Tajemnicze zaginięcie okrętu podwodnego. Po 81 latach na dnie morza odnaleziono jego wrak
Brytyjski okręt podwodny HMS Trooper zatonął w 1943 roku. Na jego pokładzie znajdowały się 64 osoby. Do tej pory nie wiadomo było, dlaczego okręt zniknął z radarów. Po dekadach odnaleziono jego wrak i wyjaśniono zagadkę jego zaginięcia.
Spis treści: 14 nieudanych ekspedycji Tajemnica okrętu HMS Trooper Podwodny grobowiec poległych żołnierzy HMS Trooper to okręt podwodny klasy T, który należał do Królewskiej Marynarki Wojennej. Został zwodowany w marcu 1942 r. I większość swojej służby podczas II wojny światowej spędził na Morzu Śródziemnym. Brał udział m.in. w operacji „Principal”, podczas której zatopiono włoskie statki w porcie w Palermo. 26 września 1943 roku wypłynął z Bejrutu, aby patrolować region Morza Egejskiego u wybrzeży Dodekanezu. Na jego pokładzie znajdowały się 64 osoby. 17 października urwał się kontakt z jednostką. 14 nieudanych ekspedycji Poszukiwacze wraków po 81 latach w końcu odnaleźli wrak okrętu. Znajdował się u wybrzeży Grecji, na północ od wyspy Donoussa. Ta część Morza Egejskiego nazywana jest także Morzem Ikaryjskim. – Morze Ikaryjskie to jedno z najtrudniejszych mórz, które charakteryzuje się silnymi wiatrami, falami i mocnymi prądami podwodnymi – powiedział Kostas Thoctarides, jeden z odkrywców wraku HMS Trooper, w rozmowie z Live Science. – Jednak ciągłe próby i zaangażowanie naszych badaczy opłaciły się – dodał. W przeszłości wyruszyło aż 14 ekspedycji, podczas których naukowcy chcieli odnaleźć wrak okrętu. Thoctarides twierdzi, że nie udało się to z dwóch powodów. Po pierwsze, trudnych warunków na morzu w tym regionie. A po drugie – poprzednie poszukiwania odbywały się na wschód od wyspy Kalamos. Tam ostatnio widziano Troopera, ale nie oznacza to, że to jest dokładne miejsce, w którym jednostka zatonęła. Tajemnica okrętu HMS Trooper Podczas najnowszych badań zespół Thoctaridesa przeanalizował raporty wojenne, które doprowadziły naukowców do całkiem nowego tropu. Okazało się, że okręt zaginął wcześniej, niż zakładano, a w okolicach Kalamos w rzeczywistości zatonęła zupełnie inna jednostka. Nowa ekspedycja odnalazła wrak za pomocą specjalnego sonaru, która tworzy szczegółową mapę dna morskiego na podstawie odbicia impulsów dźwiękowych. Następnie w kierunku wraku wysłano zdalnie sterowany pojazd podwodny „Super Achille”. HMS Trooper odkryto na głębokości 253 metrów. Co ciekawe, badacze potwierdzili hipotezę, że został zatopiony przez niemiecką minę EMF, która zawierała 350 kilogramów heksanitu. To kruszący materiał wybuchowy, który stosowany jest głównie w mieszaninie z trotylem, azotanem amonu i glinem do napełniania torped, min morskich i bomb lotniczych. Badacze twierdzą, że duża eksplozja sprawiła, że okręt rozpadł na trzy części, a jego właz był otwarty. Podwodny grobowiec poległych żołnierzy – Od wielu lat zdaję sobie sprawę z wytężonych wysiłków zespołu badawczego mających na celu zlokalizowanie wraku okrętu podwodnego. Teraz jestem bardzo zadowolony i podekscytowany, że ich wysiłki zostały nagrodzone – powiedział John Wraith, syn dowódcy Troopera, który zginął w katastrofie. – Mam nadzieję, że wszyscy członkowie rodzin zaginionych będą mogli wykorzystać ostateczną lokalizację Troopera jako punkt zwrotny, aby pomóc w pogrzebaniu wszelkich wspomnień o swoich bliskich – dodał Wraith. Thoctarides stwierdził, że wrak Troopera był w nienaruszonym stanie. Dziś jest swoistym podwodnym grobem wszystkich poległych w 1943 roku żołnierzy. Źródło: LiveScience. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
„Okręt widmo” na dnie Pacyfiku. Brał udział w bitwach II wojny światowej po obu stronach konfliktu
U wybrzeży San Francisco archeolodzy odnaleźli wrak zapomnianego okrętu, który brał udział w II wojnie światowej. Jednostka była pierwotnie używana przez Amerykanów, a następnie przechwycona przez wrogów USA – Japończyków. Jak to się stało?
Spis treści: Amerykański niszczyciel pełnił funkcję eskortowca „Okręt-widmo” na wodach Pacyfiku Co się stało z „USS Stewart”? Amerykański niszczyciel USS „Stewart” (DD-224) to okręt wyjątkowy, ale nie ze względu swoje dokonania wojenne. Jednostka typu Clemson podczas II wojny światowej była jedynym okrętem wojennym, który brał udział w bitwach po dwóch stronach konfliktu. Najpierw służyła marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych, a następnie została przechwycona przez wojska japońskie. Początkowo Amerykanie nie dawali temu wiary, bo wcześniej żaden niszczyciel nie wpadł w ręce wroga. Jak to się zatem stało, że USS Stewart zmienił banderę? Amerykański niszczyciel pełnił funkcję eskortowca Po tym, jak Stany Zjednoczone dołączyły do wojny w 1941 roku, niszczyciel był przede wszystkim wykorzystywany do eskortowania i osłaniania wszelkiego rodzaju flot i konwojów. Na początku 1942 roku USS „Stewart” opuścił kotwicowisko Bunda wraz z lekkim krążownikiem USS „Marblehead” w celu zaatakowania japońskich sił inwazyjnych u południowego wejścia do Cieśniny Makasarskiej. Zanim jednak doszło do starcia, krążownik został poważnie uszkodzony przez japońskie lotnictwo. Niszczyciel musiał odprowadzić go do bazy w Tjilatjap na Jawie. Załoga USS „Stewart” doczekała się większego starcia ponad miesiąc później. Wtedy dołączyła do amerykańsko-brytyjsko-holendersko-australijskiego zespołu pod dowództwem admirała Karela Doormana. Ich zadaniem był atak na japoński konwój desantowy u północnych wybrzeży Sumatry. Podczas tej kampanii niszczyciel został nieznacznie uszkodzony podczas manewru „cała wstecz”, gdy wszedł na rafy w cieśninie Stolze. W następnych dniach naloty Japończyków nasiliły się i wojska aliantów musiały wycofać się ze swoich pozycji. „Okręt-widmo” na wodach Pacyfiku Po intensywnej kampanii na Pacyfiku i regularnych walkach z Japończykami, niszczyciel został mocno uszkodzony, ale nie na tyle, aby go nie odratować. Uznano jednak, że nie ma sensu remontować mocno wyeksploatowanego okrętu, który jednego dnia został zdetonowany przez Amerykanów i znalazł się pod wodą. 25 marca 1942 roku USS „Stewart” oficjalnie został skreślony z listy okrętów amerykańskiej marynarki wojennej. Okręt pod wodą spędził tylko niecały rok, bowiem w lutym 1943 roku został wydobyty przez Japończyków. Postanowiono go wyremontować, a także przezbroić. 5 miesięcy później sprawny niszczyciel został wcielony do marynarki japońskiej jako patrolowiec. We flocie Kraju Kwitnącej Wiśni pełnił funkcję eskortowca. W końcowym okresie wojny piloci amerykańscy informowali władze USA o amerykańskim okręcie, który pływał z japońską banderą. Jednostka – już po remoncie – miała charakterystyczny dla japońskich konstrukcji podwójny wygięty komin, ale powszechnie znana konstrukcja gładkopokładowego czterokominowca świadczyła o tym, że może być to niszczyciel typu Clemson. Właśnie dlatego Amerykanie zaczęli wówczas nazywać jednostkę „okrętem-widmo” Co się stało z „USS Stewart”? Pod koniec wojny, po rozpoczęciu okupacji Japonii przez Stany Zjednoczone, USS „Stewart” został odnaleziony. Amerykanie nie dowierzali, że to ich jednostka. Według ówczesnych informacji żaden amerykański niszczyciel nie wpadł w ręce nieprzyjaciela. Amerykańscy żołnierze nie odnotowali jednak faktu, że Japończycy okrętu nie odbili, lecz wydobyli go z dna oceanu. Został ponownie wcielony do US Navy, ale po wojnie został zbombardowany i zatopiony w ramach ćwiczeń na oceanie niedaleko San Francisco. Od tego czasu wrak leżał na dnie i wszyscy niemal zapomnieli o jednostce. W 2024 roku, na początku sierpnia, poszukiwacze wraków zlokalizowali pozostałości USS „Stewart” na głębokości ok. 1065 metrów w Cordell Bank National Marine Sanctuary. Czyli ok. 80 kilometrów na północny zachód od San Francisco. Odkrywcy podkreślają, że jego dokładna lokalizacja była nieznana. Jednostka została odkryta za pomocą trzech autonomicznych pojazdów podwodnych, które wysłała firma Ocean Infinity. Autorzy odkrycia przekazali mediom, że biorąc pod uwagę, iż USS „Stewart” spędził prawie 80 lat na dnie oceanu, jest w zadziwiająco dobrym stanie. Badacze podkreślają, że badanie okrętu może rzucić nowe światło na zdolności inżynieryjne Amerykanów początku XX wieku, bowiem okręt został zbudowany już w 1919 roku. – Wrak jest wyjątkową okazją do zbadania dobrze zachowanego niszczyciela z początku XX wieku — powiedział w archeolog morski James Delgado, który brał udział w odkryciu. – Jego historia, od służby w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych po schwytanie przez Japończyków i powrotne włączenie go do amerykańskiej służby, czyni go symbolem tego, jak skomplikowane były działania zbrojne na Pacyfiku podczas II wojny światowej – dodał naukowiec. Źródło: Heritage Daily. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Największy okręt podwodny powstał w okresie zimnej wojny. Miał ponad 170 m długości
Największy okręt podwodny mierzy znacznie więcej, niż wynosi długość boiska piłkarskiego. Wydaje się niewiarygodne, że tak duża jednostka mogła niezauważona podpłynąć do wybrzeży wroga, by razić obiekty nawodne i lądowe. A jednak. jest największy okręt podwodny świata? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
W tym artykule: Jaki jest największy okręt podwodny świata? Założenia konstrukcyjne Okręt podwodny TK-208 „Dmitrij Donskoj”, czyli ostatni Tajfun Inne największe okręty podwodne Pierwsze okręty podwodne, znacznie prymitywniejsze od współczesnych konstrukcji, zaczęły powstawać już w XVII wieku. Dwa stulecia później nastąpił gwałtowny rozwój jednostek zdolnych do wykonania zanurzenia i manewrowania pod wodą, jednak największy przełom w tej dziedzinie nastąpił w okresie zimnej wojny. Mający do dyspozycji ogromne środki amerykańscy i radzieccy inżynierowie rywalizowali ze sobą w opracowywaniu i produkcji broni. Rywalizacja trwała także na polu budowy wielkich okrętów podwodnych. To właśnie wtedy ze stoczni zaczęły wypływać jednostki, które w historii zapisały się jako największe. Jaki jest największy okręt podwodny świata? Na wstępie warto postawić istotne pytanie: jaki parametr wskazuje na wielkość jednostki podwodnej? Długość? A może szerokość? Pod uwagę należy brać oba, ale nie można zapomnieć o wyporności. Wypadkowa tych trzech wartości najtrafniej wskazuje na faktyczną wielkość danej jednostki. Bitwa o Atlantyk to najdłuższa kampania II wojny światowej. Na jej przebiegu zaważyło złamanie szyfrów II wojna światowa na morzach i oceanach to w dużej mierze historia rywalizacji Wielkiej Brytanii i III Rzeszy. Jej częścią była słynna bitwa o Atlantyk. Mniejsza niemiecka flota starała si.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-bitwie-o-atlantyk-postrach-sialy-wilcze-stada-z-czasem-same-staly-sie-zwierzyna-lowna-fot-getty-images-bettmann-1bba97a.jpg" width="850" height="700" alt="W bitwie o Atlantyk postrach siały wilcze stada. Z czasem same stały się zwierzyną łowną (fot. Getty Images/Bettmann)" title="W bitwie o Atlantyk postrach siały wilcze stada. Z czasem same stały się zwierzyną łowną (fot. Getty Images/Bettmann)" /> Za największe na świecie należy uznać radzieckie (a następnie rosyjskie) okręty klasy Akuła (projekt 941), w nomenklaturze NATO określane jako Tajfun (ang. Typhoon). Jednostki tego typu zaczęły pełnić służbę w 1981 roku. Stanowiły odpowiedź na amerykańskie okręty podwodne klasy Ohio. Okręty podwodne projektu 941 w założeniu miały przenosić 20 pocisków balistycznych SLBM typu R-39. Założenia konstrukcyjne Program budowy nowego ciężkiego strategicznego krążownika podwodnego rozpoczęto w 1972 roku, w biurze konstrukcyjnym Rubin. Zespołowi projektowemu przewodził Siergiej Kowalow. Rok później władze ZSRR wydały rozporządzenie, na mocy którego rozpoczęto prace konstrukcyjne. Zespół Kowalowa analizował różne koncepcje. Pojawił się nawet pomysł budowy okrętu o długości 235 metrów, ale ta koncepcja nie mogła doczekać się realizacji. Powód był prozaiczny – Związek Radziecki nie dysponował suchym dokiem o długości wymaganej dla tak ogromnej jednostki. Ostatecznie przyjęto koncepcję mniejszego okrętu. Największy okręt podwodny miał mieć 172 m długości i 23,2 m szerokości. Wyporność w zanurzeniu miała sięgnąć 48 000 ton. Zapas pływalności miał wynieść 48 proc. objętości kadłuba, by okręt mógł łatwiej przebijać się przez pokrywę lodową. Budowa kadłuba Jednostki projektu 941 były pierwszymi jednostkami w ZSRR, które miały konstrukcję katamaranu. Zespół Kowalowa opracował konstrukcję składającą się z dwóch równoległych kadłubów sztywnych z maszynownią, wyposażeniem i pomieszczeniami dla załogi. Każdy miał długość 149 m i średnicę 7,2 m. Pomiędzy kadłubami, w przedniej części okrętu, znalazło się miejsce dla ułożonych w dwóch rzędach dwudziestu wyrzutni startowych. Dalej znalazły się pomieszczenia kontroli i zarządzania. Z przodu umieszczono dodatkową sekcję, łączącą kadłuby sztywne. Znalazły się tam magazyny torped i wyrzutnie torpedowe. Do wykonania kadłubów sztywnych, pomieszczeń kontroli i zarządzania i sekcji torpedowych użyto tytanu. Kadłub lekki wykonano ze stali. Napęd Konstruktorzy wyposażyli Akułę w dwa reaktory OK650 (po jednym na każdy kadłub sztywny) z turbiną parową. Jedna taka jednostka generowała moc na poziomie 380 MW, a turbina – 60 MW. Oprócz tego na wyposażeniu znalazł się generator o mocy 800 kW. Dwie śruby napędowe zostały umieszczone w specjalnych osłonach. Miało to zapewniać im ochronę przed lodem. Wraz ze sterami umieszczono je w szerokiej, spłaszczonej rufie. Taki układ nazwano „układem ogona bobra”. Projekt 941 zakładał też wykorzystanie dwóch pomocniczych gondoli napędowych (na dziobie i rufie), ułatwiających manewrowanie jednostką i umożliwiających wykonanie nieruchomego zawisu. System sonarowy i uzbrojenie Okręty projektu 941 były wyposażone w zaawansowany system sonarowy Skat, który mógł śledzić równocześnie do 12 obiektów. Okręty klasy Akuła dysponowały trzystopniowymi pociskami R-39, napędzanymi paliwem stałym. Osiągały zasięg 8300 km. Dla obrony przed innymi jednostkami podwodnymi wyposażono je w wyrzutnie torpedowe kalibru 533 i 650 mm (ułożone poziomo i skośnie). Przestrzeń życiowa W porównaniu z innymi radzieckimi okrętami podwodnymi, Akuła dosłownie rozpieszczała marynarzy. Załoga miała do dyspozycji niewielką salę gimnastyczną, saunę, a nawet solarium i ptaszarnię. Oficerowie sypiali w prywatnych kabinach, dwu- i czteroosobowych. Reszta załogi miała do dyspozycji niewielkie boksy z koją. Okręt podwodny TK-208 „Dmitrij Donskoj”, czyli ostatni Tajfun 30 czerwca 1976 roku rozpoczęto budowę pierwszego okrętu klasy Akuła. Pięć lat później jednostka TK-208 „Dmitrij Donskoj” została zwodowana, a po przejściu trwających 12 miesięcy testów, rozpoczęła służbę we Flocie Północnej. Do 1989 roku do służby weszło sześć tego typu jednostek. Po rozpadzie ZSRR wszystkie okręty projektu 941 zostały przejęte przez Rosję. Stopniowo wycofywano je ze służby. „Dmitrij Donskoj” najdłużej ze wszystkich pozostawał w rosyjskich zasobach. Do 2021 roku pełnił funkcję okrętu eksperymentalnego, z pomocą którego testowano pociski R-30 Buława. W końcu zapadła decyzja, że także ten kolos zostanie wycofany ze służby liniowej. Miał pozostawać na stanie floty do 2026 roku, czyli do czasu wyczerpania paliwa w reaktorach. W 2022 roku agencja RIA Nowosti wydała jednak komunikat, że nastąpi to wcześniej – w lutym 2023 roku. Należy jednak podkreślić, że agencja TASS zdementowała te doniesienia. Inne największe okręty podwodne Rosjanie górują w budowaniu największych okrętów podwodnych. Dowodzi tego nie tylko klasa Akuła, ale także projekt 949A. Amerykanie nie pozostają jednak daleko w tyle pod tym względem. Należy bowiem wspomnieć, że z amerykańskich stoczni wypłynęły okręty podwodne klasy Ohio, drugie największe na świecie. Okręty podwodne typu Ohio Ohio to drugi największy typ okrętów podwodnych. Amerykańskie jednostki atomowe powstały z przeznaczeniem do przenoszenia 24 pocisków SLBM typu Trident II D-5, wyposażonych w głowice termojądrowe. Klasa Ohio zastąpiła w amerykańskim systemie odstraszania nuklearnego okręty systemu rakietowego Polaris-Posejdon. Podwodne kolosy mierzą 170 metrów długości i 13 metrów szerokości. Ich wyporność na powierzchni wynosi 16 700 ton, a w zanurzeniu – 18 700 ton. Po 2003 roku zostały wycofane ze strategicznej służby. Przystosowano je wówczas do przenoszenia pocisków manewrujących Tomahawk SLCM, wyposażonych w konwencjonalne głowice bojowe. Wraki Bałtyku – jakie zatopione statki leżą na dnie Morza Bałtyckiego? Dla nurków i miłośników historii są obiektem zainteresowania, czasami nawet fascynacji, z kolei dla ekologów i wszystkich, którzy troszczą się o środowisko – powodem do zmartwień. Wrak... Okręt wiodący – „Ohio” – został zwodowany w stoczni Electric Boat 7 kwietnia 1979 roku. Wówczas świat nie widział większej jednostki podwodnej. Mierzący 170 m długości kolos 11 listopada 1981 roku rozpoczął służbę w US Navy i zapoczątkował zupełnie nową klasę okrętów. 1 października 1982 roku, z 24 pociskami Trident I C-4 na pokładzie, wypłynął na pierwszy patrol. Okręty podwodne projektu 949A Okręty 949A (kryptonim NATO: Oscar II) są trzecimi największymi na świecie, zaraz po klasach Tajfun i Ohio. Radzieckie, a następnie rosyjskie maszyny o napędzie atomowym zostały zaprojektowane i skonstruowane z przeznaczeniem do neutralizacji jednostek nawodnych, zwłaszcza amerykańskich lotniskowców i ich grup uderzeniowych. Mierzą 155 metrów długości, 18,2 metra szerokości, a ich wyporność wynosi od 13 400 do 14 700 ton na powierzchni i od 16 400 do 24 000 ton w zanurzeniu. Okręty projektu 949A są wyposażone w przeciwokrętowe pociski manewrujące P700 Granit (wystrzeliwane z kontenerów umieszczonych na obu bokach kadłuba) i torpedy kalibru 533 i 650 mm. Najprawdopodobniej wybudowano dwanaście tego typu jednostek. Okrętem wiodącym jest K-148 „Orenburg” (pierwotnie „Krasnodar”). Budowa rozpoczęła się w 1982 roku. Dwa lata później mierząca 155 metrów długości jednostka została zwodowana. W 1986 roku okręt rozpoczął służbę w radzieckiej Flocie Północnej, najpierw jako „Krasnodar”, później jako „Wołogda”. Ostatecznie nadano mu nazwę K-148 „Orenburg”. W 1998 roku jednostka prawdopodobnie uległa uszkodzeniu, ale nie jest to pewna informacja. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Spoczywa pod wodą prawie 400 lat. Unikatowe znalezisko u ujścia Tamizy
Archeolodzy podwodni znaleźli wśród mułu u ujścia Tamizy w Anglii olbrzymie działo z brązu. Potężny okręt wojenny, na którym się znajdowało, zatonął blisko 400 lat temu.
W tym artykule: Okręt „London”. Co o nim wiemy? Trudne warunki badań wraku. Dzień jak co dzień dla archeologów Co odkrycie armaty zdradza nam na temat „Londynu”? Armata jest świetnie zachowana. Była na wyposażeniu okrętu wojennego „London” w XVII wieku. Jednostka ta odegrała ważną rolę w historii Wielkiej Brytanii. Działo znaleziono w pobliżu ruchliwego szlaku żeglugowego w ujściu Tamizy. Odkrycia dokonał licencjonowany nurek z organizacji Historic England. Armata była przykryta mułem i gliną. Okręt „London”. Co o nim wiemy? Statek powstał w czasach niepokojów. Zbudowano go w stoczni Chatham w hrabstwie Kent w latach 1654-1656. Wówczas nastąpiły wstrząsy polityczne po angielskiej wojnie domowej (1642-1648) i pierwszej wojnie angielsko-holenderskiej (1652-1654). Statek odegrał kluczową rolę w historii Wielkiej Brytanii. Należał do konwoju wysłanego w 1660 r. w celu odbicia Karola II Stuarta z Holandii i przywrócenia go na tron. W 1665 roku w wyniku wybuchu prochu strzelniczego eksplodował u wybrzeży Southend Pier w Essex. Obecnie spoczywa na dnie przełamany na dwie części. View oEmbed on the source website Steve Ellis, który nurkuje w tym miejscu od czternastu lat, zwraca uwagę na idealne warunki środowiskowe, które przyczyniły się do zakonserwowania ładunku. – To niesamowite odkrycie pomoże nam dowiedzieć się więcej o rodzajach dział znajdujących się na pokładzie okrętu „London” w momencie jego eksplozji w 1665 roku. Nie wszystkie były takie same. Niektóre zostały zdobyte na wrogich statkach, mamy więc tu do czynienia ze złożoną historią – mówi Duncan Wilson, dyrektor Historic England. Trudne warunki badań wraku. Dzień jak co dzień dla archeologów Widoczność w ujściu Tamizy jest często bardzo słaba, czasami mniejsza niż pół metra. Tym razem nieco się poprawiła i nurek był w stanie dostrzec działo. Praca w tym miejscu jest szczególnie trudna ze względu na silnie pływy i lokalizację wraku obok ruchliwego szlaku żeglugowego, którym regularnie przepływają duże statki towarowe. – To było bardzo ekscytujące zobaczyć armatę wyłaniającą się z dna morskiego po wielu latach nurkowania w tym miejscu. Odkrycie rzuca nowe światło na moje teorie dotyczące tego, w jaki sposób statek mógł eksplodować i jak to się stało, że leży w dwóch częściach na dnie morskim – mówi Steve Ellis. Co odkrycie armaty zdradza nam na temat „Londynu”? Długość działa to blisko 2,5 m. Wykonano je specjalnie dla statku „London” i umieszczono na dolnym pokładzie działowym statku. W momencie zatonięcia „London” był jednym z zaledwie czterech angielskich okrętów wojennych, które posiadały pełny zestaw 76 dział z brązu. Osadzono je na drewnianych wózkach. Działa „Londynu” nie były standaryzowane i pochodziły z różnych krajów i różnych okresów w historii marynarki. Wrak z czasów Tutanchamona. Niezwykłe znalezisko w głębinach Morza Śródziemnego Setki amfor znajdowały się we wraku sprzed kilku tysięcy lat, który odkryto w Morzu Śródziemnym, 90 km na zachód od północnego Izraela. To spore zaskoczenie dla archeologów. Do tej pory s... Duże działa były bardzo pożądane i drogie w produkcji, dlatego pozyskiwano je z wrogich okrętów lub tych wycofanych z eksploatacji. Na podstawie dokumentów historycznych i współczesnych zapisów szacuje się, że po zatonięciu „Londynu” odzyskano około 41 z 76 dział. Reszta czeka lub doczekała się już współczesnych archeologów. Znalezisko rozbudziło nadzieję ekspertów na kolejne spektakularne odkrycia. Wraki na całym świecie są celem rabusiów. Dlatego Historic England zwraca uwagę, by w obrębie wraków nurkowali tylko licencjonowani nurkowe posiadający odpowiednie zgody na eksplorację. Aby zapobiegać kradzieżom artefaktów z dna morskiego, większe obiekty są znakowane w specjalny sposób. Postronna osoba nie jest jednak w stanie tego zauważyć – odpowiednie służby już tak. Takie oznakowanie wprowadzono testowo na terenie kilku wrakowisk w brytyjskich wodach w 2023 roku. Źródło: Historic England. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Niezwykłe znaleziska w XIX-wiecznym wraku. W skrzyni odkryto broń i monety
Pistolety, fiolki na leki i monety – to niektóre przedmioty, wydobyte ze skrzyni we wraku okrętu HMS Erebus przez archeologów podwodnych. Załoga bezskutecznie poszukiwała w XIX wieku drogi morskiej łączącej Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym.
W tym artykule: Gdzie podziały się statki? Archeolodzy podwodni we wraku Okręty objęte ochroną Statki HMS Erebus i HMS Terror wyruszyły w 1845 roku z Wielkiej Brytanii. Była to ekspedycja badawcza do Arktyki, którą kierował kapitan John Franklin – oficer Brytyjskiej Marynarki Wojennej. Była to jego czwarta wyprawa arktyczna. Jej cel: pokonanie ostatniej, nieprzebytej części Przejścia Północno-Zachodniego i dotarcie do wód Oceanu Spokojnego. Ten śmiały plan nie powiódł się. Okręty zatrzymał lód. Oba ostatecznie zatonęły, wraz z całymi załogami liczącymi 129 osób, w rejonie Wyspy Króla Williama Gdzie podziały się statki? Ostatni raz widziano je w 1848 roku, gdy wpływały na Morze Baffina. Tuż po utracie kontaktu ze statkami rozpoczęły się ich poszukiwania. Między 1847 a 1859 rokiem odbyło się aż 30 ekspedycji. Śladu po dwóch okrętach nie znaleziono. Dopiero współczesne poszukiwania przyniosły rezultaty. HMS Erebus zlokalizowano w 2014 roku, a HMS Terror – w 2016. Od tego czasu trwają badania obu jednostek z wykorzystaniem sonarów i jednostek samobieżnych. Do wraków schodzą też archeologowie podwodni. Właśnie podsumowali ostatni sezon badawczy, który odbył się w latem 2023 roku i skoncentrował na HMS Erebus. – To był kolejny udany sezon badawczy dla zespołu archeologii podwodnej Parks Canada. Pozyskiwanie artefaktów z wraków i wykonywanie wysokiej jakości zdjęć daje wgląd ludziom z całego świata w to, jak wyglądało życie załóg na pokładzie tych statków podczas wyprawy – powiedział dyrektor generalny Parks Canada, Ron Hallman. Archeolodzy podwodni we wraku Zespół badawczy przeprowadził sześćdziesiąt osiem nurkowań w ciągu dwunastu dni. Prowadzone były przez kanadyjską organizację rządową Parks Canada. Ten sezon był wyjątkowo udany. Celem badań była kabina oficera i kwatera członków załogi. To w tym drugim miejscu, usytuowanym w części dziobowej, nurkowie natknęli się na skrzynię marynarską. Znajdowały się w niej liczne artefakty, w tym pistolety, różnego rodzaju akcesoria wojskowe, obuwie, fiolki na leki i monety. Przedmioty będą skrupulatnie zbadane w Ottawie i poddane konserwacji. Następnie trafią do Centrum Dziedzictwa Nattilik w Gjoa Haven (Uqsuqtuuq) w Nunavut. Na wystawie będzie można je zobaczyć w 2025 roku. Równie interesujących odkryć dokonano w kabinie oficerskiej. Prawdopodobnie należała do podporucznika Henry'ego Dundasa Le Vesconte. Przedmioty te obejmowały nietknięty termometr, skórzaną okładkę książki i wędkę z mosiężnym kołowrotkiem. Inne przedmioty, takie jak skórzany but lub podeszwa buta, słoiki do przechowywania i ciągle zamknięta butelka z jakimś lekiem, zostały znalezione w obszarze uważanym za spiżarnię kapitana. Wykopaliska kontynuowano również kabinie uważanej za kabinę trzeciego porucznika Jamesa Fairholme'a. Tam odkryto kolekcję niezidentyfikowanych skamieniałości, które członkowie zebrali zapewne w czasie trwania feralnej ekspedycji. Okręty objęte ochroną Archeolodzy wykonali również tysiące zdjęć cyfrowych o wysokiej rozdzielczości obu statków i przeprowadzili rejestrację teledetekcyjną przy użyciu echosondy wielowiązkowej statku i profilera poddennego. Zebrane dane zostaną wykorzystane do stworzenia bardzo dokładnych trójwymiarowych modeli, aby lepiej zrozumieć, jak wrakowiska zmieniają się w czasie. Wrakowiska są objęte ścisłą ochroną i znajdują się na liście National Historic Sites (Narodowe Miejsca Historyczne). Są zarządzane wspólnie przez Parks Canada i Nattilik Heritage Society. We wszelkie działania dotyczące wraków włącza się lokalna, rdzenna społeczność Inuitów. Źrodło: Parks Canada. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Pierwsza feministka w antycznej historii? Królowa i piratka, która zawstydziła mężczyzn
Podczas wojny grecko-perskiej walczyła przeciw Hellenom pod Salaminą. Odebrali to jako podwójną potwarz. Artemizja pochodziła bowiem z greckiego świata, a na dodatek była przecież kobietą.
W tym artykule: Prawa kobiet w starożytności Pierwsza feministka w antycznej historii Kim była Artemizja? Ta zniewaga krwi wymaga Największe osiągnięcia Artemizji Co się stało z Artemizją? Thesallos, syn słynnego Hipokratesa z Kos, określił królową Halikarnasu Artemizję jako tchórzliwą piratkę. Nic dziwnego, skoro podczas wojen grecko-perskich stanęła po stronie najeźdźców i gnębiła mieszkańców jego rodzinnej wyspy. Inni Grecy mieli jednak o niej lepsze zdanie. Podziwiał ją Herodot, znany z opisującego wojnę grecko-perską dzieła z V w. p.n.e., bo „jako niewiasta wzięła udział w wyprawie przeciw Helladzie”. Relacjonował, że „po śmierci swego męża sama rządziła i choć miała młodego syna, szła na wojnę z wrodzonej odwagi i dzielności, nie będąc do tego wcale zmuszana”. Jego słowa wiele mówią zarówno o samej Artemizji, jak i o postrzeganiu jej działań przez ówczesne wybitnie patriarchalne społeczeństwo greckie. Była przecież kobietą dowodzącą osobiście armią w wielkiej bitwie morskiej pod Salaminą, w czasach skrajnego patriarchalizmu. Prawa kobiet w starożytności Dziś większość współczesnego świata ma dawno za sobą ruch emancypacyjny i działalność sufrażystek, a równouprawnienie obu płci uważa za niepodlegające dyskusji. Wciąż na świecie są jednak miejsca, gdzie nadal panuje ściśle patriarchalny porządek społeczny, a rola kobiety ogranicza się do wykonywania obowiązków domowych. Często bywa tak w krajach muzułmańskich, aczkolwiek występują znaczne rozbieżności w tej kwestii podyktowane cywilnymi prawami poszczególnych państw czy też nauką odłamów religijnych. Często też mimo teoretycznego braku praw kobiety potrafią tam zbudować sobie pozycję wykraczającą poza klasycznie narzucone im normy, dzięki uporowi i sile charakteru. Można to do pewnego stopnia porównać z antycznym spojrzeniem na rolę „słabej płci”. Prawa kobiet w starożytnej Grecji były bardzo ograniczone, a ich rola sprowadzała się głównie do opieki nad domem. Jak pisał Platon: „kobieta powinna dobrze gospodarować, dbać o wszystko w domu i być poddaną mężowi”. Lidia Winniczuk – autorka wnikliwych „Kobiet świata antycznego” (1973) – zwraca co prawda uwagę na zmiany w tym podejściu na przestrzeni wieków, jednak Hellada V w. p.n.e., kiedy żyła Artemizja, była szczególnie konserwatywna w tym temacie. Pierwsza feministka w antycznej historii Postać władczyni Halikarnasu zapisała się na kartach historii właśnie dzięki wyłamaniu z ram przyjętych powszechnie w społeczeństwach antyku. W czasach niekwestionowanej dominacji mężczyzn w każdej dziedzinie życia politycznego i wojskowego, ta wyjątkowa kobieta zdołała nie tylko przejąć władzę w swym kraju, ale też na równych prawach z mężczyznami stanąć na czele swej morskiej floty w bitwie pod Salaminą u boku perskiego „Króla królów” Kserksesa I. Trzeba przy tym zauważyć, że Halikarnas, mimo swego azjatyckiego położenia (dzisiejsza zachodnia Turcja), stanowił element świata greckiego i zeń czerpał wzorce postępowania. Nie zmienił tego fakt, że niedługo przed pojawieniem się na arenie dziejów Artemizji kraj ten dostał się pod panowanie lidyjskie, a następnie perskie. Jak zatem władczyni Halikarnasu zdołała pokonać te przeszkody? Jak wyglądała średniowieczna kobieta? Naukowcy stworzyli niezwykły model 3D Na podstawie kości kobiety, które odnaleziono w Norwegii, naukowcy stworzyli pełnowymiarowy, realistyczny model 3D. Tak wyglądała Tora, która żyła 800 lat temu. Kim była Artemizja? Większość tego, co wiemy o Artemizji, pochodzi z opisu „ojca historii” Herodota. On sam też wywodził się z Halikarnasu, prawdopodobnie osobiście znał królową. Artemizja była córką tyrana Karii Lygdamisa i nieznanej z imienia matki, pochodzącej z Krety. Władzę nad Halikarnasem, będącym perską satrapią Karii, przejęła po śmierci swego męża, którego imię również pozostaje tajemnicą. Wiemy, że z tego związku narodził się syn imieniem Pisindelis. Jako małoletni nie przejął władzy po zmarłym ojcu. Ponadto sam fakt, iż imię króla pozostało nieznane, może świadczyć o jego nikłym znaczeniu, a zarazem zdominowaniu przez ambitną małżonkę. To ona sprawowała rządy, być może rządy w formie swoistej regencji, do czasu dojrzałości syna. W starożytności nie było to jednak zbyt często praktykowane, nie mówiąc już o tym, że chodziło o kobietę! Decydująca musiała więc być silna i ugruntowana pozycja królowej. Gdy we wrześniu roku 480 p.n.e. Kserkses zorganizował wyprawę morską przeciwko Grekom, Artemizja – występująca jako władczyni Halikarnasu, Kos, Nisyros i Kaldyny – osobiście stanęła na czele swych okrętów. „Z wrodzonej odwagi i dzielności, nie będąc do tego wcale zmuszana”, jak podkreślał Herodot. Na samodzielną decyzję królowej o wyruszeniu na wojnę zwracał także uwagę kilkaset lat później antyczny geograf i podróżnik Pauzaniasz, pisząc: „podobno z dobrej woli pociągnęła razem z Kserksesem przeciw Helladzie”. Perska flota liczyła kilkaset okrętów i zaledwie pięć należało do Artemizji. Mimo to uchodziły za najsłynniejsze, zaraz po okrętach sydońskich. A wielka bitwa miała zaważyć o przyszłości Hellady. Ta zniewaga krwi wymaga Warto zauważyć, że już sam udział kobiety w wyprawie był dla Greków tak wielką zniewagą, że Ateńczycy wyznaczyli nagrodę dziesięciu tysięcy drachm za pojmanie władczyni żywej. Była to suma niebotyczna, bo dziennie przeciętny Grek zarabiał jedną drachmę. Ostatecznie nikt tej fortuny nie zdobył, choć jeden z greckich dowódców imieniem Amejnias był tego bliski. Z przekazu Herodota dowiadujemy się, że w trakcie zaciekłej walki okręt królowej został zaatakowany przez jego trierę. Artemizja zaczęła uciekać. Nie widząc szans na ratunek, podjęła niezwykłą i okrutną decyzję. By zmylić Amejniasa, z rozpędem wpadła na okręt swego sojusznika króla Kalyndyjczyków Damasitymosa. Sojuszniczy statek poszedł na dno, a załoga zginęła. Ateńczyk dał się jednak nabrać: uznał, że ścigany przez niego statek jest po stronie Greków i zrezygnował z dalszego pościgu. Tak przynajmniej można wywnioskować z przekazu Herodota. Jednak znawca morskich potyczek antyku dr Waldemar Pasiut twierdzi, iż był to zapewne tylko wypadek. Jak było naprawdę? Herodot sugeruje, że atak Artemizji akurat na Damasitymosa mógł nie być przypadkowy, bo królowa była z nim skonfliktowana. Rzymski autor „Podstępów wojennych” Poliajnos dodaje jeszcze jedną ciekawostkę do tego opisu. Twierdzi mianowicie, że Artemizja miała na okręcie zarówno własne „barbarzyńskie” barwy i oznaczenia, jak też greckie (niczym piraci pływający dla zmylenia przeciwnika pod różnymi banderami), i właśnie te drugie podniosła w chwili pościgu, by Hellenowie wzięli jej okręt za swój. Największe osiągnięcia Artemizji Także przyglądający się potyczce z oddali „Król królów” Kserkses zauważył opisane starcie okrętów. Po oznaczeniach żagli (w ferworze walki to jedynie odróżniało wrogów od przyjaciół) Persowie rozpoznali okręt Artemizji. Więc nie mogły to być barwy greckie. Nikt jednak nie rozpoznał z daleka, jaki okręt został zniszczony – założono, że skoro zniszczeń dokonali Halikarnasyjczycy, to na dno poszła triera grecka. W ten sposób czyn Artemizji został uznany za sukces zarówno jednej, jak i drugiej strony. Nieświadomy prawdy Kserkses miał wtedy wypowiedzieć słynne słowa: „mężowie stali się u mnie kobietami, a kobiety mężami”, wyrażając swój zachwyt nad czynami królowej. Zdobyła zresztą jego uznanie jeszcze jednym czynem. Jak opisał potem Plutarch w „Żywocie Temistoklesa” (greckiego wodza spod Salaminy), gdy doszło do starcia ateńskiego przywódcy z bratem Kserksesa Ariamenesem i ten drugi poniósł śmierć, to właśnie władczyni Halikarnasu rozpoznała dryfujące ciało i kazała odwieźć je do króla. Kserkses był tak dalece zachwycony dokonaniami swej sojuszniczki, jak i jej mądrością, że po przegranej, właśnie Artemizję poprosił o radę odnośnie dalszych posunięć. Dowódca perski Mardoniusz namawiał bowiem władcę, by po klęsce morskiej wydał Grekom bitwę na lądzie, korzystając z ogromnej przewagi liczebnej. Według antycznego przekazu król posłuchał jednak zaleceń królowej: postanowił wrócić do Persji i pozostawił Mardoniusza z częścią wojsk, które notabene uległy Hellenom pod Platejami. „Król królów” obdarował Artemizję jeszcze jednym zaszczytem i zarazem daleko idącym zaufaniem, powierzając jej swych synów, by odtransportowała ich bezpiecznie do Efezu. Co się stało z Artemizją? Co było dalej, starożytni autorzy nie przekazali. Dopiero żyjący w IX w. patriarcha Konstantynopola Focjusz w swym obszernym dziele „Biblioteka” wspomina okoliczności śmierci królowej. Pisał na podstawie bardzo licznych źródeł z wieków minionych, jakimi dysponował, a które często nie przetrwały do dzisiaj. Nie można więc jego przekazu lekceważyć. Według słów Focjusza Artemizja u schyłku swego życia zakochała się nieszczęśliwie w niejakim Dardanie z Abydos. Gdy ten odtrącił jej awanse, wyłupała mu oczy we śnie. Rozgniewani bogowie sprawili jednak, że jej miłość tylko wzrosła. Nie potrafiąc poradzić sobie z siłą uczucia, za radą wyroczni Artemizja rzuciła się ze skały na wyspie Leukada i zginęła. Zgoła inna opowieść żyje do dziś w tradycji irańskiej, przytacza ją autorka wydanej niedawno książki „Kobiety wojowniczki” Iwona Kienzler. Zgodnie z nią Artemizja tak dalece zachwyciła perskiego władcę, że ten uczynił ją swą kochanką, a nawet odprawił poślubioną mu Esterę. To jednak wersja niemająca poparcia w zapisach źródłowych. Jakkolwiek było, starożytni uznawali Artemizję za postać nietuzinkową. Jak pisze Pauzaniasz, na spartańskiej agorze wykuto w białym kamieniu jej postać w towarzystwie innych dowódców perskich. Nawet Plutarch, otwarcie krytykujący Herodota za poświęcenie zbyt wielkiej uwagi królowej, nie neguje jej dokonań. Współcześnie Artemizja stała się bohaterką w Iranie, kraju uznającym się za dziedzica Imperium Perskiego. W latach 60. nadano jej imię niszczycielowi.
Dramatyczne ślady po ewakuacji. Naukowcy namierzyli w rejonie Dunkierki okręty z II wojny światowej
Naukowcy udokumentowali kilkadziesiąt wraków, które zatonęły w rejonie Dunkierki podczas ewakuacji francuskich i brytyjskich żołnierzy do Wielkiej Brytanii w 1940 roku. Lokalizacja części z nich nie była do tej pory znana.
W tym artykule: Skanowanie wybrzeży. Akcja Brytyjczyków i Francuzów Nieznane wraki Dziedzictwo zagrożone 83 lata temu spokojne dziś miasto w północnej Francji stało się areną dramatycznych wydarzeń. Na przełomie maja i czerwca 1940 roku około 340 tysięcy żołnierzy alianckich: brytyjskich, francuskich, polskich, belgijskich i holenderskich, ewakuowano do Wielkiej Brytanii. Alianci zostali zepchnięci i zablokowani w tym miejscu przez wojska niemieckie. Był to jeden z bardziej dramatycznych momentów II wojny światowej, bo realna wydawała się rzeź tysięcy uwięzionych żołnierzy. Akcja ewakuacji pod kryptonimem Operacja Dynamo zakończyła się sukcesem, jednak okupiona była licznymi stratami. Do niewoli trafiło też 30-40 tysięcy żołnierzy alianckich. Skanowanie wybrzeży. Akcja Brytyjczyków i Francuzów Francuski Departament Podwodnych Badań Archeologicznych (DRASSM) i agencja Historic England postanowiły połączyć siły. Eksperci z tych dwóch organizacji przebadali wybrzeże Dunkierki na przełomie września i października. Mogą pochwalić się ciekawymi wynikami. Głównym instrumentem używanym do badań była echosonda umieszczona pod kadłubem statku „André Malraux”. Instrument emitował dźwięki, które były rejestrowane po ich odbiciu od dna morskiego i od wykrytych na nim obiektów. W ten sposób powstają mapy dna morza i wykrywane są wraki. Podczas badań udało się zlokalizować i zbadać 27 wraków, które brały udział w Operacji Dynamo. Do tej pory położenie dwunastu z nich nie było dokładnie znane. Nie udało się jednak odnaleźć 4 wraków. Być może uległy one zupełnemu zniszczeniu lub są zupełnie zasypane piaskiem. 19 z analizowanych wraków udało się zidentyfikować. Ich wymiary i cechy szczególne odpowiadały jednostkom znanym z historycznych fotografii. Na jednym z badanych wraków widać żurawiki, na których kiedyś wisiały łodzie ratunkowe. Ich dokładna forma wraz z innymi szczegółami i wymiarami potwierdza, że jest to Normannia. Była ona zarekwirowana jako transportowiec wojskowy i zatopiona w ataku powietrznym 30 maja 1940 roku. Udało się też zweryfikować miejsce położenia dwóch wraków francuskich trałowców pomocniczych Denis Papin i Moussaillon, zatopionych w wyniku niemieckich ataków lotniczych 1 czerwca 1940 roku. Poprzednie lokalizacje były błędne. Nieznane wraki Badacze namierzyli 19 kolejnych obiektów. Jednak tylko trzy z nich są zapewne wrakami z czasów II wojny światowej i do tej pory nie były wykryte. – To bardzo poruszające, gdy po raz pierwszy od wydarzeń pod Dunkierką podczas drugiej wojny światowej ujawniane są nowe informacje na temat 30 wraków statków powiązanych z Operacją Dynamo. (…) Wyniki dają nam uderzający wgląd w nasze wspólne dziedzictwo, które wciąż leży pod wodami u wybrzeży Dunkierki – powiedział dyrektor Historic England, Duncan Wilson. Trudno uwierzyć, że przetrwały 80 lat. Nieznane wcześniej kolorowe zdjęcia z II wojny światowej Kolorowe zdjęcia z czasów II wojny światowej to prawdziwa rzadkość. Dlatego każda zachowana w kolorze fotografia z tego okresu wywołuje ogromne emocje i pozwala, choć na chwilę, poczuć du... Dziedzictwo zagrożone Naukowcy ustalili, że wiele wraków z czasów Operacji Dynamo jest w stosunkowo dobrym stanie. Nie dotyczy to jednak wszystkich jednostek. Wskazano na przykład na niszczyciel HMS Keith. Widać, że na przestrzeni ostatnich kilku lat uległ poważnej degradacji. Cześć kadłuba pękła i opadła – wynika z porównania ujęć z lat 2016 i 2019 z tymi z 2023 roku. Badacze podkreślają, że jest to pierwszy etap wieloletniego projektu. W 2024 roku do działania przystąpią nurkowie. Wszystkie dane z działań podwodnych mają być na bieżąco udostępniane w internecie i za pośrednictwem muzeów. Źródło: Historic England Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski
Niektórzy wrócili w rodzinne strony i zrobili kariery w wojsku, po innych ślad zaginął. Polscy piraci byli niegdyś postrachem mórz.
W tym artykule: Polscy piraci służyli królom Królewscy kaperzy dorabiali sobie zwykłymi rabunkami Okręt „Peter von Danczk” siał postrach w Europie Piraci zdobyli obraz, który dziś można oglądać w Gdańsku Medyk z Elbląga służył na pirackim okręcie Dzięki Polakowi pirat Henry Morgan zyskał złą sławę Historia uprawiania pirackiego procederu przez Polaków jest długa. Polscy piraci byli wśród hanzeatyckich kaperów oraz bukanierów. Czyli słynnych piratów, których królestwem była wyspa Tortuga, napadających na hiszpańskie statki i kolonie na zlecenie rządów Anglii, Francji i Holandii. Nazwa pochodzi od ich ulubionej potrawy z dzikich świń. To postaci znane m.in. z filmów „Piraci z Karaibów”. Polscy piraci służyli królom W dawnej Rzeczypospolitej pływanie po morzach było traktowane jako zajęcie niebezpieczne i niegodne szlachcica. Jednak już w czasach Kazimierza Jagiellończyka pojawiła się konieczność stworzenia floty najemników do łupienia statków państw, z którymi Polska była w stanie wojny. Było to tzw. kaperstwo. Kapitan okrętu, który wynajmował się na służbę u władcy, otrzymywał glejt zaświadczający, że działa z jego upoważnienia. Metoda była o wiele tańsza niż budowanie floty państwowej, jednak ryzykowna. Rabujący dla króla najemnicy często przekraczali przyznane im uprawnienia, napadając na okręty i porty państw neutralnych. To prowadziło do licznych konfliktów i aktów odwetu. Cieśnina piratów Cieśnina Malakka oddziela indonezyjską wyspę Sumatra od Półwyspu Malajskiego, na którego czubku tkwi pyszniący się bogactwem Singapur. Na to barwne wodne królestwo składają się setki rz... Pierwsi „państwowi piraci” zaczęli działać na Bałtyku w czasie wojny trzynastoletniej z Zakonem Krzyżackim, wspomaganym przez Danię i Holandię. Głównym zadaniem działających pod królewską banderą kaprów było odcięcie Krzyżaków od dostaw żywności, broni i prochu, docierających przez port w Królewcu. Polska flota kaperska przechwyciła kilkadziesiąt holenderskich i duńskich statków. Stoczyła 21 bitew morskich, prowadziła też skuteczną blokadę portów. Królewscy kaperzy dorabiali sobie zwykłymi rabunkami Walczące dla Rzeczypospolitej jednostki często „dorabiały” sobie zwykłym piractwem. Atakowały między innymi hanzeatyckie miasto Lubeka, z którego portu rabowano towary i uprowadzano statki. Z tego powodu na szafot trafili schwytani przez Duńczyków kapitanowie, gdańszczanin Mateusz Schutte i Jesse Mortensen, Szwed w polskiej służbie. Chociaż mieli wystawione przez Kazimierza Jagiellończyka patenty kaperskie, potraktowano ich jak piratów i stracono. Kaprowie oddali też duże zasługi Rzeczypospolitej za panowania Zygmunta Starego, gdy doszło do sojuszu cara Wasyla III z zakonem krzyżackim w Inflantach. Stawką był dostęp do Bałtyku. Z braku czasu na budowę floty ogłoszono, że każdy, kto wystawi i uzbroi okręt do wojny z Moskwą i Zakonem, będzie miał prawo zatrzymać wszystkie zdobyte w jej trakcie łupy. Wyposażeni w królewskie listy, pozwalające na zdobywanie, konfiskowanie, palenie i zatapianie statków i okrętów nieprzyjaciela, „milites nostri maritimi” (nasi żołnierze morscy) ruszyli w stronę Narwy i Rewla (obecnie Tallin). Skutecznie je zablokowali oraz dokonali wielu krwawych i łupieżczych wypadów również w głębi lądu. Okręt „Peter von Danczk” siał postrach w Europie 27 kwietnia 1473 roku na wodach kanału La Manche doszło do starcia, w wyniku którego do Polski trafił bezcenny obraz ołtarzowy „Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga. Jego zdobywcą był działający z upoważnienia rady miejskiej Gdańska kaper Paweł Beneke. Jako kapitan zdążył się wsławić w czasie wojny miast hanzeatyckich z Anglią, zdobywając m.in. statki, którymi podróżowali burmistrzowie Londynu i Dover. Tym razem przeciwnikiem była ogromna galera „San Matteo”, współwłasność księcia Burgundii i florenckiego banku Medyceuszów. Okręt, którym dowodził Beneke – „Peter von Danczk”, czyli „Piotr z Gdańska” – był już słynną na europejskich wodach kaperską jednostką. Do Gdańska przybył w 1462 roku, wioząc sól z Francji, jeszcze jako „Pierre de La Rochelle”. Tam uszkodziła go burza. W obliczu wojny z Anglią postanowiono przerobić wrak na kaperski okręt. Wyposażony w 17 dział, 15 potężnych kusz i 400-osobową załogę „Peter von Danczk” budził wśród wrogów Hanzy wielkie przerażenie. Samo jego pojawienie zniechęcało do podejmowania zbrojnych akcji. Piraci zdobyli obraz, który dziś można oglądać w Gdańsku Brak kontaktu bojowego spowodował jednak upadek morale załogi. Widok burgundzkiego kolosa „San Matteo” wywołał wśród niej panikę. Kapitan, nie mogą znieść padających z pokładu wrażej jednostki docinków, wygłosił słynną przemowę, którą zagrzał swoich ludzi do walki. „Lepiej umrzeć, niż hańbę do końca życia nosić!” – wołał. „Żeby nas dzieci palcami wytkały, krzycząc: to ci, co się Włochom pogonić dali? Jest tęgi łup do wzięcia, ale nieco pracy będzie nas on kosztował. Chcecie, jako ja, poważnie działać?”. Zacięta walka zakończyła się przejęciem „San Matteo” i jego ładunku. Wartość zdobyczy oszacowano na ogromną kwotę 48 tys. guldenów. Protesty Burgundczyków i interwencja papieża Sykstusa IV na niewiele się zdały. Łup został podzielony pomiędzy marynarzy i współwłaścicieli „Petera” (Beneke miał w nim 1/6 udziałów). „Sąd Ostateczny” trafił do gdańskiej bazyliki mariackiej, a następnie do muzeum. Do dziś pozostaje najcenniejszym gotyckim dziełem sztuki w mieście. Medyk z Elbląga służył na pirackim okręcie W 1683 roku Henry Morgan, jeden z najsłynniejszych karaibskich piratów, był już uszlachconym przez brytyjskiego króla urzędnikiem na Jamajce. Wtedy jednak jego polityczna kariera zaczęła się chwiać za sprawą wydanej w Holandii książki. Dzieło nosiło tytuł „Bukanierzy amerykańscy. Prawdziwy opis najbardziej pamiętnych gwałtów, popełnionych w ostatnich latach na wybrzeżach Indii Zachodnich przez bukanierów z Jamajki i Tortugi”. Jego autorem był pochodzący z Elbląga osobisty lekarz Morgana. Nazywał się Aleksander Exqemeling (jego ojciec był Holendrem, a matka Polką), do piratów przyłączył się w wieku 21 lat, kiedy pracował jako służący na Tortudze. Piraci z Karaibów On przystojny jak Jack, ale na szczęście z pełnym uzębieniem. Ja blond jak Elizabeth, choć zamiast gorsetu mam na sobie bikini. Razem wyruszamy śladem bohaterów Piratów z Karaibów. Czy bę... Od 1666 roku Exqemeling brał udział w wszystkich pirackich eskapadach Morgana. Włącznie z rajdem na Panamę, zakończonym jej spaleniem i wymordowaniem 300-osobowej hiszpańskiej załogi. Jako osobisty lekarz i fryzjer miał wgląd w plany słynnego korsarza, co – jak się okazało – zamierzał wykorzystać. Exqemeling nie był bowiem typowym piratem. Do karaibskich bukanierów przyłączył się, żeby zdobyć pieniądze na… studia medyczne. Dzięki Polakowi pirat Henry Morgan zyskał złą sławę W 1674 roku Aleksander Exqemeling ostatecznie rozstał się z Morganem i wyjechał do Amsterdamu. Tam pięć lat później został wpisany na listę gildii chirurgów. Pomogło mu w tym praktyczne doświadczenie, które zdobył lecząc piratów. Miał także talent literacki. W „Bukanierach” opisał m.in. sytuację, kiedy Morgan ucieka z pola bitwy z łupem, pozostawiając kompanów na pastwę losu. W rezultacie Henry Morgan oskarżył Exqemelinga o zniesławienie i wytoczył proces wydawcom jego książki. Otrzymał co prawda 200 funtów odszkodowania, ale utraconej reputacji nigdy nie odzyskał. I tak za sprawą lekarza pirata z Elbląga przeszedł do historii jako jeden z najbardziej krwiożerczych i bezwzględnych karaibskich korsarzy.
Spoczywający na dnie Bałtyku XV-wieczny okręt wojenny był „pływającą fortecą”. Do kogo należał?
Naukowcy twierdzą, że zatopiony w 1495 roku okręt wojenny Gribshunden był niezwykle groźną machiną wojenną. Liczba dział i armat sprawiała, że przypominał bardziej „pływającą fortecę” niż statek. Należał do słynnego duńskiego króla Jana Oldenburga.
W tym artykule: Słynny okręt duńskiego króla spłonął w 1495 roku Gribshunden był „pływającą fortecą”, która zwiastowała niebezpieczeństwo Legendarny okręt liniowy miał być postrachem Bałtyku Pierwsze znane wzmianki o Gribshunden pochodzą z 1486 roku. W liście z 16 maja król Jan Oldenburg pisał „in Navi nostra Griffone, co oznacza „na naszym statku Griffone”. Okręt wojenny bowiem w różnych językach był inaczej nazywany: Griffen, Griffin-Hound oraz Griphshund. Wszystkie te nazwy pojawiają się w spisach floty średniowiecznej Danii z lat 1487–1495. Słynny okręt duńskiego króla spłonął w 1495 roku Historycy ustalili, że okręt liniowy miał być głównym okrętem floty duńskiej. Sam król uważał go za swoisty symbol potęgi militarnej kraju. Właśnie dlatego w 1495 roku to Gribshunden został wysłany do Szwecji z misją dyplomatyczną, aby rozpocząć negocjacje ze szwedzkim regentem Stenem Sture Starszym. Władca groził wówczas odłączeniem Szwecji od Unii Kalmarskiej, która była unią personalną zawartą między Danią, Szwecją i Norwegią. Gribshunden wypłynął do miasta Kalmar. W misji brali udział król Jan Oldenburg, reprezentanci duńskiego dworu i dyplomaci. Po drodze, podczas pobytu w porcie Ronneby, na pokładzie wybuchł pożar, a okręt doszczętnie spłonął. Wielu spośród załogi liczącej 150 osób zginęło. Król przeżył, ponieważ wraz ze swoją świtą był wówczas na lądzie. Po tym wydarzeniu los Unii Kalmarskiej wisiał na włosku, aż do bitwy pod Rotebro w 1497 roku. Jan Oldenburg pokonał wówczas Stena i umocnił jedność sojuszu. Gribshunden był „pływającą fortecą”, która zwiastowała niebezpieczeństwo Najnowsza ekspedycja nurków na dno Bałtyku rzuca nowe światło na potęgę Gribshundena. Naukowcy odkryli, że okręt wyposażony był w aż 90 potężnych dział, a kadłub miał być silnie opancerzony, niczym forteca. Górny pokład i dziób miały być tak przystosowane, aby żołnierze mogli wspierać artylerzystów w bitwach morskich. Przełomowe odkrycie u wybrzeży Antarktydy. Odnaleziono wrak słynnego statku Endurance, który zatonął 107 lat temu 44-metrowa barkentyna Endurance irlandzkiego odkrywcy sir Ernesta Shackletona zatonęła w 1915 roku, po tym jak została zmiażdżona przez lód. Przez lata pozostawała zaginiona w czeluściach m... Badacze, którzy analizowali wrak okrętu, stwierdzili, że był bardzo innowacyjny jak na swoje czasy. Miał 35 metrów długości i był jednym z pierwszych statków, który był przeznaczony do przewożenia artylerii. Eksperci ocenili, że specyficzna technika szkutnicza została importowana z krajów śródziemnomorskich. Chodzi głównie o sposób łączenia desek na krawędzi kadłuba. Gribshunden mógł dzięki temu transportować dużo cięższy ładunek nawet w trudnych warunkach. Naukowcy twierdzą, że pod pokładem znajdowała się bardzo duża ilość prochu armatniego. Być może pożar dałoby się ugasić i nie doszłoby do zatopienia okrętu. Jednak Gribshunden prawdopodobnie bardzo szybko eksplodował i poszedł na dno w błyskawicznym tempie. Legendarny okręt liniowy miał być postrachem Bałtyku Archeolodzy-nurkowie, którzy przeszukiwali wrak, odnaleźli również różnego rodzaju broń palną oraz kusze, a nawet zbroje i kolczugi. Eksperci byli pod wrażeniem, jak potężnym okrętem wojennym był Gribshunden w swoich latach świetności. Niektórzy nazywają go nawet „pływającą fortecą” lub „pływającym zamkiem”. – W okresie średniowiecza po Bałtyku pływały zazwyczaj normalne statki towarowe. W celach obronnych wśród załogi znajdowali się łucznicy lub kusznicy – mówi Fritz Jürgens, archeolog morski z niemieckiego Uniwersytetu w Kilonii, który nie był zaangażowany w badania. – Tak wyglądały wyprawy handlowe od XIII do XVII wieku. Gribshunden był w całości obładowany artylerią, został zbudowany na potrzeby regularnej wojny. To musiało robić wrażenie na przeciwnikach – podsumowuje uczony. Okręt króla Jana Oldenburga jest jednym z najstarszych okrętów wojennych, jakie kiedykolwiek odkryto. Źródło: Lund University Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Na dnie Morza Filipińskiego odnaleziono okręt z czasów II wojny światowej. Jeszcze nigdy nie odkryto wraku tak głęboko
Amerykański niszczyciel zatonął w Bitwie o Samar, na Filipinach, w trakcie jednej z największych bitew morskich w historii.
W tym artykule: Za odkrycie odpowiada słynny nurek Victor Vescovo Sammy B zatonął w trakcie największej bitwy morskiej w historii Odnalezienie wraku było problematyczne, ponieważ nikt nie wiedział dokładnie, gdzie może się znajdować Wrak niszczyciela eskortowego USS Samuel B. Roberts (DE-413) zwanego również Sammy B, odnaleziono u wybrzeży Filipin. Znajdował się w dwóch częściach. Nurkowie, którzy odpowiadali za znalezisko, twierdzą, że odkryli go na głębokości prawie 7 kilometrów. Za odkrycie odpowiada słynny nurek Victor Vescovo Okręt zlokalizował amerykański odkrywca Victor Vescovo we współpracy z brytyjską firmą EYOS Expeditions. To ten sam człowiek, który kilka miesięcy temu jako pierwszy człowiek na świecie zszedł na dno Rowu Atakamskiego. Wraz z dr Osvaldo Ulloa znaleźli się wówczas ponad 8 tysięcy metrów pod powierzchnią Oceanu Spokojnego. Badacze, którzy odnaleźli Endurance odkryli, że wrak zamieszkały niezwykle rzadkie stworzenia Na mroźnym dnie Morza Weddella po 107 latach odnaleziono w końcu wrak barkentyny Endurance. Okazuje się, że badacze odkryli coś jeszcze. Słynny statek Shackletona zamieszkały wyjątkowe, g.. – To dla mnie zaszczyt, że mogłem zlokalizować ten niezwykle sławny statek. Dzięki temu mam możliwość opowiedzieć swoją historię bohaterstwa i poświęcenia załogi tego okrętu – przekazał w oświadczeniu Vescovo, były żołnierz marynarki wojennej i założyciel Caladan Oceanic. Co ciekawe, nurek w zeszłym roku odnalazł inny wrak okrętu, który wówczas również uchodził za najgłębiej odnaleziony wrak. To USS Johnston. Różnica głębokości wynosi zaledwie 426 metrów. View oEmbed on the source website Sammy B zatonął w trakcie największej bitwy morskiej w historii Oba te okręty brały udział w bitwie o Samar w październiku 1944 roku. Starły się w niej armie amerykańskie i japońskie. Potyczka skończyła się zwycięstwem Stanów Zjednoczonych i była częścią kampanii w zatoce Leyte. Była to największa w historii bitwa powietrzno-morska. Porażka Japonii okazała się dla kraju i marynarki tak dotkliwa, że już nigdy nie odzyskała swojej świetności. Nie tylko Endurance. Te wraki statków czekały lata na odkrycie. Wyłowiono jeden Niektóre wraki statków mają wyjątkowo ciekawe historie. Znani właściciele, spektakularne porażki... Gotowi na morskie opowieści? Na pokładzie niszczyciela Sammy B znajdowało się 224 marynarzy. Zatonął na skutek zmasowanego ostrzału z pancernika Kongo. Zginęło wówczas 89 członków załogi. Uratowano 120 osób, w tym kapitana Roberta W. Copelanda. – Ten relatywnie niewielki statek stanął twarzą w twarz z najlepszymi okrętami japońskiej marynarki wojennej. Pokazał, czym jest walka do samego końca – napisał Vescovo na Twitterze. Odnalezienie wraku było problematyczne, ponieważ nikt nie wiedział dokładnie, gdzie może się znajdować – Miejsce, w którym zatonął Sammy B jest świętym grobowcem wszystkich Amerykanów, którzy zginęli w 1944 roku. Przypomina nam o tym, co oznacza walka za wolność i obronę ojczyzny – mówił Samuel J. Cox, emerytowany admirał i dyrektor Historii i Dziedzictwa Marynarki Wojennej w USA. Wrak statku S. S. „Atlanta” odkryto po ponad 130 latach. Czy zostanie wyłowiony? Wielkie Jeziora w Ameryce Północnej to nie tylko atrakcyjny region turystycznie, ale też podwodne cmentarzysko wraków statków. Jeden z nich – S. S. „Atlanta” – został odnaleziony late... Ekipa nurków pod przewodnictwem Victora Vescovo przeprowadziła w sumie 6 zanurzeń, aby odnaleźć wrak. Ekspedycja rozpoczęła się na początku czerwca, a znalezienie Sammy’ego B trwało w sumie osiem dni. Autor odkrycie twierdzi, że dokładne położenie okrętu nie było znane, co było niezwykle dużym utrudnieniem. W lokalizacji wraku pomógł nowoczesny sonar, który zainstalowano na łodzi podwodnej. Vescovo zwrócił uwagę na to, że deklarowana maksymalna głębokość urządzenia wynosiła 6000 metrów. To znaczy, że przekroczył on swoje ograniczenia wskazane przez producenta. Źródło: phys.org
Niezwykłe odkrycie. Podwodni archeolodzy odnaleźli ster z pierwszego okrętu HMS Invincible
Okręt liniowy zatonął w 1758 roku w cieśninie Solent. Wrak udało się odnaleźć dopiero w 2017 roku, ale ster wciąż pozostawał zaginiony.
W tym artykule: Odnalezienie steru okrętu było niczym szukanie igły w stogu siana Ster zaginął ok. 60 metrów od wraku HMS Invincible Naukowcy planują teraz zabezpieczyć ster, a w przyszłości wydostać go na powierzchnie HMS Invincible – kiedy pływał i do kogo należał? 2022 jest niewątpliwie rokiem poszukiwaczy wraków. W marcu po 107 latach odnaleziono 44-metrową barkentynę Endurance. Statek sir Ernesta Shackletona zatonął w 1915 roku po tym, jak został zmiażdżony przez lód na niezwykle mroźnym Morzu Weddella. Z kolei na początku czerwca Kolumbijczykom udało się dotrzeć do wraku hiszpańskiego galeonu wojennego San José, który zatonął w 1708 roku. Na jego pokładzie znajdował się skarb, który dziś warty jest ok. 15 miliardów dolarów. Co ciekawe, okazało się, że nieopodal okrętu zatonęły dwa inne statki. Odnalezienie steru okrętu było niczym szukanie igły w stogu siana Szukanie wraków na dnie oceanu to bardzo trudne zadanie. Tym razem naukowcy jednak mieli poprzeczkę postawioną jeszcze wyżej. Próbowali odnaleźć zaginiony ster pierwszego HMS invincible. Poszukiwania igły w stogu siana podjęli się uczeni z Bournemouth University wraz z naukowcami z brytyjskiej organizacji Marine Archaeology Sea Trust. Nie tylko Endurance. Te wraki statków czekały lata na odkrycie. Wyłowiono jeden Niektóre wraki statków mają wyjątkowo ciekawe historie. Znani właściciele, spektakularne porażki... Gotowi na morskie opowieści? Dokładna lokalizacja wraku została ustalona w 1979 roku, ale dopiero 38 lat później rozpoczęła się misja odzyskiwania HMS Invicible. Przez pięć lat pracy udało się odnaleźć prawie wszystkie części i artefakty z okrętu liniowego – oprócz steru, który pozostawał zaginiony. Aż do dziś. Podwodni archeolodzy odnaleźli ster niedaleko wraku. Ster zaginął ok. 60 metrów od wraku HMS Invincible Eksperci twierdzą, że gdy statek tonął, ster odłamał się od tylnicy i zaginął w czeluściach Solentu. Po trudnych poszukiwaniach, 24 maja zespół badaczy kierowany przez naukowców z Bournmouth University odnalazł ostatnią, brakującą część HMS invincible. Znajdowała się około 60 metrów od wraku. View oEmbed on the source website Nurkowie, którzy odnaleźli ster, twierdzą, że chociaż jest dobrze zachowany, to należy szybko przeprowadzić działania konserwacyjne, ponieważ w każdej chwili może ulec zniszczeniu – niedługo planujemy zakopać go workami z piaskiem, aby uchronić go przed dalszą erozją. W niedalekiej przyszłości chcielibyśmy wydobyć go na powierzchnie – mówi dr Dan Pascoe, archeolog z Bournemouth University. Naukowcy planują teraz zabezpieczyć ster, a w przyszłości wydostać go na powierzchnie Uczeni przyznają również, że zlokalizowanie tego elementu było czasochłonnym zadaniem – Konsekwentnie przeprowadzaliśmy rutynowe badania dna morskiego. Pewnego razu zobaczyliśmy pewną anomalię w piasku. Założyliśmy, że to właśnie może być ster – wspomina dr Pascoe. Cmentarzysko wraków w Morzu Czarnym. Morskie dno jak podręcznik historii! Ponad 60 wraków z okresu od Bizancjum do XIX wieku - to bilans badań przeprowadzonych na dnie Morza Czarnego, które, jak się okazuje, jest prawdziwym cmentarzyskiem statków. Niektóre z nich z... Badacze postanowili więc zbadać to miejsce. Jako pierwsze odnalazły ster dr Rachel Bynoe z Uniwersytetu w Southampton, która brała udział w badaniach oraz Heather Anderson z organizacji Maritime Archeology Trust. Jednak dopiero podczas drugiego nurkowania, badacze sfotografowali znalezisko i uwiecznili je na nagraniu wideo. HMS Invincible – kiedy pływał i do kogo należał? HMS Invincible był 74-działowym okrętem liniowym, który został zwodowany w 1744 roku przez francuską marynarkę wojenną. Bardzo krótko jednak należał do Francuzów. 3 lata później w trakcie I bitwy u przylądka Cabo Fisterra, w zachodniej Galicji w północnej Hiszpanii został przechwycony przez brytyjską Royal Navy. Był to okres austriackiej wojny sukcesyjnej w latach 1740–1748. Liniowiec eskortował wówczas konwój francuskich statków handlowych. W 1758 roku HMS Invincible zatonął po tym, jak uderzył w ławicę na wschodnim Solencie. Na szczęście dla marynarzy, statek przez trzy dni utrzymywał się częściowo na mieliźnie, co dało im czas na ucieczkę. Wkrótce potem okręt liniowy zatonął. Źródło: Bournemouth University Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Ta historia wydarzyła się naprawdę! Osamotnienie, halucynacje, pragnienie i rekiny
Historia tego okrętu do dziś powtarzana jest przez wielu z drżeniem głosu. Włączono ją nawet do monologu jednego z bohaterów filmu "Szczęki". Marynarze mogli uniknąć straszliwego losu, gdyby dowódcy wcześniej ruszyli im na pomoc.
26 lipca 1945 r. ciężki krążownik USS Indianapolis dotarł do wyspy Tinian na północnym Pacyfiku, przywożąc elementy bomby atomowej, która 11 dni później została zrzucona na Hiroszimę. Po czterech dniach okręt został storpedowany przez japońską łódź podwodną. Zatonął w 12 minut, zabierając na dno około 300 ludzi. Pozostałych 900 dryfowało przez niemal pięć dni. Przeżyło tylko 317. To była najgorsza katastrofa na morzu w historii amerykańskiej marynarki wojennej. Pozostawieni własnemu losowi marynarze umierali na wiele sposobów – z powodu ran, hipotermii, pragnienia, zatrucia morską wodą, zabójstw, kiedy wyczerpani ludzie zaczynali doznawać halucynacji i atakowali nożami oraz topili kolegów, których brali za wrogów. Ginęli też z powodu makabrycznych ataków rekinów. Przypuszczalnie to przede wszystkim żarłacze białopłetwe nękały rozbitków z Indianapolis. Jednak ostateczna przyczyna tych wszystkich zgonów była jedna – marynarka wojenna nie dostrzegła, że Indianapolis nie dotarł na czas do portu przeznaczenia. Nie wysłano ekipy poszukiwawczej, a rozbitków zaczęto ratować dopiero po tym, jak dostrzegł ich przelatujący samolot. Aby zrzucić z siebie winę, marynarka postawiła przed sądem kapitana jednostki Charlesa McVaya, oskarżając go o to, że nie uniknął ataku. Był to jedyny amerykański kapitan sądzony z powodu utraty okrętu w tej wojnie. Później popełnił samobójstwo. Po kampanii na jego rzecz w 2000 r. został oczyszczony z zarzutów. Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować"! Tym razem odkrywamy skarby w zatopionym kamieniołomie. View oEmbed on the source website
Diamentowy wrak. Poznaj historię zatopionego skarbu
Przed pięcioma wiekami okręt wyładowany złotem rozbił się na plaży pełnej kamieni szlachetnych.
Historia niezbyt często przypomina baśń. Proszę sobie jednak wyobrazić: pochodzący z XVI w. portugalski frachtowiec handlowy wiozący fortunę w złocie i kości słoniowej, kierujący się do jednego z legendarnych portów kolonialnych w Indiach, zostaje zepchnięty z obranego kursu w czasie gwałtownego sztormu u południowych wybrzeży Afryki. Wiele dni później sponiewierany i zniszczony okręt tonie w pobliżu tajemniczego, spowitego mgłami wybrzeża, usianego diamentami o wadze ponad stu mln karatów, a okrutna kpina losu kończy marzenia żeglarzy o osiągnięciu bogactwa. Żaden z rozbitków nie wraca do domu. Nie poznalibyśmy tej niewiarygodnej opowieści, gdyby nie fantastyczne odkrycie, do którego doszło w kwietniu 2008 r. na piaszczystych plażach Sperrgebiet. Są to oszałamiająco bogate, legendarnie niedostępne tereny zajmowane przez kopalnie diamentów firmy De Beers u ujścia rzeki Pomarańczowej, na południowym krańcu zachodniego wybrzeża Namibii. Jeden z geologów pracujących w strefie wydobywczej U-60 natrafił na coś, co początkowo uznał za połówkę idealnie okrągłej skały. Gdy zaciekawiony spróbował ją wyciągnąć, uświadomił sobie, że trafił na sztabę miedzi. Na zwietrzałej powierzchni odkryto dziwny trójzębny znak, który okazał się być logo Antona Fuggera, jednego z najzamożniejszych finansistów renesansowej Europy. Takimi sztabkami w połowie XVI w. płacono za indyjskie przyprawy. Nieco później pod piaskiem archeolodzy odnaleźli niewiarygodną liczbę podobnych sztabek – 22 tony. Odkryto także armaty i szable, kość słoniową i astrolabia, muszkiety i kolczugi – w sumie tysiące różnych artefaktów. A także złoto, całe garście złota – ponad 2000 solidnych złotych monet, przede wszystkim hiszpańskich excelentes ozdobionych wizerunkami Ferdynanda i Izabeli. Było też nieco monet weneckich, mauretańskich, francuskich oraz kunsztowne wyroby portugalskich mennic z herbem króla Jana III Aviz. Jak dotąd jest to najstarszy i najcenniejszy z wraków znalezionych u wybrzeży subsaharyjskiej Afryki. Jego wartość w dzisiejszych dolarach trudno oszacować, jednak żaden ze znalezionych skarbów nie rozpalił wyobraźni archeologów z całego świata bardziej niż sam wrak: portugalski okręt z lat 30. XVI w. płynący do Wschodnich Indii, pochodzący z samego środka epoki wielkich odkryć, z nietkniętym ładunkiem i skarbcem, spoczywający przez 500 lat w piaskach wybrzeża. – To niepowtarzalna okazja – twierdzi Francisco Alves, nestor portugalskich archeologów zajmujących się badaniami podmorskimi. – Nasza wiedza o tych statkach jest znikoma. To zaledwie drugi okaz wydobyty przez archeologów. Wszystkie pozostałe zostały splądrowane przez poszukiwaczy skarbów. Na tym terenie poszukiwacze skarbów nie stanowią jednak problemu – Sperrgebiet, którego nazwa w języku niemieckim oznacza „zakazaną strefę”, to sam środek najbardziej strzeżonych terenów diamentonośnych na świecie. Zarząd firmy De Beers i rządu Namibii, wspólnie tworzący przedsiębiorstwo typu joint venture pod nazwą Namdeb, zawiesili wydobycie w okolicach miejsca, gdzie odkryto wrak, wezwali archeologów i przez kilka tygodni zamiast wydobywać diamenty, zajmowali się odkrywaniem historii. Przestudiowanie całego bogactwa materiałów wydobytych z Diamentowego Wraku, jak zaczęto go określać, zajmie badaczom lata. – Tak wielu rzeczy jeszcze nie wiemy – wzdycha Filipe Vieira de Castro, urodzony w Portugalii koordynator programu archeologii podwodnej na teksańskim uniwersytecie A & M. Castro poświęcił ponad 10 lat życia, badając portugalskie frachtowce i karaki oraz tworząc modele komputerowe, bazujące na niewielkiej ilości informacji zdobytych jak dotąd przez archeologów. – Dzięki temu odkryciu możemy uzyskać nowe spojrzenie zarówno na to, jak ewoluowały kadłuby tego rodzaju jednostek i ich ożaglowanie, jak też dowiedzieć się więcej o codziennym życiu na ich pokładzie. Detektywistyczne badania rzadkich manuskryptów i archiwów królewskich w Lizbonie pozwoliły już dzisiaj poskładać niektóre informacje i wskazówki na tyle, by można było opowiedzieć historię dawno zapomnianej podróży i zaginięcia okrętu, którego dzieje są pełne ironii, tak jak jego ładownie złota. Historia rozpoczyna się w piątek 7 marca 1533 r., kiedy to wielkie karaki należące do floty indyjskiej dostojnie przemierzały nurt Tagu i kierowały się na rozległe wody Atlantyku, powiewając z forkaszteli wzorzystymi banderami i proporcami. Okręty te były źródłem portugalskiej dumy, stanowiły ówczesny odpowiednik dzisiejszych wahadłowców. Wyruszały w 15-miesięczną odyseję, by przywieźć majątek w pieprzu i innych przyprawach pochodzących z dalekich krain. Goa, Koczin, Sofala, Mombasa, Zanzibar, Ternate: legendarne miejsca, niegdyś odległe niczym najdalsze gwiazdy, dzięki pomysłowości i technologicznemu rozwojowi stały się częścią portugalskiej codzienności. Sunące w 1533 r. po wodach Tagu okręty były solidne i wytrzymałe; dwa z nich, należące do króla, lśniły nowością. Jeden, Bom Jesus (Dobry Jezus) dowodzony przez Dom Francisca de Noronha, miał na pokładzie ok. 300 marynarzy, żołnierzy, księży, arystokratów i niewolników. Dopasowanie nazwy i historii do anonimowego wraku sprzed pięciu stuleci, znalezionego niespodziewanie u dalekich wybrzeży, wymaga drobiazgowej pracy śledczej i sporego szczęścia – zwłaszcza jeśli dotyczy to wraków z Portugalii. Choć po imperium hiszpańskim pozostały tony dokumentów, katastrofalne trzęsienie ziemi, tsunami i pożar w listopadzie 1755 r. praktycznie starły Lizbonę z powierzchni ziemi, a budynek Kompanii Indyjskiej, w którym przechowywano większość cennych map, spisów i dzienników okrętowych, runął w wezbrane wody Tagu. – Spowodowało to sporą wyrwę w naszej wiedzy – mówi Alexandre Monteiro, badacz współpracujący z Ministerstwem Kultury. – Bez możliwości studiowania archiwum Kompanii Indyjskiej musieliśmy się zwrócić ku bardziej niecodziennym sposobom zdobywania informacji. W tym wypadku istotny dowód stanowiły monety znalezione w wielkiej obfitości na wraku, zwłaszcza te najrzadsze, portugalskie, należące do króla Jana III Aviza. Są przepiękne. Wybijano je zaledwie przez kilka lat, pomiędzy 1525 a 1538 r., później zaś wycofano z obiegu i przetopiono. Ich odkrycie stanowiło istotną wskazówkę, że okręt musiał wyruszyć w podróż podczas któregoś z tych 13 lat. Wypełniające ładownie sztaby miedzi sugerowały, że statek zmierzał dopiero w kierunku Indii, aby przywieźć stamtąd przyprawy. Choć lwia część archiwów Kompanii Indyjskiej przepadła, w niektórych bibliotekach i kolekcjach można odnaleźć fragmenty, którym udało się przetrwać. Znajdują się pomiędzy nimi Relaçoes das Armadas – tzw. zapis dziejów floty. Dzięki badaniom najlepiej zachowanych opowieści udało się ustalić, że między 1525 a 1600 r. w drodze do Indii zaginęło 21 okrętów. Tylko jeden z nich – Bom Jesus – kierował się w pobliże Namibii. Okręt wypłynął w 1533 r. i zaginął gdzieś w okolicach Przylądka Dobrej Nadziei. Kolejnym dowodem, że odkryty wrak to Bom Jesus, może być list odnaleziony przez Monteiro w królewskich archiwach. Datowany na 13 lutego 1533 r. wspomina o tym, że król Jan III Aviz wysłał właśnie posłańca do Sewilli, aby odebrać złoto wartości 20 tys. cruzados od grupy przedsiębiorców chętnych do zainwestowania we flotę płynącą do Indii – tę, w skład której wchodził Bom Jesus. Archeologowie byli zaskoczeni, że około 70 proc. monet znalezionych na wraku stanowiły hiszpańskie excelentes – sytuacja raczej niezwykła na statku pod portugalską banderą. – Zrozumieliśmy to właśnie dzięki temu listowi – potwierdza Monteiro. – Wygląda na to, że hiszpańscy inwestorzy zdecydowali się na nadzwyczaj wysokie udziały we flocie z 1533 r. Pochodzący z XVI w. rzadki manuskrypt Memória das Armadas daje też wgląd w dzieje Bom Jesus. Wydany jako księga pamiątkowa, coś w rodzaju efektownego albumu z czasów renesansu, zawiera ilustracje przedstawiające wszystkie floty, które od czasów pionierskiej wyprawy Vasco da Gamy w 1497 r. wyruszyły w drogę do Indii. Między ilustracjami z 1533 r. znaleźć można obraz ukazujący dwa maszty z pełnymi żaglami niknące pośród fal oraz nazwę Bom Jesus razem z krótkim epitafium: perdido – zaginął. Cóż więc się stało? Wygląda na to, że po czterech miesiącach od chwili tryumfalnego opuszczenia Lizbony flota została rozbita i rozproszona przez olbrzymi sztorm. Nie znamy jednak szczegółów. Opis podróży spod ręki dowódcy całej floty, kapitana Dom Joao Pereiry, został utracony. Wszystko, co nam pozostało, to wspomnienie jednego z urzędników, który potwierdza otrzymanie raportu wraz ze wzmianką o tym, że Bom Jesus zaginął w czasie burzy gdzieś w okolicach przylądka. Łatwo sobie wyobrazić, co działo się dalej: poturbowany przez sztorm okręt wpadł w silne wiatry i prądy opływające południowo-zachodnie wybrzeże Afryki, dryfując w kierunku północnym przez setki kilometrów. Kiedy przed oczyma załogi pojawiła się pustynia Namib, prześladowana przez los karaka utknęła na skale w odległości 140 m od wybrzeża. Uderzenie zniszczyło fragment rufy, tony miedzianych sztabek wylądowały w morzu, a Bom Jesus znalazł swój grób. Przewijamy taśmę o pięć stuleci do przodu, lądując na stanowisku archeologicznym, które sprawia surrealistyczne wrażenie. Grupa badaczy w kapeluszach próbuje wydobyć okręt spoczywający 6 m pod powierzchnią morza, a napór wód Atlantyku powstrzymuje usypany z ziemi wał, który trochę przecieka u podstaw. Kamery przemysłowe zamontowane wokół stanowiska śledzą każdy ruch – pomimo całego podniecenia wywołanego odkryciem jesteśmy przecież w kopalni diamentów. I to bardzo zasobnej – w piasku przesiewanym przez archeologów mogą się znaleźć pojedyncze kamienie. – Gdyby nie ciężar sztab miedzi, nie byłoby tu czego szukać – twierdzi Bruno Werz, dyrektor Południowoafrykańskiego Instytutu Archeologii Podmorskiej, wezwany z Kapsztadu do pomocy w wydobyciu wraku. – Pięć stuleci sztormów i fal wypłukałoby wszystko doszczętnie. Werz wraz z grupą badaczy obsiedli wrak mierząc, fotografując i skanując stanowisko milimetr po milimetrze za pomocą lasera dającego trójwymiarowy obraz. Próbują m.in. ustalić, jak wyglądały ostatnie chwile okrętu, które musiały być naprawdę przerażające – pokiereszowane szczątki kadłuba i forkasztelu, plątanina żagli, masztów i olinowania szarpanych przez fale, dryfujących z prądem na północ i rozpadających się na coraz mniejsze kawałki. W odległości ponad 4 km od wybrzeża odnaleziono spory fragment drewnianego bloku wyciągowego. A co z ludźmi na pokładzie? Gdzie się podział Dom Francisco i cała reszta? – Zimowe sztormy u tych wybrzeży to nie przelewki – wyjaśnia Dieter Noli, archeolog zatrudniony przez kopalnię, który pracuje w okolicach pustyni Namib od ponad 10 lat. – Potrafią być naprawdę paskudne, z wiatrem pędzącym 125 km/godz. i olbrzymimi falami. Dotarcie do brzegu w takiej sytuacji jest praktycznie niemożliwe. Z drugiej strony jeśli sztorm ustał, a okręt w jakiś sposób pokonał fale i zbliżył się do brzegu w czasie jednego ze spokojnych, mglistych dni, które się tu czasem trafiają, to otwiera to przed nami wiele interesujących możliwości rozwoju sytuacji. Coś takiego właśnie mogło się wydarzyć. Choć pod masą drewnianych szczątków odnaleziono but, w którym pozostały fragmenty ludzkich kości, co wskazuje na to, że przynajmniej jedna osoba nie przeżyła katastrofy, to nie udało się odkryć żadnych szkieletów. Pośród znalezionych przedmiotów zaledwie kilka mogło stanowić prywatną własność pasażerów lub kogoś z załogi. Odkrycie to pozwala wierzyć archeologom, że wielu ludzi, a być może nawet większość, zdołała dostać się na brzeg. Tyle że trafili na jedno z najbardziej niegościnnych miejsc na całej planecie – setki bezludnych kilometrów pełnych piasku i rzadkich krzewów. Była zima. Wszyscy byli zmarznięci, przemoczeni i wyczerpani, bez żadnej nadziei na ratunek. Nikt na świecie nie wiedział, że udało im się przetrwać, ani gdzie należałoby ich szukać. Nie istniała również możliwość, by jakikolwiek okręt przypadkowo obrał ten kurs; znajdowali się w sporej odległości od szlaków handlowych. Szanse na powrót do Portugalii mieli takie, jakby ich statek rozbił się na Marsie. Jednak zgodnie z tym, co twierdzi Noli, sytuacja nie musiała się skończyć dla rozbitków tak tragicznie. W odległości 25 km na południe od wraku znajdowała się rzeka Pomarańczowa, źródło wody pitnej, którą załoga mogła zauważyć, gdy okręt dryfował u jej ujścia. Okolica obfitowała też w pożywienie – było tu mnóstwo skorupiaków, pustynnych ślimaków i jaj mew. Co więcej, Portugalczycy mogli napotkać miejscowych ekspertów od przetrwania. Zima to tradycyjny czas, gdy lokalne plemiona łowiecko- zbierackie, zwane dziś Buszmenami, podążały na północ, licząc że trafią na plażach na zwłoki wielorybów wyrzucane przez morze. To, co udałoby się Portugalczykom osiągnąć w czasie tych spotkań, zależało tylko i wyłącznie od nich samych – tak przynajmniej uważa Noli. – Jeśli mieli dość rozumu, by zająć się wymianą, i nie próbować odbierać niczego siłą, wszystko mogło ułożyć się pomyślnie. Tych kilka grup Buszmenów żyjących u brzegów rzeki nie musiało rywalizować o teren, nie miało też powodu, by okazywać agresję nowo przybyłym. Przeciwnie – postawny portugalski szlachcic mógł być postrzegany jako doskonały kandydat na zięcia. Niezależnie od tego, jaki los spotkał rozbitków, ocaleni z Bom Jesus nie mieli pojęcia, w jak ironiczny sposób odpowiedziano na ich modlitwy. Wyruszyli w daleką podróż w poszukiwaniu bogactwa, przed świętymi obrazami i ołtarzami błagając o sukces. I to właśnie dostali – wylądowali na niewyobrażalnie bogatym wybrzeżu, 300-kilometrowym pustynnym pasie tak zasobnym w diamenty, że w początkach XX w. odkrywca Ernst Reuning założył się ze swoim towarzyszem o to, kto szybciej wypełni kubek szlachetnymi kamieniami leżącymi luzem wśród piasków. Zwycięzcy zajęło to 10 minut. Przez setki stuleci rzeka wypłukiwała miliony, ba – miliardy diamentów z miejsc w głębi lądu odległych nawet o 2735 km. Najtwardsze, najwspanialsze, prawdziwe jubilerskie kamienie, ważące nawet setki karatów, u ujścia rzeki wpadały do Atlantyku, skąd ten sam zimny prąd, który sprowadził zagładę na Bom Jesus, rozrzucał je po całym wybrzeżu. Jeff Smith, 2010
Turyści wypoczywający na plaży nad Bałtykiem w obwodzie kaliningradzkim przeżyli ogromny szok, kiedy raptem na brzegu pojawił się okręt desantowy rosyjskiej marynarki wojennej
Turyści wypoczywający na plaży nad Bałtykiem w obwodzie kaliningradzkim przeżyli ogromny szok, kiedy raptem na brzegu pojawił się okręt desantowy rosyjskiej marynarki wojennej Okręt rzeczywiście robi wrażenie i trudno byłoby go nie zauważyć. Z informacji podanych przez telewizję "Rossija 24" to 57-metrowy poduszkowiec Mordowia, który waży ponad 550 ton i może na swym pokładzie pomieścić nawet 400 żołnierzy. Wydarzenie sfilmował jeden z turystów, a filmik umieścił w serwisie YouTube. Nie dość, że okręt zrobił wrażenie swoim ogromnym rozmiarem, to turystów wystraszył także hałas. Okręt z hukiem wylądował na plaży, a jakby tego było mało, po chwili wybiegli z niego na brzeg żołnierze piechoty morskiej. Według dziennika "Komsomolska prawda" okręt wykonywał rutynowe ćwiczenia taktyczne na dzikiej plaży pod Kaliningradem, stanowiącej poligon wojskowy i należącej do resortu.