Tu gwizdy bolą bardziej niż porażka. Najsłynniejsza opera świata może zniszczyć karierę albo zapewnić nieśmiertelność
La Scala jest czymś więcej niż tylko budynkiem. Słynny teatr operowy od początku swojego istnienia symbolizował zarówno włoską tożsamość narodową, jak i dążenie do artystycznej perfekcji. Nie ulega wątpliwości, że mówimy tu o najważniejszej instytucji kulturalnej w swojej dziedzinie, nie tylko we Włoszech, ale i na całym świecie. Z pozoru skromny gmach jest symbolem Mediolanu i globalnym wzorcem artystycznej doskonałości.
Spis treści: La Scala, czyli „schody” Geneza z popiołów, czyli historia „salonu Mediolanu” Audytorium, czyli serce gmachu Zwiedzanie wspaniałej opery La Scala, a dokładnie – Teatro alla Scala, jest zlokalizowany centralnie przy mediolańskim Piazza della Scala, naprzeciwko Palazzo Marino (ratusza Mediolanu) i na północ od słynnej Galerii Wiktora Emanuela II. Ta prestiżowa lokalizacja umieszcza go w samym centrum kulturalnego serca Mediolanu. La Scala, czyli „schody” Skąd wzięła się nazwa słynnego teatru? Została odziedziczona po kościele Santa Maria alla Scala, który wcześniej zajmował to miejsce. Sam kościół został założony w 1381 roku i nazwany na cześć swojej patronki, Reginy della Scala, żony władcy Mediolanu, Bernabò Viscontiego. W XVIII wieku sakralna budowla znajdowała się już w stanie ruiny. Bezpośrednim impulsem do budowy gmachu teatru operowego stał się katastrofalny pożar, który nawiedził Mediolan 25 lutego 1776 roku. Geneza z popiołów, czyli historia „salonu Mediolanu” Ogień strawił wówczas gmach Teatro Regio Ducale. To wydarzenie stworzyło naturalną potrzebę budowy nowej, wspanialszej opery. Konsorcjum dziewięćdziesięciu zamożnych mediolańskich właścicieli lóż ze starego teatru zwróciło się w tej sprawie do księżnej Marii Teresy. Ta zaaprobowała ten pomysł. Budowa została sfinansowana przez samych pomysłodawców, w zamian za odnowione prawo własności do lóż w nowym teatrze. W ten sposób majętni mediolańczycy stworzyli coś w rodzaju półprywatnego klubu. Projekt połączył dwa światy Zlecenie zaprojektowania nowego teatru otrzymał wybitny architekt Giuseppe Piermarini. Jego projekt był znakiem rozpoznawczym neoklasycznego renesansu Mediolanu, ruchu, który przekształcił miasto za pomocą powściągliwych, eleganckich i funkcjonalnych budynków użyteczności publicznej. Piermarini celowo zaprojektował skromną, niemal anonimową fasadę. W ten sposób odszedł od barokowej ekstrawagancji i odzwierciedlił neoklasyczny nacisk na porządek i proporcje. Fasada została zaprojektowana z myślą o wąskiej ulicy (Piazza della Scala powstał dopiero w 1858 roku). Innowacyjny portyk dla powozów był funkcjonalnym rozwiązaniem tego problemu, pozwalając gościom na przybycie pod osłoną. Fasadę zwieńczył tympanon z płaskorzeźbą przedstawiającą Heliosa w jego rydwanie. Architektura teatru jest fizycznym ucieleśnieniem umowy społeczności, która powołała go do życia. Zewnętrzna, publiczna fasada jest skromna i uporządkowana, godna instytucji oświeceniowej. Wnętrze natomiast, z jego bogato zdobionymi lożami, które były w istocie prywatnymi salonami ich właścicieli, ociekało przepychem. Ta dwoistość – publiczny pomnik na zewnątrz i półprywatny klub towarzyski wewnątrz – idealnie równoważyła publiczne ideały oświecenia z prywatnymi, hierarchicznymi realiami XVIII-wiecznego społeczeństwa arystokratycznego. Inauguracja Nowy teatr, pierwotnie nazwany Nuovo Regio Ducale Teatro alla Scala, został otwarty 3 sierpnia 1778 roku. Z tej okazji wystawiono operę Antonio Salieriego „L’Europa riconosciuta”. Wojna i odbudowa W nocy z 15 na 16 sierpnia 1943 roku alianckie naloty bombowe poważnie uszkodziły La Scalę. Dach i sufit uległy zawaleniu, niszcząc górne galerie, żyrandol i znaczną część audytorium. Ocalała jedynie scena, dzięki metalowej kurtynie przeciwpożarowej. W zniszczonym przez wojnę mieście odbudowa teatru stała się najwyższym priorytetem. Dzięki wysiłkom burmistrza Antonio Greppiego i komisarza Antonio Ghiringhelliego, ponowne otwarcie nastąpiło już 11 maja 1946 roku. Audytorium, czyli serce gmachu Audytorium jest arcydziełem projektu teatralnego. Cechuje je wystawne, a zarazem eleganckie wnętrze. Dominująca kolorystyka to karmazynowy aksamit i kość słoniowa. Wyraźnie odznaczają się złocone sztukaterie. Ściany zdobią złote motywy medalionów i kwiatów. Teatr ma kształt podkowy z sześcioma poziomami: czterema rzędami lóż, a nad nimi dwiema galeriami. Naprzeciwko sceny znajduje się wielka, dwupoziomowa loża królewska, historycznie zarezerwowana dla rodziny królewskiej. Żyrandol Najcharakterystyczniejszym elementem wnętrza, zawieszonym w samym jego centrum, jest wspaniały żyrandol. Zainstalowany w 1823 roku, stał się obiektem niemałych kontrowersji. Niektórzy postrzegali to jako naruszenie prywatności lóż i symbol austriackiego nadzoru. Obecny jest kopią oryginału, który został zniszczony w bombardowaniu w 1943 roku. Akustyka Kluczowym elementem oryginalnego projektu i znakiem rozpoznawczym teatru stała się wyjątkowa akustyka. Kształt podkowy i starannie dobrane materiały zapewniały doskonałą klarowność dźwięku w każdym zakątku sali. Należy jednak wspomnieć, że w swojej długiej historii gmach podlegał licznym renowacjom i przebudowom, zwłaszcza po II wojnie światowej. W rezultacie pierwotna akustyka została utracona. Dopiero prace wykonane w latach 2002–2004, które obejmowały między innymi usunięcie dywanów i instalację specjalnie zaprojektowanej podłogi parkietowej na parterze, wzmocniły wibracje i transmisję dźwięku. Zwiedzanie wspaniałej opery La Scala to czynny teatr, ale gmach można zwiedzać i nie trzeba w tym celu kupować biletu na spektakl. Na trzecim piętrze znajduje się Museo Teatrale alla Scala, w którym eksponowane są wystawy przybliżające historię tego wspaniałego obiektu. Zwiedzanie rozpoczyna się w foyer. Stamtąd można przejść do jednej ze znajdujących się na trzecim piętrze lóż, oczywiście pod warunkiem, że akurat nie odbywa się spektakl, próba lub inne wydarzenie. Dalej przechodzi się do sal wystawowych. W pierwszej prezentowane są sylwetki najsławniejszych artystów, którzy występowali na scenie teatru. Ekspozycja obejmuje też kolekcję instrumentów muzycznych, medali, porcelany, mebli i obrazów. W drugiej sali znajduje się wystawa o historii budynku. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Siostra króla, która stworzyła bajkowe miasto – historia Wilhelminy z Bayreuth
Margrabina Wilhelmina Pruska była nie tylko siostrą Fryderyka Wielkiego, ale też jedną z najbardziej utalentowanych kobiet XVIII wieku. Zamiast polityki wybrała sztukę i architekturę, a jej dziedzictwo do dziś zachwyca turystów odwiedzających Frankonię.
Spis treści: Wilhelmina z Bayreuth – artystyczna dusza wśród „sztywnych” Hohenzollernów Przekształcenie Bayreuth w kulturalną stolicę Frankonii – wizja Wilhelminy z Bayreuth Najważniejsze miejsca związane z Wilhelminą z Bayreuth – ślady artystycznego geniuszu Jak dotrzeć z Polski do Bayreuth i co warto wiedzieć – praktyczny przewodnik Bayreuth, niewielkie miasto w północnej Bawarii to jedno z najczęściej odwiedzanych przez turystów z Polski miast tej części Niemiec. O tym, jak bardzo upodobaliśmy sobie to miejsce, świadczą lokalne statystyki. W ostatnich latach Polacy zajmują pierwsze miejsce na liście nacji odwiedzających Bayreuth. Miasto przyciąga nie tylko wygodną lokalizacją w drodze na południe Europy, ale również wyjątkowym na skalę europejską dziedzictwem baroku. A tę architektoniczną i kulturalną świetność zawdzięcza bawarskie miasto jednej kobiecie – Wilhelminie Pruskiej. Choć urodziła się na dworze króla Prus, to właśnie tu jako margrabina Bayreuth odcisnęła niezatarte piętno na europejskiej kulturze, sztuce i architekturze. Dzięki niej powstały wyjątkowe pałace, parki i opera, która jest dziś uznawana za jedną z najpiękniejszych na świecie. Wilhelmina z Bayreuth – artystyczna dusza wśród „sztywnych” Hohenzollernów Wilhelmina urodziła się 3 lipca 1709 roku jako córka króla Prus Fryderyka Wilhelma I i królowej Zofii Doroty z Hanoweru. Była najstarszą z dziesięciorga rodzeństwa, a jej młodszym bratem był późniejszy Fryderyk Wielki, z którym łączyła ją skomplikowana, ale głęboka więź intelektualna i emocjonalna. Od najmłodszych lat przejawiała niezwykły talent literacki, muzyczny i architektoniczny, który rozwijała mimo surowych realiów wychowania na pruskim dworze. Początkowo planowano, że Wilhelmina zostanie królową Anglii – miała poślubić księcia Walii, przyszłego Jerzego II. Byłoby to korzystne politycznie dla obu dynastii, jednak pałacowe intrygi i napięcia między Prusami a Wielką Brytanią przekreśliły te plany. Kulisy zerwanych zaręczyn były dramatyczne i pozostawiły trwały ślad w psychice Wilhelminy, co wielokrotnie opisywała w swoich pamiętnikach. Ostatecznie została wydana za mąż za znacznie niższego rangą margrabię Fryderyka z Bayreuth, co było typowym dla epoki posunięciem politycznym – miało na celu zacieśnienie więzi między Frankonią a Prusami. Choć małżeństwo nie było wolne od trudności, Wilhelmina szybko zdobyła znaczącą pozycję na dworze w Bayreuth. Wykorzystała ją, by przekształcić miasto w centrum sztuki i kultury – nazywane później „małym Weimarem”. Z jej inicjatywy powstał m.in. wspaniały teatr operowy, tzw. Opera Margrabiów, zaliczana dziś do najpiękniejszych barokowych teatrów w Europie. Nie była tylko bierną księżną, ale aktywną mecenaską, pisarką i myślicielką o szerokich horyzontach. Jej korespondencja z bratem Fryderykiem Wielkim oraz filozofami epoki oświecenia, w tym z Wolterem, świadczy o jej intelektualnej niezależności i szerokich zainteresowaniach. Jej pisma są do dziś cenionym źródłem wiedzy o życiu arystokracji XVIII wieku. Przekształcenie Bayreuth w kulturalną stolicę Frankonii – wizja Wilhelminy z Bayreuth Po przeprowadzce do Bayreuth Wilhelmina nie ograniczyła się do roli żony margrabiego – przeciwnie, szybko stała się siłą napędową artystycznego i architektonicznego rozwoju regionu. Dzięki jej wizjonerskiemu podejściu i determinacji, niewielkie wówczas miasto przeobraziło się w jeden z najważniejszych ośrodków kultury na terenie ówczesnej Frankonii. Wilhelmina zainicjowała szeroko zakrojoną przebudowę Bayreuth – od reprezentacyjnych ogrodów w stylu francuskim, przez modernizację Pałacu Margrabiów, po budowę nowych gmachów użyteczności publicznej. Największym dziełem jej mecenatu stała się Opera Margrabiów, czyli barokowy Teatr Operowy, zaprojektowany przez włoskiego architekta Giuseppe Galli Bibienę i uznawany dziś za arcydzieło architektury teatralnej XVIII wieku. W 2012 roku obiekt ten został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jako kobieta renesansu, Wilhelmina nie tylko finansowała i nadzorowała realizację projektów artystycznych, ale sama również tworzyła. Pisała sztuki teatralne, komponowała utwory muzyczne, a także rozwijała żywą korespondencję z intelektualistami epoki. Szczególne miejsce w jej życiu zajmował Wolter, z którym wymieniała poglądy na temat filozofii, polityki i literatury. Ich listy stanowią dziś bogate źródło wiedzy o ideach Oświecenia i roli kobiet w kulturze tamtej epoki. Dzięki jej zaangażowaniu Bayreuth zyskało miano „małego Weimaru”, a jej działania stanowią niezwykły przykład kobiecego wpływu na kulturę i architekturę XVIII wieku, daleko wykraczającego poza ramy konwencjonalnej roli kobiety arystokratycznej. Najważniejsze miejsca związane z Wilhelminą z Bayreuth – ślady artystycznego geniuszu Dziedzictwo Wilhelminy nie ogranicza się do zapisów historycznych – ślady margrabiny wciąż są widoczne w architekturze i sztuce Bayreuth. Miasto zawdzięcza jej nie tylko rozkwit kultury, ale również imponujące kompleksy pałacowe i ogrody, które stanowią dziś atrakcje turystyczne o światowej renomie. Opera Margrabiów w Bayreuth To bez wątpienia największe osiągnięcie Wilhelminy jako mecenaski sztuki. Teatr, zaprojektowany przez Giuseppe Galli-Bibienę, zachwyca barokowym przepychem i wyjątkową akustyką. Uważana za najlepiej zachowany barokowy teatr operowy na świecie, opera została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2012 roku. W jej wnętrzach znajduje się dziś nowoczesne muzeum oraz centrum dla gości, które umożliwia bliski kontakt z historią muzyki i teatru XVIII wieku. Nowy Pałac i Ogrody (Neues Schloss) Po zniszczeniach pożaru dawnego pałacu, Wilhelmina nadzorowała budowę Nowego Pałacu, który miał reprezentować nowoczesne ideały estetyczne epoki oświecenia. Wnętrza zachwycają lustrzanymi gabinetami, rokokowymi salami i symboliką mitologiczną, charakterystyczną dla epoki. W pałacu mieści się dziś Muzeum Margrabiny Wilhelminy, prezentujące kolekcję fajansu bayreuckiego, dzieła malarstwa niemieckiego i holenderskiego, a także pamiątki związane z życiem i twórczością Wilhelminy. W ogrodach można spotkać panie spacerujące w strojach z epoki. Erem i Park Ermitaż – duchowe i artystyczne azyle Wilhelminy W 1735 roku Wilhelmina zainicjowała przebudowę pustelni monastycznej (Eremu) w niezwykłe miejsce kontemplacji, sztuki i filozofii. Powstała tam m.in. Świątynia Słońca, inspirowana kultami antycznymi, oraz oranżeria z 40 popiersiami cesarzy rzymskich, które miały symbolizować potęgę historii. Całość dopełniają sala muzyczna, japoński gabinet i przestrzenie pełne filozoficznej symboliki, gdzie arystokratyczna elita mogła oddawać się rozmowom o sztuce, literaturze i sensie istnienia. Ogromne wrażenie robi również Park Ermitaż (Eremitagenpark) – monumentalny kompleks ogrodowo-pałacowy położony na obrzeżach Bayreuth. To miejsce szczególne dla Wilhelminy, która zainicjowała jego przebudowę w duchu symboliki oświeceniowej. Wśród bujnej zieleni znajdują się m.in. Pałac Stary, fontanna słońca, liczne pawilony, aleje spacerowe oraz oranżeria z portretami cesarzy rzymskich. Jak dotrzeć z Polski do Bayreuth i co warto wiedzieć – praktyczny przewodnik Dojazd z Polski Bayreuth jest dobrze skomunikowane z Polską, a dojazd nie sprawia większych trudności: Pociągiem: najwygodniejsza trasa to połączenie Warszawa–Berlin, a następnie przesiadka na pociągi regionalne lub ICE w kierunku Bayreuth. Cała podróż zajmuje około 9–11 godzin w zależności od przesiadek. Autobusem: z większych miast, takich jak Warszawa, Wrocław czy Kraków, kursują autokary międzynarodowe – podróż trwa około 11–13 godzin. Samolotem: najbliższe lotniska, na który lądują samoloty z Polski, znajdują się w Monachium i Frankfurcie. Z każdego z nich można dotrzeć do Bayreuth pociągiem prosto z lotniska. Samochodem: Bayreuth leży przy autostradzie A9 łączącej Berlin z Monachium. Dojazd z południowej Polski (np. z Katowic) zajmuje około 6 godzin. Gdzie się zatrzymać W samym centrum Bayreuth znajduje się wiele hoteli o różnej klasie. Warto wziąć pod uwagę Hotel Rheingold (Ausstraße 2) – wygodny ze smacznymi śniadaniami po bawarsku oraz wysoko oceniany Liebesbier Urban Art Hotel (Andreas-Maisel-Weg 1). Oba hotele są położone zaledwie kilka minut spacerem od głównych atrakcji miasta – Opery Margrabiów, rynku, muzeów i parków. Co warto zobaczyć – muzea i atrakcje Bayreuth to prawdziwy raj dla miłośników historii, sztuki i muzyki. To miasto wiąże swoją historię nie tylko z Wilhelminą Pruską i jej barokowym dziedzictwem, ale również z Ryszardem Wagnerem, który tu spędził większość swojego zawodowego życia. Oto najważniejsze miejsca, które warto odwiedzić: Muzeum Richarda Wagnera – mieści się w willi Wahnfried, dawnej rezydencji kompozytora. Ekspozycja poświęcona jest jego życiu, twórczości i wpływowi na muzykę XIX wieku. Nowy Pałac (Neues Schloss) – oprócz rokokowych wnętrz mieści Muzeum Margrabiny Wilhelminy oraz kolekcje fajansu i malarstwa. Opera Margrabiów (Markgräfliches Opernhaus) – barokowy teatr uznawany za najpiękniejszy tego typu obiekt w Europie. Dziś można go zwiedzać z przewodnikiem i nowoczesnym centrum wystawienniczym. Dom Festiwalowy (Bayreuther Festspielhaus) – jedno z najsłynniejszych miejsc kultury muzycznej na świecie. Został zbudowany z inicjatywy Richarda Wagnera specjalnie na potrzeby wystawiania jego oper w sposób zgodny z jego artystyczną wizją. Otwarty w 1876 roku, imponuje surową architekturą zewnętrzną, która kontrastuje z doskonałą akustyką wnętrza i wyjątkową konstrukcją sceny. To właśnie tutaj co roku odbywa się Festiwal Wagnerowski, przyciągający melomanów i krytyków z całego świata. Źródło: Bayreuth Tourismus Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Opera w Sydney – ikona Australii, która zmieniła oblicze nowoczesnej architektury
Opera w Sydney to jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków na świecie. Jego futurystyczna forma, przypominająca rozpostarte żagle, przyciąga rocznie ponad 8 milionów turystów, a wpisanie go na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO potwierdza jego kulturową i architektoniczną wartość. Jak powstał ten wyjątkowy gmach? Jak wygląda opera w Sydney w środku? Poznaj fascynujące ciekawostki i odkryj kulisy jednego z najsłynniejszych budynków XX wieku.
Spis treści: Historia powstania Sydney Opera House Konstrukcja budynku i zastosowane rozwiązania Opera w Sydney – wnętrze i funkcje Ciekawostki o Operze w Sydney Pomysł stworzenia gmachu Opery w Sydney narodził się pod koniec lat 40. XX wieku. Ówczesne władze stanu Nowa Południowa Walia zdecydowały, że metropolia potrzebuje nowoczesnego centrum kultury, które stanie się jej wizytówką. Na lokalizację wybrano miejsce po dawnej zajezdni tramwajowej na półwyspie Bennelong Point. Historia powstania Sydney Opera House W 1956 roku ogłoszono międzynarodowy konkurs architektoniczny. Spośród 233 zgłoszeń z 32 krajów jury wybrało projekt duńskiego architekta Jørna Utzona. Co ciekawe, jego propozycja była jedynie szkicem – nie spełniała więc wszystkich formalnych wymogów konkursowych. Mimo to wizjonerska koncepcja zachwyciła jurorów do tego stopnia, że postanowili oni postawić na jej realizację. Projekt był prowadzony we współpracy z inżynierem Ovem Arupem. Budowę rozpoczęto w 1959 roku, a prace trwały aż do 1973. Projektowanie i wykonanie skomplikowanego dachu okazało się ogromnym wyzwaniem inżynieryjnym. Koszty wzrosły z planowanych 7 milionów do ponad 100 milionów dolarów, a czas budowy wydłużył się o około 8 lat. Spowodowało to spięcia architekta z władzami, w wyniku których Utzon opuścił Australię w 1966 roku, a budowę kontynuowała grupa młodych australijskich architektów. Konstrukcja budynku i zastosowane rozwiązania Opera w Sydney to monumentalny budynek wykonany z betonu, stali i szkła. Gmach ma 183 metry długości, 120 metrów szerokości, a jego najwyższy punkt sięga 67 metrów. Na uwagę zasługuje dach, który przypomina rozpostarte żagle. Pokrycie dachu zostało wykonane z tysięcy białych płytek ceramicznych, które lśnią w słońcu i nadają całości oryginalny i wyjątkowy wygląd. Dach w kształcie żagli okazał się bardzo wymagający na etapie budowy. Konieczne było zastosowanie rozbudowanego systemu stalowych lin, dzięki któremu możliwe stało się utrzymanie ciężkich elementów dachowych w odpowiednim miejscu. Ekspresjonistyczny styl budynku w nowoczesnym wydaniu oraz zastosowane rozwiązania konstrukcyjne sprawiają, że Opera w Sydney jest nie tylko miejscem obcowania ze sztuką, ale też ciekawą atrakcją turystyczną. To żywe centrum kultury oferuje każdego roku wiele wydarzeń – od oper, przez koncerty, aż po spektakle dla dzieci i przedstawienia eksperymentalne. To również symbol odwagi architektonicznej, innowacji technologicznych i artystycznej wizji. Opera stała się nie tylko najbardziej rozpoznawalnym budynkiem w Sydney, ale też w całej Australii. Opera w Sydney – wnętrze i funkcje Sydney Opera House to zespół kilku sal o rozmaitych funkcjach. Wnętrza zaprojektowano z myślą o wszechstronności i nowoczesności, choć po odejściu Utzona ich standard został nieco obniżony z powodu wdrażanych oszczędności. Opera w Sydney w środku robi jednak ogromne wrażenie – nowoczesne wnętrza łączą funkcjonalność z akustycznym mistrzostwem. Największą salą jest Concert Hall, mieszcząca 2679 widzów. To tutaj występuje Sydney Symphony Orchestra, a uwagę przyciągają potężne, mechaniczne organy o ponad 10 tysiącach piszczałek. We wnętrzu Opery w Sydney znajdują się również scena operowa i baletowa (Joan Sutherland Theatre na 1507 miejsc), teatr prosceniowy (Drama Theatre na 544 miejsca), scena studyjna (Playhouse na 398 miejsc), studio do zmiennych aranżacji (do 400 widzów) oraz jedyna sala zaprojektowana osobiście przez Utzona i odnowiona pod jego nadzorem w 2004 roku (do 210 widzów). Ciekawostki o Operze w Sydney Dla każdego miłośnika architektury, muzyki czy historii, wizyta w Sydney Opera House to doświadczenie nieporównywalne z żadnym innym. Tym bardziej że z budynkiem tym wiąże się wiele fascynujących ciekawostek, które podkreślają jej wyjątkowość. W 1973 roku budynek został uroczyście otwarty przez królową Elżbietę II, która odwiedziła go łącznie aż cztery razy. Monumentalne organy na głównej sali koncertowej składają się z ponad 10 tys. piszczałek. Budowano je przez 10 lat i są dziś największym tego typu instrumentem na świecie. Budowa Opery w Sydney została w dużej mierze sfinansowana dzięki narodowej loterii, co w tamtym czasie było nowatorskim rozwiązaniem. Mimo ogromnych kosztów i licznych opóźnień, projekt doczekał się uznania – w 2007 roku Opera w Sydney została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, jako jeden z najmłodszych obiektów w tym prestiżowym gronie. Architekt, który zaprojektował gmach opery, Jørn Utzon, po konflikcie z władzami zrezygnował w 1966 roku z prowadzenia projektu i opuścił Australię. Na zewnętrznej powierzchni dachów znajdują się ceramiczne płytki, które nie tylko nadają budynkowi charakterystyczny wygląd, ale również samoczynnie się oczyszczają. Każdego roku Opera przyciąga ponad 8 milionów odwiedzających, co czyni ją jedną z najczęściej fotografowanych budowli na świecie. Przez lata na scenach Opery w Sydney wystąpiło wiele międzynarodowych gwiazd. Swoje koncerty mieli tu między innymi Sting, The Cure, Kraftwerk, The National, Björk, Patti Smith, Bob Dylan, Ice Cube, Kanye West i Massive Attack. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Niezwykły koncert w barcelońskiej operze. Na widowni „zasiadły” rośliny
Gran Teatre del Liceu w Barcelonie to jeden z najlepszych i najstarszych teatrów operowych w Europie i na świecie. Bilety na koncerty zazwyczaj wyprzedają się w mgnieniu oka, nic więc dziwnego, że wielu miłośników muzyki zazdrości roślinom, które „zasiadły” na widowni podczas ostatniego występu.
Na scenie wystąpił kwartet smyczkowy UceLi Quartet, który zagrał „Crisantemi” (chryzantemy) Giacomo Pucciniego. Poniedziałkowego koncertu, pierwszego od czasu wybuchu epidemii koronawirusa, wysłuchały rośliny – a dokładnie 2 292 rośliny doniczkowe pochodzące z lokalnych szkółek, rozmieszczone na miejscach dla widowni. Koncert był dostępny także dla zwykłych słuchaczy – całość transmitowano bowiem online. Pod koniec ośmiominutowego koncertu w teatrze rozległ się dźwięk szumu liści i gałęzi, który brzmiał jak oklaski. Teraz rośliny, które dostąpiły zaszczytu wysłuchania niezwykłego wykonania Pucciniego trafią do pracowników medycznych szpitala Clínic de Barcelona. Do każdej z nich będzie dołączony certyfikat autentyczności, syngowany przez pomysłodawcę całego przedsięwzięcia – Eugenio Ampudia. (Photo by Jordi Vidal/Getty Images) Ampudia to znany artysta konceptualny. We współpracy z Gran Teatre del Liceu, Max Estrella Gallery i kuratorką Blancą De La Torre. Przed koncertem Ampudia mówił, że inspiracją do zorganizowania nietypowego koncertu była natura, za którą zatęskniliśmy i którą odkryliśmy na nowo w czasie trwającej pandemii. – Słyszałem o wiele więcej śpiewających ptaków. A rośliny w moim ogrodzie i na zewnątrz rosną szybciej. I bez wątpienia pomyślałem, że może mógłbym teraz nawiązać bliższy kontakt z ludźmi i przyrodą – powiedział artysta. (Photo by Jordi Vidal/Getty Images) Władze opery poinformowały, że inicjatywę Ampudia „przyjęły z zadowoleniem”. Oceniły, że to „wysoce symboliczny akt, który broni wartości sztuki, muzyki i przyrody jako listu wprowadzającego do naszego powrotu do działalności”. „Po tych trudnych miesiącach Eugenio Ampudia proponuje symboliczne działanie, które powoduje zmianę nastawienia człowieka do natury. Teraz wiemy, że jesteśmy spokrewnieni z roślinami i że dzielimy 70 proc. naszego DNA. Czas zmierzyć się ze zmianą paradygmatu w kierunku zdrowego rozsądku biologicznego” – napisano na stronie opery. View oEmbed on the source website Roślinny koncert był symbolicznym otwarciem instytucji kulturalnych, które po zakończeniu blokady 21 czerwca, ponownie mogą zostać otwarte dla widzów, jednak przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności. Na całym świecie muzycy zmagają się z kryzysem spowodowanym przez epidemię. Część z nich próbuje stawiać na transmisje online lub małe kameralne imprezy. Problem jest poważny, bo jak przewidują niektórzy specjaliści, imprezy masowe i duże zgromadzenia mogą nie zostać wznowione przed 2022 rokiem. Katarzyna Grzelak
W Wiedniu w ciągu roku odbywa się ponad 450 balów, nie tylko w czasie karnawału. Uroczysta atmosfera sal balowych jest niepowtarzalna. To mieszanka tradycji dawnej Austrii i dworskiego przepychu
Wyjątkowa mieszanka tradycji dawnej Austrii i dworskiego przepychu, połączona ze sztandarowym produktem Wiednia – wiedeńskim walcem, uczyniła bale eksportowym towarem tego miasta. I chociaż „wiedeńskie” bale odbywają się co roku w ok. 30 miastach świata, od Nowego Jorku po Moskwę, to oryginał jest nie do podrobienia. Uroczysta atmosfera słynnych sal balowych jest niepowtarzalna. Po raz pierwszy bale w Austrii przeżywały swój rozkwit za czasów kongresu wiedeńskiego w latach 1814–1815. Licznie przybyłe koronowane głowy oraz politycy z całego kontynentu spotkali się w stolicy imperium Habsburgów, aby na nowo ustalić granice państw europejskich po upadku Napoleona. Gospodarze gorliwie się starali, aby kilkumiesięczny pobyt prominentów był jak najprzyjemniejszy, w związku z czym rozrywka goniła rozrywkę. Uroczyste zabawy nosiły cechy wiedeńskiego ceremoniału dworskiego XVIII w. Niektóre z nich zachowały się do dzisiaj w nieco tylko zmienionej formie. Sylwestrowy Le Grand Bal stanowi efektowne rozpoczęcie sezonu balowego. Nowy Rok jest witany w bogato udekorowanych salach cesarskiego Hofburga. Na wiedeńskie bale trzeba się jednak odpowiednio ubrać. Spódniczka mini z cekinami w przypadku pań czy garnitur z krawatem w przypadku panów nie wchodzą w grę. Bo wszystko odbywa się tutaj według niezmienianej od lat etykiety. Podpowiadamy, jak przygotować się do balowego szaleństwa w Wiedniu. Bal nad balami Najsłynniejszy jest Bal w Wiedeńskiej Operze Państwowej. Jego otwarcie celebrowane jest jak za czasów cesarza Franciszka Józefa: wśród dźwięków fanfar ukazują się w środkowej loży opery głowa państwa i rząd. W tym samym miejscu, które niegdyś było zarezerwowane dla cesarza. Ponad 5 tys. gości słucha także hymnów: austriackiego oraz Europy. Potem zaczyna się zabawa. Przygotowania do imprezy W pierwszej kolejności powołuje się prezydium balu. Niektóre takie wydarzenia honorowym patronatem obejmuje prezydent Austrii. Wszystkie nazwiska gości są wymieniane w zaproszeniu – eleganckiej małej książeczce, w której podane są informacje na temat czasu i miejsca, wymaganego stroju, programu zabawy i ceny wstępu. Cenowy zawrót głowy Na balu w operze najdroższe są miejsca w lożach, o które – mimo wysokich cen (nawet 18,5 tys. euro!) – jest jednak wyjątkowo trudno. Ceny innych wytwornych balów, np. sylwestrowego w Hofburgu, są niższe (od 70 euro do 460 euro). Dużo tańsze niż miejsca przy stolikach są bilety bez miejscówki. A przechadzanie się po salach balowych również ma swój urok. Balowy dress code Panie są w długich sukniach wieczorowych albo w odświętnych strojach ludowych, panowie w smokingach lub we frakach. Noszenie zegarka na rękę do tego odświętnego męskiego stroju jest uważane za faux pas. Odpowiedni będzie złoty zegarek kieszonkowy z łańcuszkiem. Nie ma też mowy o zakładaniu krawatów. Na wytwornym balu wszyscy panowie muszą mieć muszki. Debiutanci Bal otwiera uroczyste wejście komitetu młodych dam i kawalerów. Panny, które są po raz pierwszy, nazywa się debiutantkami. Debiutowanie to rytuał pochodzący z czasów monarchii, oznaczający wprowadzenie do towarzystwa. W długich białych sukniach, z obowiązkowymi koronami we włosach i w długich białych rękawiczkach, wkraczają na parkiet u boku kawalerów. Dyskoteka we fraku Chociaż każdy tradycyjny bal zaczyna się od walca, a czasami od poloneza, to jednak w ciągu całego wieczora można się sprawdzić w pełnym repertuarze tańców towarzyskich. Jest rumba, cza-cza, samba, quickstep, fokstrot, jive, grane jest tango argentyńskie czy salsa. Najczęściej występuje kilka orkiestr i zespołów muzycznych, w programie jest też muzyka disco. Prezenty nie tylko dla pań Z pierwszej połowy XIX w. pochodzi zwyczaj, który zachował się do dzisiaj: wręczanie damom wchodzącym na bal małego upominku – tzw. Damenspende. W ostatnich latach monarchii były to cuda sztuki rękodzielniczej, np. wachlarze z masy perłowej. Dziś może to być zegarek. Na niektórych balach rozdawane są także Herrenspenden – upominki dla panów. Gdy wybije północ Często na tę godzinę planuje się pokazy taneczne, np. w wykonaniu wiedeńskich szkół tańca, które przygotowują specjalny program. Do punktów kulminacyjnych zabawy zalicza się często także kadryl tańczony przez publiczność – tak jak to było w zwyczaju już w XIX w. Najbardziej popularny jest ten z Zemsty nietoperza Johanna Straussa. I po balu Światło w sali balowej jest przygaszane, orkiestra intonuje melancholijny wolny walc, a najwytrwalsi tancerze jeszcze raz wychodzą na parkiet, aby zatańczyć po raz ostatni tego wieczora. Ostatnim punktem balowej nocy jest pikantna zupa gulaszowa w pobliskiej kawiarni, bo w sezonie balowym są one otwierane bardzo wcześnie. Ale można też kupić inną pożywną przekąskę – kiełbaski w bułce z ulicznej budki. Wiedenskie bale Bal Filharmoników Wiedeńskich Dla wielu wiedeńczyków jest najważniejszym wydarzeniem karnawału. wienerphilharmoniker. Bal Cukierkowy Jest najsłodszym balem w Wiedniu. Spośród jego uczestniczek jury wybiera Miss Bonbon. Następnie na wielkiej wadze odważa się ilość słodyczy równą jej wadze – jako dar na cele społeczne. Bal Właścicieli Kawiarni Uchodzi za „mały bal w operze”. Jako jedyny odbywa się we wszystkich salach Hofburga. Jest też największym balem karnawału – tańczy 6 tys. gości. kaffeesiederball.at Bal Prawników Wypada w ostatnią sobotę karnawału w Hofburgu. Przybywają na niego prawnicy z całego świata. juristenball.at Bal Johanna Straussa Organizowany jest w Kursalon w Parku Miejskim, w którym bracia Strauss święcili niegdyś swe wielkie muzyczne triumfy.johannstraussball.com Bal maskowy Rudolfina-Redoute Organizowany w ostatni poniedziałek karnawału. Choć bale maskowe były niegdyś bardzo popularne, do dzisiaj przetrwał w Wiedniu tylko ten jeden. rudolfina.at Bale dobroczynne Wiedeński kalendarz balów urozmaicają także dwie imprezy dobroczynne. Jedna z nich to Wiedeński Bal Uchodźców, z którego dochód jest przeznaczony na pomoc dla nich. Latem odbywa się Life Ball. Wspiera różne organizacje pomagające chorym na AIDS. Jest też największym w Austrii wydarzeniem świata mody. lifeball.org, integrationshaus.at
Warszawa stolicą muzyki francuskiej i hiszpańskiej
Największy na świecie festiwal popularyzujący muzykę klasyczną zbliża się do Polski już po raz czwarty
„Szalone Dni Muzyki – muzyka francuska i hiszpańska” to polska edycja międzynarodowego festiwalu La Folle Journée, która odbędzie się w dniach 27-29 września w Warszawie, czyniąc ją światową stolicą muzyki francuskiej i hiszpańskiej. Organizatorem festiwalu realizowanego od Hiszpanii, przez Francję aż po Chiny i Japonię, jest w Polsce Orkiestra Sinfonia Varsovia, a gospodarzem Teatr Wielki – Opera Narodowa. Właśnie weszły do sprzedaży bilety w cenie 7-10 zł. W ciągu 3 dni 1000 artystów z całego świata zaprezentuje geniusz muzyczny największych francuskich i hiszpańskich twórców, takich jak Debussy, Bizet, Ravel, Albeniz, Fauré, Poulenc, De Falla i Rodrigo. Misją festiwalu jest przełamywanie stereotypów nieprzystępności muzyki klasycznej, poprzez zachęcanie i ułatwianie udziału w koncertach szerokiej publiczności, przy jednoczesnym utrzymywaniu prezentacji muzyki na najwyższym poziomie. Dzięki temu festiwal cieszy się ogromną popularnością – w ciągu poprzednich lat festiwal zgromadził blisko 100 tysięcy fanów, z czego ponad 36 tysięcy podczas ostatniej edycji. Długie kolejki przed Teatrem Wielkim – Operą Narodową w ostatni weekend września, stały się już tradycyjnym widokiem. Widzów przyciągają ciekawy program, znakomici artyści, niecodzienne koncerty oraz niepowtarzalna, swobodna atmosfera. Cieszymy się, że Szalone Dni Muzyki oczarowują coraz więcej osób – komentuje Janusz Marynowski, Dyrektor Orkiestry Sinfonia Varsovia, głównego organizatora festiwalu. W tym roku, wśród zaproszonych artystów znaleźli się m.in. pianiści: Luis Fernando Pérez, Philippe Giusiano, skrzypkowie: Augustin Dumay, Anna Maria Staśkiewicz, gitarzysta: Juan Manuel Cañizares i sopranistka Olga Pasiecznik. Podczas Szalonych Dni Muzyki będzie można posłuchać muzyki kameralnej w wykonaniu Quatuor Modigliani, Kwartetu Śląskiego czy Duo Jatekok. W programie nie zabraknie propozycji symfonicznych. Jean-Jacques Kantorow, Arie van Beek, Antoni Wit i Tadeusz Wojciechowski poprowadzą takie orkiestry, jak: Sinfonia Varsovia, Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej, Orkiestra Teatru Wielkiego – Opery Narodowej oraz Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus. Koncerty, a jest ich w tym roku 60, odbywać się będą w 4 salach Opery oraz w namiocie koncertowym ustawionym na Placu Teatralnym. Specjalnie z okazji festiwalu sale Teatru Wielkiego - Opery Narodowej przyjmą nazwiska wielkich Francuzów i Hiszpanów: Sala Moniuszki to Sala Balzac, Zascenium – Picasso, Kameralna – Eiffel, a Sale Redutowe – Proust. Namiot koncertowy, do którego wstęp będzie bezpłatny, obejmie patronatem Gaudi. Tradycyjnie, w ramach festiwalu odbędą się także specjalne koncerty młodych wykonawców, najlepszych zespołów z 10 szkół muzycznych z całej Polski. Ponadto festiwalowi towarzyszyć będą koncerty dla najmłodszych, a także kobiet w ciąży i niemowląt – „Smykofonia". Animacje filmowe, tańce flamenco i happening z udziałem publiczności, to tylko niektóre z muzycznych niespodzianek tegorocznych „Szalonych Dni Muzyki”. Część z nich zostanie odsłonięta podczas konferencji prasowej, która odbędzie się 12 września o godz. 12:00 w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie. Bilety w cenie 7 i 10 zł dostępne są w kasach Teatru Wielkiego - Opery Narodowej, w sprzedaży internetowej www.teatrwielki.pl i www.ebilet.pl oraz w punktach e-Bilet. Szczegóły na: www.szalonednimuzyki.pl.
Film poświęcony nieszczęśliwej historii miłosnej córki Antoniego Radziwiłła – twórcy muzyki do opery „Faust”, zostanie zaprezentowany w dniu poprzedzającym prapremierę. Opowiadającą o niespełnionym uczuciu „Pruską miłość” będą mogli zobaczyć turyści odwiedzający Pałac w Wojanowie. To jednak nie jedyna tragiczna opowieść związana z tą produkcją.
Niemiecki film „Pruska miłość” to historia uczucia, które łączyło księżniczkę Elizę Radziwiłł i księcia Wilhelma – późniejszego cesarza Rzeszy Niemieckiej. Romans, który śledziła cała Europa, rozegrał się w letniej rezydencji Radziwiłłów w Ciszycy, koło Jeleniej Góry. Do letniej rezydencji przyjeżdżał książę Antoni wraz z żoną i córkami. Do pałacu, gdzie organizowano muzyczne wieczory, zjeżdżali liczni goście – arystokracja, mecenasi i twórcy sztuki. To tutaj książę Radziwiłł skomponował sporą część romantycznej opery do „Fausta”. Jednak Ciszyca stała się znana nie tylko ze względu na muzykę. W rezydencji często pojawił się młody książę Wilhelm, który upodobał sobie uroczą księżniczkę Radziwiłłównę. Jak pisze Dariusz Peśla: „W Ciszycy, latem 1820 r. Wilhelm wyznał Elizie swoją miłość”. Ona odwzajemniała te uczucia, niestety przeszkodą okazała się polityka. Związek następcy pruskiego tronu z polską arystokratką był w tamtych czasach nieakceptowalny. Mimo wielu prób, zakochani byli zmuszeni się rozstać… Film niepoprawny politycznie Częściowo zdjęcia były kręcone w miejscu, w którym rozegrała się historia nieszczęśliwej miłości – w urokliwym pałacu w Ciszycy i pięknych, koronowskich plenerach. Reżyserem nakręconej w 1938 roku „Pruskiej miłości” jest Paul Martin, jednak rzeczywistym twórcą produkcji był Joseph Goebbels. W ten sposób hitlerowski minister chciał wesprzeć młodą, utalentowaną aktorkę, w której był zakochany – Lidę Baarovą. Jednak Hitler nie mógł pozwolić na rozgłos romansu z czeską gwiazdą filmową. Jak pisze prof. Marek Hendrykowski: „Kinowy melodramat z historią w tle okazał się produkcją nad wyraz pechową. Został wprawdzie nakręcony i zmontowany, ale któż mógł przypuszczać, że opowiadająca romansowy epizod z dziejów pruskiej monarchii w wieku XIX „Preussische Liebesgeschichte” zostanie spisana na straty z powodów politycznych i w ogóle nie wejdzie na ekrany”. Lida Baarová w Wojanowie Film powrócił na ekrany niemieckich kin w 1950 roku. W przeddzień prapremiery opery „Faust”, 14 sierpnia br. zostanie wyświetlony w Pałacu w Wojanowie. Oprócz projekcji na gości czekają także inne atrakcje: prezentacja pierwszego wydania partytury „Fausta” oraz otwarcie wystawy malarskiej Krystyny Radziwiłł-Milewskiej. - Partytura, według której będzie wystawiona opera w Wojanowie, pochodzi z 1835 roku i należała kiedyś do syna króla Niemiec, arcyksięcia Carla von Preußena. Kupiłem ją w jednym z antykwariatów. Jest to wydanie limitowane, ukazało się w nakładzie 81 sztuk. Jestem pewien, że spektakl operowy będzie atrakcją nie tylko dla melomanów, ale wszystkich widzów, którzy przyjadą na polską prapremierę „Fausta ” – mówi Wojciech Czemplik, Dyrektor Artystyczny prapremiery. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest wolny.