające Notre Dame wnętrze rozbrzmiewa stukami – to artyści uzupełniają szkiełka w witrażach, pękające pod wpływem promieni słonecznych. Wieczorem zjadamy pizzę w jednej z knajpek na nabrzeżu urządzonej w starych spichlerzach i śpimy tym razem jak ludzie, w hotelu Nova urządzonym w… kinie. 22 Kwietnia Z Trondheim E39 jedziemy do Kristiansund, na spotkanie z prawdziwymi fiordami. Po drodze zaliczamy prom. W następnych dwóch dniach czeka nas 6 kolejnych przepraw. Wysokie ceny od 50 zł do 150 zł za kwadrans płynięcia (co wynikało z gabarytów wozu), ale widoki nieporównywalne z niczym, co do tej pory widzieliśmy. Lazurowa, przejrzysta woda fiordów o różnych odcieniach odbija w sobie szczyty gór, często przykryte śniegiem. Poniżej linie świerkowych lasów i szalowane, czerwone lub białe domki (niegdyś biel była wyróżnikiem bogactwa). Kristiansund to położone nad oceanem portowe miasteczko jak z pocztówki, pełne piętrowych, szalowanych drewnem w słonecznych kolorach domków. Miasteczko słynie z przetwórstwa dorsza, którego oczywiście próbujemy – pod postacią zupy rybnej w portowej knajpce na pomoście. A przed nami, jak na filmie, przesuwa się po wodzie dalekomorski prom-gigant, którego górne piętra wystają ponad dachy okolicznych domów. Naszym marzeniem jest nocleg przy Drodze Atlantyckiej. To położona na trasie z Kristiansund do Molde droga wiodąca przez osiem mostów łączących skaliste wysepki rozrzucone na zatoce Hustadvika. Łuk jednego z nich oglądany o zachodzie słońca – wydaje się nagle urywać gdzieś w chmurach. Mamy szczęście, bo Hege Anita Eilertsen z organizacji turystycznej w Kristiansund załatwia nam kemping „z widokiem” w Kärväg, a do tego wieczorne łowienie ryb – już tradycyjną metodą „moczenia kija”. I choć znów nic nie schwytaliśmy, na naszym talerzu wylądował na kolację wspaniały kawał norweskiego, wędzonego łososia, a my sami – w ramach norweskiej gościnności – w uroczym apartamencie, urządzonym w tradycyjnym domku krytym darnią. 23 Kwietnia Dziś leniuchujemy. Nocny rajd motorówką wokół Drogi Atlantyckiej tak nas oczarował, że postanowiliśmy się tu zatrzymać. Parkujemy na jednej z wysepek, rozsuwamy roletę, rozstawiamy stolik i turystyczne krzesełka, które wyściełamy śpiworami, bo mimo prażącego słońca ciągnie chłodem od wody. Tym razem w menu gołąbki ze słoika. Kawą delektujemy się na obłych, wystających z wody głazach, na których nasze cienie wyglądają jak rysunki naskalne. W lazurowej wodzie kołyszą się morszczyny – podobno gdzieś dalej, w głębinie, można dostrzec wraki statków, jakie rozbiły się w tej zdradliwej zatoce. Na noc przejeżdżamy na Prinsen Camping pod miastem Alesund, położony nad fiordem. Korzystamy ochoczo z gorącej kąpieli pod prysznicem – 5 koron za 4 minuty, inkasowane przez automat. Usypia nas miarowy plusk fal. Dzięki gazowemu ogrzewaniu przestajemy marznąć – nasze śpiwory, choć teoretycznie przeznaczone na mrozy, zawiodły już w Trondheim, gdy temperatura spadła do zera. 24 Kwietnia Zaczynamy od porannej sesji zdjęciowej z punktu widokowego na szczycie Aksla nad Alesund. Usytuowane nad kanałami kamieniczki to wariacje na temat secesji wzbogacone mieszczańskim upodobaniem do ozdabiania okien kotarami, firaneczkami, kwiatami i cackami z porcelany. Od zamiaru pokonania Drogi Trolli, którą mieliśmy pierwotnie jechać od najpiękniejszego z fiordów w Geiranger do przypominającego alpejskie krajobrazy Andalsnes, odwiodło nas zdjęcie w folderze przedstawiające wąską szosę o nachyleniu 12 stopni i 11 zakrętach. Wybierając inną trasę, nie doczytaliśmy jednak, że wiodąca doń Droga Orłów jest równie wyczynowa. Sławek, choć dzielnie prowadzi wóz w dół, pokonując raz po raz 180-stopniowe zakręty, ma niekiedy strach w oczach. Pojawiają się w nich sztylety, gdy u celu, obejrzawszy już folderowy fiord, dowiadujemy się, że nie ma innej drogi powrotu… 25 Kwietnia Po noclegu na łonie natury, czyli na dziko w lesie w okolicach Lillehamer (w Norwegii jest to dozwolone) mkniemy znów E6 w kierunku Oslo. Ostatni kemping – Lyckornas Husvagns Camp – wypada nam w szwedzkim Ljungskile. Okazuje się miłym miejscem nad jeziorem oblepionym kamperami i przyczepami. Zaskakuje nas, że rezydują w nich tylko emeryci, sanitariaty to w większości sławojki, a prysznice przykryte są tylko plastikowym zadaszeniem. W dodatku po terenie wala się zardzewiałe żelastwo. – Czy to ośrodek jakichś związków zawodowych? – pytam właściciela. – Nie, to zwykły kemping – pada lakoniczna odpowiedź. 26/27 Kwietnia Docieramy do Ystad w deszczu. Mimo ziąbu przebiegamy uliczki tego hanzeatyckiego miasta pełnego szachulcowych domów. W sobotnie popołudnie jest dziwnie wyludnione, a sklepy i restauracje zamknięte są na głucho. Rozgrzewając się w kamperze gorącą kawą z ekspresu, nie możemy doczekać się momentu, gdy oddając wóz w Poznaniu następnego dnia, pochwalimy się zdobyciem nim Drogi Orłów. – Mili państwo, to świetnie, ale kamper stojący po waszej lewej stronie pokonał Drogę Trolli – otrzeźwia nas właściciel. Redakcja dziękuje Ambasadzie Norwegii za pomoc w organizacji podróży (www.visitnorway.com). Autostrady czteropasmowe oznaczone są literą A, dwu-pasmowe B. Oznaczenia innych dróg: E – europejskie, RV-krajowe, FV – lokalne. Maksymalna dopuszczalna prędkość to – uwaga! – 90 km/godz. Częste ograniczenia do 60–80 km/godz., w terenie zabudowanym do 50 km/godz. Drogi są płatne, np. pokonanie odcinka Trondheim–Stjordal kosztuje 12 zł, obwodnicy Oslo 10 zł, a Stavanger 6 zł. Płacimy też za przejazd mostami i tunelami (np. za Oslofjord tunnel 25 zł). Od kierowców wjeżdżających do centrum Oslo, Trondheim i Bergen pobierana jest tzw. opłata ekologiczna (10 zł). Norweskie paliwo, mimo iż kraj jest wielkim producentem ropy, też do tanich nie należy. Za litr oleju napędowego trzeba zapłacić 6–7 zł. Przepisy o ruchu drogowym trzeba tu traktować poważnie. Za przejazd na czerwonym świetle lub wyprzedzanie w niedozwolonym miejscu grozi bowiem mandat w wysokości 2 500 zł. Za łyse oponiy 600 zł. Za przekroczenie prędkości – od 300 do nawet 3 500 zł. Jazda z prędkością większą niż dopuszczalna o 35 km/godz. może oznaczać utratę prawa jazdy! W Norwegii można parkować na dziko. Warunek: w odległości nie mniejszej niż 150 m od najbliższego domu. Od 15 kwiet-nia do 15 września obowiązuje zakaz rozpalania ognisk! W Norwegii istnieją dwie drogi niezwykle widowiskowe, ale wymagające doskonałego wyczucia kierownicy i sprawnych hamulców. Są to: Droga Trolli (Trollstigen) – 11 zakrętów 180°, nachylenie 12°, z Andalsnes do Valldall. Droga Orłów (Ornevegen) – podobny stopień trudności, schodzi do fiordu Geiranger. Na całej trasie promem płynęliśmy 7 razy. Na przykład Tommervag-Seivika – 25 min, 50 zł; Kristiansund-Bremses – 20 min, 40 zł; Molde-Vestnes – 35 min, 60 zł. Wszystkie ceny liczone za kamper + kierowca. Dopłata za kolejną osobę 6,50 zł. Na pokładzie promów są toalety, ale nie ma barów czy sklepów. Informacje o rozkładzie: www.fjord1.no Żywność i posiłki w restauracjach w Norwegii są 10 razy droższe niż w Polsce, więc warto jak najwięcej zabrać z kraju. Sugerowane menu kamperowe: makarony, kuskus, przetwory w słoikach, zupy w kartonach, nie więcej jednak niż 10 kg/os. Uwaga: do Norwegii nie można wwozić ziemniaków! W dni powszednie po 20.00 i weekendy obowiązuje prohibicja. Kilka zgrzewek wody mineralnej – spora oszczędność. Jednorazowe, nawilżane chusteczki – przydadzą się do wykonania podstawowych zabiegów higienicznych, gdy zabraknie wody. Rowery – zmieszczą się w bagażniku kampera, a w Norwegii jest sporo tras dla bicykli. Mały odkurzacz – kiepsko sprząta się samochód, używając jedynie zmiotki. Oslo: www.visitoslo.com Hadeland: www.visithadeland.no Trondheim: www.trondheim.no Alesund: www.visitalesund.com Kristiansund: www.visitkristiansund.com www.visitnorway.com www.fjordnorway.no