Astronauci misji Ax-4 odwiedzili Polskę. „Marzy mi się lekcja fizyki prosto z orbity”
Do Warszawy przybyło troje astronautów realizowanej przez Axiom Space misji Ax-4. W jej ramach jeszcze w tym roku na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej trafi Sławosz Uznański-Wiśniewski. Dzisiaj w stolicy odbyła się konferencja z udziałem członków misji.
W tym artykule: Trzynaście polskich eksperymentów na orbicie Najszybciej rosnący sektor gospodarki europejskiej Inspiracja dla przyszłych pokoleń Lekcja fizyki prosto z orbity – Kosmos nie leży już dla nas w sferze wyobraźni. Wraz z drugim polskim astronautą w kosmosie na Międzynarodową Stację Kosmiczną poleci polska flaga. Ale to jest tylko symbol naszej obecności na orbicie. Naprawdę ważne jest to, że w kosmos poleci polski naukowiec, a wraz z nim polska nauka – powiedział premier Donald Tusk, rozpoczynając konferencję prasową załogi misji Ax-4. Załoga Ax-4 prowadzona jest przez doświadczoną astronautkę NASA i szefową misji załogowych Axiom Space – Peggy Whitson. W skład zespołu, poza dowódczynią, wchodzą: Shubhanshu Shukla, indyjski pilot, który niestety nie mógł przybyć do Polski; Węgier Tibor Kapu, również pilot; dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, polski naukowiec i astronauta projektowy Europejskiej Agencji Kosmicznej. – Jestem naprawdę dumny, że mogę zabrać na orbitę tę samą polską flagę, którą miał na swoim kombinezonie generał Hermaszewski. Miałem okazję poznać Mirosława Hermaszewskiego, był dla mnie ogromnym wsparciem w procesie rekrutacji. Z rozmów z nim wywnioskowałem, że czekał na kogoś, kto przejmie po nim tę kosmiczną pochodnię – mówił w trakcie spotkania dr Uznańki-Wiśniewski. Trzynaście polskich eksperymentów na orbicie Polski astronauta zwrócił również uwagę, że nasz kraj staje się coraz mocniejszym graczem na międzynarodowym rynku kosmicznym. Dzieje się tak przede wszystkim dzięki współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną. – Przez ostatnie trzydziestolecie nasza technologia rozwija się w niezwykłym tempie, co sprawia, że naprawdę mamy na czym budować naszą przyszłość. Zabieram na orbitę trzynaście polskich eksperymentów naukowych, które przeprowadzę na pokładzie ISS. Reprezentuję Polskę, ale też tysiące naszych inżynierów, którzy każdego dnia tworzą technologie realnie zmieniające życie każdego z nas – podkreślił polski naukowiec. Najszybciej rosnący sektor gospodarki europejskiej Do tej wypowiedzi nawiązał obecny na konferencji dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher. – W tej chwili o kosmosie i możliwościach, jakie daje, rozmawiają najważniejsze postaci światowej polityki i ekonomii. Nic dziwnego, jest to najszybciej rosnący sektor gospodarki. W tej chwili wartość kosmicznej gospodarki UE wynosi 500 miliardów euro i przyrasta o 30 proc. każdego roku – wyjaśniał Aschbacher. W rozmowie z National Geographic Polska dodał, że jest pod dużym wrażeniem polskiego systemu informacji kryzysowej, który znakomicie zadziała w trakcie ostatniej powodzi na południu Polski. – Dane satelitarne pojawiały się na ekranach mobilnych urządzeń służb ratowniczych w zaledwie trzy godziny po przelocie satelity. Dzięki temu służby wiedziały, jaki most jest bezpieczny, a jaki nie, którędy poprowadzić ewakuację. To znakomity system wypracowany właśnie w Polsce. System, który zamierzamy zaimplementować w całej Europie – powiedział dyrektor generalny ESA. – Polska jest mocno zaangażowana w rozwój badań i eksploracji kosmosu. To, co obserwuję w ostatnich latach wskazuje, że za kilka lat możecie być w czołówce kosmicznych gospodarek – dodał. Inspiracja dla przyszłych pokoleń Rozmawialiśmy również z Peggy Whitson, dowódczynią misji, która w czasie swoich dotychczasowych czterech misji kosmicznych spędziła na orbicie 675 dni. Astronautka podkreśliła wagę prowadzenia eksperymentów na ISS. – W trakcie tej misji będziemy badali m.in. rozwój nowotworów. Według wcześniejszych badań nowotwory rozwijają się szybciej w mikrograwitacji, a co za tym idzie jesteśmy w stanie przetestować więcej terapii antynowotworowych – opowiada Whitson. Zapytana o to, czy mając tak bogatą karierę astronautyczną, czuje się przykładem dla młodego pokolenia, powiedziała, że jest to jedna z najważniejszych funkcji, jaką pełni. – Chciałam zostać astronautką, odkąd jako dziecko zobaczyłam lądowanie na Księżycu. Ale w tamtych w tamtych czasach nikt nie myślał o tym, by kobiety latały w kosmos. Wybór pierwszej amerykańskiej astronautki Sally Ride pokazał mi, że jeszcze wszystko przede mną. Jeśli teraz ja mogę inspirować kolejne pokolenia, będę to robiła z radością – dodała. Lekcja fizyki prosto z orbity Również Sławosz Uznański-Wiśniewski uważa, że ogromną częścią jego pracy jest inspirowanie młodego pokolenia. M.in. z tego powodu chciałby przeprowadzić lekcję fizyki prosto z orbity. – Marzę, aby taka lekcja mogła być pokazywana we wszystkich polskich szkołach – mówi. Uznański-Wiśniewski niedawno wziął ślub i dodał do swojego nazwiska to noszone przez żonę – posłankę Aleksandrę Wiśniewską. Zapytaliśmy go, czy to oznacza, że stawia na partnerstwo i w życiu i w kosmosie? – Czujemy się silną, ale równą sobie parą. Oboje mamy kariery, odrębne zawody i nikt nie jest ważniejszy od drugiego. To idea, która przyświeca mi w życiu zawodowym i w tym prywatnym – podkreślił naukowiec. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Teleskop Hubble’a przestał obserwować kosmos. Zepsuł się jeden z żyroskopów urządzenia
Od ponad tygodnia Teleskop Hubble’a znajduje się w stanie uśpienia. Jego praca została przerwana po tym, jak zepsuł się jeden z żyroskopów obserwatorium. Wczoraj NASA poinformowała, że w nowym trybie pracy teleskop będzie korzystał już tylko z jednego żyroskopu.
W tym artykule: Ile żyroskopów ma Teleskop Hubble’a Regularne awarie żyroskopów Dokładność Teleskopu Hubble’a Praca tylko z jednym żyroskopem Niezrównany jak Hubble 24 maja Teleskop Hubble’a przestał obserwować kosmos. Na szczęście nie oznacza to krytycznej usterki ponad trzydziestoletniego teleskopu. Urządzenie przeszło w stan uśpienia po tym, jak zepsuł się jeden z żyroskopów. Wczoraj NASA ogłosiła, że znalazła rozwiązanie problemu. Po serii testów i rozważeniu różnych opcji kontrolerzy misji zdecydowali, że od tej pory Hubble będzie korzystał tylko z jednego żyroskopu. Drugi sprawny żyroskop zostanie w rezerwie. Zdaniem przedstawicieli agencji kosmicznej ma to pozwolić Teleskopowi Hubble’a pracować przez całą obecną dekadę. A być może również przez następną. Ile żyroskopów ma Teleskop Hubble’a Teleskop Hubble’a znajduje się na orbicie okołoziemskiej, ponad 500 km nad naszymi głowami. Sprawne żyroskopy są kluczowe dla jego działania. Kontrolują tempo obracania się urządzenia i stanowią część systemu sterującego położeniem teleskopu w przestrzeni. Dzięki nim obserwatorium odwraca się w kierunku tego fragmentu nieba, który ma fotografować. Ostatni, piąty serwis teleskopu został przeprowadzony w 2009 r. Wówczas Hubble otrzymał sześć nowych żyroskopów. Do tego roku przetrwały tylko trzy. Działały wszystkie, co zapewniało urządzeniu efektywność. Jednak od pół roku jeden regularnie sprawiał kłopoty. Zwracał błędne odczyty. Powodowało to, że teleskop zawieszał pracę i przechodził w tryb bezpieczeństwa, czekając na nowe instrukcje z Ziemi. Mimo resetowania elektroniki problem regularnie powracał. Regularne awarie żyroskopów Dlatego właśnie NASA ostatecznie zdecydowała o wyłączeniu wadliwego komponentu. Teraz teleskop będzie korzystał tylko z jednego żyroskopu. Taki tryb pracy – choć nie idealny – został wymyślony już dawno temu. Od 1990 r., kiedy Teleskop Hubble’a trafił na orbitę, tylko z powodu korozji zepsuło się 8 z 22 żyroskopów. W październiku 1999 r. padły cztery z sześciu. Teleskop wrócił do pracy dopiero po misji serwisowej, które przybyła z Ziemi miesiąc później. Po tamtej wymianie żyroskopów opracowano plan działania urządzenia tylko z dwoma takimi urządzeniami. Ten tzw. two-gyro mode przydał się w 2004 r., kiedy kolejny lot serwisowy został skasowany po katastrofie promu Columbia. Wówczas przygotowano jeszcze bardziej ekstremalne rozwiązanie – one-gyro mode. Na szczęście serwis z 2009 r. odsunął jego wdrożenie – aż do dzisiaj. Dokładność Teleskopu Hubble’a Teleskop Hubble’a jest chyba najbardziej wszechstronnym urządzeniem badawczym, jakie powstało. Rejestruje szeroki zakres fal promieniowania elektromagnetycznego – od ultrafioletu, przez światło widzialne, do bliskiej podczerwieni. Orbituje wokół Ziemi z prędkością 27 tys. km/godz. Jego system kontroli położenia jest przy tym tak dokładny, że odpowiada utrzymaniu lasera świecącego na monetę odległą o 300 km nawet przez dobę. Żyroskopy są tylko jednymi z czujników tego systemu. Hubble ma również czujniki mierzące odległość i położenie urządzenia względem Słońca, magnetometry, które reagują na ziemskie pole magnetyczne i działają trochę jak kompas, trackery gwiazd, pozwalające orientować się względem najważniejszych gwiazd widocznych na niebie. Uzupełniające je żyroskopy określają, czy teleskop się obraca, jak szybko i w jakim kierunku. Praca tylko z jednym żyroskopem Co się stanie, kiedy Teleskop Hubble’a przejdzie w tryb pracy tylko z jednym żyroskopem? „Można spodziewać się pewnych ograniczeń” – podano w oficjalnym oświadczeniu NASA. „Obserwatorium będzie potrzebowało więcej czasu na namierzenie celu naukowego i nie będzie tak elastyczne w wyborze miejsca, w którym w danym momencie może prowadzić obserwacje”. Ponadto Teleskop Hubble’a nie będzie w stanie śledzić poruszających się obiektów, które znajdują się bliżej niż Mars. To jednak nie powinno martwić. Zazwyczaj obserwatorium obrazowało znacznie dalsze fragmenty kosmosu. Niezrównany jak Hubble Teleskop Hubble’a – który niedawno obchodził 34. rocznicę wyniesienia w kosmos – działa już dwa razy dłużej niż pierwotnie planowano. I choć od trzech lat znajduje się w cieniu swojego następcy, Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, ma na swoim koncie ponad milion obserwacji. Posłużyły one do napisania 21 tys. recenzowanych prac naukowych – cytowanych w 1,2 mln innych prac (ta liczba stale rośnie). Hubble posłużył m.in. do szacowania tempa rozszerzania się Wszechświata. Śledził ewolucję galaktyk, czarne dziury i „gwiezdne żłobki” w kosmicznych mgławicach. A przy tym wszystkim dostarczył nam tysiące niezwykłych zdjęć Wszechświata. To dzięki niemu mogliśmy zobaczyć, jakie piękno kryje w sobie kosmos. Źródła: Hubble Site, NASA, phys.org
Firma Jeffa Bezosa buduje własną stację kosmiczną. NASA inwestuje w nią setki milionów dolarów
Blue Origin Jeffa Bezosa i Sierra Space wspólnie projektują stację kosmiczną Orbital Reef. Prace nad tym prywatnym domem na orbicie są już bardzo zaawansowane. NASA ogłosiła, że inżynierom udało się pomyślnie przetestować cztery kluczowe technologie. Wśród nich recykling wody.
W tym artykule: Woda z moczu, potu i oddechu Stacja kosmiczna ma zarabiać NASA stawia na współpracę z biznesem Projekt komercyjnej stacji kosmicznej Orbital Reef przeszedł pomyślnie cztery kluczowe testy, określane przez NASA jako „milestones” – kamienie milowe. Obejmowały one serię testów systemu regeneracyjnego, który zapewni ludziom czyste powietrze i wodę do picia podczas pobytu na pokładzie stacji. Inżynierowie musieli wykazać zdolność systemu do usuwania zanieczyszczeń z powietrza, odzyskiwania moczu w wysokowydajnym procesie recyklingu i utrzymywania zbiornika na wodę. Jak twierdzi Angela Hart, kierowniczka programu NASA Commercial Low Earth Orbit Development Program, poprawne działanie systemu regeneracyjnego jest absolutnie kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa misji załogowych. Woda z moczu, potu i oddechu Analogiczne systemy działają na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Przypomnijmy, że w ubiegłym roku na ISS udało się uzyskać aż 98-procentowy poziom odzyskiwania wody. Wszystko dzięki tzw. destylacji próżniowej. ISS zbiera i oczyszcza niemal każdą kroplę wody, podobnie jak filtrfraki z kultowej powieści „Diuna”. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna. To orbitujące laboratorium miało zapewnić nam pokój. Jaki los czeka ISS? ISS to najbardziej złożone przedsięwzięcie naukowo-technologiczne w historii. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna jest ogromnym laboratorium, o powierzchni porównywalnej z boiskiem piłkarskim. K... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/miedzynarodowa-stacja-kosmiczna-to-orbitujace-laboratorium-mialo-zapewnic-nam-pokoj-jaki-los-czeka-iss-fot-getty-images-9ff5226.jpeg" width="938" height="682" alt="Międzynarodowa Stacja Kosmiczna. To orbitujące laboratorium miało zapewnić nam pokój. Jaki los czeka ISS? (fot. Getty Images)" title="Międzynarodowa Stacja Kosmiczna. To orbitujące laboratorium miało zapewnić nam pokój. Jaki los czeka ISS? (fot. Getty Images)" /> Woda jest absolutnie kluczowa dla załogowych misji kosmicznych. A nie jesteśmy w stanie wysłać jej na stację tak, jak dostarczamy ją do naszych domów. Wyniesienie każdego litra wody to w tej chwili koszt około dwóch tysięcy dolarów. Właśnie dlatego tak ważne jest odzyskiwanie jej – również z moczu i odchodów astronautów. A chociaż brzmi to dość obrzydliwie, wszystkie badania wskazują, że działający na ISS system destylacji jest w stanie oczyścić wodę do znacznie wyższego poziomu niż ten, jaki osiąga ona w naszych ziemskich kranach. Woda stanowi również podstawę uzyskiwania tlenu. Powstaje on dzięki elektrolizie – rozdzieleniu cząsteczek wody na tlen i wodór. Oba systemy muszą działać nad wyraz sprawnie, gdyby stacja miała przyjąć na pokład astronautów. Stacja kosmiczna ma zarabiać A w końcu prywatna stacja kosmiczna Orbital Reef musi na siebie zarabiać. Według pomysłu Jeffa Bezosa ma się stać wielofunkcyjnym parkiem biznesowo-turystycznym, okrążającym Ziemię na wysokości około 400 kilometrów. Dzięki kubaturze 830 metrów sześciennych będzie w stanie pomieścić jednocześnie 10 osób. Tym, co bardzo odróżnia projektowaną stację od wysłużonej ISS, są ogromne okna, dzięki którym goszczące na stacji osoby będą mogły mocniej odczuć fakt przebywania na orbicie. Według informacji Blue Origin stacja zostanie oddana do użytku do roku 2027. Nowa era podboju kosmosu nabiera tempa „Najlepszy dzień w moim życiu”! Tak Jeff Bezos szef Amazona i Blue Origin zareagował po pierwszym locie kosmicznym statku kosmicznego „New Shepard”, na pokładzie był on razem z trójk.. Przypomnijmy, że Orbital Reef jest projektem zamówionym i sponsorowanym przez NASA w ramach Commercial LEO Development. Amerykańska agencja kosmiczna przyznała Blue Origin i Sierra Space 172 miliony dolarów na opracowanie skomercjalizowanych, kierowanych przez Amerykanów stacji kosmicznych na niskiej orbicie okołoziemskiej, które mogłyby zastąpić ISS po jej wycofaniu. A to ma nastąpić do końca obecnej dekady. NASA stawia na współpracę z biznesem Nowe, komercyjne stacje kosmiczne mają być dostępne zarówno dla astronautów NASA, jak i kosmicznych turystów. NASA zamierza wynajmować astronautom kwatery i laboratoria w taki sposób, jak wykupuje im miejsca w kapsule Dragon firmy SpaceX. Agencja woli dotować firmy komercyjne i płacić im za konkretne usługi, niż budować i utrzymywać własną infrastrukturę. Na sam program ISS NASA wydaje rocznie 3 miliardy dolarów. Orbital Reef nie jest jedyną komercyjną stacją kosmiczną, jaka ma powstać do końca tej dekady. Już w sierpniu 2025 roku ma trafić na orbitę Haven-1 – pierwszy moduł prywatnej stacji kosmicznej firmy Vast Space z Kalifornii. NASA przyznała też fundusze na zaprojektowanie nowych stacji grupom prowadzonym przez Nanoracks i Northrop Grumman. Agencja kosmiczna chce, aby co najmniej jedna komercyjna stacja działała na niskiej orbicie okołoziemskiej, zanim ISS przejdzie na emeryturę pod koniec 2030 roku. Żródło: ScienceAlert. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Chiński prom kosmiczny Boski Smok umieścił na orbicie 6 obiektów. Niektóre komunikują się z Ziemią
Cztery dni po wystrzeleniu w swoją trzecią misję, chiński automatyczny samolot kosmiczny Shenlong (Boski Smok) umieścił sześć obiektów na orbicie okołoziemskiej. Nikt nie wie, czym one są.
W tym artykule: Tajemnicze obiekty na orbicie Ziemi Obiekty komunikują się z Ziemią Boski Smok – chiński autonomiczny samolot kosmiczny Tajny amerykański wahadłowiec X-37B Od kilku dni amatorzy śledzący sondy kosmiczne na całym świecie uważnie śledzą i rejestrują emisje z kilku tajemniczych obiektów. Umieścił je na orbicie bezzałogowy chiński prom kosmiczny Shenlong (Boski Smok). Aby móc rozróżnić obiekty, nadano im nazwy kolejnych liter alfabetu: A, B, C, D, E i F. Według astronoma-amatora Scotta Tilleya, obiekt A wydaje się emitować sygnały. Są one zbieżne z tymi, jakie wysyłały podobne obiekty wcześniej umieszczone na orbicie przez Chińczyków. Tajemnicze obiekty na orbicie Ziemi Tymczasem dwa kolejne obiekty, określane jako D i E, wydają się emitować sygnały „zastępcze”, bez towarzyszących im danych. – W przeciwieństwie do sygnałów emitowanych z chińskich obiektów wyniesionych w trakcie pierwszych startów Shenlonga, zarejestrowane obecnie emisje są bardzo sporadyczne i krótkotrwałe. Potrzeba było wielu dni obserwacji, śledząc przelot za pomocą anten talerzowych, aby uzyskać te dane – napisał Tilley w emailu do redakcji Space.com. Obiekty komunikują się z Ziemią Analiza danych odebranych z obiektów w połączeniu z obserwacjami ich oczekiwanych trajektorii na niebie wskazuje, że tylko część wyniesionych obiektów komunikuje się z Ziemią. Tilley opiera to na fakcie, że żadne inne znane obiekty nie znajdowały się w wiązce anten trackerów, gdy zbierano dane. Oraz na tym, że modulacja tych sygnałów jest „wyjątkowa i została zaobserwowana tylko podczas poprzednich chińskich misji kosmicznych przy użyciu częstotliwości 2280 MHz”. Chińczycy znaleźli na Księżycu nowy minerał i zdobyli ważne informacje o paliwie jądrowym. Planują księżycową ofensywę Chińska zrobotyzowana misja księżycowa Chang'E-5 odkryła na powierzchni Księżyca nie tylko wodę. W przewiezionych na Ziemię próbkach naukowcy znaleźli nowy, nieznany dotąd minerał. To p... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/chinczycy-znalezli-na-ksiezycu-nowy-mineral-i-zdobyli-wazne-informacje-o-paliwie-jadrowym-planuja-ksiezycowa-ofensywe-fot-beijing-research-institute-of-uranium-geology-4929ed2.jpg" width="938" height="528" alt="Chińczycy znaleźli na Księżycu nowy minerał i zdobyli ważne informacje o paliwie jądrowym. Planują księżycową ofensywę (fot. Beijing Research Institute of Uranium Geology)" title="Chińczycy znaleźli na Księżycu nowy minerał i zdobyli ważne informacje o paliwie jądrowym. Planują księżycową ofensywę (fot. Beijing Research Institute of Uranium Geology)" /> – Trzecia i najnowsza misja chińskiego samolotu kosmicznego dotarła na podobną orbitę jak dwie poprzednie. Jednak operacyjnie wykazuje inne zachowanie radiowe niż wcześniej. Dodatkowe obserwacje emisji z obiektów D i E są nowe, choć mogły zostać pominięte we wcześniejszych misjach w związku z ich nieregularnością – dodał Tilley. Wyjaśnia też, że powinniśmy zwrócić uwagę na bliskie spotkania pomiędzy obiektami A oraz D i E. Dwa ostatnie obiekty znajdują się na dość eliptycznych orbitach, podczas gdy A znajduje się na orbicie prawie kołowej. W ciągu najbliższych kilku dni nastąpi zbliżenie między tymi obiektami w perygeum, czyli w punkcie orbity znajdującym się najbliżej Ziemi. Boski Smok – chiński autonomiczny samolot kosmiczny Nie jest to pierwszy raz, gdy chiński autonomiczny samolot kosmiczny zostawił coś na orbicie. Do analogicznych sytuacji dochodziło w przeszłości, podczas misji we wrześniu 2020 roku i kolejnej w sierpniu 2022 roku. Wówczas spekulowano, że tymi niewielkimi obiektami mogą być moduły serwisowe lub artykuły testowe do ćwiczenia umieszczania ładunków na orbicie. A może nawet małe satelity używane do monitorowania samolotu kosmicznego. Tajny amerykański wahadłowiec X-37B Chiny nie są jedynym krajem posiadającym autonomiczny wahadłowiec. Stany Zjednoczone od lat używają zrobotyzowanego samolotu kosmicznego wielokrotnego użytku. Mowa o zbudowanym przez Boeinga we współpracy z NASA X-37B. Podobnie jak w przypadku chińskiego samolotu kosmicznego Shenlong, niewiele wiadomo o dokładnym działaniu i możliwościach X-37B. Wiemy jedynie, że jest to pojazd wielokrotnego użytku. Jest więc po prostu bezzałogowym promem kosmicznym. Czyli wahadłowcem, który przypomina mniejszą wersję jednego z wycofanych promów kosmicznych NASA. Został zbudowany w 1999 roku. Ma około 8,8 metra długości i 2,9 m wysokości. Rozpiętość skrzydeł wynosi 4,6 m. Waży około pięciu ton. Niektóre jego możliwości obejmują obserwację powierzchni Ziemi z wysokości i rozmieszczanie satelitów szpiegowskich na orbicie. Chociaż informacje o X-27B są skąpe, to wiadomo przynajmniej, kiedy ponownie wzbije się w niebo i trafi na orbitę. Siły Kosmiczne USA poinformowały, że X-37B zostanie wyniesiony na szczycie rakiety SpaceX Falcon Heavy już 28 grudnia. Źródło: Space.com. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Naukowcom udało się bezprzewodowo przesłać na Ziemię energię z kosmosu. Czy powstaną orbitalne elektrownie?
Pierwszą osobą, która zaproponowała budowę orbitujących elektrowni solarnych był sam Isaac Asimov. Ale trzeba było ponad 80 lat, by jego pomysł zaczął zmieniać się w rzeczywistość. Naukowcom z California Institute of Technology właśnie udało się po raz pierwszy przesłać energię z urządzenia na orbicie na powierzchnię planety.
W tym artykule: Bezprzewodowe przesyłanie energii z kosmosu Cele eksperymentu MAPLE Energia z kosmosu w każdym miejscu na Ziemi Eksperyment nosi nazwę MAPLE (Microwave Array for Power-transfer Low-orbit Experiment). Przeprowadzono go z użyciem wyniesionego w kosmos w styczniu 2023 roku satelity Space Solar Power Demonstrator. – Udało się nam bezprzewodowo przesyłać energię do odbiorników w kosmosie i przekierować ją ponownie na Ziemię – poinformowali naukowcy z Caltechu. Bezprzewodowe przesyłanie energii z kosmosu Prototypowe urządzenie po raz pierwszy udowodniło swoją zdolność do bezprzewodowego przesyłania energii przez przestrzeń kosmiczną i precyzyjnego kierowania wykrywalnej ilości energii w stronę Ziemi. Dowodzi to, że możemy mieć niemal nieograniczone źródła energii w postaci energii pochodzącej bezpośrednio z orbity. Szacuje się, że kosmiczne elektrownie solarne mogą potencjalnie wytwarzać osiem razy więcej energii niż panele słoneczne w dowolnym miejscu na powierzchni globu. – Dzięki przeprowadzonym do tej pory eksperymentom otrzymaliśmy potwierdzenie, że MAPLE może z powodzeniem przesyłać energię do odbiorników w kosmosie – napisał w oświadczeniu dr Ali Hajimiri, dyrektor Space-Based Solar Power Project. – Byliśmy również w stanie zaprogramować sieć tak, aby kierowała pozyskaną energię w stronę Ziemi. Wykryliśmy to tutaj, w Caltechu. View oEmbed on the source website Bezprzewodowy transfer energii został osiągnięty przez MAPLE dzięki zestawowi elastycznych i lekkich nadajników mikrofalowych. Stanowią one jeden z trzech instrumentów przenoszonych przez Space Solar Power Demonstrator (SSPD-1). SSPD-1 został wystrzelony w styczniu 2023 roku w ramach projektu Space Solar Power Project (SSPP). Jego głównym celem jest zbieranie energii słonecznej w kosmosie, a następnie przesyłanie jej na powierzchnię Ziemi. Cele eksperymentu MAPLE MAPLE jest na razie eksperymentem prowadzonym głównie na Ziemi. Jego cel to opracowanie możliwości realnego przesyłania energii z planowanych elektrowni orbitalnych na Ziemię. Bo właśnie to jest wciąż głównym problem, który należy rozwiązać, by móc bardziej efektywnie wykorzystywać zasoby energii słonecznej. Od lat uważa się, że zebrana na orbicie energia powinna być przesyłana na Ziemię dzięki mikrofalom lub wiązce laserowej. – Zgodnie z naszą najlepszą wiedzą, nikt nigdy nie zademonstrował bezprzewodowego transferu energii w kosmosie, nawet przy drogich sztywnych konstrukcjach – wyjaśnia dr Hajimiri. – My zrobiliśmy to po raz pierwszy za pomocą elastycznych, lekkich struktur i własnych układów scalonych. Dzięki precyzyjnemu kontrolowaniu procesu, kierunek energii można bardzo szybko regulować w skali nanosekund. Moc z przekaźników może być przekierowana do odbiorników kosmicznych lub tych na Ziemi. Pozwala to na skierowanie energii w precyzyjnie określone miejsce. I można zrobić bez potrzeby stosowania jakichkolwiek ruchomych części mechanicznych. Dr Hajimiri i jego zespół oceniają teraz wydajność poszczególnych jednostek, które składają się na MAPLE. Analizy potrwają pół roku. Jest to niezbędne do zrealizowania pełnowymiarowej misji, będącej już prototypem przyszłych elektrowni orbitalnych. Energia z kosmosu w każdym miejscu na Ziemi Planuje się, że SSPP ostatecznie będzie składać się z konstelacji modułowych statków kosmicznych zbierających światło słoneczne. Mają przekształcać je w energię elektryczną, a następnie w mikrofale. Te zaś będą przesyłane na ogromne odległości, w tym na Ziemię. Może to być znakomite rozwiązanie dla nieuprzemysłowionych regionów świata, w których brakuje infrastruktury energetycznej. Nowe panele fotowoltaiczne produkują także wodę. „Wysysają” ją z powietrza, nawet na pustyni Czy można za jednym zamachem produkować elektryczność i czystą wodę? To właśnie robi nowy wynalazek saudyjskich uczonych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowe-panele-fotowoltaiczne-produkuja-takze-wode-wysysaja-ja-z-powietrza-nawet-na-pustyni-fot-renyuan-li-cc-by-sa-74181b8.jpeg" width="938" height="528" alt="Nowe panele fotowoltaiczne produkują także wodę. „Wysysają” ją z powietrza, nawet na pustyni (fot. Renyuan Li, CC-BY-SA)" title="Nowe panele fotowoltaiczne produkują także wodę. „Wysysają” ją z powietrza, nawet na pustyni (fot. Renyuan Li, CC-BY-SA)" /> – Mamy nadzieję, że nasz eksperyment zdemokratyzuje dostęp do energii elektrycznej w taki sposób, w jaki internet zdemokratyzował dostęp do informacji – podsumował dr Hajimiri. – Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem, to na powierzchni Ziemi nie trzeba będzie nawet tworzyć żadnej specjalnej infrastruktury, by móc pobierać moc z kosmosu. Oznacza to, że możemy wysyłać energię do odległych regionów i obszarów zniszczonych przez wojnę lub klęskę żywiołową. Źródło: California Institute of Technology. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Tajemniczy chiński samolot kosmiczny powrócił na Ziemię. Co robił podczas 9-miesięcznej misji orbitalnej?
Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna poinformowała, że w poniedziałek 8 maja powrócił na Ziemię bezzałogowy pojazd kosmiczny wielokrotnego użytku. Automatyczny chiński wahadłowiec przemieszczał się po orbicie 276 dni.
W tym artykule: Chiński wahadłowiec odbył drugi lot Tajna misja orbitalna Chiński program kosmiczny nabiera tempa W poniedziałkowy ranek 8 maja, po równo 276 dniach na orbicie, na pasie w Jiuquan Satellite Launch Center w północno-zachodnich Chinach wylądował tajny chiński pojazd. Zdaniem obserwatorów, może być on podobny do bezzałogowego amerykańskiego wahadłowca X37-B, należącego do Space Force. O tym ostatnim było głośno pod koniec 2022 roku, gdy powrócił na Ziemię po trwającej niemal trzy lata misji. Chiński wahadłowiec odbył drugi lot Cały projekt chińskiego statku kosmicznego jest okryty tajemnicą, a informacje przedostające się do mediów są szczątkowe. Wiadomo, że był to drugi lot orbitalny pojazdu. Pierwsza misja trwała zaledwie dwa dni i miała miejsce niecałe trzy lata temu. Ta właśnie zakończona była ponad 100 razy dłuższa niż dziewiczy lot wahadłowca. – Sukces eksperymentu oznacza ważny przełom w chińskich badaniach nad technologiami statków kosmicznych wielokrotnego użytku, które zapewnią wygodniejsze i tańsze metody podróży w obie strony do pokojowego wykorzystania przestrzeni kosmicznej w przyszłości – można przeczytać w poniedziałkowej depeszy chińskiej państwowej agencji informacyjnej Xinhua. Tajna misja orbitalna Tajny samolot kosmiczny wystartował z bazy Jiuquan 4 sierpnia 2022 r. Nawet godzina startu została utajniona, choć specjaliści śledzący ruch na orbicie wyliczyli, że obiekt musiał wystartować około godz. 18 naszego czasu. Wiemy też, że ruch statku po orbicie był nieustannie monitorowany przez 18. Eskadrę Obrony Kosmicznej USA. Dzięki Amerykanom dowiedzieliśmy się, że statek przebywał na wysokości od 346 kilometrów do 593 kilometrów nad Ziemią. Wahadłowiec znalazł się na czołówkach gazet w listopadzie, gdy służby poinformowały, że statek wypuścił „coś” w przestrzeń. Do dziś nie wiadomo, czy ładunek ten był mikrosatelitą, czy czymś innym. Amerykańskie służby podały jedynie, że śledzony wahadłowiec oddzielił się od „czegoś” między 24 a 31 października 2022 roku. A zanim to uczynił, znacznie podniósł swoją orbitę. Chiński program kosmiczny nabiera tempa Rozbudowany chiński program kosmiczny budzi wiele obaw zarówno politycznych, jak i militarnych. Już sytuacja z początku 2023 roku, gdy nad USA zestrzelono kilka chińskich balonów, wywołała ogromne napięcie. Chińczycy pokazują nowy lądownik księżycowy i plany bazy lunarnej. Rozpoczął się nowy wyścig kosmiczny – Bierzemy udział w wyścigu kosmicznym i musimy uważać, by Chińczycy pod pozorem badań naukowych nie zajęli jakiegoś miejsca na Księżycu. Gdyż może się okazać, że wówczas powiedz.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/chinczycy-pokazuja-nowy-ladownik-ksiezycowy-i-plany-bazy-lunarnej-rozpoczal-sie-nowy-wyscig-kosmiczny-fot-feature-china-future-publishing-via-getty-images-5cd29f2.jpg" width="938" height="669" alt="Chińczycy pokazują nowy lądownik księżycowy i plany bazy lunarnej. Rozpoczął się nowy wyścig kosmiczny (fot. Feature China/Future Publishing via Getty Images)" title="Chińczycy pokazują nowy lądownik księżycowy i plany bazy lunarnej. Rozpoczął się nowy wyścig kosmiczny (fot. Feature China/Future Publishing via Getty Images)" /> Kolejnym problemem jest porozumienie chińsko-rosyjskie odnośnie ustanowienia wspólnej bazy badawczej na Księżycu. Trudno ocenić, czy plany bazy wyjdą poza sferę projektu. Rosja nie ma zbyt wielu funduszy pozwalających im na partycypowanie w takim przedsięwzięciu. Pewne jest natomiast coś innego. Pekin w przeciągu kilkunastu lat dokonał tego, co Amerykanom i Europejczykom zajęło kilka dekad. Chińczycy prowadzą m.in. misję marsjańską i mają własną stację kosmiczną. Bez wątpienia ma to związek z kopiowaniem już istniejących technologii i uczeniem się na cudzych błędach. Nie zmienia to faktu, że w tak napiętych czasach, w jakich przyszło nam żyć, brak światowej kontroli nad potęgą kosmiczną budzi poważne obawy. Źródło: space.com. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Czas na Szwajcarię Szwajcaria to według rankingów jeden z najprzyjemniejszych do życia krajów na świecie. Miałam okazję przekonać się o tym podczas długiego weekendu w Bernie, nieformalnej stolicy tego kraju. Słynie ono chociażby z tego, że jego mieszkańcy należą do najwolniejszych ludzi na naszej planecie – i szczerze mówiąc, wcale się im nie dziwię. Sama znacząco zredukowałam swoje zwykle szybkie tempo zwiedzania, by móc delektować się w pełni spokojem, ciszą i urodą tego średniowiecznego miasta malowniczo położonego w zakolu rzeki Aare. Czyste powietrze, widok czterotysięczników majaczących na horyzoncie, a trzeba dodać że Szwajcaria ma ich aż 48, czyli najwięcej w Europie, stwarzają idealne warunki, żeby poczuć się dobrze. I z koszem piknikowym wypełnionym kupionymi na lokalnym targowisku serami, pieczywem, winem i owocami usiąść na jednym z tarasów widokowych i pozachwycać się naturą. Tak jak codziennie robią to berneńczycy. A jest ona oszałamiająca. Najłatwiej ją podziwiać z jeżdżących z punktualnością szwajcarskich zegarków tutejszych pociągów. Wystarczy wybrać fragment z ponad 1200 km tras kolejowych, aby dotrzeć w najpiękniejsze zakątki tego kraju. Podróżowanie na jednym bilecie Swiss Travel Pass jest tak proste i wygodne, że to jeden z najchętniej wybieranych sposobów zwiedzania Szwajcarii. I najbardziej ekologicznych. Co ma tutaj znaczenie, ponieważ Szwajcarzy chcą być liderami zeroemisyjności. Lato i jesień zaś to idealny okres, by wybrać się do tego kraju. Dla górskich łąk pełnych kwiatów, setek jezior z krystalicznie czystą wodą, spektakularnych widoków, czystego powietrza i pysznego jedzenia. Stąd też pomysł na to wydanie specjalne Travelera, które poświęciliśmy w całości Szwajcarii, bo warto tutaj spędzić czas. Agnieszka Franus redaktor naczelna Spis treści 8 ­ – Kalendarium imprez Przegląd najciekawszych wydarzeń kulturalnych 12 – Ruszaj w drogę Informacje praktyczne w pigułce 14 – Szwajcaria w smartfonie Aplikacje przydatne w podróży Grand Train Tour of Switzerland 16 – Z Zurychu do Montreux Podróż z największego miasta Szwajcarii do pełnych słońca winnic 28 ­ – Z Zermattu do St. Moritz Na tej trasie im wolniej pociąg jedzie, tym lepiej! 36 ­ – Z Lucerny do St. Gallen W drodze do świątyni książek 44 ­ – Z Chur do Tirano i Lugano Ekspresem Bernina na południe Szwajcaria aktywnie 50 – Z Zurychu, przez Berno, do Leukerbad i nad Blausee Trzy kobiety, trzy trasy, trzy walizki. Mnóstwo emocji 58 – Z Montreux do Spiez Na dwóch kółkach na szlaku uwielbianym przez gwiazdy 64 ­ – 7 najpiękniejszych szlaków pieszych Od szlaku św. Jakuba po trasę do źródeł Renu 74 ­ – Szlak Rodanu Z Genewy do La Plaine najpiękniejszą trasą spacerową w tej części Alp 80 ­ – Joga, rowery i kajaki Dla aktywnych kobiet 86 ­ – Po włosku Kanton Ticino ma w sobie wszystko, od Alp po palmy i słońce Szwajcaria na talerzu 92 ­ – Fondue, raclette, capuns, kiełbaski, czekolada, wino... Przegląd kulinarnych hitów 100 – Serowy zawrót głowy W krainie gruyère’a i ementalera Szwajcaria autem 106 ­ – Grand Tour of Switzerland Samochodowa wyprawa przez cztery regiony, pięć alpejskich przełęczy i miejsca z listy UNESCO
50-metrowa planetoida zbliży się do Ziemi w Walentynki. Na szczęście dopiero za 23 lata i prawie na pewno nas minie
Eksperci do spraw obrony planetarnej dostrzegli na nocnym niebie obiekt, który powinniśmy bacznie obserwować. Mowa o planetoidzie o nazwie 2023 DW. Kosmiczna skała o średnicy prawie 50 metrów może uderzyć w Ziemię 14 lutego 2046 roku. Czy pogramy z nią w DART-a, jak z Dimorphosem?
W tym artykule: Czym jest skala Turynu? Jak daleko jest planetoida 2023 DW? Impaktor kinetyczny i ciągnik grawitacyjny Planetoida podobnej wielkości do nowoodkrytej 2023 DW spowodowała tzw. katastrofę tunguską, do której doszło 30 czerwca 1908 roku na terenie środkowej Syberii. Wówczas, mimo tego, iż kosmiczny odłamek eksplodował przed uderzeniem w powierzchnię Ziemi, powalił 80 milionów drzew na obszarze około 2150 kilometrów kwadratowych. Zgodnie z późniejszymi badaniami, planetoida przemieszczała się z prędkością 54 tys. km/godz. i rozpadła się 10 km nad powierzchnią Ziemi. Dzień 30 czerwca został ustanowiony przez ONZ Międzynarodowym Dniem Planetoid. Czym jest skala Turynu? 2023 DW plasuje się na pierwszym miejscu w tzw. w skali Turynu. To metoda kategoryzacji zagrożenia uderzeniami związanego z obiektami bliskimi Ziemi (NEO), takimi jak planetoidy i komety. Na szczęście dla nas, sklasyfikowanie jej na tej pozycji oznacza, że szansa na to, iż 2023 DW faktycznie uderzy w Ziemię, jest jak 1 do 625. Innymi słowy mamy na to 0,16 proc. szans. Tak przynajmniej wynikało z pierwszych obliczeń NASA. Europejska Agencja Kosmiczna buduje satelitarny system wczesnego ostrzegania przed zagrażającymi Ziemi planetoidami Co roku na Ziemię spada około 5200 ton niewielkich kosmicznych odpadków skalnych. Większe planetoidy pojawiają się rzadziej, ale wyrządzają znacznie więcej szkód. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/europejska-agencja-kosmiczna-buduje-satelitarny-system-wczesnego-ostrzegania-przed-zagrazajacymi-ziemi-planetoidami-9a27751.jpg" width="938" height="528" alt="Europejska Agencja Kosmiczna buduje satelitarny system wczesnego ostrzegania przed zagrażającymi Ziemi planetoidami" title="Europejska Agencja Kosmiczna buduje satelitarny system wczesnego ostrzegania przed zagrażającymi Ziemi planetoidami" /> Asteroida musiałaby osiągnąć poziom 3 na skali, aby mieć 1 procent szansy na stworzenie lokalnego zagrożenia. A to wciąż szalenie daleko do poziomu 10, który oznacza zagrażającą cywilizacji katastrofę. Skoro 2023 DW nie wydaje się groźna, po co ją obserwować? Przede wszystkim dlatego, że jej trajektoria nie jest wcale taka pewna. – Gdy dostrzegamy jakieś obiekty po raz pierwszy, potrzebujemy kilku tygodni stałych obserwacji, by zmniejszyć niepewność i odpowiednio przewidzieć ich orbity na wiele lat w przyszłości – napisała w komunikacie NASA. – Analitycy orbity będą nadal monitorować asteroidę 2023 DW i aktualizować prognozy w miarę napływu większej ilości danych. Aktualizacja pojawiła się dość szybko, bo już 16 marca. NASA podała, że ryzyko kolizji jest mniejsze niż wcześniej szacowano i wynosi 1 do 770. Oznacza to, że zagrożenie spadło do 0,13%. Europejska Agencja Kosmiczna jest jeszcze bardziej optymistyczna. Jej zdaniem szanse na zderzenie wynoszą 1 do 1548, czyli 0,06%. Jak daleko jest planetoida 2023 DW? W tej chwili wiemy, że odkryta w połowie lutego tego roku planetoida 2023 DW znajduje się obecnie około 0,14 jednostki astronomicznej (AU) od Ziemi. To w przybliżeniu 21 milionów kilometrów. Obiekt pędzi z prędkością 88 tys. km/godz. Według aktualnych wyliczeń, ten kawałek kosmicznego gruzu potrzebuje 271 dni, aby okrążyć Słońce. Możemy zobaczyć jego ruchy w czasie rzeczywistym w porównaniu z resztą Układu Słonecznego za pośrednictwem imponującego trackera, stworzonego przez Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL). Orbita 2023 DW może się zmienić m.in. w wyniku tzw. efektu Jarkowskiego, po raz pierwszy opisanego przez polskiego inżyniera Jana Jarkowskiego. Chodzi w nim o to, że poszczególne części planetoidy otrzymują różne dawki promieniowania słonecznego, przez co w różnym stopniu się nagrzewają. Oddając to ciepło, wytwarzają minimalny efekt „odrzutu”, który może zmienić trajektorię lotu. Zmiana jest minimalna, ale rośnie wraz z odległością, jaką przebywa planetoida. A, jak już powiedzieliśmy, 2023 DW ma do Ziemi 21 milionów kilometrów. Może też zmienić trajektorię po zderzeniu z innym ciałem niebieskim, które zadziała jak impaktor kinetyczny. Może się okazać, że nawet jeśli 2023 DW nie będzie stanowić bezpośredniego zagrożenia dla Ziemi, będzie dobrym obiektem do przetestowania nowych metod obrony planetarnej. Impaktor kinetyczny i ciągnik grawitacyjny O tym zadecyduje Biuro Koordynacji Obrony Planetarnej. Może ono wysłać w kierunku planetoidy impaktor kinetyczny analogiczny do satelity DART (Double Asteroid Redirection Test), który zmienił orbitę planetoidy Dimorphos, lub wypróbować coś nowego. Na przykład ciągnik grawitacyjny. Statek kosmiczny wyruszył w samobójczą misję i roztrzaskał się o powierzchnię planetoidy. Po co? Astronomowie chcą sprawdzić, czy da się w ten sposób zmienić tor zagrażających Ziemi ciał niebieskich. Do jakich wniosków doszli? Koncepcję ciągnika grawitacyjnego po raz pierwszy opisali w 2015 Edward Lou i Stanley Love z Centrum Kosmicznego Lyndon Johnson NASA. Uznali, że bezpośredni kontakt z planetoidą jest potencjalnie niebezpieczny. Dlatego do przesunięcia kosmicznej skały można użyć siły działającej na odległość, czyli grawitacji. W rzeczywistości ciągnik grawitacyjny odgrywa rolę holownika, wykorzystując własny ciąg grawitacyjny, aby popchnąć planetoidę na inną trasę. Tym ciągnikiem może być statek kosmiczny, który, lecąc równolegle do skały, będzie ją przyciągał. To pozwoli na odholowanie jej w bardziej bezpieczne dla Ziemi miejsce. Mając 23 lata do hipotetycznego uderzenia, możemy przetestować tę metodę, która przez wielu jest oceniana jako bardziej odpowiednia do ochrony przed dużymi obiektami, które mogą naprawdę zagrozić życiu na Ziemi. Źródła: NASA, CNN, ESA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
X-37B to tajny, amerykański prom kosmiczny. Co wiemy o pojeździe, który może spędzić 900 dni na orbicie?
W tym artykule: X-37B jest bezzałogowym promem kosmicznym Do czego służy X-37B? Amatorskie obserwacje X-37B X-37B może przebywać w kosmosie przez lata Jak zmylić obserwatorów Bezzałogowy samolot szpiegowski X-37B Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych jest jednym z najbardziej intrygujących statków kosmicznych na świecie. Wykonuje regularne tajne misje, których cele nie są do końca znane. Warto zebrać w jednym miejscu potwierdzone fakty. Przez lata informacje na temat tego statku kosmicznego, znanego również jako Orbitalny Pojazd Testowy (OTV), wychodziły na jaw w bardzo skąpych ilościach. Poniżej garść potwierdzonych faktów, które można definitywnie powiedzieć o tajnym samolocie kosmicznym. X-37B jest bezzałogowym promem kosmicznym X-37B to pojazd wielokrotnego użytku. Jest więc tak naprawdę bezzałogowym promem kosmicznym, czyli wahadłowcem, który przypomina mniejszą wersję jednego z wycofanych promów kosmicznych NASA. Został zbudowany właśnie przez amerykańską agencję kosmiczną w 1999 roku we współpracy z firmą Boeing. Ma około 8,8 metra długości i 2,9 m wysokości. Rozpiętość skrzydeł wynosi 4,6 m. Waży około pięciu ton. Podobnie jak wspomniane promy kosmiczne, X-37B startuje pionowo i jest napędzany przez rakietę nośną, do której jest przymocowany. Po znalezieniu się na orbicie może samodzielnie manewrować. Ląduje na pasie startowym na Ziemi szybując, dokładnie tak, jak zwykły samolot czy wcześniej wahadłowce. Pojazd ma niewielką przestrzeń ładunkową, mniej więcej wielkości skrzyni ciężarówki. To pozwala mu na przewożenie różnego sprzętu i satelitów. Według producenta, firmy Boeing, operuje on na wysokości pomiędzy 240 a 805 kilometrów nad Ziemią. Dla porównania: Międzynarodowa Stacja Kosmiczna znajduje się na wysokości ok. 400 km nad Ziemią. Do czego służy X-37B? Pomimo siedmiu dotychczasowych misji, jakie odbył X-37B, jego prawdziwe przeznaczenie pozostaje tajemnicą. Wiadomo, że niektóre jego możliwości obejmują obserwację powierzchni Ziemi z wysokości i rozmieszczanie satelitów szpiegowskich na orbicie. Jednak nie zostało jeszcze oficjalnie potwierdzone przez Departament Obrony USA. W takich wypadkach zazwyczaj przyjmuje on strategię polegającą na oświadczeniach typu: „Nie potwierdzamy, ani nie zaprzeczamy”. Pojawiają się również bardziej fantastyczne teorie. Np. że X-37B może być: bombowcem kosmicznym, pojazdem do szpiegowania chińskiej stacji kosmicznej, środkiem do ingerencji wojsk amerykańskich w satelity innych krajów. Eksperci wylali zimną wodę na głowy tych, którzy promują wszystkie takie pomysły. Wyjaśnili, że wymagałyby one dużych ilości paliwa. Poza tym wyśledzenie amerykańskiego pochodzenia pojazdu X-37B byłoby zbyt łatwe, co mogłoby poważnie zaszkodzić USA politycznie. Amatorskie obserwacje X-37B Choć jest to tajny sprzęt wojskowy, X-37B można obserwować na własną rękę. Czasy startów pojazdu są ogłaszane publicznie. To pozwoliło śledzącemu satelity Russellowi Eberstowi z Edynburga w Szkocji ustalić, gdzie będzie na niebie i zobaczyć go przez teleskop w październiku 2017 roku. Holenderski obserwator Cees Bassa zrobił to samo w tym samym roku. Inny holenderski obserwator nieba i tropiciel satelitów o imieniu Ralf Vandebergh był nawet w stanie sfotografować pojazd, gdy ten krążył po orbicie okołoziemskiej 2019 roku. „Możemy zobaczyć elementy nosa, wnęki ładunkowej i ogona tego mini-wahadłowca. A nawet niektóre mniejsze szczegóły” – powiedział Vandebergh. Na krótko przed ostatnim startem X-37B w 2020 roku, amerykańskie wojsko ujawniło, że ten kosmiczny samolot szpiegowski posiada nowy moduł serwisowy przymocowany do jego tylnej części. Pozwala on na wyniesienie na orbitę dużej liczby sprzętu potrzebnego eksperymentów. „Włączenie modułu serwisowego w tej misji pozwala nam nadal rozszerzać możliwości statku kosmicznego. A także przeprowadzać więcej eksperymentów z jego udziałem, niż w przypadku jakiejkolwiek z poprzednich misji” – stwierdził w oświadczeniu Randy Walden, dyrektor wykonawczy programu dla Biura Szybkich Zdolności Departamentu Sił Powietrznych USA. X-37B może przebywać w kosmosie przez lata Wiemy też na pewno, że X-37B może pozostawać w kosmosie przez całe lata! Jeden z dwóch egzemplarzy X-37B wystartował po raz pierwszy w 2010 roku i spędził w kosmosie 224 dni. Jego odpowiednik poleciał po raz pierwszy rok później i pozostał na orbicie ponad dwa razy dłużej. Kolejny rekord pobytu w kosmosie dla statku kosmicznego to 780 dni, czyli ponad dwa lata. Został ustanowiony podczas piątego lotu X-37B. Co robił na orbicie przez cały ten czas, pozostaje tajemnicą. Przedostatnia ujawniona misja X-37B, OTV-6, została wystrzelona 17 maja 2020 r. na rakiecie Atlas V z Przylądka Canaveral. Wysłała w kosmos m.in. małego satelitę znanego jako FalconSat-8, który zawierał pięć eksperymentalnych ładunków, niektóre opracowane przez Siły Powietrzne USA, a niektóre przez NASA. Satelita został pomyślnie uruchomiony w październiku 2021 r. i nadal pozostaje na orbicie. Inny eksperyment badał wpływ, jaki może mieć promieniowanie kosmiczne na nasiona. Podczas gdy NASA przyznała, że miała udział w eksperymentach już podczas poprzedniego lotu X-37B, był to pierwszy raz, kiedy amerykańskie wojsko ujawniło jakiekolwiek szczegóły dotyczące ładunku jaki poleciał na orbitę. X-37B powrócił na Ziemię po 908 dniach na orbicie. Pobił tym samym swój poprzedni rekord. Jak zmylić obserwatorów Podczas panelu na Forum Bezpieczeństwa w Aspen w 2019 roku, była sekretarz sił powietrznych Heather Wilson ujawniła, że X-37B może być w stanie latać wystarczająco nisko, aby wykorzystać atmosferę Ziemi do zmiany swojej orbity. Wilson powiedziała, że manewry pojazdu są specjalnie planowane tak, aby doprowadzić inne państwa, takie jak Rosja i Chiny do „szaleństwa”. Obserwatorzy nie są w stanie dokładnie przewidzieć, jak X-37B się zachowa.
Prąd z kosmosu? NASA, ESA i Chinom marzy się orbitalna elektrownia słoneczna. Prace nabierają tempa
Jeśli wyniesiemy elektrownie słoneczne na orbitę, wygenerują nawet dziesięciokrotnie więcej energii niż panele fotowoltaiczne na Ziemi. Światowe agencje kosmiczne pracują nad rozwiązaniami mogącymi zapewnić ludzkości praktycznie nieskończone źródło energii elektrycznej.
W tym artykule: Orbitalna elektrownia słoneczna – początki Orbitalna elektrownia słoneczna – NASA wraca do pomysłu Orbitalna elektrownia słoneczna może powstać w Europie Orbitalna elektrownia słoneczna – plany Chin Jak będzie przesyłać energię orbitalna elektrownia słoneczna? Pomysł na umieszczenie farm słonecznych na orbicie Ziemi sięga roku 1941. Wtedy Isaac Asimov opublikował opowiadanie, w którym opisał stację orbitalną zbierającą energię słoneczną i przesyłającą ją na Ziemię przy użyciu mikrofal. Na naukowe opracowanie tematu należało poczekać do 1968 roku, gdy w magazynie „Science” ukazał się artykuł Petera E. Glasera „Moc ze Słońca: przyszłość”. Orbitalna elektrownia słoneczna – początki Pięć lat później Glaser opatentował swoje rozwiązanie. Zakładało ono umieszczenie na orbicie satelity z ruchomymi panelami słonecznymi oraz ogromnej, mającej powierzchnię około kilometra kwadratowego, anteny. Antena przesyłałaby energię przekształcając ją w mikrofale, które odbierane byłyby na Ziemi dzięki rektenie. Tak nazywamy antenę odbierającą energię elektromagnetyczną i zamieniającą ją w prąd stały. Rektena musiałaby mieć powierzchnię kilku kilometrów kwadratowych. Największa na świecie elektrownia słoneczna Ivanpah Solar Electricity Generating System to słoneczny gigant, który znajduje się na środku pustyni Mojave i zajmuje ponad 1400ha Pomysł był ciekawy i NASA uznała, że należy kontynuować badania. Jednak nie była skłonna bardziej zaangażować się w program ze względu na ogromne trudności i koszty. Przede wszystkim wyniesienie tak ogromnej elektrowni byłoby bardzo drogie, droższe niż program stacji orbitalnych. Poza tym problemem była antena o powierzchni kilometra kwadratowego. Oceniano też, że jeśli nawet te problemy uda się rozwiązać, to straty energii w czasie przesyłu sprawią, że całość przedsięwzięcia będzie nieopłacalna. Nie oznacza to jednak, że ideę porzucono. Orbitalna elektrownia słoneczna – NASA wraca do pomysłu Projekt orbitalnej elektrowni słonecznej, z ang. SBSP – Space Based Solar Power, powracał w różnych formach regularnie od lat 70. Jego wielkim orędownikiem jest Peter Garretson. To były oficer Sił Powietrznych USA, który prowadził badanie nad SBSP w 2007 roku, w ramach Biura Bezpieczeństwa Narodowego Ds. Przestrzeni Kosmicznej. Garretson mówił o wznowieniu pracy nad koncepcją SBSP w trakcie Międzynarodowej Konferencji Rozwoju Przestrzeni Kosmicznej Narodowego Towarzystwa Kosmicznego, która odbyła się 27 maja 2022 roku. Stwierdził wówczas, że NASA, która jako pierwsza opracowywała koncepcje tego typu elektrowni, musi wrócić do czołówki. Temat podjęły wcześniej zarówno europejska, jak i chińska agencja kosmiczna, a postępy prac są znaczne. Orbitalna elektrownia słoneczna może powstać w Europie W grudniu 2021 roku Europejska Agencja Kosmiczna zorganizowała konferencję, której celem było zmobilizowanie środowiska naukowego do szukania nowych rozwiązań energetycznych. W związku z tym, że współcześnie dostęp do przestrzeni kosmicznej stał się łatwiejszy, tańszy i bardziej zrównoważony, jedna z największych przeszkód koncepcji budowy orbitalnej elektrowni została usunięta. Spośród 85 otrzymanych pomysłów opracowania SBSP do dofinansowania wybrano 13. Jak działają baterie grawitacyjne, dzięki którym magazynujemy energię ze źródeł odnawialnych? Sposób na gromadzenie i przechowywanie energii to jedno z największych wyzwań, przed jakimi stoi nasza cywilizacja. Energii, choćby tej dostarczanej przez słońce, mamy dużo. Problemem jest o... Wszystkie działania zostały niedawno uruchomione w celu zbadania różnorodnej gamy technologii SBSP. Inżynierowie zastanawiają się, jak skuteczniej zbierać światło słoneczne i jak bezpiecznie przesyłać tę moc na Ziemię. A także jak produkować i montować ogromne satelity elektrowni słonecznej, kontrolować ich orientację i orbitę. Orbitalna elektrownia słoneczna – plany Chin Prace nad elektrownią orbitalną prowadzą również Chińczycy. Prototyp ma być testowany jeszcze w tej dekadzie. Jeśli testy pójdą pomyślnie, to docelowa konstrukcja zostanie wyniesiona za około 10 lat. Taka orbitalna elektrownia słoneczna miałaby mieć moc jednego megawata. Ze względu na jej masę i rozmiary, chińscy inżynierowie liczą się z koniecznością wynoszenia elektrowni w kosmos w częściach. Dopiero tam zostałaby ona złożona. Istotne znaczenie przy jej budowie mogłaby również odegrać technologia druku 3D. Jak będzie przesyłać energię orbitalna elektrownia słoneczna? Jednak największym problemem nie jest umieszczenie elektrowni na orbicie. Prawdziwe wyzwanie to przesyłanie na Ziemię ogromnej ilości energii z kosmosu. – Takie urządzenie generowałoby też energię cieplną, którą musiałoby w jakiś sposób wypromieniowywać w przestrzeń, aby się chłodzić. W kosmosie nie ma atmosfery. Nie ma więc powietrza, które, owiewając urządzenie, odebrałoby od niego ciepło. Chłodzenie elektrowni byłoby zatem bardzo utrudnione. A w przypadku konieczności przesłania jednego megawata energii, nawet 100 tys. watów zmieni się w ciepło – wylicza dr inż. Tomasz Barciński, szef Laboratorium Mechatroniki i Robotyki Satelitarnej Centrum Badań Kosmicznych PAN. Nowe panele fotowoltaiczne produkują także wodę. „Wysysają” ją z powietrza, nawet na pustyni Czy można za jednym zamachem produkować elektryczność i czystą wodę? To właśnie robi nowy wynalazek saudyjskich uczonych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowe-panele-fotowoltaiczne-produkuja-takze-wode-wysysaja-ja-z-powietrza-nawet-na-pustyni-fot-renyuan-li-cc-by-sa-74181b8.jpeg" width="938" height="528" alt="Nowe panele fotowoltaiczne produkują także wodę. „Wysysają” ją z powietrza, nawet na pustyni (fot. Renyuan Li, CC-BY-SA)" title="Nowe panele fotowoltaiczne produkują także wodę. „Wysysają” ją z powietrza, nawet na pustyni (fot. Renyuan Li, CC-BY-SA)" /> Dr Barciński dodaje, że współczesna technologia jest w stanie znaleźć rozwiązania wielu problemów związanych z tego typu elektrownią. Jednak wciąż lepszym pomysłem jest tworzenie wielkich farm słonecznych na Ziemi, na pustyniach lub na oceanach. A elektrownie orbitalne mogą przydać się, gdy będziemy zdolni do budowania stoczni orbitalnych i przeniesienia tam ciężaru konstruowania statków kosmicznych. Więcej informacji na temat nowych opracować SBSP otrzymamy we wrześniu 2022 roku, w trakcie zbliżającego się Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego. Właśnie wtedy NASA zamierza przedstawić najnowsze opracowanie tematu budowy elektrowni słonecznych na orbicie. Źródła: Energy.gov, ESA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Gdzie się znajduje orbita geostacjonarna i ile pojazdów kosmicznych można na niej umieścić?
Trudno sobie wyobrazić współczesny świat bez satelitów. Zapewniają nam łączność i możliwość obserwowania Ziemi. A do funkcjonowania wielu z nich niezbędna jest tzw. orbita geostacjonarna.
W tym artykule: Czym jest orbita geostacjonarna? Do kogo należy orbita geostacjonarna? Orbita geostacjonarna – winda kosmiczna Inne typy orbit O obiektach krążących w przestrzeni kosmicznej wokół Ziemi mówimy, że znajdują się na jej orbicie. Jednak specjaliści wyróżniają wiele typów orbit. Jedna z nich zasługuje na szczególną uwagę miłośników kosmosu i technologii. To orbita geostacjonarna. Poniżej przedstawiamy jej charakterystykę. Czym jest orbita geostacjonarna? Nad równikiem można umieścić satelitę, który będzie wiecznie wisiał nad jednym punktem Ziemi. To bardzo wygodne położenie np. dla satelitów telekomunikacyjnych. Okres obiegu takiego satelity wokół naszej planety wynosi 23 godziny, 56 minut i 41 sekund – czyli dobę. Porusza się on dokładnie z zachodu na wschód (tak jak obraca się nasza planeta). Taka orbita jest tylko jedna. To orbita geostacjonarna. Ma około 35 tys. kilometrów wysokości. Orbity, na których czas obiegu satelity wynosi dokładnie dobę jest więcej i nazywane są orbitami geosynchronicznymi. Do kogo należy orbita geostacjonarna? Ilość miejsca na orbicie geostacjonarnej jest ograniczona. Pierwotnie państwa leżące wzdłuż równika chciały, by fragmenty orbity przebiegające nad ich terytoriami uznać za nierozerwalną część tychże terytoriów. W 1976 roku Brazylia, Kolumbia, Kongo, Ekwador, Indonezja, Kenia, Uganda i Zair podpisały w Bogocie deklarację uznającą fragmenty orbity geostacjonarnej leżące nad ich państwami za część terytoriów tychże państw. Satelitarny boom. Czy megakonstelacje satelitów zawładną naszym niebem? Gdy cztery lata temu Elon Musk ogłosił, że zamierza stworzyć liczącą 12 tysięcy obiektów megakonstelację satelitarną, trudno było uwierzyć w tak śmiały plan. Ale na kosmicznej scenie ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/satelitarny-boom-czy-megakonstelacje-satelitow-zawladna-naszym-niebem-fot-joan-cros-nurphoto-via-getty-images-39a19f1.jpeg" width="938" height="626" alt="Satelitarny boom. Czy megakonstelacje satelitów zawładną naszym niebem? (fot. Joan Cros/NurPhoto via Getty Images)" title="Satelitarny boom. Czy megakonstelacje satelitów zawładną naszym niebem? (fot. Joan Cros/NurPhoto via Getty Images)" /> Tymczasem Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny uznał trzy lata wcześniej orbitę geostacjonarną za ograniczone zasoby naturalne. Z definicji mają one być wykorzystywane efektywnie i ekonomicznie. Sygnatariusze deklaracji twierdzili, że w prawie międzynarodowym przestrzeń powietrzna nad państwem jest uznawana za część terytorium tegoż państwa. Deklaracja bogotańska nie jest respektowana. Co prawda Traktat o przestrzeni kosmicznej nie definiuje, gdzie ona się zaczyna. Jednak orbita w odległości 35 tys. kilometrów od powierzchni Ziemi zdecydowanie powinna być uznawana za przestrzeń kosmiczną. A prawa do niej nie może sobie rościć żadne państwo. "Dowiemy się, czy bliżej nam do aniołów czy do małp." Co nas czeka w kosmosie? Kiedyś badacze obawiali się tego jak człowiek zniesie stan nieważkości. Im dalej ku gwiazdom, tym więcej wyzwań. O czym powinniśmy myśleć teraz? - Przypominamy wizjonerski felieton sir Ar... Sygnatariusze deklaracji bogotańskiej nie mają możliwości technicznych egzekwowania jej. Nie są w stanie zestrzelić satelity nad swoim terytorium. Brak im też siły dyplomatycznej, by przekonać inne państwa do jej respektowania. Dlatego to Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny przydziela „sloty” na orbicie geostacjonarnej. Polska też ma tam swój kawałek. Związek założył przy tym, że orbita geostacjonarna „pomieści” maksymalnie dwa tysiące obiektów. Orbita geostacjonarna – winda kosmiczna Podwaliny teoretyczne pod całą eksplorację kosmosu położył na przełomie XIX i XX wieku KonstantIn Ciołkowski. Żaden polski autor nie może pominąć milczeniem faktu, że ojciec Ciołkowskiego był Polakiem. Ciołkowski myślał m.in. o niezwykłych satelitach – przywiązanych do Ziemi. Na pomysł wpadł oglądając wieżę Eiffla w Paryżu. Wyliczył, że można postawić gigantyczną budowlę sięgającą kosmosu. Był tylko jeden warunek – że środek ciężkości tej konstrukcji znajdzie się na orbicie geostacjonarnej. Windy kursujące wzdłuż takiej budowli mogłyby wynosić w kosmos bardzo tanio dowolne ładunki. Na końcu budowli Ciołkowskiemu marzył się podniebny pałac, czyli kosmiczny hotel. Co zrobić z lawinowo rosnącą liczbą kosmicznych śmieci? Niedawno dołączyło do nich 40 satelitów Elona Muska Miliony kosmicznych odpadków krążących po niskiej orbicie okołoziemskiej stały się realnym zagrożeniem dla przyszłości lotów kosmicznych i rozwoju systemów satelitarnych. Aby rozwiąza.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7c79b3cac00b7a13fbdf9a3745bb8e4a51e7efda-9989a59.jpeg" width="933" height="700" alt="Co zrobić z lawinowo rosnącą liczbą kosmicznych śmieci? Niedawno dołączyło do nich 40 satelitów Elona Muska (fot. Getty Images)" title="Co zrobić z lawinowo rosnącą liczbą kosmicznych śmieci? Niedawno dołączyło do nich 40 satelitów Elona Muska (fot. Getty Images)" /> Japoński gigant w sektorze budowalnym, firma Obayashi Corporation ogłosiła, że jest w stanie zbudować taką konstrukcję. Kosmiczna winda ma być gotowa do użytku w 2050 roku i mierzyć 96 tys. km wysokości. Do przemierzenia tej odległości posłużą specjalnie zasilane pojazdy magnetyczne. Swoje ambitne cele japońska firma planuje osiągnąć przy wykorzystaniu nanorurek węglowych. Inne typy orbit Poza orbitą geostacjonarną wyróżniamy inne typu orbit. Oto one: Ile kosztuje lot w kosmos? Sprawdź! Wielkimi krokami zbliżamy się do ery kosmicznej turystyki. Ile kosztuje lot w kosmos? Czy każdy, kto jest w stanie zapłacić odpowiednio wysoką cenę, może wyruszyć na kosmiczną odyseję? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ile-kosztuje-lot-w-kosmos-sprawdz-fot-dr-sp-andia-universal-images-group-via-getty-images-07a6fa9.jpeg" width="938" height="492" alt="Ile kosztuje lot w kosmos? Sprawdź! (fot. DR/SP/Andia/Universal Images Group via Getty Images)" title="Ile kosztuje lot w kosmos? Sprawdź! (fot. DR/SP/Andia/Universal Images Group via Getty Images)" /> orbita cmentarna – położona powyżej orbity geostarcjonarnej; kierowane są na nią zużyte satelity. orbita heliosynchroniczna – tak obliczona, by satelita przelatywał nad określonym punktem planety zawsze o tej samej porze dnia. Po takich orbitach poruszają się satelity szpiegowskie. orbita niska – orbita do wysokości 2 tys. kilometrów, po której porusza się większość satelitów, promy kosmiczne, teleskop Hubble’a i Międzynarodowa Stacja Kosmiczna. orbita pośrednia – między orbitą niską a geosynchroniczną, czyli o wysokości od 2 to 35 tys. kilometrów. Poruszają się na niej np. satelity GPS. orbita wysoka – każda mająca ponad 35 tys. km wysokości.
Wielkimi krokami zbliżamy się do ery kosmicznej turystyki. Ile kosztuje lot w kosmos? Czy każdy, kto jest w stanie zapłacić odpowiednio wysoką cenę, może wyruszyć na kosmiczną odyseję?
W tym artykule: Kto może lecieć w kosmos? Co trzeba zrobić, aby polecieć w kosmos? Ile kosztuje lot w kosmos? Cena lotu w kosmos Do niedawna, bezkresną przestrzeń kosmiczną mogli zobaczyć tylko odpowiednio przeszkoleni wybrańcy, zatrudnieni w kosmicznych agencjach. Teraz zaczyna się to zmieniać. Już niebawem niemal każdy, kto dysponuje odpowiednio zasobnym portfelem, będzie mógł wyruszyć na podbój kosmosu. Prywatne programy kosmiczne rozwijają obecnie trzy duże firmy, a na rynku jest jeszcze jeden gracz, który ma konkurować ze spółkami zarządzanymi przez najbogatszych tego świata. Na Ziemi są miejsca, które zapierają dech w piersiach. Bądźmy szczerzy, większość szarych zjadaczy chleba nigdy nie zdoła dotrzeć do najbardziej malowniczych i tajemniczych zakątków naszej planety. Są jednak tacy, którzy widzieli już niemal wszystko i nic ziemskiego nie jest w stanie ich zaskoczyć. To właśnie z myślą o takich osobach - majętnych odkrywcach, którzy z łatwością mogą wyłożyć na stół niebotycznie wysoką kwotę, tylko po to, po poczuć adrenalinowy kop - rozwijane są prywatne programy kosmiczne. Bo co innego można zaoferować zdobywcom bieguna czy 8-tysięczników, jeśli nie lot do ostatniej granicy, za którą jest już tylko bezkres? Kto może lecieć w kosmos? O locie w kosmos marzy wiele osób. Wizja podziwiania Ziemi z perspektywy orbity jest tak samo pociągająca, co niedostępna. Do tej pory, w załogowym locie w kosmos (w 1978 roku) uczestniczył tylko jeden Polak - generał Mirosław Hermaszewski. Dlaczego tej sztuki nie zdołał powtórzyć żaden z naszych rodaków? Powodów jest wiele, ale na szczycie tej listy znajdują się dwa czynniki: polityka i pieniądze. Gdy loty załogowe raczkowały, w państwach bloku wschodniego to właśnie czynniki polityczne determinowały dobór właściwych osób. Poza tym, Polska nie płaci składek na załogowe loty kosmiczne. Nadchodzi era lotów kosmicznych dla wszystkich W ostatnią niedzielę odbył się pierwszy, cywilny (czyli taki, który nie odbył się za sprawą państwowej agencji kosmicznej takiej jak np. NASA), pasażerski lot w kosmos firmy Virgin Atlant... Inna sprawa - nawet gdyby rząd zdecydował się na zwiększenie polskiego wkładu w rozwój badań kosmicznych, zaszczytu osiągnięcia orbity okołoziemskiej doświadczyliby tylko nieliczni. Astronautą może zostać wyłącznie osoba, która może pochwalić się idealnym zdrowiem i wybitną sprawnością fizyczną. Przy tym wszystkim, trzeba jeszcze wykazać się umiejętnością błyskawicznego podejmowania decyzji i wysoką odpornością na stres. To wszystko przestaje być jednak aktualne, gdy temat rozmowy schodzi z misji organizowanych przez agencje rządowe na loty komercyjne. Prywatne przedsiębiorstwa zapewniają, że przestrzeń kosmiczna jest na wyciągnięcie ręki niemal każdej osoby, którą na to stać. Co trzeba zrobić, aby polecieć w kosmos? Żadna firma, która obecnie oferuje komercyjne loty w kosmos, nie wymaga od pasażerów ponadprzeciętnego zdrowia i żelaznej kondycji. Można wręcz stwierdzić, że wymogi są minimalne. Każda osoba, która na własne oczy chce zobaczyć Ziemię z perspektywy orbity, powinna legitymować się wzrostem w przedziale 152-193 cm, ważyć nie więcej niż 100 kg i być w stanie pokonać schody prowadzące na siódme piętro (właśnie taka jest wysokość wieży startowej) w mniej niż 90 sekund. Czego astronauci mogą nauczyć nas o podróżowaniu? Opowiada Randy Bresnik Można stworzyć całkiem niezłą listę miejsc do odwiedzenia prze śmiercią, gdy ogląda się Ziemię z odległości 400 kilometrów. Wystarczy zapytać o to astronautę Randy'ego Bresnika. Dla niektórych, takie ograniczenia mogą okazać się niemożliwe do pokonania. Nie zmienia to jednak faktu, że w porównaniu z wymogami, jakie stawiane są przed astronautami uczestniczącymi w misjach kosmicznych, warunki konieczne do spełnienia przed dołączeniem do załogi lotu komercyjnego są wręcz śmieszne. Zależnie od firmy, która organizuje lot, szkolenie wstępne może trwać pięć dni lub... jeden dzień. Tak, można śmiało powiedzieć, że komercyjne loty kosmiczne są niemal ogólnodostępne. Niemal, bo poza nielicznymi ograniczeniami, istnieje jeszcze jedna istotna bariera - cena, jaką trzeba zapłacić za taką przyjemność. Ile kosztuje lot w kosmos? Obecnie, loty suborbitalne (statek dociera do przestrzeni kosmicznej, ale jego trajektoria przecina ziemską atmosferę i nie wychodzi poza orbitę) oferują cztery firmy: należąca do Richarda Bransona Virgin Galactic, Blue Orgin Jeffa Bezosa, SpaceX Elona Muska startup Space Perspective. Każdy "przewoźnik" ma realizować lot w nieco odmienny sposób. Filmy o kosmosie, które trzeba obejrzeć – RANKING TOP 15 Każda ekspedycja kosmiczna stanowi niezwykłe wydarzenie, które porusza tłumy. W tym kontekście łatwo można zrozumieć, dlaczego kosmos jest jednym z ulubionych tematów największych reżyse... Virgin Galactic korzysta z dużego samolotu transportowego startu poziomego. Gdy maszyna osiągnie odpowiednią wysokość, następuje odłączenie mniejszego statku powietrznego o napędzie rakietowym. To właśnie ten ma osiągnąć przestrzeń kosmiczną. Powrót na Ziemię następuje lotem szybowym. Firma Blue Origin opracowała natomiast kapsułę załogową, która jest wynoszona w przestrzeń przez rakietę pionowego startu New Shepard. Gdy kapsuła odłącza się od rakiety, osiąga i przekracza linię Kármána - umowną granicę kosmosu, która przebiega na wysokości 100 km n.p.m. Statek wraca na Ziemię opadając na trzech spadochronach. W obu przypadkach, na pokład może wejść do sześciu pasażerów. Lot w przestrzeni kosmicznej trwa zaledwie kilka minut. W tym czasie, pasażerowie mogą odpiąć pasy i doświadczyć stanu nieważkości. Inny pomysł na kosmiczną przygodę ma Elon Musk. SpaceX ma oferować loty na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Statki ekscentrycznego miliardera mają też osiągać orbitę Księżyca. Mówimy tu zatem o znacznie dłuższych podróżach. Jeszcze inna koncepcja przyświeca twórcom firmy Space Perspective. Amerykański startup opracował statek kosmiczny Neptun, który ma osiągać wysokość 30 km. Kapsuła będzie wynoszona w przestrzeń przez olbrzymi balon (o średnicy dochodzącej do 100 m), wypełniony wodorem. 18 czerwca 2021 roku odbył się próbny lot bezzałogowy, zakończony 100-procentowym sukcesem. Kapsuła Neptun wzbiła się na zamierzoną wysokość i zatrzymała się na 2 godziny. Po tym czasie, rozpoczęła się procedura powrotu. Statek bezpiecznie wylądował na wyznaczonym punkcie na oceanie. Cały lot inauguracyjny trwał 6 godzin i 39 minut i właśnie tyle czasu mają trwać komercyjne wycieczki, organizowane przez Space Perspective. Cztery firmy, cztery odmienne koncepcje komercyjnych lotów w kosmos. Różnice, o których mowa, mają przełożenie na ceny, ale pragniemy nieco ostudzić zapał czytelników - w tym przypadku, nie ma mowy o żadnych okazjach. Cena lotu w kosmos Zatem, ile trzeba zapłacić za spełnienie marzeń o podróży w przestrzeń kosmiczną? Program Virgin Galactic ruszy jeszcze w 2022 roku. Pierwsze bilety zostały sprzedane za kwotę od 200 tys. do 250 tys. dolarów. Kolejne mają kosztować 350 tys. dolarów. Nie jest do końca jasne, kiedy program Blue Origin wystartuje pełną parą. W czerwcu 2021 roku zakończyła się licytacja pierwszego biletu. Anonimowy biznesmen zapłacił za miejsce na statku New Shepard... 28 milionów dolarów! Normalna cena za lot w kosmos z firmą Jeffa Bezosa podobno ma oscylować w granicach kwoty 500 tys. dolarów. Dużo? Bez wątpienia, ale Elon Musk każe sięgać jeszcze głębiej do kieszeni. Pierwszy komercyjny lot SpaceX ma osiągnąć Międzynarodową Stację Kosmiczną. W tym przypadku cena ma być dosłownie astronomiczna. Co to oznacza? Za miejsce na statku podobno trzeba zapłacić 55 milionów dolarów! Czy dziwne sygnały pochodzące z kosmosu zarejestrowane na Antarktydzie są dowodem na istnienie równoległego wszechświata? Dziwne sygnały na biegunie południowym do tej pory wymykały się jakimkolwiek przekonującym wyjaśnieniom. W 2024 wystartuje pierwsza załogowa misja Space Perspective. Za przyjemność kosmicznego lotu balonem trzeba zapłacić 125 tys. dolarów, czyli wyraźnie mniej niż żądają założyciele trzech wcześniej wymienionych firm. Warto jednak podkreślić, że w tym przypadku, podróżnicy nie doświadczą stanu nieważkości. Czy można liczyć na to, że w przyszłości, za bilet na pokład statku kosmicznego trzeba będzie zapłacić tyle, co za przelot tanimi liniami lotniczymi? To mało prawdopodobne, a przemawiają za tym dwa fakty. Po pierwsze, przedsiębiorcy zainwestowali miliardy dolarów w swoje programy kosmiczne. Po drugie, komercyjny lot w kosmos to oferta elitarna, a taka po prostu musi kosztować. W przeciwnym wypadku, stanie się czymś zupełnie pospolitym. Wygląda zatem na to, że przynajmniej na razie, ciekawostki o kosmosie będą mogli zgłębić wyłącznie najbogatsi. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nowe centrum badawcze będzie zajmować się rosnącym problemem kosmicznych śmieci
Kosmiczne śmieci to coraz większy problem na orbicie wokół Ziemi. Ilość uszkodzonych satelitów i wszelkiego rodzaju odpadków krążących po orbicie Ziemi rośnie z miesiąca na miesiąc.
W tym artykule: Centrum Świadomości nt. Domen Kosmicznych Zagrożenie moga stanowić nawet drobiny farby Według amerykańskiej Sieci Przeczesywania Kosmosu w przestrzeni kosmicznej krąży obecnie ponad 20 000 obiektów, które można śledzić. To tylko te obiekty, które można wykryć i określić ich trajektorię. Szacuje się, że oprócz tego, istnieje ponad 160 milionów kawałków śmieci kosmicznych o średnicy mniejszej niż 1 centymetr (przy kosmicznych prędkościach jakie osiągają krążąc po orbicie to jednak bardzo dużo), które stanowią coraz większe zagrożenie dla eksploracji kosmosu. Centrum Świadomości nt. Domen Kosmicznych Jednym z krajów, które chcą prowadzić eksplorację przestrzeni kosmicznej w sposób odpowiedzialny jest Wielka Brytania, gdzie na Uniwersytecie w Warwick uruchomiono właśnie centrum badawcze, mające opracować rozwiązania, dzięki którym będzie można rozwiązać narastający problem. Ośrodek badawczy został nazwany Centrum Świadomości nt. Domen Kosmicznych będzie skupiał się na zagrożeniu dla satelitów, Międzynarodowej Stacji Kosmicznej itd. Dyrektor centrum, profesor Don Pollacco, stwierdził, że bezpośrednie kosmiczne otoczenie Ziemi staje się coraz ważniejsze, ze względu na szybki rozwój technologii kosmicznych, jednak wciąż w dużej mierze „nie wiemy zbyt wiele o tym, co się tam naprawdę dzieje". Oprócz badania zagrożeń związanych ze śmieciami kosmicznymi, też centrum badawcze skupi się też na badaniu wiatru słonecznego i jego wpływu na atmosferę ziemską i satelity. Zagrożenie moga stanowić nawet drobiny farby Do obiektów stworzonych przez człowieka stanowiących kosmiczne śmietnisko należą m.in. cząstki pochodzące z erozji, rozpadu i kolizji ogromnej ilości satelitów krążących wokół Ziemi. Do tego dochodzą różnej wielkości cząstki pochodzące z silników rakietowych na paliwo stałe, a także upuszczone przez astronautów wykonujących spacery kosmiczne przedmioty takich jak śruby czy klucze, które po prostu podryfowały w przestrzeń kosmiczną i dziś krążą wokół Ziemi z ogromnymi prędkościami. Nawet drobiny farby mogą stanowić zagrożenie przy ogromnych prędkościach lotu orbitalnego. Naukowcy z Uniwersytetu w Warwick opracowują innowacyjne sposoby wykrywania śmieci na orbicie w ramach projektów takich jak „DebrisWatch”, a także badają, w jaki sposób wiatry słoneczne mogą wpływać na działanie statków kosmicznych. Jak mówi profesor Pollacco: „Większość współczesnego społeczeństwa jest uzależniona od przestrzeni kosmicznej poprzez komunikację na każdym szczeblu. Jednak obecnie mamy problem z ruchem w przestrzeni kosmicznej. Prędzej czy później, to wszystko stanie się wielkim problemem. Z naszego punktu widzenia chodzi o to, aby zająć się tym dużo wcześniej, zanim np. nie będziemy mogli wysyłać bezpiecznie w kosmos żadnych obiektów, ponieważ ryzyko zderzenia z jakimś odłamkiem będącym dziełem człowieka będzie zbyt wielkie”.
Chińska stacja kosmiczna Tiangong-1 spada na Ziemię. Czy mamy powody do obaw?
Chińska stacja kosmiczna znajduje się na kursie kolizyjnym z Ziemią, a najnowsze prognozy mówią, że może się ona rozbić między 30 marca a 2 kwietnia. Najprawdopodobniej spali się w atmosferze, ale naukowcy niczego nie są pewni.
Statek Tiangong-1 (co oznacza "Pałac Niebiański") został umieszczony na orbicie we wrześniu 2011 roku. Stacja została zaprojektowana jako miejsce do testowania robotów, i na swoim pokładzie widział już wiele pojazdów. Statek miał być pierwszym krokiem w budowie stałej stacji kosmicznej. W maju 2017 r. Chińscy urzędnicy wydali pierwszy raport dla ONZ, który stwierdził, że Tiangong-1 16 marca 2016 r. przestał działać. Mimo, że nie został uszkodzony, statek jest całkowicie pozbawiony paliwa i nie może być już kontrolowany z Ziemi. Teraz krążąc wokół Ziemi na średniej wysokości 320 km, stacja zmaga się z większym oporem, bo porusza się w gęstszej atmosferze i traci wysokość w tempie około 2,5 mil dziennie. Ostatecznie, Tiangong-1 osiągnie wysokość około 70 km i zacznie spadać na Ziemię zamieniając się w kule ognia. Jeśli kawałki Tiangong przetrwają powrót na Ziemię, trudno ustalić, w którym miejscu się rozbiją. Stacja kosmiczna okrąża Ziemię dwa razy w ciągu trzech godzin, a jej orbita przebiega tak, że ​​każdy kontynent z wyjątkiem Antarktydy znajduje się w potencjalnej strefie upadku. Dokładna data powrotu do Tiangong-1 również pozostaje nieznana, ponieważ gęstość górnej atmosfery zmienia się w zależności od aktywności Słońca. Nasza zdolność przewidywania, jak zachowywać się będą spadające satelity, wciąż raczkuje, m.in. dlatego, że nie mamy możliwości robienia globalnego monitorowania dynamiki atmosfery w czasie rzeczywistym. Kiedy Tiangong-1 ponownie wejdzie w atmosferę, stacja kosmiczna ma się rozpaść, a istnieje prawdopodobieństwo, że fragmenty o masie 100 kg mogą uderzyć w Ziemię. Coś podobnego wydarzyło się w 1979 roku, gdy stacja Skylab NASA opuściła orbitę i nie spłonęła tak szybko, jak się spodziewano. W swoim raporcie dla ONZ chińscy urzędnicy bagatelizują to ryzyko. Twierdzą, że żadne fragmenty nie przetrwają tej podróży i całkowicie spalą się w atmosferze. - Większość planety jest pokryta oceanem, a więc najprawdopodobniej, jeśli, w ogóle jakieś fragmenty przetrwają, najprawdopodobniej wylądują gdzieś w oceanie - mówi Moriba Jah, astrodynamista z University of Texas w Austin. Kosmiczny śmietnik Jednak niepewność związana z Tiangong-1 powinna być lekcją dla agencji kosmicznych i producentów satelitów, aby przygotowywać się na okoliczności takie jak utrata kontroli czy awarie. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, która jest wielkości boiska do futbolu amerykańskiego, znajduje się na podobnej orbicie, co Tiangong-1. "Być może zmotywuje to agencje kosmiczne na całym świecie do zapewnienia środków finansowych nauczycielom akademickim i instrukcjom badawczym, aby naprawdę zrozumieć wszystko, co jest związane nieplanowanymi powrotami kosmicznych śmieci, ponieważ ten problem będzie się pojawiał coraz częściej. Wokół Ziemi krąży ponad 50 000 kosmicznych śmieci i jak do tej pory, jedyną troską były kolizje z działającymi satelitami i stacjami kosmicznymi. Jeśli nie zaczniemy sprzątać, przestrzeń wokół Ziemi będzie tak zaśmiecona, że wszystkie obiekty będą zagrożone kolizją.
Czas, kiedy każdy będzie mógł polecieć na wakacje w kosmos, zbliża się wielkimi krokami.
W połowie XX wieku, kiedy kosmonautyka znajdowała się jeszcze w powijakach, nikomu nawet nie przyszłoby do głowy, że w ciągu kilku dziesięcioleci zwykły człowiek, który już porzucił dziecięce marzenia o byciu kosmonautą, będzie mógł usiąść w fotelu statku kosmicznego. Co więcej – poleci w przestworza, doświadczy uczucia nieważkości, sfotografuje Ziemię z orbity, trafi na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (MSK) i weźmie udział w prawdziwych naukowych eksperymentach. Turystyka kosmiczna – do niedawna domena fantastyki naukowej – staje się rzeczywistością na naszych oczach. Najważniejsze pytanie, które zadają sobie konstruktorzy, inwestorzy i ludzie zainteresowani kosmosem, brzmi: czy kosmiczne podróże, dziś rozrywka dla multimilionerów, staną się dziedziną masowej turystyki? Jak szybko przeciętny nauczyciel czy pracownik banku będzie mógł polecieć w kosmos? Obecnie z turystyką kosmiczną mamy do czynienia właściwie tylko w Rosji. Kandydaci (majętni, bo lot kosztuje ok. 25 mln dolarów) przechodzą tam specjalistyczne badania i podpisują umowę z Rosyjską Agencją Kosmiczną (Roskosmos). „Pretendenci” przechodzą półroczny kurs w Centrum Przygotowań Kosmonautów (CPK) w Gwiezdnym Miasteczku. Ośrodek ten, położony w lasach 50 km na północ od Moskwy, można by nazwać gwiezdnym skansenem. Wśród sowieckich bloków stoi centrum szkoleniowe, którego „cuda techniki”, niemodernizowane przez dziesięciolecia, przypominają czasem scenografię z filmu Pan Kleks w kosmosie. Przewodnicy oprowadzający po miasteczku są jednak niezwykle dumni z osiągnięć radzieckiej techniki, choć np. komputery, a raczej maszyny liczące, pamiętają tu czasy Leonida Breżniewa. – Rosjanie są przekonani, że Amerykanie polecieli w kosmos jedynie dzięki szpiegom, którzy dostarczyli NASA ich materiały umożliwiające rozwinięcie własnej technologii kosmicznej – mówi uczestnik wycieczki po ośrodku. Ogólnie popularne wyobrażenia o Gwiezdnym Miasteczku i przygotowaniach do podróży kosmicznej znacznie odbiegają od rzeczywistości. Jeden z polskich dziennikarzy, który zwiedzał to miejsce parę lat temu, w stołówce dostał na deser arbuza wypełnionego... spirytusem. Wyjadany miąższ był cały czas uzupełniany... alkoholem. Dla zachodnich turystów kosmicznych cały proces przygotowań jest dużym szokiem kulturowym. Z jednej strony „kosmiczna” technika, z drugiej – rosyjskie realia. – Przyrządy jak wykute u kowala, siermiężne, wyliniałe, fotele niczym u dentysty – wspomina Paula Michalik, dziennikarka Programu I Polskiego Radia. Swego czasu relacjonowała ona szkolenie odbywające się w Gwiezdnym Miasteczku, po tym jak w 2001 r. jedna ze słuchaczek pewnej komercyjnej stacji radiowej, Joanna Chojnacka, wygrała bilet na lot w kosmos w finale konkursu pod nazwą Odyseja Kosmiczna. Polka przeszła dwutygodniowe ćwiczenia. Był to jednak tylko wycinek całego procesu treningów i symulacji, które przewidziane są dla kosmicznych turystów. Czekają ich bowiem miesiące, a nie tygodnie nauki. Przez pół roku uczą się rosyjskiego (instrukcje na statku są pisane wyłącznie cyrylicą), obsługi aparatury znajdującej się na pokładzie Sojuza. Jednym z wykorzystywanych w tych ćwiczeniach symulatorów jest wirówka, odtwarzająca wzrost grawitacji odczuwany przy starcie i lądowaniu. Wydaje się wtedy, że przyciąganie ziemskie wzrasta kilkakrotnie. Przyszłego kosmonautę zamyka się w niedużej kapsule i przypina pasami do wygodnego fotela. 18-metrowe ramię łączy kapsułę z gigantycznym silnikiem, który rozpędza ją w 6 sekund do prędkości 270 km/godz. – Reakcje organizmu kandydata do lotu w kosmos obserwuje na monitorze prowadzący szkolenie. Zadaje badanemu pytania, wydaje komendy – mówi Paula Michalik. – Instruktorzy, z których każdy jest generałem, traktują kursantów jak uczniaków. Ruki po szwam, porządek musi być! W tej wirówce można osiągnąć przeciążenie 30 razy większe od ziemskiego – to tak, jakbyśmy ważyli 30 razy więcej. Przeciętny człowiek wytrzymuje kilka G. Joanna zniosła ok. 12 G! Ćwiczenia zachowań w stanie nieważkości odbywają się podczas parabolicznych lotów w specjalnie przerobionym samolocie Ił-72 MDK, który wzlatuje na wys. 11 tys. m, a następnie wykonuje lot nurkujący 4 km w dół. – I tak około półtorej godziny trzeba wytrzymać w locie przypominającym sinusoidę z 20-sekundowymi momentami nieważkości – wspomina Paula. – Wnętrze samolotu wypełnia coś w rodzaju małej sali gimnastycznej z poręczami. Na suficie i podłodze leżą materace. Przez cały czas trzeba mieć w ręku torebkę na wymioty. Przydaje się każdemu. Stan nieważkości przyszli kosmonauci ćwiczą także w specjalnym basenie głębokości 12 m. W ciepłej wodzie stoją tam zanurzone makiety stacji Mir i statków Sojuz i Progress. Kosmonauci trenują na nich awarie, z którymi mogą mieć do czynienia „na górze”. Tu także rozwiązuje się rzeczywiste problemy statków na orbicie. Jeżeli w pojeździe przestaje działać jakiś element, specjaliści na Ziemi odnajdują ten sam w kopii i szukają sposobu usunięcia usterki, a potem wysyłają instrukcje „w kosmos”. Żeby przejść testy kwalifikacyjne w basenie, trzeba mieć końskie zdrowie – człowiek w kosmicznym skafandrze waży około 240 kg. Ponadto kandydatów czeka także kurs przetrwania w lesie i na morzu – na wypadek awaryjnego lądowania w nieznanym terenie. Wystarczy bowiem niewielka pomyłka i kapsuła z kosmonautami zamiast w okolicy Bajkonuru może znaleźć się w wodach Pacyfiku bądź w tundrze, a poszukiwania czasem trwają godzinami. Dlatego w obowiązkowym zestawie kosmonauty są haczyki na ryby oraz podręcznik survivalu. Paula Michalik podkreśla, że pobyt w miasteczku napełnił ją ogromnym podziwem dla rosyjskich specjalistów. Mimo że warunki, w jakich pracują, wydają się archaiczne, mimo że generałowie chodzą w przetartych mundurach i uczą na sprzęcie, który bardziej przypomina tramwaj niż statek kosmiczny, to mają ogromne doświadczenie i odnoszą w swojej dziedzinie wielkie sukcesy. Gdy parę lat temu zapalił się jakiś element Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, amerykańscy astronauci natychmiast schowali się w zamkniętym module, ponieważ tak byli szkoleni. Rosjanie tymczasem w przyciężkich skafandrach bez paniki opanowali pożar. Dzisiaj do grona kosmicznych turystów można zaliczyć pięć osób: czworo obywateli USA (Dennis Tito, Greg Olsen, Anousheh Ansari, Charles Simonyi) i śmiałka z RPA Marka Shuttlewortha. Ich droga do spełnienia marzeń nie była usłana różami, ale może właśnie taka powinna być „droga do gwiazd”. Szlak przecierał Dennis Tito. W 2000 r. podpisał umowę z firmą MirCorp i od sierpnia przechodził kurs programowy stacji Mir. 19 listopada, gdy rząd rosyjski postanowił zatopić Mira, Tito musiał przerwać przygotowania. W tym czasie na orbicie znajdowała się już jednak Międzynarodowa Stacja Kosmiczna z rosyjskim segmentem i 28 grudnia 2000 r. Tito wszedł w skład ekspedycji wraz z kosmonautami Jurijem Baturinem i Tałgatem Musabajewem. Anegdotyczny jest fakt, że lot Tity wywołał zgrzyty we współpracy Rosawiakosmosu i NASA. Otóż Amerykanie sprzeciwiali się obecności niedoświadczonego astronauty na pokładzie statku, tłumacząc, iż może to zagrażać stacji. Rosjanie nie dali się przekonać i wtedy NASA wydało Dennisowi Tito zakaz wstępu do amerykańskiego segmentu. Okoliczności trzeciego lotu są bardziej złożone... Pierwszy na liście był 23-letni wokalista amerykańskiej grupy N’Sync, Lance Bass. Sponsorzy nie dotrzymali jednak terminu wpłaty i Bass musiał pożegnać się z lotem. Drugim w kolejce był rosyjski biznesmen Siergiej Polonskij. Jego nie dopuszczono do startu z powodu złych wyników badań medycznych. Trzeba w tym momencie wspomnieć, że od lutego 2003 do lipca 2005 r. wstrzymano loty amerykańskich wahadłowców na MKS po tym, jak katastrofie uległ prom Columbia. 1 lutego 2003 podczas powrotu na Ziemię zginęła cała 7-osobowa załoga. W tej sytuacji Rosjanie musieli przejąć obsługę całej komunikacji między rozbudowywaną stacją a Ziemią i wstrzymać loty komercyjne. Po wypadku Columbii kolejnym, trzecim pretendentem został 60-letni amerykański przedsiębiorca Greg Olsen. W trakcie ćwiczeń jego stan zdrowia zaczął jednak budzić wątpliwości i Amerykanin został odsunięty od przygotowań. Wrócił do Stanów, poddał się leczeniu i 1 października 2005 r. wyruszył na orbitę. Następni byli 40-letnia Anousheh Ansari, która poleciała na orbitę 18 września 2006 r., i Charles Simonyi, współzałożyciel Microsoftu. W kwietniu 2007 r. spędził na MKS ponad dwa tygodnie, jako 450. człowiek w kosmosie. Na orbitę zabrał Fausta Goethego. Czytając go, obleciał Ziemię 160 razy. Kosmiczna ekstrawagancja milionerów umożliwia rozwój światowej kosmonautyki, w tym rosyjskiej korporacji rakietowo-kosmicznej Energia imienia Siergieja Korolowa. Obecnie trwają tam prace nad nowym projektem – sześcioosobowym statkiem kosmicznym Kliper (aż cztery miejsca na jego pokładzie przeznaczone będą dla turystów). Prezes Energii Mikołaj Siewastianow uważa, że wkrótce cena dwutygodniowej wycieczki w kosmos wyniesie około 10 mln dolarów. Główną przewagą Klipera nad obecnie wykorzystywanym Sojuzem ma być możliwość lądowania bezpośrednio na lotnisku. Orbitalne loty dla turystów to nie jedyna możliwość wyprawy w kosmos dla zwykłego człowieka. Najbardziej realnym rozwiązaniem mogą stać się loty suborbitalne. Po rozpędzeniu się do prędkości 2–5 razy mniejszej od tzw. pierwszej prędkości kosmicznej (8 km/s) pojazd z turystami na pokładzie wykonuje „podskok” bez wejścia na orbitę. Podczas swobodnego unoszenia się w przestrzeni turyści mogą podziwiać widoki Ziemi przez iluminatory. Stan nieważkości trwa od 1 do 20 minut. Potem statek wchodzi w atmosferę i rozpoczyna lądowanie. Przypomina to trochę opis z powieści fantastycznej, ale taka jest już dzisiejsza rzeczywistość. W październiku 2004 r. rakieta SpaceShipOne firmy Mojave Aerospace Ventures odbyła dwa próbne loty, unosząc się na wysokość ponad 100 km. Istnieje możliwość, że w przyszłości rakieta ta stanie się pierwszym pasażerskim pojazdem i zapoczątkuje nową epokę ogólnodostępnych podróży kosmicznych. (Podobnie działo się w latach 20. XX w., gdy pierwsze samoloty rejsowe rozpoczęły epokę turystycznych lotów powietrznych). Mojave Aerospace Ventures, organizator pierwszego suborbitalnego lotu w kosmos, otrzymała nagrodę od Fundacji Ansari X-Prize w wysokości 10 mln dolarów. – W dzisiejszej kosmonautyce bierze udział wielu ludzi gotowych finansować budowę statków kosmicznych przeznaczonych do lotów turystycznych – mówi Anousheh Ansari, której nazwisko nosi fundacja. – W USA istnieje obecnie jedna firma oferująca prywatne loty suborbitalne – kontynuuje – ale znam dwie, trzy inne, które pracują nad podobnymi projektami. W ciągu najbliższych 5–10 lat cena za bilet w kosmos może spaść do 20–50 tys. dolarów i takie wyprawy staną się bardziej dostępne. Brytyjski multimilioner Richard Branson w 2004 r. założył firmę Virgin Galactic zajmującą się organizacją suborbitalnych lotów kosmicznych. Miejsca na pierwszy grupowy lot w kosmos już dawno zostały zarezerwowane – wśród pasażerów znajdą się Richard Branson i Burt Rutan, założyciel firmy Scaled Composites, która stworzyła SpaceShipOne. Virgin Galactic planuje pierwsze loty z kalifornijskiego miasteczka Mojave, ale potem, w związku z natężeniem ruchu lotniczego w tym rejonie trzeba będzie przenieść bazę – do Nowego Meksyku lub na Florydę. W styczniu 2007 r. Virgin Galactic zakończyła negocjacje z rządem szwedzkim dotyczące powstania państwowego portu kosmicznego w Kirunie na północy tego kraju. W najbliższym czasie kosmiczne lotniska powstaną w Singapurze i Zjednoczonych Emiratach Arabskich. – Jeżeli za pięć lat podróże kosmiczne staną się rentowne, stworzymy komercyjny system orbitalny, który oznacza początek kolonizacji kosmosu – mówi Will Whitehorn. Tak oto nie weszliśmy jeszcze na dobre w wiek XXI, a pamiętne słowa pioniera kosmonautyki praktycznej Siergieja Korolowa o „kosmicznych delegacjach” już przestały być żartem. KOSMICZNI TURYŚCI: MARZENIA SIĘ SPEŁNIAJĄ Tych pięć osób od dziecka marzyło o locie w kosmos. Wprawdzie nie zostali kosmonautami, a jednak dzięki rozwojowi technologii, własnej determinacji i pieniądzom potrafili zrealizować swoje marzenie. Odpowiedzi na pytanie, dlaczego właśnie im się udało, należy szukać w biografiach. Każde z nich zaczynało od zera, a miliony, które zapłacili za lot do gwiazd, zdobyli dzięki ciężkiej pracy. DENNIS TITO Urodził się w 1940 r. w Nowym Jorku w rodzinie włoskich emigrantów. W 1962 r. uzyskał licencjat w dziedzinie astronomii i aeronautyki, a w 1964 r. tytuł magistra technologii inżynieryjnych. W 1963 r. zaczął pracę w Laboratorium Napędu Odrzutowego, gdzie zajmował się wyliczeniami trajektorii dla międzyplanetarnych sond Mariner wysyłanych na Marsa i Wenus. W 1972 r. założył firmę Wilshire Associates Inc. w Santa Monica (Kalifornia) i został jej prezesem. Dzisiaj jest to jedna z najważniejszych firm w dziedzinie technologii inwestycyjnych oraz zarządzania i doradztwa finansowego. MARK SHUTTLEWORTH Urodzony w 1973 r. w Welkom (Afryka Południowa). Otrzymał licencjat w dziedzinie zarządzania na Uniwersytecie Cape Town. Po studiach założył firmę Thawte Consulting działającą w dziedzinie certyfikatów cyfrowych i bezpieczeństwa internetowego. W 2000 r. sprzedał Thawte Consulting firmie American VeriSign Inc. i przeprowadził się do Londynu. Tam stworzył The Shuttleworth Foundation – organizację typu non-profit zajmującą się innowacjami społecznymi, a także wspieraniem projektów edukacyjnych w Afryce Południowej. GREG OLSEN Urodził się w 1945 r. na Brooklynie w rodzinie elektryka. Skończył Farleigh Dickinson University w New Jersey z tytułami licencjata z zakresu elektroniki i magistra fizyki. Wykładał na South Africa Port Elizabeth University. W 1972 r. wrócił do USA, gdzie pracował w laboratoriach Princeton. W 1984 r. założył firmę EPITAXX zajmującą się techniką światłowodową. W 1990 r. sprzedał ją, a rok póęniej stworzył Sensors Unlimited, przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji sprzętu optoelektronicznego dla systemów komunikacyjnych techniki światłowodowej. ANOUSHEH ANSARI Urodziła się w 1966 r. w Meszhedzie na północy Iranu. W 1984 r. wyemigrowała do USA, gdzie studiowała na George Mason University. W 1988 r. otrzymała tytuł licencjata inżynierii elektrycznej i informatyki. W 1993 r. wraz ze swoim mężem Hamidem Ansari założyła w Teksasie Telecom Technologies Inc. – firmę wytwarzającą oprogramowanie do urządzeń telekomunikacyjnych – i została jej szefową. W 1999 r. Anousheh została wyróżniona przez firmy konsultingową Ernst & Young tytułem Przedsiębiorcy Roku Południowo-Zachodniej Części USA. CHARLES SIMONYI Urodził się w Budapeszcie w 1948 r. Jako laureat konkursu dla młodych miłośników kosmonautyki pojechał na wycieczkę do ZSRR. Pod koniec lat 60. pracował jako programista w Kopenhadze. W 1968 r. rozpoczął naukę na University of California w Berkeley, gdzie otrzymał tytuł licencjata w dziedzinie matematyki. Jako główny projektant oprogramowania w firmie Microsoft szefował działowi programowania aplikacji, którego dziełem są Word i Excel. Majątek Symonyi’ego szacuje się na miliard dolarów. Założył fundację swego imienia wspierającej rozwój nauki i sztuki.