National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-09-25T09:31:35.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Polacy odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Rozmawiamy z „podziemnymi astronautami”
items: Od dziecka szykował się do bicia rekordów. Dziś zna go każdy podróżnik
items: W Anglii znaleziono walizkę Howarda Cartera, odkrywcy grobowca Tutanchamona. Leżała pod łóżkiem
items: Niezwykłe odkrycie u wybrzeży Kenii. To może być wrak z floty Vasco da Gamy
items: Krzysztof Kolumb nie był Włochem? Nowa teoria mówi o innym kraju i żydowskich korzeniach
items: Paweł Edmund Strzelecki zapisał się w historii nie tylko jako odkrywca. Był także filantropem
items: Kolumb przypisał sobie sukces wyprawy do Nowego Świata. Pominięto dwóch ważnych członków załogi
items: Wielcy odkrywcy – nazwiska podróżników, które zapisały się na kartach historii
items: Przełomowe odkrycie u wybrzeży Antarktydy. Odnaleziono wrak słynnego statku Endurance, który zatonął 107 lat temu
items: Polak najbardziej utytułowanym eksploratorem na świecie. Jak wygląda życie Fianna Paula?
items: Krzysztof Starnawski: „Są jeszcze przestrzenie, gdzie można poczuć się Kolumbem” [WYWIAD]
items: Marzyciel oskarżony o szaleństwo. Joshua Slocum - pierwszy człowiek, który samotnie opłynął świat
items: 404 metry pod wodą. Wyprawa Krzysztofa Starnawskiego [REPORTAŻ]
items: „Mówili, że z krzywą przegrodą nosową do nurkowania się nie nadaję” - Krzysztof Starnawski, odkrywca najgłębszej podwodnej jaskini na świecie
items: Zachęta do poznania (1888–1890)

Polacy odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Rozmawiamy z „podziemnymi astronautami”
type: item
date: 2025-09-23T14:29:19.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Adventure
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: albania
subject: jaskinie
subject: odkrycia
subject: odkrywcy
subject: speleologia
description: O wyczynach himalaistów co i rusz słyszymy w mediach – mnożą się zdobywcy Mount Everest czy innych ekstremalnych szczytów. Stosunkowo rzadko jednak mówi się o tym, co pod ziemią. Jak się okazuje, ukryte pod powierzchnią tajemnice mogą być równie ekscytujące, jeśli nie bardziej, co najwyższe góry. Udało nam się porozmawiać z polskimi speleologami, którzy sensacyjnie odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Jak sami mówią, są „jednymi z najszczęśliwszych ludzi na Ziemi”.
encoded: Spis treści: Poszukiwacze zaginionej jaskini Jak odkrywa się szczeliny? Najgłębsza jaskinia w Albanii Polskie sukcesy świętowane za granicą Niebezpieczeństwo w głębinach, czyli jak radzić sobie pod ziemią Speleolodzy – współcześni żeglarze i astronauci Grupa speleologów związanych z Fundacją Speleologia Polska odkryła najgłębszą jaskinię w Albanii. Shpella e Valbones (Jaskinia Valbony) ma 727 metrów głębokości, a dzięki pracy polskich odkrywców może zostać jeszcze pogłębiona. Jak udało się na nią trafić, w jaki sposób znajduje się nowe jaskinie i co wspólnego mają speleolodzy z astronautami? Rozmawiamy z Michałem Macioszczykiem oraz Justyną i Łukaszem Pokorskimi, organizatorami i uczestnikami wyprawy. Poszukiwacze zaginionej jaskini W 2021 roku do Albanii ruszyła niebagatelna ekspedycja: 28 osób z różnych klubów jaskiniowych w Polsce i Europie pod kierownictwem Michała Macioszczyka ruszyła do Doliny Valbony na północy tego bałkańskiego kraju. Z inicjatywy Mariusza Poloka z FSP badali oni region, który mógł okazać się perspektywiczny z punktu widzenia obecności nowych jaskiń. Co ich skusiło? Przede wszystkim to, że wcześniej w okolicy grotołazi ze speleoklubu Aven oraz Fundacji Speleologia Polska odkryli inną jaskinię – Shpella Sportive – o głębokości 270 metrów. Ta informacja przyspieszała bicie serca: mogła oznaczać, że w okolicy jest więcej nieodkrytych, głębokich jaskiń. Ktoś mógłby zapytać: czemu schodzić do pod ziemię, skoro można zdobywać szczyty? Łukasz Pokorski (Pokor), ratownik GOPR z Grupy Sudeckiej i instruktor ratownictwa, ma na to proste wytłumaczenie: – Nie chcę mówić, że my robimy coś bardziej ekscytującego, ale Himalaje są znane. Satelita obleciała wszystko: wiemy, gdzie trafimy, na co trafimy, gdzie ta góra jest. Wiemy, ile jest niezdobytych szczytów na świecie i którędy pójść, żeby je zdobyć. To nurkowie i speleolodzy odkrywają prawdziwy kosmos – opowiada. Jak odkrywa się szczeliny? Międzyklubowa środowiskowa wyprawa przed dokonaniem odkrycia musia…

MHP04287-95f6f8c.jpg
width: 6056
height: 4768

Od dziecka szykował się do bicia rekordów. Dziś zna go każdy podróżnik
type: item
date: 2025-03-22T13:20:30.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Adventure
subject: Ludzie
subject: Traveler
subject: antarktyka
subject: arktyka
subject: odkrywcy
description: Roald Amundsen kilkukrotnie przesunął granice ludzkich możliwości. Dotarł do miejsc, które uchodziły za niedostępne dla Europejczyków. Do swoich przełomowych wypraw szykował się od dziecka. Potem czerpał wiedzę z innowacyjnych źródeł.
encoded: Spis treści: Kim był Roald Amundsen? Czego dokonał Roald Amundsen? Co odkrył Roald Amundsen Metody podróży Roalda Amundsena Roald Amundsen – statek Roald Amundsen – książki Zaginięcie Roalda Amundsena Roald Amundsen był norweskim badaczem polarnym, który na stałe zapisał się na kartach historii eksploracji Arktyki i Antarktyki. Choć minęło już prawie sto lat od jego śmierci, wciąż uchodzi za jednego z najwybitniejszych odkrywców. Swój sukces zawdzięczał determinacji, doskonałym umiejętnościom organizacyjnym oraz nowatorskiemu podejściu do podróży polarnych. Kim był Roald Amundsen? Roald Engebreth Gravning Amundsen urodził się 16 lipca 1872 roku w Borge niedaleko Oslo w Norwegii. Pochodził z rodziny o długich tradycjach morskich. Jego ojciec był właścicielem statków. To miało duży wpływ na zainteresowania Roalda. Początkowo, zgodnie z wolą matki, miał zostać lekarzem. Po jej śmierci porzucił jednak studia medyczne, by realizować swoje marzenia o eksploracji polarnej. Już w młodości zaczął się hartować do warunków, jakie czekały na niego na dalekiej Północy. Zimą spał przy otwartych oknach, a także uczył się technik przetrwania w ekstremalnych warunkach. Amundsen wyróżniał się nie tylko niezwykłą determinacją, ale też zdolnościami organizacyjnymi i umiejętnością uczenia się od innych. Jego podejście do podróży polarnych było na tamte czasy innowacyjne. Wiedzę czerpał od rdzennych mieszkańców Arktyki. To Innuici nauczyli go, jak przetrwać w ekstremalnym zimnie, używając odpowiedniego ubioru. Pokazali mu też, jak przemieszczać się z wykorzystaniem psich zaprzęgów. Czego dokonał Roald Amundsen? W latach 1903–1906 Roald Amundsen dowodził ekspedycją, która jako pierwsza w historii pokonała Przejście Północno-Zachodnie. Trasa morska łącząca Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym przez arktyczne wody Kanady była marzeniem wielu podróżników. Sukces Amundsena był owocem jego skrupulatnego planowania oraz umiejętności adaptacji do surowych warunków. Największym osiągnięciem Amund…

Roald-Amundsen-eb32083.jpg
width: 5507
height: 3676

W Anglii znaleziono walizkę Howarda Cartera, odkrywcy grobowca Tutanchamona. Leżała pod łóżkiem
type: item
date: 2025-02-21T14:25:51.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: aukcja
subject: egipt
subject: historia egiptu
subject: odkrywcy
subject: starożytny egipt
description: Świetnie zachowana walizka należąca do Howarda Cartera – odkrywcy grobowca Tutanchamona – przeleżała wiele lat pod łóżkiem w Anglii. Archeolog używał jej w czasie prac przy swoim słynnym znalezisku.
encoded: Spis treści: Walizka Cartera pod łóżkiem Podróż w czasie z walizką archeologa Kim był Howard Carter? Odkrycie grobowca faraona Tutanchamona w Egipcie w 1922 roku jest uznawane za jedno z najważniejszych znalezisk archeologicznych wszech czasów. To wówczas Howard Carter natknął się w Dolinie Królów na niemal nietknięty przez rabusiów skalny grobowiec egipskiego władcy. Walizka Cartera pod łóżkiem Wbrew pogłoskom o klątwie Tutanchamona, Howard Carter żył jeszcze wiele lat po odkryciu miejsca spoczynku faraona. Zmarł w 1939 roku. Kilka lat przed śmiercią jedną ze swoich walizek przekazał mechanikowi Johnowi Healeyowi, z którym współpracował w Egipcie. John Healey pracował dla archeologów w Egipcie aż do 1970 roku, kiedy to przeszedł na emeryturę. Aż do tego momentu korzystał z walizki otrzymanej od Cartera. Później trafiła w ręce jego syna Derka Healeya. To u niego przeleżała kilka dekad pod łóżkiem w Bishop Auckland w hrabstwie Durham. Teraz Derek postanowił sprzedać ją na aukcji. Obiektem zainteresował się pisarz, artysta i pośrednik w obrocie antykami David Harper. Walizka zachowała się do naszych czasów w świetnym stanie, chociaż widać ślady jej późniejszego użycia, w postaci naklejek. Z zewnątrz pokryta jest skórą. Widoczne na niej inicjały H. C. dodatkowo potwierdzają, że należała do Cartera. Podróż w czasie z walizką archeologa – Moje zasięgi na YouTubie są takie, że ludzie z całego świata kontaktują się ze mną w sprawie przedmiotów, o których wiedzą, że byłbym zainteresowany nakręceniem o nich filmów, a w wielu przypadkach – ich sprzedażą. Walizka Howarda Cartera jest tego doskonałym przykładem – powiedział National Geographic Polska David Harper. Ostatnio pośredniczył na przykład w sprzedaży etui na cygara należącego jednego z królów Syjamu. – Przedmiot będący własnością Howarda Cartera jest jednak dla mnie szczególnie fascynujący. Uważam, że ten okres w historii, odkrycie Tutanchamona, romans i intrygi tego okresu są nadzwyczaj interesujące. Ta walizka była t…

walizka-cartera-4f5b756.png
width: 1200
height: 630

Niezwykłe odkrycie u wybrzeży Kenii. To może być wrak z floty Vasco da Gamy
type: item
date: 2024-11-27T08:51:47.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: odkrywcy
subject: wrak statku
description: Naukowcy po latach badań doszli do wniosku, że statek odkryty w pobliżu Malindi w 2013 roku może w rzeczywistości być statkiem „São Jorge”. Jednostka zatonęła w 1524 roku i należała do floty odkrywcy Vasco da Gamy.
encoded: Spis treści: Statek z ostatniej wyprawy Vasco da Gamyv „To prawdziwy skarb” Vasco da Gama miał opinię bezwzględnego Vasco da Gama to jeden z największych odkrywców w naszej historii, tuż obok Ferdynanda Magellana i Krzysztofa Kolumba. Portugalczykowi jako pierwszemu udało się dotrzeć drogą morską z Europy do Indii. Dokonał tego, opływając Afrykę od południa. Jego wyczyn sprawił, że handel Europejczyków z Azją Południową stał się łatwiejszy i bardziej powszechny. Statek z ostatniej wyprawy Vasco da Gamy Teraz okazuje się, że naukowcy mogli zidentyfikować wrak jednego ze statków, które należały do floty da Gamy. W 2013 roku nieopodal miasta Malindi u wybrzeży Kenii badacze odnaleźli pozostałości pewnej jednostki. Za odkrycie odpowiadał archeolog podwodny kenijskiego pochodzenia Caesara Bita, który wraz z pozostałościami statku znalazł również sztabki miedzi i kły słonia. Wrak znajdował się około 500 metrów od brzegu na głębokości zaledwie 6 metrów. Przez lata jednak badacze nie wiedzieli, do kogo ów okręt należał. Najnowsze badania wykazały, że mógł być to „São Jorge”, który zatonął w 1524 roku. – Jeśli to rzeczywiście wrak „São Jorge”, byłby to najwcześniejszy wrak statku pochodzący z Europy, który odnaleziono w Oceanie Indyjskim. Problem polega na tym, że nie jesteśmy jeszcze w 100% pewni – powiedział Live Science Filipe Castro, archeolog morski z Uniwersytetu w Coimbrze w Portugalii i główny autor najnowszego badania. Badacze wierzą jednak, że to statek, który brał udział w ostatniej wyprawie portugalskiego odkrywcy. „To prawdziwy skarb” Badanie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Journal of Maritime Archaeology”. I chociaż na razie jest więcej pytań, niż odpowiedzi, naukowcy postawili odważną hipotezę, którą zamierzają poprzeć kolejnymi badaniami, w szczególności rafy koralowej. To dlatego, że statek rozpadł się na części, które mogły rozproszyć się po większym obszarze dna morskiego. Naukowcy chcą w pierwszej kolejności przeszukać rejon w zasięgu…

wrak-vasco-da-gama-ffacd45.png
width: 1200
height: 899

Krzysztof Kolumb nie był Włochem? Nowa teoria mówi o innym kraju i żydowskich korzeniach
type: item
date: 2024-10-14T12:27:58.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: genetyka
subject: odkrywcy
subject: podróżnicy
subject: żeglarstwo
description: Mimo że Krzysztof Kolumb jest postacią powszechnie znaną jako „odkrywca Ameryki”, jego pochodzenie pozostaje wciąż przedmiotem sporu. Nowe badania DNA rzucają cień na genueńskie korzenie podróżnika, sugerując, że mógł być potomkiem hiszpańskich Żydów.
encoded: Spis treści: Czy Krzysztof Kolumb był Polakiem? Pochodzenia Krzysztofa Kolumba z nową teorią Jakiej narodowości był Krzysztof Kolumb? Pochodzenie Krzysztofa Kolumba od wieków wzbudza zainteresowanie historyków. Nie jest to kwestia tylko tego, że wiele krajów w Europie chciałoby przypisać sobie wydanie na świat „odkrywcy Ameryki”. O miejscu urodzenia żeglarza rzeczywiście wiadomo niewiele, a to otwiera możliwości różnym scenariuszom. Sam termin „odkrycie Ameryki” świadomie biorę w cudzysłów. Żeglarz z Europy nie był w końcu pierwszym człowiekiem, jaki pojawił się na amerykańskim lądzie. Przyczynił się za to do rozpoczęcia kontaktów między kontynentami. Czy Krzysztof Kolumb był Polakiem? Powszechnie przyjmuje się, że Krzysztof Kolumb był Włochem i pochodził z Genui. Sęk w tym, że jedyny dokument świadczący o genueńskim pochodzeniu podróżnika – czyli jego „testament” – nie jest oryginałem, a jedynie późniejszą kopią. Brak podpisu notariusza lub innych świadków, którzy potwierdziliby autentyczność i zgodność kopii z oryginałem dodatkowo podważa jego wiarygodność. Z powodu braku przejrzystych dokumentów wskazujących miejsce urodzenia Kolumba, do dziś trwają naukowe śledztwa mające na celu ujawnienie prawdy. Na przestrzeni wieków naukowcy pochylali się nad różnymi możliwościami. Od portugalskiej po nawet... polską. Silva Rosa, portugalski historyk amator, w książce „Kolumb. Historia nieznana” zasugerował, że „odkrywca Ameryki” mógł być synem króla Polski Władysława Warneńczyka. Teoria ta nie została jednak potwierdzona. Autorzy najnowszych badań genetycznych twierdzą z kolei, że Krzysztof Kolumb miał być Hiszpanem żydowskiego pochodzenia. Pochodzenia Krzysztofa Kolumba z nową teorią Kwestia pochodzenia Krzysztofa Kolumba zyskała nowy wymiar dzięki badaniom DNA prowadzonym profesora José Antonio Lorente z Uniwersytetu w Granadzie. Prace nad nimi rozpoczęły się w 2003 r. Badania miały na celu ustalenie, czy oficjalna wersja o genueńskim pochodzeniu Kolumba jest zgodna z pra…

Krzysztof-Kolumb-4c884d7.jpg
width: 1200
height: 630

Paweł Edmund Strzelecki zapisał się w historii nie tylko jako odkrywca. Był także filantropem
type: item
date: 2024-08-15T11:00:01.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: odkrywcy
subject: podróżnicy
subject: polska
subject: Społeczeństwo
description: W swoim czasie Paweł Edmund Strzelecki był jednym z największych odkrywców. Już od najmłodszych lat wyróżniał się ogromną ciekawością świata i niezłomnym duchem eksploratora. Nie bał się wyzwań i trudności związanych z odkrywaniem tego, co nieodkryte. To właśnie dzięki tym cechom zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych podróżników. Lista jego osiągnięć jest tak długa, że aż trudno uwierzyć, że zapisano na niej dokonania tylko jednego człowieka.
encoded: W tym artykule: Kim był Paweł Edmund Strzelecki? Niespełniona miłość Przygotowania do wielkiej podróży Podróż dookoła świata Co odkrył Paweł Edmund Strzelecki w Australii? Wyprawa na Tasmanię i koniec wielkiej podróży Działalność filantropijna Upamiętnienia i dowody uznania Ostatnie lata życia i śmierć Pawła Edmunda Strzeleckiego Polscy podróżnicy i badacze odcisnęli swoje ślady na całym świecie. Arkady Fiedler zwiedził niemal cały glob, a książki jego autorstwa są dziś zaliczane do klasyki literatury podróżniczej. Henryk Arctowski zapisał na swoim koncie wiele odkryć na Antarktydzie, a Kazimierz Nowak był pierwszym białym człowiekiem, którego ujrzało wiele afrykańskich plemion. To tylko trzy przykłady z długiej listy, na której nie może zabraknąć także nazwiska bohatera tego artykułu. Czego dokonał Paweł Edmund Strzelecki? Poniżej odpowiadamy na to pytanie. Kim był Paweł Edmund Strzelecki? Paweł Edmund Strzelecki zapisał się w historii przede wszystkim jako podróżnik i odkrywca. To całkowicie zrozumiałe. W końcu to właśnie Strzelecki był pierwszym w historii Polakiem, który indywidualnie okrążył prawie cały świat w celach naukowych. Należy jednak podkreślić, że spłycenie jego osiągnięć do odkrywania niepoznanych części globu i prowadzenia prac badawczych jest sporym niedomówieniem. Nie można bowiem zapomnieć, że Strzelecki angażował się też w działalność filantropijną i realnie przyczynił się do uratowania wielu istnień ludzkich. Polski podróżnik, który uciekł z piekła. Gdy opowiedział o swojej podróży, stał się sławny Rewolucja przyniosła Rosji chaos. Bezkresna Syberia stała się wtedy kotłem, w którym kipiały konflikty etniczne, klasowe, polityczne. Śmierć i strach opanowały ludzkie umysły. Ferdynand O... Wczesne lata Paweł Edmund Strzelecki urodził się 20 lipca 1797 roku, w Głuszynie (obecnie część Poznania). Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Oksza. Jego ojciec, Franciszek Strzelecki, był weteranem Insurekcji Kościuszkowskiej. Młodość Nie zachowało się wiele…

pawel-edmund-strzelecki-zapisal-sie-w-historii-nie-tylko-jako-odkrywca-byl-takze-filantropem-fot-wikimedia-commons-public-domain-fc3764c.jpg
width: 1200
height: 630

Kolumb przypisał sobie sukces wyprawy do Nowego Świata. Pominięto dwóch ważnych członków załogi
type: item
date: 2023-10-14T11:00:41.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: geografia
subject: krzysztof kolumb
subject: odkrywcy
subject: Onet
subject: wyprawy
description: Legendarna wyprawa Kolumba nie dopłynęłaby do Nowego Świata, gdyby nie bracia Martín i Vicente Pinzón, hiszpańscy żeglarze z Palos de la Frontera. Ale to Portugalczyk był mistrzem PR-u i zapisał się na kartach historii, a o Hiszpanach zapomniano.
encoded: W tym artykule: Zawiedzione nadzieje Święto szarlatana Przygotowania do wyprawy Łąka z wodorostów Kłotnia o prawidłową nawigację Ziemia na horyzoncie Kierunek Hiszpania Kolumb faworyzowany przez królową Izabelę 15 marca 1493 r. wreszcie ustała sztormowa pogoda i Martín Alonso Pinzón, kapitan karaweli La Pinta, pomyślał, że los się do niego uśmiechnął. Był już blisko domu. Minęło 8 miesięcy, odkąd w poszukiwaniu zachodniej drogi do Indii wypłynął z rodzinnego Palos w Hiszpanii. W tej niebezpiecznej podróży przez nieznane wody Atlantyku, do której namówił go szalony obcokrajowiec Kolumb (pokazując włoskie mapy i przekonując królewskim glejtem), Pinzónowi towarzyszył na statku La Niña młodszy brat Vicente. W październiku 1492 r. żeglarzom udało się dopłynąć do nieznanych wcześniej Europejczykom wysp. Kolumb, dowódca wyprawy, ogłosił te ziemie własnością ich królewskich mości – Izabeli Katolickiej i Ferdynanda. Żeglarze spędzili po drugiej stronie oceanu Boże Narodzenie, ale już w styczniu Kolumb zdecydował, że do dalszej eksploracji będzie potrzebował więcej ludzi i statków, dlatego zarządził powrót. Po kilku dniach żeglugi w kierunku Hiszpanii groźny sztorm rozdzielił powracające z Nowego Świata okręty. Kiedy więc pod koniec lutego 1493 r. Martín Pinzón dopływał do galisyjskiego portu Bayona, był przekonany, że tylko jemu udało się pokonać ocean. Zawiedzione nadzieje Zaraz posłał do hiszpańskich monarchów list, w którym zawiadamiał ich o odkryciu nowych ziem na zachodzie. Czuł, że ma do tego prawo. To z jego karaweli po raz pierwszy dostrzeżono stały ląd (wyspę Guanahani, dziś zaliczaną do Archipelagu Bahamów). To jemu udało się uspokoić buntownicze nastroje załogi z żaglowca Kolumba, kiedy wydawało się, że wyprawa zawróci do Hiszpanii. Wreszcie to jego żeglarskie umiejętności kilkakrotnie uchroniły całą ekspedycję przed morską katastrofą. Kapitan Pinzón zostałby więc prawdopodobnie bohaterem narodowym, a w większości hiszpańskich miast stałyby dziś pomniki ku jego cz…

krzysztof-kolumb-na-pokladzie-swojego-statku-94bf231.jpg
width: 2055
height: 1458

Wielcy odkrywcy – nazwiska podróżników, które zapisały się na kartach historii
type: item
date: 2023-08-12T11:04:01.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: geografia
subject: historia
subject: odkrycia
subject: odkrywcy
subject: Onet
description: Wielokrotnie ryzykowali życiem, by poszerzyć granice otaczającego nas świata i na nowo nakreślić jego mapy. Ich odkrycia wywarły wielki wpływ na rozwój nauki, gospodarki i handlu. Wielcy odkrywcy udawali się w każdy niezbadany rejon, powracając z wiedzą o tamtejszej geografii, zasobach naturalnych, zamieszkujących nowe lądy ludziach i ich kulturach.
encoded: W tym artykule: Krzysztof Kolumb Marco Polo Vasco da Gama Ferdynand Magellan Jakie cechy powinni mieć wielcy odkrywcy? Ponadprzeciętną odwagę? Ogromną ciekawość świata i chęć poznawania tego, co niepoznane? Upór i determinację? Z całą pewnością każda z tych odpowiedzi jest prawidłowa. W swoich czasach uchodzili za prawdziwych bohaterów, którym niestraszne były żadne niebezpieczeństwa. Nic dziwnego, bo nawet dziś, gdy dysponujemy technicznie zaawansowanymi środkami transportu, systemami komunikacji i ratownictwa, zamorskie wyprawy wciąż wiążą się z ryzykiem. Nietrudno wyobrazić sobie, jak bardzo ryzykowali podróżnicy sprzed kilkuset lat. Dziś dobrze już poznaliśmy nasz świat. Przyjrzyjmy się więc sylwetkom kilku najwybitniejszych odkrywców, którzy się do tego przyczynili. Krzysztof Kolumb Listę wielkich odkrywców otwiera nazwisko prawdopodobnie najsławniejszego podróżnika w dziejach. Tak, mowa o Krzysztofie Kolumbie, który na kartach historii zapisał się jako odkrywca (z przypadku, ale jednak) Ameryki. Dziś już wiemy, że Kolumb nie był pierwszym Europejczykiem, który postawił stopę na lądzie Nowego Świata. Wcześniej dotarli tam Skandynawowie. Jednak nordyccy osadnicy nie zdołali trwale skolonizować odkrytych terenów. O ich istnieniu Stary Kontynent dowiedział się właśnie dzięki Kolumbowi, mimo że ten był przekonany, iż odkrył drogę do Indii. Krzysztof Kolumb urodził się w 1451 roku w Genui. Z morzem związał się już jako nastolatek, gdy zatrudnił się jako chłopiec okrętowy. Pomysł dotarcia do Azji drogą morską w kierunku zachodnim zrodził się w jego głowie po przeprowadzce do Porto Santo. W 1483 roku przedstawił tę ideę portugalskiemu królowi Janowi II. Monarcha odrzucił propozycję żeglarza. 3 lata później zaprezentował ją hiszpańskiej królowej Izabeli Katolickiej – z lepszym skutkiem. Pierwsza wyprawa Kolumba rozpoczęła się 3 sierpnia 1492 roku. Flotylla wyruszyła z portu Palos de la Frotera w kierunku Wysp Kanaryjskich. 12 października wyprawa dotarła do wyspy Watli…

santa-maria-nina-i-pinta-statki-pierwszej-wyprawy-kolumba-komputerowa-rekonstrukcja-getty-images2-3009dd8.jpg
width: 2363
height: 1268

Przełomowe odkrycie u wybrzeży Antarktydy. Odnaleziono wrak słynnego statku Endurance, który zatonął 107 lat temu
type: item
date: 2022-03-09T14:58:22.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: antarktyda
subject: Edukacja
subject: morze
subject: odkrycia
subject: odkrywcy
subject: Społeczeństwo
subject: wielka brytania
subject: Wolny czas
subject: wrak statku
description: 44-metrowa barkentyna Endurance irlandzkiego odkrywcy sir Ernesta Shackletona zatonęła w 1915 roku, po tym jak została zmiażdżona przez lód. Przez lata pozostawała zaginiona w czeluściach mroźnego Morza Weddella. Do dziś.
encoded: W tym artykule: Po 107 latach w końcu udało się odnaleźć wrak Endurance Poszukiwania Endurance były „najtrudniejsze na świecie” Niezwykłe jest to, że Endurance jest zachowany w niemalże idealnym stanie Jak sir Ernest Shackleton uratował załogę przed niechybną śmiercią… 5 lutego 2022 r. ekspedycja Endurance22 organizowana przez Falklands Maritime Heritage Trust wyruszyła z Kapsztadu w nadziei, że w końcu uda się odnaleźć wrak statku Endurance. Ponad miesiąc później badacze poinformowali, że trafili w końcu na wrak słynnego statku Shackletona na dnie Morza Weddella. Po 107 latach w końcu udało się odnaleźć wrak Endurance Znajdował się na głębokości 3008 metrów, sześć kilometrów na południe od miejsca, w którym został zmiażdżony w 1915 roku. W odkryciu pomogły podwodne drony. Jest o tyle niezwykłe wydarzenie, że zbiegło się z setną rocznicą śmierci irlandzkiego podróżnika. Zespół ekspedycyjny składał się z 64 naukowców oraz załogi liczącej 46 osób. Znajdowali się na pokładzie lodołamacza Agulhas II. Misja miała kosztować ok. 10 milionów dolarów i została sfinansowana przez człowieka, który chce pozostać anonimowy. Na dnie morza Weddella odkryto największą na świecie kolonię ryb Naukowcy odkryli tą olbrzymią kolonię ryb na dnie morza Weddela w okolicy Lodowca Szelfowego Filchnera. Poszukiwania Endurance były „najtrudniejsze na świecie” – Zapisaliśmy się właśnie na kartach historii polarnych ekspedycji. Udało nam się odnaleźć Endurance i zakończyliśmy najtrudniejsze na świecie poszukiwania zaginionego wraku – powiedział dr John Shears, geograf polarny, który przewodniczył ekspedycji. Zadanie to było niezwykle trudne między innymi dlatego, że w morzu występują silne i niebezpieczne prądy. Utrzymują one na powierzchni olbrzymią masę grubego lodu. Niezwykłe jest to, że Endurance jest zachowany w niemalże idealnym stanie Badacze są niezwykle szczęśliwi, że udało im się osiągnąć swój cel. Wyjątkowe jest również to, że wrak statku jest właściwie w nienaruszonym stanie. Autorzy…

wrak-statku-endurance-0cfc87c.jpeg
width: 2048
height: 1152

Polak najbardziej utytułowanym eksploratorem na świecie. Jak wygląda życie Fianna Paula?
type: item
date: 2021-10-28T16:43:15.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: odkrywcy
subject: przygoda
subject: rejsy
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Pochodzi z Polski, choć nad Wisłą wiemy o nim niewiele. A szkoda, bo Fiann Paul to jeden z najbardziej doświadczonych wioślarzy oceanicznych na świecie. Swoimi osiągnięciami udowadnia, że sport, sztuka i dyscypliny intelektualne nie tylko się łączą, ale też gwarantują satysfakcję oraz pełnię samorozwoju.
encoded: Mateusz Łysiak: Współczesny człowiek renesansu – tak jesteś często przedstawiany. Odpowiedzmy zatem na pytanie: kim jest dziś człowiek renesansu? Fiann Paul: Wiedzę i umiejętności twórców renesansu charakteryzowały 3 cechy: szeroki zakres, głębia i integracja, dlatego też nazywano ich polimatami. W moim przypadku to integracja dokonań w obszarach sportu, sztuki i dyscyplin intelektualnych, które dzisiaj rzadko są łączone na poważnym poziomie. Widziałem, że na serwisie National Geographic Polska jakiś czas temu pojawił się ciekawy artykuł o tym, że w antyku na igrzyskach olimpijskich przyznawano medale również za osiągnięcia w dziedzinach sztuki. Miło mi, ze ktoś wciąż przypomina o wielowymiarowości mistrzostwa według antycznych standardów. Renesans był inspirowany antycznymi standardami, gdzie pojęcie Arete zakładało, ze człowiek rozwija się w pełni jedynie, gdy rozwija się jednocześnie sportowo, intelektualnie i duchowo. Duchowość głównie oznaczała sztukę, a dużą częścią jakości intelektualnej stanowiła retoryka. W Polsce, o dziwo, jesteś osobą anonimową, ale o Twoich wyczynach i rekordach mówiono już chyba we wszystkich największych mediach na świecie. W 2020 r. byłeś też na liście mówców A&K Cruises razem z Lechem Wałęsą. Tak, Lech Wałęsa i ja byliśmy zatrudnieni jako mówcy na tym samym statku A&K Cruises, ale niestety ostatecznie pandemia zablokowała event. Przypadkowo kolejny raz znaleźliśmy się w grupie razem, kiedy zostałem Honorowym Kapitanem Żeglugi Wielkiej z decyzji Stowarzyszenia Kapitanów Żeglugi Wielkiej w Gdyni. To garstka osób i wyjątkowy zaszczyt. Jako że pochodzę z Polski, czasem przytaczam odnośnie do sławy czy bycia rozpoznawanym, że według amerykańskich standardów robi się coś przez 2 minuty, a później opowiada się o tym przez dwa lata. Ja wychowałem się w rzeczywistości, gdzie robi się coś przez 2 lata, a opowiada się o tym przez dwie minuty. Kilka lat temu rozmawiałem z potencjalnymi sponsorami z Polski, ale niestety do współpracy nie doszło. …

fiann-paul4-dbe677a.jpeg
width: 2000
height: 1082

Krzysztof Starnawski: „Są jeszcze przestrzenie, gdzie można poczuć się Kolumbem” [WYWIAD]
type: item
date: 2020-09-14T16:20:43.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Explorerzy
subject: krzysztof starnawski
subject: nurkowanie
subject: odkrywcy
subject: Travel
description: O tym, czy na mapie są jeszcze białe plamy, o wewnętrznej potrzebie poszukiwania i wyzwań oraz o życiu z pasji opowiada Krzysztof Starnawski - płetwonurek, speleolog, rekordzista, taternik, ratownik TOPR… W Polsce nikt poza nim nie zajmuje się eksploracją podwodnych jaskiń na takim poziomie.
encoded: Hanna Gadomska: Czy w dzisiejszym świecie wciąż jeszcze można być odkrywcą? Na mapie nie ma już żadnych białych plam, a ludzie prześcigają się jedynie w stylach – bez tlenu, zimą, na hulajnodze… Krzysztof Starnawski: Taką przestrzenią, gdzie jeszcze można poczuć się Kolumbem w XXI wieku, są jaskinie i kosmos. W kosmos nie polecę, bo to jest poza moim zasięgiem. Natomiast jaskinie są takim rejonem naszego globu, który nie został do końca zbadany, a już zalane jaskinie ze względu na trudność w ich eksploracji, to jest wielkie pole do popisu. W tym się właśnie wyspecjalizowałem. H.G. Czego dowiadujemy się dzięki eksploracji zalanych jaskiń? K.S. To jest niestety trudne pytanie (śmiech). Najchętniej odpowiedziałbym, że odkrywamy coś dla świata, jakąś wartość ponadczasową, ale chyba jednak tak nie jest. Większość tych eksploracji jest po prostu zaspokajaniem własnej potrzeby poznania czegoś nowego. To, że mogłem coś nazwać, być gdzieś pierwszy jest dla mnie odczuciem magicznym, pchającym mnie w te trudne projekty. Ale czy to coś wnosi dla ludzkości? Chyba nie za dużo. Co nie znaczy, że nic. Nie zapominajmy, że jaskinie - gdy nie było w nich wody - były kiedyś schronieniem dla zwierząt i ludzi, w związku z tym archeologia podwodna to jest taki element, który coś może dać nauce. I druga rzecz, jaką wnoszą te moje nurkowania to są umiejętności, które mogę wykorzystać potem w ratownictwie górskim. I faktycznie to mi się już parę razy przydało. H.G. Chcesz powiedzieć, że robisz to głównie dla własnej przyjemności? K.S. Dla mnie ona jest bezcenna. Być może gdybym 25 lat temu, kiedy wykonałem swoją pierwszą eksplorację tatrzańskiej jaskini, nie połknął bakcyla, nie poczuł tego czegoś, to zajmowałby się teraz czymś zupełnie innym. Teraz już nie jestem w stanie się od niego uwolnić. To tak jak pies spuszczony z łańcucha, który już nigdy nie wróci na łańcuch. Może jako ludzie mamy w genach taką potrzebę odkrywania świata? Zastanawiam się, czy ona w nas nie zanika, bo nie za bardzo…

krzysztof-starnawski-to-ze-moglem-cos-nazwac-byc-pierwszy-jest-dla-mnie-odczuciem-magicznym-wywiad3-7982a77.jpeg
width: 1113
height: 740

Marzyciel oskarżony o szaleństwo. Joshua Slocum - pierwszy człowiek, który samotnie opłynął świat
type: item
date: 2020-07-23T07:48:17.000Z
creator: redakcja
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Explorerzy
subject: historia
subject: odkrywcy
subject: raport specjalny
subject: Wolny czas
description: Samotny rejs dookoła świata był pod koniec XIX w. uważany za szaleństwo. Tym większe, że śmiałek w osobie Joshuy Slocuma nie umiał pływać wpław. A jednak, to, co wówczas uważano za niemożliwe, stało się dzięki niemu faktem.
encoded: Żegluje dla przyjemności. A jeśli okrąży świat, zostanie nowym Magellanem. Wiedziałem, że żaden inny statek nie odbył w podobny sposób podróży dookoła świata. Byłem jednak ubawiony kategorycznym twierdzeniem rzeczoznawców, że to niemożliwe, stwierdza. Amerykański żeglarz Joshua Slocum wypływa z Bostonu 24 kwietnia 1895 r. Samotnie i bez pożegnania. Nie szuka sławy podróżnika. Ma 51 lat i właśnie wkroczył w egzystencjalną smugę cienia. Na swoim jachcie Spray długości 11 m i szerokości 4 m czuje się u siebie. Zanim jednak łódź do połowu ostryg stała się nowoczesnym jachtem, przeszła generalny remont. Prowadząc odbudowę żebro za żebrem, nowe na miejsce starego i klepka za klepką, zmieniłem pierwotne wymiary, relacjonował. Przygotowania do wielkiej podróży trwały trzy lata. Kapitan całe życie pływał na dużych żaglowcach. To jego fach. Urodził się w 1844 r. w Nowej Szkocji, nadmorskiej prowincji wschodniej Kanady, tam dorastał w kontakcie z dziką przyrodą. Jako 20-latek Joshua otrzymał obywatelstwo amerykańskie. Trzydzieści lat później pod flagą USA chce przepłynąć świat. Nikogo się nie radzę, gdyż uważam, że mam prawo mieć własne zdanie w sprawach morza. Zresztą szybko przekonałem się, że i najlepsi marynarze mogą żeglować gorzej niż ja sam jeden, twierdzi pewny siebie. Skąd taka siła w tym człowieku? Kim jest nowy Magellan? Kluczem do zagadki jego osobowości jest historia miłosna. Kiedy miał 26 lat, Slocum rezydował w Sydney. Pewnego dnia zakochał się bez pamięci. Dwa tygodnie po pierwszej randce Virginia Walker została jego żoną. Młoda para wyjechała do Azji. Ona była przy mężu na Pacyfiku, w Hongkongu, później w Buenos Aires. Cieszyła się, gdy on został kapitanem i współwłaścicielem Northern Light, jednego z najpiękniejszych żaglowców końca XIX w. Niestety szczęście się skończyło. Virginia umarła nagle na serce, w wieku zaledwie 34 lat. Polowanie na rekiny Pierwsze tygodnie żeglugi przez Atlantyk są wyjątkowo pomyślne dla samotnika. Spray pod pełnymi żaglami idzie gł…

samotnie-dookola-swiata-joshua-slocum-1477970.jpeg
width: 4665
height: 3425

404 metry pod wodą. Wyprawa Krzysztofa Starnawskiego [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-05-02T10:22:59.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Explorerzy
subject: krzysztof starnawski
subject: nurkowanie
subject: odkrywcy
subject: rekordy
subject: Sport
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Najgłębsza podwodna jaskinia świata odkryta! Ekipa Krzysztofa Starnawskiego pracowała 20 lat, by można tam było posłać specjalnie skonstruowany robot.
encoded: Ta jaskinia przypomina wulkan. Rozwijała się we wnętrzu łagodnego wzgórza porośniętego dębami i bukami, a kiedy wieki temu zawaliła się jej górna część, otworzyła się na świat stromą czeluścią, która wygląda jak wulkaniczna kaldera. Wyprawa do wnętrza tej jaskini zaczyna się już na obrzeżu leśnego krateru, w miejscu, z którego za pomocą lin trzeba się dostać 70 m niżej, na jego dno. Tam zamiast płynnej lawy znajduje się jeziorko z mętną wodą pokrytą gnijącymi liśćmi, z którego wystają pnie zwalonych drzew. To jezioro nigdy nie zamarza, jest zasilane z wnętrza ziemi ciepłem z wielkiego systemu wód termalnych, który zapewnia mu temperaturę 15OC przez cały rok. We wtorkowy dzień w końcu września 2016 ta jaskinia okazała się najgłębszą podwodną jaskinią na Ziemi. Ma aż 404 m głębokości. Nazywa się Hranická Propast, czyli przepaść koło Hranic, i leży na północy Czech, zaledwie godzinę jazdy samochodem od polskiej granicy. Przez ostatnich 20 lat jaskinię tę eksplorował Krzysztof Starnawski, który kierował liczącą ponad 20 osób grupą czeskich i polskich speleologów i nurków jaskiniowych. – Pierwszy raz zanurkowałem tu kompletnie nielegalnie. Zjechałem z butlami na linie i poszedłem pod wodę bez żadnych zezwoleń od parku narodowego. Dopiero potem poznałem świetną ekipę Czechów, którzy opiekują się tym miejscem. Przeprosiłem ich grzecznie za wcześniejsze działania, wypiliśmy na zgodę dwie beczki piwa i zaczęliśmy pracować razem, ze wspaniałymi rezultatami – opowiada Krzysztof Starnawski, szeroko się uśmiechając. Krzysiek jest ekstremalnym nurkiem jaskiniowym, ma na swoim koncie wiele nurkowych rekordów. Zaczynał w Polsce. Jako grotołaz chciał dzięki nurkowaniu odkrywać nowe części jaskiń. – Ilekroć nowy korytarz kończył się syfonem, żałowałem, że nie mogę zobaczyć, co jest za nim, i pójść jeszcze dalej, popchnąć eksplorację – opowiada. W 1993 r. postanowił to zmienić i zapisał się na kurs nurkowania. Dzisiaj ma na koncie wiele tysięcy nurkowań – głębokich, jaskiniowych, wrak…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f481093449e037c0e3161851ed864260b4af5a21-8e921f7.jpeg
width: 1113
height: 740

„Mówili, że z krzywą przegrodą nosową do nurkowania się nie nadaję” - Krzysztof Starnawski, odkrywca najgłębszej podwodnej jaskini na świecie
type: item
date: 2017-06-12T11:10:11.000Z
creator: Adam Robiński
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: człowiek roku
subject: festiwal trzy żywioły
subject: krzysztof starnawski
subject: ludzie
subject: odkrywcy
subject: traveler
description: O swojej drodze na szczyt, czyli na... dno opowiada Krzysztof Starnawski, Człowiek roku 11. edycji konkursu TRAVELERY, gość Festiwalu Podróżników National Geographic 2017 w Zielonej Górze.
encoded: Kiedy nie pracuje w TOPR, zwykle po prostu nie ma go w Polsce. W domu w podwarszawskim Piasecznie bywa dwa tygodnie w roku. Na ogół wpada tam tylko po drodze na lotnisko. – Zazwyczaj mój rok wygląda następująco: we wrześniu lub w październiku wyjeżdżam do Meksyku. Wracam w lutym, do mojej pracy w TOPR. Od maja do września organizuję swoje wyprawy – mówi Starnawski. – To są Bałkany, reszta Europy, Pacyfik, Afryka. Tak naprawdę cokolwiek mi wpadnie w oko. A na jesieni wracam do Meksyku, bo to moje główne źródło utrzymania. Mieszkam w Playa del Carmen na Jukatanie, gdzie szkolę nurków jaskiniowych. Z jednej strony przynosi mi to pieniądze na wyprawy, z drugiej tworzę sobie zaplecze ludzi, którzy potem mogą mi pomóc podczas realizacji kolejnych projektów. Jednym z nich była Hranická Propast, zalana wodą jaskinia na czeskich Morawach. Nurkował w niej ponad 20 lat, by jesienią zeszłego roku w końcu udowodnić, że jest najgłębszą znaną podwodną studnią na świecie. Trafił wtedy na usta całego nurkowego świata. Amerykańska edycja magazynu National Geographic nominowała go do tytułu Podróżnika Roku. Zobaczyć koniec jaskini W Tatrach spędził niemal całą młodość. Jeździł na nartach, wspinał się, latał na paralotni, bo wszystkie te rzeczy robili też jego rodzice. Został instruktorem każdej z tych dyscyplin. Potem zakosztował speleologii, ale i ona okazała się tylko środkiem do celu. – Dochodziłem do końca jaskini, a tam często była woda – mówi. – Nie dawało mi spokoju, co jest dalej. Wtedy pomyślałem, że skoro mało kto jest to w stanie sprawdzić, to muszę się nauczyć nurkowania w jaskiniach, żeby robić to samemu. O Hranickiej Propasti, znajdującej się o godzinę jazdy z Polski, dowiedział się przypadkiem w połowie lat 90. Chwytał się wtedy wszystkiego, co wiązało się z nurkowaniem w jaskiniach. – Kiedy pierwszy raz zobaczyłem ten potężny krasowy lej, wsiąkłem. Obok stała tabliczka z informacją, że może mieć 200 m głębokości. To była magia! Hranická Propast nie jest typową jaskinią…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e1d4816bc31b82e9c7f01e92a3ec93c40dfc2b58-dfa52de.png
width: 652
height: 402

Zachęta do poznania (1888–1890)
type: item
date: 2009-09-30T08:24:04.000Z
creator: M. Liczbarski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: naukowcy
subject: odkrywcy
description: „Członkami naszego Towarzystwa będą nie tylko zawodowi geografowie, lecz również ci, którzy, podobnie jak ja, pragną wspierać specjalistyczne badania innych i upowszechniać zdobytą wiedzę… tak, by wszyscy mogli lepiej poznać świat, w którym żyjemy”. - Gardiner Greene Hubbard
encoded: Od ponad 100 lat Towarzystwo National Geographic szerzy wiedzę o „świecie i wszystkim, co na nim jest” – od szczytu Mount Everest po morskie głębiny, od świata widocznego tylko pod mikroskopem do odległych galaktyk. Na całym świecie przeszło 10 mln członków i coraz więcej zainteresowanych sięga po Magazyn, książki i pomoce naukowe, ogląda programy telewizyjne i śledzi strony internetowe Towarzystwa National Geographic, a pogłębiając swą wiedzę o lądach, morzach i przestworzach, odczuwa coraz większy podziw dla cudów tego świata. Zaczynem, z jakiego wyrosła ta ogromna rzesza zainteresowanych na całym świecie, była niewielka grupa ludzi, którzy zebrali się w Waszyngtonie, 13 stycznia 1888 roku. 33 naukowców i intelektualistów stolicy spotkało się tego chłodnego wieczoru w klubie Cosmos, by rozważyć „potrzebę powołania Towarzystwa dla rozwoju i upowszechniania wiedzy geograficznej”. Byli to zapaleńcy, zajmujący się na co dzień bardzo różnymi dziedzinami – geologowie, geografowie, meteorolodzy, kartografowie, bankierzy, prawnicy, przyrodnicy i wojskowi. Łączyło ich pragnienie upowszechniania badań naukowych i udostępniania ich wyników społeczeństwu. Wielu z nich miało dwadzieścia kilka czy trzydzieści kilka lat i prowadziło intensywne życie zawodowe bardzo daleko od zadymionych, monumentalnych sal klubu Cosmos. Prowadząc badania, przemierzali często dalekie ścieżki, ale co roku jesienią wracali do Waszyngtonu z pustyń Zachodu, lasów Alaski lub zamorskich krajów. Miasto Waszyngton było siedzibą wielu zasłużonych instytucji naukowych i badawczych, takich jak Instytut Geologiczny USA (U. S. Geological Survey), Instytut Wybrzeża i Geodezji (Coast and Geodetic Survey), Urząd Hydrograficzny Marynarki (Navy Hydrographic Office), Instytut Smithsona (Smithsonian Institution) i wiele innych. Tu analizowali zebrane dane, opisywali swoje wyniki i ubiegali się o dotacje na przyszłoroczne badania. To dzięki nim stolica tętniła w sezonie zimowym życiem intelektualnym. Założyciele Towa…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d26df557eb8ccf498a6fedda1aa673b2c0661265-a6f2a27.jpeg
width: 292
height: 212