National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-24T12:09:04.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Super El Niño przebija wszelkie skale. Jest już największe w historii pomiarów
items: Zmiany klimatu są niepodważalnym faktem naukowym. Co kryje się za tym pojęciem i czy powinniśmy się bać?
items: Problem suszy w Polsce narasta. To jedno z największych wyzwań przyszłości
items: Dunaj, Ren, Loara, Pad i Wisła są cieniami samych siebie. Wysychające rzeki to szok dla Europy
items: Europa przekroczyła granicę 2,4°C. Nasz kontynent ociepla się najszybciej na świecie
items: Czy klimatyzacja jest szkodliwa? Nie, ale… Fakty, mity i zasady bezpiecznego użytkowania
items: Niebezpieczne „chmury ognia” we Francji. Czym jest ten niszczycielski żywioł?
items: Oaza w skwarze kokushobi. „Lodówka dla ludzi” ma ratować Japonię przed ekstremalnym upałem
items: Francja i Hiszpania w ogniu. Trwa największa ewakuacja ludności w czasach pokoju
items: Na Grenlandii odkryto wirusy większe od bakterii, które mogą uratować nas przed katastrofą
items: Na Antarktydzie powstał lodowy skarbiec. Ma ocalić pamięć topniejących lodowców
items: Jak mądrze używać klimatyzacji? Najlepsze sposoby na efektywne chłodzenie i oszczędność energii
items: Ekstremalny upał już niebawem zaleje Polskę. Te zagraniczne triki uratują cię przed skwarem
items: Nie tylko temperatura. Ten wskaźnik pokazuje, jak naprawdę odczuwamy upał – latem warto go sprawdzać
items: Europa robi się za gorąca na wakacje? Fale upałów zmieniają plany turystów
items: To już nie prognozy, to 90% pewności – czeka nas najsilniejsze El Niño w historii. Gdzie uderzy i czy zmieni podróżowanie?
items: Nasze działania przynoszą skutek. Naukowcy odwołują najczarniejszy scenariusz zmian klimatycznych
items: Nad Europą wisi kopuła ciepła. Jak powstaje to zjawisko i czym grozi?
items: Ten wulkan „sprzątał” po swojej erupcji. Nauka chce wykorzystać ten mechanizm do ochrony klimatu
items: Rekiny i tuńczyki w pułapce ocieplenia. Wielkie ryby zaczynają się przegrzewać
items: Czy zima naprawdę wymrozi kleszcze? Ekspertka z Uniwersytetu Gdańskiego rozwiewa wątpliwości
items: Morze Śródziemne wchodzi w nową fazę? Naukowcy mówią o kaskadowych zmianach
items: Mniej lodu, a niedźwiedzie polarne coraz... grubsze. Zaskakujące wyniki badań ze Svalbardu
items: Ekstremalnie niskie temperatury w Polsce: czy to anomalia klimatyczna?
items: Alpy mogą stracić niemal wszystkie lodowce do końca stulecia. Naukowcy biją na alarm

Super El Niño przebija wszelkie skale. Jest już największe w historii pomiarów
type: item
date: 2026-08-24T12:09:04.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: ocean spokojny
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
description: Zjawiska, które rodzą się na wodach równikowego Pacyfiku, lada moment odczuje cały świat. Prof. James Hansen ostrzega, że choć szczyt anomalii dopiero przed nami, najnowsze odczyty oceaniczne już pobiły historyczne rekordy.
encoded: Zmiany klimatyczne to nie tylko fale upałów, ale też potężne zjawiska pogodowe dyktujące warunki na całym globie. Jednym z najbardziej niszczycielskich jest El Niño – anomalia polegająca na utrzymywaniu się ponadprzeciętnie wysokiej temperatury na powierzchni wód w strefie równikowej Pacyfiku. Wywołuje to łańcuch globalnych katastrof: od gigantycznych susz w Australii i Azji, po niszczycielskie ulewy w obu Amerykach. Biorąc pod uwagę rosnące globalne ocieplenie, tegoroczne zjawisko rozwija się w tak bezprecedensowym tempie, że klimatolodzy musieli bardzo uważnie zweryfikować swoje dane. Ich wnioski nie napawają optymizmem. Ocean mówi wszystko Słynny klimatolog prof. James Hansen z Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku nie ma wątpliwości, że mamy do czynienia z ewenementem. – To El Niño wręcz rozkwitło i wykracza poza wszelkie skale. Zwykłe wskaźniki pomiarowe przebiły dotychczasowe, historyczne rekordy, mimo że maksymalne skutki zjawiska są jeszcze oddalone o kilka miesięcy – napisał badacz w swoim biuletynie. Hansen uważa, że najtrafniejszą metodą pomiaru siły tego zjawiska jest badanie tego, jak bardzo nagrzewa się górne 300 metrów wschodniego tropikalnego Pacyfiku. Według tego kluczowego wskaźnika, obecna anomalia cieplna już teraz przewyższa parametry tzw. „super El Niño” z lat 1997–1998. Spór o wskaźniki. Rekord z małym haczykiem Częściej stosowaną przez badaczy miarą jest jednak wskaźnik Niño3.4. Bada on wyłącznie temperaturę powierzchni morza w konkretnym, prostokątnym obszarze Pacyfiku (między 5 stopniem szerokości geograficznej północnej i południowej). I tutaj w świecie nauki wywiązała się ważna merytoryczna dyskusja. – Anomalia w strefie Niño3.4 wynosi obecnie około 2°C powyżej normy, co jest wartością bardzo wysoką jak na tę porę roku, ale nie tak wysoką jak anomalia w szczytowym momencie El Niño z 1997 i 1998 roku, która wynosiła około 2,5°C – uspokaja Adam Scaife z brytyjskiego urzędu meteorologicznego Met Office w rozmowie z magazynem „New Scientist”. D…

GettyImages-2007098339-03dd489.jpg
width: 5118
height: 4182

Zmiany klimatu są niepodważalnym faktem naukowym. Co kryje się za tym pojęciem i czy powinniśmy się bać?
type: item
date: 2026-08-18T10:45:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Klimat to charakterystyczny dla danego obszaru, wieloletni układ warunków pogodowych. Kształtują go m.in. promieniowanie słoneczne, obieg wody w przyrodzie oraz cyrkulacja atmosferyczna, podczas gdy pogoda określa jedynie chwilowy stan atmosfery. Zmiany klimatu to niepodważalny fakt naukowy, który towarzyszy historii Ziemi od zarania dziejów, po dziś.
encoded: Spis treści: System naczyń połączonych Cykl węglowy Skutki rewolucji przemysłowej Uchodźcy klimatyczni System klimatyczny Ziemi jest jak organizm: aby funkcjonować, opiera się na wielu powiązanych ze sobą i współpracujących elementach. Wszystko zaczyna się od energii słonecznej. Lód odbija promienie słoneczne, jeszcze bardziej ochładzając bieguny. Różnica temperatur powoduje ruch oceanów i atmosfery, które wspólnie rozprowadzają ciepło po całej planecie. System naczyń połączonych Przemieszczanie się ciepła przez atmosferę i oceany powoduje powstawanie klimatu i pogody. W wielkim uproszczeniu wygląda to następująco: kriosfera (śnieg i lód): chłodzi Ziemię, odbijając promienie słoneczne i ograniczając ilość ciepła pochłanianego przez powierzchnię planety; atmosfera (powietrze): zatrzymuje i transportuje ciepło oraz parę wodną; litosfera (stała powierzchnia Ziemi): pochłania energię słoneczną, emituje ciepło i magazynuje węgiel. Kontynenty i ukształtowanie terenu pomagają kierować prądami oceanicznymi i wiatrowymi; biosfera (organizmy żywe): pobierają węgiel i wymieniają go z atmosferą i oceanem; hydrosfera (woda): ocean pochłania ciepło i węgiel, transportuje je po całej planecie i w naturalny sposób kontroluje poziom dwutlenku węgla w atmosferze. Atmosfera reguluje temperaturę Ziemi poprzez gazy cieplarniane zatrzymujące ciepło, głównie dwutlenek węgla (CO2). Jednak ocean ma również kluczowe znaczenie dla klimatu. Działa on jak regulator, pochłaniając lub uwalniając węgiel i ciepło w odpowiedzi na zmiany w atmosferze. Ocean zawiera 50 razy więcej dwutlenku węgla i 1000 razy więcej ciepła niż atmosfera. Ale nie jest w stanie pochłonąć wszystkiego. W związku z tym, że doszło do zachwiania tzw. cyklu węglowego, pochłonięcie nadmiaru CO2 z dzisiejszej atmosfery zajęłoby oceanowi tysiące lat. Cykl węglowy Węgiel nieustannie przemieszcza się między oceanem, atmosferą, biosferą i innymi elementami systemu klimatycznego. Naturalna wymiana węgla między tymi elementami reguluj…

zmiany-klimatu-13cb70f.jpg
width: 3000
height: 2000

Problem suszy w Polsce narasta. To jedno z największych wyzwań przyszłości
type: item
date: 2026-08-17T10:15:45.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: ocieplenie klimatu
subject: polska
subject: susza
subject: zmiany klimatyczne
description: Susza w Polsce to znacznie więcej niż wysychające koryta rzek. Jej skutki widać także w zanikających stawach, przesuszonych torfowiskach, coraz niższej wilgotności lasów i rosnącym zagrożeniu pożarowym. To proces rozwijający się stopniowo, ale obejmujący coraz większe obszary i wymagający działań tu i teraz. Jakie są fazy suszy, co ją powoduje i w jaki sposób można ograniczać jej skutki?
encoded: Spis treści: Fazy suszy w Polsce Przyczyny suszy w Polsce – czynniki naturalne i antropogeniczne Skutki suszy w Polsce – gospodarka, środowisko, życie codzienne Jak walczyć z suszą? Rozwiązania dla Polski Susza to długotrwały okres, w którym ilość opadów jest znacznie niższa od średniej wieloletniej, co prowadzi do zaburzenia bilansu wodnego w glebie, rzekach, jeziorach i wodach podziemnych. Choć często mówi się o „typach” suszy, w praktyce można je traktować jako następujące po sobie fazy tego samego zjawiska. Fazy suszy w Polsce Każdy z nich charakteryzuje się innymi objawami i skutkami, ale wszystkie łączy wspólny mechanizm – długotrwały deficyt wody w środowisku. Susza atmosferyczna (meteorologiczna) Susza atmosferyczna to pierwszy etap procesu, w którym spadek opadów poniżej średniej wieloletniej utrzymuje się przez dłuższy czas. Brak deszczu, śniegu i innych opadów atmosferycznych w odpowiednich porach roku powoduje szybkie wysychanie powierzchni terenu i utrudnia gromadzenie wody w glebie. Jest to moment, w którym problem dopiero się zaczyna, a jego skutki nie są jeszcze w pełni odczuwalne w gospodarce czy środowisku. W Polsce susza meteorologiczna często pojawia się wiosną, kiedy długie okresy bezopadowe nakładają się na wzrost temperatury, co przyspiesza parowanie. Susza glebowa (rolnicza) Susza glebowa, nazywana także rolniczą, występuje, gdy gleba traci zdolność do zatrzymywania wilgoci w ilości wystarczającej dla rozwoju roślin. W efekcie uprawy zaczynają więdnąć, spada tempo wzrostu i pogarsza się jakość plonów. Ten etap suszy szczególnie dotyka rolnictwo, ponieważ niedobór wody w glebie często występuje w okresach kluczowych dla wzrostu zbóż, owoców czy warzyw. Susza hydrologiczna Susza hydrologiczna to faza, w której poziom wód w rzekach, jeziorach i zbiornikach retencyjnych spada poniżej wartości średnich wieloletnich. Pojawia się ona z opóźnieniem w stosunku do suszy atmosferycznej i glebowej, ponieważ najpierw brak opadów wysusza glebę, a dopiero p…

susza-w-Polsce-5865f68.jpg
width: 4046
height: 2697

Dunaj, Ren, Loara, Pad i Wisła są cieniami samych siebie. Wysychające rzeki to szok dla Europy
type: item
date: 2026-08-10T11:52:43.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dunaj
subject: europa
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: rzeki
subject: susza
subject: wisła
subject: zmiany klimatyczne
description: Europa zmaga się z głębokim kryzysem wodnym. Rekordowo niskie poziomy wody w wielu wielkich rzekach kontynentu paraliżują transport i energetykę, zagrażają ekosystemom. Rolnictwo i akwakultura liczą straty spowodowane długotrwałą suszą. Wysychające rzeki odsłaniają też obiekty i budowle sprzed dziesiątek, a nawet setek lat.
encoded: Fale upałów oraz dotkliwy brak opadów doprowadziły największe europejskie rzeki do rekordowo niskich poziomów wody. Problem nie jest lokalny – dotyczy wielu krajów i wielu rzek, kluczowych dla przemysłu, gospodarki i energetyki. Wysychają nawet rzeki ogromne, i to jednocześnie, w wielu miejscach. Europa mierzy się z bezprecedensową sytuacją hydrologiczną. Kryzys wodny w Europie Największe rzeki Europy – Pad we Włoszech, Loara we Francji, Ren w Niemczech oraz Dunaj płynący przez Europę Środkową – osiągnęły nienotowane od lat minima. We Francji susza objęła niemal cały kraj – w połowie lipca ostrzeżenia obowiązywały na 85% jej terytorium, podczas gdy zaledwie dwa lata wcześniej problem ten dotyczył niespełna 2%. Szczególnie trudna sytuacja panuje na Loarze, i to ponownie - suszę odnotowano tam także w 2022 roku. W Niemczech kluczowy dla gospodarki Ren osiągnął historyczne minimum, co w miastach takich jak Kolonia czy Düsseldorf pozwala na przechodzenie przez rzekę pieszo. Operatorzy barek transportowych byli zmuszeni do ograniczenia ładunków do zaledwie jednej piątej ich normalnej wagi, co paraliżuje łańcuchy dostaw dla przemysłu stalowego i chemicznego. Dodatkowo eksperci ostrzegają, że osłabienie naturalnej filtracji spowodowane suszą może podnieść koszty uzdatniania wody pitnej dla milionów mieszkańców nawet o 30%. Z kolei na Węgrzech wysychający Dunaj stał się bezpośrednim zagrożeniem dla bezpieczeństwa energetycznego kraju. Niski przepływ w rejonie elektrowni jądrowej Paks niemal uniemożliwił chłodzenie reaktorów, co zmusiło władze do apelu o oszczędzanie energii elektrycznej. Na Węgrzech odnotowano temperatury sięgające 42 st. Celsjusza, co potęguje parowanie i pogłębia deficyt wody. W Rumunii wojsko było zmuszone do kontrolowanych eksplozji w korycie Dunaju, by zapewnić dopływ wody do chłodzenia elektrowni Cernavodă. Rekordowo niski stan Wisły i susza hydrologiczna w Polsce Na stacji Warszawa-Bulwary odnotowano rekordowy poziom Wisły wynoszący zaledwie 103 cm. …

dunaj-09d3414.jpg
width: 5784
height: 3848

Europa przekroczyła granicę 2,4°C. Nasz kontynent ociepla się najszybciej na świecie
type: item
date: 2026-08-05T09:50:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: europa
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: satelity
subject: susza
subject: upał
subject: zmiany klimatyczne
description: Najnowsze dane klimatyczne wskazują jednoznacznie: Europa jest najszybciej ogrzewającym się kontynentem na Ziemi. Podczas gdy średnia temperatura globu wzrosła o około 1,3–1,4°C w porównaniu z erą przedprzemysłową, w Europie wzrost ten przekroczył już 2,4°C. Ten dramatyczny proces nie jest jednak dziełem przypadku, lecz wynikiem splotu czynników geograficznych, atmosferycznych i środowiskowych.
encoded: Choć wydaje się to sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem, Europa nagrzewa się dużo szybciej niż wskazywałaby światowa średnia zmian klimatycznych. Jednak wytłumaczenie tego faktu, choć skomplikowane, to czysta fizyka, wynikająca z interakcji między lądem, atmosferą a sąsiadującą z Europą Arktyką. Badania wskazują na cztery kluczowe mechanizmy odpowiedzialne za ten stan rzeczy. Europa a reszta świata: liczby, które mówią wszystko W ciągu ostatnich 30 lat (okres 1996–2025) średnia temperatura w Europie rosła o około 0,56°C na dekadę, podczas gdy średnia globalna wynosiła w tym samym czasie ok. 0,27°C. Obecnie temperatury na kontynencie są o około 2,4°C do 2,5°C wyższe od poziomów sprzed uprzemysłowienia (1850–1900), podczas gdy globalne ocieplenie szacuje się na ok. 1,4°C. Rok 2025 zapisał się jako najcieplejszy w historii pomiarów dla Europy, a niemal cały kontynent (95%) doświadczył temperatur powyżej średniej. Dominacja lądu i specyfika geograficzna Europy Pierwszy powód gwałtownego ocieplania się Europy to fizyczna różnica w pojemności cieplnej między lądem a wodą. Woda posiada znacznie wyższe ciepło właściwe, co sprawia, że pochłania ogromne ilości energii słonecznej, ogrzewając się przy tym powoli i długo oddając ciepło. Ląd i powietrze nad nim ogrzewają się szybko. Europa jest częścią dużej masy lądowej Eurazji, co sprawia, że temperatura powietrza przy powierzchni rośnie gwałtowniej. Poza tym gęsta sieć miast, rozbudowana infrastruktura oraz przekształcenie naturalnych krajobrazów dodatkowo wzmacniają ten proces, poprzez efekt „wyspy ciepła”. Arktyczne wzmocnienie Europa nie istnieje w izolacji klimatycznej – jej północ graniczy z obszarem arktycznym, który ociepla się już nawet nie dwu- ale ponad trzykrotnie szybciej niż reszta świata (wzrost o ok. 0,75°C na dekadę). Głównym mechanizmem napędzającym to zjawisko jest tzw. arktyczne wzmocnienie, związane z zanikaniem pokrywy śnieżnej i lodowej. Świeży śnieg oraz lód morski działają jak gigantyczne zwierciadło, odbija…

europa-susza-1777312.jpg
width: 3797
height: 2848

Czy klimatyzacja jest szkodliwa? Nie, ale… Fakty, mity i zasady bezpiecznego użytkowania
type: item
date: 2026-08-05T08:55:03.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: klimat
subject: medycyna
subject: ocieplenie klimatu
subject: upał
subject: Zdrowie
description: Klimatyzacja stała się nieodłącznym elementem współczesnego życia, także w Polsce. Zapewnia ulgę w upalne dni w domach, biurach, szpitalach i samochodach. Mimo powszechności, wokół jej wpływu na organizm wciąż krąży wiele informacji częściowo lub całkiem fałszywych. Czy przebywanie w chłodzonych pomieszczeniach rzeczywiście może być szkodliwe dla zdrowia? Przyglądamy się najważniejszym faktom i mitom, aby wyjaśnić jak korzystać z chłodzenia bez ryzyka dla zdrowia.
encoded: Spis treści: Mit przeziębienia od chłodu – jak wilgotność wpływa na śluzówki? Syndrom chorego budynku – fakt czy mit? Mikroorganizmy w klimatyzacji – od zarodników grzybów po wirusy Lekcja z historii: odkrycie bakterii Legionella pneumophila Jak bezpiecznie i zdrowo korzystać z klimatyzacji? Pytania o wpływ klimatyzacji na ludzki organizm powracają jak bumerang każdego lata. Wiele osób łączy korzystanie z niej z nawracającymi infekcjami dróg oddechowych, bólami głowy czy chronicznym zmęczeniem. W rzeczywistości to nie samo chłodzenie jest przyczyną dolegliwości, lecz błędy popełniane podczas eksploatacji urządzeń oraz zaniedbania w ich regularnym serwisowaniu. Oto kluczowe fakty, zagrożenia mikrobiologiczne oraz zasady bezpiecznej eksploatacji. Mit przeziębienia od chłodu – jak wilgotność wpływa na śluzówki? Jeden z najpowszechniejszych mitów głosi, że zimne powietrze z klimatyzatora samo w sobie wywołuje przeziębienia. Ale niska temperatura nie jest patogenem – do infekcji potrzeba przecież chorobotwórczych mikroorganizmów. To raczej gwałtowny szok termiczny wywołany przejściem z rozgrzanego otoczenia do mocno wychłodzonego pomieszczenia osłabia mechanizmy obronne organizmu. Istotnym fizjologicznym czynnikiem jest też fakt, że schładzanie powietrza wiąże się z drastycznym obniżeniem jego wilgotności. Długotrwałe przebywanie w środowisku o niskiej wilgotności prowadzi do wysuszania błon śluzowych nosa, zatok, gardła i górnych partii oskrzeli. Wysuszone śluzówki tracą swoją naturalną barierę ochronną, która zatrzymuje drobnoustroje, co w konsekwencji ułatwia bakteriom oraz grzybom wnikanie do organizmu i zwiększa ryzyko infekcji. Syndrom chorego budynku – fakt czy mit? Długotrwałe przebywanie w niewłaściwie wentylowanych i klimatyzowanych obiektach może prowadzić do rozwoju tzw. syndromu chorego budynku (ang. sick building syndrome). To zespół dolegliwości, do których należą: uporczywe bóle i zawroty głowy, zatkany nos, przewlekły kaszel, podrażnienia skóry, zmęczeni…

klimatyzacja-zdrowie-eca5e0c.jpg
width: 5184
height: 3456

Niebezpieczne „chmury ognia” we Francji. Czym jest ten niszczycielski żywioł?
type: item
date: 2026-07-31T10:07:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: chmury
subject: europa
subject: ocieplenie klimatu
subject: ogień
subject: pogoda
subject: pożary
description: Na horyzoncie pojawia się potężna, kłębiasta chmura, która z pozoru zwiastuje deszcz – to pożądany widok w sezonie pożarowym. Nie spada z niej jednak ani kropla wody. Zamiast tego sypie się gęsty popiół, a błyskawice podpalają kolejne połacie lasu. Chociaż chmury ognia terroryzowały do tej pory zwykle Amerykę, kilka dni temu wytworzyły się w Europie. Francja właśnie oficjalnie potwierdziła pojawienie się pierwszej w historii tego kraju chmury pyrocumulonimbus.
encoded: Trwający w Europie sezon pożarowy bije tragiczne rekordy. Płomienie we Francji i Hiszpanii strawiły już ponad 1500 km² terenu (obszar wielkości trzech Warszaw), co wymusiło dramatyczną ewakuację aż 330 000 osób. Ogień nadal nie daje za wygraną, a ekstremalne temperatury wywołały zjawisko, które dotąd było na Starym Kontynencie ogromną rzadkością. Chmury ognia, znane nauce jako flammagenitus lub pyrocumulonimbus, są dowodem na drastycznie zmieniający się europejski klimat. To kamień milowy w historii pożarnictwa. Czy musimy się do nich przyzwyczaić? To kominy pełne popiołu i dymu Jak powstają chmury ognia? Naukowcy niekiedy nazywają je „ziejącymi ogniem smokami”. Formują się, gdy ekstremalnie wysoka temperatura gigantycznego pożaru wypycha w górę dym, popiół oraz parę wodną. Wznosząca się kolumna gwałtownie ulega ochłodzeniu, a para wodna kondensuje wokół mikroskopijnych drobin popiołu i dymu. W efekcie powstaje zjawiskowa chmura, która potrafi sięgnąć dolnej stratosfery – wznosząc się na wysokość od 9 do nawet 15 kilometrów nad ziemią. Badacz pożarów z australijskiego Uniwersytetu Tasmańskiego, David Bowman, w wypowiedzi dla agencji Reuters porównał ten proces do wielkiego komina. Ogień znajduje się u jego podstawy, a niebezpieczny dym jest wyrzucany prosto do stratosfery. Uczony stanowczo podkreślił, że choć to zjawisko fascynuje badaczy, w rzeczywistości jest ono „absolutnie katastrofalne i potworne”. Żywioł, którego nie da się powstrzymać Gdy pyrocumulonimbus w pełni się uformuje, zaczyna żyć własnym życiem. Chmura ta generuje swój własny wiatr i pioruny. Zachowuje się jak pochylona wieża, która zasysa powietrze i rozsiewa żar. Takie komórki burzowe są niemożliwe do powstrzymania. Potężne prądy zstępujące sprowadzają na ziemię rozżarzone węgle, wywołując całkowicie nowe pożary przed głównym frontem ognia. W najgorszych scenariuszach chmury te są w stanie wygenerować nawet własne tornada. To prawdziwy koszmar dla służb ratunkowych. Ogień przemieszcza się szybciej,…

EN016814410932-e254ac8.jpg
width: 3376
height: 2251

Oaza w skwarze kokushobi. „Lodówka dla ludzi” ma ratować Japonię przed ekstremalnym upałem
type: item
date: 2026-07-30T06:01:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Traveler
subject: japonia
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: upał
subject: wynalazki
description: Gdy temperatury w Japonii biją rekordy, inżynierowie zaproponowali coś zupełnie nieoczekiwanego. Stworzyli urządzenie przypominające automat z napojami, będące w rzeczywistości przenośną kabiną chłodzącą dla ludzi.
encoded: Ekstremalne fale upałów nawiedzają w tym roku nie tylko Europę. W Japonii dni z temperaturą przekraczającą 40 st. Celsjusza nazywane są kokushobi, co oznacza „okrutnie gorące dni”. Japoński dostawca sprzętu przemysłowego TRUSCO Nakayama oraz firma Sanden Retail Systems zaproponowały niecodzienne urządzenie, które ma pomóc przetrwać taki skwar. Budka Do Hiemon Box to coś w rodzaju mobilnej lodówki dla jednej osoby. Może pomóc tam, gdzie tradycyjna klimatyzacja jest niemożliwa do zainstalowania. Lodówka dla ludzi? Czemu nie Do Hiemon Box to dwumetrowa kabina ze stali nierdzewnej, z izolacją ze styropianu, odporna na warunki atmosferyczne. Urządzenie utrzymuje wewnątrz temperaturę 15 st. Celsjusza, dodatkowo kierując nawiew o temperaturze 5 stopni bezpośrednio na kark, głowę i ramiona użytkownika. Taki nawiew pozwala złagodzić objawy wyczerpania cieplnego w około 10 minut. Aby zapobiec szokowi termicznemu, inżynierowie zaprogramowali trzy tryby chłodzenia oraz timer wyłączający nawiew po 20 minutach. Mobilna budka zużywa o połowę mniej energii niż standardowa klimatyzacja i działa po podłączeniu do zwykłego gniazdka elektrycznego. Oczywiście warto pamiętać o prawach fizyki. Do Hiemon Box działa jak tradycyjna lodówka – zużywa energię, by „wypompować” ciepło ze swego wnętrza i uwalniać je na zewnątrz. Jeśli postawimy budkę w zamkniętym pomieszczeniu, będzie je dodatkowo dogrzewać. Rozwiązanie do miasta i na budowę Mobilność i prosta obsługa sprawiają, że „ludzka lodówka” idealnie wpisuje się w potrzeby miejskie i przemysłowe. Wyposażona w kółka z blokadą oraz opcjonalne uchwyty na dźwig, może być łatwo transportowana na place budowy czy imprezy plenerowe. Pierwsze egzemplarze trafiły już do użytku publicznego, m.in. do urzędu miasta Maebashi. Koszt rzędu 1,5 miliona jenów to dobra inwestycja w bezpieczeństwo pracowników. Nowa kategoria upałów: nadejście ery kokushobi W Japonii jest ostatnio tak gorąco, że dotychczasowe określenia na fale upałów przestały wystarczać. Tra…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/07/trusco-human-fridgedezeen2364col0-8542453.jpg
width: 2364
height: 1329

Francja i Hiszpania w ogniu. Trwa największa ewakuacja ludności w czasach pokoju
type: item
date: 2026-07-27T12:09:17.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: francja
subject: hiszpania
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pożary
description: Bezprecedensowe pożary lasów zmusiły ponad 330 tysięcy osób do ewakuacji w południowo-zachodniej Francji oraz w środkowej i wschodniej Hiszpanii. Przywódcy obu państw podjęli decyzje m.in. o zaangażowaniu wojska, ogłoszeniu stanu klęski żywiołowej oraz zwołaniu rządowych sztabów kryzysowych.
encoded: Skala pożarów skłoniła premiera Hiszpanii Pedro Sáncheza do oficjalnego ogłoszenia po raz pierwszy w historii stanu klęski żywiołowej z powodu pożarów lasów. We Francji rejon Bordeaux stał się centrum największej akcji ewakuacyjnej w czasach pokoju, obejmującej ponad 220 tysięcy mieszkańców i turystów. Oprócz akcji gaśniczych władze podjęły też inne kroki, m.in dystrybucję 1,5 miliona masek przeciwpyłowych oraz skrócenie ostatniego etapu wyścigu Tour de France, by oddelegować zabezpieczające go służby do walki z ogniem. Apokaliptyczne sceny i mobilizacja służb w całej Europie W poniedziałek 27 lipca 2026 płomienie zbliżają się do Bordeaux na odległość około 15 kilometrów. Prezydent Francji Emmanuel Macron zwołał sztab kryzysowy, zapowiedział wsparcie finansowe dla poszkodowanych regionów oraz zadeklarował długofalowy program odbudowy zniszczonej infrastruktury. Do walki z żywiołem francuski rząd skierował 1500 żołnierzy, setki strażaków z Paryża oraz ciężki samolot transportowy Airbus A400M Atlas. We Francji pożary strawiły łącznie blisko 98 000 hektarów od początku roku. Premier Hiszpanii Pedro Sánchez poinformował, że w jego kraju ogień strawił ponad 130 tysięcy hektarów – poziom o jedną trzecią wyższy od rocznej średniej – i zaapelował o zawarcie porozumienia ponad podziałami na rzecz ochrony klimatu. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen skierowała do Francji i Hiszpanii wyspecjalizowaną flotę gaśniczą złożoną z dziewięciu samolotów i dwóch śmigłowców dostarczonych przez m.in. Grecję, Włochy, Holandię i Chorwację. W internecie nie brakuje filmów przedstawiających niemal apokaliptyczne sceny. W miejscowości Biscarrosse ulicami biegło stado wystraszonych koni. Z lasów wybiegają też przerażone dzikie zwierzęta, na jednym z filmów widać strażaków polewających wodą sarnę. Skrajne warunki atmosferyczne Niespotykana dotąd dynamika pożarów wynika z trwającej od maja serii trzech fal ekstremalnych upałów, podczas których 24 czerwca we Francji odnotowan…

francja-pozary-1c6a6cd.jpg
width: 3000
height: 2250

Na Grenlandii odkryto wirusy większe od bakterii, które mogą uratować nas przed katastrofą
type: item
date: 2026-07-07T08:09:12.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: grenlandia
subject: klimat
subject: lodowce
subject: ocieplenie klimatu
subject: topnienie lodowców
subject: wirusy
subject: zmiany klimatyczne
description: Podczas gdy światowa uwaga skupia się na tempie, w jakim Arktyka traci pokrywę lodową, międzynarodowy zespół badawczy dokonał na Grenlandii nieoczekiwanego odkrycia. Po raz pierwszy na powierzchni tamtejszego lądolodu zidentyfikowano aktywne gigantyczne wirusy. Te mikroskopijne monstra, wielkością przewyższające większość znanych bakterii, koegzystują z polarnymi algami. Odkrycie to rewolucjonizuje naszą dotychczasową wiedzę o kriofilu i odsłania zupełnie nowy, naturalny mechanizm biologiczny, który może bezpośrednio wpływać na tempo topnienia lodowców, a tym samym na dynamikę globalnego ocieplenia.
encoded: Spis treści: Megawirusy wkraczają do akcji. Co odkryto w arktycznym lodzie? Wojna mikrobów na powierzchni lądolodu – dlaczego to ważne? Nowe perspektywy badań. Co zmieniło się od czasu odkrycia? Lądolód Grenlandii, drugi co do wielkości rezerwuar słodkiej wody na Ziemi, dotychczas postrzegany był jako surowa, abiotyczna pustynia. Ostatnie lata przyniosły jednak rewolucję w biologii polarnej, udowadniając, że te ekstremalne obszary tętnią mikroskopijnym życiem. Najbardziej spektakularnym tego dowodem jest zidentyfikowanie tam aktywnych gigantycznych wirusów, których niezwykłe właściwości biochemiczne mogą trzymać w ryzach procesy odpowiedzialne za gwałtowne podnoszenie się poziomu światowych oceanów. Megawirusy wkraczają do akcji. Co odkryto w arktycznym lodzie? Tradycyjnie wirusy postrzegane są jako skrajnie uproszczone cząstki zakaźne – zaledwie paski materiału genetycznego zamknięte w białkowym kapsydzie (czyli specjalnym płaszczu białkowym), niezdolne do samodzielnego metabolizmu. Gigantyczne wirusy (należące do typu Nucleocytoviricota) całkowicie burzą ten paradygmat. Osiągają rozmiary rzędu 2,5 mikrometra (dla porównania standardowy wirus, np. grypy, mierzy zaledwie od 20 do 200 nanometrów) i posiadają ogromny genom składający się z nawet 2,5 miliona par zasad. O odkryciu innych gigantycznych wirusów, tym razem w Japonii, pisaliśmy wcześniej w tym roku. Analiza próbek pobranych z tzw. ciemnego lodu, czerwonego śniegu oraz kriokonitów (otworów ablacyjnych wypełnionych osadem) wykazała obecność specyficznych markerów genetycznych tych struktur. Kluczowym przełomem było jednak wyizolowanie z próbek cząsteczek mRNA. Obecność matrycowego kwasu rybonukleinowego stanowi bezpośredni, empiryczny dowód na to, że wirusy te są w tym środowisku żywe i wykazują aktywność transkrypcyjną. Posiadają one rzadką u wirusów zdolność do samodzielnej naprawy, replikacji oraz translacji własnego DNA, co stawia je biologicznie o krok bliżej organizmów komórkowych. Wojna mikrobów na pow…

grenlandia-lod-GettyImages-2162493423-e13b29d.jpg
width: 5280
height: 3956

Na Antarktydzie powstał lodowy skarbiec. Ma ocalić pamięć topniejących lodowców
type: item
date: 2026-07-03T16:00:32.000Z
creator: Natalie Berry
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: globalne ocieplenie
subject: lodowce
subject: ocieplenie klimatu
subject: topnienie lodowców
subject: zmiany klimatyczne
description: Lodowce topnieją, a wraz z nimi znika bezcenny zapis dawnych klimatów. Dlatego naukowcy stworzyli na Antarktydzie Sanktuarium Pamięci Lodu – naturalny skarbiec, w którym przechowywane będą rdzenie lodowe z najbardziej zagrożonych lodowców świata. To próba ocalenia tysięcy lat historii klimatu Ziemi dla przyszłych pokoleń badaczy.
encoded: Spis treści: Lodowce przechowują historię klimatu Ziemi Sanktuarium Pamięci Lodu to plan awaryjny dla nauki Budowa naturalnej chłodni Dlaczego wybrano wnętrze Antarktydy? Kto będzie miał dostęp do lodowych archiwów? Ostatnie pokolenie, które może ocalić pamięć lodu Zeszłej zimy, po trwającym 50 dni rejsie oceanicznym z wybrzeży Włoch na Płaskowyż Antarktydy Wschodniej, dwie próbki lodu lodowcowego z Alp Europejskich dotarły do stacji polarnej Concordia na Antarktydzie. Wewnątrz stacji, zarządzanej wspólnie przez Francję i Włochy, próbki trafiły na półki Sanktuarium Pamięci Lodu. To nowe antarktyczne laboratorium wykute w lodowej jaskini działa niczym bankowy skarbiec dla krajobrazów lodowcowych, które wkrótce mogą zniknąć. Będą tu bezpiecznie przechowywane rdzenie lodowe z najbardziej zagrożonych i bogatych w dane lodowców górskich świata, aby umożliwić ich badanie w przyszłości. – To odpowiedzialność, którą dzielimy wszyscy. Ocalenie tych lodowych archiwów to nie tylko obowiązek naukowy, ale i dziedzictwo dla całej ludzkości – mówi Anne-Catherine Ohlmann, dyrektor Fundacji Ice Memory (IMF), organizacji prowadzącej sanktuarium. Lodowce przechowują historię klimatu Ziemi Lodowce działają jak archiwa klimatyczne, zatrzymując gazy, aerozole i zanieczyszczenia z dawnych atmosfer pomiędzy warstwami sprasowanego lodu. Naukowcy mają nadzieję, że dzięki lepszemu zrozumieniu minionych klimatów będą mogli dokładniej prognozować, jak klimat zmieni się w przyszłości. Pierwsze rdzenie – o długości 128 metrów wywiercone na przełęczy Col du Dôme we francuskim masywie Mont Blanc oraz 99 metrów z góry Grand Combin w Szwajcarii – ważą łącznie 1,7 tony. Wkrótce dołączą do nich kolejne rdzenie z Alp Europejskich, a także próbki z Tadżykistanu, Boliwii, Svalbardu i potencjalnie z Rosji. Raport UNESCO prognozuje, że jedna trzecia lodowców znajdujących się na obszarach wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa – w tym w Parku Narodowym Yosemite w USA, w Dolomitach we Włoszech oraz w Parku…

Sanktuarium-Pamieci-Lodu-z-lotu-ptaka-c3f81c8.jpg
width: 3072
height: 1728

Jak mądrze używać klimatyzacji? Najlepsze sposoby na efektywne chłodzenie i oszczędność energii
type: item
date: 2026-07-02T07:00:18.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Porady
subject: Traveler
subject: energia
subject: ocieplenie klimatu
subject: pieniądze
subject: upał
description: Fala ekstremalnych upałów już prawie za nami – ale lato dopiero się zaczęło. A za nim przyjdą kolejne, które najprawdopodobniej będą coraz cieplejsze. Podpowiadamy, jak korzystać z klimatyzacji w sposób oszczędny, efektywny i możliwie ekologiczny.
encoded: Polacy coraz częściej przed upałami ratują się klimatyzacją – i w nagrzanych miejskich murach to rozwiązanie często najlepsze. Warto jednak wiedzieć, jak korzystać z klimatyzatora w sposób, który mu nie zaszkodzi, a nam pozwoli wykorzystać drogocenny chłód najbardziej efektywnie. Oto najlepsze sposoby na to, by cieszyć się chłodem w domu i nie zbankrutować na rachunkach za prąd. Wybierz odpowiednią temperaturę Najczęstszym błędem użytkowników jest ustawianie zbyt niskiej temperatury. To zły pomysł zarówno ze względów finansowych, jak i zdrowotnych, nie mówiąc o ekologii. Optymalna temperatura dla ludzkiego organizmu to 23–25°C, choć długie gorące lato powoduje, że stopniowo przyzwyczajamy się i dobrze znosimy także nieco wyższe temperatury. Różnica między temperaturą na zewnątrz a tą w pomieszczeniu nie powinna przekraczać 5–7°C. Wyjątkiem są ekstremalne upały powyżej 35°C, ale nawet wtedy należy zachować umiar. Zbyt duży przeskok termiczny oraz silny nawiew prowadzą do przeziębień czy zapalenia zatok. Kontroluj zużycie energii Klimatyzacja wcale nie musi generować gigantycznych rachunków za prąd, jeśli nauczysz się nią odpowiednio sterować. Każdy stopień niżej wybrany na pilocie to wzrost zużycia energii o kilka procent. Zamiast ustawiać nawiew na maksimum, korzystaj z trybu automatycznego (Auto). Nowoczesne klimatyzatory inwerterowe, ze sprężarkami o płynnie regulowanej mocy, świetnie radzą sobie same. Dostosują moc sprężarki do panujących warunków, pracując najbardziej ekonomicznie – ale po osiągnięciu zadanej temperatury. Jeśli Twoje urządzenie posiada funkcję Eco/Oszczędzanie energii lub program nocny, używaj ich. Tryb nocny delikatnie podnosi temperaturę, co jest zdrowsze dla snu (i budżetu). Możesz też samodzielnie eksperymentować, zaczynając od najniższej siły nawiewu. Jeśli twój dom lub mieszkanie niezbyt silnie się nagrzewa i jest dobrze izolowane to całkiem możliwe, że klimatyzator je schłodzi. Orientacyjne zużycie energii możesz przeważnie sprawdzić w ap…

AdobeStock1722913429-d3b55e9.jpeg
width: 6000
height: 4000

Ekstremalny upał już niebawem zaleje Polskę. Te zagraniczne triki uratują cię przed skwarem
type: item
date: 2026-06-23T10:45:00.000Z
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: upał
description: Nadchodzący weekend przyniesie do Polski ekstremalne upały przekraczające 35 stopni. Tradycyjne metody z najgorętszych rejonów świata pomogą skutecznie schłodzić organizm.
encoded: W tym artykule: Jak przetrwać upał – co pić i jeść? Jak przetrwać upał – jaki wybrać strój? Jak przetrwać upał – czy używać klimatyzatora? Jak przetrwać upał – sen na upał? Jak przetrwać upał – jaki wybrać krem? Jak przetrwać upał – co nosić na głowie? Jak przetrwać upał w naprawdę gorące dni? Przedstawiamy kilka sprawdzonych sposobów. Jak przetrwać upał – co pić i jeść? Dzięki poceniu się regulujemy ciepłotę organizmu. Parując z powierzchni ciała, pot odbiera skórze ciepło. Ten system chłodzenia działa jednak pod warun­kiem, że uzupełniamy utracone płyny. Co pić w gorące dni? Odpowiedź wydaje się oczywista – zimne napoje, najlepiej z dodatkiem lodu. Niestety, w ten sposób poczujemy tylko chwilową ulgę i wcale się nie ochłodzimy. W krajach arabskich w upały pije się gorącą słodką herbatę z dodatkiem świeżej mięty. Receptory na języku wykrywają wyższą temperaturę i w ten sposób organizm otrzymuje sygnał, że lepiej zacząć się pocić, by pozbyć się niepotrzebnego ciepła. To prosty i skuteczny mechanizm, powszechnie wykorzystywany w Egipcie, Tunezji, Iranie, Maroku, ale też w Rosji czy Kazachstanie. Ale uwaga! Sztuczka ta działa tylko w suchym klimacie. Tam gdzie powietrze jest wilgotne, pocimy się naturalnie. Aby jednak chłodze­nie było skuteczne, trzeba nieustannie dostarczać organizmowi płyny - pić więcej, niż podpowiada pragnienie. Pot rozprowadzony po skórze najlepiej chłodzi nasze ciało, dlatego nie należy go ścierać. Ten sam efekt jak gorąca herbata wywołuje pikantne jedzenie. Nie bez przyczyny najwięcej chili spożywa się w najgorętszych krajach. Po pierwsze ostre przyprawy świetnie konserwują żyw­ność, która szybko psuje się w upale. Po drugie zawarta w chili kapsaicyna podrażnia receptory bólowe, te same, które reagują na wysoką temperaturę w herbacie. Organizm, by wyrównać temperaturę, zaczyna się pocić, co pomaga w ochłodzeniu. Jak przetrwać upał – jaki wybrać strój? W upalne dni odruchowo wkładamy kuse stroje. Błąd! Zdejmując ubranie wcale się nie chłodzimy, …

upal-w-Polsce-f0c6bfe.jpg
width: 4792
height: 3195

Nie tylko temperatura. Ten wskaźnik pokazuje, jak naprawdę odczuwamy upał – latem warto go sprawdzać
type: item
date: 2026-06-20T06:28:17.000Z
creator: Megan Wollerton
subject: Nauka
subject: globalne ocieplenie
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: upał
subject: zmiany klimatyczne
description: Temperatura na termometrze mówi tylko część prawdy. Indeks ciepła pokazuje, jak organizm faktycznie odczuwa upał – i dlaczego przy wysokiej wilgotności może być znacznie groźniej, niż sugerują same stopnie Celsjusza.
encoded: Intensywne letnie upały to coś więcej niż tylko uciążliwa pogoda – to śmiertelne zagrożenie. W Stanach Zjednoczonych wysoka temperatura jest główną przyczyną zgonów związanych z warunkami atmosferycznymi, a wraz ze wzrostem globalnych temperatur to ryzyko będzie tylko rosło. Jednak sama wartość na termometrze to zaledwie połowa prawdy. Kluczowy jest indeks ciepła (ang. heat index), czyli temperatura odczuwalna, która łączy temperaturę powietrza z jego wilgotnością. – Zwracanie uwagi na indeks upału jest niezwykle ważne – podkreśla Janessa Webb, główna meteorolożka stacji WCCB Charlotte. – Wysoka wilgotność powietrza utrudnia organizmowi pocenie się, a tym samym efektywne ochładzanie – wyjaśnia dr Kregg Laundon, lekarz medycyny ratunkowej i ordynator oddziału ratunkowego w Southeast Georgia Health System. – W miarę nasilania się stresu cieplnego u ludzi może dochodzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, skurczów cieplnych, wyczerpania cieplnego, a czasem nawet do udaru cieplnego – mówi. Eksperci podkreślają jednak, że chorobom związanym z upałem w dużej mierze można zapobiegać. Oto, co warto wiedzieć tego lata o indeksie ciepła i co można zrobić, aby zachować bezpieczeństwo, gdy temperatura i wilgotność gwałtownie rosną. Czym jest indeks ciepła? Indeks ciepła mierzy wilgotność, czyli zawartość pary wodnej w powietrzu, w połączeniu z rzeczywistą temperaturą. – Dni z wysokim indeksem ciepła przypominają wejście do parnej łaźni, w przeciwieństwie do suchego gorąca, jakie panuje w tradycyjnej saunie – wyjaśnia Janessa Webb. – To taki wręcz bagienny, lepki upał. Gdy na zewnątrz panuje temperatura 32°C przy wilgotności rzędu 70 procent, ludzkie ciało może odczuwać to jako znacznie gorsze 41°C. Indeks ciepła stworzył w 1979 roku fizyk Robert Steadman. W tym samym roku Narodowa Służba Meteorologiczna (NWS) opracowała swój własny wskaźnik, inspirując się badaniami Steadmana. – NWS do dziś korzysta z tamtej wersji indeksu i w przeważającej mierze jest on dokładny – oceni…

indeks-ciepla-6f1021e.jpg
width: 5050
height: 3470

Europa robi się za gorąca na wakacje? Fale upałów zmieniają plany turystów
type: item
date: 2026-06-14T13:15:17.000Z
creator: Duncan Craig
subject: Porady
subject: Traveler
subject: europa
subject: globalne ocieplenie
subject: lato
subject: ocieplenie klimatu
subject: podróże
subject: turyści
subject: turystyka
subject: upał
subject: zmiany klimatyczne
description: Eksperci ostrzegają, że częstsze i silniejsze fale upałów będą stałym elementem kolejnych wakacji. Zmieniają się więc nie tylko kierunki podróży, ale też same nawyki turystów: terminy wyjazdów, godziny zwiedzania i sposób planowania urlopu.
encoded: Spis treści: Upał zmienia wakacyjne nawyki Europa na pierwszej linii zmian Miasta uczą się żyć z upałem Ku bardziej świadomej erze podróżowania Dla doświadczonych podróżników, Heike i Roberta Taylorów, Umbria latem 2022 roku okazała się punktem zwrotnym. Wspomnienia stresującej podróży do Doliny Loary w lipcu 2019 roku – gdy region dusił się w 40-stopniowym upale – wciąż były świeże. Mimo to para nie zrezygnowała z rezerwacji włoskiej willi na duży rodzinne zjazd. Z natury klan Taylorów na wakacjach lubi odkrywać nowe miejsca. Jednak fala upałów, która tamtego lata dotknęła ten region środkowych Włoch, sprawiła, że ostatecznie rzadko opuszczali wynajętą posiadłość. – Najbardziej niepokojące było leżenie przy basenie i obserwowanie widocznego w oddali dymu z pożarów lasów oraz śmigłowców nadlatujących, by gasić ogień. Myślę, że nigdy tego nie zapomnę – mówi Heike. Po powrocie do domu małżeństwo przysięgło sobie: nigdy więcej. Obecnie szczyt lata spędzają w swojej posiadłości w Surrey i jej okolicach, natomiast europejskie miesiące przejściowe – maj i wrzesień – rezerwują na aktywny wypoczynek w takich miejscach jak Sycylia czy Korsyka. Upał zmienia wakacyjne nawyki To coraz powszechniejszy schemat zachowań wśród podróżnych, ponieważ fale upałów przestały być niewygodnymi anomaliami, a stały się wysoce uciążliwymi, niemal corocznymi zjawiskami. Lato 2022 roku było pod tym względem szczególnie ekstremalne: w Europie odnotowano szacunkowo 60 000 zgonów powiązanych z wysokimi temperaturami, Chiny zmagały się z bezprecedensową, trwającą aż 70 dni falą upałów, a w lipcu w niektórych częściach Wielkiej Brytanii słupki rtęci po raz pierwszy w historii przekroczyły próg 40°C. W tym samym miesiącu kolejnego roku blisko 20 000 osób – w większości turystów – musiało zostać ewakuowanych z greckiej wyspy Rodos z powodu pożarów lasów potęgowanych przez ekstremalny żar. Fale upałów obejmują też coraz większą część roku. W maju 2022 roku hiszpańska państwowa agencja meteorologiczna A…

upal-portugalia-GettyImages-2278318455-621efea.jpg
width: 3500
height: 2333

To już nie prognozy, to 90% pewności – czeka nas najsilniejsze El Niño w historii. Gdzie uderzy i czy zmieni podróżowanie?
type: item
date: 2026-06-10T13:31:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: ocean spokojny
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
description: Najnowsze prognozy nie pozostawiają złudzeń – nadchodzące El Niño będzie najprawdopodobniej najsilniejszym zjawiskiem tego typu w historii pomiarów. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) wydała oficjalne ostrzeżenie przed ekstremalnymi anomaliami pogodowymi, które wpłyną na rolnictwo, gospodarkę oraz globalne bezpieczeństwo. Dla planujących wakacje oznacza to jedno – nadszedł czas, by na nowo zdefiniować pojęcie bezpiecznego podróżowania.
encoded: El Niño to naturalnie powtarzający się wzorzec pogodowy, który – jak sądzą naukowcy – wpływa na klimat Ziemi od setek milionów lat. Zwykle utrzymuje się przez 9 do 12 miesięcy. Co kilka lat przynosi silny wzrost temperatur powierzchni morza. Jednak tym razem El Niño nakłada się na postępujące, antropogeniczne ocieplenie klimatu. Jak ostrzega Sekretarz Generalny ONZ, António Guterres, warunki te „doleją paliwa do ognia w rozgrzanym świecie”, sprawiając, że skutki anomalii uderzą w nas ze zdwojoną siłą, przekraczając granice państw. Prognozy: czeka nas najsilniejsza anomalia w historii Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF) przedstawiło zaktualizowane, niezwykle alarmujące modele. Wynika z nich, że temperatura powierzchni morza w kluczowym regionie centralnego Pacyfiku może wzrosnąć do grudnia aż o 3 stopnie Celsjusza powyżej średniej, a niektóre modele mówią nawet o skoku o ponad 4 st. C. Wzrost o ponad 2 st. C. jest umownie nazywany Super El Niño. Według najnowszych analiz Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO), prawdopodobieństwo wystąpienia El Niño w okresie od czerwca do sierpnia 2026 wynosi aż 80%, a do listopada wzrasta do blisko 90%. Jeśli te prognozy się sprawdzą, tegoroczne El Niño bez trudu pobije dotychczasowe rekordy z przełomu lat 1997/1998 oraz 2015/2016, kiedy to anomalie sięgały 2,3 st. C. Poprzednie, z lat 2023–2024, uczyniło rok 2024 najgorętszym w historii. W latach 2015/2016 anomalia przyczyniła się m.in. do rekordowo intensywnego sezonu huraganów na środkowym północnym Pacyfiku, niedoborów wody w Portoryko i suszą w Etiopii. Gdzie i kiedy odczujemy konsekwencje Super El Niño? Letnie miesiące prawdopodobnie przyniosą dominację temperatur powyżej normy niemal na całym globie. Gdzie skutki będą najbardziej odczuwalne? Regionalne centra klimatyczne przewidują silne ograniczenie opadów deszczu w trakcie sezonu monsunowego w Azji Południowej i susze w Ameryce Środkowej oraz północnej części Półwyspu Somalijskiego. Z kolei na Pacyf…

super-el-nino-7c66f25.jpg
width: 6827
height: 5120

Nasze działania przynoszą skutek. Naukowcy odwołują najczarniejszy scenariusz zmian klimatycznych
type: item
date: 2026-05-29T07:56:41.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Rozwój energetyki solarnej i wiatrowej, coraz wydajniejsze magazyny energii, samochody elektryczne i wiele innych technologii mających obniżyć emisje dwutlenku węgla powolutku zaczynają przynosić efekty. Chociaż emisje są wciąż rekordowo wysokie, a globalne ocieplenie przyspiesza, na horyzoncie widać raczkujące zmiany.
encoded: Naukowcy ogłosili siedem nowych scenariuszy zmian klimatu. Wszystkie pokazują dobitnie co może się wydarzyć w zależności od tego, jak szybko ograniczymy emisje. Ogromnym zaskoczeniem jest fakt, że naukowcy usunęli ten najgorszy scenariusz, znany jako RCP8.5. I mieli do tego całkiem dobry powód Najgorsze scenariusze katastrofy klimatycznej RCP8.5 (Representative Concentration Pathway 8.5) oraz następujący po nim SSP5-8.5 (Shared Socioeconomic Pathway) opisują przyszłość, w której państwa świata nie podejmowałyby żadnych działań na rzecz ograniczenia emisji i rozszerzałyby wykorzystanie paliw kopalnych. Gospodarka byłaby nastawiona na wzrost oparty na ogromnej konsumpcji energii. Scenariusze te zakładają, że do 2100 roku poziom dwutlenku węgla miałby niemal się potroić, osiągając 1135 części na milion, a świat byłby o około 4,5° Celsjusza cieplejszy niż przed epoką przemysłową. Tym samym skrajne zjawiska pogodowe przybrałyby na sile. Fale upałów i susze trwałyby coraz dłużej, nasiliłyby się pożary, huragany i gwałtowne powodzie. Brakowałoby wody pitnej, a coraz większe trudności w uprawie roślin doprowadziłyby do ogromnego wzrostu cen żywności. Jak przewidzieć przyszłość? Wygląda jednak na to, że uda się nam uniknąć ziszczenia się tej katastroficznej wizji klimatycznej. To jednak nie oznacza końca pracy. Już w tej chwili jesteśmy świadkami znacznych i bardzo niepokojących zmian klimatycznych, a mówimy o ociepleniu rzędu 1,4° Celsjusza. Emisje są rekordowo wysokie, a globalne ocieplenie przyspiesza. Jest to jedynie znak, że rozwój energetyki odnawialnej, wzrost liczby samochodów elektrycznych i magazynów energii spowolnił wzrost emisji. Ponieważ przyszłość nie jest przesądzona, naukowcy opracowują różne ścieżki możliwych emisji gazów cieplarnianych. Opierają je na dotychczasowych wydarzeniach oraz przewidywaniach dotyczących polityki i technologii w nadchodzących dekadach. Następnie wybierają ścieżki emisji uznawane za najbardziej prawdopodobne i analizują różne warian…

zmiany-klimatu-7106ef9.jpeg
width: 5184
height: 3456

Nad Europą wisi kopuła ciepła. Jak powstaje to zjawisko i czym grozi?
type: item
date: 2026-05-28T12:39:25.000Z
creator: Brian Handwerk
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: nauka
subject: ocieplenie klimatu
subject: upał
description: Maj 2026 przejdzie do historii meteorologii. Europę Zachodnią i Południową nawiedziła rekordowa, jak na wiosnę, fala upałów. Wprawdzie oszczędziła Polskę, ale za jej powstanie odpowiada zjawisko które może i nas dotknąć w każdej chwili: kopuła ciepła.
encoded: Spis treści: Jak powstaje kopuła ciepła i co ją napędza? Klimat a ekstremalne zjawiska – co mówi nauka? Skutki zdrowotne gorących kopuł Jak poradzić sobie z upałem? Jak poruszają się kopuły ciepła? Pod koniec maja 2026 roku Europę Zachodnią i Południową ogarnęła bezprecedensowa, rekordowa fala upałów. Temperatury w wielu miejscach okazały się wyższe od normy aż o 12–16° Celsjusza, przynosząc środek lata w pełni wiosny. W Portugalii i Hiszpanii słupki rtęci zbliżyły się do 40°C, a we Francji i we Włoszech (m.in. w Rzymie i Florencji) wprowadzono najwyższe alerty ostrzegawcze przed temperaturami sięgającymi 38 stopni. Ekstremalne anomalie dotknęły też Wielką Brytanię i Irlandię, gdzie odnotowano historyczne, najwyższe w historii pomiarów majowe maksima (odpowiednio 35,1°C oraz 30,6°C). Towarzyszyły im tzw. noce tropikalne, podczas których temperatura nie spadała poniżej 20°C. Główną przyczyną tej anomalii jest tzw. kopuła ciepła (ang. heat dome). Jak powstaje kopuła ciepła i co ją napędza? – Kopuła ciepła to zjawisko meteorologiczne, które powstaje, gdy na dużym obszarze atmosfery formuje się układ wysokiego ciśnienia, tworząc nad danym regionem grzbiet, który pozostaje tam przez wiele dni, a nawet tygodni. Ta „kopuła” działa jak pokrywa, która uniemożliwia ucieczkę ciepła i blokuje tworzenie się chmur. To z kolei prowadzi do utrzymujących się wysokich temperatur a nawet sopniowego wzrostu upału – wyjaśnia meteorolog Brandon Buckingham. Gdy gorące powietrze próbuje się unieść, jest blokowane przez grzbiet wysokiego ciśnienia. Opadając, spręża się i stopniowo coraz bardziej się nagrzewa, powodując występowanie ekstremalnego ciepła przy powierzchni ziemi na obszarach liczących setki kilometrów. Te uciążliwe zjawiska cieplne nie są niczym nowym. Jednak określenie „kopuła ciepła” – które nie jest formalnym terminem naukowym – stało się w ostatnich latach popularnym sposobem opisu tego zjawiska. Kopuła ciepła jest zazwyczaj napędzana przez zmianę wzorców atmosferycznych. G…

kopula-ciepla-1bd987f.jpg
width: 1688
height: 1125

Ten wulkan „sprzątał” po swojej erupcji. Nauka chce wykorzystać ten mechanizm do ochrony klimatu
type: item
date: 2026-05-12T06:00:13.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: klimat
subject: metan
subject: ocieplenie klimatu
subject: wulkany
subject: zmiany klimatyczne
description: Erupcja wulkanu Hunga Tonga w 2022 roku była jednym z najpotężniejszych zjawisk tego typu w ostatnich dekadach. Analizując to wydarzenie, badacze odkryli coś, co wprawiło ich w osłupienie: wulkan zaczął „sprzątać” po sobie. Usuwał z atmosfery metan. Czy natura podsunęła nam gotowe rozwiązanie kryzysu klimatycznego?
encoded: W styczniu 2022 roku podwodny wulkan Hunga Tonga wyrzucił materiał na rekordową wysokość ponad 30, a momentami nawet 55 kilometrów. Wprowadził do stratosfery ogromne ilości pary wodnej i gazów. Gdy myślimy o erupcjach wulkanicznych stają nam przed oczami spore emisje zanieczyszczeń. W tym przypadku stało się jednak coś innego. Z badań tej erupcji, przeprowadzonych przez ekspertów z Holandii, Belgii i Hiszpanii wynika, że wulkan pomógł uprzątnąć część zanieczyszczeń metanowych, które sam uwolnił. Wnioski na ten temat opublikowano na łamach „Nature Communications”. Zagadka formaldehydu w chmurze wulkanicznej Kluczem do zrozumienia tego zjawiska stały się pomiary satelitarne wykonane przez instrument TROPOMI. Naukowcy zaobserwowali w chmurze wulkanicznej nienaturalnie wysokie stężenia formaldehydu (HCHO). Powstaje on w atmosferze jako krótkotrwały produkt pośredni podczas procesu utleniania (rozpadu) metanu. Obecność HCHO w pióropuszu wulkanicznym Hunga Tonga w 2022 roku była kluczowym dowodem na to, że metan był tam niszczony. Rekordowo wysokie stężenie formaldehydu utrzymywało się w chmurze przez ponad tydzień, co dowodzi, że proces usuwania metanu zachodził w sposób ciągły podczas przemieszczenia się pyłu nad oceanem aż do Ameryki Południowej. – Wiadomo, że wulkany emitują metan podczas erupcji, lecz dotychczas nie wiedzieliśmy, że pył wulkaniczny jest również zdolny do częściowego neutralizowania tego zanieczyszczenia – komentuje dr Maarten van Herpen z Acacia Impact Innovation BV, główny autor badania. Podobny proces odkryto w 2023 r. nad Atlantykiem. Pył z Sahary mieszał się tam z solą morską, tworząc aerozole soli żelaza. Słońce uwolniło z nich chlor, który niszczył metan w powietrzu. Mechanizm znany z Sahary zachodzi w troposferze, więc w niższej warstwie atmosfery, niż ten odkryty w związku z erupcją wulkanu. I to zaskoczyło badaczy, bo warunki fizyczne są tam zupełnie inne. Metan kontra klimat Zrozumienie naturalnych metod usuwania metanu ma kolosalne znaczen…

wulkan-cdc7237.jpg
width: 1688
height: 1125

Rekiny i tuńczyki w pułapce ocieplenia. Wielkie ryby zaczynają się przegrzewać
type: item
date: 2026-04-19T11:44:50.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: NatGeoBN
subject: ocieplenie klimatu
subject: rekiny
subject: ryby
subject: tuńczyk
subject: zmiany klimatyczne
description: Rekiny i tuńczyki mogą coraz częściej przegrywać z rosnącą temperaturą mórz. Badanie naukowców z Trinity College Dublin i University of Pretoria wskazuje, że te drapieżniki spalają dużo energii i źle sobie radzą z ociepleniem klimatu.
encoded: Wraz z ocieplaniem się oceanów część największych morskich drapieżników może znaleźć się w sytuacji, w której ich biologiczna przewaga zaczyna działać przeciwko nim. W prestiżowym czasopiśmie „Science” ukazało się badanie zespołu z Trinity College Dublin i University of Pretoria, opisujące szczególną podatność ryb mezotermicznych, w tym tuńczyków oraz niektórych rekinów, na jednoczesny wzrost kosztów energetycznych i ryzyko przegrzania w coraz cieplejszej wodzie. Cena szybkości drapieżnika Ryby mezotermiczne to rzadkość: stanowią mniej niż 0,1% gatunków ryb. Od dawna fascynują biologów. Potrafią zatrzymywać ciepło wytwarzane przez metabolizm i utrzymywać wybrane części ciała w wyższej temperaturze niż otaczająca je woda. Ta cecha sprzyja zdolnościom takim jak szybkie pływanie, dalekie migracje i wysoka skuteczność polowania. Do ryb mezotermicznych zaliczają się m.in. tuńczyki oraz niektóre rekiny, w tym żarłacz biały i rekin olbrzymi (długoszpar). Warto wspomnieć, że istnieje również ryba w pełni stałocieplna – strojnik. Nowe badania pokazują, że wyjątkowe zdolności tuńczyków i rekinów sporo je kosztują. Po uwzględnieniu rozmiaru i temperatury, ryby mezotermiczne zużywają około 3,8 razy więcej energii niż podobnej wielkości ryby ektotermiczne (czyli takie, których temperatura ciała silniej podąża za temperaturą wody). Dodatkowo wzrost temperatury ciała o 10°C ponad dwukrotnie zwiększa rutynowe tempo metabolizmu. W praktyce przekłada się to na konieczność zdobywania większej ilości pokarmu, by utrzymać szybkie tempo życia. Ubywa siedlisk w oceanach Druga część problemu dotyczy fizyki wymiany ciepła. Wraz ze wzrostem rozmiaru ciała organizm może wytwarzać ciepło szybciej, niż potrafi je oddać. Duże ciała skuteczniej zatrzymują ciepło, a u ryb mezotermicznych efekt ten nasila się przez wysokie tempo metabolizmu. Badacze wyliczyli teoretyczne progi równowagi cieplnej, czyli takie temperatury wody, powyżej których wielkie ryby nie są w stanie pozbywać się ciepła dość szy…

rekin-zarlacz-68bcbce.jpg
width: 4235
height: 2382

Czy zima naprawdę wymrozi kleszcze? Ekspertka z Uniwersytetu Gdańskiego rozwiewa wątpliwości
type: item
date: 2026-02-22T08:14:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: kleszcze
subject: ocieplenie klimatu
subject: pająki
subject: pasożyty
subject: polska
description: Czy mroźna zima ograniczy ilość kleszczy? Prof. Joanna N. Izdebska wyjaśnia, jak temperatura, wilgotność i ocieplenie klimatu wpływają na liczebność pajęczaków i ryzyko chorób.
encoded: Ekspertką, która przybliża tajniki przetrwania pajęczaków, jest prof. dr hab. Joanna N. Izdebska, kierownik Katedry Zoologii Bezkręgowców i Parazytologii Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego. Na częste pytania dotyczące przetrwania kleszczy zimą odpowiedziała w wywiadzie dla oficjalnego portalu uniwersytetu. Badania nad pasożytami zwierząt w Polsce Wraz ze swoim zespołem, współkierowanym przez prof. Leszka Rolbieckiego, prowadzi ona badania nad parazytofauną zwierząt lądowych i wodnych, koncentrując się ostatnio na gatunkach obcych i inwazyjnych (np. szopie praczu czy szakalu złocistym). Prof. Izdebska jest współodkrywczynią nowych gatunków roztoczy skórnych (np. Demodex procyonis), monitoruje też rozprzestrzenianie się groźnych nicieni Thelazia callipeda i kleszczy łąkowych w aglomeracji trójmiejskiej – bo kleszcze lubią też miasta. Strategie zimowania kleszczy i ich krewniaków Pajęczaki to niezwykle zróżnicowana grupa stawonogów, obejmująca nie tylko kleszcze i pająki, ale też m.in. skorpiony, zaleszczotki czy kosarze. Każda grupa wypracowała własne mechanizmy przetrwania zimy. W polskim klimacie pajęczaki mogą zimować jako jaja, zapłodnione samice lub osobniki dorosłe, wybierając kryjówki w ściółce, glebie, pod korą drzew, w zabudowaniach. Kleszcze dzielą się pod tym względem na endofilne które zimują w ciepłych norach i gniazdach swoich żywicieli, oraz egzofilne, przebywające w otwartym środowisku, jak kleszcz pospolity (Ixodes ricinus). Szczególnym przypadkiem jest kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus), który może zimować bezpośrednio na żywicielach, np. na uszach żubrów, jeleniach czy wilkach, zazwyczaj nie pobierając w tym czasie pokarmu. Postępujące ocieplenie klimatu sprawia, że coraz częściej obserwuje się kleszcze aktywne i żerujące nawet zimą. Pogoda a liczebność kleszczy Panuje powszechne przekonanie, że mroźna zima drastycznie redukuje populację kleszczy. Jednak ich strategia życiowa opiera się na wytwarzaniu ogromnej ilości jaj – samica kleszc…

kleszcze-zima-f69fbca.jpeg
width: 4042
height: 2709

Morze Śródziemne wchodzi w nową fazę? Naukowcy mówią o kaskadowych zmianach
type: item
date: 2026-02-18T09:17:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: morze śródziemne
subject: ocieplenie klimatu
subject: plankton
subject: zmiany klimatyczne
description: Zmiany klimatu w Morzu Śródziemnym nie ograniczają się do wzrostu temperatury. Ocieplenie wpływa także na strukturę i skład biologiczny wód. Najnowsze analizy wskazują na wyraźną zmianę w składzie planktonu. To może przełożyć się na przyszłość całego akwenu.
encoded: Morze Śródziemne jest jednym z obszarów o największej bioróżnorodności, a jednocześnie jednym z regionów najbardziej narażonych na zmiany klimatu. Do tej pory większość badań nad zmianami bioróżnorodności morskiej koncentrowała się głównie na organizmach, z którymi człowiek bezpośrednio wchodzi w interakcje lub które spożywa, takich jak ryby. Planktonowi poświęcano niewiele uwagi, pomimo jego fundamentalnej roli jako podstawy morskiej piramidy pokarmowej. Tę lukę postanowił wypełnić zespół hiszpańskich naukowców, który opublikował właśnie alarmujące wyniki analiz. Osady pełne informacji Aby wykryć zmiany zachodzące w Morzu Śródziemnym badacze przeanalizowali dane z osadów morskich z Morza Alborańskiego w zachodniej części oraz z Cieśniny Sycylijskiej w centralnej części Morza Śródziemnego. Próbki pobrano w czasie wyprawy morskiej na pokładzie statku badawczego. Świdry zagłębiły się na głębokość blisko 300 m metrów i w drugiej lokalizacji – ponad jednego kilometra. Osady te pełnią funkcję naturalnych archiwów. Zawarte są nich skamieniałe szczątki planktonu gromadzone przez lata. Na podstawie tych danych zrekonstruowano wzorce bioróżnorodności na przestrzeni ostatnich dwóch tysiącleci. Miniaturowe, ale bardzo ważne Badacze skupili się na dwóch dominujących grupach planktonu wapniejącego: kokolitoforach, które są fotosyntetycznymi mikroalgami oraz otwornicach planktonowych, które należą do zooplanktonu. Obie grupy odgrywają kluczową rolę w regulacji morskiego obiegu węgla i składu chemicznego wód morskich. Służą również jako skuteczne wskaźniki środowiskowe, bo rejestrują wczesne zmiany warunków panujących w wodach. Idą zmiany Jednym z najważniejszych odkryć jest wzrost liczebności Gephyrocapsa oceanica, gatunku kokolitofora, częściej występującego w tropikalnych wodach Atlantyku, który od dawna jest obecny w Morzu Śródziemnym i rozprzestrzenia się przez Cieśninę Gibraltarską. Podczas gdy różnorodność kokolitoforów gwałtownie wzrosła od początku ery przemysłowej, różno…

FABRIC-KOLAZ-32-e259a5b.png
width: 1575
height: 1050

Mniej lodu, a niedźwiedzie polarne coraz... grubsze. Zaskakujące wyniki badań ze Svalbardu
type: item
date: 2026-02-07T11:15:34.000Z
creator: Melissa Hobson
subject: Przyroda
subject: arktyka
subject: niedźwiedzie polarne
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Topniejący lód to dla niedźwiedzi polarnych zapowiedź dramatycznej walki o przetrwanie. Najnowsze badania ze Svalbardu przynoszą jednak zaskakujące wyniki. Mimo postępujących zmian klimatu tamtejsza populacja jest w coraz lepszej kondycji i wyraźnie przybiera na wadze. Jak to możliwe?
encoded: Spis treści: Mniej lodu, grubsze niedźwiedzie Dlaczego niedźwiedzie polarne ze Svalbardu tak dobrze sobie radzą? Przyszłość niedźwiedzi polarnych ze Svalbardu Ponieważ przetrwanie niedźwiedzi polarnych bezpośrednio zależy od obecności lodu, zwierzęta te stały się powszechnym symbolem zmian klimatycznych. Topniejąca pokrywa lodowa zmusza je do pokonywania coraz dłuższych dystansów wpław w poszukiwaniu pożywienia lub do spędzania większej ilości czasu na lądzie, gdzie muszą funkcjonować kosztem zgromadzonych zapasów tłuszczu. W efekcie liczne populacje niedźwiedzi polarnych stają dziś w obliczu śmierci głodowej. Brak lodu morskiego uniemożliwia rozwój alg, co prowadzi do pozbawienia pożywienia zooplanktonu, który jest z kolei pokarmem dla ryb. Ten proces uderza w kolejne ogniwa łańcucha pokarmowego, aż po foki obrączkowane, które stanowią główne źródło pożywienia niedźwiedzi polarnych. Tymczasem najnowsze badania ze Svalbardu przynoszą zaskakujące wieści. Z publikacji w czasopiśmie „Scientific Reports” wynika, że mimo kurczącego się lodu, kondycja fizyczna tamtejszych niedźwiedzi polarnych uległa poprawie. Zwierzęta stały się… wyraźnie grubsze. Mniej lodu, grubsze niedźwiedzie Populacja niedźwiedzi polarnych z Morza Barentsa jest monitorowana każdej wiosny nieprzerwanie od 1987 roku. Posiadanie tak obszernych danych stanowi dla badaczy nieocenione źródło informacji. Zaobserwowano, że liczebność niedźwiedzi pozostaje na stałym poziomie, mimo że tempo zanikania lodu morskiego jest w tym regionie dwukrotnie wyższe niż w pozostałych częściach Arktyki. W celu wyjaśnienia tej zagadki naukowcy przeanalizowali wymiary ciała oraz obwód klatki piersiowej 770 dorosłych niedźwiedzi polarnych z lat 1992–2019. Kondycja ciała, rozumiana jako ilość zmagazynowanego tłuszczu, służy tu jako barometr zdrowia całej populacji – im chudsze zwierzęta, tym poważniejsze zagrożenie dla ich przyszłości. Badania prowadzone w innych regionach Arktyki sugerowały, że regresja lodu morskiego doprowad…

niedzwiedzie-polarne-przybieraja-na-wadze-4e37cd1.jpg
width: 5400
height: 3600

Ekstremalnie niskie temperatury w Polsce: czy to anomalia klimatyczna?
type: item
date: 2026-02-06T07:01:30.000Z
creator: Elżbieta Kuligowska
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: zima
description: Choć zewsząd słyszymy o globalnym ociepleniu, Polska od kilku dni zamarza na kość pod wpływem mas powietrza napływających z Arktyki. Czy sroga zima, której doświadczamy w 2026 roku to jedynie pogodowy kaprys, czy może już poważny skutek zmian klimatycznych na Ziemi?
encoded: Spis treści: Wir polarny i prąd strumieniowy Czy mroźna zima 2026 to anomalia? Zimy stulecia Paradoks globalnego ocieplenia Co dalej z prawdziwą zimą? Pod koniec stycznia 2026 roku Polskę nawiedziła prawdziwie mroźna zima. Termometry w Suwałkach wskazały wartości, o których zdążyliśmy już niemal zapomnieć – lokalnie poniżej -25°C. Gdzie indziej było tylko trochę cieplej. Dla dzieci i młodzieży są to niezwykłe, szokujące, a czasem bajkowe warunki pogodowe – takie, o jakich dotąd słyszało się od dziadków lub czytało w książkach napisanych dekady temu. Ostatnie dziesięciolecia faktycznie przyzwyczaiły nas do szarych, bezśnieżnych zim, zdominowanych przez atlantyckie niże i pluchę. Bezśnieżne święta Bożego Narodzenia stały się normą. Po śnieg, o ile interesują nas sporty zimowe, wybieramy się w góry, i to niekoniecznie polskie. Nawet gdy śnieg przez kilka dni u nas popada, temperatury rzadko spadają dużo poniżej zera. Obecny atak mrozu budzi zatem szereg pytań. Czy to mieści się w statystycznej normie? Czy to oznaka głębszych zmian klimatu, i przede wszystkim: skąd to zimno się bierze? Wir polarny i prąd strumieniowy Przyczyna obecnych warunków pogodowych jest znana. Odpowiada za nie zjawisko wiru polarnego. To rozległy niż baryczny, czyli układ niskiego ciśnienia, krążący niczym cyklon nad Arktyką. Dodajmy, że występuje sezonowo, z największym nasileniem podczas nocy polarnej, a zatem na półkuli północnej właśnie zimą. Wir polarny krąży również nad Antarktydą, przy czym ten antarktyczny jest mroźniejszy, silniejszy, ale i bardziej stabilny niż nasz, arktyczny. Gdy taki układ baryczny jest stabilny, krążące w nim mroźne powietrze (w przypadku wiru arktycznego o temperaturach z zakresu od -65 do -85°C!) pozostaje uwięzione w wirze i utrzymuje się tylko na dalekiej północy. Jednak nie zawsze tak jest. Wir polarny normalnie trzyma w ryzach prąd strumieniowy, który możemy sobie wyobrazić jako wydzielony, silny strumień powietrza, przepływający w atmosferze na wysokości okoł…

zima-w-polsce-2026-dd299d4.jpg
width: 1799
height: 1200

Alpy mogą stracić niemal wszystkie lodowce do końca stulecia. Naukowcy biją na alarm
type: item
date: 2025-12-16T12:48:02.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: alpy
subject: lodowce
subject: NatGeoBN
subject: ocieplenie klimatu
subject: topnienie lodowców
subject: zmiany klimatyczne
description: Nowe badanie ETH Zurich ujawnia niepokojące prognozy: przy ociepleniu o 4°C w Alpach może pozostać jedynie 20 lodowców do końca wieku. Apogeum rocznej utraty może nastąpić już w latach 2033–2041.
encoded: Międzynarodowy zespół naukowców, kierowany przez badaczy z ETH Zurich, opublikował 15 grudnia 2025 roku w czasopiśmie „Nature Climate Change” przełomowe badanie dotyczące przyszłości lodowców na świecie. Główny autor, Lander Van Tricht z ETH Zurich, wraz z zespołem obliczył, ile lodowców może przetrwać do końca XXI wieku w zależności od scenariuszy ocieplenia klimatu. Wyniki są alarmujące. Przy globalnym wzroście temperatury o 4°C do 2100 roku, na całym świecie przetrwa jedynie około 18 tys. lodowców. Dla porównania, scenariusz ograniczający ocieplenie do 1,5°C przewiduje pozostanie około 100 tys.lodowców. Szczególnie niepokojące są dane dla Alp, gdzie liczba lodowców może zmniejszyć się drastycznie już w ciągu nadchodzących dwóch dekad. Ile lodowców przetrwa w Alpach do 2100 roku? Badacze wykorzystali trzy globalne modele lodowcowe oraz kilka scenariuszy klimatycznych, aby prognozować przyszłość lodowców w Alpach. W 2025 roku w tych górach znajduje się około 3 tys. lodowców. W zależności od scenariusza ocieplenia: przy +1,5°C do 2100 roku przetrwa około 430 lodowców (12%), przy +2,0°C – około 270 lodowców (8%), przy +2,7°C – około 110 lodowców (3%), przy +4,0°C – zaledwie około 20 lodowców (1%). Tak dramatyczna redukcja liczby lodowców oznacza niemal całkowity zanik tych formacji w Alpach. Znane lodowce, takie jak Rhône czy Aletsch, mogą zredukować się do niewielkich fragmentów lub zniknąć całkowicie. Kiedy tempo zaniku lodowców osiągnie apogeum? Naukowcy z ETH Zurich wprowadzili nowy termin – „Peak Glacier Extinction” – oznaczający moment, w którym w ciągu jednego roku zniknie największa liczba lodowców. Zgodnie z badaniem: przy ociepleniu o +1,5°C, apogeum nastąpi około 2041 roku – zniknie wtedy około 2 tys. lodowców; w scenariuszu +4,0°C, szczyt nastąpi około 2055 roku – zniknie aż 4 tys. lodowców. W przypadku Alp szczyt rocznej utraty lodowców może wystąpić jeszcze wcześniej – między 2033 a 2041 rokiem. Tempo zaniku jest tak intensywne, że większość małych lodo…

AlpylodowiecjaskiniaMorteratsch-c46f99d.jpg
width: 1733
height: 1300