Początki Dnia Dziecka są dalekie od beztroski. Powstał po to by ratować dzieci, w cieniu wielkiej polityki
Choć dziś 1 czerwca kojarzy się z beztroską, prezentami i festynami, korzenie Międzynarodowego Dnia Dziecka tkwią w tragicznych wydarzeniach pierwszej połowy XX wieku. Powstał nie po to, by uszczęśliwiać dzieci, ale by je ratować. Uznanie autonomii dzieci i ochrona ich praw rodziły się w zrujnowanej I wojną światową Europie i dyplomatycznych salonach Genewy.
Przez stulecia pojęcie dzieciństwa w dzisiejszym rozumieniu nie istniało. W przemysłowych realiach XIX i początku XX wieku najmłodsi byli traktowani jak mali dorośli – tania siła robocza w kopalniach, fabrykach i gospodarstwach. I wojna światowa pozostawiła po sobie tysiące sierot, a głód i epidemie dotknęły dzieci w całej Europie. Te tragiczne wydarzenia stały się impulsem dla pierwszych zorganizowanych ruchów humanitarnych, skierowanych także w stronę dzieci. Świat potrzebował symbolicznego dnia, który zmusiłby rządy do spojrzenia na los swoich najmłodszych obywateli. Pionierzy praw dziecka: od „Dnia Róż” do Deklaracji Genewskiej Korzenie współczesnego Dnia Dziecka sięgają 1857 roku, kiedy to pastor Charles Leonard z Chelsea w stanie Massachusetts zorganizował specjalne nabożeństwo dedykowane dzieciom, nazywając je początkowo „Dniem Róż” (Rose Day). Jednak prawdziwy przełom w międzynarodowym myśleniu o losie dzieci nastąpił po I wojnie światowej, dzięki brytyjskiej reformatorce Eglantyne Jebb. Wstrząśnięta losem głodujących dzieci, założyła organizację Save the Children i sformułowała przełomowy dokument, który później stał się podstawą Deklaracji Praw Dziecka. To właśnie jej wysiłki doprowadziły do przyjęcia w 1924 roku przez Ligę Narodów tzw. Deklaracji Genewskiej, która po raz pierwszy oficjalnie stwierdziła, że „ludzkość powinna dać dziecku to, co ma najlepszego”. Rok później, podczas Światowej Konferencji na Rzecz Dobra Dzieci w Genewie, proklamowano po raz pierwszy Międzynarodowy Dzień Dziecka. Warto wspomnieć, że w tym samym czasie w Polsce wizjonerskie jak na ten czas idee głosił Janusz Korczak. W swojej pracy „Magna Charta Libertatis” postulował poszanowanie dziecka jako człowieka równego dorosłemu, wyprzedzając swoją epokę o dziesięciolecia. Polityka i zimna wojna: Dzień Dziecka w krajach bloku wschodniego Dziś Międzynarodowy Dzień Dziecka obchodzony jest na całym świecie, ale zarówno jego data, jak i kształt mocno się różnią między krajami. To w dużej mierze dziedzictwo powojennej historii i politycznej rywalizacji. Data 1 czerwca, uznana m.in. w Polsce, została ustalona w 1949 roku w Moskwie przez Międzynarodową Demokratyczną Federację Kobiet jako Międzynarodowy Dzień Ochrony Dzieci. W Polsce święto to obchodzone jest regularnie od 1950 roku, a jego pierwsza edycja była połączona z akcją zbierania podpisów pod Apelem Sztokholmskim. Apel był inicjatywą pacyfistyczną wzywającą do zakazu używania broni atomowej. Choć głosił szlachetne hasła, w rzeczywistości stanowił narzędzie propagandowe Związku Radzieckiego. W krajach bloku wschodniego, w tym w Polsce, akcja zbierania podpisów była obowiązkowa. ONZ i początki Dnia Dziecka na Zachodzie Kraje zachodnie obchodzą Dzień Dziecka 20 listopada. W 1954 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło Powszechny Dzień Dziecka, aby promować braterstwo między dziećmi i realizację celów Karty Narodów Zjednoczonych. Konkretnej daty jednak wtedy nie wyznaczono. Stało się to w 1959 roku, kiedy to właśnie 20 listopada uchwalono Deklarację Praw Dziecka. Z kolei w 1989 roku, także 20 listopada, ONZ przyjęła Konwencję o Prawach Dziecka która stała się pierwszym prawnie wiążącym dokumentem. Co ciekawe, Niemcy po zjednoczeniu celebrują dwie daty: 1 czerwca na wschodzie i ustanowiony w czasach RFN 20 września na zachodzie. Dzień Dziecka na świecie: od papierowych karpi po pamięć o małych żołnierzach Dzień Dziecka to nie tylko okazja do beztroskiej zabawy i pozwolenie rodziców na zakazane zwykle smakołyki. Na świecie obchodzony jest niezwykle barwnie, a czasem przejmująco. W Turcji wyznaczono go na 23 kwietnia, w rocznicę otwarcia parlamentu w 1920 roku. W Japonii to 5 maja, a domy ozdabiane są tego dnia papierowymi karpiami (koi-nobori), symbolizującymi siłę i determinację. Tradycja ta wywodzi się z dawnego Dnia Chłopca. Zupełnie inny wydźwięk ma święto w Paragwaju, obchodzone 16 sierpnia w rocznicę bitwy o Acosta Ñu z 1869 roku, gdzie tysiące dzieci stanęły do walki z koalicją Brazylii, Argentyny i Urugwaju, gdy zabrakło dorosłych mężczyzn. W Indiach dzieci świętują 14 listopada, w dzień urodzin pierwszego premiera Jawaharlala Nehru, który był wielkim orędownikiem edukacji najmłodszych. Z kolei w Tajlandii święto przypada w drugą sobotę stycznia, kiedy to urzędy państwowe, a nawet bazy wojskowe otwierają się dla rodzin, pozwalając dzieciom np. zasiąść w fotelu premiera czy kokpitach samolotów. Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Straszliwe trzęsienie ziemi w Afganistanie. Setki zabitych i tysiące rannych
Wciąż trwają poszukiwania zaginionych po niedzielnym trzęsieniu ziemi we wschodnim Afganistanie. Rośnie straszliwy bilans, a wiele rodzin rozpoczyna akcje ratunkowe na własną rękę.
Rząd talibów przekazuje przerażające statystyki: do tej pory mówi się o co najmniej 800 zabitych i niemal 3000 rannych. Trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,0 w skali Richtera spustoszyło miasta w afgańskiej prowincji Kunar. Trzęsienie ziemi pustoszy Afganistan Wszystko zaczęło się w niedzielę późnym wieczorem. Epicentrum trzęsienia ziemi znajdowało się 27 kilometrów na wschód od miasta Dżalalabad w prowincji Nangahar. Jak donosi USGS – amerykańska agencja naukowo-badawcza zajmująca się badaniami w dziedzinie geologii, hydrologii, biologii i geografii – głębokość epicentrum wynosiła 8 kilometrów. Wiele wiosek w prowincji Kunar zostało doszczętnie zniszczonych. Mieszkańcy donoszą, że pod gruzami znajdują się tysiące ludzi – dzieci, młodzież, osoby dorosłe i starsze. Apelują o pomoc, bo sami nie są w stanie uratować swoich bliskich lub chociaż wyciągnąć zwłok. – Niestety, dzisiejsze trzęsienie ziemi spowodowało ofiary śmiertelne i zniszczenia mienia w niektórych naszych wschodnich prowincjach. Lokalni urzędnicy i mieszkańcy są obecnie zaangażowani w akcję ratunkową dla osób dotkniętych katastrofą. Zespoły wsparcia z centrum i pobliskich prowincji są również w drodze – poinformował w poniedziałek Zabihullah Mujahid, rzecznik Islamskiego Emiratu Afganistanu. Tymczasem mieszkańcy wiosek samodzielnie walczą o życie swoich bliskich. Nietrwała zabudowa przyczyną tragedii Niestety, przyczyną tragedii może być powszechny rodzaj zabudowy w biednym regionie Kunaru. Lokalni mieszkańcy stawiają na niskie konstrukcje z betonu i cegły, a w mniejszych wioskach jako budulec wykorzystuje się także błoto i drewno. Wiele chat wykonanych jest chałupniczo. Tego rodzaju zabudowa nie miała szans wytrzymać bliskiego, płytkiego trzęsienia ziemi. A to właśnie lokalizacja najbliżej powierzchni ziemi powoduje zwykle największe straty. Czy to koniec tragicznego bilansu? Niestety, liczba ofiar wciąż wzrasta. Od trzęsienia nie minęło jeszcze wiele czasu, a do niektórych regionów wciąż nie udało się dotrzeć służbom. Rzecznik rządu donosi, że dostęp do wielu wiosek jest utrudniony z powodu uszkodzonych dróg. Na miejsca tragedii docierają helikoptery z pomocą. Wiele społeczności jest odciętych od miast i szpitali. Eksperci z wielu organizacji pomocowych obawiają się dalszego pogłębienia już istniejącego w Afganistanie kryzysu humanitarnego. – To dodaje śmierć i zniszczenie do już istniejących wyzwań: pustoszącej suszy i przymusowego powrotu milionów Afgańczyków z sąsiednich krajów. Mam nadzieję, że społeczność darczyńców nie zawaha się wesprzeć działań pomocowych – apeluje na platformie X Filippo Grandi, Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców. Co najmniej 1,2 miliona Afgańczyków zostało zmuszonych do powrotu z Iranu i Pakistanu w tym roku. Drugie trzęsienie ziemi w Afganistanie Niedzielny wstrząs to drugie katastrofalne trzęsienie ziemi w Afganistanie w ciągu ostatnich dwóch lat. 7 października 2023 kraj spustoszyły drgania o magnitudzie 6,3, po których nastąpiło wiele wstrząsów wtórnych. ONZ podaje, że zginęło wtedy około 1500 osób, czyniąc je najtragiczniejszą katastrofą naturalną dotykającą Afganistan w ostatnich latach. Niestety, Międzynarodowy Komitet Ratowniczy podaje, że tegoroczny wstrząs może wywołać jeszcze większą lawinę potrzeb humanitarnych, niż miało to miejsce dwa lata temu. Źródło: UNHCR, phys.org, USGS Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Aż 2 miliardy ludzi na świecie nie mają dostępu do czystej wody pitnej. Przybywa obszarów zagrożonych suszą
Do 2030 r. wszyscy mieszkańcy Ziemi mieli mieć dostęp do czystej wody i urządzeń sanitarnych. Niestety, raport ONZ pokazuje, że wciąż daleko nam do osiągnięcia tego celu.
W tym artykule: Susza zabija ludzi przede wszystkim w Afryce Polska też jest zagrożona niedoborem wody Co to jest ślad wodny? Dzisiaj rozpoczyna się Konferencja Wodna Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). To pierwsze takie wydarzenie od 46 lat. Przygotowany przed konferencją raport nie napawa optymizmem. Aż 2 miliardy ludzi nadal nie mają dostępu do bezpiecznej wody pitnej w swoim domu. Jedna trzecia ludności świata nie ma w domu możliwości umycia rąk. Przy obecnym tempie zmian do 2030 roku 1,6 miliarda ludzi nadal będzie pozbawionych dostępu do czystej wody. Woda pokrywa aż 70 proc. powierzchni Ziemi. Jednak woda słodka to tylko 2,5% globalnych zasobów H2O. A do picia nadaje się tylko niewielka część słodkiej wody. Gdyby cała ziemska woda została wlana do wiadra, tylko mała jej kropla odpowiadałaby globalnym zasobom wody pitnej. Susza zabija ludzi przede wszystkim w Afryce Kryzys wodny jest najbardziej dotkliwy w krajach o niskich dochodach. Przykładowo, aż 70% populacji Afryki subsaharyjskiej nie ma dostępu do bezpiecznej wody pitnej. Tylko w zeszłym roku z powodu suszy w Somalii mogły umrzeć nawet 43 tys. osób. Czy czeka nas megasusza? Deficyt wody to problem bardzo aktualny, ale nie nowy Minionej zimy śniegu brakowało w wielu regionach Europy, a dawno niewidziany we Wrocławiu pojawił się na chwilę dopiero na początku kalendarzowej wiosny, ostatniego dnia marca. – Jeśli się nie zajmiemy szybko tym problemem, z pewnością nastąpi globalny kryzys – ostrzega Richard Connor, główny redaktor raportu wodnego ONZ i UNESCO. Jego zdaniem wiele krajów np. w Afryce nie ma dostępu do wody z przyczyn ekonomicznych. Nie stać ich na budowę bezpiecznych studni i instalacji wodociągowo-kanalizacyjnych. Osobna kwestia to fizyczny niedobór wody. Występuje on na pustyniach, ale też m.in. w północnych Indiach i na Bliskim Wschodzie. Coraz więcej obszarów jest zagrożonych suszą. Ma to bezpośredni związek z katastrofą klimatyczną. Jeśli globalne temperatury wzrosną o ponad 1,5 st. C w porównaniu z okresem sprzed rewolucji przemysłowej, w wielu częściach świata ryzyko ekstremalnej suszy rolniczej wzrośnie dwukrotnie. Dostęp do wody może też sprzyjać konfliktom. Według raportu 153 kraje na świecie dzielą się dostępem do prawie 900 rzek, jezior i systemów wodonośnych. Ponad połowa z nich ma podpisane umowy transgraniczne. Zdaniem ONZ niezbędna jest tu ścisła współpraca i lepsza ochrona zasobów H2O. – Dostęp do wody powinien być prawem, a nie towarem – podkreślają eksperci organizacji. Polska też jest zagrożona niedoborem wody Zdaniem uczonych także nasz kraj zaczyna pustynnieć. Według danych UNESCO Polska ma jeden z najniższych wskaźników dostępności wody w Europie. Korzystamy głównie z wód powierzchniowych, a te są coraz bardziej skażone. Tylko 1 proc. polskich wód powierzchniowych ma najwyższą, pierwszą klasę czystości. I tyko z nich sieci wodociągowe mogą czerpać bezpośrednio. Połowa Polaków regularnie korzysta ze studni, choć badania wykazały, że aż 80 proc. z nich zawiera wodę niezdatną do picia. Problem pogłębiają odczuwalne w Polsce zmiany klimatyczne. Zimą spada coraz mniej śniegu, który jeszcze kilkanaście lat temu był magazynem wody, uwalnianej na wiosnę, gdy była najbardziej potrzebna roślinom. Co to jest ślad wodny? Globalne problemy z wodą pitną sprawiły, że naukowcy zaczęli dokładnie obliczać jej zużycie. Tak powstał wskaźnik zwany „water footprint”. Można to przetłumaczyć jako bilans lub ślad wodny. Dzięki niemu można np. wyliczyć, że każda kropla kawy, którą pijemy z filiżanki, wymaga zużycia ponad tysiąca kropel wody podczas uprawy kawowca. Pitna woda na wagę złota – w tych miastach może jej zabraknąć [GALERIA] Problem z zasobami tego, jak się okazuje, najcenniejszego surowca nie dotyczy tylko miast ubogiego południa. Pitnej wody może za chwilę zabraknąć nawet w wysokorozwiniętych miastach Europy c... kubek herbaty – 30 litrów wody (20 dużych butelek) kromka chleba – 40 litrów jabłko – 70 litrów kostka cukru – 75 litrów filiżanka kawy – 140 litrów jajko – 200 litrów (przeciętna wanna) kilogram ziemniaków – 900 litrów mały orzech kokosowy – 2500 litrów (niewielki basen ogrodowy) kilogram mięsa drobiowego – 3900 litrów kilogram wołowiny – 15500 litrów (średniej wielkości cysterna) Źródła: Nature, ONZ, archiwum NG.
Ostatnie 8 lat to dramatyczny wzrost globalnego ocieplenia. Naukowcy biją na alarm
Ciepło, coraz cieplej, gorąco. Jeżeli prognozy się potwierdzą, rok 2022 będzie kolejnym z rzędu, w którym odnotowujemy rekordowe temperatury. Naukowcy wyrażają obawy, że osiągnięcie Porozumienia Paryskiego jest coraz mniej możliwe. Co dalej z naszą planetą?
W tym artykule: Najnowszy raport ONZ jest „kroniką chaosu klimatycznego” Ostatnie osiem lat było „najgorętszymi w historii” Jakie decyzje zostaną podjęte podczas tegorocznego COP27? COP27 potrwa do 18 listopada Oczy całego świata są właśnie zwrócone w kierunku popularnego egipskiego kurortu Szarm el-Szejk. Nie chodzi jednak o turystykę, a konferencję 27. Konferencję stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, która się tam właśnie odbywa. Najnowszy raport ONZ jest „kroniką chaosu klimatycznego” W przypadku ubiegłorocznych szczytów klimatycznych mówiło się o przyspieszeniu dekarbonizacji, potrzebie międzynarodowej współpracy i zwiększeniu wysiłków na rzecz ratowania planety. Tegoroczna konferencja przebiega raczej w atmosferze porażki, jaką poniosły kraje w tej dziedzinie. Podczas otwarcia konferencji klimatycznej Antonio Guterres przedstawił raport ONZ w sprawie klimatu. – Nasza planeta wysyła sygnał o zbliżającym się niebezpieczeństwie – powiedział szef Organizacji Narodów Zjednoczonych. I podkreślił, że raport należy traktować, jak „kronikę chaosu klimatycznego”. Guterres dodał również, że nasza planeta ociepliła się o ponad 1,1 st. C od końca XIX wieku. Co więcej, połowa tego wzrostu nastąpiła w ciągu ostatnich trzech dekad. Ostatnie osiem lat było „najgorętszymi w historii” W COP27 biorą udział reprezentanci prawie 200 krajów. Nie da się ukryć, że w tym roku jest on wyjątkowy i szczególnie ważny. Odbywa się równoległe z wojną w Ukrainie, kryzysem energetycznym, inflacyjnym oraz żywnościowym. Przywódcy stają zatem wobec niezwykle trudnego zadania, jak uratować planetę, która jest na skraju załamania klimatycznego, w obliczu narastających problemów międzynarodowych. W 2021 roku padło wiele niechlubnych rekordów. Zmiany klimatyczne są coraz bardziej odczuwalne W 2021 roku ponad 400 stacji meteorologicznych zmierzyło rekordowo wysokie temperatury. Ubiegły rok był jednym z najcieplejszych w historii. Zmiany klimatyczne są coraz większym zagrożeniem d... Eksperci zwracają uwagę na to, że 2022 rok może stać się kolejnym rokiem z rzędu, w którym padają rekordy temperatur. Tak było już w ubiegłym roku, kiedy nad 400 stacji meteorologicznych na całym świecie zmierzyło niebezpiecznie wysokie temperatury. Jeżeli do końca grudnia prognozy się sprawdzą, ostatnie 12 miesięcy znajdzie się na 5. lub 6. miejscu w klasyfikacji najcieplejszych lat w historii. A to wszystko pomimo anomalii pogodowej La Niña, która od 2020 roku ochładza klimat. Jakie decyzje zostaną podjęte podczas tegorocznego COP27? ONZ w swoim najnowszym raporcie zwraca uwagę na kilka najważniejszych kwestii. Po pierwsze – lodowce topnieją w zatrważającym tempie. Proces ten przyczynia się do podnoszenia się poziomu mórz. Zwierzęta i rośliny zaczynają tracić swoje siedliska, a podnoszące się temperatury powietrza i oceanów wpływają na częstsze i dużo bardziej intensywne sztormy przybrzeżne, w tym huragany i tajfuny. Po drugie, mamy do czynienia z ogromnym wzrostem stężenia metanu atmosferze. Dziś jest ono prawie trzy razy wyższe niż przed rewolucją przemysłową. To kolejny problem, który przyczynia się do ocieplenia klimatu. Po trzecie, przedstawiciele ONZ podkreślają, że w ciągu ostatnich 20 lat wzrosła liczba katastrof i ekstremalnych zjawisk pogodowych. Wiele z nich prowadzi do śmierci tysięcy, a nawet milionów ludzi na Ziemi. tak jak np. W przypadku suszy i głodu w Afryce oraz powodzi w Pakistanie. Naukowcy dodają również, że globalne emisje zanieczyszczeń mają wzrosnąć o 10,6% do 2030 roku w stosunku do ich poziomu z 2010 roku. Ta informacja jest o tyle niepokojąca, że jeżeli światowi przywódcy chcą ograniczyć wzrost światowych temperatur do poziomu 1,5 st. C w porównaniu do epoki sprzed rewolucji przemysłowej, wszystko wskazuje na to, że ich dotychczasowe starania nie przynoszą rezultatu. A czasu jest coraz mniej. COP27 potrwa do 18 listopada Podczas tegorocznej konferencji dyskusja ma koncentrować się głównie na potrzebach finansowych i mechanizmach, które skutecznie będą reagowały na szkody spowodowane zmianami klimatycznymi. Przywódcy mają ustalić również rekompensaty dla biedniejszych krajów, które ucierpiały najbardziej. Naukowcy ostrzegają, że kryzys klimatyczny może wkrótce wymknąć się spod kontroli. COP27 potrwa do 18 listopada. Zobaczymy, czy rządzący, a w szczególności przywódcy krajów emitujących najwięcej gazów cieplarnianych, podejmą jakiekolwiek skuteczne działania. Ostatnie lata pokazują raczej, że wszystko kończy się na obietnicach. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Przerażający raport organizacji humanitarnej Oxfam: „18 milionów ludzi czeka śmierć z głodu”
Z niedawno opublikowanego raportu organizacji Oxfam wynika, że aż 10 państw jest dotkniętych głodem zagrażającym życiu. Wszystko za sprawą pogłębiającego się kryzysu klimatycznego na świecie.
W tym artykule: 18 milionów osób jest na skraju śmierci głodowej Zmiany klimatyczne najbardziej odczuwają kraje, które od lat dotknięte są kryzysami Za głód odpowiedzialność powinny wziąć państwa, które są współodpowiedzialne za zmiany klimatyczne Według danych Organizacji Narodów Zjednoczonych około 828 milionów ludzi na świecie głoduje lub jest poważnie niedożywionych. Jednak ponad 345 milionów osób doświadczyło tak dużego braku pożywienia, który zagraża życiu. Według najnowszych badań organizacji humanitarnej Oxfam najgorzej sytuacja wygląda w Afganistanie, Burkina Faso, Dżibuti, Gwatemali, Hiti, Kenii, na Madagaskarze, Nigrze, Somalii i Zimbabwe. To państwa, które w ostatnim czasie najmocniej odczuły skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych. 18 milionów osób jest na skraju śmierci głodowej Według raportu Oxfam, aż 48 milionów osób w wyżej wymienionych krajach cierpi z powodu głodu, a 18 milionów jest na skraju śmierci głodowej. To ponad dwukrotny wzrost liczny głodujących osób w porównaniu z 2016 rokiem. Autorzy badania podkreślają, że obecny kryzys spowodowany jest w dużej mierze zmianą klimatu i globalnym ociepleniem. Naukowcy już od wielu lat ostrzegają, że zmiany klimatu pogłębiają degradację gleb, co ma olbrzymi wpływ na produkcję żywności. Niebezpieczne zjawiska klimatyczne, takie jak susze, upały, huragany i powodzie w dużym stopniu destabilizują rolnictwo oraz lokalne i światowe rynki rolne. Dla krajów zamożnych oznacza to ograniczenie podaży niektórych produktów. Natomiast w regionach, które są dotknięte długotrwałym kryzysem humanitarnym – śmierć. Zmiany klimatyczne najbardziej odczuwają kraje, które od lat dotknięte są kryzysami – Od dawna mówiliśmy o tym, że zmiany klimatyczne są tykającą bombą. Tylko że ta zdążyła już wybuchnąć na naszych oczach. Ekstremalne zjawiska pogodowe są aż 5-krotnie częstsze niż jeszcze 50 lat temu. Są również dużo bardziej zabójcze – mówi Gabriela Bucher, dyrektor wykonawcza Oxfam w rozmowie z brytyjskim dziennikiem The Guardian. Najnowszy raport IPCC – zmiany klimatu mają katastrofalne konsekwencje nie tylko dla planety, ale również dla życia i zdrowia ludzi Międzynarodowy Zespół ds. Zmian Klimatu opublikował najnowszy raport. Mówi on wprost: globalne ocieplenie ma niezwykle negatywne konsekwencje dla naszego środowiska, a nawet dla ludzkiego zdr... Autorzy raportu podkreślają, że w 10 krajach, które zostały poddane analizie, zmiany klimatyczne wobec trwających konfliktów, kryzysów gospodarczych i pogłębiających się nierówności są gwoździem do trumny. Eksperci twierdzą, że katastrofa klimatyczna jest na tyle przytłaczająca, że ludzie biedniejsi nie są w stanie sobie poradzić z namnażającymi się problemami. A problem głodu z każdym miesiącem się nasila. Za głód odpowiedzialność powinny wziąć państwa, które są współodpowiedzialne za zmiany klimatyczne Przedstawiciele Oxfam zwracają uwagę na to, że zawsze tam, gdzie ktoś cierpi, ktoś inny zyskuje. Największe kraje, które są najbardziej odpowiedzialne za zanieczyszczanie środowiska, bogacą się w zatrważającym tempie. To m.in.: Chiny, Stany Zjednoczone, Indie, Rosja, Japonia, Niemcy, Iran. Według autorów przemysł naftowy i gazowy generuje dziennie 2,8 mld dolarów. Eksperci organizacji Oxfam wyliczyli, że dochód z 18 dni mógłby pokryć w całości kwotę potrzebną do walki z kryzysem humanitarnym w 2022 roku. Według naukowców coraz większa emisja gazów cieplarnianych jest jednym z kluczowych powodów postępujących zmian klimatu. Twórcy raportu apelują, że kraje odpowiedzialne za zanieczyszczanie planety powinny jak najszybciej przekazać pieniądze ONZ na pomoc dla zagrożonych państw. – Przywódcy krajów, które są odpowiedzialne za zanieczyszczenia, muszą również spełnić swoje obietnice dotyczące ograniczenia emisji gazów cieplarnianych – podkreśla Gabriela Bucher. Większość zagrożonych głodem krajów, o których mówi raport, znajduje się w Afryce. Somalia zmaga się obecnie z najgorszą suszą w historii. Szacuje się, że nawet 1 milion osób uciekło z kraju. W Kenii również z powodu suszy zginęło 2,5 miliona zwierząt hodowlanych. W Nigrze z kolei produkcja zbóż spadła aż o 40%. Źródło: Oxfam.
Indie są coraz bliżej, żeby prześcignąć Chiny w liczbie ludności. Eksperci: „stanie się to już w przyszłym roku”
Według raportu ONZ w 2023 roku to Indie zajmą pozycję lidera, jeśli chodzi o kraj z największą liczbą ludności na świecie.
W tym artykule: Raport ONZ został przedstawiony w Światowy Dzień Ludności Indie w przyszłym roku mają być najludniejszym krajem świata Które kraje wyludniają się najszybciej? Chiny już w starożytności były jednym z najbardziej zaludnionych państw świata, a pozycję niekwestionowanego lidera zajmują od setek lat. Kraj ten zamieszkuje dziś 1,4 mld ludzi, co stanowi ok. 18,4% światowej populacji. Jednak wszystko wskazuje na to, że wkrótce może się to zmienić. ONZ twierdzi, że już w przyszłym roku to Indie prześcigną Chiny w oficjalnych statystykach. Raport ONZ został przedstawiony w Światowy Dzień Ludności 11 lipca, w Światowy Dzień Ludności, Organizacja Narodów Zjednoczonych opublikowała raport, w którym przedstawiono, jak będzie wyglądał przyrost liczby mieszkańców naszej planety. Według ONZ już w tym roku populacja świata przekroczy 8 mld osób. Ma się to wydarzyć ok. 15 listopada. Tadż Mahal, Niebieskie Miasto, Ganges. Czy znasz wszystkie atrkacje Indii? Indie to jeden z największych i najliczniejszych krajów na świecie. Nieodłącznie kojarzy się z barwnymi strojami, świątynią Tadż Mahal i festiwalem światła Diwali. To także Niebieskie ... To nie wszystko. Według obliczeń ONZ do 2030 roku światowa populacja ma wzrosnąć do 8,5 mld, a do połowy XXI wieku sięgnie 9,7 mld. Przy obecnej tendencji wzrostowej, do końca tego stulecia będzie nas nawet ponad 10,4 mld. Eksperci szacują, że wówczas liczba światowej ludności powinna się ustabilizować. Indie w przyszłym roku mają być najludniejszym krajem świata Autorzy raportu wskazują, że w 2023 roku Indie wyprzedzą Chiny w rankingu najbardziej zaludnionych państw świata. Wynika to głównie z faktu, iż obecnie wskaźnik tempa wzrostu liczby ludności w Chinach wynosi ok. 0,3%. W ubiegłym roku był on najniższy od 1949 roku. Z kolei populacja Indii wynosi dziś 1,38 mld, a przyrost naturalny w kraju to ok. 1%. Co ciekawe, spis ludności, który odbył się w 2011 roku, wykazał wówczas, że w Indiach żyje 1,2 mld osób. – Dotarcie do poziomu 8 miliardów to przełom liczbowy, ale zawsze musimy skupiać się na ludziach. W świecie, który staramy się budować, 8 miliardów ludzi to 8 miliardów szans na godne i spełnione życie – podkreśla w raporcie sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres. Czy ludzie i zwierzęta mogą żyć obok siebie? 58 proc. z nich tak Tak, człowiek jest odpowiedzialny za wyginięcie dziesiątek gatunków zwierząt i doprowadzenia na skaj zagrożenie wyginięciem setek innych nnych, ale czy relacje między ludźmi, a innymi prze... Eksperci wskazują, że za ponad połowę przewidywanego wzrostu światowej populacji, który nastąpi w kolejnych dziesięcioleciach, będzie odpowiadać zaledwie osiem krajów: Indie, Pakistan, Demokratyczna Republika Konga, Egipt, Etiopia, Nigerią, Filipiny i Tanzania. Które kraje wyludniają się najszybciej? W raporcie czytamy również o krajach, które się wyludniają. To głównie państwa zachodu, a najgorzej jest w biedniejszych częściach Europy. Autorzy wyliczają, że region, który wyludnia się najszybciej to m.in. kraje bałkańskie, które nie należą do Unii Europejskiej. Ma to związek z emigracją ludności do krajów bogatszych. ONZ podkreśla, że zła sytuacja jest również w Bułgarii. Do 2050 r. kraj ten może stracić nawet do 40% swojej populacji. Millenialsi będą dożywać setki. "Trzeba się do tego przygotować" Średni czas życia się wydłuża, a ludność Polski będzie się starzeć. Warto, by młodzi ludzie uświadomili sobie, że w ich pokoleniu dożywanie 100 lat nie będzie taką rzadkością. A t... Autorzy zwracają również uwagę na to, że od lat 90. ubiegłego wieku wzrosła średnia długość życia na świecie. Z 64,6 lat do 72,6 w 2019 roku. Największy wzrost życia odnotowano w Afryce – Nawet o 9 lat. To efekt skuteczniejszej walki z malarią, lepszego dostępu do leków i opieki medycznej. Organizacje humanitarne ostrzegają, że wciąż jest jeszcze dużo do zrobienia, aby móc mówić o realnej poprawie sytuacji ludzi na tym kontynencie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Według raportu IPCC mamy tylko 3 lata, by ograniczyć emisje gazów cieplarnianych o połowę. „Teraz albo nigdy”
Mamy zaledwie 3 lata, aby rozpocząć działania, które zatrzymają wzrost emisji gazów cieplarnianych. Autorzy najnowszego raportu twierdzą, że w przeciwnym razie ograniczenie globalnego wzrostu temperatury do 1,5 stopnia Celsjusza względem epoki przedprzemysłowej będzie niemożliwe.
W tym artykule: „Teraz albo nigdy”. Mamy tylko trzy lata Dziesiątki tysięcy opracowań naukowych i lata badań To już trzecia i ostatnia część szóstego raportu IPCC Co możemy zrobić, żeby powstrzymać katastrofę klimatyczną? W poniedziałek została opublikowana najnowsza i ostatnia część raportu Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu. Autorzy zwracają w nim uwagę, że ludzkość ma czas jedynie do 2025 roku, aby powstrzymać wzrost emisji dwutlenku węgla, co ma znaczny wpływ na globalne ocieplenie. Światowi eksperci alarmują, że to ostatni dzwonek, jeżeli chcemy „wybrać w przyszłości życie”. „Teraz albo nigdy”. Mamy tylko trzy lata Wciąż mamy szansę, żeby zapobiec dramatycznym skutkom globalnego ocieplenia. Jest jeden warunek. Działania muszą być konsekwentne, jednomyślne, a co najważniejsze - natychmiastowe. W najnowszym raporcie IPCC naukowcy wyrazili się jasno. Mamy trzy lata. Co więcej, to ostrzeżenie ostateczne. ONZ: Katastrofalne zmiany klimatyczne są już nieuniknione i nieodwracalne Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu ONZ (z ang. IPCC) opublikował raport z którego wynika, że temperatury mogą wzrosnąć na Ziemi o więcej niż 1,5° Celsjusza, co doprowadzi do wystę... Autorzy raportu podkreślają, że jeżeli podejmiemy odpowiednie działania jeszcze w tej dekadzie, mamy szanse ograniczyć emisję gazów cieplarnianych o 50%. Naukowcy wskazują, że w poprzedniej dekadzie średni roczny poziom emisji na świecie był najwyższy w historii. Co ciekawe, w ciągu ostatnich lat jego tempo nieznacznie spadło. Dziesiątki tysięcy opracowań naukowych i lata badań Praca nad raportem IPCC trwała ok. siedem lat. Został on sporządzony przez niemal trzystu naukowców. Badacze zebrali ponad 30 tysięcy opracowań naukowych. Ostatnia część raportu to 2800 stron tekstu i bardzo szczegółowa ocena tego, jak możemy powstrzymać globalne ocieplenie. Światowi przywódcy powinni wykorzystać go jako instrukcję obsługi do zmian w obrębie polityki klimatycznej. – Niektórzy światowi liderzy mówią jedno, ale robią zupełnie coś innego. Mówiąc wprost, zwyczajnie kłamią. Niestety, ich kłamstwa będą miały katastrofalne skutki – mówił szef ONZ Antonio Guterres. Milion gatunków zagrożony wyginięciem. Wszystko przez konsumpcję [RAPORT] W raporcie działającej przy ONZ organizacji do spraw bioróżnorodności czytamy: milion gatunków zwierząt (spośród istniejących ośmiu milionów) może zniknąć z naszej planety, a odpowie... To już trzecia i ostatnia część szóstego raportu IPCC Ponad miesiąc temu IPCC opublikował drugą część raportu, w której informował o tym, jak poważne skutki ma globalne ocieplenie dla naszej planety, ale także dla ludzi. Okazuje się, że nawet 3,6 miliarda osób na całym świecie odczuwa już skutki zmian klimatu. To problem przede wszystkim dla zdrowia fizycznego, ale, co ważne, również psychicznego. Z kolei pierwsza część raportu pojawiła się jeszcze w ubiegłym roku. Dowiedzieliśmy się z niej m.in. tego, że wzrost stężenia gazów cieplarnianych od połowy XVIII wieku jest bezdyskusyjnie spowodowany działaniami człowieka. Częstotliwość i intensywność ulewnych opadów wzrosła od lat 50. XX w. na większości obszarów lądowych. Wzrosła również częstotliwość występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych. Powód? Zmiana klimatu. Amazonia jest w stanie krytycznym. Naukowcy alarmują, że grozi nam katastrofa Według najnowszych badań lasy deszczowe Amazonii są w coraz gorszym stanie i gwałtownie tracą zdolność do regeneracji. To wszystko przez zmiany klimatu i postępującą wycinkę drzew. – Znaleźliśmy się na rozdrożu – komentuje ostatnią część Hoesung Lee, szef IPCC. – Decyzje, które teraz będziemy musieli podjąć, mogą zapewnić nam dobrą przyszłość. Mamy wszelkie narzędzia i know-how, żeby zacząć działać. Ale trzeba to zrobić już dziś - dodaje. Co ważne, naukowcy twierdzą, że należy podjąć działania właściwie we wszystkich sektorach. Chodzi zarówno o rolnictwo, transport i budownictwo, jak i energetykę oraz przemysł. Co możemy zrobić, żeby powstrzymać katastrofę klimatyczną? Naukowcy ostrzegają, że każdy wzrost globalnego ocieplenia powyżej 1,5 stopnia Celsjusza w stosunku do okresu sprzed rewolucji przemysłowej grozi niszczeniem ekosystemów i wywołaniem nieodwracalnych zmian w środowisku. Badacze w raporcie dokonali skrupulatnej analizy, która mówi, że koszty zatrzymania globalnego ocieplenia będą niższe niż koszty, które poniesiemy w postaci konsekwencji nieodwracalnych zmian klimatu. Uczeni jasno zwracają uwagę na to, że w pierwszej kolejności powinniśmy postawić na redukcję zużycia paliw kopalnych. Autorzy raporty zaznaczają, że to właśnie spalanie węgla, ropy i gazu odpowiada za znaczną część emisji gazów cieplarnianych. Naukowcy twierdzą, że to najwyższy czas, abyśmy zainwestowali na dużą skalę w energię odnawialną. Czy możemy uniezależnić naszą energetykę od Rosji? Tak i trzeba zrobić to jak najszybciej [WYWIAD] Po inwazji rosyjskich wojsk na Ukrainę, Zachód zareagował błyskawicznie. Zaczął nakładać szereg sankcji, które konsekwentnie izolują Rosję politycznie i gospodarczo. Pieniądze za rosyjs... Niestety, dziś to jeszcze za mało, żeby mówić o realnym rozwiązaniu problemu. Potrzebna jest zmiana również w świadomości ludzi. Uczeni mówią tu między innymi zarówno o ograniczeniu lotów długodystansowych, jak i o ograniczeniu spożywania mięsa. Warto przypomnieć, że przemysł mięsny również odpowiada za olbrzymią emisję CO2. – Odpowiednia polityka, infrastruktura i technologia, które umożliwią zmianę naszego stylu życia, mogą w znacznym stopniu ograniczyć emisję gazów cieplarnianych o 40-70 procent do 2050 roku – podsumowuje Priyadarshi Shukla, jeden z autorów trzeciej części raportu. Źródło: IPCC
ONZ tworzy globalny system ostrzegania przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. Wyda na to 1,5 mld dol.
W tym tygodniu ONZ ogłosiła, że zamierza zbudować system ostrzegania przed zjawiskami pogodowymi, który obejmie cały świat. Ma on powstać w ciągu najbliższych pięciu lat.
W tym artykule: Które części świata narażone są na ekstrema pogodowe? Jak będzie działał globalny system wczesnego ostrzegania? Kiedy powstanie globalny system ostrzegania przed zjawiskami pogodowymi? Po co nam system ostrzegania przed zjawiskami pogodowymi. Mohamed Adow jest założycielem klimatycznego think tanku Power Shift Africa z siedzibą w Nairobi. W rozmowie z agencją AFP zwraca uwagę, że w wielu rejonach Afryki decyzje dotyczące ochrony przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi – upałami czy suszami – podejmowane są na ślepo. – Powiedzmy, że zdecydujesz się zbudować metrową tamę, która ma chronić ląd przed podnoszeniem się poziomu morza – mówi Adow. – A co jeśli morze podniesie się jeszcze wyżej, a ty o tym nie wiesz? – pyta retorycznie. Naukowcy odkryli, że dinozaur większy od tyranozaura potrafił pływać i polować pod wodą Jedynym znanym dinozaurem, który mógł prowadzić wodny tryb życia był spinozaur. Dotychczas jednak nie było to wcale takie oczywiste. Teraz paleontolodzy odkryli, że spinozaury bardzo dobrze... Które części świata narażone są na ekstrema pogodowe? Pytanie jest zasadne. Według raportów ONZ aż 60 proc. mieszkańców Afryki jest zagrożonych ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi spowodowanymi katastrofą klimatyczną. Niektóre afrykańskie kraje – takie jak Maroko czy Kenia – mają systemy pozwalające ostrzegać swoich obywateli przez niebezpieczeństwami, jakie może przynieść rozchwiany klimat. Jednak państwa w środkowej Afryce – i wiele innych miejsc na świecie, np. sporo wysp – są atakowane przez powodzie, susze, upały czy gwałtowne burze z zaskoczenia. Jak będzie działał globalny system wczesnego ostrzegania? Problem postanowiła rozwiązać Organizacja Narodów Zjednoczonych. – W ciągu 5 lat zbudujemy system, który sprawi, że każdy mieszkaniec Ziemi znajdzie się pod ochroną globalnego systemu wczesnego ostrzegania – zapowiedział w środę 23 marca 2022 r. António Guterres, sekretarz generalny ONZ. System będzie informował mieszkańców dowolnego terytorium, że mogą spodziewać się ekstremalnej pogody. Będzie też wspierał rządy i obywateli. Podpowiem bowiem, jakie środki przedsięwziąć, by najlepiej zabezpieczyć się przed nadchodzącym niebezpieczeństwem. – Rozwijająca się katastrofa klimatyczna sprawia, że ekstrema pogodowe będą coraz częstsze i coraz gwałtowniejsze – powiedział Guterres. – Systemy wczesnego ostrzegania ratują życie: sprawmy, by dotyczyło to wszystkich – dodał. Perfumy inspirowane miastami świata. TOP 6 zapachów, które zabiorą was w daleką podróż Począwszy od Londynu, poprzez Paryż, Rzym, Barcelonę, na Pekinie i Nowym Jorku kończąc. Oto perfumy inspirowane miastami świata, które z pewnością trafią w gusta niejednego miłośnika po... Kiedy powstanie globalny system ostrzegania przed zjawiskami pogodowymi? Dokładny plan zbudowania takiego systemu zostanie przedstawiony na następnej konferencji klimatycznej ONZ, która odbędzie się w listopadzie tego roku w Egipcie. Zaprezentuje go Światowa Organizacja Meteorologiczna. Jej przewodniczący Petteri Taalas mówi, że globalny system wczesnego ostrzegania będzie kosztował 1,5 mld dolarów. Jednak jego zdaniem oszczędności, jakie przyniesie – nie tylko mierzone ocalonymi życiami ludzkimi, ale i zabezpieczoną infrastrukturą – sprawią, że będzie to jedna z inwestycji klimatycznych o najwyższej stopie zwrotu. Według danych Światowej Organizacji Meteorologicznej w latach 1979–2019 r. liczba zarejestrowanych katastrof pogodowych wzrosła pięciokrotnie. I będzie dalej rosła, choćby z tego powodu, że katastrofa klimatyczna przyspiesza. Niestety osiągnięcie zeroemisyjności do 2015 r. – niezbędne, by ograniczyć globalny wzrost temperatury do 1,5 st. C – staje się coraz mniej realne. By tak się stało, do 2030 r. globalne emisje gazów cieplarnianych powinny zmniejszyć się o 45 proc. Tymczasem w ostatniej dekadzie wzrosły – o 14 proc. Źródło: ScienceAlert Rekordowe fale upałów uderzyły jednocześnie w Arktykę i Antarktykę. To skutki zmian klimatu W tym tygodniu i w Arktyce, i w Antarktyce odnotowano rekordowo wysokie temperatury. I choć ta zbieżność jest prawdopodobnie przypadkowa, to pokazuje, że dramatyczne skutki katastrofy klimatyc... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rekordowe-fale-upalow-uderzyly-jednoczesnie-w-arktyke-i-antarktyke-to-skutki-zmian-klimatu-fot-nsf-josh-landis-employee-1999-2001-wikimedia-commons-public-domain-49180a2.jpeg" width="875" height="700" alt="Rekordowe fale upałów uderzyły jednocześnie w Arktykę i Antarktykę. To skutki zmian klimatu (fot. NSF/Josh Landis, employee 1999-2001, Wikimedia Commons, public domain)" title="Rekordowe fale upałów uderzyły jednocześnie w Arktykę i Antarktykę. To skutki zmian klimatu (fot. NSF/Josh Landis, employee 1999-2001, Wikimedia Commons, public domain)" /> Znamy wyniki World Happiness Report 2022. Do najszczęśliwszego kraju dolecimy z Polski w niecałe 2 godziny Które kraje na świecie są najszczęśliwsze? Odpowiedź przynosi coroczny raport World Happiness Report przygotowywany na zlecenie Organizacji Narodów Zjednoczonych. Warmia, nie Mazury. Przewodnik po „zaczarowanej wyspie”, do której chce się wracać Warmia – przez wielu błędnie łączona z Mazurami – zachęca turystów do odkrywania uroków całego regionu. Zobacz, jakie atrakcje skrywa i co warto zobaczyć w okolicy.
Najnowszy raport IPCC – zmiany klimatu mają katastrofalne konsekwencje nie tylko dla planety, ale również dla życia i zdrowia ludzi
Międzynarodowy Zespół ds. Zmian Klimatu opublikował najnowszy raport. Mówi on wprost: globalne ocieplenie ma niezwykle negatywne konsekwencje dla naszego środowiska, a nawet dla ludzkiego zdrowia fizycznego i psychicznego. Dane są przerażające.
W tym artykule: Ostatni dzwonek dla ratowania naszej planety Zmiany klimatu mają negatywny wpływ również na nasze życie i zdrowie Intensywność i częstotliwość ekstremalnych zjawisk pogodowych wzrasta Według raportu jesteśmy bardzo daleko od realizacji Porozumienia Paryskiego To już nie są prognozy, a dowody i fakty Według najnowszego raport IPCC nawet 3,6 miliarda osób na całym świecie odczuwa już skutki zmian klimatu. To między innymi codzienna walka z żywiołami, ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, takimi jak susze, powodzie, rekordowe upały i pożary. Ostatni dzwonek dla ratowania naszej planety Autorzy najnowszego dokumentu zwracają uwagę na to, że konsekwencje kryzysu klimatycznego ponosi cała planeta i jej ekosystemy. Jeżeli nie powstrzymamy obecnej tendencji, wkrótce może okazać się, że jest za późno na działania naprawcze. Dlatego IPCC wskazuje, co musimy zrobić, aby zatrzymać skutki zmian klimatu. W raporcie jest również wzmianka o Polsce. Nowe badania pokazują, że do 2050 roku poziom mórz wzrośnie nawet o 30 centymetrów. Skutki mogą być katastrofalne Według najnowszego raportu, w ciągu następnych trzech dekad znacznie wzrośnie poziom mórz. Naukowcy szacują, że konsekwencją będzie zwiększona ilość niebezpiecznych powodzi. Najnowszy raport IPCC, czyli dokument "Zmiany klimatu 2022: Konsekwencje, adaptacja i zagrożenia", został sporządzony przez 270 naukowców z 67 krajów świata. Został zaprezentowany w poniedziałek, 28 lutego w trakcie wirtualnej konferencji prasowej. Zmiany klimatu mają negatywny wpływ również na nasze życie i zdrowie Eksperci w swojej pracy wskazali rejony Ziemi, które są najbardziej podatne na skutki zmian klimatu. Zamieszkuje je nawet 3,6 miliarda ludzi. Badacze zwracają uwagę, że duża część spośród tych osób żyje w miejscach, w których są całkowicie odcięte od zasobów, które mogłyby im przetrwać katastrofę klimatyczną. Naukowcy w raporcie zwrócili szczególnie uwagę na to, że skutki zmian klimatu to nie tylko zagrożenie dla ekosystemów, planety, infrastruktury, czy rolnictwa. To również niebezpieczeństwo dla zdrowia fizycznego i psychicznego ludzi na całym świecie. Eksperci są przekonani, że mamy coraz mniej czasu. Jeżeli nie zaczniemy działać już dziś, wkrótce okaże się, że jest już za późno. Intensywność i częstotliwość ekstremalnych zjawisk pogodowych wzrasta Najnowsze badania oparte są na ponad 34 tysiącach prac naukowych. Uczeni zwracają uwagę, że coraz większa emisja gazów cieplarnianych jest jednym z kluczowych powodów postępujących zmian klimatu. - Dzisiejszy raport IPCC nazywamy atlasem ludzkiego cierpienia - mówił António Manuel de Oliveira Guterres, sekretarz generalny ONZ. Susza odsłoniła podwodną „wioskę duchów” w Hiszpanii. Co można w niej zobaczyć? Wioska Aceredo została zalana 30 lat temu. Na jej miejscu utworzono zbiornik wodny na zaporze. Od kilku tygodni przyjeżdżają tam ciekawscy z Hiszpanii i Portugalii. Dlaczego? Autorzy pracy przedstawiają dokładne dowody i źródła, które pokazują, jak ekstremalne zjawiska pogodowe stają się coraz częstsze i coraz bardziej intensywne. Eksperci przyznają, że to olbrzymi problem dla ludzkości. Już teraz widać, że w ciągu ostatnich lat dochodziło do zaburzenia produkcji żywności. Uczeni alarmują, że skala problemów klimatycznych, która dotychczas wydawała się duża, za kilka-kilkanaście lat będzie jeszcze większa. Według raportu jesteśmy bardzo daleko od realizacji Porozumienia Paryskiego Porozumienie Paryskie zakłada, że wszystkie kraje do 2020 roku miały przedstawić długoterminowe scenariusze ograniczenia emisji gazów cieplarnianych zgodnie z metodologią przyjętą przez IPCC. Głównym cele jest ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5 st. C względem epoki przedprzemysłowej. W raporcie czytamy, że na razie nie widać skutecznych działań, które doprowadziłyby do osiągnięcia tego celu. Autorzy zgodnie przyznają, że ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5 st. C wiąże się ze zmniejszeniem emisji gazów cieplarnianych o 40%. Fakty są jednak mało optymistyczne. Według naukowców jesteśmy na drodze do tego, aby emisja wzrosła jeszcze o 14% w ciągu najbliższych 10 lat. To już nie są prognozy, a dowody i fakty Naukowcy w najnowszym raporcie zwracają uwagę, że ich dane to nie są prognozy na najbliższe dekady, lecz dowody na to, że katastrofę klimatyczną odczuwamy już teraz. Co więcej, badacze twierdzą, że wzrost intensywności upałów, powodzi, huraganów czy susz obserwujemy już od kilkudziesięciu lat, a skutki odczuwalne są obecnie. NASA zakończyła 6-letnią misję na Grenlandii. Co nowego wiemy o topnieniu lodowców? Nie wszystkie modele klimatyczne uwzględniają jeden z najważniejszych czynników przyspieszających topnienie lodowców, czyli ciepłą wodą oceaniczną. Misja NASA rzuca nowe światło na zmia... Uczeni podkreślają, że z roku na rok odnotowujemy coraz większą liczbę zgonów na skutek różnych kataklizmów. Najgorzej jest w Azji, Afryce i Ameryce Południowej. Badacze zwracają uwagę na to, że ludzkie dramaty mają bardzo duży wpływ na zdrowie psychiczne. Zaobserwowano coraz więcej przypadków osób, które cierpią na zespół stresu pourazowego, który spowodowany jest między innymi utratą życiowego dobytku lub bliskich w wyniku katastrof. W raporcie, który liczy 3675 stron, zwrócono uwagę również na Polskę. Dane mogą budzić niepokój. Według ekspertów, jeżeli poziom emisji gazów cieplarnianych nie zmniejszy się do 2050 roku, w naszym kraju liczba osób, które umierają rocznie na skutek upałów wzrośnie do 3 tysięcy. Dziś to zaledwie tysiąc. Skutki zmian klimatu mają również negatywny wpływ na rolnictwo, które staje się coraz mniej produktywne. Widzimy to od kilku lat. W Polsce susze spowodowały ogromne straty w uprawach, a to przekłada się na dużo niższe zarobki samych rolników. Źródło: IPCC
Trwa największa wycinka drzew w brazylijskiej Amazonii
W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy poziom wycinki Amazonii w Brazylii osiągnął 22 procent. Tak źle nie było od 2006 roku.
W tym artykule: Puste obietnice Walka z wiatrakami Według National Institute for Space Research (INPE) od sierpnia 2020 do lipca 2021 r. wycięto 13 235 km2 lasów. Dla zobrazowania skali wycinki - to obszar 17 razy większy niż Nowy Jork. Dane zostały wyliczone na podstawie programu satelitarnego PRODES, który służy do monitorowania Amazonii. Eksperci ostrzegają - to olbrzymie i postępujące zagrożenie dla naszej planety. Puste obietnice Od momentu objęcia urzędu prezydenta Brazylii przez Jaira Bolsonaro w 2019 roku, wycinka lasów deszczowych Amazonii nabrała zatrważającego tempa. Skrajnie prawicowy polityk, były wojskowy, w swojej kampanii wyborczej obiecywał, że jednym z jego celów będzie wzmocnienie brazylijskiej gospodarki. Niestety jednym z czynników, które miały ją napędzać miała być postępująca eksploatacja Amazonii. Światowi przywódcy przy każdej możliwej okazji upominają prezydenta i domagają się od niego jasnych deklaracji. Bolsonaro obiecywał, że do 2030 roku odniesie sukces w walce z nielegalna wycinką drzew. Podczas ostatniego Cop26 liderzy zobowiązali się, aby w następnej dekadzie powstrzymać wylesiania na skale globalną. Eksperci przyznają jednak, że są to tylko puste obietnice. Brazylia musiałaby przeznaczyć miliardy na ochronę środowiska i nie wiadomo na razie skąd weźmie na to pieniądze. Symboliczna była również nieobecność Jaira Bolsonaro na tegorocznym COP26. Paulino de Carvalho Neto, brazylijski dyplomata ds klimatu, powiedział w rozmowie ze Sky News, że prezydent „ma inne rzeczy na głowie”. Z kolei administracja prezydenta zapewniała, że skróci czas na powstrzymanie destrukcji Amazonii o 2 lata, czyli do 2028 roku… Walka z wiatrakami Politycy rządu Bolsonaro zapewniają, że najnowsze dane o wycinaniu Amazonii nie odzwierciedlają starań na rzecz zaprzestania nielegalnej wycinki. Przyznają jednak, że rząd powinien być jeszcze bardziej zdeterminowany w swoich działaniach. Trudno jednak brać te słowa na poważnie. Brazylisjka grupa The Climate Observatory zwróciła uwagę na to, że przedstawiciele rządu Brazylii polecieli na szczyt ONZ znając najnowsze dane INPE, ale ukryli je przed opinią publiczną. Brazylia była postrzegana jako kluczowa w podpisywanej deklaracji o ograniczeniu globalnego wycinania lasów. To dlatego, że Amazonia jest niesamowicie kluczowa dla środiwska. Las nazywany „zielonymi płucami Ziemi” generuje ok. 20% tlenu w ziemskiej atmosferze i pochłania ogromne ilości dwutlenku węgla. Eksperci alarmują, że im powierzchnia Amazonii będzie mniejsza, tym nasz klimat będzie się ocieplał. Niedawno pisaliśmy o tym jak globalne ocieplenie wpływa na ptaki żyjące w lasach deszczowych. Zmiany klimatyczne dotykają i będą dotykać wszystkich mieszkańców Ziemi. Aktywiści otwarcie mówią, że to co robi Jair Bolsonaro to działalność przestępcza i powinien za swoje działania zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Niektórzy naukowcy ostrzegają, że jeśli obecna tendencja się utrzyma, możemy przekroczyć punkt krytyczny, a Amazonia zamieni się w sawannę. Śledztwo agencji informacyjnej Reutera wykazało, że od 2019 roku Bolsonaro regularnie wysyła wojsko do amazońskich lasów, aby nadzorowały wycinkę. Nie przyczyniło się to jednak w żadnych stopniu, aby powstrzymać narastające szkody. Mauricio Voivodic, szef ds. Środowiskowych WWF w Brazyli mówi - w rzeczywistości widzimy, że rząd Bolsonaro przyspieszył tylko skalę zniszczeń w puszczy amazońskiej. To jest właśnie dzisiejsza Brazylia, którą prezydent, próbuje ukryć za pomocą greenwashingu i pięknych, ale kłamliwych frazesów - Źródło: Reuters
Eksperci ONZ zwracają uwagę na światowe gleby
W tym roku odbył się Szczyt Narodów Zjednoczonych poświęcony Systemom Żywnościowym (UNFSS), który zwraca uwagę na kluczowe znaczenie gleby dla prawidłowego funkcjonowania ekosystemów oraz ograniczania globalnego ocieplenia.
W tym artykule: Zdrowe gleby są kluczowe dla ekosystemów Konieczne są systemowe zmiany Rolnicy, liderzy biznesu, naukowcy, organizacje zajmujące się zrównoważonym rozwojem i wiele innych środowisk już od jakiegoś próbują doprowadzić do poważnej dyskusji o znaczeniu zdrowia gleby dla produkcji żywności i prawidłowego funkcjonowania ekosystemu jako całości. Zdrowe gleby są kluczowe dla ekosystemów Odpowiednie funkcjonowanie gleby i to, co ogólnie określa się jej „zdrowiem” jest podstawą systemów żywnościowych i zapewnia sprawne funkcjonowanie wielu sektorów począwszy od rolnictwa, które funkcjonuje w warunkach, w których wymagana jest jego coraz większa efektywność, przez zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, sekwestrację dwutlenku węgla (czyli działania które mają na celu wychwytywanie tego gazu z atmosfery i składowanie go w różnych formach np. pod ziemią) po właściwy obieg składników odżywczych w ziemi. Należy pamiętać, że aż 95% żywności na naszych stołach jest wytwarzane przy użyciu gleby. Dlatego sposób, w jaki wykorzystywane są gleby na całym świecie i ich zdrowie znajduje się w centrum uwagi UNFSS. Jak określił to Rattan Lal, laureat World Food Prize 2020 (Światowa Nagroda Żywnościowa, to laur, który honoruje osiągnięcia osób, które przyczyniły się do rozwoju ludzkości poprzez poprawę jakości, ilości lub dostępności żywności na świecie): „Zdrowa gleba to zdrowi ludzie i zwierzęta co daje po prostu zdrową planetę". Gleba może służyć do produkcji ogromnych ilości żywności, paliwa i włókien używanych w produkcji tkanin w sposób, który niszczy równowagi biologicznej. Produkcja żywności zgodna z naturą, w tym np. tzw. „rolnictwo regeneracyjne”, czyli proces produkcji żywności, która uzupełnia składniki odżywcze gleby, zamiast je zużywać, ma ogromny potencjał, aby zaspokoić potrzeby ludzkości a jednocześnie przyczynić się do zmniejszenia ogólnych poziomów zanieczyszczenia, erozji i zanieczyszczenia wód śródlądowych. Konieczne są systemowe zmiany Już dziś w rolnictwie na całym świecie stosuje się rozwiązania, które pozwalają na utrzymanie i tworzenie warunków do istnienia zdrowej gleby. Problemem jest jednak to, że zrównoważone rolnictwo kosztuje. Niestety, nie każdy rolnik na świecie ma po prostu wystarczające środki finansowe lub techniczne, aby uprawiać żywność w trosce o ekologiczne aspekty swojej działalności. Nie chodzi tu zresztą tylko o same pieniądze, równie istotne są rozwiązania systemowe, które sprawią, że odpowiednie technologie będą dostępne i łatwe w użyciu. By cele zrównoważonego rozwoju nakreślone przez ONZ mogły zostać osiągnięte, zdecydowanie większa ilość rolników musi zacząć stosować praktyki uwzględniających zdrowie gleby na całym świecie. Już dziś przy aktywnym wsparciu państw członkowskich, Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania pustynnienia (UNCCD), organizacji rolniczych, organizacji badawczych, partnerów rozwojowych i grupy przewodniej sektora prywatnego, toczą się coraz bardziej zintensyfikowane działania na rzecz upowszechnienia odpowiedzialnych ekologicznie metod produkcji rolniczej. Dobrym przykładem jest nowo powstała Koalicja Działania na rzecz Zdrowia Gleb. Jej nadrzędnym celem jest poprawa zdrowia gleby na całym świecie poprzez ułatwienie rolnikom wdrażania zdrowych praktyk glebowych. Póki co, następuje gwałtowny wzrost poparcia dla jej działań na arenie międzynarodowej. Rządy państw, organizacje międzynarodowe, ośrodki badawcze i uniwersytety, stowarzyszenia zrzeszające rolników stanowią jak na razie grupę 26 organizacji międzynarodowych, która wciąż się powiększa. To daje nadzieję, na to, że ludzkość zacznie zwracać odpowiednią uwagę na stan gleb na naszej planecie i ich znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania ekosystemów, wyżywienia milionów ludzi i dla walki z globalnym ociepleniem.
Ukraina: Czarnobyl powinien trafić na listę światowego dziedzictwa. Jako miejsce pamięci i ostrzeżenie
Władze Ukrainy podjęły wysiłki na rzecz wpisania czarnobylskiej Strefy Wykluczenia na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, na której znajdują się takie historyczne zabytki, jak Taj Mahal czy Stonehenge. Ukraińscy urzędnicy mają nadzieję, że kiedy agencja kultury ONZ nada Czarnobylowi oficjalny status, miejsce zyska.
Ukraina stara się o miejsce na Liście światowego dziedzictwa UNESCO dla Czarnobyla, gdzie w 1986 roku doszło do katastrofy w elektrowni jądrowej. Władze Ukrainy mają nadzieję, że zmiana oficjalnego statusu Czarnobyla i okolic pozwoli lepiej chronić miasto przed zniszczeniem i przyciągnie turystów. Strefa Wykluczenia wokół Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej to teren najbardziej dotknięty skutkami katastrofy w Czarnobylu. Zajmuje ona północne rejony obwodu kijowskiego i żytomierskiego aż do granic z Białorusią, gdzie graniczy z Poleskim Państwowym Rezerwatem Radiacyjno-Ekologicznym. Na jej terenie dwa największe ośrodki to oczywiście Czarnobyl i Prypeć. Oba miasta cieszą się dużą popularnością wśród turystów. Postapokaliptyczny krajobraz wyludnionego miasta przyciąga śmiałków. W większości wyludnione tereny popadają w ruinę, a budynki przejmują we władanie rośliny i dzikie zwierzęta. Brak ochrony, kontroli i środków finansowych na nadzorowanie strefy zamkniętej sprawia, że coraz częściej dochodzi też do aktów wandalizmu ze strony turystów bądź performerów, wykorzystujących czarnobylską strefę do realizowania swoich projektów. Władze Ukrainy chcą to zmienić. W tym celu podjęły wysiłki na rzecz wpisania czarnobylskiej Strefy Wykluczenia na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, na której znajdują się takie historyczne zabytki, jak Taj Mahal czy Stonehenge. Milion turystów rocznie Ukraińscy urzędnicy mają nadzieję, że kiedy agencja kultury ONZ nada Czarnobylowi oficjalny status, miejsce zyska. Nie chodzi tylko o zwiększenie zainteresowania wśród zagranicznych turystów, lecz także o spotęgowanie wysiłków na rzecz ochrony starzejących się budynków. Ukraiński minister kultury Ołeksandr Tkaczenko podkreśla, że Czarnobyl jest miejscem znaczącym „nie tylko dla Ukraińców, ale dla całej ludzkości”. Uzyskanie statusu UNESCO mogłoby promować strefę zamkniętą jako „miejsce pamięci”, które ostrzegałoby przed powtórną katastrofą nuklearną. – Obszar ten może i powinien być otwarty dla zwiedzających, ale powinien być czymś więcej niż tylko miejscem przygód dla odkrywców – powiedział Tkachenko. W 2019 roku, po premierze serialu HBO, Czarnobyl odwiedziła tekordowa liczba 124 000 turystów, w tym 100 000 obcokrajowców. Tkachenko powiedział, że po zakończeniu prac nad gigantyczną kopułą ochronną nad czwartym reaktorem w 2016 roku, miejsce jest całkowicie bezpieczne i ma nadzieję na zwiększenie liczby odwiedzających do miliona rocznie. Konkretne obiekty, które mogłyby trafić na listę UNESCO rząd Ukrainy ma wskazać do marca, ale na ostateczną decyzję agencji ONZ będzie trzeba poczekać nawet do 2023 roku. Katastrofa w Czarnobylu Eksplozja czwartego reaktora w elektrowni jądrowej w Czarnobylu w kwietniu 1986 r. spowodowała poważne skażenie terenów Ukrainy i sąsiedniej Białorusi. Doprowadziła do powstania strefy zamkniętej o wielkości zbliżonej do Luksemburga. Władze ukraińskie twierdzą, że życie w strefie zamkniętej przez kolejne 24 000 lat może nie być bezpieczne dla ludzi. W międzyczasie stało się jednak rajem dla dzikich zwierząt, a po pobliskich lasach wędrują łosie i jelenie. Dziesiątki wiosek i miasteczek zamieszkanych przez setki tysięcy ludzi zostało opuszczonych po katastrofie. Mimo zagrożenia radiacyjnego w okolicy nadal żyje kilkadziesiąt starszych osób – tzw. samosiołów. Po wybuchu w 1986 r. trzy inne reaktory w Czarnobylu nadal wytwarzały energię elektryczną do ostatecznego zamknięcia stacji w 2000 r. Dwudziesta rocznica zamknięcia elektrowni przypadła 15 grudnia.
ONZ: do 2050 roku 3,2 mld ludzi będzie cierpieć z powodu braku wody
Pandemia COVID-19 może zatrzymała nasze życie, ale nie powstrzymała globalnego wzrostu temperatur i podnoszenia się poziomu mórz i oceanów. Z planety znika pokrywa śnieżna, a coraz większa liczba osób żyje w rejonach permanentnego braku wody pitnej. Według nowego raportu ONZ, do 2050 roku ”rosnące i nieodwracalne” skutki ocieplenia na Ziemi pozostawią w tym stanie ponad 3 mld ludzi.
Analiza przygotowana przez przedstawicieli szeregu oenzetowskich agencji, określających się jako United in Science, pokazuje ostatnich 5 lat jako najcieplejsze 5 lat w historii prowadzonych pomiarów. Przejawy ekstremalnej pogody odnotowane w tym okresie noszą na sobie piętno zmian klimatu. View oEmbed on the source website Według szefa ONZ Antonio Guterresa, narody świata powinny wykorzystać pandemię koronawirusa jako moment do wspólnego wprowadzenia nowych “zielonych” polityk dotyczących energii, transport, przemysłu i innych aspektów życia codziennego. Tak, by czynić je bardziej zrównoważonymi. - Ludzkość będzie zgubiona, jeżeli się nie uda – ocenił urzędnik. Pisany pod okiem Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) raport jasno pokazuje, że daleko nam do wypełnienia ”celów klimatycznych” pozwalających zapobiec szczególnie zgubnej formie globalnego ocieplenia. United in Science wyliczając wiele problemów związanych ze skutkami wyższych globalnych temperatur, skupiają się przede wszystkim na tych związanych z wodą. Bo też większość dotyczy albo powodzi albo suszy. Im mniej lodowców i pokrywy śnieżnej, tym bardziej zagrożone są zasoby wody pitnej. Tak jest np. na Wyżynie Tybetańskiej, gdzie woda wypływająca spod lodowca, z topniejącego śniegu czy wiecznej zmarzliny w 50 proc. zasila źródła główny rzeki tej części Azji, jak choćby rzeki Mekong, która przechodzi przez terytoria 6 państw. View oEmbed on the source website Maksymalne tempo topnienia dotknie ten region między 2030 a 2050 rokiem, co później przełoży się na problemy z wodą pitną dla 1,7 mld ludzi m.in. Sytuacja może się pogorszyć, bo systemem tam Chiny próbują przekierować wodę z wyżyny do swojej prowincji Junan. W analizie przywołuje się dane o zmniejszaniu się masy lodowców. W latach 2016-2019 utraciły one więcej, niż w jakimkolwiek 5-letnim okresie od 1950 roku. O ile w ostatniej dekadzie w rejonach dotkniętych stałym brakiem wody pitnej żyło 1,9 mld ludzi, to w 2050 roku będzie to 3,2 mld.
"W życiu jest czas na wędrówkę, ale trzeba uważać, by podróż nie stała się ucieczką" - ten wywiad powinien przeczytać KAŻDY podróżnik
"Muszę się przyznać do zachłanności. Żaden upał, żadne zmęczenie, ból kręgosłupa, przepuklina, leje po bombach, nawet obecność min nie były w stanie powstrzymać mnie w wędrowaniu" – mówi Andrzej Strumiłło, artysta i podróżnik.
MAGDALENA STOPA: Zwiedził Pan prawie całą Azję – przemierzył Mongolię, z plecakiem i bronią przeszedł niemal tysiąc kilometrów syberyjskiej tajgi, ma Pan za sobą Himalaje, a dziś mieszka w Maćkowej Rudzie, małej wsi na Suwalszczyęnie. Co Pana sprowadziło pod litewską granicę? ANDRZERJ STRUMIŁŁO: Chyba pamięć genetyczna. Przez lata towarzyszył mi kompleks repatrianta, człowieka, który jadąc do Drugiej Ojczyzny, zostawił Pierwszą. Przyszedłem na świat w Wilnie. Moja rodzina była, jak to się mówi, wysadzona z siodła. Dziadek miał ziemię pod Mińskiem. Gdy wybuchła rewolucja, musiał uciekać. Przyjechał na Nowogródczyznę, zbudował dom, wykarczował las, założył sad. Rozpoczynał życie od początku, mając przeszło 60 lat. Jako mały chłopiec pracowałem przy nim z siekierą. Matka – Kazimiera Jurszanówna – pochodziła z zaścianka Sudany nad Żejmianą, sąsiadującego z Zułowem Piłsudskich. Ojciec – Rafał Strumiłło-Pietraszkiewicz, budował linie telefoniczne Wileńskiej Dyrekcji Poczt i Telegrafów. Często zabierał mnie ze sobą. Wędrowaliśmy furmanką, mieszkaliśmy w namiocie, co parę dni zmienialiśmy miejsce biwakowania. Wojna zabrała mi ojca, który zmarł na katordze w Kotłasie, mając 46 lat. Znowu trzeba było opuścić dom.Z Nowogródka do Lublina jechaliśmy wagonem towarowym przez miesiąc. Potem już zawsze czułem się wędrowcem. A dziś z Maćkowej Rudy mam do Wilna dwa razy bliżej niż do Warszawy. Rozumiem, że jazda do Lublina była pierwszą wielką podróżą w Pana życiu. A druga? Do Chin. W Pekinie miałem swą pierwszą wystawę w ramach wymiany kulturalnej. Był rok 1954. Na doświadczenia awangardy Władysława Strzemińskiego, u którego uczyłem się w Łodzi, i kolorystów z krakowskiej ASP, gdzie kończyłem studia, nałożyły się kaligrafia, symbol, lapidarny skrót, tajemnica tysiącletnich warstw rozcieranego na kamieniu tuszu. To mnie zafascynowało. Po 1956 roku podjąłem współpracę z Polską Izbą Handlową, dla której projektowałem pawilony wystawiennicze. Dzięki temu w tamtych trudnych latach mogłem podróżować. Muszę się przyznać do zachłanności. Żaden upał, żadne zmęczenie, ból kręgosłupa, przepuklina, leje po bombach, nawet obecność min nie były w stanie powstrzymać mnie w wędrówce. Nepal, Indie, Japonia, Tajlandia, wojenny Wietnam, Mongolia, Chiny, Syria, Turcja, Syberia i Kaukaz. Przemierzałem te kraje wielokrotnie. Rysowałem, fotografowałem, pisałem. Pański dom pełen jest orientalnych dzieł sztuki. Zgromadził Pan również kolekcję dla Muzeum Etnograficznego w Krakowie oraz warszawskiego Muzeum Azji i Pacyfiku.​Lubi Pan piękne przedmioty? Ciągle tak. Przywiozłem bardzo wiele dzieł sztuki, ale też zdobycze niewymierne materialnie. Na Wschodzie wszystko było inne: doznania zmysłowe, gesty, drogi myślenia. Interesowały mnie doświadczenia religijno-filozoficzne. Chciałem zobaczyć, jak wyglądają one u innych, obdarzonych dziedzictwem starszym niż nasze. Przed wojną byłem ministrantem w najpiękniejszym kościele Wilna, u św. Piotra i Pawła na Antokolu. W podróżach poznałem wiele religii, w szczególności buddyzm i taoizm. Im bardziej otwarty jest model wiary, tym bardziej jest mi bliski. Bardzo interesowały mnie tradycje sztuki i kanony piękna wyrosłe z ducha Azji. Wiele z tego przeniknęło do mojej twórczości. Z czasem, a były to dziesięciolecia, zdałem sobie sprawę, że Azja uczyniła mnie innym człowiekiem. Ostro widzę niedostatki swoje i ludzi, ale zrobiłem się bardzo ostrożny w potępianiu, w sądach i ocenach innych. Mimo tych fascynacji pozostał Pan Europejczykiem. Oczywiście. Podziwiam wschodnią sztukę, fascynuje mnie filozofia, ale nigdy nie stanę się Hindusem czy Chińczykiem. Całkowite przejęcie mentalności Wschodu jest niemożliwe, musiałbym jeść ryż od urodzenia i żyć pod tym palącym słońcem wiele tysięcy lat. Pozostałem Europejczykiem, pełnym wątpliwości, wierzącym jednak w tablice Mojżeszowe. Wiele rzeczy Pana zachwycało. A czy było coś, co budziło sprzeciw? Fałszywie pojęte poczucie wolności, które zarówno na Wschodzie, jak i na Zachodzie usprawiedliwia obojętność wobec nieszczęścia bliźniego. W Indiach leży na ulicy człowiek, ma spękane wargi, muchy wchodzą mu do ust. Wokół setki ludzi, toczy się życie. Pytam: dlaczego się nim nie zaopiekujecie? I słyszę: on wybrał taki los, to jego karma, nie możemy tego przerwać, to byłoby naruszenie jego wolności. Podobnie jest w Ameryce. Tam też leżą ludzie na ulicach i też w imię wolności pozostawia się ich samym sobie. Po azjatyckich pustyniach, górach i klasztorach trafił Pan na Manhattan. Jak to się stało? Wygrałem konkurs – byłem pracownikiem ONZ, kierownikiem placówki Graphic Presentation Unit przygotowującej informacje, wydawnictwa i reklamę na potrzeby tej organizacji. To była gigantyczna praca, w wielkim stresie, zawsze na ostatnią chwilę. Kierowałem dużym zespołem, w ciągu dwóch lat wykonałem 3600 zamówień dla ONZ, UNESCO, FAO, UNICEF. Na Manhattanie mogłem skonfrontować doświadczenia z podróży po Azji ze światem koncentracji kapitału, energii, dynamicznych procesów. Obserwowałem społeczeństwo doskonałej organizacji, wielkiej wydajności i nieograniczonej konsumpcji. Raz zadałem sobie absurdalny trud – zrobiłem wycieczkę po sklepach i policzyłem wszystkie oferowane modele szczoteczek do zębów. W ciągu jednego dnia doszedłem do 120. Czy to nie szaleństwo? A jednak Nowy Jork mnie fascynował, poznałem tam ciekawych ludzi, zrobiłem 11 tysięcy zdjęć. Jednak dziś nie żyje Pan w centrum amerykańskiego świata, lecz na polskiej prowincji, w drewnianym domu i zimą pali drewnem z własnego lasu. Nie miałem ciągot do emigracji. Zrezygnowałem z wysokiej pensji, możliwości awansu i emerytury, którą mógłbym otrzymywać już za trzy lata. Nie zamieszkałem w Meksyku lub w Górach Niedźwiedzich, wzorem mego ucznia Mrożka lub kolegi Fangora. Był rok 1984. W dojrzałym wieku postanowiłem, że wrócę na wieś, na granicę Polski i Litwy. Osiadłem, bo już nogi bolą mnie od wędrówki. Krążyłem po całym świecie, na starość jednak chciałem wrócić do miejsc, w których czułbym klimat dzieciństwa. Kupiłem ziemię i zrujnowany dom, który wyremontowałem i powiększyłem. Został Pan rolnikiem? To jeden z wielu moich zawodów. Mam 40 ha ziemi. Prawie połowę zalesiłem, posadziłem 30 tysięcy drzew. Drugą połowę uprawiam rolniczo: 5 ha łąk i pastwisk i 15 ha ziem ornych. Nie używam sztucznych nawozów. Mam ogród i sad na własne potrzeby. Zdarza się, że w ogrodzie wykopuję kamienne groty i noże łowców reniferów – ludzie w tym miejscu mieszkali już 8 tysięcy lat temu. Hoduję też konie arabskie. Dziś jest ich osiem i cztery tegoroczne źrebaki. Jakie będą kolejne podróże? Nie planuję już podróży. W życiu jest czas na wędrówkę, ale trzeba uważać, by podróż nie stała się ucieczką. Są ludzie gotowi uciekać i uciekać bez końca. Świadomie zderzyłem dwie wielkie cywilizacje: starej Azji i nowej Ameryki i postanowiłem już nigdzie więcej nie jechać. Dzisiaj czuję się jak naładowany akumulator. Nie szukam nowych wrażeń, chciałbym raczej przetworzyć dotychczasowe. Chcę pracować, uporządkować swoje doświadczenia, wydać dzienniki, które prowadzę od 25 lat, i Księgę Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zainicjowana została jeszcze za życia Miłosza, przez niego, Venclovę i mnie. Z radością oczekuję na dzień następny, mam nieodparte wrażenie, że najciekawsze jest jeszcze przede mną. Za niczym Pan nie tęskni? Czasami tęsknię. Pustynia Gobi, Himalaje. Olbrzymia przestrzeń, światło, wielka cisza. Zapach ziół rosnących na pustyni. W Himalajach skały, ich niezwykłe formy, lodowce. Satysfakcja, którą daje pokonanie własnej słabości. Brakuje mi też samotnej morskiej podróży. Po wojnie zacząłem budować jacht, którym miałem zamiar opłynąć przynajmniej Europę, jeśli nie świat. Ale wówczas morze zostało zamknięte i to młodzieńcze marzenie nigdy się nie spełniło. Najwyraźniej nie można zrealizować wszystkiego, tak jak nie można zgłębić całej prawdy. Prof. Andrzej Strumiłło maluje, zajmuje się grafiką, rzeźbą, rysunkiem, fotografią, wykonuje ilustracje, projektuje książki, scenografie. Pisze książki o przyrodzie i kulturze (m.in. Nepalu) oraz wiersze. Zainicjował i od roku jest komisarzem wigierskich spotkań „Sztuka i Środowisko”. Ich plonem - prócz wystaw i książek - były m.in. programy dla Wigierskiego, Suwalskiego i Mazurskiego Parku Krajobrazowego, a później dla Wigierskiego Parku Narodowego oraz fundacji Zielone Płuca Polski. Został wyróżniony wieloma nagrodami państwowymi. Mieszka w Maćkowej Rudzie nad rzeką Czarną Hańczą na Suwalszczyźnie.
ONZ dyskutuje o klimacie, a Australia... zawstydziła wszystkich!
W trzy miesiące ograniczono tam zużycie plastikowych toreb o 80%. Ciekawe, czy temat ten trafi na sale obrad szczytu klimatycznego w Katowicach.
Właśnie ruszają rozmowy o tym jak ludzkość może uratować planetę przed... samą sobą. Szczyt COP24 w Katowicach to spotkanie państw ONZ poświęcone temu jak wprowadzić w życie Porozumienia Paryskiego. W skrócie chodzi o to by 195 krajów wzięło się wreszcie do roboty i ograniczyło trwający proces globalnego ocieplenia. Zatrzymać się go raczej nie uda, ale można wyhamować do poziomu poniżej 2°C do 2100. To bardzo trudne, bo przy zachowaniu gospodarki trzeba wyhamować szkodliwe dla środowiska procesy tak by nie przebijały tych sprzed rozpoczęcia się epoki przemysłowej. Czy to w ogóle możliwe w XXI wieku, skoro jeździmy samochodami, wszyscy zużywamy kosmiczne wręcz ilości wody, energii elektrycznej i innych zasobów? Sprawa jest tym ciekawsza, bo szczyt odbywa się w Polsce, której rząd broni zaciekle gospodarki opartej na paliwach kopalnych, energię z odnawialnych źródeł traktuje jako kosztowną fanaberię, oraz jeszcze niedawno prowadził z uporem wycinkę w Puszczy Białowieskiej. Dodajmy jeszcze do tego cytat z polskiego ministra środowiska po zakończeniu szczytu klimatycznego w Paryżu, nad którego ustaleniami mają teraz pracować delegaci w Katowicach. "Będziemy się starali łagodzić jego negatywne skutki dla polskiej gospodarki, w tym węgla, m.in. pokazując, że dwutlenek węgla emitowany w Polsce jest gazem życia dla żywych zespołów przyrodniczych, by stawały się coraz lepsze" – to słowa ministra Jana Szyszko z 2017 roku. Polski prezydent podczas COP24 zaprezentował projekt „Sprawiedliwa Transformacja” broniący energetyki węglowej. Jego wystąpienie spotkało się natychmiast z silną krytyką ze strony organizacji ekologicznych. View oEmbed on the source website Niestety, oddala się perspektywa zrealizowania przez Polskę celów klimatycznych do 2020 roku. Rozwój energetyki odnawialnej nie tylko się zatrzymał, wręcz się cofa. Najwyższa Izba Kontroli oraz Urząd Regulacji Energetyki zwracają uwagę na fakt, że udział odnawialnych źródeł energii spadł z 13,4 do 13,1%. Nawet jeśli nie jest to wielka zmiana, to z punktu widzenia gospodarki bardzo znacząca. Problemem była niejasna sytuacja prawna i dyskusja wokół nowelizacji ustawy o OZE. Po przyjęciu nowych przepisów w czerwcu tego roku sytuacja ma się poprawić, jednak nowy plan energetyki dla Polski zatwierdzony przez ministra Krzysztofa Tchórzewskiego zakłada, że w 2030 wciąż 60% energii będzie pochodzić ze spalania węgla. Zapowiedziano także rezygnację z budowy wiatraków na lądzie. Niespełnienie wymagań przyjętych przez UE może prowadzić do dotkliwych kar finansowych dla Polski, oraz konieczności sprowadzania energii ze źródeł odnawialnych z nadwyżek naszych sąsiadów - co może kosztować nawet 8 miliardów złotych. Delegaci zasiądą do rozmów w stolicy polskiego węgla, a część z nich zakwaterowana jest w Krakowie. Miasto oprócz wspaniałego klimatu i turystycznych atrakcji ma też gigantyczny problem ze smogiem i od lat wysoko plasuje się na polskich i europejskich listach zanieczyszczonego powietrza. Dla zagranicznych delegatów z pewnością może być to ciekawe studium przypadku, o ile zdecydują się wyjść z klimatyzowanych sal. Tymczasem po drugiej stronie kuli ziemskiej mamy dość zaskakujący przykład tego jak można bardzo szybko wprowadzić zmiany na lepsze. Australia obniżyła wykorzystanie plastikowych toreb jednorazowych o 80% zaledwie w 3 miesiące. Jak to zrobili? The Guardian donosi, że kluczowe było wprowadzenie przez dwie największe sieci supermarketów zakazu takich toreb. Po prostu, stop i koniec. Na początku Woolworth's oraz Coles zanotowali spadki sprzedaży, a ten drugi na chwilę ugiął się i wprowadził je z powrotem za opłatą. Jednak kilka miesięcy później, jak donosi monitorująca sklepy Australia's National Retail Association, udało się dzięki zakazowi zapobiec dostaniu się do środowiska aż 1,5 miliarda toreb. W październiku Unia Europejska przyjęła w głosowaniu projekt, który zupełnie zakaże jednorazowych plastikowych toreb już w 2021 roku. Państwa członkowskie będą musiały wcześniej przystosować swoje prawo do takich wytycznych. Źródło: Science Alert
W których państwach bezpiecznie urodzisz dziecko? – nowy raport UNICEF
Każdego roku na całym świecie około 2,6 miliona dzieci umiera w ciągu pierwszego miesiąca po urodzeniu. Raport UNICEF opublikowany we wtorek pokazuje bilans umieralności w państwach całego świata.
W raporcie stwierdzono, że krajem o najwyższym wskaźniku umieralności niemowląt jest Pakistan, gdzie jedno na 22 niemowląt umiera w ciągu pierwszego miesiąca życia. Krajem, który może pochwalić się najniższym wskaźnikiem śmiertelności jest Japonia - tylko jedna śmierć na 1111 urodzeń. Dziecko urodzone w Pakistanie jest prawie 50 razy bardziej narażone na śmierć w ciągu pierwszego miesiąca życia, niż dziecko urodzone w Japonii - lub Islandii, która zajęła drugie miejsce w ranking. Na podium znalazł się również Singapur. Co ciekawe, z raportu wynika, że w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii odnotowano wyższy wskaźnik umieralności wśród noworodków niż w kilku innych krajach, w tym na Kubie, Izraelu, Korei Południowej i Singapurze. Raport UNICEF został oparty na danych pochodzących z okresu między 1990, a 2016 r. Na ich podstawie 10 krajów o najwyższym wskaźniku umieralności noworodków w 2016 r. to: Pakistan Republika Środkowoafrykańska Afganistan Somali Lesotho Gwinea Bissau Południowy Sudan Wybrzeże Kości Słoniowej Mali Czad - Wiele z tych krajów jest w stanie wojny, mają ograniczony dostęp do czystej wody w zakładach opieki zdrowotnej lub zostały dotknięte klęskami żywiołowymi - powiedział dr Stefan Peterson, szef ds. ochrony zdrowia w UNICEF, który pomógł przeprowadzić analizę techniczną raportu. - To jest ogromne wyzwanie dla tych państw. Stoją one przed problemem finansowania służby zdrowia - powiedział. – W niektórych z nich wydaje się tylko 1% PKB na służbę zdrowia, podczas gdy rekomenduje się co najmniej 5% – dodał. 10 krajów o najniższych wskaźnikach umieralności noworodków w 2016 r., według raportu, to: Japonia Islandia Singapur Finlandia Słowenia Estonia Cypr Korea Południowa Norwegia Luksemburg - Są to kraje, które od dawna podnoszą jakość opieki zdrowotnej noworodków - powiedział Peterson. - W tych państwach kształci się kobiety - powiedział. - Podejmuje się walkę z problemem nastoletnich ciąż. W szpitalach dba się o higienę, a personel ma dostęp do podstawowych metod leczenia i leków. Służba zdrowia jest na wysokim poziomie- dodaje. Jak wynika z raportu UNICEF, przeżycie noworodka wydaje się być ściśle związane z poziomem dochodów danego kraju. Wśród krajów o wysokim dochodzie wskaźnik umieralności noworodków wynosi około 1 na 333. Natomiast w krajach rozwijających się umieralność utrzymuje się średnio na poziomie 1 na 37 niemowląt. Według raportu dzieci urodzone przez najbiedniejsze rodziny są ponad 1,4 razy bardziej narażone na śmierć niż dzieci urodzone przez najbogatsze rodziny. Jednak dochód jest tylko jednym z wielu czynników wpływających na śmiertelność niemowląt. W Kuwejcie wskaźnik umieralności noworodków wynosi około 1 na 227 osób, a w Stanach Zjednoczonych około 1 na 270. - Ogromne znaczenie ma dostęp do opieki zdrowotnej dla wszystkich obywateli - mówi Peterson. - Oczywiście, ważna jest też organizacja i jakość tych usług- zauważa. - W każdym kraju, gdzie jest przepaść między bogatymi, a biednymi obywatelami, średni wskaźnik umieralności wypada gorzej – dodaje. Jak wynika z raportu, podstawowymi przyczynami zgonów niemowląt w pierwszym miesiącu są przedwczesne porody, powikłania okołoporodowe oraz infekcje takie jak sepsa, zapalenie opon mózgowych i zapalenie płuc. Wielu z tych przyczyn można zapobiec lub uleczyć. Ograniczenie ilości zgonów niemowląt można osiągnąć gwarantując dostęp do czystej wody i urządzeń opieki zdrowotnej. Sytuację kobiet i ich dzieci poprawiłoby też prawo gwarantujące im dostęp do służby zdrowia. - Powinniśmy zacząć, w ogóle od tego, że położna jest w stanie umyć ręce i mieć światło elektryczne podczas porodu oraz dostęp do podstawowych leków - powiedział Peterson. - Kobiety powinny mieć też możliwość karmienia swoich dzieci piersią w ciągu pierwszej godziny życia - powiedział. - To naprawdę najważniejsza rzecz, jaką można zrobić, aby dziecko przeżyło. Apelujmy do rządów na całym świecie o poprawę warunków przy porodach. Na przykład, jak wynika z raportu, w Malawi nieco ponad połowa kobiet, które urodziły w 2000 r., zrobiła to przy wsparciu lekarza, pielęgniarki lub położnej. Do roku 2016 odsetek ten wzrósł do około 90%. W korelacji z tym wzrostem, śmiertelność noworodków w Malawi spadła z jednego na 25 w 2000 r,. do jednego na 43 w 2016 r., co stanowi spadek o 44% - dodaje. - Kiedy mówimy w zimnym języku statystyk - o stawkach, średnich, odsetkach, wskaźnikach - łatwo zapomnieć, że nadal mówimy o życiu i śmierci dzieci, które zasługują na dorastanie w zdrowiu - napisali autorzy raportu. Źródło: CNN
19 sierpnia – Światowy Dzień Pomocy Humanitarnej [video]
Podróżnik, szaleniec czy manager – kim naprawdę jest pracownik humanitarny? Przedstawiamy też najpopularniejsze stereotypy dotyczące pracownika humanitarnego – wyniki sondy PAH
Sekretarz Generalny ONZ Ban Ki-Moon przypomina, że 19 sierpnia to dzień poświęcony pracownikom humanitarnym, którzy codziennie na całym świecie angażują się w ratowanie życia ludzkiego, często w niebezpiecznych warunkach – gdzie inni nie chcą lub nie mogą pracować. To również dzień, podczas którego wspomina się pracowników humanitarnych, którzy stracili życie pełniąc swe obowiązki. W tym roku Ban Ki-Moon zachęca do tego, by zastanowić się nad tym, co światu jest najbardziej potrzebne – dla niego samego praca zespołowa to słowo klucz, ponieważ powinniśmy jednoczyć się w działaniach na rzecz pokoju, sprawiedliwości, godności i rozwoju – tym właśnie jest duch humanitaryzmu dla Sekretarza Generalnego ONZ. Najpopularniejsze stereotypy dotyczące pracownika humanitarnego – wyniki sondy PAH 1.„Pracownik humanitarny to pracownik fizyczny, który na przykład kopie studnie w Afryce” Budowa studni w Sudanie to jedno z pierwszych skojarzeń, jakie Polacy mają słysząc o pomocy humanitarnej. Jest to jak najbardziej prawidłowy kierunek, gdyż zapewnienie dostępu do wody to jeden z priorytetów organizacji humanitarnych. Bardzo często jednak wyobrażenie, tego, jak wygląda budowa takiej studni jest dalekie od prawdy. Biały człowiek z łopatą w ręku, w połowie zanurzony w dole, który sam kopie, podczas gdy tłum zaskoczonych mieszkańców afrykańskiej wioski czeka na wielki moment wypłynięcia wody. Gdyby do wody można by dokopać się zwykła łopatą, miejscowa ludność już dawno by to zrobiła. W rzeczywistości na swoich misjach PAH korzysta z usług firm, które profesjonalnie zajmują sie odwiertami lub z własnej wiertnicy, która waży 700 kg i zasilana jest generatorem spalinowym. Głębokość w ten sposób wybudowanej studni sięga w Sudanie Południowym. 80 metrów. Wiercenie trwa ok. 10 dni, ale poprzedzone jest go długotrwałym proces wyboru odpowiedniego miejsca oraz rozmowami z miejscową ludnością. Pracownik humanitarny nie pracuje więc fizycznie, jego zadaniem jest koordynacja wykonania projektu, kierowanie zespołem inżynierów oraz kontrolowanie finansów. 2.„To ktoś kto pomaga ludziom bezinteresownie, czyli za darmo” Najpowszechniejszym stereotypem na temat pracy w sektorze pomocy humanitarnej jest prawie uniwersalne wyobrażenie o tym, że jest to praca za darmo, typ wolontariatu. Co więcej z naszej sondy ulicznej wynika, że w społeczeństwie utarło się wręcz przekonanie, że pracownik humanitarny nie powinien otrzymywać wynagrodzenia, swój czas powinien poświęcać bezinteresownie. Tymczasem pracownik humanitarny to nie wolontariusz, społecznik, który okazyjnie bierze udział w akcjach dobroczynnych, ale wykwalifikowany, wykształcony w tym kierunku profesjonalista, który pracuje na pełen etat, przez cały rok. Szacunkowa liczba osób zatrudnionych w obszarze pomocy humanitarnej i rozwojowej na świecie wynosi około 600 tysięcy. Aby działać skutecznie Polska Akcja Humanitarna zatrudnia pracowników na różne stanowiska: koordynatorów misji, projektów, a także ds. administracji i finansów. Oferowane stanowiska różnią się od siebie zakresami odpowiedzialności i obowiązków, jednak wszystkie osoby pracujące na misjach otrzymują wynagrodzenie. Pracownicy otrzymują wynagrodzenie zasadnicze zgodnie z zawartą umową, dodatki misyjne oraz diety. Dodatkowo pokrywamy koszty zakwaterowania oraz ubezpieczenia pracownika. 3.„Najważniejsze to być dobrym człowiekiem” Na pytanie, jakie cechy powinien posiadać pracownik humanitarny, wiele osób podkreśla dobre serce. Bezinteresowność, życzliwość, empatia, to najczęściej kojarzone cechy osób poświęcających się pomocy humanitarnej. Pracownik Humanitarny kojarzy się z heroizmem, niczym Matka Teresa pochyla się nad potrzebującymi. Zdecydowanie nie musisz być świętym, aby zostać pracownikiem humanitarnym, co więcej samo dobre serce z pewnością nie wystarczy, aby wykonywać tę pracę prawidłowo. Kandydaci do tego zawodu muszą też zapomnieć o utopijnych aspiracjach zbawienia świata od biedy i wszystkich nieszczęść. Pracownik humanitarny to więcej niż społecznik miłujący ludzi, więcej niż wolontariusz odwiedzający chorych w hospicjum, czy rozdający zabawki w domu dziecka. Niesienie pomocy humanitarnej to ciężka praca zazwyczaj w bardzo stresujących warunkach. Do tego dochodzi poczucie odpowiedzialności za losy ludzi: niewykonanie czasami drobnego zadania może spowodować śmierć ludzi, bądź niedotarcie z pomocą do tych, którzy na tę pomoc oczekują. W praktyce więc osoby bardzo wrażliwe mające tendencje do „zbawiania świata” i idealistycznie podchodzące do pracy i życia mogą ulegać załamaniom i szybko się wypalać. Najważniejsze w tym zawodzie są właśnie predyspozycje psychiczne: umiejętność radzenia sobie ze stresem, umiejętność podejmowania decyzji. Trzeba mieć dystans do otaczającej rzeczywistości, która jest inna od tej, do której przywykliśmy i bardzo złożona. 4.„Pracownik humanitarny pracuje wtedy kiedy jest wojna, jedzie na front i pomaga ofiarom” Większość z nas poprawnie kojarzy, że beneficjentami pomocy humanitarnej są zazwyczaj ofiary konfliktów zbrojnych i kataklizmów. Nic więc dziwnego, że jednym z najbardziej utartych stereotypów na temat zawodu pracownika humanitarnego wiąże się z niebezpieczeństwem i ryzykiem z jakim mierzą się pracownicy w terenie. Rzeczywiście narażenia własnego zdrowia i życia nie da się w stu procentach wyeliminować, ale to nie oznacza, że pracownicy są zdani sami na siebie, biegając w kamizelce kuloodpornej po linii frontu. Każda interwencja jest skrupulatnie przygotowana od strony logistycznej i bezpieczeństwa pracowników, którzy docierają do beneficjentów w konwoju humanitarnym, któremu towarzyszy profesjonalna ochrona. Dobro pracowników jest priorytetem. Zupełnie nieprawdziwym jest przekonanie o tym, że pracownicy humanitarni pracują wyłącznie w czasie wojny lub jeżeli przydarzy się jakiś kataklizm, np. trzęsienie ziemi lub tsunami. Tak naprawdę bez systematycznej pracy wykonywanej w biurze w ciągu całego roku, takiej jak pozyskiwania funduszy, pisania wniosków o granty, rozliczenia finansowego, monitorowania projektów i ewaluacji działań, raportowania, niesienie pomocy w nagłej sytuacji kryzysu nie mogło by się odbyć. 5.„Podróżuje dużo po świecie, do różnych egzotycznych krajów” Globtroter, miłośnik ekstremalnych przygód i survivalu, zajadający się egzotycznymi potrawami i noszący etniczne ubrania – tak cześć społeczeństwa wyobraża sobie pracownika humanitarnego. Stereotyp podróżnika pojawia się szczególnie w wyobrażeniach ludzi młodych, którym taka praca wydaje się bardzo atrakcyjna. Okazja do poznania mniej znanych zakątków świata, częste wyjazdy, obcowanie z odległymi kulturami, to oczywiście nierozłączne elementu pracy w sektorze pomocy humanitarnej, należy jednak zaznaczyć, że są to aspekty towarzyszące pracy, a nie cel sam w sobie. Optymalny czas pobytu na misji to 1 rok, w zależności od czasu trwania projektu. Należy jednak dodać czas na raportowanie oraz przekazanie stanowiska, co może trwać nawet 1,5 roku. Znaczną część swojego czasu pracownicy misji spędzają w biurze, przywiązani do komputera, skąd koordynują działania, nadzorują prowadzone projekty, wypełniając dokumenty, dbają o terminowa realizację zadań. Wszystkie te aktywności mogą się okazać prawdziwym survivalem, jednak niekoniecznie w swojej stereotypowej formie. Jak wynika z sondy przeprowadzonej przez PAH oraz badań GFK Polonia, z okazji Światowego Dnia Pomocy Humanitarnej, większość Polaków kojarzy zawód pracownika humanitarnego z bezinteresownym wolontariatem, nie zaś z profesją wymagającą odpowiedniego wykształcenia i kwalifikacji. W celu obalenia tego stereotypu i przybliżenia tajników pracy w terenie, PAH zaprasza na nowy Blog Humanitarny.
Sudan Południowy: kraj, który umiera z pragnienia
Dziennikarze Travelera towarzyszyli pracownikom Polskiej Akcji Humanitarnej w Sudanie Południowym.
W tym milionowym mieście-wiosce kilka utwardzonych dróg krzyżuje się ze sobą w całkowicie przypadkowy sposób. Można odnieść wrażenie, że do tego asfaltowego szkieletu jakiś pijany urbanista poprzyklejał bezładne osiedla. Naprzeciwko pałacu prezydenckiego pasą się kozy (nazwała „pałac” jest umowna, jak wszystko w tym kraju). Pomiędzy blaszanymi kontenerami i glinianymi tukulami, czyli krytymi słomą chatami z gliny, co jakiś czas wyrastają murowane budynki organizacji humanitarnych, ambasad i hoteli dla cudzoziemców. Pośród architektonicznego chaosu te „luksusowe” gmachy są jak latarnie morskie. Dosłownie – gdyż ulice nie mają tu nazw, a dzięki nielicznym ceglanym budynkom łatwiej się zorientować w pozbawionym jakiegokolwiek planu i kształtu mieście. Ale też w przenośni – dla mieszkańców stanowią bowiem namiastkę lepszego świata, widomy znak, że można żyć inaczej. I że o najmłodszym i najbiedniejszym kraju na kuli ziemskiej nie wszyscy jeszcze zapomnieli. Czerpanie wody ze studni to zajęcie kobiet i dzieci. (Fot. Tomasz Woźny) Według danych ECHO, agencji pomocy humanitarnej Unii Europejskiej, na 10 mln mieszkańców Sudanu Południowego ponad 3 mln potrzebuje natychmiastowej pomocy humanitarnej. 70 proc. ludności to analfabeci, prawie połowa nie ma dostępu do wody pitnej. Dwa lata temu, gdy kraj uzyskał niepodległość, oddzielając się po półwiecznej wojnie domowej od muzułmańskiej Północy, wydawało się, że teraz już będzie tylko lepiej. Niestety państwo pogrążyło się w odmęcie walk plemiennych. Niektórzy mówią, że jest mniej bezpiecznie niż w czasach zależności od Chartumu. Ale Dżuba to i tak kraina mlekiem i miodem płynąca, gdy porównać ją z Jonglei. To najbiedniejszy stan kraju, praktycznie pozbawiony jakiejkolwiek infrastruktury. W dodatku w trakcie trwającej tu ponad sześć miesięcy pory deszczowej całkowicie odcięte jest od reszty kraju. Przez okrągły rok brakuje pitnej wody. Według międzynarodowych standardów jedna studnia powinna przypadać maksymalnie na 500 osób. Tu średnio przypada na 2 tys., ale są miejsca, gdzie ujęć czystej wody nie ma w ogóle. Od listopada 2011 r. Polska Akcja Humanitarna pełni funkcję koordynatora sektora wodno-sanitarnego w Jonglei. To dowód uznania dla Polaków, ale i ogromna odpowiedzialność. Na barkach naszej organizacji spoczął obowiązek synchronizacji innych działających na tym obszarze międzynarodowych organizacji pomocowych, także szacowanie zniszczeń i potrzeb poszkodowanych mieszkańców. Rozdawane przez PAH chemiczne uzdatniacze wody w saszetkach. Dzięki nim breja z Nilu nadaje się do picia. (Fot. Tomasz Woźny) Opowiada Weronika z plemienia Murle: Urodziłam się w okolicach Piboru, tam żyją moi rodzice, od kilku lat mieszkam w Gumuruku, bo stąd pochodzi mój mąż. Jesienią 2012 r. niespodziewanie zaatakowali nas rebelianci. Wszystko płonęło, strzelali do nas, uciekaliśmy w popłochu, nie zdążyliśmy nawet zabrać mat do spania, ubrań ani niczego do jedzenia. Cała wioska uciekała do buszu, mężczyźni rzucali się do Nilu, mój mąż został ranny w nogę, czołgał się przez cztery godziny, nie dopadli go, na szczęście się uratował. W czasie ataku zginęło kilkudziesięciu mieszkańców, w tym moja ciotka. Ja z dziećmi przez ponad 40 dni ukrywaliśmy się w buszu. Teraz wróciliśmy, odbudowaliśmy nasze domostwa, ale nie mamy co jeść i pić. Niczego więcej nie potrzebujemy, tylko wody i czegoś do jedzenia. Plemię Murle zamieszkujące wschodnią część stanu Jonglei to najbardziej wykluczona grupa ludności w Sudanie Południowym. Znienawidzeni przez pozostałych mieszkańców, w tym bardziej wpływowych Nuerów, prawie w ogóle nie jest reprezentowane we władzach centralnych młodego państwa. Mówi się, że przed podziałem Sudanu Murle byli popierani przez władze w Chartumie i teraz ciągle się im tę kolaborację wypomina. Oskarżani przez inne plemiona o bandytyzm i nieustanne kradzieże bydła mają spośród wszystkich grup etnicznych największą liczbę wrogów. Kilka lat temu wśród Nuerów objawił się prorok Dak Kueth. Ubrany w lamparcią skórę, otoczony obstawą i bawołami ogłosił, że jeśli młodzi mężczyźni przez jakiś czas nie będą jeść i powstrzymają się od uprawiania seksu, Bóg da im szczególną moc. Dzięki niej ostatecznie zwyciężą Murle, którzy odtąd nie będą już im kradli zwierząt ani porywali kobiet i dzieci. W grudniu 2011 r. 6 tys. młodych mężczyzn, którzy mu uwierzyli, nazwało się „Białą Armią” i ruszyło na zamieszkałe przez nieprzyjaciół miasto Pibor. Żołnierze ONZ obserwowali ich przemarsz z helikopterów. Twierdzą, że wyglądało to jak wędrówka mrówek idących do mrowiska. Doskonale wiedzieli, że ten pochód niczym dobrym się nie skończy, ale nie mogli nic zrobić. Mandat Narodów Zjednoczonych nie przewiduje bowiem działań prewencyjnych, a jedynie obronne. W walkach zginęło wówczas 3 tys. Murle, 50 tys. straciło dach nad głową. Nuerowie zabrali wtedy swoim wrogom prawie 400 tys. krów. Bydło to nie tylko jedyne bogactwo, ale i najpewniejsza powszechnie używana waluta. Na te zwierzęta przelicza się każdą realną wartość, żona na przykład kosztuje 30 krów. Ożenek jest więc bardzo drogi, trudno uczciwie zarobić na żonę. Łatwiej ukraść bydło sąsiedniemu plemieniu, czasem jeszcze łatwiej od razu zabrać kobietę. Zdarzają się też kradzieże kobiet z dziećmi. Niektóre porwania są na serio, inne służą tylko temu, żeby z rodzicami ofiary wynegocjować niższą cenę za córkę. Choć Murle są w powszechnej pogardzie, ich kobiety są chętnie porywane. Wśród innych grup etnicznych panują bowiem legendy o ich wyjątkowej płodności. Gospodarstwo domowe w Ayod. (Fot. Tomasz Woźny) W październiku 2012 r. Polska Akcja Humanitarna dostaje informację o dramatycznej sytuacji humanitarnej w okolicach zamieszkałej przez to plemię osady Gumuruk. Lekarze bez Granic, jedyna organizacja humanitarna, która zdecydowała się na rekonesans na tym terenie, donosi o braku wody pitnej i pięciokrotnym wzroście zachorowań na choroby zakaźne. Przyczyną tragedii jest zniszczenie okolicznych wsi przez walczących z armią rządową rebeliantów. Jedyne źródło wody stanowi starorzecze odległego o 300 m od wioski Nilu. W tej samej cuchnącej, brunatnej brei mieszkańcy się kąpią, piorą, poją nią bydło, wspólnie ze zwierzętami załatwiają też w niej swoje fizjologiczne potrzeby. Jedyny działający punkt chemicznego uzdatniania wody zniszczono w czasie ataku na wioskę. Próby wywiercenia studni nie przyniosły rezultatów. W Sudanie Południowym wodę znajduje się zwykle na głębokości 50 m. W Gumuruku zrobiono odwiert głęboki na 150 m, ale do wody się nie dokopano. Podstawowym majątkiem i walutą używaną przez mieszkańców jest bydło. W obozie dla uchodźców w Ayod mają je nieliczni mieszkańcy. (Fot. Tomasz Woźny) Pieniędzmi na natychmiastową pomoc w takich sytuacjach dysponuje unijna agencja pomocy humanitarnej ECHO. Może ją przekazać organizacji, która zdecyduje się pojechać na ratunek mieszkańcom. Chodzi m.in. o dystrybucję środków czystości i saszetek uzdatniających wodę. Jednak przez kilka tygodni ONZ nikomu nie wydaje pozwolenia na działalność w tym niebezpiecznym terenie. W końcu na przeprowadzenie misji decyduje się Polska Akcja Humanitarna. Do Gumuruku lecimy wynajętym samolotem, bo ONZ nie godzi się na transport lądowy. Byłoby to zbyt niebezpieczne, w okolicy ciągle działają rebelianci. Na miejscu czeka tłum mieszkańców uprzedzonych dzień wcześniej o naszym przybyciu. Niektórzy, gdy dowiadują się, że PAH nie będzie rozdawał jedzenia (w Sudanie Południowym zajmują się tym inne organizacje), a „jedynie” środki czystości i uzdatniania wody, nie kryją zawodu. Tutejsza ludność ciągle nie potrafi bowiem powiązać ze sobą swoich licznych chorób z brakiem higieny i brudną wodą. Dlatego, mimo licznych akcji uświadamiających, ludzie ciągle umierają. Według badań Lekarzy bez Granic w niektórych rejonach jedna piąta mieszkańców zarażonych jest na przykład drakunkulozą. Do infekcji dochodzi przez wypicie brudnej wody, w której znajdują się larwy tzw. robaka medyńskiego. Przebijają one ściany żołądka lub jelit, rosną przez rok, w końcu, gdy osiągają długość metra, przebijają się przez skórę. Pasożyt może wyskoczyć z nogi, stopy, ale także ramion, głowy, klatki piersiowej, a nawet z oczu. Powoduje przy tym potworny ból. Jedynym dostępnym w Sudanie Południowym sposobem leczenia jest nawijanie robaka na patyk i wyciąganie go po kilka centymetrów dziennie. Na szczęście, odkąd m.in. PAH zaczął budować tu studnie, liczba zachorowań zdecydowanie spadła. Dystrybucja środków czystości odbywa się wśród tych mieszkańców, którzy ucierpieli podczas walk plemiennych. Przebiega w ściśle określonym porządku. Główny plac wioski (tak naprawdę kawałek ziemi pod dużym drzewem) zostaje podzielony na sektory. W pierwszej sekcji na plastikowych krzesłach rozsiadają się przedstawiciele starszyzny z okolicznych wsi. Każdy z nich trzyma symbolizujące władzę strusie pióra. Miejscowa ludność nie ma dokumentów tożsamości, szefowie wiosek pomogą więc w identyfikacji poszczególnych rodzin. Mieszkańcy Gumuruku czekają na dystrybucję środków czystości. (Fot. Tomasz Woźny) Zanim mieszkańcy dostaną wiadra, mydło i chemiczne uzdatniacze wody, przechodzą kilkunastominutowy kurs sanitarny. Instruktorami są przeszkoleni wcześniej wybrani mieszkańcy wioski, którzy choć trochę rozumieją angielski. Pod wpływem puryfikatora błotnista ciecz przyniesiona z Nilu zamienia się w wodę. Niektórym trudno w to uwierzyć, mówią, że dawno nie pili tak czystej wody. Dla mnie nadal nie pachnie ona zbyt dobrze, ma podejrzany smak i jest mętna. Ale w porównaniu do tego, co się tu pije na co dzień, i tak jest krystaliczna. Przede wszystkim jednak nie truje. A to oznacza, że uratuje życie setkom tutejszych mieszkańców. Sudan Południowy kraj, który umiera z pragnienia. PS W akcji w Gumuruku towarzyszyliśmy m.in. dwóm kenijskim pracownikom PAH: Johnowi Paulowi Mugo i Thomasowi Odari. Dwa dni później w niedalekim Piborze stali się oni przypadkowym celem ostrzału ze strony żołnierzy walczącej z rebeliantami armii rządowej. Był to pierwszy w sześcioletniej historii polskiej misji tego typu przypadek. Na szczęście ani Thomas, ani John Paul nie zostali ranni. Materiał powstał przy współpracy organizacji ECHO (pełna nazwa – Komi­sja Europejska: Pomoc Humanitarna i Ochrona Ludności). Agencja ta zajmuje się dostarczaniem pomocy humanitarnej w imieniu Unii Europejskiej. W Sudanie Południowym ECHO współpracuje z Polską Akcją Humanitarną. Traveler dziękuje pracownikom PAH za pomoc w realizacji reportażu.