National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-22T08:15:10.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy zima naprawdę wymrozi kleszcze? Ekspertka z Uniwersytetu Gdańskiego rozwiewa wątpliwości
items: Morze Śródziemne wchodzi w nową fazę? Naukowcy mówią o kaskadowych zmianach
items: Mniej lodu, a niedźwiedzie polarne coraz... grubsze. Zaskakujące wyniki badań ze Svalbardu
items: Ekstremalnie niskie temperatury w Polsce: czy to anomalia klimatyczna?
items: Alpy mogą stracić niemal wszystkie lodowce do końca stulecia. Naukowcy biją na alarm
items: Niepokojące wyniki badań: interwencja klimatyczna nie ocali kawy, wina i czekolady
items: Najnowszy raport o stanie oceanów nie pozostawia złudzeń. Jesteśmy w trakcie potrójnego kryzysu planetarnego
items: To koniec Kaplicy Lodowej w Alpach. Popularna atrakcja runęła po wiekach istnienia
items: Lato 2025 było najgorętszym w historii Hiszpanii. Naukowcy ostrzegają, że będzie tylko gorzej
items: Susza w Polsce – ogromne wyzwanie przyszłości
items: Taki mamy klimat. Co kryje się za pojęciem zmiany klimatu i czy naprawdę jest się czego bać?
items: Powódź na Grenlandii. Wody podpowierzchniowe jeziora przebijają się przez lądolód
items: Kopuła ciepła nadciąga – dowiedz się, jak przygotować się na ekstremalne temperatury i wilgotność
items: Topniejące lodowce a wulkany. Zaskakujące skutki zmian klimatu
items: Susza hydrologiczna w Polsce: niski stan rzek, zanik jezior. Ekolodzy biją na alarm
items: Jak przetrwać wysokie temperatury – sposoby ze świata, które działają
items: Woda z topniejących lodowców zapełniłaby 3 baseny olimpijskie w sekundę. Niepokojące badania
items: Zaczęła się inwazja szczurów. W miastach populacje tych gryzoni rosną jak szalone
items: Jakie gatunki przetrwają zmianę klimatu? Najczęściej nie te, na których nam zależy
items: Oceany nigdy nie były tak gorące. Ocieplenie ich powierzchni wzrosło aż czterokrotnie
items: Do końca tego stulecia Ziemia może się podgrzać nawet o 3,7 st. C. Co to oznacza dla naszych wnuków?
items: Nawet rekiny cierpią wskutek zmian klimatu. Gorąca woda oceanów wygania te drapieżniki z raf koralowych
items: Naukowcy odkryli gigantyczne wirusy na lodowcu w Grenlandii. Te organizmy są kluczowe dla naszej przyszłości
items: Od lodowca na Antarktydzie oderwała się wielka góra lodowa. Ma powierzchnię większą niż Kraków
items: Najcieplejsze lato od czasów gladiatorów. Prawdę zdradziły drzewa

Czy zima naprawdę wymrozi kleszcze? Ekspertka z Uniwersytetu Gdańskiego rozwiewa wątpliwości
type: item
date: 2026-02-22T08:14:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: kleszcze
subject: ocieplenie klimatu
subject: pająki
subject: pasożyty
subject: polska
description: Czy mroźna zima ograniczy ilość kleszczy? Prof. Joanna N. Izdebska wyjaśnia, jak temperatura, wilgotność i ocieplenie klimatu wpływają na liczebność pajęczaków i ryzyko chorób.
encoded: Ekspertką, która przybliża tajniki przetrwania pajęczaków, jest prof. dr hab. Joanna N. Izdebska, kierownik Katedry Zoologii Bezkręgowców i Parazytologii Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego. Na częste pytania dotyczące przetrwania kleszczy zimą odpowiedziała w wywiadzie dla oficjalnego portalu uniwersytetu. Badania nad pasożytami zwierząt w Polsce Wraz ze swoim zespołem, współkierowanym przez prof. Leszka Rolbieckiego, prowadzi ona badania nad parazytofauną zwierząt lądowych i wodnych, koncentrując się ostatnio na gatunkach obcych i inwazyjnych (np. szopie praczu czy szakalu złocistym). Prof. Izdebska jest współodkrywczynią nowych gatunków roztoczy skórnych (np. Demodex procyonis), monitoruje też rozprzestrzenianie się groźnych nicieni Thelazia callipeda i kleszczy łąkowych w aglomeracji trójmiejskiej – bo kleszcze lubią też miasta. Strategie zimowania kleszczy i ich krewniaków Pajęczaki to niezwykle zróżnicowana grupa stawonogów, obejmująca nie tylko kleszcze i pająki, ale też m.in. skorpiony, zaleszczotki czy kosarze. Każda grupa wypracowała własne mechanizmy przetrwania zimy. W polskim klimacie pajęczaki mogą zimować jako jaja, zapłodnione samice lub osobniki dorosłe, wybierając kryjówki w ściółce, glebie, pod korą drzew, w zabudowaniach. Kleszcze dzielą się pod tym względem na endofilne które zimują w ciepłych norach i gniazdach swoich żywicieli, oraz egzofilne, przebywające w otwartym środowisku, jak kleszcz pospolity (Ixodes ricinus). Szczególnym przypadkiem jest kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus), który może zimować bezpośrednio na żywicielach, np. na uszach żubrów, jeleniach czy wilkach, zazwyczaj nie pobierając w tym czasie pokarmu. Postępujące ocieplenie klimatu sprawia, że coraz częściej obserwuje się kleszcze aktywne i żerujące nawet zimą. Pogoda a liczebność kleszczy Panuje powszechne przekonanie, że mroźna zima drastycznie redukuje populację kleszczy. Jednak ich strategia życiowa opiera się na wytwarzaniu ogromnej ilości jaj – samica kleszc…

kleszcze-zima-f69fbca.jpeg
width: 4042
height: 2709

Morze Śródziemne wchodzi w nową fazę? Naukowcy mówią o kaskadowych zmianach
type: item
date: 2026-02-18T09:17:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: morze śródziemne
subject: ocieplenie klimatu
subject: plankton
subject: zmiany klimatyczne
description: Zmiany klimatu w Morzu Śródziemnym nie ograniczają się do wzrostu temperatury. Ocieplenie wpływa także na strukturę i skład biologiczny wód. Najnowsze analizy wskazują na wyraźną zmianę w składzie planktonu. To może przełożyć się na przyszłość całego akwenu.
encoded: Morze Śródziemne jest jednym z obszarów o największej bioróżnorodności, a jednocześnie jednym z regionów najbardziej narażonych na zmiany klimatu. Do tej pory większość badań nad zmianami bioróżnorodności morskiej koncentrowała się głównie na organizmach, z którymi człowiek bezpośrednio wchodzi w interakcje lub które spożywa, takich jak ryby. Planktonowi poświęcano niewiele uwagi, pomimo jego fundamentalnej roli jako podstawy morskiej piramidy pokarmowej. Tę lukę postanowił wypełnić zespół hiszpańskich naukowców, który opublikował właśnie alarmujące wyniki analiz. Osady pełne informacji Aby wykryć zmiany zachodzące w Morzu Śródziemnym badacze przeanalizowali dane z osadów morskich z Morza Alborańskiego w zachodniej części oraz z Cieśniny Sycylijskiej w centralnej części Morza Śródziemnego. Próbki pobrano w czasie wyprawy morskiej na pokładzie statku badawczego. Świdry zagłębiły się na głębokość blisko 300 m metrów i w drugiej lokalizacji – ponad jednego kilometra. Osady te pełnią funkcję naturalnych archiwów. Zawarte są nich skamieniałe szczątki planktonu gromadzone przez lata. Na podstawie tych danych zrekonstruowano wzorce bioróżnorodności na przestrzeni ostatnich dwóch tysiącleci. Miniaturowe, ale bardzo ważne Badacze skupili się na dwóch dominujących grupach planktonu wapniejącego: kokolitoforach, które są fotosyntetycznymi mikroalgami oraz otwornicach planktonowych, które należą do zooplanktonu. Obie grupy odgrywają kluczową rolę w regulacji morskiego obiegu węgla i składu chemicznego wód morskich. Służą również jako skuteczne wskaźniki środowiskowe, bo rejestrują wczesne zmiany warunków panujących w wodach. Idą zmiany Jednym z najważniejszych odkryć jest wzrost liczebności Gephyrocapsa oceanica, gatunku kokolitofora, częściej występującego w tropikalnych wodach Atlantyku, który od dawna jest obecny w Morzu Śródziemnym i rozprzestrzenia się przez Cieśninę Gibraltarską. Podczas gdy różnorodność kokolitoforów gwałtownie wzrosła od początku ery przemysłowej, różno…

FABRIC-KOLAZ-32-e259a5b.png
width: 1575
height: 1050

Mniej lodu, a niedźwiedzie polarne coraz... grubsze. Zaskakujące wyniki badań ze Svalbardu
type: item
date: 2026-02-07T11:15:34.000Z
creator: Melissa Hobson
subject: Przyroda
subject: arktyka
subject: niedźwiedzie polarne
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Topniejący lód to dla niedźwiedzi polarnych zapowiedź dramatycznej walki o przetrwanie. Najnowsze badania ze Svalbardu przynoszą jednak zaskakujące wyniki. Mimo postępujących zmian klimatu tamtejsza populacja jest w coraz lepszej kondycji i wyraźnie przybiera na wadze. Jak to możliwe?
encoded: Spis treści: Mniej lodu, grubsze niedźwiedzie Dlaczego niedźwiedzie polarne ze Svalbardu tak dobrze sobie radzą? Przyszłość niedźwiedzi polarnych ze Svalbardu Ponieważ przetrwanie niedźwiedzi polarnych bezpośrednio zależy od obecności lodu, zwierzęta te stały się powszechnym symbolem zmian klimatycznych. Topniejąca pokrywa lodowa zmusza je do pokonywania coraz dłuższych dystansów wpław w poszukiwaniu pożywienia lub do spędzania większej ilości czasu na lądzie, gdzie muszą funkcjonować kosztem zgromadzonych zapasów tłuszczu. W efekcie liczne populacje niedźwiedzi polarnych stają dziś w obliczu śmierci głodowej. Brak lodu morskiego uniemożliwia rozwój alg, co prowadzi do pozbawienia pożywienia zooplanktonu, który jest z kolei pokarmem dla ryb. Ten proces uderza w kolejne ogniwa łańcucha pokarmowego, aż po foki obrączkowane, które stanowią główne źródło pożywienia niedźwiedzi polarnych. Tymczasem najnowsze badania ze Svalbardu przynoszą zaskakujące wieści. Z publikacji w czasopiśmie „Scientific Reports” wynika, że mimo kurczącego się lodu, kondycja fizyczna tamtejszych niedźwiedzi polarnych uległa poprawie. Zwierzęta stały się… wyraźnie grubsze. Mniej lodu, grubsze niedźwiedzie Populacja niedźwiedzi polarnych z Morza Barentsa jest monitorowana każdej wiosny nieprzerwanie od 1987 roku. Posiadanie tak obszernych danych stanowi dla badaczy nieocenione źródło informacji. Zaobserwowano, że liczebność niedźwiedzi pozostaje na stałym poziomie, mimo że tempo zanikania lodu morskiego jest w tym regionie dwukrotnie wyższe niż w pozostałych częściach Arktyki. W celu wyjaśnienia tej zagadki naukowcy przeanalizowali wymiary ciała oraz obwód klatki piersiowej 770 dorosłych niedźwiedzi polarnych z lat 1992–2019. Kondycja ciała, rozumiana jako ilość zmagazynowanego tłuszczu, służy tu jako barometr zdrowia całej populacji – im chudsze zwierzęta, tym poważniejsze zagrożenie dla ich przyszłości. Badania prowadzone w innych regionach Arktyki sugerowały, że regresja lodu morskiego doprowad…

niedzwiedzie-polarne-przybieraja-na-wadze-4e37cd1.jpg
width: 5400
height: 3600

Ekstremalnie niskie temperatury w Polsce: czy to anomalia klimatyczna?
type: item
date: 2026-02-06T07:01:30.000Z
creator: Elżbieta Kuligowska
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: zima
description: Choć zewsząd słyszymy o globalnym ociepleniu, Polska od kilku dni zamarza na kość pod wpływem mas powietrza napływających z Arktyki. Czy sroga zima, której doświadczamy w 2026 roku to jedynie pogodowy kaprys, czy może już poważny skutek zmian klimatycznych na Ziemi?
encoded: Spis treści: Wir polarny i prąd strumieniowy Czy mroźna zima 2026 to anomalia? Zimy stulecia Paradoks globalnego ocieplenia Co dalej z prawdziwą zimą? Pod koniec stycznia 2026 roku Polskę nawiedziła prawdziwie mroźna zima. Termometry w Suwałkach wskazały wartości, o których zdążyliśmy już niemal zapomnieć – lokalnie poniżej -25°C. Gdzie indziej było tylko trochę cieplej. Dla dzieci i młodzieży są to niezwykłe, szokujące, a czasem bajkowe warunki pogodowe – takie, o jakich dotąd słyszało się od dziadków lub czytało w książkach napisanych dekady temu. Ostatnie dziesięciolecia faktycznie przyzwyczaiły nas do szarych, bezśnieżnych zim, zdominowanych przez atlantyckie niże i pluchę. Bezśnieżne święta Bożego Narodzenia stały się normą. Po śnieg, o ile interesują nas sporty zimowe, wybieramy się w góry, i to niekoniecznie polskie. Nawet gdy śnieg przez kilka dni u nas popada, temperatury rzadko spadają dużo poniżej zera. Obecny atak mrozu budzi zatem szereg pytań. Czy to mieści się w statystycznej normie? Czy to oznaka głębszych zmian klimatu, i przede wszystkim: skąd to zimno się bierze? Wir polarny i prąd strumieniowy Przyczyna obecnych warunków pogodowych jest znana. Odpowiada za nie zjawisko wiru polarnego. To rozległy niż baryczny, czyli układ niskiego ciśnienia, krążący niczym cyklon nad Arktyką. Dodajmy, że występuje sezonowo, z największym nasileniem podczas nocy polarnej, a zatem na półkuli północnej właśnie zimą. Wir polarny krąży również nad Antarktydą, przy czym ten antarktyczny jest mroźniejszy, silniejszy, ale i bardziej stabilny niż nasz, arktyczny. Gdy taki układ baryczny jest stabilny, krążące w nim mroźne powietrze (w przypadku wiru arktycznego o temperaturach z zakresu od -65 do -85°C!) pozostaje uwięzione w wirze i utrzymuje się tylko na dalekiej północy. Jednak nie zawsze tak jest. Wir polarny normalnie trzyma w ryzach prąd strumieniowy, który możemy sobie wyobrazić jako wydzielony, silny strumień powietrza, przepływający w atmosferze na wysokości okoł…

zima-w-polsce-2026-dd299d4.jpg
width: 1799
height: 1200

Alpy mogą stracić niemal wszystkie lodowce do końca stulecia. Naukowcy biją na alarm
type: item
date: 2025-12-16T12:48:02.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: alpy
subject: lodowce
subject: NatGeoBN
subject: ocieplenie klimatu
subject: topnienie lodowców
subject: zmiany klimatyczne
description: Nowe badanie ETH Zurich ujawnia niepokojące prognozy: przy ociepleniu o 4°C w Alpach może pozostać jedynie 20 lodowców do końca wieku. Apogeum rocznej utraty może nastąpić już w latach 2033–2041.
encoded: Międzynarodowy zespół naukowców, kierowany przez badaczy z ETH Zurich, opublikował 15 grudnia 2025 roku w czasopiśmie „Nature Climate Change” przełomowe badanie dotyczące przyszłości lodowców na świecie. Główny autor, Lander Van Tricht z ETH Zurich, wraz z zespołem obliczył, ile lodowców może przetrwać do końca XXI wieku w zależności od scenariuszy ocieplenia klimatu. Wyniki są alarmujące. Przy globalnym wzroście temperatury o 4°C do 2100 roku, na całym świecie przetrwa jedynie około 18 tys. lodowców. Dla porównania, scenariusz ograniczający ocieplenie do 1,5°C przewiduje pozostanie około 100 tys.lodowców. Szczególnie niepokojące są dane dla Alp, gdzie liczba lodowców może zmniejszyć się drastycznie już w ciągu nadchodzących dwóch dekad. Ile lodowców przetrwa w Alpach do 2100 roku? Badacze wykorzystali trzy globalne modele lodowcowe oraz kilka scenariuszy klimatycznych, aby prognozować przyszłość lodowców w Alpach. W 2025 roku w tych górach znajduje się około 3 tys. lodowców. W zależności od scenariusza ocieplenia: przy +1,5°C do 2100 roku przetrwa około 430 lodowców (12%), przy +2,0°C – około 270 lodowców (8%), przy +2,7°C – około 110 lodowców (3%), przy +4,0°C – zaledwie około 20 lodowców (1%). Tak dramatyczna redukcja liczby lodowców oznacza niemal całkowity zanik tych formacji w Alpach. Znane lodowce, takie jak Rhône czy Aletsch, mogą zredukować się do niewielkich fragmentów lub zniknąć całkowicie. Kiedy tempo zaniku lodowców osiągnie apogeum? Naukowcy z ETH Zurich wprowadzili nowy termin – „Peak Glacier Extinction” – oznaczający moment, w którym w ciągu jednego roku zniknie największa liczba lodowców. Zgodnie z badaniem: przy ociepleniu o +1,5°C, apogeum nastąpi około 2041 roku – zniknie wtedy około 2 tys. lodowców; w scenariuszu +4,0°C, szczyt nastąpi około 2055 roku – zniknie aż 4 tys. lodowców. W przypadku Alp szczyt rocznej utraty lodowców może wystąpić jeszcze wcześniej – między 2033 a 2041 rokiem. Tempo zaniku jest tak intensywne, że większość małych lodo…

AlpylodowiecjaskiniaMorteratsch-c46f99d.jpg
width: 1733
height: 1300

Niepokojące wyniki badań: interwencja klimatyczna nie ocali kawy, wina i czekolady
type: item
date: 2025-11-04T10:00:43.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: czekolada
subject: kawa
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: rolnictwo
subject: wino
subject: zmiany klimatyczne
description: Nowe badanie wykazało, że zaawansowane strategie walki ze zmianami klimatu, takie jak Stratospheric Aerosol Injection, nie wystarczą, by uratować uprawy winorośli, kawy i kakao w obliczu globalnego ocieplenia.
encoded: Stratospheric Aerosol Injection (SAI) to metoda geoinżynierii , która zakłada wprowadzenie do stratosfery odbijających światło słoneczne cząsteczek, mających na celu ochłodzenie powierzchni Ziemi. Mechanizm ten inspirowany jest naturalnymi procesami, takimi jak erupcje wulkaniczne, które poprzez emisję związków siarki do atmosfery wywołują okresowe spadki temperatur. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Environmental Research Letters”, naukowcy przeanalizowali, czy SAI może złagodzić skutki zmian klimatu w najważniejszych regionach uprawy winorośli, kawy i kakao – w Europie Zachodniej, Ameryce Południowej i Afryce Zachodniej. Eksperci skupili się na latach 2036–2045, używając symulacji klimatycznych w 18 kluczowych lokalizacjach. Dramatyczna przyszłość luksusowych upraw: tylko 6 z 18 regionów z poprawą Wyniki okazały się alarmujące. Spośród 18 badanych regionów, tylko 6 wykazało stabilną poprawę warunków uprawy przy zastosowaniu scenariusza SAI, w porównaniu do sytuacji bez tej interwencji klimatycznej. Oznacza to, że dwie trzecie obszarów, które obecnie dostarczają kluczowe produkty luksusowe – wino, kawę i czekoladę – może nie być w stanie utrzymać produkcji nawet przy zastosowaniu zaawansowanych technologii geoinżynieryjnych. Choć SAI skutecznie obniżyło temperatury, nie zagwarantowało to optymalnych warunków dla wzrostu roślin. Winorośl, kawa i kakao są wyjątkowo wrażliwe na zmiany temperatur i wilgotności, co przekłada się na jakość i ilość plonów. Dlaczego interwencja klimatyczna zawiodła? Kluczowa rola opadów i wilgotności Pomimo obniżenia temperatur, zmienność opadów i wilgotności skutecznie osłabiła potencjalne korzyści płynące z SAI. Autorzy badania zauważyli, że niestabilność klimatyczna – głównie w postaci nieprzewidywalnych opadów deszczu i zmian wilgotności – wpłynęła negatywnie na uprawy. Dr Ariel Morrison, współautorka badania, podkreśliła, że samo obniżenie temperatury nie wystarcza. – Na przykład gatunki kakao są bardziej odporne na wysokie tempe…

klimat-uprawy-8fc8bdd.jpg
width: 1777
height: 1000

Najnowszy raport o stanie oceanów nie pozostawia złudzeń. Jesteśmy w trakcie potrójnego kryzysu planetarnego
type: item
date: 2025-10-16T08:04:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: klimat
subject: oceany
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Żaden obszar globalnego oceanu nie pozostaje nietknięty przez zmiany klimatu, utratę bioróżnorodności i zanieczyszczenie. Trzy wymienione problemy określane są przez ONZ jako potrójny kryzys planetarny. Wszystkie baseny oceaniczne są obecnie dotknięte szybkim ociepleniem, zakwaszaniem i wzrostem poziomu morza, a także zanieczyszczeniem plastikiem pochodzącym z każdego kontynentu.
encoded: Spis treści: Rekordy temperatur Śmierć koralowców Problemy nadmorskich miejscowości Wpływ na światową gospodarkę Na przełomie września i października tego roku serwis Copernicus Marine opublikował 9. Raport o Stanie Oceanów. Tym, co od razu rzuca się w oczy w trakcie czytania dokumentu jest dobitne pokazanie, że żyjemy w systemie naczyń połączonych. Istnieje silny i niezaprzeczalny związek między trwającymi zmianami w oceanach a zmianami w ekosystemach morskich, społeczeństwie, a nawet gospodarce. W dodatku ta korelacja nie pozostawia złudzeń co do kierunku, w jakim zmierzamy. Zanieczyszczenia, wzrost temperatury, topniejące lodowce i inicjowane przez nadmierne parowanie katastrofalne deszcze. Monitorowanie tych gwałtownych zmian to już dawno za mało. Rekordy temperatur Z raportu wynika, że wszystkie baseny oceaniczne są obecnie dotknięte szybkim ociepleniem, postępującym zakwaszaniem i zanieczyszczeniem plastikiem pochodzącym z każdego kontynentu. Należy też pamiętać o wzroście poziomu mórz, co bezpośrednio zagraża obszarom przybrzeżnym. Najszybciej, bo aż o 0,41 stopnia Celsjusza na dekadę ociepla się Morze Śródziemne. Trwający nieustannie od 1984 roku satelitarny monitoring oceanów pokazał, że choć tempo ich ogrzewania się pozornie nie wydaje się drastyczne – mówimy o wzroście temperatury o około 1 stopień w całym okresie badań – jednak mimo wszystko nie mamy powodów do zadowolenia. W ubiegłym, 2024 roku, globalne temperatury oceanów osiągnęły 21°C. W dodatku fale upałów morskich nasilają się i coraz częściej występują również przy dnie morskim. W 2023 roku rekordowa fala upałów nawiedziła tropikalne rejony Atlantyku, obejmując ponad 99% regionu i utrzymując się w niektórych obszarach przez ponad 300 dni. Zjawisko to było spowodowane m.in. przez wyjątkowo słabe wiatry, które ograniczyły mieszanie wody i pozwoliły na szybkie nagrzewanie warstwy powierzchniowej oceanu, wzmocnione przez zwiększone promieniowanie słoneczne i warunki klimatyczne (m.in. anomalie w ukła…

stan-oceanow-b100b3e.jpg
width: 3000
height: 2000

To koniec Kaplicy Lodowej w Alpach. Popularna atrakcja runęła po wiekach istnienia
type: item
date: 2025-09-19T06:49:26.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: alpy
subject: jaskinie
subject: niemcy
subject: ocieplenie klimatu
description: To koniec jednej z największych atrakcji niemieckiej części Alp Berchtesgadeńskich. Wraz z zawaleniem się Kaplicy Lodowej nasi sąsiedzi tracą jeden z najważniejszych magnesów turystycznych regionu. Dyrekcja Parku Narodowego nie kryje przygnębienia, alarmując o potencjalnych zagrożeniach.
encoded: Kaplica Lodowa (z niem. Eiskapelle) to naturalna jaskinia lodowa, znajdująca się u stóp lodowca Blaueis w Alpach Berchtesgadeńskich. Ta najniżej położona jaskinia lodowcowa w Alpach (ok. 930 m n.p.m.) znana jest niemieckim przyrodnikom od wieków. Już w 1797 roku słynny przyrodnik Alexander von Humboldt odwiedził Eiskapelle i opisał ją w swoich notatkach. Od tamtej pory jaskinia stanowiła popularną atrakcję turystyczną, która co roku przyciągała tysiące odwiedzających. Jak powstaje Kaplica Lodowa? Kaplica lodowa była dostępna dla turystów jedynie latem. To wtedy woda z topniejącego lodowca Blaueis spływała stronnym żlebem, drążąc lodowe tunele i jaskinie. Najbardziej spektakularną z nich była Eiskapelle. W ten sposób przez setki lat natura tworzyła zapierające dech w piersiach pomieszczenie. Zimą, ukryte pod masami śniegu i lodu, pozostawało niedostępne, by latem znów móc zachwycać i przyciągać ciekawych turystów. Co ciekawe, Kaplica Lodowa nie miała stałych wymiarów. Każdego roku woda drążyła tunele o nieregularnych kształtach. Jaskinia osiągała czasem nawet 12 metrów wysokości, podczas gdy po zimach mniej obfitych w śnieg mogła mierzyć niespełna 8 metrów. Przez kilkumetrowe wejście w letnich miesiącach wpadało światło słoneczne, które wewnątrz rozpraszało się po całym pomieszczeniu. Efekt ten przypominał blask przenikający przez kościelne witraże – stąd nazwa „kaplica”. Koniec Kaplicy Lodowej Już od końca 2019 roku władze Parku Narodowego Berchtesgaden alarmowały o stopniowym topnieniu stropu jaskini. Szacowano, że od tego czasu ubyło ponad pół miliona metrów sześciennych lodu. W rezultacie proces topnienia doprowadził do całkowitego zawalenia się Kaplicy Lodowej w 2025 roku.– To przygnębiające i szokujące zarazem, że Eiskapelle teraz po prostu zniknęła – mówił o sprawie dyrektor parku narodowego Roland Baier. Wraz z utratą tego cennego pomnika przyrody należy zwrócić uwagę na kolejne zagrożenia wynikające z topnienia lodu. Ocieplenie klimatu doprowadziło do narusz…

kaplica-lodowa-Eiskapelle-f24c40c.jpg
width: 2000
height: 1305

Lato 2025 było najgorętszym w historii Hiszpanii. Naukowcy ostrzegają, że będzie tylko gorzej
type: item
date: 2025-09-18T08:33:59.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: hiszpania
subject: klimat
subject: lato
subject: ocieplenie klimatu
subject: rekordy
subject: upał
description: Hiszpańskie agencje meteorologiczne donoszą, że właśnie mija najgorętsze lato w historii tego kraju. 2025 rok przyniósł najwyższą średnią temperaturę w historii pomiarów, a tendencja nie jest optymistyczna. Specjaliści ostrzegają, że to dopiero początek.
encoded: AEMET – hiszpańska agencja meteorologiczna – ogłosiła we wtorek, że lato 2025 było najcieplejszym w historii pomiarów w tym kraju. Udało się nawet pobić rozgrzewający krew w żyłach rekord z roku 2022. Jeśli tendencja się utrzyma, krajowi grozi spustoszenie. Najgorętszy rok w historii pomiarów Średnia temperatura tego lata w Hiszpanii ustabilizowała się na poziomie 24,2°C, nieznacznie przebijając wynik z 2022 roku – wtedy wyniosła 24,1°C. Wygląda to na nieznaczny wzrost, ale gdy spojrzymy szerzej, sytuacja stanie się alarmująca. Warto wspomnieć, że dziewięć z dziesięciu najgorętszych lat w historii Hiszpanii (odkąd prowadzone są pomiary) przypadło na… XXI wiek. – Naprawdę zmierzamy w kierunku znacznie cieplejszych lat – powiedział na konferencji prasowej Ruben del Campo, rzecznik AEMET. Hiszpania w ogniu Szczególnie gorący okazał się sierpień. 16-dniowa fala upałów sparaliżowała kraj, wykazując średnią temperaturę wyższą o 4,6°C w porównaniu do pomiarów z poprzednich lat. Ekstremalnie suche lato skutkowało szalejącymi pożarami lasów w północnej i zachodniej Hiszpanii. Zginęły 4 osoby, a tysiące zostały zmuszone do opuszczenia domów. Pożary pochłonęły 350 000 hektarów ziemi. Instytut Carlosa III podaje, że bezpośrednio przez gorąco w samej Hiszpanii w sierpniu zginęło 1100 osób. To wzrost o niemal 50% w stosunku do 2024 roku. Iberia za gorąca dla turystów? Rzecznik AEMET zwraca uwagę, że niegdyś fale upałów zdarzały się znacznie rzadziej, a obecnie są zjawiskiem regularnym. To odstrasza turystów. Ostatnie lato w Hiszpanii bez fal upałów to wspomnienie 2014 roku. W 2025 roku 33 dni na 90 dni lata związane było z ekstremalnymi temperaturami. Co trzeci dzień gorąco było wprost nie do wytrzymania. Niestety, w innych zakątkach globu nie jest lepiej. Brytyjskie, japońskie czy południowokoreańskie agencje meteorologiczne informują, że w tych krajach lato 2025 także było najcieplejsze w historii. Wszystko wskazuje na to, że tegoroczne wyniki nie pozostaną jednak długo na tabl…

GettyImages-1454697744-5b2795b.jpg
width: 5472
height: 3648

Susza w Polsce – ogromne wyzwanie przyszłości
type: item
date: 2025-08-31T06:29:45.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: ocieplenie klimatu
subject: polska
subject: susza
subject: zmiany klimatyczne
description: Susza w Polsce ujawnia się nie tylko w pustych korytach rzek – to także wysychające torfowiska, ginące stawy, spadająca wilgotność lasów i coraz częstsze pożary. To problem rozciągnięty w czasie i przestrzeni, wymagający działań tu i teraz. Poznaj złożone fazy tego problemu, jego przyczyny oraz skuteczne metody przeciwdziałania.
encoded: Spis treści: Fazy suszy w Polsce Przyczyny suszy w Polsce – czynniki naturalne i antropogeniczne Skutki suszy w Polsce – gospodarka, środowisko, życie codzienne Jak walczyć z suszą? Rozwiązania dla Polski Susza to długotrwały okres, w którym ilość opadów jest znacznie niższa od średniej wieloletniej, co prowadzi do zaburzenia bilansu wodnego w glebie, rzekach, jeziorach i wodach podziemnych. Choć często mówi się o „typach” suszy, w praktyce można je traktować jako następujące po sobie fazy tego samego zjawiska. Fazy suszy w Polsce Każdy z nich charakteryzuje się innymi objawami i skutkami, ale wszystkie łączy wspólny mechanizm – długotrwały deficyt wody w środowisku. Susza atmosferyczna (meteorologiczna) Susza atmosferyczna to pierwszy etap procesu, w którym spadek opadów poniżej średniej wieloletniej utrzymuje się przez dłuższy czas. Brak deszczu, śniegu i innych opadów atmosferycznych w odpowiednich porach roku powoduje szybkie wysychanie powierzchni terenu i utrudnia gromadzenie wody w glebie. Jest to moment, w którym problem dopiero się zaczyna, a jego skutki nie są jeszcze w pełni odczuwalne w gospodarce czy środowisku. W Polsce susza meteorologiczna często pojawia się wiosną, kiedy długie okresy bezopadowe nakładają się na wzrost temperatury, co przyspiesza parowanie. Susza glebowa (rolnicza) Susza glebowa, nazywana także rolniczą, występuje, gdy gleba traci zdolność do zatrzymywania wilgoci w ilości wystarczającej dla rozwoju roślin. W efekcie uprawy zaczynają więdnąć, spada tempo wzrostu i pogarsza się jakość plonów. Ten etap suszy szczególnie dotyka rolnictwo, ponieważ niedobór wody w glebie często występuje w okresach kluczowych dla wzrostu zbóż, owoców czy warzyw. Susza hydrologiczna Susza hydrologiczna to faza, w której poziom wód w rzekach, jeziorach i zbiornikach retencyjnych spada poniżej wartości średnich wieloletnich. Pojawia się ona z opóźnieniem w stosunku do suszy atmosferycznej i glebowej, ponieważ najpierw brak opadów wysusza glebę, a dopiero p…

susza-0782a26.jpg
width: 1000
height: 667

Taki mamy klimat. Co kryje się za pojęciem zmiany klimatu i czy naprawdę jest się czego bać?
type: item
date: 2025-08-17T12:31:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Klimat to charakterystyczny dla danego obszaru, wieloletni przebieg stanów pogodowych. Kształtują go promieniowanie słoneczne, obieg wody, cyrkulacje atmosfery i czynniki geograficzne. Natomiast pogoda to aktualny stan atmosfery. Zmiany klimatu są niepodważalnym faktem naukowym, kształtującym historię życia na Ziemi od zarania dziejów, po dziś.
encoded: Spis treści: System naczyń połączonych Cykl węglowy Skutki rewolucji przemysłowej Uchodźcy klimatyczni System klimatyczny Ziemi jest jak organizm: aby funkcjonować, opiera się na wielu powiązanych ze sobą i współpracujących elementach. Wszystko zaczyna się od energii słonecznej. Lód odbija promienie słoneczne, jeszcze bardziej ochładzając bieguny. Różnica temperatur powoduje ruch oceanów i atmosfery, które wspólnie rozprowadzają ciepło po całej planecie. System naczyń połączonych Przemieszczanie się ciepła przez atmosferę i oceany powoduje powstawanie klimatu i pogody. W wielkim uproszczeniu wygląda to następująco: kriosfera (śnieg i lód): chłodzi Ziemię, odbijając promienie słoneczne i ograniczając ilość ciepła pochłanianego przez powierzchnię planety; atmosfera (powietrze): zatrzymuje i transportuje ciepło oraz parę wodną; litosfera (stała powierzchnia Ziemi): pochłania energię słoneczną, emituje ciepło i magazynuje węgiel. Kontynenty i ukształtowanie terenu pomagają kierować prądami oceanicznymi i wiatrowymi; biosfera (organizmy żywe): pobierają węgiel i wymieniają go z atmosferą i oceanem; hydrosfera (woda): ocean pochłania ciepło i węgiel, transportuje je po całej planecie i w naturalny sposób kontroluje poziom dwutlenku węgla w atmosferze. Atmosfera reguluje temperaturę Ziemi poprzez gazy cieplarniane zatrzymujące ciepło, głównie dwutlenek węgla (CO2). Jednak ocean ma również kluczowe znaczenie dla klimatu. Działa on jak regulator, pochłaniając lub uwalniając węgiel i ciepło w odpowiedzi na zmiany w atmosferze. Ocean zawiera 50 razy więcej dwutlenku węgla i 1000 razy więcej ciepła niż atmosfera. Ale nie jest w stanie pochłonąć wszystkiego. W związku z tym, że doszło do zachwiania tzw. cyklu węglowego, pochłonięcie nadmiaru CO2 z dzisiejszej atmosfery zajęłoby oceanowi tysiące lat. Cykl węglowy Węgiel nieustannie przemieszcza się między oceanem, atmosferą, biosferą i innymi elementami systemu klimatycznego. Naturalna wymiana węgla między tymi elementami reguluj…

zmiany-klimatu-f3d2256.jpg
width: 1000
height: 565

Powódź na Grenlandii. Wody podpowierzchniowe jeziora przebijają się przez lądolód
type: item
date: 2025-07-30T14:14:40.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: grenlandia
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Badania naukowców Europejskiej Agencji Kosmicznej wskazują, że ogromna powódź pod powierzchnią lądolodu Grenlandii wyrwała się ku górze z taką siłą, iż spowodowała pęknięcie lądolodu. W efekcie nastąpił gwałtowny wypływ olbrzymiej ilości wody roztopowej przez jego powierzchnię.
encoded: Spis treści: Kluczowe misje satelitarne Skutki podlodowej powodzi Niekontrolowalne zmiany klimatu Agencje kosmiczne prowadzą szereg programów obserwacyjnych skupionych na detekcji zmian środowiskowych wynikających z ocieplania się klimatu. – Satelity są niezbędnym narzędziem do obserwowania skutków zmian klimatu. Dostarczają kluczowych informacji do tworzenia realistycznych modeli przyszłości naszej planety – wyjaśnia Mal McMillan z Uniwersytetu w Lancaster, dyrektor naukowy w UK Centre for Polar Observation and Modelling. McMillan jest również współautorem opublikowanego w prestiżowym „Nature Geoscience” artykułu, który opisuje podpowierzchniową powódź na Grenlandii i jej skutki. Badania ujawniają, że w ekstremalnych warunkach odpływ wody z jeziora znajdującego się pod lądolodem może przedostać się ku górze i wypłynąć na powierzchnię lądolodu. Kluczowe misje satelitarne Wykorzystując trójwymiarowe modele powierzchni lądolodu Grenlandii z projektu ArcticDEM oraz dane z licznych misji satelitarnych – takich jak ESA ERS, Envisat i CryoSat, Sentinel-1 i Sentinel-2 programu Copernicus oraz ICESat-2 NASA – naukowcy odkryli, że w 2014 roku to podlodowe jezioro nagle się opróżniło. W ciągu 10 dni latem 2014 roku na powierzchni lądolodu uformował się ogromny krater – o głębokości 85 metrów i powierzchni 2 kilometrów kwadratowych. Doszło do tego w wyniku nagłego uwolnienia 90 milionów metrów sześciennych wody z ukrytego podlodowego jeziora. 90 milionów metrów sześciennych wody odpowiada około dziewięciu godzinom przepływu wody przez wodospad Niagara przy maksymalnym natężeniu przepływu. To czyni tę powódź jedną z największych zarejestrowanych podlodowych powodzi na Grenlandii! Skutki podlodowej powodzi Choć nagły napływ wód roztopowych był sam w sobie zaskakujący, jeszcze bardziej niepokojące były skutki tej powodzi. Czyli wyrwane z powierzchni lodu bloki o wysokości 25 metrów, głębokie pęknięcia w lądolodzie i powierzchnia lodu zryta przez niszczycielską siłę wody. – Gdy po…

powodz-grenlandia-872a8e7.jpg
width: 5414
height: 3611

Kopuła ciepła nadciąga – dowiedz się, jak przygotować się na ekstremalne temperatury i wilgotność
type: item
date: 2025-07-19T09:31:25.000Z
creator: Brian Handwerk
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: nauka
subject: ocieplenie klimatu
description: Kopuła ciepła to coraz częstsze zjawisko, które przekształca nasze doświadczenie letniej pogody. Eksperci biją na alarm, wskazując, jak rosnące temperatury i wilgotność wpływają na zdrowie i codzienne funkcjonowanie milionów ludzi. W USA kopuła ciepła dławi w piekielnym uścisku 250 mln ludzi. Sprawdzamy, co to oznacza dla Europy.
encoded: Spis treści: Jak powstaje kopuła ciepła i co ją napędza? Klimat a ekstremalne zjawiska – co mówi nauka? Skutki zdrowotne gorących kopuł Jak poradzić sobie z upałem? Jak poruszają się kopuły ciepła? Ekstremalna wilgotność i trzycyfrowe temperatury dotykają już około 250 milionów ludzi w całych Stanach Zjednoczonych. To nie koniec. Silny grzbiet wyżowy ulokowany nad wschodnią częścią USA będzie nadal generować wyjątkowo niebezpieczną falę upałów w tym tygodniu – ostrzega Narodowa Służba Pogodowa Narodowej Administracji Oceanicznej i Atmosferycznej (NOAA). Oczekuje się, że wysokie temperatury przekraczające 38°C pobiją rekordy, podobnie jak nocne temperatury spadające jedynie do 21–27°C, które nie przyniosą ulgi. A wilgotność powietrza zwiększa zagrożenie – w niektórych rejonach kraju indeksy ciepła osiągną nawet 46°C. Jak powstaje kopuła ciepła i co ją napędza? – Kopuła ciepła to zjawisko meteorologiczne, które powstaje, gdy na dużym obszarze atmosfery formuje się układ wysokiego ciśnienia, tworząc nad danym regionem grzbiet, który pozostaje tam przez wiele dni, a nawet tygodni. Ta „kopuła” działa jak pokrywa, która uniemożliwia ucieczkę ciepła i blokuje tworzenie się chmur. To z kolei prowadzi do utrzymujących się wysokich temperatur i minimalnej ulgi od upału – wyjaśnia meteorolog Brandon Buckingham. Gdy gorące powietrze próbuje się unieść, jest blokowane przez grzbiet wysokiego ciśnienia. Opadając, spręża się i stopniowo coraz bardziej się nagrzewa, powodując występowanie ekstremalnego ciepła przy powierzchni ziemi na obszarach liczących setki kilometrów. Te uciążliwe zjawiska cieplne nie są niczym nowym. Jednak określenie „kopuła ciepła” – które nie jest formalnym terminem naukowym – stało się w ostatnich latach popularnym sposobem opisu tego zjawiska. Kopuła ciepła jest zazwyczaj napędzana przez zmianę wzorców atmosferycznych. Gdy wzorce te zakłócają przepływ prądu strumieniowego – powietrznej rzeki silnych, szybko płynących wiatrów, które przemieszczają się nad …

upal-w-nowym-jorku-GettyImages-2222144088-8a52aa3.jpg
width: 1024
height: 650

Topniejące lodowce a wulkany. Zaskakujące skutki zmian klimatu
type: item
date: 2025-07-10T09:59:03.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: erupcja wulkanu
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: ruchy sejsmiczne
subject: wulkany
description: Globalne ocieplenie może rozpalić nie tylko debatę o klimacie. W niektórych miejscach Ziemi topniejący lód dosłownie budzi wulkany do życia.
encoded: Spis treści: Zmiany klimatu a erupcje wulkanów Gdzie erupcje mogą być częstsze? Zmiany klimatu w różnym stopniu są już odczuwalne niemal na całej planecie. Jednym z najbardziej widocznych (i dotkliwych) skutków globalnego ocieplenia jest topnienie lodowców, co przyczynia się do podnoszenia poziomów mórz. Mniej oczywistą konsekwencją jest rosnące ryzyko erupcji wulkanicznych. Coraz więcej badań, w tym najnowsze opublikowane na łamach czasopisma „GSA Bulletin” wskazuje, że cofające się lodowce mogą przyczyniać się do wzrostu aktywności wulkanicznej. To dotyczy zarówno siły, jak i częstotliwości wybuchów. Zmiany klimatu a erupcje wulkanów Jak działa ta zależność? Można ją wytłumaczyć w logiczny sposób. Lodowce, zwłaszcza te grube i rozległe jak Patagoński Lądolód czy czapa lodowa Antarktydy Zachodniej, wywierają olbrzymi nacisk na skorupę ziemską. Ten ciężar stabilizuje podziemne zbiorniki magmy, tłumiąc potencjalne erupcje. Kiedy lód się topi, ta presja znika. W efekcie magma może łatwiej przemieszczać się ku powierzchni. Przykładem tego zjawiska może być położona na styku płyt tektonicznych Islandia. Kraj od kilku lat przechodzi fazę intensywnej aktywności wulkanicznej. Od końca 2023 roku półwysep Reykjanes doświadczył już ośmiu erupcji. Naukowcy wskazują, że podobna sekwencja zdarzeń mogła dziać się około 10 tysięcy lat temu, po ustąpieniu lodowców z końca epoki lodowcowej. Wówczas częstotliwość erupcji wzrosła nawet pięćdziesięciokrotnie. Autorzy najnowszego badania koncentrują się m.in. na kompleksie wulkanicznym Mocho-Choshuenco w południowym Chile. Datowanie argonowe skał wykazało, że do największego nagromadzenia magmy doszło w czasie maksymalnego zlodowacenia, a wzrost aktywności erupcyjnej nastąpił, gdy lądolód zaczął ustępować. Gdzie erupcje mogą być częstsze? Największe obawy naukowców budzi dziś jednak sytuacja na Antarktydzie. Pod Zachodnim Lądolodem Antarktycznym znajduje się ponad 100 aktywnych wulkanów. Wiele z nich jest ukrytych pod setkami metrów lod…

Erupcja-wulkanu-na-Islandii-ad87712.jpg
width: 6028
height: 4019

Susza hydrologiczna w Polsce: niski stan rzek, zanik jezior. Ekolodzy biją na alarm
type: item
date: 2025-07-09T05:58:18.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: polska
subject: rzeki
subject: susza
subject: zmiany klimatyczne
description: Na warszawskim odcinku Wisły zanotowano rekordowo niski poziom wody. Stan rzeki Narwi osiągnął za to głębokość zera wodowskazowego. Wody brakuje również m.in. w Warcie, Noteci i Pilicy. Susza hydrologiczna trawi polskie cieki, a stacje badawcze biją kolejne niechlubne rekordy pomiarowe.
encoded: Spis treści: Jak susza klimatyczna wpływa na stan polskich rzek? Szkodliwa działalność człowieka Jakie są ekologiczne skutki suszy hydrologicznej w Polsce? Efekty suszy klimatycznej dostrzec można w kolejnych medialnych komunikatach. W ostatnim czasie doszło chociażby do pożaru połaci terenu Biebrzańskiego Parku Narodowego. Wzrost temperatury dotyka również rolników, których plony są obecnie dramatycznie zagrożone. Warto jednak pamiętać, że wszystkie te zdarzenia – wraz z obniżeniem stanu wód w polskich zbiornikach – nie są jedynie konsekwencją działania natury. Człowiek w niektórych momentach jest w stanie przeciwdziałać suszy, hamując jej destrukcyjny charakter. Jak susza klimatyczna wpływa na stan polskich rzek? Susza to przede wszystkim skutek wzrostu temperatur powietrza. Od 2014 roku średnia temperatura wzrosła o prawie jeden stopień Celsjusza. W porównaniu z ubiegłym stuleciem wzrost ten wynosi już około dwóch stopni. Wyższe temperatury powodują zwiększenie potencjalnego parowania wody, co prowadzi do utraty zasobów z lustra rzeki, roślin przybrzeżnych i terenów wilgotnych. Opady, mimo że przez wiele lat pozostają na podobnym poziomie, nie są w stanie uzupełniać parujących zasobów wodnych. Główna przyczyna to zmiana charakteru letnich deszczy, które stały się gwałtowne i krótkotrwałe. Choć suma opadów rocznych pozostaje niezmieniona, ich chwilowość i nieregularność nie sprzyja systematycznemu odbudowywaniu poziomu wód. W wielu przypadkach dochodzi wręcz do efektu odwrotnego – intensywnych, krótkich ulew powodujących lokalne zalania. Oprócz opadów deszczu, rzeka tracą kolejne źródło zasilania w wodę – topniejącą pokrywę śnieżną. Wraz z ociepleniem polskich zim, pokrywa śnieżna utrzymuje się zdecydowanie krócej lub w niektórych miejscach w ogóle nie występuje. Taka sytuacja prowadzi do zbyt wczesnego zasilania rzek wodą roztopową. Spływ do ujścia następuje jeszcze przed rozpoczęciem lata, pozbywając się zasobów koniecznych do przetrwania upalnej pory roku. Pokr…

Susza-hydrologiczna-3fb0071.jpg
width: 1000
height: 666

Jak przetrwać wysokie temperatury – sposoby ze świata, które działają
type: item
date: 2025-07-02T06:54:00.000Z
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: upał
description: W czwartek w Polsce słupek rtęci przekroczy 30° C. W upały nie wystarczy pić zimne napoje i siedzieć w cieniu. Są skuteczniejsze sposoby – i pochodzą z miejsc, gdzie temperatura regularnie przekracza 40 stopni.
encoded: W tym artykule: Jak przetrwać upał – co pić i jeść? Jak przetrwać upał – jaki wybrać strój? Jak przetrwać upał – czy używać klimatyzatora? Jak przetrwać upał – sen na upał? Jak przetrwać upał – jaki wybrać krem? Jak przetrwać upał – co nosić na głowie? Jak przetrwać upał w naprawdę gorące dni? Przedstawiamy kilka sprawdzonych sposobów. Jak przetrwać upał – co pić i jeść? Dzięki poceniu się regulujemy ciepłotę organizmu. Parując z powierzchni ciała, pot odbiera skórze ciepło. Ten system chłodzenia działa jednak pod warun­kiem, że uzupełniamy utracone płyny. Co pić w gorące dni? Odpowiedź wydaje się oczywista – zimne napoje, najlepiej z dodatkiem lodu. Niestety, w ten sposób poczujemy tylko chwilową ulgę i wcale się nie ochłodzimy. W krajach arabskich w upały pije się gorącą słodką herbatę z dodatkiem świeżej mięty. Receptory na języku wykrywają wyższą temperaturę i w ten sposób organizm otrzymuje sygnał, że lepiej zacząć się pocić, by pozbyć się niepotrzebnego ciepła. To prosty i skuteczny mechanizm, powszechnie wykorzystywany w Egipcie, Tunezji, Iranie, Maroku, ale też w Rosji czy Kazachstanie. Ale uwaga! Sztuczka ta działa tylko w suchym klimacie. Tam gdzie powietrze jest wilgotne, pocimy się naturalnie. Aby jednak chłodze­nie było skuteczne, trzeba nieustannie dostarczać organizmowi płyny - pić więcej, niż podpowiada pragnienie. Pot rozprowadzony po skórze najlepiej chłodzi nasze ciało, dlatego nie należy go ścierać. Ten sam efekt jak gorąca herbata wywołuje pikantne jedzenie. Nie bez przyczyny najwięcej chili spożywa się w najgorętszych krajach. Po pierwsze ostre przyprawy świetnie konserwują żyw­ność, która szybko psuje się w upale. Po drugie zawarta w chili kapsaicyna podrażnia receptory bólowe, te same, które reagują na wysoką temperaturę w herbacie. Organizm, by wyrównać temperaturę, zaczyna się pocić, co pomaga w ochłodzeniu. Jak przetrwać upał – jaki wybrać strój? W upalne dni odruchowo wkładamy kuse stroje. Błąd! Zdejmując ubranie wcale się nie chłodzimy, …

shutterstock2485843327-9defa68.jpg
width: 3870
height: 2624

Woda z topniejących lodowców zapełniłaby 3 baseny olimpijskie w sekundę. Niepokojące badania
type: item
date: 2025-02-21T08:44:28.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: lodowce
subject: ocieplenie klimatu
subject: topnienie lodowców
subject: zmiany klimatyczne
description: Francuscy naukowcy obliczyli, że każdego roku topnieje ok. 300 miliardów ton lodu na całym świecie. Nowe badanie wykazało, że od 2000 roku lodowce straciły 5% swojej pierwotnej objętości.
encoded: Spis treści: Dramatyczna sytuacja lodowców na świecie Od 2000 roku poziom mórz wzrósł o 18 mm Do 2100 roku zniknie połowa powierzchni lodowców na świecie Wyobraźcie sobie, że trzy baseny olimpijskie są po brzegi wypełnione wodą. Domyślacie się zapewne, że jest to bardzo dużo wody. A teraz wyobraźcie sobie, że woda z tych trzech basenów trafia do oceanów. Nie, nie jednorazowo. Co sekundę. Każdego dnia. Tak właśnie dzieje się od 25 lat według najnowszych badań naukowców z Francuskiego Centrum Badań Naukowych (CNRS). Dramatyczna sytuacja lodowców na świecie Badacze przeprowadzili analizę globalnej ewolucji lodowców (z wyłączeniem czap lodowych na Antarktydzie i Grenlandii) w latach 2000–2023. Uczeni podkreślają, że badanie po raz pierwszy oparte było o połączenie różnych metod pomiarów terenowych i obserwacji satelitarnych. Analizę przeprowadziła grupa składająca się w sumie z 35 zespołów badawczych, a wnioski opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Nature”. Wyniki wskazują, że od 2000 roku stopniało niemal 300 miliardów ton lodu ze wszystkich lodowców na naszej planecie. Oznacza to spadek o 5% objętości od początku tego tysiąclecia. To nie wszystko. Naukowcy zaobserwowali również rekordową utratę masy lodowców w latach 2022 i 2023, a więc wtedy, kiedy odnotowano wiele rekordów związanych z ociepleniem klimatu. Badanie wykazało, że w tym czasie europejskie lodowce w Alpach i Pirenejach straciły około 40% swojej objętości. To oznacza, że stopniały najbardziej spośród wszystkich lodowców świata. – Spodziewaliśmy się, że lodowce topnieją. Jednak ilość lodu utraconego w ciągu ostatnich kilku lat jest szokująca nawet dla nas, naukowców – powiedział główny autor badania Michael Zemp, profesor na Uniwersytecie w Zurychu i dyrektor World Glacier Monitoring Service. – Przez ostatnie 20 lat zyskaliśmy mnóstwo narzędzi do szacowania zmian masy lodowca – tłumaczy naukowiec. Od 2000 roku poziom mórz wzrósł o 18 mm W badaniu naukowcy podkreślili, że woda z topniejących lodowców spow…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/365ddf99c0f05f91a5f61def343d6928938076c7-d31b1e9.jpeg
width: 1280
height: 853

Zaczęła się inwazja szczurów. W miastach populacje tych gryzoni rosną jak szalone
type: item
date: 2025-02-03T11:04:41.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: globalne ocieplenie
subject: gryzonie
subject: metropolie
subject: miasta
subject: ocieplenie klimatu
subject: szczury
description: Przewidywano to od dawna. Wraz z ocieplaniem się klimatu oraz powiększaniem się miast zwiększa się populacja szczurów. Ten trend znalazł po raz pierwszy potwierdzenie w danych naukowych.
encoded: Spis treści: Jak policzyć szczury żyjące w miastach? Gdzie liczba szczurów wzrosła najbardziej? Dlaczego szczury upodobały sobie miasta? Naukowcy z University of Richmond w Wirginii zebrali informacje z 16 metropolii. Okazały się że aż w 11 z nich szczurów przybywa. Winne temu jest w pierwszej kolejności zmiany klimatyczne. Więcej ciepłych tygodni w ciągu roku to więcej cykli rozrodczych gryzoni. A w konsekwencji więcej szczurów. Jak policzyć szczury żyjące w miastach? Badania dotyczące liczebności szczurów sprawiają sporo kłopotów. Nie da się bezpośrednio liczyć gryzoni, ani nawet szacować ich liczby na danym obszarze, a następnie ekstrapolować jej na całe miasto. Naukowcy muszą chwytać się innych sposobów. W tym przypadku policzyli liczbę skarg mieszkańców, które zostały zgłoszone władzom miejskim. Aby dane były wiarygodne, do badania wykorzystano tylko te metropolie, które gromadziły takie informacje tą samą metodą przez siedem lat. To ograniczenie sprawiło, że do analizy trafiło 13 amerykańskich miast oraz Toronto, Amsterdam i Tokio. Gdzie liczba szczurów wzrosła najbardziej? Liderem niechlubnego rankingu okazał się Waszyngton. To tam zanotowano największy wzrost populacji szczurów. Był aż trzy razy większy niż np. w Bostonie. Gryzonie plenią się również w San Francisco, Toronto, Nowym Jorku i Amsterdamie. Naukowcy zostawili dane z różnymi potencjalnymi przyczynami, które wyjaśniałyby to zjawisko. Najsilniejszy związek wystąpił z ocieplaniem się klimatu. Tam, gdzie temperatury rosły najszybciej, najszybciej przybywało też szczurów. Powiększaniu się populacji tych gryzoni sprzyja również rozrost miasta i rosnąca gęstość zaludnienia. Nie ma natomiast znaczenia dochód metropolii. Dlaczego szczury upodobały sobie miasta? Jak wyjaśnia Jonathan Richardson, biolog i główny autor badania, wszystko sprowadza się do pokarmu i seksu. Szczury lubią kryjówki w pobliżu śmietników, ponieważ podobnie jak ludzie są wszystkożerne. Co więcej nasza dieta bardzo im odpowiada. Cieple…

shutterstock741127825-7f16e3c.jpg
width: 1000
height: 667

Jakie gatunki przetrwają zmianę klimatu? Najczęściej nie te, na których nam zależy
type: item
date: 2025-02-03T08:25:46.000Z
subject: Przyroda
subject: natura
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
subject: zwierzęta
description: Zmiana klimatu dla jednych stworzeń oznacza katastrofę, dla innych przeciwnie – możliwość ekspansji. Niestety, dobrze mieć się będą tylko gatunki najbardziej odporne, najszybciej się mnożące i najmniej wybredne co do żywności. Dla oryginałów, smakoszy i wrażliwców miejsca będzie coraz mniej. Jakie gatunki zwierząt przetrwają zmianę klimatu?
encoded: Spis treści: Kto skorzysta na zmianie klimatu? Kto straci? Klimat się zmienia. To przyrodniczy fakt. Ale dziś proces ten jest tak szybki i radykalny, że przeobraża lądy i morza, wpływając na wszelkie formy życia. – Zawsze będą jakieś stworzenia, które zdołają rozkwitnąć w nowych, niespodziewanych warunkach – twierdzi Thomas Lovejoy z Uniwersytetu George’a Masona. – Lecz ogromna większość gatunków odczuje to bardzo dotkliwie, o ile w ogóle przetrwa. Wyższe temperatury wywołane przez gazy cieplarniane są tylko początkiem tego procesu. Dochodzą do nich ekstremalne zjawiska pogodowe (np. długotrwałe susze), przesunięcia w porach rozmnażania i migracji, zmiany w dostępności pożywienia, nowe odmiany chorób, gwałtowne topnienie lodu i wzrost poziomu mórz. Każda zmiana pociąga za sobą mnóstwo innych, a ich skutki dotykają wszystkie stworzenia. Kto skorzysta na zmianie klimatu? Dla niektórych zmiana może być dobra – dłuższa wiosna z większą ilością pokarmu, wygodna nisza do zasiedlenia, możliwość uniknięcia stresującej migracji. Jednak w miarę nawarstwiania się zmian i dalszego ocieplania beneficjenci pierwszego okresu mogą natrafić na nowe granice i stracić przewagę. To nie jest kwestia przyszłości. Skutki zmian klimatu są oczywiste już teraz. – Nie ma powrotu – mówi James Watson z Uniwersytetu Queensland, kierujący programem Global Climate Change prowadzonym przez organizację Wildlife Conservation Society. Przyroda, która przez ostatnich 10 tys. lat cieszyła się dość stabilnym klimatem, podlega ogromnej presji. – A nasze prognozy odnośnie „zwycięzców” i „przegranych” nie zawsze były trafne – dodaje Watson. – Rzadko udawało się nam przewidzieć, jak bardzo będzie źle. Zakres topnienia lodów i jego wpływ na florę i faunę okazał się zdumiewający. To tylko jeden przykład. Innym jest wrażliwość wielu ekosystemów koralowych na temperaturę i sztormy. – Mamy się z czym borykać. Dzięki doświadczeniu, naukowym modelom i znajomości biologii jesteśmy w stanie coś przewidzieć. Jakie gat…

klimat-zwierzeta-7c30f2e.jpg
width: 1000
height: 562

Oceany nigdy nie były tak gorące. Ocieplenie ich powierzchni wzrosło aż czterokrotnie
type: item
date: 2025-01-29T07:58:20.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: oceany
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Badania naukowców z Uniwersytetu w Reading wykazały, że tempo wzrostu temperatury powierzchni oceanów zwiększyło się aż czterokrotnie od lat 80. Cztery dekady temu wynosiło 0,06 stopnia Celsjusza na 10 lat, a teraz to już 0,27 st. C.
encoded: Spis treści: Oceany na całym świecie osiągają rekordowe temperatury Jak powstrzymać negatywne skutki zmian klimatu? Wzrost nierównowagi energetycznej Ziemi podwoił się w ciągu ostatnich 15 lat Ocieplenie oceanów to bardzo niepokojące zjawisko. Ma ono niezwykle poważne konsekwencje dla naszej planety. Po pierwsze, zjawisko to ma negatywny wpływ na ekosystemy morskie. Najbardziej wrażliwe na zmiany temperatury wody są koralowce. Niszczenie raf koralowych może z kolei prowadzić do wymierania wielu gatunków morskich. Oceany na całym świecie osiągają rekordowe temperatury Z drugiej strony, ocieplenie powierzchni oceanów prowadzi do topnienia lodowców, co w wpływa na wzrost poziomu mórz na całym świecie. To z kolei w dużym stopniu ma wpływ na zalania obszarów przybrzeżnych. Co ważne, niektóre modele wskazują, ze w obecnym tempie zmian klimatu za kilkadziesiąt lat niektóre miasta przybrzeżne, a nawet wyspy, mogą całkowicie zatonąć. Naukowcy z Uniwersytetu w Reading pod kierunkiem Christophera J. Merchanta opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Environmental Research Letters” artykuł, w którym opisują nowe badania tempa ocieplania powierzchni oceanów. Okazuje się, że wzrosło ono ponad czterokrotnie w ciągu ostatnich 40 lat. – Gdyby oceany były wanną z wodą, to w latach 80. kran z ciepłą wodą ciurkałby wolno, podgrzewając wodę o ułamek stopnia na dekadę. Teraz, 40 lat później, ciepła woda napływa znacznie szybciej, a ocieplenie nabrało zawrotnego tempa – powiedział prof. Merchant. Jak powstrzymać negatywne skutki zmian klimatu? Zdaniem naukowca jest sposób na to, aby choć trochę zakręcić ten kran z ciepłą wodą. – Sposobem na spowolnienie tego ocieplenia jest ograniczenie globalnej emisji dwutlenku węgla i dążenie do zerowej emisji netto – tłumaczy prof. Merchant. – Średnia globalna temperatura powierzchni oceanów jest podstawowym objawem trwającej zmiany klimatu. Jednak nie mamy pełnego zrozumienia wielodekadowych zmian tempa tego ocieplenia i jego zmienności z roku na…

ocieplenie-oceanow-a3be815.jpg
width: 1000
height: 668

Do końca tego stulecia Ziemia może się podgrzać nawet o 3,7 st. C. Co to oznacza dla naszych wnuków?
type: item
date: 2025-01-27T11:09:20.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: globalne ocieplenie
subject: ocieplenie klimatu
subject: przyszłość
subject: ziemia
subject: zmiany klimatyczne
description: Do końca tego wieku, czyli w ciągu najbliższych 75 lat, średnia temperatura na Ziemi może podnieść się nawet o 3,7 stopnia Celsjusza. W kolejnym stuleciu ten wzrost będzie postępował. Co to oznacza dla planety i jej mieszkańców?
encoded: Spis treści: Jak zmieni się świat, gdy temperatura wzrośnie o 3 st. C? Jak zmieni się świat, gdy temperatura wzrośnie o 4 st. C? Czy AI podnosi zużycie prądu? 3,7 st. Celsjusza to liczba, którą podaje klimatolog Zeke Hausfather w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Dialogous on Climate Change”. Dowodzi w nim, że do końca tego stulecia średnia temperatura na Ziemi może wzrosnąć między 1,9 a właśnie 3,7 st. C. Temperatury nadal będą rosły w XXII wieku. Próba oszacowania, jak obecne emisje oraz próby ich ograniczania przekładają się na podwyższanie temperatur, to zadanie, którym naukowcy zajmują się od bardzo dawna. Hausfather przeanalizował kilkanaście prac na ten temat z ostatnich pięciu lat. Według nich w najbardziej prawdopodobnym scenariuszu Ziemia ogrzeje się między 2,3 a 3 stopnie Celsjusza. Scenariusz ten nie uwzględnia jednak niepewności dotyczących emisji oraz polityk klimatycznych. Jeśli weźmie się je pod uwagę i jeśli spojrzy się na najmniej prawdopodobne, ale ciągle możliwe wyniki, wówczas otrzymuje się znacznie szerszy zakres temperatur. Taki jak podaje Hausfather. Jak zmieni się świat, gdy temperatura wzrośnie o 3 st. C? Jak będzie w przyszłości wyglądało życie na Ziemi? Najnowszą prognozę przygotowała organizacja World Resources Institute (WRI). W swoim najnowszym raporcie WRI opisuje, jak zmieni się życie w miastach, jeśli średnia temperatura na świecie wzrośnie o 3 st. C. W tej chwili we wszystkich miastach na Ziemi mieszka 4,4 miliarda ludności – czyli ponad połowa z nas. Trend przenoszenia się do miasta gwałtownie przyspiesza. Według WRI do 2050 roku do miast przeprowadzi się kolejne dwa i pół miliarda ludzi, przede wszystkim mieszkających w Azji i Afryce. W połowie XXI wieku na terenach zurbanizowanych będzie więc mieszkało 2/3 ludzkości. Co ich czeka? Przede wszystkim przedłużające się fale upałów, które mogą trwać nawet miesiąc bez przerwy. Przełoży się to na gwałtowny i radykalny wzrost zapotrzebowania na energię zasilającą systemy klimatyzacj…

shutterstock2541418921-d5a6995.jpg
width: 1000
height: 667

Nawet rekiny cierpią wskutek zmian klimatu. Gorąca woda oceanów wygania te drapieżniki z raf koralowych
type: item
date: 2024-09-11T07:57:53.000Z
creator: Marta Koblańska
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ekologia
subject: ocieplenie klimatu
subject: rekiny
subject: ryby
subject: zmiany klimatyczne
description: Rekiny szukają nowych nisz. Zbyt ciepła woda w okolicach raf koralowych, naturalnego miejsca ich żerowania, staje się zagrożeniem. Zwierzęta zwiększają więc swoje terytoria.
encoded: Spis treści: Co skłania rekiny do opuszczenia rafy? Na jak długo rekiny opuszczają rafy? Rekiny zmieniają zachowanie Kiedy rekiny pozostają w obszarze rafy? Rekiny to jedyne ryby chrzęstnoszkieletowe, które przetrwały do czasów dzisiejszych. Możliwe, że to właśnie one dały początek kręgowcom lądowym. Świadczą o tym liczne cechy wspólne oraz pierwotny układ krwionośny tych ryb. Temperatura ciała rekina jest zmienna. Zależy od temperatury otoczenia oraz zewnętrznych źródeł ciepła. Rekiny, jak wszystkie zwierzęta zmiennocieplne, mogą funkcjonować w różnych zakresach temperatur. Tolerancja jest jednak ograniczona. Co skłania rekiny do opuszczenia rafy? Nadmiernie wysoka temperatura wody na powierzchni skłania rekiny do opuszczenia swoich naturalnych środowisk. Zwierzęta potrafią zniknąć w głębinach oceanów na ponad rok albo kierują się w stronę wód przybrzeżnych – odkryli badacze z Uniwersytetu Lancaster w Wielkiej Brytanii. Naukowcy udowodnili to w oparciu o system transmisji fal dźwiękowych, rejestrowanych przez panel Laboratorium Ochrony Zwierząt Uniwersytetu Stanforda. Na jak długo rekiny opuszczają rafę? Badanie zachowania rekinów trwało od 2013 roku do końca 2020 roku. Objęło 122 rekiny szare rafowe (Carcharhinus amblyrhynchos) – zarówno samice, jak i samce. Siedliskiem zwierząt był archipelag Chagos na Indo-Pacyfiku. Tamtejsza rafa koralowa jest najbardziej narażona na wzrost temperatury. Jego efektem jest blaknięcie rafy i jej obumieranie, co wpływa na cały ekosystem. Rekiny odczuwają te zmiany i w konsekwencji opuszczają teren rafy. To zaś niesie kolejne następstwa. Badacze ponad 700 tysięcy razy wychwycili fale dźwiękowe towarzyszące poruszaniu się rekinów w czasie wzrostu temperatury wody ponad przeciętną. Było to możliwe po wszczepieniu zwierzętom znaczników akustycznych. Jak podkreślają badacze na łamach czasopisma naukowego „Communications Biology”, operacja wszczepienia znacznika trwała mniej niż pięć minut. Naukowcy połączyli dane akustyczne z obserwacja…

rekin-szary-rafowy-ee9448e.jpg
width: 1724
height: 1293

Naukowcy odkryli gigantyczne wirusy na lodowcu w Grenlandii. Te organizmy są kluczowe dla naszej przyszłości
type: item
date: 2024-06-06T08:25:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: grenlandia
subject: klimat
subject: lodowce
subject: ocieplenie klimatu
subject: topnienie lodowców
subject: Wolny czas
subject: zmiany klimatyczne
description: Od lat naukowcy alarmują: lodowiec na Grenlandii topi się coraz szybciej. Jest to związane z rosnącymi temperaturami. Tempo topnienia wzmagają glony. A te są zainfekowane – jak się właśnie okazało – przez gigantyczne wirusy.
encoded: W tym artykule: Grenlandia: lód utracony Nadzieja w wirusie gigancie Niewidzialni giganci Jak wykorzystać gigantycznego wirusa? Grenlandia jest największą wyspą na świecie. Położona jest na oceanie Atlantyckim i staje się coraz częstszym celem wycieczek. Turyści doceniają przepiękną i dziewiczą przyrodę. Jednak krajobraz wyspy dramatycznie się zmienia. Grenlandia: lód utracony W ostatnich latach naukowcy sygnalizują, że tempo topnienia lądolodu na Grenlandii przyspieszyło. A warto pamiętać, że pokrywy lodowe Antarktydy i Grenlandii zawierają łącznie ponad 99% słodkowodnego lodu na Ziemi. Należy dbać o to, żeby nie zniknęły, bo gdyby tak się stało, poziom oceanów podniósłby się o ponad 67 metrów. Obecnie lód pokrywa około 80% Grenlandii. Lodowiec topi się pod wpływem zjawiska globalnego ocieplenia. Ten proces wzmagają glony, które rozpoczynają kwitnienia na wiosnę. Objawia się to zaczernieniem dużych połaci lodu. Kiedy lód ciemniej, zmniejsza się jego zdolność do odbijania promieni słonecznych. To z kolei przyspiesza topnienie lodu. Nadzieja w wirusie gigancie Naukowcy pod kierunkiem dr Laury Perini z Wydziału Nauk o Środowisku na Uniwersytecie w Aarhus w Danii pobrali próbki z lodowca w Grenlandii. Na zdjęciach dokumentujących to wydarzenie widać ciemnobrunatną wodę w worku foliowym. Następnie w laboratorium przeanalizowano skład cieczy. – Zarówno w ciemnym lodzie, jak i czerwonym śniegu (barwa ta to świadectwo pobytu specyficznego gatunku alg – przyp. red.) znaleźliśmy sygnatury aktywnych gigantycznych wirusów. Po raz pierwszy znaleziono je na powierzchni lodu i śniegu zawierającego dużą ilość pigmentowanych mikroalg – mówi dr Perini. Wielkie wirusy odkryto w 1981 roku w oceanie – infekowały w nim algi. Później okazało się, że są obecne nawet w glebie na lądzie, a nawet – wśród ludzi. Wirusy są z reguły znacznie mniejsze niż bakterie. Zwykłe wirusy mierzą 20–200 nanometrów, podczas gdy typowa bakteria ma 2–3 mikrometry. Innymi słowy, normalny wirus jest około 1000 …

naukowcy-odkryli-gigantyczne-wirusy-na-lodowcu-w-grenlandii-te-organizmy-sa-kluczowe-dla-naszej-przyszlosci-28cde90.png
width: 1200
height: 630

Od lodowca na Antarktydzie oderwała się wielka góra lodowa. Ma powierzchnię większą niż Kraków
type: item
date: 2024-05-27T08:59:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: klimat
subject: lód
subject: lodowce
subject: ocieplenie klimatu
subject: Społeczeństwo
subject: zmiany klimatyczne
description: Europejskie i amerykańskie satelity obserwacyjne uchwyciły moment „cielenia się” lodowca na Antarktydzie. Fragment o powierzchni około 380 kilometrów kwadratowych oderwał od lodowca szelfowego Brunt. Jest to trzecia tego typu sytuacja na przestrzeni ostatnich czterech lat.
encoded: W tym artykule: Trzecie cielenie lodowca Monitorowanie lodowców Kurczenie się lodowców Dwa satelity obserwacyjne Ziemi – europejski Copernicus Sentinel-1 i Landsat 8 NASA – zaobserwowały moment, w którym doszło do oddzielenia się góry lodowej od lodowca. Taki proces określa się mianem cielenia. Do oderwania się góry lodowej doszło po tym, jak kilka tygodni temu w lodowcu szelfowym nagle pojawiło się pęknięcie. Trzecie cielenie lodowca Góra lodowa oderwała się wzdłuż 14-kilometrowej przepaści, utworzonej pod kątem dziewięćdziesięciu stopni do istniejącego już pęknięcia zwanego Halloween. Nastąpiło to po długim okresie osłabienia lodu w McDonald Ice Rumples. Jest to trzecie duże cielenie się góry lodowej w tym obszarze w ciągu ostatnich czterech lat. Doszło do niego około dekady po tym, jak naukowcy z British Antarctic Survey (BAS) po raz pierwszy wykryli wzrost rozległych pęknięć w lodzie na lodowcu Brunt. Nowa góra lodowa została oficjalnie oznaczona przez amerykańskie Narodowe Centrum Lodowe jako A-83. Centrum nadaje nazwy na podstawie części Antarktydy, w którym góra lodowa została po raz pierwszy zaobserwowana. Ponieważ Brunt znajduje się we wschodniej części Morza Weddella, jego góry otrzymują oznaczenie „A”, podczas gdy numery są przydzielane sekwencyjnie. Monitorowanie lodowców Nieustanne monitorowanie szelfów lodowych przez satelity pozwala naukowcom śledzić skutki zmian klimatycznych w odległych regionach, takich jak Antarktyda. Przede wszystkim satelity pozwalają monitorować, w jaki sposób szelfy lodowe zachowują swoją integralność strukturalną w odpowiedzi na zmieniającą się dynamikę lodu oraz wzrost temperatury atmosfery i oceanów. Lodowiec szelfowy Brunt jest też miejscem, w którym znajduje się stacja badawcza Halleya prowadzona przez British Antarctic Survey (BAS). Glacjolodzy z BAS od lat monitorują zachowanie lodowca szelfowego. – To cielenie było spodziewane od czasu pojawienia się pęknięcia Halloween osiem lat temu. Wydarzenie to sprawiło, że lodowi…

od-lodowca-na-antarktydzie-oderwala-sie-wielka-gora-lodowa-ma-powierzchnie-wieksza-niz-krakow-fot-esa-usgs-cc-by-sa-3-0-igo-22127c6.jpg
width: 1920
height: 961

Najcieplejsze lato od czasów gladiatorów. Prawdę zdradziły drzewa
type: item
date: 2024-05-15T10:18:37.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: przyroda
subject: Wolny czas
subject: ziemia
subject: zmiany klimatyczne
description: Lato poprzedniego 2023 roku było najgorętsze na północnej półkuli od dwóch tysięcy lat. Naukowcy prowadzą pomiary od 1850 roku. W jaki sposób doszli zatem do takiego wniosku?
encoded: W tym artykule: Pomiary temperatury Ziemi Drzewo prawdę ci powie Najcieplej od czasów gladiatorów Europa w ostatnich dwóch tysiącleciach. Co „mówią” drzewa? El Niño a zmiany klimatu Naukowcy nie mają wątpliwości: temperatury na Ziemi stale rosną, klimat naszej planety są ociepla. Od początku rewolucji przemysłowej średnia temperatura powierzchni globu wzrosła o ok. 1 st. C. Pomiary temperatury Ziemi Jednym z argumentów sceptyków dotyczących zmian klimatycznych jest fakt, że naukowe pomiary zmian temperatury są prowadzone od połowy XIX wieku. Skąd zatem wiemy, jakie były wartości słupka rtęci wcześniej? Czy faktycznie temperatury rosną? Badacze z Niemiec i Czech opublikowali właśnie na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Nature” artykuł, który rzuca na to zagadnienie światło. Drzewo prawdę ci powie W rekonstrukcji dawnych temperatur, sięgających nawet do początków naszej ery, pomocne były drzewa. Otóż naukowcy są w stanie na podstawie obserwacji rocznego przyrostu słojów drzew stwierdzić, jaki panował w przeszłości klimat. Jak czytamy na stronie „Nauka o klimacie”, rekonstrukcje temperatury oparte o słoje drzew do lat 60. XX wieku dobrze pasują do historycznych pomiarów temperatury i nie tylko. Warto odnotować, że w ostatnich dziesięcioleciach wzrost słojów drzew zwolnił. Dzieje się tak w szczególności na wysokich szerokościach geograficznych półkuli północnej. To zjawisko bezprecedensowe, które należy wiązać m.in. z częstszym występowaniem susz i kwaśnymi deszczami, do czego przyczynia się człowiek. Naukowcy z University of Cambridge w Wielkiej Brytanii i Johannes Gutenberg University Mainz w Niemczech wykazali na przykładzie analizy słojów drzew w swoich badaniach, jak wyjątkowe było lato 2023 roku. Najcieplej od czasów gladiatorów Eksperci stwierdzili, że nawet biorąc pod uwagę naturalne wahania klimatu na przestrzeni setek lat, lato 2023 roku było nadal najgorętszym latem od czasów Cesarstwa Rzymskiego. – Spoglądając z perspektywy dalszej historii, można zo…

najcieplejsze-lato-od-czasow-gladiatorow-prawde-zdradzily-drzewa-03adea6.png
width: 1200
height: 630