Ludzie łowili rekiny już 7000 lat temu. Dowód znaleziono na… pustyni
Naukowcy z Czech przebadali masowy grób z czasów neolitu w Omanie. Analiza izotopowa wykazała, że dieta pochowanych w nim ludzi mogła składać się z ryb drapieżnych, w tym rekinów. Badacze sugerują, że to najwcześniejszy dowód na to, że ludzie łowili i jedli te niebezpieczne zwierzęta.
Zespół archeologów z Czeskiej Akademii Nauk prowadził badania dużego, megalitycznego grobowca w dolinie Wadi Nafūn w Omanie, datowanego na pierwszą połowę 5. tysiąclecia p.n.e. Wykopaliska na tym stanowisku trwają nieprzerwanie od 2020 roku. W kurhanie badacze zidentyfikowali szczątki nawet 70 osób w różnym wieku. Okazało się, że w grobie tym składano ludzi przez ok. 300 lat. Co skrywał najstarszy grobowiec Arabii? Wiek grobowca czyni go najstarszym w południowej części Półwyspu Arabskiego. Naukowcy podkreślają, że stanowisko to jest istną kopalnią wiedzy o neolitycznych społecznościach. – Zabytek ten jest czymś więcej niż tylko miejscem pochówku. Stał się kluczowym źródłem informacji na temat strategii przetrwania, wzorców mobilności, zachowań rytualnych i adaptacji do środowiska w pierwszej połowie piątego tysiąclecia p.n.e. – podkreślają autorzy odkrycia w artykule opublikowanym na łamach czasopisma naukowego „Antiquity”. Naukowcy uważają ponadto, że stanowisko pełniło funkcję miejsca rytualnego, jednoczącego wiele neolitycznych grup w południowej Arabii. – Ten grobowiec nie został wzniesiony przez jedną małą grupę. Reprezentuje współpracę oraz wspólne wierzenia – podkreśla dr Alžběta Danielisova, kierowniczka badań. Zęby i izotopy Naukowcy postanowili dowiedzieć się więcej o życiu społeczności, które zostały pochowane w megalitycznym grobie. Pobrali w tym celu próbki zębów i fragmenty różnych kości od kilkunastu osobników. Wykorzystując zaawansowaną analizę stabilnych izotopów węgla, tlenu, strontu i azotu, naukowcy zrekonstruowali zarówno dietę, jak i wzorce tego, jak i gdzie przemieszczali się ci ludzie. Rekiny podstawą diety na… pustyni – Wyniki były uderzające. Sygnatury izotopowe ujawniły niezwykle wysoki udział stworzeń morskich w diecie, pomimo śródlądowego położenia stanowiska – mówi dr Danielisova. – Co więcej, podwyższone wartości izotopów azotu wskazywały na spożycie białka z samego szczytu morskiego łańcucha pokarmowego – dodaje badaczka sugerując, że neolityczni ludzie zamieszkujący tę krainę łowili nie tylko małe ryby, ale także drapieżniki, takie jak rekiny pływające w Morzu Arabskim. Na podstawie analiz izotopowych naukowcy stwierdzili również, że mięso tego zwierzęcia nie było sporadycznym źródłem pożywienia, lecz podstawą diety neolitycznej w tym regionie. – Wartości izotopów sugerują regularne spożywanie drapieżników szczytowych, najprawdopodobniej rekinów – wyjaśnia Danielisova. Co naprawdę wynika z analiz izotopowych? Jednocześnie badacze podkreślają, że wnioski te opierają się na analizach pośrednich, a dalsze badania – m.in. biomolekularne analizy kamienia nazębnego – mogą dostarczyć jeszcze bardziej bezpośrednich dowodów na spożywanie mięsa rekinów. – Badanie pokazuje, jak ludzka innowacyjność i zdolność adaptacji pozwoliły populacjom neolitycznym rozwijać się w środowiskach wcześniej uważanych za trudne do życia – podkreślają w artykule uczeni. Rekiny jako symbol i pożywienie Hipotezę zespołu wspierają również znaleziska archeologiczne z samego grobowca i jego otoczenia. Wśród nich znajdują się zawieszki wykonane z zębów rekinów, w tym żarłacza białego i żarłacza tygrysiego, kolce płaszczek oraz inne artefakty związane z rybołówstwem. – Wszystkie te przedmioty sugerują zarówno symboliczne, jak i praktyczne relacje między społecznością a dużymi zwierzętami morskimi – podkreślają autorzy badań. Jeśli dalsze analizy potwierdzą te ustalenia, odkrycie z Wadi Nafūn znacząco zmieni nasze rozumienie neolitu w suchych regionach Bliskiego Wschodu. Pokazuje bowiem, że społeczności sprzed 7000 lat potrafiły łączyć mobilny tryb życia, złożone rytuały i zaawansowane strategie pozyskiwania pożywienia, w tym polowania na jedne z najgroźniejszych zwierząt mórz i oceanów. Źródło: Antiquity Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz i reporter, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, motocykli i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24, obecnie pracuje w RMF FM. W National-Geographic.pl pisze regularnie o historii, nauce i przyrodzie. Publikował m.in. w „Viva! Man” i National Geographic Traveler”.
Gdzie uciec przed listopadową szarością? Oto 6 miejsc, w których wciąż świeci słońce
Kiedy jesień na dobre rozgości się w Polsce, a dni stają się chłodne i pozbawione słońca, wielu osobom zaczyna doskwierać zmęczenie i spadek nastroju. To właśnie wtedy coraz popularniejszym pomysłem staje się wyjazd w poszukiwaniu ciepła i światła. Gdzie zatem najlepiej zaplanować podróż?
Listopad w Polsce to czas, gdy dni stają się krótsze, a słońce coraz rzadziej przebija się przez chmury. Chłód, deszcz i szarobure krajobrazy sprawiają, że wiele osób zaczyna marzyć o ucieczce w cieplejsze strony świata. Nic więc dziwnego, że właśnie ten miesiąc coraz częściej staje się porą, w której Polacy planują urlopy, by choć na chwilę wyrwać się z jesiennej melancholii i naładować organizm solidną dawką witaminy D. Dokąd warto wyruszyć, by w listopadzie cieszyć się słońcem, morzem i błogim odpoczynkiem? O to zapytaliśmy ekspertkę. Egzotyczny Wietnam w listopadzie – czas na słońce i odkrywanie kultury Przede wszystkim w listopadzie dobrze odwiedzić Wietnam – kraj, w którym egzotyka spotyka się z niezwykłą gościnnością, a krajobrazy zachwycają różnorodnością. To właśnie wtedy kończy się pora deszczowa, a pogoda staje się wyjątkowo łagodna i idealna zarówno do zwiedzania, jak i wypoczynku na plaży. Jak podkreśliła przedstawicielka Itaki: „Listopad to dobry miesiąc na wizytę w egzotycznym Wietnamie. Kończy się tu wtedy pora deszczowa, temperatury są przyjemne i sprzyjają zarówno opalaniu, jak i zwiedzaniu”. Warto rozpocząć podróż od Hanoi, tętniącej życiem stolicy pełnej zabytków i aromatu ulicznego jedzenia, a następnie wybrać się w rejs po słynnej zatoce Ha Long – jednym z najpiękniejszych miejsc Azji wpisanych na listę UNESCO. W środkowej części kraju czekają natomiast szerokie, piaszczyste plaże Da Nang z malowniczym widokiem na Góry Marmurowe. – Połączenie kultury północy i nadmorskiego relaksu środkowego Wietnamu sprawia, że to kierunek, który zdecydowanie warto wybrać na jesienną podróż – dodała Alicja Kazimierczak, kierowniczka działu marketingu biura podróży Itaka. Tajlandia w listopadzie zachwyca pogodą i magicznym Festiwalem Świateł Tajlandia od lat zajmuje czołowe miejsce na liście najchętniej odwiedzanych kierunków świata – i nie bez powodu. Listopad to moment, gdy słońce świeci niemal codziennie, a powietrze staje się przyjemnie ciepłe i wilgotne. – W listopadzie kończy się tu pora deszczowa i pogoda sprzyja odkrywaniu tajskich perełek. Krabi i Phuket zachwycają wtedy bajkowymi plażami, wapiennymi skałami i krystalicznie czystą wodą – mówiła ekspertka. Dla osób szukających ciszy i kontaktu z naturą idealnym wyborem będzie z kolei Khao Lak – spokojny kurort otoczony tropikalną zielenią, znany z doskonałych warunków do snorklowania. Z kolei Hua Hin przyciąga atmosferą lokalnych targów i niezwykłymi świątyniami, a tętniąca życiem Pattaya oferuje bogate życie nocne i szeroką gamę atrakcji rozrywkowych. Listopad to również czas jednego z najpiękniejszych świąt w kraju – Festiwalu Świateł (Loy Krathong), który rozświetla nocne niebo tysiącami lampionów i sprawia, że podróż do Tajlandii staje się niezapomnianym przeżyciem. Dlaczego listopad to najlepszy moment na podróż na Madagaskar? Jesień to doskonały moment, by odkryć niezwykły Madagaskar – krainę dzikiej przyrody, zapachów i niepowtarzalnych krajobrazów. W listopadzie wyspa rozkwita pełnią barw, a tropikalna roślinność nabiera intensywnej zieleni. – Na Nosy Be jest zazwyczaj mniej turystów niż w pozostałych miesiącach, a przyroda w tym okresie rozkwita – wyspa staje się intensywnie zielona, a w powietrzu unosi się zapach kwitnącego ylang-ylang – podkreśliła Alicja Kazimierczak. W tym czasie można w pełni docenić niezwykłe bogactwo przyrody Madagaskaru – od spotkań z lemurami, przez relaks na dzikich plażach, po wyprawy w głąb tropikalnych lasów. Wypoczynek wśród natury, przy szumie fal i śpiewie ptaków, pozwala odnaleźć spokój i oderwać się od jesiennej codzienności. – To podróż do świata barw, smaków i prawdziwej egzotyki. Idealna ucieczka od jesiennej szarości i sposób, by naładować się dobrą energią na zimę – dodała ekspertka. Ciepły listopad w Omanie – idealne połączenie plażowania i zwiedzania Zatoka Omańska w listopadzie kusi podróżnych spokojem, ciepłem i orientalnym klimatem. W tym czasie kraj oferuje idealne warunki do zwiedzania i wypoczynku, gdyż choć słońce intensywnie świeci, to temperatury nie są już uciążliwe. – W Salalah czeka ciepłe morze, bogate życie podwodne i szerokie plaże, z kolei w Muskacie – gwarne bazary oraz Wielki Meczet Sułtana Qaboosa ze wspaniałymi arabeskami, który odbija swe majestatyczne oblicze w mieniących się w słońcu posadzkach – wyznała kierowniczka działu marketingu. Oman to kraj kontrastów – surowe góry i pustynie przeplatają się tu z palmowymi oazami i luksusowymi kurortami. Turyści mogą połączyć plażowanie z odkrywaniem lokalnej kultury, a rozwinięta linia brzegowa sprzyja uprawianiu sportów wodnych. – To również doskonały czas na nurkowanie, żeglowanie czy kajakarstwo, kiedy woda jest przejrzysta, a pogoda sprzyja aktywnemu wypoczynkowi – dodała ekspertka. Kenia w listopadzie – safari, dzika przyroda i afrykańskie słońce Kenia to kierunek, który od lat pobudza wyobraźnię podróżników – majestatyczne sawanny, zapierające dech w piersiach zachody słońca i dzikie zwierzęta w naturalnym środowisku tworzą obraz Afryki, jaką wielu zna tylko z filmów przyrodniczych. Listopad to dobry moment, by zobaczyć ją na własne oczy, gdyż krajobrazy są wtedy wyjątkowo zielone po zakończonej porze deszczowej, a temperatury sprzyjają safari. – To doskonały miesiąc – jest już po porze deszczowej, więc krajobraz jest wyjątkowo zielony i malowniczy, a temperatury są wysokie, dzięki czemu masz większą szansę na ujrzenie dzikich zwierząt przy wodopojach – mówiła przedstawicielka biura podróży Itaka. Warto też wiedzieć, że w tym czasie do Kenii przyjeżdża znacznie mniej turystów niż w grudniu czy styczniu, co pozwala cieszyć się bardziej kameralną atmosferą. Z kolei po dniu pełnym emocji można przenieść się nad Ocean Indyjski i odpocząć w cieniu palm. Jak dodała Alicja Kazimierczak: „Kenia to również beztroski relaks na plażach, a dzięki dobrej pogodzie można liczyć na plażowanie i kąpiele w oceanie”. Dominikana w listopadzie przyciąga spokojem i karaibskim klimatem Dominikana to z kolei kwintesencja karaibskiego raju – turkusowa woda, bujna zieleń i szerokie plaże, które zdają się nie mieć końca. W listopadzie wyspa kusi idealną pogodą, poniewaz jest ciepło, słonecznie, a jednocześnie spokojniej niż w szczycie sezonu. – Karaiby w listopadzie to zawsze dobry pomysł – temperatury są wymarzone na wypoczynek pod palmami, kąpiele w turkusowo-błękitnym morzu i spacery wśród tropikalnej roślinności. Można również liczyć na niższe ceny i mniejsze tłumy, co pozwala na spokojny, błogi relaks w prawdziwie egzotycznej scenerii – tłumaczyła ekspertka. W Punta Cana czekają luksusowe resorty all inclusive i białe, piaszczyste plaże, a w Puerto Plata – kolonialna architektura i lokalny klimat karaibskiego miasteczka. Warto zajrzeć też do zielonego serca wyspy, czyli na półwysep Samaná, lub popłynąć na rajską wyspę Saona, której widok ozdabia niejedną pocztówkę z Dominikany. Źródło: National Geographic Polska, Itaka Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie najlepiej żyje się miliarderom? Rządy prześcigają się w oferowaniu im przywilejów
Miliarderzy i multimilionerzy stali się celem globalnej rywalizacji. Państwa na całym świecie prześcigają się w tworzeniu korzystnych programów podatkowych, wizowych i inwestycyjnych, które mają przyciągnąć najbogatszych rezydentów. Efekt? Powstaje mapa świata, na której wyraźnie widać kraje najbardziej przyjazne dla superbogatych.
Superbogaci, czyli osoby dysponujące majątkiem wartym co najmniej 30 milionów dolarów, stanowią niewielki odsetek populacji, ale ich decyzje inwestycyjne potrafią wpływać na całe gospodarki. Nic dziwnego, że coraz więcej państw stara się ich przyciągnąć, wprowadzając preferencyjne systemy podatkowe, specjalne programy rezydencyjne i zachęty do transferu kapitału. W efekcie powstała swoista mapa miejsc, które oferują najkorzystniejsze warunki dla najbogatszych. Gdzie zatem żyje im się najlepiej i jakie strategie stosują rządy, by przyciągnąć tę elitarną grupę? Gdzie najbogatsi czują się najlepiej? Oman numerem jeden Najnowsze badanie sklasyfikowało państwa, które oferują najwięcej zachęt dla superbogatych, wykorzystując tzw. Wskaźnik Komfortu Bogactwa, czyli złożony indeks oparty na różnych zmiennych, źródłach i parametrach. Pod uwagę wzięto siedem kluczowych kryteriów: poziom bezpieczeństwa, jakość życia, wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych, obciążenia podatkowe związane z zyskami kapitałowymi z inwestycji finansowych i nieruchomości, podatki od spadków i darowizn, koszty utrzymania, a także dostępność specjalnych programów wizowych lub rezydencyjnych dla osób o wysokich dochodach. Finalnie na czele zestawienia znalazł się Oman – kraj Półwyspu Arabskiego, który łączy wysoki poziom bezpieczeństwa i dobrą jakość życia z wyjątkowo niskimi podatkami oraz atrakcyjnymi programami dla zamożnych rezydentów. Niskie koszty życia w porównaniu z innymi rajami podatkowymi sprawiają, że Oman wyrasta na lidera globalnej konkurencji o względy superbogatych. Za nim w rankingu uplasowały się Andora (niewielkie księstwo między Francją a Hiszpanią), a także Katar i Brunei, które w Azji Południowo-Wschodniej od lat budują wizerunek bezpiecznych i zamożnych państw. Analiza wskazała również, że Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz Arabia Saudyjska przyciągają superbogatych nie tylko dzięki korzystnym systemom podatkowym, lecz także niższym kosztom życia w porównaniu ze średnią zachodnią. Co ciekawe, w pierwszej dziesiątce znalazły się tylko dwa kraje europejskie – Estonia i Luksemburg, które łączą stabilność gospodarczą z atrakcyjnymi warunkami podatkowymi. Zestawienie zamykają Bahrajn (kolejny gracz z Półwyspu Arabskiego) oraz Wyspa Man, czyli autonomiczne terytorium Zjednoczonego Królestwa na Morzu Irlandzkim, od lat znane z przyjaznych rozwiązań dla inwestorów. Koniec złotych wiz w Europie. Dlaczego programy dla bogaczy budzą kontrowersje? Warto wspomnieć, że jednym z najbardziej kontrowersyjnych narzędzi przyciągania kapitału zagranicznego jest praktyka tzw. „złotych wiz”, czyli przyznawania obywatelstwa w zamian za znaczne inwestycje. Choć mechanizm ten początkowo funkcjonował w wielu krajach europejskich, z czasem zaczął budzić poważne zastrzeżenia. Przykładem są Węgry, które do 2017 roku zezwalały cudzoziemcom na uzyskanie specjalnych zezwoleń na co najmniej pięć lat w zamian za zakup obligacji rządowych o wartości powyżej 250 tys. euro. Łącznie z tej możliwości skorzystało około 20 tys. osób, głównie z Chin, Rosji i krajów arabskich, w tym Syrii. Problem w tym, że wśród beneficjentów znaleźli się także ludzie powiązani z przestępczością zorganizowaną oraz osoby objęte sankcjami UE i USA, jak Dmitrij Pawłow (były przywódca jednej z moskiewskich grup przestępczych) czy krewni Siergieja Naryszkina, szefa rosyjskich służb wywiadowczych. Ominięcie standardowych procedur wizowych sprawiło, że program ten uznano za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i europejskiego oraz narzędzie sprzyjające praniu pieniędzy. Podobna krytyka dotknęła Maltę, gdzie program „złotych paszportów” obowiązywał od 2015 roku i przyniósł państwu 1,4 mld euro. Minimalna inwestycja wynosiła 600 tys. euro i wymagała zamieszkania na wyspie. W lipcu br., po orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości UE, rząd Malty oficjalnie zakończył kontrowersyjny system, uznany za niezgodny z prawem. Zostanie on zastąpiony nowym mechanizmem, który ma bardziej selektywny charakter – obywatelstwo będą mogły otrzymać osoby wnoszące istotny wkład w naukę, kulturę, gospodarkę czy rynek pracy. Ostateczną decyzję podejmować będzie specjalna komisja, co ma zwiększyć transparentność i ograniczyć ryzyko nadużyć. Źródło: NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Muzyka w epoce brązu. Archeolodzy w Omanie odnaleźli starożytny instrument
W pobliżu 4000-letniej osady w Omanie archeolodzy odkryli dwa miedziane talerze. Badacze twierdzą, że były to instrumenty muzyczne należące do pradawnej kultury.
Spis treści: Najstarsze instrumenty na świecie Dwa miedziane talerze w osadzie sprzed 4000 lat Odkrycie rzuca światło na rozwój instrumentów muzycznych Historia instrumentów muzycznych sięga czasów prehistorycznych. Już dziesiątki tysięcy lat temu ludzie używali prostych narzędzi, takich jak patyki, kamienie, czy muszle, aby tworzyć najróżniejsze dźwięki. Najstarszym instrumentem na świecie jest odnaleziony na terenie Niemiec flet, który pochodzi sprzed nawet 38 tysięcy lat. Najstarsze instrumenty na świecie Pierwsze instrumenty były jednak bardzo prymitywne. Przełom nastąpił dopiero w starożytności, gdy m.in. w Egipcie i Rzymie rzemieślnicy zaczęli wytwarzać trąby, rogi, liry, kitary czy harfy. Ale instrumenty z prawdziwego zdarzenia zaczęły powstawać dopiero w średniowieczu. Natomiast prawdziwy boom nastąpił w nowożytności, gdy rozwój muzyki przyniósł skrzypce, fortepiany, organy i inne instrumenty, które wykorzystywane są do dziś. Krótko mówiąc – każda epoka była kolejnym etapem w ewolucji muzyki. Właśnie dlatego odkrycia pradawnych instrumentów są tak niezwykłe, bo rzucają światło na to, jak rozwijała się ta dziedzina sztuki, ale również jak ludzie radzili sobie z ograniczeniami technologicznymi, aby wytworzyć przedmiot, który będzie łagodził obyczaje i wprowadzał w życie innych muzyczne piękno. Na łamach czasopisma naukowego „Antiquity” badacze opublikowali właśnie artykuł, w którym opisują odkrycie dwóch talerzy w Omanie. Znaleziska dokonano podczas wykopalisk w 4000-letniej osadzie niedaleko niewielkiego miasteczka Dahwa, w środkowo-wschodniej części kraju. Dwa miedziane talerze w osadzie sprzed 4000 lat Talerze znaleziono w pozostałościach prostokątnego budynku. Znajdowały się pod kamienną podłogą. Prawdopodobnie ktoś umieścił je tam i przeznaczył je jako ofiary dla bogów. Naukowcy podejrzewają, że rytuały pogrzebowe w tym miejscu mogły być powiązane z muzyką. – Zrozumienie rozwoju i użytkowania instrumentów muzycznych w prehistorii jest często utrudnione przez słabą konserwację nietrwałych materiałów i względną rzadkość trwałych egzemplarzy – tłumaczą badacze. – Odnalezione przez nas talerze są porównywane z artefaktami z Doliny Indusu i obrazami w ikonografii Mezopotamii. Talerze nie tylko wzbogacają zbiór dowodów interpretowanych w kategoriach migrantów do Indusu we wczesnej epoce brązu w Omanie, ale także sugerują wspólne praktyki muzyczne i potencjalnie rytualne w Zatoce Perskiej w tamtym czasie – dodają. Archeolodzy przeanalizowali miedziane talerze i ustalili, że wykazują one bardzo duże podobieństwo do tych pochodzących z cywilizacji doliny Indusu w dzisiejszym Pakistanie. Skład chemiczny artefaktów wskazuje, że zostały wykonane z miedzi z lokalnych źródeł w Omanie. Badacze podkreślają, że świadczy to o wyjątkowej tożsamości kulturowej mieszkańców tego regionu, Cyli Umm Al Nar. Odkrycie rzuca światło na rozwój instrumentów muzycznych Była to kultura epoki brązu, która istniała około 2600–2000 r. p.n.e. na obszarze współczesnych Zjednoczonych Emiratów Arabskich i północnego Omanu. Lud Umm Al Nar zajmował się przede wszystkim handlem i był ważnym pośrednikiem między starożytnymi cywilizacjami Sumeru w Mezopotamii a kulturą Harappan w dolinie Indusu. – Odkrycie tych talerzy jest szczególnie ważne, ponieważ podważa wcześniejsze założenia dotyczące pochodzenia i rozwoju takich instrumentów. Tradycje muzyczne związane z tymi talerzami mogły być wspólne dla kultury Umm Al Nar i cywilizacji doliny Indusu, co sprzyjało ścisłym więziom między tymi społeczeństwami – podkreśla kierownik wykopalisk, prof. Khaled Douglas z Uniwersytetu Sułtana Kabusa ibn Sa’ida. – Praktyki rytualne związane z talerzami mogły być przekazywane w obu kierunkach. Albo z południowo-wschodniej Arabii do doliny Indusu, albo odwrotnie. Ta dwuznaczność podkreśla złożoność interakcji kulturowych w regionie, które nie opierały się wyłącznie na handlu, ale obejmowały również wymianę idei i tradycji – dodaje prof. Douglas. Źródło: Antiquity Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Na pustyniach Namibii, Omanu i Arabii Saudyjskiej znaleziono ślady po nieznanym mikroorganizmie. Żył w marmurze
Równoległe rowki, które przecinają kawałki skał, nie powstały na skutek procesów geologicznych. Pozostawił je tajemniczy organizm, którego nie zna nauka. Nie wiadomo, czy wciąż żyje, czy też wymarł miliony lat temu.
W tym artykule: Co znaleziono w kawałkach marmuru Fenomen, za którym może stać nieznane życie Czy nieznany mikroorganizm jeszcze istnieje? Cees Passchier jest geologiem z Uniwersytetu Johannesa Gutenberga w Moguncji. Od 25 lat prowadzi badania terenowe w Namibii. Interesują go najstarsze formacje skalne, aż z okresu prekambryjskiego. Czyli od 4,5 mld do 542 mln lat temu. – Analizujemy strukturę skał, aby dowiedzieć się, jak kontynenty utworzyły superkontynent Gondwanę – wyjaśnia Passchier. Było to ok. 500 do 600 milionów lat temu. W tamtym szczególnym okresie powstawały również ziemskie zasoby marmuru – z osadów węglanowych, które formowały się w prehistorycznych oceanach, a następnie pod wpływem temperatury i ciśnienia przeobrażały w cenną skałę metamorficzną. Właśnie w czasie badania marmuru naukowiec wraz z zespołem zauważył coś nietypowego. – Dostrzegliśmy dziwne struktury w marmurze, które nie były efektem zjawisk geologicznych – wspomina geolog. Co znaleziono w kawałkach skał Zamiast wygładzonych na skutek erozji powierzchni naukowcy spostrzegli w marmurze niewielkie kanaliki. Miały tylko pół milimetra szerokości, za to aż do trzech centymetrów długości. Były ustawione równolegle jeden obok drugiego, tworząc pasma długości nawet trzech metrów. Na krawędziach marmuru odkładał się kalcyt. Po raz pierwszy prof. Passchier zauważył ten fenomen 15 lat temu w Namibii. Następnie na skały z takimi samymi kanalikami natknął się w Omanie i Arabii Saudyjskiej. W Omanie znajdowały się w wapieniu, natomiast na pustyniach Arabii Saudyjskiej – w marmurze, tak samo jak w Namibii. Passchier zainteresował sprawą innych badaczy, m.in. Trudy Wassenaar, szefową instytutu Molecular Microbiology and Genomics Consultants. Wspólnie doszli do wniosku, że kanaliki musiał utworzyć jakiś nieznany nauce mikroorganizm. Fenomen, za którym może stać nieznane życie Co ciekawe, niewielkie rowki nie były puste. Wypełniał je proszek, który okazał się czystym węglanem wapnia. Naukowcy podejrzewają, że ten proszek to pozostałość po poszukiwaniu przez nieznaną formę życia potrzebnych jej do funkcjonowania pierwiastków. Niestety, nie znaleziono nic poza nim. Wiek kanalików został oszacowany na milion–dwa miliony lat. To za długo, by w skałach zachowały się ślady DNA albo jakichkolwiek białek. Jak mówi Passchier, nietypowe struktury powstały nie na pustyni, ale w znacznie wilgotniejszym klimacie. Za ich uformowaniem stały najprawdopodobniej tzw. endolity – organizmy, które żyją wewnątrz skalnych porów. Mogą to być bakterie, grzyby, porosty czy archeony. Często występują na pustyniach, a energię i środki odżywcze czerpią właśnie ze skał. Czy nieznany mikroorganizm jeszcze istnieje? – To, co jest tak ekscytujące w naszym odkryciu, to fakt, że nie wiemy, jaki to endolityczny mikroorganizm – przyznaje Cees Passchier. Możliwe, że to zupełnie nieznana forma życia. Nie jest pewne, czy wymarła, czy też to jeden z żyjących gatunków, o którego istnieniu jeszcze nie wiemy. Co jest pewne? Passchier stwierdził, że organizmy te musiały radzić sobie bez światła, ponieważ kanaliki znajdują się głęboko w skałach. Naukowiec ma nadzieję, że specjaliści od organizmów endolitycznych w przyszłości przyjrzą się odkrytemu przez niego zjawisku. – Ta forma życia może być ważna dla globalnego obiegu węgla – zauważa badacz. Nie jest wykluczone, że miała wpływ na bilans węglowy planety, tak ważny dla przyszłości ziemskiego klimatu. Źródła: Geomicrobiology Journal, phys.org Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.
W Omanie odkryto grobowiec sprzed 7000 lat. W środku znajdowały szczątki kilkudziesięciu osób
Archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska w Omanie, odnaleźli prehistoryczny kamienny grobowiec. Okazało się, że było to miejsce masowego pochówku dla co najmniej kilkudziesięciu osób.
W tym artykule: Grobowiec sprzed 7000 lat We wnętrzu znajdowały się stosy kości Kolejne odkrycie w Omanie Wiele tysięcy lat temu Oman był ważnym państwem Półwyspu Arabskiego. Był położony na ważnych szlakach handlowych. Ludzie zajmowali się tu głównie rzemiosłem, rybołówstwem i produkcją kadzideł, które były eksportowane do innych części świata. W ostatnich latach badacze odkryli wiele stanowisk archeologicznych z okresu paleolitu i neolitu. Znajdowały się one głównie na wschodnim wybrzeżu. Odnaleziono tam m.in. niezwykłe wyroby ceramiczne, a także monumentalne zabytki architektoniczne. Grobowiec sprzed 7000 lat W trakcie najnowszych wykopalisk w pobliżu miejscowości Nafūn w środkowej części Omanu, naukowcy z Czech natrafili na kolejne miejsce, które rzuca światło na historię tego niezwykłego kraju. Badacze z Czeskiej Akademii Nauk w Pradze odkryli kamienny grobowiec, w którym pochowano kilkadziesiąt osób. – W tym regionie nigdy nie odnaleziono żadnych grobowców z epoki brązu lub starszych. To miejsce pochówku jest naprawdę wyjątkowe – mówi w rozmowie z Live Science Alžběta Danielisová, archeolożka z Instytutu Archeologii w Pradze. Datowanie radiowęglowe wykazało, że grób może mieć nawet 7000 lat. To prawdopodobnie jedna z najstarszych struktur, jakie człowiek stworzył w Omanie. We wnętrzu znajdowały się stosy kości Czescy archeolodzy zwracają uwagę, że grobowiec został odnaleziony już 10 lat temu. Zlokalizowano go wówczas za pomocą zdjęć satelitarnych. Jednak dopiero teraz przeprowadzono kompleksowe badania, które pozwoliły na odkrycie ludzkich szczątek. Badacze opisują, że ściany grobowca wykonano z rzędów cienkich kamiennych płyt, które tworzą mur ciosowy. To konstrukcja wykonana ze starannie obrobionych ciosów z kamienia, które układano warstwami. W ten sposób zbudowano m.in. świątynię Jowisza w libańskim Baalbeku. Odnaleziono najstarsze budynki na Półwyspie Arabskim. Pochodzą sprzed ponad 8500 lat Archeolodzy znaleźli najstarsze budynki w historii Półwyspu Arabskiego. Nowe odkrycie ujawnia osadniczy tryb życia ludzi, którzy zamieszkiwali te ziemie 8500 lat temu. Badacze twierdzą, że z podobnych kamiennych ciosów ułożono również dach. Ten jednak zawalił się, a uczeni podejrzewają, że była to prawdopodobnie konsekwencja corocznych monsunowych deszczów. We wnętrzu grobowca znajdowało się kilka stosów kości. Archeolodzy uważają, że może to oznaczać, iż zmarłych wrzucono do środka, gdy ich ciała były już w stanie rozkładu. Ułożono je tak, aby ich czaszki znajdowały się tuż przy zewnętrznej ścianie. Co ciekawe, niedaleko tego grobowca odnaleziono drugi, lecz znacznie mniejszy. Badacze twierdzą jednak, że zbudowano go wiele lat, a nawet wieków później. Badania wykazały, że szczątki ludzi pochodzą z różnych okresów. Archeolodzy odkryli również trzy groby, w których znajdowały się kości z kultury Samad. Powstała ona na terytorium Omanu 3 tys. lat później. Kolejne odkrycie w Omanie W pobliżu głównego grobowca badacze znaleźli również napisy na skałach, które wykonano ok. 6000 lat temu. Niektóre symbole przypominają proste malowidła, ale Danielisová zwraca uwagę, że może być to starożytny nierozszyfrowany system pisma. Być może niektóre znaki oznaczają słowa lub nazwy. To jednak wciąż jest kwestia sporna. Naukowcy planują dalsze badania w okolicy starożytnych grobowców. Chcą przeprowadzić analizę izotopową szczątek, która może dostarczyć ciekawych informacji dotyczących życia ludzi, którzy zamieszkiwali Półwysep Arabski. Odkrycia w grobowcach mogą pomóc ustalić, jak pradawni mieszkańcy Omanu postrzegali śmierć oraz życie po śmierci. Co więcej, niedaleko Nafūn znajdują się ślady pradawnej osady. Naukowcy wierzą, że odnajdą dowody, które potwierdzą, że mieszkali tam ludzie. To już kolejne odkrycie czeskich archeologów w Omanie. Zaledwie kilka dni wcześniej badacze trafili na tajemnicze struktury, które nazwano „arabskim Stonehenge”. Znajdowały się one na stanowisku Zufar. Szacuje się, że mogą mieć ok. 2000 lat. Źródło: Oman Observer Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Bajkowy Sułtanat Omanu. 5 miejsc, które trzeba zobaczyć
Oman to pięknie położone państwo arabskie, rozciągnięte pomiędzy pasmem gór a oceanem. Turyści coraz częściej je odwiedzają, by oglądać wspaniałe widoki, zwiedzić małe miasteczka i wioski, pochodzić po górach i kanionach.
W tym artykule: Gdzie leży Oman? Co warto zobaczyć w Omanie? Maskat – stolica Omanu Kiedy jechać do Omanu? Co warto wiedzieć przed podróżą do Omanu? Co kupić na pamiątkę w Omanie? Sułtanat Omanu charakteryzuje się dość ekstremalnym klimatem. Jest za to całkowicie bezpieczne i gościnne względem turystów. Gdzie leży Oman? Oman (Sułtanat Omanu) to azjatyckie państwo położone na Półwyspie Arabskim. Jest członkiem utworzonej w 1945 roku Ligi Państw Arabskich. Całkowita powierzchnia Omanu wynosi ponad 300 000 km². To niezwykle ciepły kraj, leżący w strefie klimatu zwrotnikowego suchego. Nie ma tu wód śródlądowych, jedynie graniczący z Omanem Ocean Indyjski (Morze Arabskie oraz Zatoka Omańska). Państwo graniczy także z Jemenem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi oraz Arabią Saudyjską. Na południu leży pustynia Ar-Rab al-Chali, a na północy – pasmo górskie. Większość powierzchni kraju jest jednak płaska. Roślinność i żyjące tu zwierzęta to gatunki przystosowane do pustynnego, gorącego i suchego klimatu. Pora postawić jedno z najpopularniejszych pytań, gdy celem staje się Oman – gdzie jest i jak się do niego dostać? Polak znalazł w Omanie grę planszową sprzed 4 tysięcy lat Naukowcy z Polskiego Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej odegrali kluczową rolę w pracach wykopaliskowych prowadzonych w Omanie. Odnalezienie gry planszowej to jeden z wielu sukcesów. Bezpośrednie loty są możliwe z Warszawy, Gdańska, Wrocławia. Ile trwa lot do Omanu? Bez międzylądowania (na przykład we Frankfurcie) czas przelotu wynosi około 6–8 godzin. Kraj Oman to dość egzotyczne miejsce, szczególnie z punktu widzenia europejskiego turysty. Panuje tutaj monarchia dziedziczna, a głową państwa jest sułtan. Obowiązuje szariat, czyli prawo muzułmańskie. Oman nie ma konstytucji, partii politycznych ani parlamentu. W teorii sułtan dysponuje władzą absolutną, w praktyce jednak często zasięga rad i konsultuje się doradcami, by budować powszechną zgodę. Jeśli celem podróży jest Oman informacje o kraju warto zebrać możliwie skrupulatnie – panujące tu zwyczaje znacznie różnią się od europejskich. Mimo tego Oman jest jednym z chętnie wybieranych kierunków. Nie brakuje tu malowniczych plaż, charakterystycznej architektury i niezwykłego klimatu, którego warto doświadczyć. Mieszkańcy Omanu słyną też z gościnności. Co warto zobaczyć w Omanie? Oman to kraj w większości pustynny, może więc wydawać się niegościnny i niezbyt ciekawy. Nic bardziej mylnego – turyści znajdą tutaj zabytki i naturalne obiekty, które z pewnością ich zachwycą. Gdy celem podróży jest Oman – co zobaczyć przede wszystkim, by lepiej poznać to państwo? Poniżej 5 atrakcji które trzeba zobaczyć w Omanie. Kanion Wadi Bani Khalid Ras al-Dżinz – rezerwat żółwi Jebel Akhdar Fort Bahla Systemy nawadniania typu afladż Kanion Wadi Bani Khalid To jeden z pięknych, omańskich kanionów – jezior położonych pomiędzy skałami. Woda o pięknym odcieniu, egzotyczna roślinność i wodospady sprawiają, że trudno opuścić to miejsce. Wadi Bani Khalid to także miejsce świetnie zorganizowane turystycznie. Nie brakuje zaplecza gastronomicznego z pysznym, lokalnym jedzeniem i małych knajpek. Zwiedzając omańskie kanony, warto też odwiedzić Wadi Ghul, nazywany drugim Wielkim Kanionem. Na jego terenie znajduje się między innymi opuszczona górska wioska. Ras al-Dżinz – rezerwat żółwi Samice ogromnych żółwi zielonych co roku przypływają tu przez cały Ocean Indyjski, by złożyć jaja na tej konkretnej plaży. Można tam wejść w nocy, gdy żółwie wychodzą na brzeg, by złożyć jaja. Uwaga – wstęp na plażę możliwy jest jedynie z przewodnikiem! Zorganizowane obserwacje żółwi odbywają się dwa razy na dobę. Największa szansa na ich spotkanie przypada na okres od czerwca do września, choć także poza tym okresem można tu spotkać majestatyczne, piękne zwierzęta. 50 rzeczy, które każdy podróżnik powinien przeżyć w Europie W tegorocznym zestawieniu przygotowanym przez redakcję National-Geographic.pl znalazły się ciekawe miejsca w Europie, które warto odwiedzić choć jeden raz w życiu. Oto informacje praktyczne,... Jebel Akhdar Jebel Akhdar to szczyt na wysokości 2000 m., z którego rozciągają się naprawdę piękne widoki. Można tu wejść pieszo lub wjechać samochodem, z zastrzeżeniem, że musi to być pojazd z napędem na cztery koła. Z góry widać położone niżej zabudowania, szczyty sąsiadujących gór. To spokojne, piękne miejsce, któremu warto poświęcić chwilę. Państwo Oman w swej górzystej części słynie z podobnych widoków. Na szczycie Jebel Akhdar, który ma charakter płaskowyżu, panują niższe temperatury, a roślinność jest zdecydowanie bardziej zielona. Fort Bahla Fort Bahla to jeden z nielicznych zabytków architektury znajdujących się w Omanie. To ogromna, gliniana twierdza, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Pierwotny fort został tu wybudowany prawdopodobnie jeszcze przez Persów. W XVII wieku został zburzony, a odbudowała go dynastia Nabhani w wieku XVIII. To przykład lokalnej, zabytkowej architektury, który z pewnością warto zobaczyć. Systemy nawadniania typu afladż Kolejnym obiektem wpisanym na listę UNESCO jest kilka z wielu wciąż czynnych systemów nawadniania. To podziemne kanały, które wciąż działają i czerpią wodę, choć powstały w V. w. n. e. Kanały te rozprowadzają wodę po polach uprawnych działając jedynie w oparciu o siłę grawitacji. Z systemami nawadniającymi powiązane są wieże obronne, meczety, domy, zegary słoneczne. Pozyskiwanie wody było tu od zawsze sprawą życia i śmierci, dlatego wokół kanałów nawadniających powstawała niezwykle bogata infrastruktura, w tym obronna. Oman – czy warto odwiedzić – jedyne państwo na literę „o"? Z pewnością warto, szczególnie w nastawieniu na poznanie innej kultury, świata, przyrody. Maskat – stolica Omanu Oman ma swoją stolicę w mieście o nazwie Maskat. To miasto liczące 646 024 mieszkańców i zajmujące około 3500 km². Jet usytuowane wzdłuż linii brzegowej morza – pomiędzy górami Al Hajar, a Zatoką Omańską. Maskat jest spokojnym miejscem, gdzie życie toczy się raczej powoli. To tutaj znajdują się państwowe instytucje oraz pałac sułtana (Al-Alam). Odwiedzający miasto turyści nie powinni liczyć na wielkomiejski, głośny klimat. Miasto rozwija się, z roku na rok przybywa tu nowoczesnych, luksusowych obiektów turystycznych, przede wszystkim hoteli. Co warto zwiedzić w stolicy Omanu? Na pewno zjawiskowy Wielki Meczet Sułtana Qaboosa. To świątynia pełna przepychu, zdobiona w naprawdę imponującym stylu. Nad miastem górują jego wieże oraz złocona kopuła. Meczet, mimo stylizowanej architektury, nie jest zabytkiem. Jego budowę ukończono z początkiem XXI wieku, a więc stosunkowo niedawno. Zwiedzić meczet można w godzinach 8–11, od soboty do czwartku. W piątki jest zamknięty dla turystów. W mieście znajdują się także dwa forty z XVI wieku. Z pewnością warto odwiedzić Operę w Maskacie, jeden z najnowocześniejszych budynków teatralnych świata. A gdzie spędzić wieczór po całym dniu zwiedzania? W portowej dzielnicy Matrah, która koncentruje towarzyskie życie miasta. Mieści się tutaj znany targ rybny oraz ogromne targowisko Matrah Suk, czynne od 8 do 12 oraz od 16 do 22. Z kolei mniej turystyczne i bardziej lokalne targowisko to Al Seeb. Warto mieć na uwadze, że w Maskacie nie istnieje sprawna komunikacja miejska, a miasto rozciąga się na odległości kilkudziesięciu kilometrów. Warto więc poruszać się samochodem. A gdzie na spacer? Wartym uwagi miejscem jest promenada pozwalająca podziwiać miasto z góry. Kiedy jechać do Omanu? Oman to państwo, w którym zawsze jest ciepło. Największe upały (do 50 stopni Celsjusza!) panują w maju, czerwcu, lipcu, sierpniu i wrześniu – podróż do Omanu w tym okresie może się okazać dość ekstremalnym przeżyciem. Pozostałe miesiące są naprawdę ciepłe, a deszcz pada tu niezwykle rzadko. Wybierając się do Omanu w styczniu czy lutym, nie należy martwić się o możliwość kąpieli w morzu. Warto też poruszy kwestię nurtującą turystów zamierzających odwiedzić Oman: jak się ubrać, by czuć się całkowicie komfortowo? Z pewnością sprawdzą się przewiewne, lekkie ubrania z naturalnych materiałów. Oprócz temperatury trzeba również wziąć pod uwagę lokalne zwyczaje. Większość omańskich kobiet zasłania włosy i twarz, choć nie jest to wymagane od kobiet przyjezdnych. Nie należy jednak odsłaniać zbyt wiele ciała – ta reguła dotyczy obu płci. Tak wyglądają najlepsze plaże na świecie. W TOP 10 tylko jedna z Europy Piaszczyste z widokiem na turkusowe morze lub ocean. Tak według rankingów i zestawień wyglądają najlepsze plaże na świecie. Gdzie ich szukać? Co warto wiedzieć przed podróżą do Omanu? Oman to dość egzotyczne państwo. Panuje tutaj specyficzne prawo, a lokalna kultura jest silna i widoczna niemal wszędzie. Mimo tego Omańczycy są znani jako naród ciepły, pogodny, kontaktowy. Dobrze mówią po angielsku, co stanowi ważną informację dla turysty. Wiele osób planujących taką podróż zastanawia się też, czy Oman jest bezpieczny. Państwo to uchodzi za najbezpieczniejszy z krajów muzułmańskich. Aby wjechać na jego teren, konieczne jest posiadanie wizy oraz ważnego paszportu. Wizę można uzyskać za pośrednictwem wniosku internetowego lub na miejscu, na lotnisku. Pierwsza opcja jest jednak zdecydowanie bezpieczniejsza. Jaka waluta w Omanie? Walutą omańską jest rial. Warto zabrać ze sobą dolary i wymienić je w kantorze już na miejscu. Z pewnością nie na lotnisku, gdzie jest najdrożej. Oman jest dość drogim państwem – za nocleg w stolicy trzeba zapłacić od 200 do 250 zł. Ceny jedzenia są za to zbliżone do cen w Polsce. Co kupić na pamiątkę w Omanie? Oman to jedyne miejsce na świecie, w którym rośnie kadzidłowiec. Podstawową i najlepszą pamiątką z Omanu będzie więc oryginalne, bardzo aromatyczne kadzidło. Wielu turystów kupuje także charakterystyczne, omańskie nakrycia głowy. Miejscem, gdzie można kupić pamiątki jest Matrah Suk. Niestety, większość dostępnych tu wyrobów to typowe pamiątki komercyjne, w dodatku wyrabiane poza granicami kraju. Aby kupić lokalne wyroby czy przyprawy, warto wybrać mniejsze targowisko.
Polak znalazł w Omanie grę planszową sprzed 4 tysięcy lat
Naukowcy z Polskiego Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej odegrali kluczową rolę w pracach wykopaliskowych prowadzonych w Omanie. Odnalezienie gry planszowej to jeden z wielu sukcesów.
W tym artykule: Kamienna gra planszowa z Omanu Polscy archeolodzy odkrywają tajemnice Stolica Omanu Od kilku lat gry planszowe przeżywają swego rodzaju renesans. Trzeba przyznać, że od czasów popularności Chińczyka sporo się zmieniło. Dzisiejsze planszówki to nierzadko małe dzieła sztuki z rozbudowaną fabułą. Grają w nie już nie tylko najmłodsi, ale także coraz częściej dorośli. Nie jest to jednak nowa rozrywka. Jak się okazuje, sięga nawet kilku tysięcy lat wstecz. Wybierasz się do Omanu? O tym musisz pamiętać Oman to pięknie położone państwo arabskie, rozciągnięte pomiędzy pasmem gór a oceanem. Turyści coraz częściej je odwiedzają, by oglądać wspaniałe widoki, zwiedzić małe miasteczka i... Kamienna gra planszowa z Omanu Pod koniec 2021 r. zespół archeologów odnalazł kamienną płytę z wyrzeźbioną kratką i otworami. Przedmiot liczy 4 tysiące lat. Wyjątkowe znalezisko jest efektem prac wykopaliskowych prowadzonych w dolinie Kumayrah w Omanie. Grupę badaczy prowadzili Piotr Bieliński z Polskiego Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej oraz sułtan al-Bakri, dyrektor generalny ds. starożytności Omanu. W oficjalnym oświadczeniu Piotr Bieliński powiedział, że podobne gry znajdowano wcześniej „na obszarach rozciągających się od Indii, przez Mezopotamię, aż po wschodnią część Morza Śródziemnego”. Jako przykład podał jedną z najstarszych „planszówek” odkrytą w w 1922 r. w starożytnym mezopotamskim mieście Ur na cmentarzu królewskim. Wiek znaleziska oszacowano wówczas na około 4500 lat. Dwuosobowa gra strategiczna przypomina zasadami tryktraka. Co ciekawe, warcaby także mogą być znacznie starsze, niż nam się wydaje. Według części badaczy już 1800 lat temu znudzeni rzymscy żołnierze wyrzeźbili planszę do gry na ścianach Bramy Damasceńskiej w Jerozolimie. Polscy archeolodzy odkrywają tajemnice Kamienna gra planszowa to tylko jedno z wielu znalezisk archeologów. Odkryto również pozostałości kamiennych wież (jedna z nich mierzyła prawdopodobnie ponad 18 metrów). Szczególnie interesujące są dowody na to, że w okolicy już od 3200 do 1200 lat p.n.e. wytwarzano miedź. – To świadczy o tym, że osada uczestniczyła w lukratywnym handlu miedzią, z którego według wzmianek w tekstach klinowych z Mezopotamii, słynął wówczas dzisiejszy Oman – komentuje Bieliński w oświadczeniu. Dodatkowo wykopane przedmioty wskazują na to, że region nie stracił kluczowej roli w handlu i produkcji w późniejszych latach między 1100 a 600 r. p.n.e. W dolinie Kumayrah nie bez powodu regularnie prowadzone są prace badawcze. Naukowcy trafiają tam na wiele cennych przedmiotów, będących pozostałościami głównego szlaku handlowego, który łączył kilka arabskich miast. Zespół planuje wznowić prace w 2022 r. 5 powodów, by polecieć do Omanu Oman znalazł się na szczycie rankingu konkurencyjności, opracowanego przez Światowe Forum Ekonomiczne. Nic dziwnego – w omańskim pięciogwiazdkowym hotelu wypoczniemy w cenie najkorzystniejs... Stolica Omanu Oman od jakiegoś czasu zyskuje na popularności w Polsce, jednak daleko mu do ulubionego kierunku turystycznego Polaków w tamtej części świata. Na Półwyspie Arabskim najchętniej wypoczywamy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, w tym w Dubaju i Abu Zabi. W Omanie z kolei najczęściej odwiedzanym przez wczasowiczów regionem jest Zufar. Znacznie mniej podróżnych zapuszcza się do stolicy Omanu – Maskatu. Największe miasto w kraju zamieszkuje ponad milion osób. Jednym z ważniejszych miejsc jest pałac Al-Alam, w którym odbywają się oficjalne uroczystości z udziałem sułtanów. Źródło: PCMA UW
Oman znalazł się na szczycie rankingu konkurencyjności, opracowanego przez Światowe Forum Ekonomiczne. Nic dziwnego – w omańskim pięciogwiazdkowym hotelu wypoczniemy w cenie najkorzystniejszej na świecie. Ale to nie jedyny powód, dla którego warto tam pojechać.
Oman to wyjątkowe, wciąż nieodkryte miejsce, w którym pustynny krajobraz zlewa się z bezchmurnym niebem, gdzie można odnaleźć spokój, czy to w jednej z zielonych oaz czy nad turkusowym morzem, a targ w Muskacie śmiało może rywalizować z wielkim bazarem w Stambule. Co jeszcze warto zobaczyć? Oto nasze podpowiedzi >>> Źródło: r.pl/oman
Grupka młodych wspinaczy wyrusza do Omanu na spotkanie ze stromymi skałami wyrastającymi prosto z wody. Przeczytaj o ich wyprawie.
Grupka młodych wspinaczy wyrusza do Omanu na spotkanie ze stromymi skałami wyrastającymi prosto z wody. Mogę się trochę rozejrzeć? – zapytał Alex mieszkańców wioski. Stoimy z grupą rybaków przed niewielkim meczetem w północnym Omanie. Wzdłuż kamienistej plaży ciągną się pobielone chaty. Nad wioską góruje 900-metrowa skała, doskonale widoczna w południowym słońcu. – Bardzo proszę – odpowiada w imieniu zebranych Taha Abdullah Saif Althouri. Do wioski na półwyspie Musandam można dotrzeć wyłącznie łodzią. Skrawek lądu wrzyna się głęboko w jeden z najruchliwszych szlaków transportu ropy i leży ledwie 40 km od Iranu. To jedno z najbardziej strategicznych miejsc na globie. Przez wieki półwysep był niezbadany i rzadko odwiedzany przez osoby postronne. Alex znika z pola widzenia, a my wyjaśniamy rybakom, że jesteśmy grupą wspinaczy w trakcie rekonesansu. Ubrani w białe i jasnobrązowe diszdasze mężczyźni słuchają, palą fajki i przytakują. Ich świat to górzysty labirynt zatok i fiordów, zwanych khors. Zaledwie garstka wspinaczy zmierzyła się do tej pory z wapiennymi klifami. W naszym zespole jest 6 osób, w tym światowa czołówka: Alex Honnold i Hazel Findlay. Taha mówi, że w wiosce, zwanej Sibi, mieszka 12 rodzin i wszystkie noszą nazwisko Althouri. Nagle jeden z mężczyzn zastyga, wskazuje pobliski szczyt i zaczyna krzyczeć. Jakieś 300 m nad nami Alex wytrwale żywcuje, czyli wspina się bez asekuracji. Althouri są poruszeni. – Co mówią? – pytam naszego tłumacza. – Ich zdaniem Alex jest czarownikiem. Do walki z grawitacją Rozumiem ich. Nawet mnie zapiera dech, gdy patrzę na Alexa. Równie zaskakujący jest jednak pejzaż: po raz pierwszy w ciągu 28 lat wspinaczki podziwiam naprawdę bajeczne formacje skalne. Bliskość morza czyni z tych skał atrakcyjny obiekt żywcowania po klifach – wspinasz się najwyżej jak można, a potem skaczesz do wody. Brzmi niewinnie, ale niekontrolowany upadek grozi poważnymi urazami, a nawet śmiercią. Za mobilną bazę służy nam 13,5-metrowy katamaran. W zespole – oprócz Alexa i Hazel – są jeszcze fotograf Jimmy Chin, filmowiec Renan Ozturk oraz sprzętowiec Mikey Schaefer. Bardzo chcieliśmy dotrzeć na As-Salama, bezludną wyspę w cieśninie Ormuz. – Za blisko Iranu – usłyszeliśmy od Abdullaha Saida al Busaidiego, naszego przewodnika i byłego policjanta z Muskatu. Z gęstej mgły wynurzają się tankowce pokonujące cieśninę. Dziesiątki motorówek z kontrabandą mkną z jednego brzegu na drugi. Sankcje nałożone przez ONZ na Iran powodują braki towarów. Z Chasab, największego miasta regionu, motorówką można się dostać do Iranu w godzinę, a do Dubaju jest 200 km autostradą. W tej sytuacji czarny rynek kwitnie. – Wszystkich nie złapiemy – ciągnie Abdullah, gdy na pełnym gazie mija nas irańska motorówka. Gdy docieramy na wyspę, okazuje się, że As-Salama to po prostu stercząca z wody skała. Nie ma gdzie zacumować, więc zwijamy żagle i rzucamy kotwicę w bezpiecznej odległości od klifu. Alex i Hazel nie próżnują. Sznurują buty wspinaczkowe, wyskakują z łodzi i dopływają do skały w miejscu, gdzie woda uformowała jaskinię z mniej więcej pięciometrowym przewieszeniem. Alex osiąga sklepienie w ciągu kilku minut. Odnajduje niewielkie chwyty na ręce i nogi wzdłuż wystającego żebra ciemnoszarego wapienia. On i Hazel szukają właśnie takich wyzwań, każdy ruch ma być trudniejszy od poprzedniego. Alex wisi do góry nogami, chwytając się nierówności skalnych wielkości pudełka zapałek. Zaczepia pięty gumowych butów o drobne występy. Pokonuje siłę grawitacji – uwalnia rękę, aby złapać kolejny chwyt i znaleźć się w połowie wysokości dachu. Skała jest w tym miejscu za śliska na zaczepienie stopą – Hazel gorąco dopinguje Alexa, który spuszcza nogi i z małpią zręcznością podciąga się z jednej krawędzi na drugą. Na brzegu okapu Alex znajdzie sposób, aby zarzucić prawą nogę nad spadkiem. Trzyma się na jednym ramieniu, wolną ręką próbuje wymacać choćby najwęższą szczelinę, w której zmieszczą się palce. Nie ma już powrotu. Patrzy 8 m w dół. – Dalej, jeszcze trochę! – krzyczy Hazel, aby dodać mu sił na nowej trasie. Alex wkłada ogromny wysiłek w pokonanie okapu, ale nogi tracą przyczepność. Odpada od ściany prosto do wody. – Skoków po prostu nie znoszę – rzuca przed kolejnym podejściem. Przesmyk kulturowy Na noc zatrzymujemy się w wiosce Kumzar na krańcu półwyspu. Jedna z najstarszych osad w regionie liczy obecnie ponad 2000 mieszkańców, których domki są upchnięte na powierzchni hektara równej ziemi u podnóża głębokiego wąwozu. Wezwanie do modlitwy płynące z głośników na meczecie budzi nas o 5 rano. Pół godziny później kilkunastu rybaków krząta się po nabrzeżu, aby zebrać połów z dnia poprzedniego, zamrożony w starych lodówkach. Kumzari są wielką rodziną posługującą się własnym językiem, który stanowi dziedzictwo kulturowe odzwierciedlające burzliwe dzieje regionu od czasów starożytnych. Jest powiązany z perskim i dialektami arabskimi, choć obfituje też w zapożyczenia z hindi, portugalskiego, a nawet angielskiego. Jedna z teorii głosi, że Kumzari pochodzą z głębi lądu skąd na kraniec półwyspu wypchnęli ich arabscy najeźdźcy w VII w. Z Kumzar płyniemy na wschód do Fakk al-Asad, „paszczy lwa” – wąskiego przesmyku, który nazwę zawdzięcza przypominającym kły czerwonym i pomarańczowym skałom zwisającym przy wejściu. Alex i Hazel przez cały dzień będą wspinać się na jedną z nich. Na noc rzucamy kotwicę w zatoce u stóp 150-metrowej iście gotyckiej wieży, którą nazwaliśmy „zamkiem z piasku”. Rano mam się wspinać z Alexem i Hazel, więc proponuję zabrać ze sobą liny i pozostałe zabezpieczenia. Jako kierownik wyprawy odpowiadam za bezpieczeństwo jej uczestników. Młodzi wspinacze argumentują, że dla nich to po prostu spacerek. Mimo swoich 44 lat czuję się młodo, ale nie przy tej dwójce. W trakcie jednej z wcześniejszych wspinaczek Alex pokonał 450-metrową ścianę z naszą liną w plecaku. – Czekaj! – wołałem za nim. A co jeśli inni będą jej potrzebować? – Spoko – usłyszałem w odpowiedzi. – Przecież się zatrzymam, gdy uznam, że trzeba rozwinąć linę. Denerwuje mnie, że w ogóle nie myślą o tym, czy odpowiada mi wspinaczka bez asekuracji. – Poradzisz sobie – krzyczy Alex tuż przed tym, jak tracę z oczu jego i Hazel. Skała jest tu mocno zniszczona. Idąc w górę pionowej ściany, sprawdzam każdy potencjalny uchwyt uderzeniem wnętrza dłoni – rezygnuję, gdy słyszę pusty dźwięk albo wyczuwam ruch. Głęboko w dole widzę nasz kołyszący się w zatoce katamaran. Najtrudniejsze okazało się sześć ostatnich metrów stromizny i kruchej ściany. Dotarliśmy do malutkiego szczytu – był to czubek tak wąski, że zdobywaliśmy go po kolei. – Dałeś radę – mówi Hazel i przybija mi piątkę, gdy nerwowo wyczerpany opadam z sił na półce obok niej i Alexa. Z góry podziwiam szponiasty półwysep Musandam skąpany w pomarańczowym zachodzie słońca. Obserwujemy krętą, wijącą się we wszystkich kierunkach linię brzegową – moglibyśmy się tu wspinać do końca życia. Zagaduję młodszych kolegów, ale oni są już gotowi do dalszej drogi. Dla nich magiczna chwila już minęła. – Chodźmy – pogania Alex. – Jeśli się pospieszymy, to przed zmrokiem zrobimy jeszcze jedno żywcowanie. Mark Synott
„Bliski, nie tak daleki Wschód”. Te czarno-białe fotografie nie przypominają pocztówek z egzotycznych kurortów. Są wyjątkowe
Dokumentalista, pracownik ONZ, fotograf rejestrował zmieniający się na skutek rewolucji systemowych świat arabski. Zmiany udało mu się uchwycić w architekturze, ludziach, w naturze.
ZOBACZ GALERIĘ >>> Adam Styp-Rekowski od ponad 11 lat pracuje na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej nad wspieraniem procesów konstytucyjnych i rozwojem społeczeństwa obywatelskiego. Rejestruje zmieniający się na skutek rewolucji systemowych świat arabski. W architekturze, ludzkiej obecności, naturze od setek lat wdartej w miejsca jest zawarta historia i duch czasów. W następstwie zmian krajobrazu religijnego, społecznego, w tym ruchów wolnościowych, m.in. Arabskiej Wiosny 2011 roku, a także fundamentalistycznych ruchów islamskich, Północna Afryka i Bliski Wschód przeszły ponownie, jak wiele razy w historii, okres wstrząsów, które w niektórych wypadkach doprowadziły do wojen domowych. Tradycyjny świat, często niezmienny od stuleci, już odchodzi, a wojny i konflikty sprawiają, że dzieje się to jeszcze szybciej. Jednak ten świat wciąż tam jest, trzeba go tylko szukać, znajdywać w krajobrazie zwyczajnego życia i tego, co nas otacza. „Świetnie skadrowany obraz miejski” Adam Styp-Rekowski próbuje zatrzymać tradycyjny świat międzyludzkich spotkań, tradycji i pięknej architektury: ruin starożytnych cywilizacji, meczetów Syrii – starszych niż niejedno europejskie państwo czy libijskiego modernizmu z lat 20. XX wieku. Jego czarno-białe zdjęcia nie przypominają pocztówek z egzotycznego kurortu, ale świetnie skadrowany obraz miejski krajów Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej: Algierii, Autonomicznego Regionu Kurdystanu Irackiego, Egiptu, Iraku, Iranu, Izraela, Jemenu, Jordanii, Kuwejtu, Libanu, Libii, Omanu i jego byłej kolonii – Zanzibaru, Palestyny, Syrii, Tunezji i Turcji. To miejsca, które zdają się coraz dalsze dla Europejczyków, głównie przez to, że tak naprawdę są nieznane, oceniane przez pryzmat stereotypów. Historia spoza kadru Prace Styp-Rekowskiego pochodzą z lat 2005–2016 i są rodzajem fotorejestracji fragmentu historii spoza kadru. Celem fotografa jest raczej prezentacja detalu, symbolu wydarzeń niż zdanie z nich pełnej relacji. Ta relacja jest przecież indywidualnym oglądem, odbiorem podyktowanym wiedzą i nastawieniem widza. Nie ma opowieści obiektywnej, aparat i używający go fotograf zawsze odciskają swoje piętno na pokazywanym obrazie. Adam Styp-Rekowski, wybierając fotografie ludzi i miejsc, świadków codziennych, zwyczajnych czynności, ale i gwałtownych zmian, stara się wyciszyć napięcie. Zauważa ulotne, a jednak uniwersalne chwile, na przykład bliskości w rodzinie (matka i córka przygotowujące piknik w czasie Nawroz – kurdyjskiego nowego roku), dziecięcej zabawy, scen na ulicy, rzemieślników przy pracy (szewc w irackim Erbilu), ale i momenty wspólnego protestu (protestant z kairskiego placu Tahrir odpoczywający na gąsienicach czołgu). Dzięki tej różnorodności możemy te sceny odnieść do współistnienia społecznego pod każdą szerokością geograficzną. „Skandalu nie będzie” Opowieści bliskowschodnie Styp-Rekowskiego pozwalają nam oderwać się od obliczonego na efekt szoku przekazu medialnego, którym jesteśmy atakowani w Europie. Doniesienia ze strefy wojny i fundamentalistycznych napięć mają przecież swoją retorykę. Wystawa, którą prezentujemy w Gdańskiej Galerii Fotografii, opowiada z estymą o ludziach i miejscach na Bliskim Wschodzie i w Północnej Afryce, tak czasem podobnych, ale jakże często różniących się od siebie bardziej niż wydawać by się to mogło z perspektywy Europy, w której nie brak krzywdzących stereotypów. Te miejsca i ludzie tworzą fascynującą mozaikę kultur, religii, historii, obyczajów i języków krajów postrzeganych jako odległe, a przecież nie tak wcale dalekich. Krajów o często odmiennej, a jednak przywiązanej do tradycji kulturze bycia wspólnotą i pragnieniu wolności w poczuciu więzi międzyludzkiej. Więzi, jaką dobrze byłoby stworzyć ponad granicami tak mocno dziś podzielonego świata. Wystawa „Bliski, nie tak daleki Wschód.” Wystawę prac Adama Styp-Rekowskiego „Bliski, nie tak daleki Wschód” będzie można obejrzeć od 17 grudnia 2016 do 20 stycznia 2017 w Muzeum Narodowym w Gdańsku (Gdańska Galeria Fotografii, Zielona Brama). Wystawa czynna: od wtorku do niedzieli, w godz. 10:00-17:00. Więcej: www.mng.gda.pl Adam Styp-Rekowski - gdańszczanin, obecnie mieszka w Tunezji, gdzie pracuje jako dyrektor tunezyjskiego biura organizacji Democracy Reporting International zajmującej się wspieraniem procesu wdrażania w życie konstytucji tunezyjskiej. Wcześniej, w latach 2012 – 2015 pracował w Libii, w ramach Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju, gdzie był odpowiedzialny za projekt dotyczący wspierania procesu przygotowywania konstytucji. Od 2005 do 2012 roku zajmował się projektami związanymi z Irakiem, najpierw jako szef misji organizacji People in Need, a następnie w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych. W Iraku był odpowiedzialny za projekty dotyczące rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i wspierania dla procesu konstytucyjnego. Przed wyjazdem na Bliski Wschód pracował jako szef misji Polskiej Akcji Humanitarnej w Czeczeni, a wcześniej także jako aplikant i asesor notarialny w Gdańsku. Jest absolwentem prawa na Uniwersytecie Gdańskim, posiada również tytuł European Master’s Degree in Human Rights and Democratisation, z uniwersytetu w Padwie i Uniwersytetu Roberta Schumana w Strasbourgu. Styp-Rekowski zaczął zajmować się fotografią pod koniec lat 1990. Interesuje go głównie fotografia scen ulicznych i życia codziennego. Jego prace były poprzednio prezentowane w Jordanii, Iraku, Libii i Wielkiej Brytanii. Od 2005 roku mieszka poza Polską na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej w Jordanii, Iraku, Libii i Tunezji.
W pierwszym roku mojej pracy na Półwyspie Arabskim, gdy nie istniało jeszcze Google Earth, wynająłem beduińskiego przewodnika.
Na pytanie o wynagrodzenie odparł: − Jesteśmy braćmi, to dla mnie radość, że mogę cię oprowadzić po tych okolicach. Ucieszyłem się na te słowa, bo budżet naszej ekspedycji, z którego musieliśmy opłacić sprzęt, wynajęcie samochodów, paliwo, jedzenie i zakwaterowanie dla ośmiu osób, wynosił zaledwie 12 tys. dolarów. Trzy dni później, gdy nadszedł dzień rozstania, Beduin spytał, ile mu zapłacę. Nie miałem pojęcia, jaka suma go usatysfakcjonuje. Zaproponowałem 50 dolarów za dzień. Nigdy nie zapomnę wyrazu jego twarzy − coś pomiędzy załamaniem a wściekłością. Nie wziąłem pod uwagę faktu, że pracowaliśmy w sercu omańskiego zagłębia naftowego, gdzie ludzie przywykli do stawek oferowanych przez koncerny naftowe, a nie małe archeologiczne projekty badawcze. Poczułem, że nasze letnie wykopaliska stanęły pod dużym znakiem zapytania. Sprawę komplikował fakt, że w miejscu, do którego zabrał nas przewodnik, widzieliśmy duży potencjał archeologiczny. Beduin myślał, że jest to trochę warte. Przewodnik polecił nam wsiadać do samochodu i na pełnym gazie wróciliśmy do jego wioski. Tam jego ojciec szejk nakazał mi zapłacić 100 dolarów dniówki i za kolejne 100 kupić kozę, aby uczcić sukces projektu. Nie miałem wyjścia. Gdybym się nie zgodził, zapewne wylądowałbym w więzieniu. Zrobiłem, jak mówił szejk, Beduini zarżnęli kozę i wszyscy świętowaliśmy. Potem szybko wynieśliśmy się stamtąd. Teraz najbardziej interesują nas jaskinie, gdzie osady i narzędzia z kamienia są najlepiej zachowane. Miejscowi uważają, że w jaskiniach mieszkają dżiny, czyli demony − i unikają ich. A nam się to podoba. Jeff Rose badacz National Geographic Specjalizacja archeolog Miejsce Oman