Polski park ponownie wywołał zachwyt zagranicznych mediów. To prawdziwy cud natury
O Polsce znowu zrobiło się głośno w zagranicznych mediach. Tym razem za sprawą jednego z naszych parków narodowych, który znalazł się w zestawieniu wyjątkowych miejsc w Europie na jednodniowy wypad.
W tym artykule: Polski park ponownie doceniony Gdzie jesienią w Europie spędzić urlop? Polska coraz częściej trafia na nagłówki zagranicznych mediów. Turystyczne walory naszego kraju zdążyli docenić już m.in. dziennikarze amerykańskiej stacji CNN, a także popularnych dzienników – „The Sun”, „The Guardian” czy „The Jerusalem Post”. Tym razem o jednym z naszych parków narodowych napisała redakcja portalu euronews.com. Jak się okazuje, nie po raz pierwszy. Polski park ponownie doceniony Euronews.com opublikował listę najlepszych, niekiedy pomijanych, miejsc w Europie na jednodniowy wypad. Kluczem w ich doborze było przede wszystkim bliskie położenie chętnie odwiedzanych przez turystów miast. Ku naszej radości, w zestawieniu nie zabrakło polskiego akcentu. Wśród wyróżnionych znalazł się zlokalizowany zaledwie 40 minut drogi od Krakowa Ojcowski Park Narodowy, gdzie – jak czytamy – rozciągają się zielone lasy, nad którymi górują jurajskie formacje skalne. Portal podkreśla, że na przyjezdnych czeka masa atrakcji. Do dyspozycji odwiedzających OPN jest wiele znakowanych szlaków turystycznych, jaskiń, a nawet ruiny zamku. – To idealne miejsce na relaks i odpoczynek z kilometrami szlaków pieszych i rowerowych – pisze autor, dodając jednocześnie, że Ojcowski Park Narodowy warto odwiedzić wczesną jesień, gdy liście powoli zaczynają opadać, a tamtejsza przyroda odkrywa swoje mniej znane oblicze. – Odwiedź to miejsce jesienią, a zobaczysz spektakularny pokaz złotych i szkarłatnych liści. Co ciekawe, Ojcowski Park Narodowy, który staje się coraz bardziej rozpoznawalny za granicą, nie po raz pierwszy trafił na łamy portalu. Już w zeszłym roku redaktorzy euronews.com pisali o tym niezwykle malowniczym obszarze Polski. Także w kontekście jesiennych wypadów poza miasto. – Miłośnicy przyrody często wybierają się do Zakopanego. To pełne turystów miasto najlepiej zwiedzać podczas wycieczki z minimum jednym noclegiem, ponieważ jest ono oddalone o dwie godziny jazdy samochodem od Krakowa. Jeśli brakuje ci czasu, wybierz położony dużo bliżej Ojcowski Park Narodowy – pisano w 2023 r. Ojcowski Park Narodowy, z charakterystycznym nietoperzem w logo, jest najmniejszym z polskich parków narodowych. Powstał w 1956 r. „w celu zachowania unikatowego w skali Polski i Europy obszaru krasowego z wychodniami skał wapiennych wieku jurajskiego wraz z jego różnorodnością przyrodniczą i kulturową”. Zajmujący powierzchnię ponad 21 km kw. park rocznie odwiedza od 200 do 300 tys. turystów. Te polskie miasta nie schodzą z czołówek. Zachwyca się nimi cały świat Polskie miasta nieustannie zachwycają i przyciągają masę turystów z całego świata. Ich piękno coraz częściej doceniają także zagraniczni dziennikarze, którzy w 2023 roku chętnie odwie... Gdzie jesienią w Europie spędzić urlop? Nie mamy wątpliwości, że przygotowane przez euronews.com zestawienie przypadnie do gustu turystom znad Wisły. I to nie tylko ze względu na wątek Ojcowskiego Parku Narodowego. Na listę trafiły bowiem także miejsce położone blisko naszej granicy. Mowa m.in. o oddalonym zaledwie 3 godziny drogi od Wrocławia Parku Narodowym Czeska Szwajcaria, gdzie kręcono „Opowieści z Narnii”, a Andersen pisał tu swoje „Baśnie” oraz Szwajcarii Saksońskiej, do której ze stolicy Dolnego Śląska dojedziemy w ok. 2,5 godziny. Dodajmy, że portal wyróżnił także popularny w sezonie zimowym austriacki ośrodek narciarski St. Anton am Arlberg, Jezioro Bondhusvatnet w Norwegii oraz włoskie miasto Bolzano, skąd rozpościerają się niezwykłe widoki na Dolomity. Ponadto autorzy zachęcają do podróży najbardziej stromą kolejką Europy, prowadzącą na szczyt Pilatus w Szwajcarii. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Źródła: euronews.com; tvn24.pl; stat.gov.pl; archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Zamek Pieskowa Skała to perła Ojcowskiego Parku Narodowego. Zachwyca wspaniałą architekturą
Zamek Pieskowa Skała jest jednym z tych miejsc, których po prostu nie można nie odwiedzić, będąc w Ojcowskim Parku Narodowym. Wspaniała rezydencja jest dostępna dla zwiedzających. Przyciąga nie tylko wspaniałą architekturą i bogatą ekspozycją, ale także niesamowitą historią.
W tym artykule: Gdzie znajduje się zamek Pieskowa Skała Historia zamku Pieskowa Skała Kolejne zmiany i rozbudowa Ojcowski Park Narodowy jest najmniejszym takim obszarem w Polsce, ale z całą pewnością nie brakuje tam atrakcji. Wspaniała przyroda, fantazyjne formacje skalne i jaskinie to jeszcze nie wszystko. Na uwagę zasługują także zabytki dawnej architektury. Jednym z najcenniejszych jest zamek Pieskowa Skała. Gdzie znajduje się zamek Pieskowa Skała Dawna warownia i rezydencja jest położona w Dolinie Prądnika, w granicach wsi Sułoszowa. Obszar ten rozciąga się na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego, tuż przed Ojcowem. Historia zamku Pieskowa Skała Wygląd i funkcja zamku Pieskowa Skała zmieniały się wielokrotnie. Na przestrzeni lat był niszczony i grabiony. Podlegał licznym przebudowom, a ostatecznie przybrał wspaniałą neogotycką formę. Gniazda na Jurze Najlepszym przyjacielem fotografa jest światło. Czasem wystarczy takie z mocnej latarki. Kiedy powstał zamek Pieskowa Skała? Pierwsze wzmianki o zamku w Pieskowej Skale pochodzą z 1315 roku. W dokumencie, który wydał król Władysław Łokietek, wymieniono nazwę „Peskenstein”. Najprawdopodobniej dotyczyła ona fortyfikacji wzniesionych przez Henryka I Brodatego w czasie walk o krakowski tron. Na ich ślad we wsi Sułoszowa natrafił historyk Stanisław Kołodziejski. Umocnienia miały chronić trakt wiodący z Krakowa na Śląsk. Taką samą funkcję spełniał nowy zamek, wzniesiony w XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego. Królewska strażnica powstała na niedostępnym skalnym cyplu i stromym zboczu. Składała się z dwóch części – górnej i dolnej. Górny zamek, zlokalizowany na skale nazywanej „Dorotką”, nie zachował się do naszych czasów. To właśnie tam znajdowała się najwyższa wieża, która jeszcze sto lat później pełniła funkcję mieszkalną. Z kolei dolny zamek, wybudowany w miejscu, gdzie dziś mieści się renesansowy dziedziniec, był otoczony masywnymi murami obronnymi i składał się przede wszystkim z zabudowań gospodarczych otaczających okazały podwórzec. Przekazanie zamku rodzinie Szafrańców W 1377 roku zamek Pieskowa Skała przestał być składnikiem królewskich włości. Ludwik Węgierski, syn Karola Roberta i Elżbiety Łokietkówny, darował go wówczas Szafrańcowi z Łuczyc. Przekazanie majątku podstolemu krakowskiemu miało być zadośćuczynieniem za ranę, którą odniósł w sporze z węgierskimi dworzanami króla, który objął tron po śmierci Kazimierza Wielkiego. Darowiznę dwukrotnie potwierdził Władysław Jagiełło. W rezultacie zamek Pieskowa Skała dostał się w wieczyste posiadanie Piotra Szafrańca, syna podstolego, który pełnił funkcję wojewody krakowskiego i był zaufanym doradcą Jagiełły. Kolejne pokolenie Szafrańców utraciło wysoką pozycję na królewskim dworze i roztrwoniło rodzinny majątek. Jak wynika z przekazów Jana Długosza, Szafraniec z trzeciego pokolenia (również Piotr) miał pałać się czarną magią i alchemią. Z kolei jego syn – Krzysztof – był raubritterem, czyli rycerzem-rozbójnikiem. W 1484 roku Krzysztof Szafraniec został pojmany i ścięty z rozkazu Kazimierza Jagiellończyka. Egzekucję wykonano na Wawelu. Losy właścicieli potoczyły się dramatycznie, ale zamek nadal pozostawał w rękach rodu Szafrańców. W XV stuleciu zaczął rozkwitać. W tamtym czasie wzniesiono dwie potężne baszty artyleryjskie, które chroniły dostępu do warowni od strony wschodniej. Przebudowa zamku W kolejnym stuleciu rodzina Szafrańców wróciła do łask na królewskim dworze. Hieronim Szafraniec nie tylko został sekretarzem Zygmunta Starego, ale także otrzymał rękę córki monarchy. Pieniądze z posagu pozwoliły rozpocząć przebudowę zamku. Z Włoch napływała wówczas moda na antyczne formy w obszarze zdobień, detali i komponowania detali. Wzorem Wawelu, zamek Pieskowa Skała zaczął zyskiwać renesansowy charakter. Hieronim nie zdążył jednak dokończyć prac. Swoją obecną formę zamek w dużej mierze zawdzięcza jego bratankowi – wojewodzie sandomierskiemu Stanisławowi Szafrańcowi. W tym czasie w Pieskowej Skale powstała renesansowa rezydencja z arkadowym dziedzińcem, ozdobionym naturalistycznymi maszkaronami, i loggią widokową. Ozdobą dziedzińca były także kartusze z herbami Starykoń i Rawicz oraz portale. Kolejne zmiany i rozbudowa W 1608 roku ród Szafrańców wygasł (ostatnim przedstawicielem był Jędrzej Szafraniec). Zamek i pozostałe dobra pieskoskalskie stały się wówczas własnością Macieja Łubnickiego. W kolejnych latach zamek kilkukrotnie zmieniał właścicieli. Ostatecznie wszedł w posiadanie miecznika koronnego Jana Zebrzydowskiego. Jego syn, Michał, nakazał wybudować w północnym skrzydle okazałą kaplicę. Wojewoda krakowski i starosta lanckoroński poświęcił ją swojemu patronowi, św. Michałowi. Przestarzały system obronny nie spełniał już swojej funkcji, toteż właściciel zamku polecił wybudować nowe umocnienia od strony wschodniej. Wzniesiono wówczas fortyfikacje bastionowe w systemie nowowłoskim, zamykające zewnętrzny dziedziniec. Potop szwedzki i pożar Obwarowania były zgodne z ówczesnymi trendami w budownictwie obronnym, ale okazały się zbyt słabe. W 1655 roku warownię zdobyli Szwedzi. Wspaniały zamek został ograbiony i zniszczony. Dzieła zniszczenia dopełnił pożar z 1718 roku. Zamek w rękach rodziny Wielkopolskich W 1768 roku zamek został odbudowany jako siedziba rodu Wielkopolskich. Stał się wówczas letnią rezydencją. Jedynie Hieronim Wielkopolski zamieszkał tam na stałe. W czasie, gdy był właścicielem rezydencji, z zamku zniknęły arkadowe krużganki i loggia widokowa. Na wieżach wybudowano baniaste hełmy, a we wnętrzach urządzono pokoje tureckie, perskie i rajskie. Zamek w rękach Mieroszewskich W 1842 roku Pieskową Skałę odkupił od Wielkopolskich hrabia Jan Mieroszewski. W 1850 roku, w czasach jego syna Sobiesława, rozpętał się pożar, w wyniku którego zawaliła się najstarsza część rezydencji. Rozpoczęła się odbudowa. Zamek zaczął zyskiwać neogotycki charakter. Baszta otrzymała krenelaż, a przy bastionach wybudowano ozdobne wieżyczki. Ryzalit i loggia zostały przekształcone w wysoką wieżę z ostrosłupowym dachem. Zamek w czasie powstania styczniowego 13 lat później, w czasie powstania styczniowego, zamek ucierpiał ponownie. W nocy z 3 na 4 marca 1863 roku rozegrała się bitwa między oddziałami gen. Langiewicza i gen. Jeziorańskiego a carskimi wojskami. Powstańcy wycofali się do Skały, a Rosjanie zajęli opuszczoną rezydencję, ograbili ją i zniszczyli. Najpiękniejsze zamki w Małopolsce. Które z nich warto zwiedzić? Małopolskę śmiało można nazwać krainą zamków i w tym stwierdzeniu nie będzie nawet krzty przesady. Piękne rezydencje i monumentalne warownie stanowią stały element tamtejszego krajobraz... Zamek jako pensjonat i sierociniec Mieroszewscy sprzedali rezydencję pod koniec XIX wieku. Nowi właściciele nie byli w stanie jej odbudować. Zamek wykupiła i uratowała spółka akcyjna założona przez Adolfa Dygasińskiego i Józefa Zawadzkiego. Został przebudowany na luksusowy pensjonat, który działał do 1939 roku. W czasie II wojny światowej został przekształcony w sierociniec. Zamek Pieskowa Skała po II wojnie światowej W 1950 roku obiekt przejęło Ministerstwo Kultury i Sztuki. rozpoczęły się wówczas badania architektoniczne pod kierownictwem prof. Alfreda Majewskiego. Niebawem można było ruszyć z odbudową. Odsłonięto elementy renesansowe, zrekonstruowano arkadowy dziedziniec i loggię. Nie zachowały się żadne szczegółowe informacje na temat wyglądu wnętrz, więc zadecydowano o utworzeniu w nich wystawy części wawelskich eksponatów. Otwarcie galeryjnej wystawy nastąpiło w 1970 roku. W latach 1994–2004 przeprowadzono kolejne prace remontowe. W kolejnym roku udostępniono nową ekspozycję. W 2014 roku podjęto kolejne prace konserwatorskie. Zakończono je dwa lata później. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ojcowski Park Narodowy jest nieco zapomniany w Polsce. Zachwycają się nim natomiast zagraniczne media
Ojcowski Park Narodowy to dom nietoperzy. Wiele z nich skrywają korytarze Jaskini Nietoperzowej, jednej z największych w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej.
W tym artykule: Ojcowski Park Narodowy – atrakcje Przyroda i tradycja Gastronomia w Ojcowie Igła Deotymy Jaskinie w Ojcowskim Parku Narodowym Trasy turystyczne Ojcowskie zamki Ojcowski Park Narodowy – informacje praktyczne Małopolska chętnie odwiedzanym regionem przez turystów Dziennikarze serwisu euronews.travel postanowili przedstawić turystom alternatywę na jednodniową wycieczkę z Krakowa. Wybór zazwyczaj pada na Zakopane albo Oświęcim. Euronews na jesienny wypad poza miasto proponuje oddalony o zaledwie 40 minut drogi od stolicy Małopolski „mniej znany cud natury”, czyli Ojcowski Park Narodowy. – Miłośnicy przyrody często wybierają się do Zakopanego. To pełne turystów miasto najlepiej zwiedzać podczas wycieczki z minimum jednym noclegiem, ponieważ jest ono oddalone o dwie godziny jazdy samochodem od Krakowa. Jeśli brakuje ci czasu, wybierz położony dużo bliżej Ojcowski Park Narodowy – czytamy. Ojcowski Park Narodowy – atrakcje Ojcowski Park Narodowy powstał w 1956 r. To najmniejszy tego typu obiekt w kraju. Ma zaledwie 21,46 km kw. powierzchni, podczas gdy największy park w Polsce – Biebrzański – ma aż 592,23 km kw. Najmniejszy nie oznacza jednak mało interesujący. Na odwiedzających czeka tu masa cennych zabytków i pomników przyrody. Nie tylko Wawel, Wieliczka i Ojców. Oto nieznane miejsca w Małopolsce, które warto odwiedzić Oceniając województwo małopolskie w kontekście mnogości atrakcji turystycznych, łatwo można dojść do wniosku, że jest to jeden z najatrakcyjniejszych regionów w Polsce. Warto jednak wied... Sercem Ojcowskiego Parku Narodowego jest Ojców, niewielka wieś położona na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W jej pobliżu znajduje się Grota Łokietka. Tu , jak głoszą legendy, ojciec Kazimierza Wielkiego miał przez sześć tygodni ukrywać się przed królem czeskim Wacławem II, z którym toczył spór o tron Polski. W trakcie wizyty w najmniejszym parku narodowym Polski zobaczymy zarówno wapienne klify, jak i wąwozy oraz ponad 400 jaskiń. Dodają ponadto, że na miejsce bez problemu dojedziemy autobusem za mniej 20 złotych lub taksówką (koszt taryfy oscyluje granicach 75–130 zł). Spokój, klimat i przyroda sprawiają, że mieszczuchy, zwłaszcza z Krakowa, od wieków lubią tu wypoczywać i leczyć wyczerpane hałasem głowy. Zresztą atrakcyjność tych terenów dostrzeżono już jakieś sto tysięcy lat temu, kiedy swe obozowiska zakładali tutaj neandertalczycy. Przyroda i tradycja Ojcowski Park Narodowy jest najmniejszy w Polsce, co w niczym mu nie ubliża. Przez lata wręcz ortodoksyjnie strzeżono, by nic w nim się nie zmieniło, by technologia ani mody nie zakłócały rytmu Matce Ziemi. Dlatego nawet otwarcie spa w starej willi na jednym z malowniczych zboczy skończyło się tu awanturą i fiaskiem. Niektórym się to podoba, innym nie. Jedno jest pewne: natura oddycha tu pełną, niezmąconą piersią, a w powietrzu, zwłaszcza po deszczu, pachnie mchem, porostami i jodłą. Kiedy wejdziecie na Grubego Janka (Jonaszówka), jeden z kilku w okolicy punktów widokowych, zobaczycie naturę w całej okazałości. Na lewo zachwyci was widok ruin zamku. Na prawo dostrzeżecie drogę do Bramy Krakowskiej i Jaskini Łokietka. Gastronomia w Ojcowie W Ojcowie, czy to przez specyficzny mikroklimat, czy urodę miejsca, zawsze będziecie głodni. I zawsze znajdziecie coś do zjedzenia. Czy to w restauracjach urządzonych w pięknych zabytkowych willach, czy na prostych drewnianych ladach rozstawionych w zmyślny sposób wzdłuż turystycznych tras (chleb ze smalcem, kiełbasa, oscypki, ale i marynowane grzyby). Kalorie spalić można, maszerując do pobliskiej dzikiej Doliny Sąspowskiej bądź do zamku Pieskowa Skała (i zobaczyć obok jego murów imponującą Maczugę Herkulesa). Igła Deotymy Jest zgrabna, smukła i nie sposób jej nie zauważyć, spacerując doliną Prądnika. Igła Deotymy, wapienna skała, swą nazwę zawdzięcza pseudonimowi poetki i improwizatorki Jadwigi Łuszczewskiej. Przyjeżdżała tu, by w okolicznych krajobrazach szukać natchnienia do swych kolejnych romantycznych wierszy. Unikatowe odkrycie na Zamku w Ojcowie. Najstarsza świnka morska w Polsce Świnka morska, czyli kawia, to popularne zwierzątko domowe. Archeolodzy odkryli najstarsze szczątki tego sympatycznego gryzonia na terenie Polski. To znalezisko z Zamku w Ojcowie w woj. małopol... Jaskinie, strome konstrukcje skalne, trzymające Ojców w potrzasku niemal z każdej strony, od wieków przyciągały miłośników niebanalnej natury i historii. Jedni przyjeżdżali tu na biegówki, inni na kulig z pochodniami, a jeszcze inni do pracy naukowej. Doskonały mikroklimat, dobre położenie i atrakcje sprawiały, że Ojców nazywano nawet drugą Szwajcarią. Jaskinie w Ojcowskim Parku Narodowym Dziś też jest się czym chwalić. W Jaskini Ciemnej, którą znają archeolodzy i antropolodzy niemal na całym świecie, odkryto w 2018 r. paliczki neandertalskiego dziecka. Że pieczara jest badawczo atrakcyjna, wiedziano od dawien dawna. Tu odnaleziono bowiem między innymi narzędzia kamienne, ale też zęby niedźwiedzi jaskiniowych, kości wilka, hieny czy lwa jaskiniowego. Tak naprawdę jednak głośno zrobiło się o niej, kiedy grupa profesorów pochwaliła się fragmentami kości dłoni neandertalskiego dziecka. I tak oto Ojców, oprócz wielu innych atrakcji zasłynął jako miejsce, gdzie odkryto najstarsze szczątki ludzkie na terenie dzisiejszej Polski. Wcześniej też miał wiele szczęścia. Według legendy w tutejszych pieczarach i lasach ukrywać miał się Władysław Łokietek (i przygotowywać się do zmagań o Kraków z czeskim władcą Wacławem II). Jego syn, Kazimierz Wielki, gdy zbudował tu warownię, nazwał ją Ociec u Skały. Miejscowi skrócili ją po prostu z czasem do Ojcowa. Przybywali tu przez całe lata goście znamienici. Idę ich śladami. Wspinam się po schodkach w kierunku Jaskini Ciemnej, podziwiam panoramę na Ojców i dolinę Prądnika. Jest tak cicho, że kiedy zamknę oczy, łatwo mi sobie wyobrazić, że jestem tu sama. Kiedy wchodzę z przewodnikiem do ciemnej komory (ze świecą czy latarką) niczym do brzucha zimnego wieloryba. I słucham historii o królu Stanisławie Auguście Poniatowskim, który przemierzał ten szlak, Stanisławie Staszicu czy wreszcie Fryderyku Chopinie, mam na plecach dreszcze. A może to przez przelatujące mi nad głową nietoperze? Nie wiem. Ojców jest nazwany krainą tych ssaków. Nietoperz znalazł się nawet w godle Ojcowskiego Parku Narodowego. Książę nocy, bohater mrocznych legend i horrorów wyjątkowo polubił podkrakowskie uzdrowisko. Pasuje mu klimat jaskiń, w których może sobie hibernować, atmosfera przepięknych skał i niezmącona przyroda. Najczęściej można tu spotkać podkowca małego i nocka dużego, rzadziej mroczka późnego czy nocka wąsatka. Naukowcy liczą je tu od czasu do czasu i podają, że z 25 gatunków żyjących w Polsce na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego i najbliższej okolicy stwierdzono ich aż 17. Trasy turystyczne Białe ojcowskie skały to nie tylko gratka dla fotografów, ale i wspinaczy, którzy od lat wybierają okolice parku. Są doskonałym poligonem treningowym dla tych, którzy zaczynają przygodę na skale, jak i mają już za sobą trudniejsze drogi. Ale otoczenie Ojcowa to także raj dla tych, którzy praktykują szaleństwo na dwóch kółkach. Gniazda na Jurze Najlepszym przyjacielem fotografa jest światło. Czasem wystarczy takie z mocnej latarki. Dla turystów, którzy lubią poruszać się i pozwiedzać z przewodnikiem, w ofercie trasy dla początkujących i wytrwałych. Te pierwsze, krótkie i bez przewyższeń, zaprowadzą was pod ciekawsze skały i groty, kapliczki na wodzie i do zamku Pieskowa Skała. Przewodnik opowie nie tylko o historii miejsca czy starych willach, w których dziś straszy, pokaże także grób przy drodze dwóch braci, którym dom rozerwała bomba podczas wojny. Mnie namówiono na dwudniową eskapadę połączoną ze zwiedzaniem Jaskini Nietoperzowej i Mamutowej, wspinaczką i tyrolką. Przejazd Doliną Będkowską to niepodrobiona poezja, bo stworzona przez naturę. Łąki, skały, rzeka, wodospady i świerszcze tworzą w niej najpiękniejsze strofy, nie do podrobienia przez żadnego poetę, który tu szukał natchnienia. Można się w niej zatrzymać i rozpalić ognisko. Nocą opowiada mroczne opowieści o pieczarach, w których zagubić się można na zawsze, i nieszczęśliwych miłościach ze śmiercią w tle. Ojcowskie zamki Do zamków na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego mam słabość. Malownicze ruiny warowni obronnej zbudowanej przez króla Kazimierza Wielkiego górują nad doliną Prądnika. Zwłaszcza ośmioboczna baszta z ciosowego kamienia wapiennego. Zamek miał być wzniesiony pomiędzy 1354 a 1370 rokiem na ruinach wcześniejszego grodu. Na dziedzińcu odbywały się turnieje rycerskie i bale. Tajemne lochy miały prowadzić do innych warowni królewskich zbudowanych na tym terenie. Dziś możemy zwiedzać resztki murów obronnych i część mieszkalną. Widok na okolice jest z nich obłędny. Drugim na mapie fortyfikacyjnych budowli królewskich jest zamek Pieskowa Skała. Można do niego dojść z Ojcowa spacerem lub dojechać rowerem. Na Szlaku Orlich Gniazd to prawdziwa, świetnie zachowana renesansowa perełka. Królewska warownia wzniesiona na skale mogłaby spokojnie zagrać w filmie „Imię róży”. Jest potężna, wieczorami mroczna i skrywa wiele tajemnic. Ongiś składała się z dwóch zamków (górnego i dolnego), ale ten pierwszy, położony na skale, zawalił się bezpowrotnie. W XV w. rządził tu rozbójnik o zamiłowaniu do czarnej magii – Krzysztof Szafraniec. Ścięto go za swe niezbyt uczciwe rzemiosło na krakowskim rynku. Ale to nie jedyna mroczna historia związana z tym miejscem. W baszcie, zwanej Dorotką, śmierć głodową poniosła jedna z córek Tęczyńskich. Ukarana została w tak okrutny sposób za miłość do lutnisty, z którym próbowała uciec. Od śmierci próbował ratować ją pies, który przez jakiś czas wspinał się na skałę i rzucał swej pani resztki jedzenia. Ojcowski Park Narodowy – informacje praktyczne Jak dojechać Najlepiej rowerem albo samochodem z Krakowa (20 km). Auto można zostawić na jednym z kilku parkingów na terenie Ojcowa (parking pod ruinami zamku w Ojcowie lub parking Ojców-Złota Góra). Noclegi W Ojcowie możecie spać po królewsku i plebejsku. Polecam zajazd Zazamcze, hotel Łokietek, klimatyczny Bazar Lwowski i pokoje gościnne u Grażyny. Atrakcje Ekspozycja przyrodnicza w Centrum Edukacyjno-Muzealnym OPN w Ojcowie. Jeśli chcecie poznać dolinę Prądnika, zobaczyć, jak powstawała na przestrzeni wieków, a także obejrzeć z bliska jej florę i faunę, to miejsce jest idealne dla was. Dom Neandertalczyka. To obowiązkowy punkt w Ojcowie. Jedzenie Piwnica pod Nietoperzem. Restauracja, w której znajdziecie najlepsze polskie dania (żurek z jajkiem i kiełbasą), misy pierogów i pstrąga przyrządzanego na różne sposoby. Bar Sąspówka to znakomite placki ziemniaczane obficie oblane gulaszem, pstrągi i pierogi. Zajazd Zazamcze to dania kuchni polskiej, oczywiście pstrąg i świetne desery. Rowery Jeśli nie macie rowerów, wypożyczycie je w Ojcowie, w Mobilnej Wypożyczalni Rowerów i Kijków Trekkingowych JuraCamp, albo w barze Sąspówka – górskie, trekkingowe, miejskie, dziecięce, foteliki dziecięce, przyczepki rowerowe. Można liczyć na pomoc w dopasowaniu sprzętu oraz trasy wycieczki. Małopolska chętnie odwiedzanym regionem przez turystów W 2022 r. Małopolskę odwiedziło blisko 17 milionów turystów, czyli o 27% więcej niż rok wcześniej. I niewiele ponad 5% mniej niż w rekordowym 2019, gdy region był celem podróży dla 17,8 mln osób. Gdzie diabły harcują Na wapiennych ostańcach Jury tkwią ruiny dawnych warowni. – Całościowo, ruch turystyczny w Małopolsce w roku 2022 osiągnął wielkość 16,9 mln osób. Jest to wynik o zaledwie 5,2 proc. mniejszy od – dotychczas rekordowego – roku 2019, a więc jeszcze czasu przedpandemicznego. Przypomnijmy, że w tamtym roku Małopolskę odwiedziło 17,8 mln osób – podkreśla Iwona Gibas, członkini Zarządu Województwa Małopolskiego. W minionym roku Małopolskę – oprócz Małopolan – najczęściej odwiedzali mieszkańcy Śląska i Mazowsza. Z kolei spośród zagranicznych turystów prym wiedli Niemcy, Brytyjczycy i Francuzi. Źródła: archiwum NG, euronews.travel, malopolska.pl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Ojców to prawdziwa perła na mapie Polski. Dawniej był turystycznym rajem
Ojców uznawany jest za serce Ojcowskiego Parku Narodowego. Ta niewielka wieś położona na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej potrafi zachwycić od pierwszego wejrzenia.
W tym artykule: Historia Ojcowa Z czego słynie Ojców? Co warto zobaczyć w Ojcowie i okolicach? Ojcowski Park Narodowy jest najmniejszym parkiem narodowym w Polsce. Jego powierzchnia wynosi niespełna 21,5 km kw., czyli o ponad 27 razy mniej niż obszar, jaki zajmuje Biebrzański Park Narodowy, największy spośród tego typu obiektów w naszym kraju. Mimo że OPN pod względem wielkości znacznie ustępuje pozostałym polskim parkom, to nadrabia bogatą historią, spokojem, urokiem i pięknem natury, które urzekają absolutnie każdego. Za serce Ojcowskiego Parku Narodowego uznawana jest niewielka wieś Ojców, w której swoją siedzibę ma jego dyrekcja. Na odwiedzających czeka tu jednak znacznie więcej atrakcji niż tylko zapierające dech w piersiach widoki. Dolina Prądnika, gdzie zlokalizowana jest wioska, nieprzypadkowa bowiem została okrzyknięta „polską Szwajcarią”. Historia Ojcowa – Trudno sobie wyobrazić rozkoszniejszą siedzibę dla człowieka zmęczonego pracą. Rozglądając się w niesłychanie pięknej panoramie Ojcowa, nie mogłem wyjść z podziwu, że ten cudny zakątek ziemi polskiej tak szczególnemu uległ zaniedbaniu. Przecież gdyby taka urocza dolina była położona gdzieś we Francyi, zjeżdżanoby się do niej z różnych stron świata, zamienionoby ją w pierwszorzędną stacyę klimatyczną. Tymczasem nasze stare przysłowiowe niedołęstwo przywykło lekceważyć tę „polską Szwajcaryę” – pisała kilka lat na łamach „Travelera” Anita Szarlik, cytując słowa Jana Lorentowicza, dziennikarza Tygodnika Ilustrowanego, z artykułu z 1929 roku. Ojców to niewielka wieś położona w województwie małopolskim, na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, w Dolinie Prądnika. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań wioskę zamieszkuje 2019 osób. Pierwsze wzmianki na temat Ojcowa pochodzą z XIV wieku, gdy rządził Kazimierz Wielki. To właśnie ostatniemu monarsze z dynastii Piastów małopolska wieś zawdzięcza swoją nazwę. W drugiej połowie XIV w. w Ojcowie – z rozkazu Kazimierza Wielkiego – wybudowano zamek na cześć jego słynnego ojca-poprzednika, Władysława Łokietka. Nazwa budowli wraz z upływem lat ulegała modyfikacjom. Był „Ociec u Skały”, Ociec, Oczecz i w końcu Ojców. Dzisiaj po warowni zostały tylko malownicze ruiny – resztki murów obronnych, brama wjazdowa, ośmioboczna wieża (najokazalsza wieża średniowieczna w Polsce) i kuta w skale, głęboka na 20 m studnia. Jak głoszą legendy, w znajdującej się na terenie parku Grocie Łokietka, ojciec Kazimierza Wielkiego miał przez sześć tygodni ukrywać się przed królem czeskim Wacławem II, z którym toczył spór o tron Polski. Jaskinia liczy 320 m i składa się z tzw. Sali Rycerskiej, Kuchni i Sypialni. Co ciekawe, tutejsze jaskinie, których jest ponad 400, były schronieniem dla uciekających np. przed zarazami albo wojnami. W Jaskini Ciemnej odkryto ślady najstarszego na obszarze Polski obozowiska, pochodzącego sprzed ponad 100 tys. lat. Z czego słynie Ojców? Ojców od dekad przyciąga tłumy gości. Choć przez lata miał status uzdrowiska, odwiedzany był przede wszystkim ze względu na swoje walory turystyczne. Największy turystyczny boom przypadł na XIX wiek, gdy pobliskie uroki docenili mieszkańcy zaboru rosyjskiego. Wówczas nie mogli ot tak jeździć sobie w Tatry, które były w zaborze austro-węgierskim. Tak odkryli leżący przy granicy, 24 km od Krakowa, Ojców. W Dolinie Prądnika chętnie wypoczywali średnio zamożni warszawiacy, a także szukający natchnienia artyści. Wśród nich m.in. Fryderyk Chopin oraz Jadwiga Łuszczewska, dziś zapomniana nieco poetka romantyzmu. Od połowy XIX w. bogatsi turyści mogli zatrzymywać się w reprezentacyjnym, murowanym hotelu Pod Kazimierzem. Dziś to siedziba Ojcowskiego Parku Narodowego. Tarnów był kiedyś stolicą Węgier. To tu zamieszkał w zamku węgierski król Jan Zápolya. Jaki los go spotkał? W 1528 roku przez prawie sześć miesięcy na zamku w Tarnowie rezydował wraz ze swoim dworem węgierski król Jan Zápolya. Dla jego zwolenników Tarnów stał się więc stolicą Węgier! <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/33b60769014ea1e6e1f75100bdf4b29fdaf3bd86-b50b13d.jpg" width="933" height="700" alt="Tarnów był kiedyś stolicą Węgier. To tu zamieszkał w zamku węgierski król Jan Zápolya. Jaki los go spotkał? (fot. Ffolas, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0)" title="Tarnów był kiedyś stolicą Węgier. To tu zamieszkał w zamku węgierski król Jan Zápolya. Jaki los go spotkał? (fot. Ffolas, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0)" /> Co warto zobaczyć w Ojcowie i okolicach? W okolicy Ojcowa nie brakuje wzniosłych budowli. Podążając Doliną Prądnika, natrafimy na zamek w Pieskowej Skale. Choć powstał w tym samym czasie co ojcowski, przechodził regularne przebudowy i dziś dominuje tu renesans. Jest tak dobrze zachowany, że stał się scenerią wielu polskich filmów kostiumowych. Kręcono tu m.in. „Czarne chmury”, „Potop” czy „Janosika”. W pobliżu znajdują się także dwa przepiękne zabytkowe kościoły. Pierwsza to kaplica św. Józefa Robotnika, zwana kaplicą Na Wodzie. Zbudowana dosłownie nad rzeką, czyli na dwóch brzegach Prądnika. Jej powstanie związane jest z zarządzeniem cara Mikołaja II, który zakazał budowania obiektów sakralnych na ziemi ojcowskiej. Kapliczka przebudowana została w 1901 r. z dawnych łazienek zdrojowych i wciąż przypomina alpejskie domki wypoczynkowe. W czasie podniesienia słychać szumiącą pod podłogą rzekę. Kościół Wniebowzięcia NMP mieści się w pobliskim Grodzisku. Choć trudniej się do niego dostać (najlepiej pieszo niebieskim szlakiem, ale wygodniccy mogą podjechać samochodem od Skały), naprawdę warto. Bo dopiero tu można się przekonać, że barok też bywa surowy – tylko czarny marmur i białe rzeźby. Na tyłach kościoła stoi obelisk z 1686 r. dźwigany przez kamiennego słonia. To na cześć kolejnego króla, Jana III Sobieskiego, i jego zwycięstwa pod Wiedniem. Jakby jeszcze było mało historycznych odniesień, wracając do Ojcowa, spostrzegamy narysowany symbol muszli i napis „Droga św. Jakuba”. Okazuje się, że to właśnie tędy od średniowiecza przechodzi pokutny szlak do hiszpańskiego Santiago de Compostela. Źródło: archiwum National Geographic Polska
Jedyna taka planeta O tym zdjęciu nie sposób zapomnieć. Ponad monochromatyczną powierzchnią Księżyca w absolutnej czerni zawieszona jest Ziemia. Pół dysku ukrywa się w cieniu, a druga jego część mieni się kolorami – błękitem, zielenią i bielą, które zdają się wirować w jakimś niesamowitym energetycznym tańcu. Wszystko dookoła jest martwe, zimne, a to miejsce wydaje się kwintesencją piękna i życia. Pierwsze kolorowe zdjęcie naszej planety widzianej z kosmosu zostało zrobione w Wigilię Bożego Narodzenia 1968 r. przez Billa Andersa, członka załogi Apollo 8, amerykańskiej misji kosmicznej na Księżyc, pierwszej, która wyniosła ludzi poza orbitę okołoziemską. Astronauta uchwycił ten niezwykły moment nazwany potem wschodem Ziemi, a zdjęcie natychmiast okrzyknięto jednym z najważniejszych w historii fotografii. Pokazuje ono samotność naszej planety wędrującej w niewyobrażalnie wielkim kosmosie. Jest ona niczym oaza na środku pustyni, która obiecuje bezpieczną przystań. Każdy, kto był w kosmosie i miał szansę spojrzeć na Ziemię z tej perspektywy, podobno doświadcza swego rodzaju przebudzenia świadomości. Ponieważ wszystko, co zna, co kocha, co jest mu bliskie, żyje na tej małej, kruchej błękitnej kuli, po powrocie większość poświęca się działalności na rzecz ochrony środowiska. Pomyślałam sobie, że nam ludziom bardzo brakuje tej kosmicznej perspektywy. Być może, gdybyśmy mieli szansę doświadczyć tej pustki, tej samotności, która staje się udziałem astronautów, o czym m. in. mówi artykuł „Poza błękitnym globem”, docenilibyśmy, czym jest przywilej życia na Ziemi. I zaczęli o niej myśleć nie jak o miejscu, które ma nam służyć i które możemy kształtować i zmieniać w dowolny sposób, ale jak o naszym jedynym domu, który wymaga największej troski. Agnieszka Franus REDAKTOR NACZELNA W numerze: TEMAT Z OKŁADKI | Dobro i zło Człowiek jest gatunkiem najbardziej społecznym, a zarazem najbardziej skłonnym do przemocy. Podczas, gdy jedni są ekstremalnie empatyczni, inni przejawiają psychopatyczne okrucieństwo. Dlaczego tak się dzieje? JEDYNA TAKA PLANETA | Astronauci próbują opisać majestat Ziemi Astronauci z różnych krajów opowiadają o swoich odczuciach i przekonują, że doświadczenie spojrzenia na naszą planetę z kosmosu wzbogaca człowieka duchowo. Szkoda tylko, że nie można posłać na orbitę każdego Ziemianina. JEZIORA JAK MIRAŻE | Wysychające akweny W konsekwencji zmian klimatycznych jeziora ocieplają się szybciej niż atmosfera i oceany. Wiele śródlądowych akwenów niknie w oczach. Przynosi to katastrofy lokalnym ekosystemom i rdzennym kulturom. ROK PTAKÓW | Ptasie migracje Prawie połowa rodzajów ptaków to stworzenia wędrowne. Wielkie ptasie migracje to jeden z dziwów natury. Dlaczego pokonują tysiące kilometrów? Jak odnajdują drogę i wracają w te same miejsca? Zdjęcia to tego reportażu wykonał Stephen Wilkes. Uznany fotograf spędził większość 2017 roku obserwując migrujące ptaki i zbierając materiał to tego artykułu. Efekty są oszałamiające. Artykuł powstał w ramach kampanii National Geographic „2018 ROK PTAKÓW” koncentrującej się na znaczeniu oraz ochronie tych niezwykłych stworzeń. Z DZIENNIKA FOTOGRAFIA | Syberyjska samotność Obrazki z życia w osadzie ukrytej w syberyjskich ostępach, której mieszkańcy kochają odosobnienie. Fotografka Elena Anosowa odwiedza wieś, którą kilkaset lat temu założyli jej przodkowie. Życzymy udanej lektury! Poznaj ofertę prenumeraty.
„Czyste Góry Czyste Szlaki” - akcja sprzątania szlaków
„Czyste Góry Czyste Szlaki” to cykl akcji turystyczno-edukacyjnych o wymiarze ekologicznym prowadzonych przez Klub Podróżników Śródziemie z Krakowa
W ramach projektu Klub zaplanował na 2013 rok 8 spotkań, podczas których uczestnicy będą sprzątali górskie szlaki oraz informowali innych turystów i mieszkańców o tym, dlaczego na szlakach nie ma koszy na śmieci i jakie niebezpieczeństwa są z tym związane. Pierwsze sprzątanie szlaków odbędzie się w dniach 6-7 kwietnia w paśmie Baraniej Góry. Na 20-21.04 zaplanowany jest piknik ekologiczny w Ojcowskim Parku Narodowym. Kolejne akcje odbędą się w maju w Karkonoszach, w czerwcu w Gorcach, w lipcu w Tatrach, w sierpniu na Babiej Górze, a we wrześniu w Pieninach i Bieszczadach. Projekt jest kontynuowany w oparciu o udane akcje w roku ubiegłym, których kulminacją były „Czyste Tatry”, podczas których w jeden dzień zebrano ponad 1,5 tony śmieci! W całym 2012 r. w sprzątaniu szlaków wzięło udział ponad 1150 osób, które na szlakach poza akcją w Tatrach, zebrały 170 worków śmieci. Wszystkie akcje górskie prowadzone są przez pasjonatów wyłącznie non-profit. Organizatorzy zapraszają do udziału wszystkich, nie tylko pasjonatów górskich wędrówek. Więcej informacji oraz kalendarz akcji na stronie organizatora: www.klubpodroznikow.com
Próbowałam. Naprawdę. Spakowałam szklane butelki, oddzielnie plastikowe (zgniecione, koniecznie z odkręconymi korkami!), gazety włożyłam do kartonu równiutko… Przyjechała śmieciarka, a pan z obsługi wrzucił to wszystko na jedną kupę w ciężarówce. – Jak to – zapytałam – przecież to były POSEGREGOWANE ŚMIECI! – W tej mieścinie jest pani chyba jedyną segregującą klientką. Czy mam przyjeżdżać do pani specjalnym samochodem? – zaśmiał się. Tak jest od kilku lat, odkąd mieszkam pod Warszawą w małej gminie leżącej w otulinie Puszczy Kampinoskiej (!). Przez cały ten czas wożę do miasta worki z podzielonymi śmieciami i potem jak wariatka wrzucam po jednej butelce do segregatorów stojących na większych osiedlach. Oszczędzam wodę, prąd, używam najczęściej toreb ekologicznych i dziwię się głupocie ludzkiej – jak można rozrzucać butelki i puszki po pięknej, zielonej okolicy? Upominam znajomych i chyba mają mi to za złe, ale wierzę, że trzeba. Nawet modnie jest być teraz EKOLOGICZNYM…Niestety, w trakcie moich dalekich podróży przekonuję się niemal na każdym kroku, że mało jest nas – domorosłych ekologów – na świecie. Mówienie o ochronie środowiska to domena społeczeństw najbardziej zatruwających nasz glob, bo najbardziej uprzemysłowionych, czyli Europy i Ameryki Północnej. Stanowimy jednak zaledwie 16,5 proc. ludności świata! Tymczasem w Ameryce Południowej, Afryce i Azji ludzie walczą z biedą i głodem, kogo więc obchodzi tam segregowanie śmieci?! Jak wytłumaczyć prostemu człowiekowi, że nie powinien zabijać chronionych zwierząt, skoro za futro dzikiego kota może wykarmić całą rodzinę przez wiele miesięcy? Rocznie wylewamy hektolitry ścieków do rzek, wycinamy lasy, wyjaławiamy glebę... Czy zatem moich kilka energooszczędnych żarówek i wywożenie makulatury do skupu robi różnicę? Wierzę, że tak. Martyna Wojciechowska
Spis Treści LIPIEC 2009 Dieta niskowęglowa. Niewielkim wysiłkiem każdy może zmniejszyć swoją presję na środowisko, a przy okazji zadbać o własny portfel. Amazonia pod topór. Zielone płuca planety znikają w błyskawicznym tempie. Sprzyjają temu bezprawie i ekonomiczne nierówności. Gleby. Czy stworzona przez Indian Amazonii sztuczna gleba terra preta zdoła zwiększyć produktywność rolnictwa i związać nadwyżki węgla? Czarne prognozy. Ocieplenie klimatu oznacza więcej wody – tyle że w miejscach, w których i tak jest mokro. Za to innym grozi pustynnienie. Ginące gatunki. Człowiek znakomicie przyspieszył tempo wymierania gatunków. Najwyższa pora pomyśleć o odbudowie bioróżnorodności. Tylko dla prenumeratorów . Zielone dachy. Miejskie dachy to ogromne jałowe, pozbawione życia przestrzenie. Możemy – i powinniśmy – zwrócić je przyrodzie.
Dla wspinaczy i amatorów pięknych widoków
Dla wspinaczy i amatorów pięknych widoków Dawniej ludzie szukali wśród skał i pieczar Jury Krakowsko-Częstochowskiej raczej schronienia niż przygody, a najstarsze ślady pobytu człowieka – sprzed 300 tys. lat – odkryto niedawno w Jaskini Biśnik. Groty strzał i bełtów, ostrogi i inne elementy uzbrojenia wskazują, że w średniowieczu w jaskiniach szukali schronienia zbrojni rycerze. Według legendy na początku XIV w. w jednej z jaskiń ukrywał się przed królem czeskim Wacławem II przyszły król Polski Władysław Łokietek. Władcę miał uratować pająk, którego gęsta sieć zasłoniła wejście do jaskini. Uraczona w jednym z barów mrożącymi krew w żyłach opowieściami o zamieszkującym tutejsze jaskinie jadowitym pająku Meta menardi, bacznie obserwowałam ściany komnat Groty Łokietka. Dopiero później pracownik Ojcowskiego Parku Narodowego zapewnił mnie, że ze strony pająka nic nam nie grozi. Jurajskie skałki, których krajobrazy zauroczyły już niejednego, swoje obecne kształty zawdzięczają procesom geologicznym sprzed milionów lat. Przed około 180 mln lat obszar Jury pokrywało ciepłe morze. Szkielety i pancerze organizmów zbudowane z węglanu wapnia opadały na dno i z czasem utworzyły grubą warstwę wapieni. Potem morze zaczęło się wycofywać, a dzięki erozji powstały tak charakterystyczne dla krajobrazu Jury skałki, ostańce i jaskinie. Naturalne walory obronne terenu wykorzystywano od średniowiecza, wznosząc zamki. Ilekroć jestem w jednym z najpiękniejszych – w Ogrodzieńcu – zdumiewa mnie, jak harmonijnie średniowieczni budowniczowie wkomponowali go w olśniewające bielą kamienne otoczenie. Czasem trudno odróżnić, co jest dziełem ludzi, a co stworzyła natura. Po zachodzie słońca ruiny zamku zmieniają oblicze. Ponoć każdy dukat, za który Stanisław Warszycki nabył warownię w Ogrodzieńcu, zbroczony był krwią jego poddanych. Teraz okrutnik pojawia się pod postacią czarnego psa z łańcuchem u szyi, pokutując za niecne uczynki. Zamek w Olsztynie też jest miejscem, w którym straszy. Duch niepokornego Maćka Borkowica, który w XIV w. buntował szlachtę przeciwko królowi i został skazany na śmierć głodową w wieży zamkowej, włóczy się teraz każdej nocy po murach zamkowych, przeraźliwie dźwięcząc łańcuchami. Czasy szturmowania warowni przez rycerzy mamy już za sobą, teraz ich miejsce zajęli szukający przygód i mocnych wrażeń wspinacze, którzy na stałe wrośli w pejzaż Jury. Oblegają skały, prześcigając się nie tylko w wyczynach sportowych wymagających niekiedy ekwilibrystycznych zdolności, ale i w nadawaniu nazw skałom i drogom na nich wytyczonym. Niekiedy frywolnym i dosadnym, bo jak inaczej określić nazwę skały „Dupa Słonia” w Dolinie Będkowskiej? Jedne z najtrudniejszych dróg – o wymownych nazwach „Nie dla psa kiełbasa” i „Powerplay” – prowadzą przez Pochylec w Dolinie Prądnika. Wyzwaniem bywa wspinaczka w Jaskini Mamutowej, w Dolinie Kluczwody i wokół niej. Już same określenia tras – „Nieznośna lekkość bytu”, „Stal Mielec”, czy „Capoiera” – sugerują ich charakter. – Zawsze trzeba pamiętać, że wspinaczka skałkowa jest sportem niebezpiecznym i należy się do niej dobrze przygotować, ale mogą tu też ćwiczyć nawet mniej zaawansowani, przechodząc np. drogę „Król Maciuś I” – mówi Piotr Drobot, instruktor alpinizmu i autor skalnych tras. Wśród swoich uczniów ma osoby w wieku od 14 do... 60 lat.
Wywiad. Anna Olej-Kobus, Krzysztof Kobus
Z racji wykonywanego zawodu podróże są na stałe wpisane w ich kalendarz. Kiedy pojawili się synowie, niewiele się zmieniło. Teraz po prostu jeżdżą we czwórkę. Dzięki temu mają okazję spojrzeć na świat oczami dziecka.
LUDZIE W DRODZE - BIAŁE SŁONIE Z Anną Olej-Kobus i Krzysztofem Kobusem rozmawia Anita Szarlik ANITA SZARLIK: Kto kogo zaraził podróżowaniem? KRZYSZTOF KOBUS: Nie ma tu jednego winnego. Uczyliśmy się od siebie wzajemnie. Ja zacząłem jeździć z Anią do egzotycznych krajów, ona ze mną podróżowała po Polsce, której wcześniej dobrze nie znała. Ile lat mieli Wasi synowie, gdy zabraliście ich w podróż na Daleki Wschód? ANNA OLEJ-KOBUS: Staś miał pięć i pół miesiąca. Gdy wracaliśmy – prawie osiem. To były ważne miesiące. W Birmie wyrosły mu dwa zęby, w Kambodży nauczył się sam siedzieć. A Michałek w Bangkoku skończył dwa latka. Urodził się 17 lutego 2005 roku, dokładnie w 25. rocznicę pierwszego zimowego wejścia na Everest. Może to znak, że ma być zdobywcą? Wyprawa z niemowlakami na drugi koniec świata. To kompletne szaleństwo! ANNA: Tak też powiedział nasz lekarz rodzinny. Uznał wręcz, że jesteśmy nieodpowiedzialni. Na szczęście inny lekarz, zajmujący się chorobami tropikalnymi, stwierdził, że co prawda takiej wyprawy nie może rekomendować, ale nas rozumie. Nie była to jednak pierwsza wyprawa chłopców. Gdy Michał miał miesiąc, zabraliśmy go na kilka dni do Ojcowskiego Parku Narodowego. Pracowaliśmy wtedy nad albumem fotograficznym o Polsce. Terminy goniły. Krzysztof mógł, oczywiście, jechać sam, ale doszliśmy do wniosku, że byłoby to nie fair. On jeździ, fotografuje, chłonie, a ja siedzę zamknięta w czterech ścianach? Za dobrze się znam – czułabym się niedowartościowana, sfrustrowana, załamana. Potrzebowałam tego wyjazdu. I kolejnych. Tylko po co zabierać kilkumiesięczne dziecko na drugi koniec świata? Przecież ono niewiele jeszcze z tego wszystkiego rozumie. Nie doceni wspaniałej świątyni, oryginalnej kuchni, egzotycznych zwyczajów. Za to narażone jest na spory stres. ANNA: Podróż jest częścią naszego życia, a dzieci są częścią naszej rodziny. Chcemy przeżywać najpiękniejsze chwile we czworo. W czasie wyjazdu tworzą się zupełnie inne więzi. Znam wiele historii, kiedy rodzice zostawili dziecko pod opieką babci, a sami wyprawili się w świat. Tylko że cały czas tęsknili, mieli wyrzuty sumienia, a na telefony do Polski wydawali majątek. Inni znajomi czekali, aż dzieci podrosną, będą miały trzy, pięć, osiem lat. Tylko że starsze dzieci nie są przyzwyczajone do zmian otoczenia, innych języków, dziwnych zapachów. Nie mogły zasnąć w pociągu czy samolocie – czuły się bardziej zagrożone niż nasz Michał czy Staś, dla których włóczęga jest codziennością. Na podróżowanie z całą rodziną jest naprawdę mało czasu. Dzieci bardzo szybko rosną, idą do szkoły, usamodzielniają się. Ojciec mówi: „Jedziemy w podróż dookoła świata”. A nastoletni syn może na to odpowiedzieć: „Ale tato, moi koledzy jadą na Mazury”. Dla niego rodzice byli atrakcyjnym towarzystwem kilka lat wcześniej. Dlatego warto jeździć, kiedy dzieci są jeszcze małe. KRZYSZTOF: Maluch żyje chwilą, lubi, jak coś się dzieje. A w podróży o atrakcje łatwo. Dzieci zmieniły nasz sposób patrzenia na świat. Podczas wypraw z chłopcami nie da się pędzić. Czasem trzeba się zatrzymać i poprzyglądać mrówce, która penetruje szyszkę, bo to akurat jest dla chłopców interesujące. Dobrze jest wyhamować i spojrzeć na świat świeżym okiem. Dla fotografa to bardzo cenne doświadczenie. Maluch nie chce oglądać kolejnej świątyni, podobnej do poprzedniej. Dlatego podczas rodzinnych wypraw „obowiązkowego programu” zalicza się mniej, za to więcej widzi się samego dziecka. W Warszawie zwykle jestem zapracowany – siedzę przy komputerze, obrabiam zdjęcia. W podróży cały czas przebywam z moimi synami. Nie baliście się tropikalnych chorób? To główny powód, dla którego wielu rodziców, kiedyś podróżników, wybiera wakacje w europejskim kurorcie. ANNA: Kiedy mówi się o egzotycznych podróżach, w podtekście pobrzmiewa, że to śmiertelnie niebezpieczne. Tylko że Polska też nie jest bezpieczna. Chyba każda matka słyszała o grypie spowodowanej rotawirusami. Choroba bywa naprawdę groźna, ale nikt z tego powodu nie wyprowadza się z kraju. Tutaj też może nas dotknąć nieszczęście. Nie wiemy, co się wydarzy. Ile czasu mamy wspólnie do przeżycia. Mówię to z perspektywy matki, która straciła dziecko. Nasza pierwsza córeczka, Małgorzatka, zmarła zaraz po porodzie na skutek rzadkiej choroby genetycznej. Dziś już mogę opowiadać o tym spokojnie. Byłam w grupie wsparcia dla takich rodziców jak ja. Usłyszałam wiele historii, które dobitnie pokazywały, że nie jesteśmy panami życia – ani swojego, ani naszych dzieci. Wielu znajomych nie mogło pojąć, dlaczego zamierzamy podróżować z chłopcami. A my chcieliśmy jak najpełniej wykorzystać wspólny czas. Wiele nauczyłam się od matek w Afryce czy w Azji. One wiedzą, że najważniejsze jest bycie z dzieckiem, reszta nie ma aż takiego znaczenia. Nie popędzają go tak, jak my w Europie. Nie denerwują się, że jeszcze nie siada na nocnik, nie chodzi. Parę lat temu odwiedziłam Etiopię – pojechałam, jak większość turystów, do Lalibeli, duchowej stolicy kraju. Gdy tylko wysiadłam z autobusu, podeszli do mnie chłopcy, którzy na wieść, że jestem z Polski, zaznaczyli, że znają Anię Olej. Miał to być argument, żebym wzięła ich jako swoich przewodników po kościołach czy w wyprawie do klasztorów. ANNA: Tylko że zatrudnianie dzieci to nie taka prosta sprawa. Płacąc dziecku na przykład za oprowadzanie po miejscowych zabytkach, odciągamy je od szkoły. Świadomy podróżnik nie powinien tego robić. Szybkie pieniądze są bardziej atrakcyjne niż nauka, więc jest spora szansa, że przez całe życie dziecko będzie sprzedawało pamiątki czy napoje na plaży. Z drugiej strony często to jedno, najbardziej obrotne dziecko utrzymuje całą rodzinę. Pamiętam Fykra, chłopca z Lalibeli. Poznałam go, gdy miał 13 lat. Angielskiego nauczył się od przybyszów z Europy i Ameryki, pewnie lepiej, niż gdyby uczył się go w szkole. Był obrotny w pozytywnym znaczeniu. Oprowadzając turystów po miasteczku, zarabiał więcej niż jego ojciec – przewodnik w świątyni. Tak naprawdę to on utrzymywał 12-osobową rodzinę. Kiedyś od amerykańskich turystów dostał 300 dolarów – dzięki czemu został wybudowany nowy dom. Kilka lat później angielskie małżeństwo zaprosiło go do Wielkiej Brytanii i opłaciło studia medyczne. Widziałam jego zdjęcia, wyglądał jak brytyjski nastolatek. Pewnie wróci do Etiopii jako świetnie wykształcony lekarz. Bo zapewniał, że chce wrócić. Życie nie jest czarno-białe, ma znacznie więcej odcieni. W czasie swoich podróży bardzo często fotografujesz dzieci. ANNA: Są wdzięcznym tematem, ale także swego rodzaju „międzykulturowym łącznikiem”. To one wybiegają na przywitanie, gdy trafiasz do jakiejś wioski – chcą sobie wyrobić zdanie. Czy jesteś fajna, rozumiesz ich żarty, masz jakieś prezenty? To ich opinia będzie pierwsza, więc być może decydująca. Synowie ułatwiają nam kontakt z miejscowymi, zarówno w Polsce, jak i Afryce czy Azji. W Kambodży i Birmie otwierali nam wszystkie drzwi. Śmialiśmy się, że biały niemowlak jest tam zjawiskiem równie częstym jak biały słoń. W każdym razie wywołuje podobną euforię. KRZYSZTOF: Pielgrzymi, zamiast iść na modlitwę, robili sobie zdjęcia ze Stasiem. Godzinami wpatrywali się w nasze śpiące dzieci. Podobne reakcje wywoływała karmiąca piersią Ania. „Tak samo jak my” – mówiły tamtejsze kobiety, które gromadziły się nad nią w kółku. „Tak samo jak nasze” – śmiano się, gdy Michał, który ze względu na wysoką temperaturę nie nosił pieluszek, robił kałużę w restauracji. Dokąd nie zabralibyście swoich synów? KRZYSZTOF: Do tropikalnej dżungli. Przyroda skutecznie broni się tam przed dorosłymi, a co dopiero przed maluchami. Do Papuasów w Nowej Gwinei, bo straszne błoto. Do Etiopii ze względu na jedzenie – bardzo pikantne. ANNA: A właściwie dlaczego do Etiopii nie? Indżera (kwaśny naleśnik odgrywający rolę naszych ziemniaków lub chleba) nie jest taka zła. Nie zabrałabym maluchów na wyprawę polarną, bo za dużo przebierania. A także na spływ pirogą po Kongo, bo choć o tym marzę, dzieciaki by się nudziły. One też muszą mieć swoje atrakcje. W tropiki? Jak będą starsze, dlaczego nie? Gdy miałam 7 lat, a mój brat 6, mama stanęła przed wyborem – kupno malucha lub wyjazd całą rodziną na pół roku do Nigerii. Mój tata był marynarzem, a potem kapitanem Żeglugi Wielkiej. Mama wybrała Afrykę. Co zapamiętałaś z tej wyprawy? ANNA: Przed wyjazdem zamartwiałam się, że nie zrozumiem nigeryjskich dzieci. Skoro mówią w innym języku, to pewnie także w nim śmieją się i płaczą – i czy ja będę wiedziała, że się śmieją? Okazało się, że przede wszystkim brzydziły się nas. Krzyczały za nami: „Glista obdarta ze skóry!”. Reszta to raczej wrażenia, obrazy. Moment, kiedy nasz statek czekał na wejście do portu. Stałam z bratem w kajucie, a w oddali kołysały się światła miasta. Do tej pory uwielbiam ten widok. Pamiętam też przestrzenie w naszym afrykańskim domu, który był kilkanaście razy większy niż obecny w Warszawie. Gadającą papugę w restauracji. Deszcz, po którym wszystko zaczynało parować. Złoty piasek na plaży z mnóstwem pięknych muszli. Dla mnie Afryka została takim mitycznym lądem na wiele lat. Chciałam tam wrócić. Czy właśnie to sprawiło, że zostałaś podróżniczką? ANNA: Chyba większy wpływ miało wieczne czekanie na tatę. Mama brała globus i pokazywała, gdzie właśnie jest ojciec. Z różnych stron świata przychodziły od niego kartki. Do tej pory mam pocztówkę z afrykańskimi dziećmi zbierającymi lotosy. Wyobrażałam sobie dalekie lądy, czytałam książki podróżnicze. Ale gdy wracał, nie jechaliśmy na wakacje, tylko musieliśmy zostać z nim w domu. KRZYSZTOF: U mnie było odwrotnie. Wakacje spędzałem z rodzicami w drodze – jeździliśmy po Bułgarii, Rumunii, Węgrzech, Jugosławii. Pływaliśmy zbudowanym przez nas jachtem po Mazurach, włóczyliśmy się po Bieszczadach. Rodzice nie panikowali, że jestem na to za mały. Która podróż była najważniejsza? ANNA: Każda jest ważna. Pierwszą był autostop po Polsce, w drugiej klasie liceum. Wtedy pomyślałam, że nie jest to takie trudne. Potem zaczęły się dalsze wyprawy, do Niemiec, Francji, Holandii. Odkryłam, że Europa to stateczna matrona i że na jej zwiedzanie mam sporo czasu. W pierwszą daleką wyprawę wybrałam się do Indii i Nepalu w 1992 roku. To był skok na głęboką wodę. Musiałam nauczyć się targować, ignorować zaczepki na ulicy. Spałam w zapchlonych norach za dwa, trzy dolary za noc. Z drugiej strony byłam zachwycona, wręcz odurzona Orientem, chciałam zobaczyć wszystkie świątynie i zabytki. Podczas trekkingu wokół Annapurny zapadła mi za to w pamięć najwyżej położona baza turystyczna. Żadnego prysznica, lampy naftowe, ognisko z łajna jaka. I poczucie, że jestem pod samym niebem. Cudownie! Pięć lat później dotarł tam mój znajomy i przeżył szok. Pojawiły się prysznice z gorącą wodą, elektryczność, zaś na przełęczy – budka z napojami, batonami energetycznymi i pamiątkami. To wtedy pomyślałam, że trzeba się spieszyć z oglądaniem krajów Trzeciego Świata. Czy dużo jeździliście ze swoimi synami po Polsce? KRZYSZTOF: Przez pierwszy rok swego życia Michałek przejechał z nami 35 tysięcy kilometrów. Gdy na świecie pojawił się Staś, zaczęliśmy myśleć o bardziej egzotycznej wyprawie. Przy drugim dziecku wszystko jest znacznie prostsze, także podróżowanie. Podróże kształcą. Czy dla dzieci to także dobra szkoła? KRZYSZTOF: Nie mam wątpliwości. Nawet dla dziecka kilkumiesięcznego, bo oznaczają inne zapachy, dźwięki, widoki, które pobudzają je do rozwoju. Dla starszego stymulujące są różnice kulturowe. Uczy się, że np. wielki złoty pan siedzący w świątyni to Budda. Michałek tak to sobie wbił do głowy, że po powrocie do Polski na widok figury Jezusa zakrzyknął: „O, Budda!”. Nie muszę tłumaczyć, jak spojrzeli na nas ludzie w kościele... Nie odbieracie swoim dzieciom możliwości odkrywania świata na własną rękę? ANNA: Spójrzmy na mapę świata. Nie zwiedzimy z nimi wszystkich krajów. Tym bardziej, że tak naprawdę nie jeździmy często. Daleka podróż dwa razy w roku to absolutne maksimum, nie tylko ze względu na pieniądze. Uważamy, że aby miała sens, trzeba po niej mieć czas ochłonąć, przeżyć ją także we wspomnieniach tutaj, w Polsce. Możliwe, że chłopcy odbędą kiedyś podróże sentymentalne – powrócą do miejsc, które w dzieciństwie odwiedzili z nami. Nieważne, że z pierwszych wypraw niewiele będą pamiętać. To my, dorośli, przypisujemy pamięci ogromną rolę. A przecież tak naprawdę sami też niewiele z naszych podróży pamiętamy. Zazwyczaj wszystkie świątynie zlewają nam się w jedną, tak jak ludzie czy widoki. Pamiętamy tylko, że było wspaniale. I że byliśmy szczęśliwi. KRZYSZTOF: W Polsce podróżowanie z dziećmi nigdy nie było popularne, bo nie mamy przeszłości kolonialnej. Anglicy czy Francuzi inaczej na to patrzą. Normalne było, że matka z Londynu jechała z dziećmi odwiedzić męża w Bombaju. A przecież podróż była kiedyś bardziej męcząca. Różnicę w mentalności dobrze widać na podróżniczych forach internetowych. Rodzic rocznego dziecka, który chce je zabrać do Indii, będzie na polskich listach dyskusyjnych zmieszany z błotem – bo naraża je na niebezpieczeństwo, jest egoistą i wariatem. Na forach międzynarodowych, np. Lonely Planet, dostanie garść przydatnych informacji. Przeszukujemy to forum, bo właśnie przygotowujemy się do wyjazdu do Rumunii. Czy warto zabrać dzieci na dwutygodniowy urlop? Bo często to jedyny moment, kiedy rodzice mogą odpocząć. KRZYSZTOF: Czasami trzeba się oderwać, choćby po to, by przypomnieć sobie, po co jest się razem. Macie jakieś podróżnicze marzenia? ANNA: Namibia. Oglądałam kiedyś zdjęcia i zachwyciłam się – wydmy, pustkowia, jedyne miejsce w Afryce, gdzie można spotkać słonie, foki i pingwiny. Mam nadzieję, że już za 2–3 lata, jak chłopcy będą starsi, pojedziemy tam całą rodziną. Ale marzeń jest więcej. Na jesieni ruszamy do Meksyku, chcemy zobaczyć Święto Zmarłych. Obłożyłam się książkami i próbuję jeszcze tu, w Polsce, zrozumieć tamtą kulturę. Anna Olej-Kobus i Krzysztof Kobus są fotografami i dziennikarzami. Aby móc swobodnie podróżować, Anna (rocznik 1968), z wykształcenia romanistka, rzuciła pracę w agencji reklamowej. Krzysztof (rocznik 1961), informatyk po SGH, by mieć możliwość podróżowania, zrezygnował z prowadzenia firmy informatycznej. Teraz jeżdżą po Polsce i świecie z dwójką swoich dzieci – dwuletnim Michałem i prawie rocznym Stasiem. Wyjazdy na koniec świata z dziećmi to nie ich kaprys, tylko głęboko przemyślana decyzja. To dwoje dojrzałych, odpowiedzialnych ludzi z głowami na karku – mówi Katarzyna Stoparczyk, dziennikarka radiowej Trójki prowadząca w TVP1 program Duże dzieci. Zaprzyjaźniła się z Kobusami po audycji, w której byli jej gośćmi. – Im dzieci w życiu nie przeszkadzają. Nie zrezygnowali z pasji, czyli z samych siebie, jak to czyni wielu rodziców – dodaje Ernest Mikołajczuk, właściciel hostelu „Oki Doki” w Warszawie. To on zachęcał, żeby wybrali się z maluchami w świat. Był sprawdzonym źródłem informacji – jego czteroletnia córka już 50 razy leciała samolotem i odwiedziła z rodzicami prawie wszystkie kontynenty. – Przed każdą podróżą robią dokładny wywiad. To jedyna rzecz, o której przed wyprawą nie można zapomnieć. Krzysztof ma analityczny umysł, sprawdza każdą informację. Natomiast Ania jest bardziej nastawiona na kontakt z ludźmi. – Dla Ani podróż jest życiem, nie wakacjami – mówi Edi Pyrek, który przed laty przemierzał z nią Etiopię i Kenię. To, co w Ani ceni najbardziej, to szacunek dla drugiego człowieka. – Nie traktuje spotkanych na miejscu ludzi jako części scenografii. Ona jest ich naprawdę ciekawa – podkreśla. Anna Olej-Kobus i Krzysztof Kobus są autorami zdjęć do serii siedmiu albumów Piękna Polska, a także książek Świątynie Polski, Najpiękniejsze zabytki Polski i wielu innych. Prowadzą serwis internetowy www.malypodroznik.pl poświęcony podróżowaniu z dziećmi oraz stronę www.travelphoto.pl. Wspólnie podpisują publikowane w prasie i w książkach fotografie. Na stałe mieszkają w Warszawie.