National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-26T11:47:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Europejska stolica oferuje darmowe bilety do atrakcji. Warunek? Zbieranie śmieci
items: 5 codziennych nawyków, którymi niszczysz środowisko. Te rzeczy robisz bez zastanowienia, nawet w Dzień Ziemi
items: Naukowcy projektują udoskonalone budki dla ptaków. Pachną grzybami i ratują zagrożone gatunki
items: Ci ludzie zmieniają przyszłość naszej planety. Oto lista National Geographic 33
items: Populacja ptaków maleje coraz szybciej. W tych regionach USA sytuacja jest dramatyczna
items: Szansa jedna na sto. Niezwykłe narodziny wśród krytycznie zagrożonych goryli górskich
items: Orki i delfiny organizują wspólne polowania na łososie. Tego naukowcy się nie spodziewali
items: Wpływ samochodów na środowisko może cię zaskoczyć – nie chodzi tylko o spaliny
items: Nowy rezerwat na Podkarpaciu chroni unikatową rzekę płynącą do Morza Czarnego
items: Od wczoraj mamy w Polsce nowy, największy od 22 lat rezerwat przyrody
items: Ptaki z tej australijskiej wyspy są pełne plastiku. Przy poruszaniu się aż chrzęszczą
items: Sumik karłowaty jest niewielki. Dlaczego zatem stwarza ogromne problemy?
items: Oto Narwiański Park Narodowy. Ten rzeczny labirynt o każdej porze roku wygląda inaczej
items: Bioróżnorodność Ziemi można jeszcze uratować. Nowe badania przedstawiają dowody na poparcie tej tezy
items: Znika jedno z najsłynniejszych jezior świata. Winne awokado
items: Zanieczyszczenie światłem nasila się. Polskie niebo w nocy bywa jaśniejsze niż za dnia
items: Traveler 10/23
items: National Geographic Numer Specjalny 3/23
items: Ciekawostki o pszczołach. Czy po ich wyginięciu ludzkość naprawdę czeka zagłada? To bardziej skomplikowane
items: Zielony Hamburg. Jak największy port Niemiec zmienia się w miasto przyszłości
items: Jak chronić przyrodę na co dzień? Oto kilka sposobów
items: Jak działa silnik wodorowy?
items: Wymarłe gatunki zwierząt. 7 z nich, których już więcej nie zobaczymy lub są zagrożone wyginięciem
items: Rośliny pod ochroną: jakich roślin nie wolno zrywać i przenosić do ogrodu z naturalnego środowiska? Lista chronionych gatunków
items: Drzewa chronione w Polsce: lista gatunków będących pod ochroną

Europejska stolica oferuje darmowe bilety do atrakcji. Warunek? Zbieranie śmieci
type: item
date: 2026-04-26T11:46:38.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: berlin
subject: europa
subject: miasta
subject: ochrona środowiska
description: W ostatnich miesiącach wiele europejskich miast zaczęło zaostrzać przepisy wobec turystów, wprowadzając nowe opłaty i ograniczenia, by walczyć z nadmiernym ruchem turystycznym. Są jednak miejsca, które wybierają zupełnie inną drogę – zamiast karać, postanawiają nagradzać odpowiedzialne zachowania odwiedzających.
encoded: W sposób bardziej zachęcający niż restrykcyjny do problemu postanowił podejść Berlin. Władze miasta przygotowały specjalną inicjatywę skierowaną do turystów, która ma promować proekologiczne postawy i większą dbałość o wspólną przestrzeń. Szczegóły programu pokazują, że może to być jedno z bardziej nieoczywistych rozwiązań w walce z negatywnymi skutkami turystyki. BerlinPay – jak działa program nagród dla turystów za zbieranie śmieci? Szczegóły inicjatywy pokazują, że nie jest to jedynie symboliczna akcja, lecz przemyślany system zachęt, który ma realnie wpłynąć na sposób korzystania z przestrzeni miejskiej. Program funkcjonujący pod nazwą „BerlinPay” zakłada, że osoby angażujące się w działania proekologiczne będą mogły liczyć na konkretne benefity oferowane przez partnerów projektu. W praktyce oznacza to dostęp do różnego rodzaju udogodnień – od wejściówek do instytucji kultury, przez oferty gastronomiczne, aż po doświadczenia turystyczne związane z poznawaniem miasta. Kluczowe znaczenie ma tu jednak sam mechanizm: nagradzane mają być działania, które przyczyniają się do poprawy jakości przestrzeni publicznej, takie jak sprzątanie terenów rekreacyjnych, wsparcie lokalnych inicjatyw czy dbanie o estetykę otoczenia. W pierwszym etapie program koncentruje się przede wszystkim na obszarach związanych z wodą – rzekach, kanałach i terenach nadrzecznych, które należą do najchętniej odwiedzanych miejsc w Berlinie. To właśnie tam władze miasta dostrzegają największą potrzebę budowania świadomości ekologicznej wśród odwiedzających. Jak podkreśla organizacja Visit Berlin, inicjatywa ma zachęcać zarówno turystów, jak i mieszkańców do odpowiedzialnego korzystania z tych przestrzeni, a jednocześnie sprawić, że takie zachowania będą widoczne i doceniane. Model opiera się na idei „pozytywnego obiegu” – zaangażowanie w działania na rzecz miasta przekłada się na nagrody, które z kolei mają motywować do dalszej aktywności i budować bardziej świadome podejście do turystyki. Warto pod…

berlin-f864f2c.jpg
width: 5066
height: 3520

5 codziennych nawyków, którymi niszczysz środowisko. Te rzeczy robisz bez zastanowienia, nawet w Dzień Ziemi
type: item
date: 2026-04-22T06:01:12.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: dzień ziemi
subject: ekologia
subject: nawyki
subject: ochrona środowiska
description: 22 kwietnia przypada Dzień Ziemi, czyli moment, który co roku skłania do refleksji nad kondycją naszej planety i wpływem codziennych wyborów na środowisko. Tegoroczne hasło „Nasza Moc. Nasza Planeta” podkreśla, że realna zmiana nie zaczyna się na poziomie globalnych decyzji, lecz w codziennych nawykach milionów ludzi. Wbrew pozorom to właśnie drobne, powtarzalne czynności mogą mieć największe znaczenie. Warto więc przyjrzeć się temu, co robimy każdego dnia – i co, często nieświadomie, szkodzi środowisku.
encoded: Obchody Dnia Ziemi od kilku lat przybierają szerszą formę Tygodnia Ziemi (Earth Week), który w 2026 roku przypada na okres od 19 do 25 kwietnia. W tym czasie organizacje i instytucje na całym świecie zachęcają do podejmowania konkretnych działań na rzecz ochrony środowiska – od ograniczania emisji i zużycia zasobów po promowanie bardziej zrównoważonego stylu życia. W centrum uwagi znajdują się kwestie jakości powietrza, dostępności wody, transformacji energetycznej oraz ochrony klimatu, które mają bezpośredni wpływ nie tylko na ekosystemy, lecz także na zdrowie i bezpieczeństwo ludzi. To dobry moment, by przyjrzeć się własnym nawykom i zastanowić się, które z nich warto zmienić. Jak powstał Dzień Ziemi? Od katastrofy ekologicznej do globalnego ruchu Geneza Dnia Ziemi sięga końca lat 60., kiedy rosnąca świadomość ekologiczna zaczęła przebijać się do debaty publicznej w Stanach Zjednoczonych. Jednym z przełomowych momentów była katastrofa ekologiczna z 1969 roku u wybrzeży Kalifornii, gdzie w wyniku wycieku ropy z platformy wiertniczej doszło do poważnego skażenia środowiska morskiego i śmierci tysięcy zwierząt. Wydarzenie to stało się impulsem do działania dla senatora Gaylorda Nelsona, który zaproponował zorganizowanie ogólnokrajowej inicjatywy edukacyjnej poświęconej ochronie środowiska. 22 kwietnia 1970 roku odbyły się pierwsze obchody Dnia Ziemi, w których udział wzięło około 20 milionów Amerykanów – co stanowiło blisko 10% ówczesnej populacji USA. Demonstracje, wykłady i akcje społeczne zwróciły uwagę na problemy takie jak zanieczyszczenie powietrza i wody czy skutki stosowania pestycydów. W kolejnych latach wydarzenie to przerodziło się w globalny ruch, a jego efektem było m.in. powołanie Amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska (EPA) oraz przyjęcie kluczowych regulacji, takich jak ustawy o czystym powietrzu i wodzie. Dziś Dzień Ziemi obchodzony jest na całym świecie jako symbol odpowiedzialności za środowisko i potrzeby podejmowania realnych działań na rzecz j…

dzien-zimi-0219bae.jpg
width: 5568
height: 3712

Naukowcy projektują udoskonalone budki dla ptaków. Pachną grzybami i ratują zagrożone gatunki
type: item
date: 2026-03-19T11:55:43.000Z
creator: Matthew Ponsford
subject: Przyroda
subject: drukarki 3d
subject: ekologia
subject: ochrona środowiska
subject: ptaki
subject: środowisko naturalne
subject: zagrożone gatunki
description: Tradycyjne budki dla ptaków często okazują się „pułapkami”, w których pisklęta giną z zimna i wilgoci. Naukowcy stworzyli rozwiązanie: wydrukowane w 3D „protezy dziupli” wykonane z grzybni. Ta innowacyjna konstrukcja zapewnia rzadkim gatunkom idealne warunki, realnie zwiększając ich szanse na przetrwanie.
encoded: Spis treści: Naukowcy projektują idealne budki dla ptaków Lepsze schronienie dla ptaków dzięki nauce i technologii Czy nowoczesne budki pomogą uratować zagrożone gatunki? Na terenie posiadłości okazałego pałacu niedaleko Oksfordu, w południowo-zachodniej Anglii, dr Dan Parker balansuje na drabinie, próbując przymocować do jesionu nietypowy obiekt. Z wyciągniętymi w górę ramionami trzyma coś wielkości tostera o falistej powierzchni. Przedmiot jest lekki i pusty w środku, z pojedynczym, okrągłym otworem z boku. Najbardziej intryguje jednak jego zewnętrzna warstwa: grudkowata niczym wata, ale jednocześnie twarda, a przy tym wyraźnie pachnąca... grzybami. – To reishi, gatunek grzyba występujący w tej części Anglii – wyjaśnia dr Dan Parker, naukowiec z Uniwersytetu w Melbourne. W ciągu ostatnich dwóch tygodni dr Parker wydrukował w technologii 3D podstawowy kształt pudełka, wykorzystując trociny i biodegradowalne tworzywo roślinne, a następnie zaszczepił je grzybnią, która stopniowo zaczęła porastać jego powierzchnię. Tego typu metoda wytwarzania przedmiotów z grzybni (mycelium) – wytrzymałej, przypominającej korzenie struktury grzybów – znajduje już zastosowanie w architekturze. Powstają w ten sposób różne obiekty, od krzeseł po cegły. Dr Parker nazywa ten osobliwy obiekt „protetyczną dziuplą”. Jego przeznaczenie staje się jasne, gdy naukowiec ponownie wspina się po drabinie – tym razem, by obok zawiesić tradycyjną budkę lęgową ze spadzistym, zielonym dachem. Dzieło dr Parkera ma rzucić wyzwanie standardowym domkom dla ptaków, które – choć powszechne na całym świecie – często nie przyciągają docelowych gatunków lub – co gorsza – skazują je na chłód i wilgoć, które mogą być zabójcze dla piskląt. Projektując schronienie od podstaw, dr Parker chce zapewnić lepszy start dziuplakom, takim jak rzadka sikora uboga. Eksperyment dr Parkera obejmie porównanie dziesięciu takich nowatorskich schronień z dziesięcioma tradycyjnymi budkami. Celem jest sprawdzenie, czy „grzybowe dziupl…

grzybowe-budki-dla-ptakow-f8cbc4c.jpg
width: 1200
height: 675

Ci ludzie zmieniają przyszłość naszej planety. Oto lista National Geographic 33
type: item
date: 2026-03-18T14:26:16.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Ludzie
subject: celebryci
subject: ochrona środowiska
description: Inicjatywa National Geographic 33 wyróżnia osoby, które realnie wpływają na kształt współczesnego świata – od naukowców i aktywistów, przez artystów, po przedsiębiorców. To liderzy zmian działający w obszarach takich jak ochrona środowiska, zdrowie psychiczne, równość społeczna czy rozwój technologii. W ubiegłym roku wśród wyróżnionych znaleźli się m.in. Selena Gomez i Jason Momoa. Kto w 2026 roku znalazł się w gronie 33 osób, które inspirują i zmieniają rzeczywistość?
encoded: National Geographic 33 to inicjatywa, która zadebiutowała w 2025 roku i od początku skupia się na wyróżnianiu osób realnie wpływających na współczesny świat. Jej idea sięga jednak znacznie głębiej – liczba 33 nawiązuje do roku 1888, kiedy to National Geographic zostało założone przez 33 naukowców i odkrywców, którzy postawili sobie za cel pogłębianie wiedzy o świecie i jego zrozumienie. Dziś ta sama misja znajduje odzwierciedlenie w wyborze ludzi, którzy nie tylko opisują rzeczywistość, ale też aktywnie ją kształtują. Lista tworzona jest na podstawie rekomendacji szerokiego grona współpracowników i ekspertów, a ostatecznego wyboru dokonują redaktorzy National Geographic, uwzględniając różnorodne perspektywy i doświadczenia. Jak podkreśliła Courteney Monroe, prezes National Geographic Content: „Od ponad 137 lat National Geographic kieruje się przekonaniem, że odważne myślenie i wspólne działanie mogą zmienić świat”. Właśnie to przekonanie pozostaje fundamentem inicjatywy, która ma nie tylko wyróżniać, lecz także inspirować – pokazując, że zmiana jest możliwa dzięki konsekwentnym działaniom jednostek. National Geographic 33 – kto trafia na listę i dlaczego to wyróżnienie ma znaczenie? Wyróżnienie National Geographic 33 obejmuje osoby, których działalność wykracza poza indywidualne sukcesy i przekłada się na realne zmiany w różnych częściach świata. To inicjatorzy projektów, badacze i aktywiści, którzy działają w zróżnicowanych obszarach – od nauki i technologii po kwestie społeczne – podejmując konkretne działania w odpowiedzi na wyzwania współczesności. Ich praca często ma wymiar długofalowy, a jej efekty wykraczają poza lokalny kontekst i mają znaczenie także w skali międzynarodowej. Jak podkreśla Nathan Lump, redaktor naczelny National Geographic: „Po raz drugi opublikowaliśmy listę National Geographic 33, składającą się z 33 osób, które wywierają pozytywny wpływ na nasz świat i jego mieszkańców. Pochodzą z różnych środowisk (…) i pracują nad różnymi problemami na …

ng-33-ddee9d6.jpg
width: 1975
height: 1341

Populacja ptaków maleje coraz szybciej. W tych regionach USA sytuacja jest dramatyczna
type: item
date: 2026-03-06T10:02:14.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona środowiska
subject: ptaki
subject: zmiany klimatyczne
description: Nowe badania wykazały, że populacje ptaków w Ameryce Północnej drastycznie maleją. Co gorsza, tempo jest znacznie szybsze, niż dotychczas zakładano. Naukowcy odkryli, że najgorzej jest w trzech rolniczych regionach tego kontynentu.
encoded: Na łamach czasopisma naukowego „Science” ukazało się niepokojące badanie dotyczące populacji dzikich ptaków w Ameryce Północnej. Czesko-amerykański zespół przeanalizował występowanie tych zwierząt w latach 1987–2021. Okazało się, że w tym czasie doszło do znacznego przyspieszenia spadku ich liczebności – w szczególności w trzech regionach. Działalność człowieka a populacje ptaków „Działalność człowieka mogła przyspieszyć spadek liczebności populacji ptaków, ale przyspieszenie to pozostaje niedostatecznie zbadane” – napisali autorzy w swojej pracy. Naukowcy sprawdzili w sumie 261 gatunków, 54 rodzin i 10 siedlisk dla ponad 1000 tras ptasich wędrówek. „Wykazaliśmy średni spadek liczebności wszystkich ptaków na całym kontynencie z punktami krytycznymi w południowych i ciepłych częściach Ameryki Północnej, w regionie środkowoatlantyckim, na zachodzie kraju i w Kalifornii” – napisali badacze. Według autorów spadek populacji ptaków w tych częściach Ameryki Północnej odpowiada wzrostowi intensywności rolnictwa. Badacze porównali mapy zmian liczebności ptaków z danymi dotyczącymi użytkowania ziemi, zmian klimatycznych oraz innych form presji człowieka na środowisko. Najsilniejszą zależność zauważono właśnie w regionach o najbardziej intensywnej produkcji rolnej, gdzie dominują wielkoobszarowe uprawy oraz szerokie stosowanie nawozów i pestycydów. Rolnictwo może przyczyniać się do wymierania zwierząt Naukowcy podkreślają jednak, że ich analiza pokazuje przede wszystkim zależności statystyczne. Oznacza to, że trudno wskazać jeden konkretny czynnik odpowiedzialny za przyspieszenie spadku populacji. Najprawdopodobniej chodzi o kombinację kilku procesów. To przekształcanie naturalnych siedlisk w pola uprawne, coraz częstsze używanie chemicznych środków w rolnictwie, a także spadek liczebności owadów, które dla wielu gatunków ptaków stanowią podstawowe źródło pokarmu. Problem nie dotyczy przy tym tylko kilku szczególnie wrażliwych gatunków. Z analiz wynika, że aż 122 z 261 badanyc…

ptaki-8798f34.jpg
width: 1799
height: 1200

Szansa jedna na sto. Niezwykłe narodziny wśród krytycznie zagrożonych goryli górskich
type: item
date: 2026-01-13T13:45:58.000Z
creator: Jason Bittel
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: dzikie zwierzęta
subject: goryl
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: ochrona zwierząt
description: Bliźnięta goryli górskich przyszły na świat w Parku Narodowym Wirunga w Republice Konga. Urodziła je Mafuko – samica, której matkę zabili kłusownicy. Więcej niż jedno młode to u goryli zjawisko niewiarygodnie rzadkie.
encoded: Spis treści: Dlaczego to aż tak wyjątkowe? Goryle wciąż walczą o przetrwanie Opieka nad bliźniętami to wielkie wyzwanie Jakie szanse mają bliźnięta Mafuko? Niezwykle rzadkie bliźnięta goryli górskich urodziły się w Kongu. Matką jest 22-letnia samica o imieniu Mafuko. Jej własna matka zginęła z rąk uzbrojonych napastników. Ten skrajnie zagrożony gatunek liczy dziś w naturze niewiele ponad 1000 osobników. Dlatego każde narodziny wśród goryli górskich to powód do radości. Mafuko została sfotografowana, gdy trzymała na rękach parę swoich synów - bo bliźniaki okazały się samcami. – Zawsze cieszy, kiedy zagrożone gatunki mają młode – mówi Tara Stoinski, prezeska, dyrektorka generalna i główna badaczka naukowa w Dian Fossey Gorilla Fund. – A bliźnięta są szczególnie ekscytujące, bo to niezwykle rzadkie. Dlaczego to aż tak wyjątkowe? Stoinski dodaje, że w sąsiedniej Rwandzie dane Dian Fossey Gorilla Fund pokazują, iż bliźnięta stanowią mniej niż 1% wszystkich porodów u goryli. Dla porównania: u ludzi bliźnięta rodzą się ponad trzy razy częściej. – Słyszałem o tym wcześniej tylko raz – mówi Brent Stirton, fotograf przyrody, autor jednych z najbardziej rozpoznawalnych zdjęć goryli górskich dla „National Geographic”. – To wręcz cud – dodaje Stirton. Postrzega to jako promyk nadziei dla populacji goryli górskich, która powoli się odradza. – Kiedy zaczynałem pracę w Virundze w 2007 roku, na świecie żyło tylko 276 goryli górskich. Goryle wciąż walczą o przetrwanie Wojna, kłusownictwo, choroby i utrata siedlisk – to największe zagrożenia dla goryli górskich, jednej z dwóch podgrup goryla wschodniego. Matka Mafuko została zabita przez „uzbrojone osoby” – wynika z oświadczenia opublikowanego na stronie Parku Narodowego Virunga. A jednak, dzięki ciężkiej pracy i osobistym poświęceniu strażników oraz organizacji zajmujących się ochroną przyrody, a także dzięki odporności samych goryli, zwierzęta nadal sobie radzą. – Te goryle się przystosowały i wciąż dobrze funkcjonują – mówi Stirton…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/01/2026-01-13-112502-2026-01-13-112412--e47a3be.png
width: 1298
height: 1079

Orki i delfiny organizują wspólne polowania na łososie. Tego naukowcy się nie spodziewali
type: item
date: 2025-12-14T14:18:01.000Z
creator: Melissa Hobson
subject: Przyroda
subject: delfiny
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: orki
subject: zwierzęta
description: Orki i delfiny zostały przyłapane na wspólnym polowaniu. Naukowcy twierdzą, że to pierwszy taki przypadek udokumentowany przez kamery i drony.
encoded: Spis treści: Pierwsza naukowa dokumentacja współpracy gatunków Czy technologia odkrywa nieznane zachowania? Dźwięki i echolokacja ujawniają współpracę Potencjalne korzyści i zagrożenia dla ekosystemu Nowe spojrzenie dzięki technologii Konieczność ochrony łososia chinook Naukowcy w Kanadzie zamontowali na orkach kamery, by podglądać ich zachowania. To, co zobaczyli, mocno ich zaskoczyło. Przy takim plusku i zamieszaniu trudno było zrozumieć, co dzieje się pod wodą. Gdy orki wynurzały się po oddech, wokół ich głów migały delfiny. Woda była jednak tak mętna, że badacze nie mieli pojęcia, co właściwie robią zwierzęta. Dopiero dzięki dronom i kamerom przymocowanym do orek naukowcy mogli przyjrzeć się interakcjom tych dwóch gatunków. To, co odkryli, ich zdumiało. Północne osiadłe orki, nazywane też orkami, oraz pacyficzne delfiny białobokie wyglądały tak, jakby polowały wspólnie. Pierwsza naukowa dokumentacja współpracy gatunków Badacze w Kolumbii Brytyjskiej zarejestrowali 25 sytuacji, w których orki podążały za delfinami nurkującymi w poszukiwaniu pokarmu. Autorzy sądzą, że to pierwsza udokumentowana obserwacja współpracy orek i delfinów białobokich podczas polowania. Opisali te spotkania w nowej pracy opublikowanej w czasopiśmie „Scientific Reports”. W jednym z przypadków delfiny dołączyły dopiero po tym, jak orki złowiły łososia. – Kiedy rozszarpywały zdobycz, z pyska orki wypadały kawałki ryby, jak chmura krwi i łusek – mówi Sarah Fortune, współautorka badania i adiunktka w katedrze oceanografii na Uniwersytecie Dalhousie w Nowej Szkocji w Kanadzie. – Wtedy widzieliśmy delfiny krążące przy głowie, które zbierały te fragmenty. Czy technologia odkrywa nieznane zachowania? Nie wiadomo, czy to nowe zachowanie, czy coś, co oba gatunki robiły od dawna. Odkrycie mogło być po prostu efektem lepszej technologii, takiej jak drony i lekkie kamery podwodne, dzięki którym naukowcy widzą więcej. Część ekspertów obawia się jednak, że może to sygnał niedoboru pożywienia. W północno-…

GettyImages-527995078-8ac7dd4.jpg
width: 3463
height: 2308

Wpływ samochodów na środowisko może cię zaskoczyć – nie chodzi tylko o spaliny
type: item
date: 2025-09-21T08:46:33.000Z
subject: Przyroda
subject: ochrona środowiska
subject: paliwo
subject: samochody
subject: środowisko
subject: zanieczyszczenia powietrza
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: Wpływ samochodów na środowisko to nie tylko emisja spalin. Od produkcji po utylizację – poznaj mniej oczywiste aspekty szkodliwości aut, które wciąż umykają uwadze wielu kierowców.
encoded: Spis treści: Duży ślad węglowy Zużycie paliwa i emisje Zanieczyszczenie powietrza Skutki infrastrukturalne Wpływ samochodów na środowisko nie wynika wyłącznie z emisji podczas jazdy. Cały cykl życia pojazdu może niekorzystnie oddziaływać na planetę. Od materiałów użytych w produkcji, przez eksploatację i serwis, aż po utylizację — poniżej najważniejsze kwestie związane z samochodami i środowiskiem. Duży ślad węglowy Zanim auto wyjedzie na drogę, zużywa już sporo energii. Produkcja samochodów zostawia ogromny ślad, ponieważ trzeba wytworzyć stal, gumę, szkło, tworzywa sztuczne, lakiery i wiele innych materiałów. Dopiero potem nowe auto jest gotowe do jazdy. Koniec życia samochodu nie oznacza końca jego wpływu na środowisko. Toksyczne elektrolity z akumulatorów i inne substancje mogą pozostawać w środowisku długo po tym, jak pojazd przestanie nadawać się do użytku. Na szczęście zwały wraków na złomowiskach są dziś wyraźnie mniejsze. Około trzy czwarte przeciętnego współczesnego samochodu — w tym większość stalowej ramy oraz akumulatory pojazdów elektrycznych — da się poddać recyklingowi. Mimo to koszty środowiskowe związane z produkcją, recyklingiem i utylizacją są trudne do precyzyjnego oszacowania. W dużej mierze pozostają też poza kontrolą konsumentów. Zużycie paliwa i emisje Największa część oddziaływania samochodu na środowisko — nawet 80–90 procent — wynika ze spalania paliwa i emisji spalin. Naukowcy podkreślają, że zanieczyszczenie powietrza i gazy cieplarniane napędzają globalne ocieplenie. Na szczęście skala tego wpływu w dużej mierze zależy od kierowcy. Produkty ropopochodne budzą jednak zastrzeżenia jeszcze zanim zostaną spalone. Ich wydobycie jest energochłonne. Może też szkodzić lokalnym ekosystemom. Transport paliw pochłania duże ilości energii i niesie ryzyko katastrof środowiskowych, na przykład wycieków ropy. Gdy światowy popyt rośnie, a niekonwencjonalne źródła — takie jak piaski roponośne — stają się opłacalne, ekologiczne skutki wydobycia mogą gwa…

GettyImages-520162698-833ca32.jpg
width: 5400
height: 3587

Nowy rezerwat na Podkarpaciu chroni unikatową rzekę płynącą do Morza Czarnego
type: item
date: 2025-08-03T13:13:36.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: polska
subject: rezerwat
subject: województwo podkarpackie
description: Na Podkarpaciu powołano nowy rezerwat przyrody – „Przełom Strwiąża”. To jeden z największych w regionie, a jego wyjątkowość wynika nie tylko z walorów przyrodniczych, lecz także z jedynej w Polsce rzeki, która nie płynie do Bałtyku.
encoded: Spis treści Wyjątkowy rezerwat na północ od Bieszczadów Historia sięgająca dóbr królewskich Obfitość chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i porostów Obszar nowego rezerwatu to ponad 437 ha, co czyni go jednym z największych na Podkarpaciu. Blisko 99% jego powierzchni znajduje się pod zarządem Lasów Państwowych, fragment koryta rzeki Strwiąż nadzorują Wody Polskie. Wyjątkowy rezerwat na północ od Bieszczadów Teren znajduje się w województwie podkarpackim, między Brzegami Dolnymi a Krościenkiem, w Górach Sanocko-Turczańskich, leżących na północ od Bieszczadów. Akt założycielski podpisano 28 lipca 2025 r. Rezerwat utworzono w ramach ogólnopolskiej inicjatywy „100 rezerwatów na 100‑lecie Lasów Państwowych”; jest to już 105. rezerwat w regionie i kolejny z szeregu powołanych w ramach tej akcji. Obejmuje malowniczy przełomowy odcinek doliny rzeki Strwiąż, który znajduje się pomiędzy szczytami Kiczery i Kuźmina i ma zaledwie ok. 200 metrów szerokości w najwęższym miejscu. Przebiega tam droga krajowa oraz linia kolejowa z czasów Austro-Węgier. Rzeka Strwiąż to unikat – to jedyna w Polsce duża rzeka, której wody nie płyną do Bałtyku, tylko do Dniestru i dalej do Morza Czarnego. Jeszcze tylko niewielki potok Mszaniec należy do zlewiska tego morza. Historia sięgająca dóbr królewskich Miejsce to ma też od lat historyczne znaczenie, bo od lat pozostawało w rękach państwowych. Były to najpierw tereny królewskie, następnie tzw. dobra kameralne cesarstwa Austro-Węgier, a w międzywojniu należały do Nadleśnictwa Berehy Dolne. Leśnicy proponowali ochronę tego obszaru już w latach 90. i od tego czasu jest wyłączony z gospodarki leśnej. Ostatecznie, po konsultacjach społecznych z NGO-sami i mieszkańcami, rezerwat objął większy teren. Obszar porastają buczyny karpackie i lasy o wysokim stopniu naturalności (typu N1), zasiedlone przez wskaźnikowe mchy i porosty. Obfitość chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i porostów W nowym rezerwacie występują liczne rzadkie i chron…

1920x810-20d28da.jpg
width: 1920
height: 810

Od wczoraj mamy w Polsce nowy, największy od 22 lat rezerwat przyrody
type: item
date: 2025-05-28T12:57:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: góry świętokrzyskie
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: polska
subject: rezerwat
subject: Świętokrzyskie
description: W Świętokrzyskiem właśnie utworzono nowy ogromny rezerwat przyrody. Bliżyńskie Lasy Naturalne to chroniony obszar o powierzchni niemal 3 tysięcy hektarów. Objął bezcenne bory jodłowe, niemal nie przekształcone przez człowieka.
encoded: Spis treści Gdzie znajduje się nowy rezerwat i dlaczego jest wyjątkowy? Bory jodłowe, nietoperze i wilki – skarby Bliżyńskich Lasów Naturalnych Jak tworzy się rezerwaty przyrody w Polsce? Rezerwat przyrody Bliżyńskie Lasy Naturalne, utworzony 27 maja, to jedno z najważniejszych osiągnięć w dziedzinie ochrony przyrody w Polsce ostatnich dekad. Zajmuje powierzchnię blisko 3 000 hektarów w sercu Puszczy Świętokrzyskiej i stanowi największy rezerwat przyrody utworzony w kraju od ponad 20 lat. Gdzie znajduje się nowy rezerwat i dlaczego jest wyjątkowy? Rezerwat ma powierzchnię dokładnie 2 964,91 ha, znajduje się na terenie gmin Bliżyn, Suchedniów oraz Łączna, w powiecie skarżyskim na terenie zarządzanym przez Nadleśnictwo Suchedniów. Położony jest w obszarze Natura 2000 Lasy Suchedniowskie. Mimo nadania statusu rezerwatu, Bliżyńskie Lasy Naturalne pozostają otwarte dla turystów, można tu też nadal zbierać grzyby. Planowana jest sieć szlaków pieszych, rowerowych i konnych. Utworzenie go ma kluczowe znaczenie dla ochrony unikatowych ekosystemów leśnych Gór Świętokrzyskich. Dzięki dużej powierzchni rezerwat zapewnia stabilność ekosystemu i skuteczniejszą ochronę przed zagrożeniami zewnętrznymi. Bory jodłowe, nietoperze i wilki – skarby Bliżyńskich Lasów Naturalnych Rezerwat chroni jedne z najbardziej niezwykłych lasów polskich: naturalne bory jodłowe. Te lasy, zachowane w stanie zbliżonym do pierwotnego, stanowią cenne siedlisko dla wielu gatunków roślin i zwierząt, także endemicznych. Znaczną część powierzchni rezerwatu zajmują wyżynne bory jodłowe Abietetum polonicum, które uważane są za endemiczne dla wyżyn południowo-wschodniej Polski. Rośnie tu też modrzew polski, który w tym rejonie występuje w formie naturalnej, niepochodzącej z nasadzeń. Niektóre z tych drzew mają ponad 200 lat i rosną na terenach pokopalnianych, gdzie warunki sprzyjały naturalnej odnowie. Obszar rezerwatu jest siedliskiem rzadkich i reliktowych gatunków. Wśród nich są np. rzadkie gatunki chrząszczy…

shutterstock285056858-559630b.jpg
width: 4462
height: 3456

Ptaki z tej australijskiej wyspy są pełne plastiku. Przy poruszaniu się aż chrzęszczą
type: item
date: 2025-05-28T08:01:00.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: australia
subject: badania naukowe
subject: mikroplastik
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: plastik
subject: ptaki
description: Pisklęta burzyków bladodziobych z wyspy Lord Howe na Morzu Tasmana miały w żołądkach tyle plastiku, że było go słychać, gdy się poruszały. Wyspa leży w odległości ok. 600 km od wybrzeży Australii. Skąd tyle plastiku na tak odległych wodach i dlaczego znalazł się w ptasich żołądkach?
encoded: Spis treści: Makabryczne ilości plastiku w żołądkach ptaków Dlaczego burzyki jedzą plastik? Skąd plastik na odległej australijskiej wyspie? Badacze z Wielkiej Brytanii odkryli ogromne ilości plastiku w żołądkach młodych osobników oraz martwych ptaków z rodziny burzykowatych zamieszkujących odizolowaną wyspę Lord Howe. Jeden z ptaków połknął aż 778 fragmentów plastiku, które całkowicie wypełniły jego żołądek, tworząc zwartą masę. Skąd tak dramatyczna sytuacja na odległej, zdawałoby się niemal dziewiczej, wyspie? Makabryczne ilości plastiku w żołądkach ptaków Burzyki bladodziobe zamieszkujące wyspę Lord Howe były badane przez zespół biologów z Wielkiej Brytanii, m.in. ekologa Alexa Bonda z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie. Dokonali oni niemal makabrycznych obserwacji: młode burzyki miały w przewodach pokarmowych niesamowitą ilość plastiku. I nie chodzi tu o mikroplastik, ale duże kawałki tworzyw sztucznych – zakrętki od butelek, klamerki, sztućce czy pojemniki na sos sojowy. Zespół naukowców bada wpływ plastiku na ekosystemy oceaniczne. Od blisko dwóch dekad skupia się na burzyku bladodziobym (Ardenna carneipes), który gniazduje na wyspie Lord Howe należącej do Australii. Rocznie rozmnaża się tam około 44 tysięcy tych ptaków. Trzymiesięczne młode mogą już latać i migrują do Japonii, a następnie spędzają kilka lat na morzu, by wrócić na wyspę i rozpocząć własny cykl rozrodczy. Dlaczego burzyki jedzą plastik? Naukowcy badali martwe ptaki znalezione na brzegu oraz żywe osobniki, którym płukano żołądki. W niektórych przypadkach plastik stanowił aż 20% masy ciała ptaka, czyli nawet 60 gramów! Jak to możliwe, zwłaszcza że były to duże kawałki, które na pewno nie znalazły się w ptasim układzie pokarmowym przypadkiem? Alex Bond tłumaczy, że ptaki mylą plastik z pożywieniem i karmią nim swoje pisklęta, nieświadome jego toksycznego działania. Plastik w ciele ptaków wydawał charakterystyczny „chrzęszczący” dźwięk, słyszalny przy lekkim ucisku. Jack Rivers-Auty z Uniwersytet…

AdobeStock613273045-619b3ba.jpeg
width: 5710
height: 3924

Sumik karłowaty jest niewielki. Dlaczego zatem stwarza ogromne problemy?
type: item
date: 2025-04-19T12:28:30.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inwazja
subject: ochrona środowiska
subject: ryby
description: Sumik karłowaty jest dziś gatunkiem powszechnie występującym w Polsce, ale niedługo może się to zmienić. Gość z Ameryki okazał się szkodnikiem, który bezlitośnie eliminuje przedstawicieli rodzimej ichtiofauny. Na niektórych obszarach trwa zaciekła walka z tą niewielką rybą – celem jest zmniejszenie jej liczebności. Jak wygląda sumik karłowaty? Dlaczego jest tak dużym zagrożeniem? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Sumik karłowaty przypomina jeden z rodzimych gatunków Przybysz z Ameryki Nie taki wyjątkowy, jak się o nim mówi Introdukcja gatunków obcych nierzadko okazuje się chybionym pomysłem. Wystarczy wskazać choćby na królika, który w drugiej dekadzie XX wieku dosłownie zdewastował środowisko naturalne w Australii. Wielką pomyłką okazało się też sprowadzenie do Europy sumika karłowatego. Pochodząca z Ameryki Północnej ryba tak dobrze zadomowiła się na Starym Kontynencie, że dziś dominuje w wielu miejscach, w których się pojawia i przez to zaburza naturalną równowagę w ekosystemie. Sumik karłowaty przypomina jeden z rodzimych gatunków Sumik karłowaty, zwany też amerykańskim (Ameiurus nebulosus), osiąga do 50 cm długości i masę około 3 kg. Należy jednak podkreślić, że wartości te dotyczą osobników występujących w Ameryce Północnej. Przedstawiciele europejskich populacji są wyraźnie mniejsi. Ryby żyjące w wodach Starego Kontynentu rzadko osiągają długość przekraczającą 30 cm i masę 250 g. Walcowate ciało sumika karłowatego (lekko spłaszczone bocznie w części tylnej) jest bezłuskie. Ryba ma dużą, spłaszczoną głowę, którą wieńczy okazała paszcza. Otwór gębowy jest otoczony ośmioma czarniawymi lub szarymi wąsikami. W części grzbietowej, Ameiurus nebulosus jest ciemnoszary lub brązowozielony. Boki są nieco jaśniejsze i odznaczają się złotawym połyskiem (u niektórych osobników występuje nakrapiany wzór). Część brzuszna jest szarobiała. Na płetwie grzbietowej i płetwach piersiowych wyraźnie odznaczają się pierwsze promienie, które są twarde i piłkowane. Sumika karłowatego łatwo pomylić z młodym sumem europejskim. Jak odróżnić oba gatunki? Ameiurus nebulosus ma płetwę tłuszczową, która nie występuje u jego europejskiego krewniaka. Kolejną łatwą do zauważenia różnicą są wąsiki. Sum europejski ma ich sześć. Przybysz z Ameryki Pierwotnym obszarem występowania przedstawicieli tego gatunku jest Ameryka Północna. Tam sumik karłowaty swoim zasięgiem obejmuje przede wszystkim Wi…

Ameiurusnebulosussumik-karlowaty-1-ef64757.jpg
width: 2048
height: 1152

Oto Narwiański Park Narodowy. Ten rzeczny labirynt o każdej porze roku wygląda inaczej
type: item
date: 2024-07-12T07:54:18.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: bagna
subject: Edukacja
subject: kajaki
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: parki narodowe
subject: podlasie
subject: rzeki
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Narwiański Park Narodowy to prawdziwa skarbnica natury, a sama Narew jest jedną z najbardziej niezwykłych rzek Europy. Niektórzy nazywają ją polską Amazonką. Dlaczego? O to najważniejsze informacje o NPN.
encoded: W tym artykule: Rzeka anastomozująca – co to takiego? Dolina Narwi ma unikalny charakter Bogactwo przyrody Narwiańskiego Parku Narodowego Zwierzęta w Narwiańskim Parku Narodowym Narwiański Park Narodowy: atrakcje i jak zwiedzać? Informacje praktyczne Narwiański Park Narodowy, usytuowany w północno-wschodniej Polsce, jest jednym z najcenniejszych obszarów chronionych w Polsce. Zajmuje powierzchnię ponad 6800 hektarów i obejmuje dolinę rzeki Narwi na długości 30 km, między Rzędzianami na północy, a Surażem na południu, w województwie Podlaskim. To niezwykłe miejsce, gdzie natura zachowała swoje pierwotne piękno, a różnorodność biologiczna zadziwia nawet najbardziej wymagających przyrodników. Rzeka anastomozująca – co to takiego? Narwiański Park Narodowy wyróżnia się na tle innych parków narodowych w Polsce dzięki swojej unikalnej hydrografii. Rzeka Narew, płynąca przez park, ma charakter anastomozujący. To oznacza, że ma wiele koryt: tworzy skomplikowaną sieć odnóg i kanałów. Takie rzeki są unikatowe nie tylko w Polsce, ale i na skalę europejską. Poza Narwią rzekami anastomozującymi są np. Amazonka i Kongo. Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? Największe rzeki w Polsce nie są tak imponujące, jak światowi giganci. W tej kategorii, niepodzielnie rządzi Nil, który osiąga 6853 km, a tuż za nim plasuje się Amazonka, mierząca 6437 km... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najwieksze-rzeki-w-polsce-jak-jest-najdluzsza-a-jaka-najglebsza-polska-rzeka-fot-getty-images-2108e73.jpg" width="938" height="629" alt="Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? (fot. Getty Images)" title="Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? (fot. Getty Images)" /> Dolina Narwi ma unikalny charakter Powstanie wielokorytowego systemu Narwi związane było z narastaniem torfów w dolinie. Rozwój roślinności wodnej i roślinności szuwarowej powo…

narwianski-park-narodowy-fot-shutterstock-8bf5eb7.jpg
width: 2500
height: 1123

Bioróżnorodność Ziemi można jeszcze uratować. Nowe badania przedstawiają dowody na poparcie tej tezy
type: item
date: 2024-04-30T12:15:34.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: ekosystem
subject: klimat
subject: ochrona środowiska
subject: Wolny czas
subject: wymieranie gatunków
description: Bioróżnorodność Ziemi nie tylko cieszy oko, ale też, a w zasadzie przede wszystkim, reguluje życie na naszej planecie. Po wielu niepokojących komunikatach od biologów nareszcie pojawiły się dobre wiadomości. Jest jeszcze szansa na odbudowę kluczowych ekosystemów.
encoded: W tym artykule: Na ratunek bioróżnorodności Jak zachować bioróżnorodność Ziemi? Korzyści dla zwierząt i ludzi Postęp cywilizacyjny ma ułatwiać ludziom życie na naszej planecie i w dużym stopniu rzeczywiście tak jest. Najważniejsze wynalazki XXI wieku odmieniły wiele obszarów naszej codzienności, w tym medycynę. Szalone tempo zmian ma też jednak ciemne strony. Doświadczają ich zarówno ludzie – poprzez choroby cywilizacyjne, w tym depresję i otyłość – jak też zwierzęta, rośliny i inne organizmy żywe. Na ratunek bioróżnorodności Naukowcy od lat biją na alarm, ostrzegając, że Ziemia traci swoją bioróżnorodność. Regularnie słyszymy o wymieraniu kolejnych gatunków zwierząt. To z kolei przyczynia się do rewolucji w łańcuchach pokarmowych i całych ekosystemach. Czy proces ten jest nieodwracalny? Na szczęście nie. Właśnie dlatego ochrona bioróżnorodności staje się jednym z naszych najważniejszych wyzwań w XXI wieku. W końcu to my jesteśmy odpowiedzialni za jej postępującą utratę. To może być już ostatni dzwonek, aby pomóc Ziemi. W 2022 r. biolodzy potwierdzili, że szóste masowe wymieranie jest faktem. Jak wówczas podsumowano, mimo że naukowcy każdego roku odkrywają nowe gatunki zwierząt i roślin, najczęściej są już one zagrożone wyginięciem. Do takiej sytuacji doprowadziła nieodpowiedzialna gospodarka zasobami naszej planety, zanieczyszczanie środowiska, wycinka lasów, nadmierny połów ryb czy też wprowadzenia obcych gatunków do nowych środowisk. Jak zachować bioróżnorodność Ziemi? Biolodzy prowadzą wiele badań mających służyć zatrzymaniu utraty bioróżnorodności Ziemi. Kolejnym etapem byłoby jej przywrócenie. Jak się okazuje, taki scenariusz jest jak najbardziej możliwy. Globalna metaanaliza wykazała, że ​​w dwóch trzecich przypadków działania ochronne albo poprawiły stan różnorodności biologicznej, albo przynajmniej istotnie spowolniły jej spadek. O jakie konkretnie działania chodzi? Wśród najbardziej skutecznych inicjatyw autorzy badań wymieniają: ustanawianie obszarów chro…

bioroznorodnosc-ziemii-jeszcze-da-sie-uratowac-najnowsze-badania-przedstawiaja-silne-dowody-1df52b3.jpg
width: 5184
height: 3456

Znika jedno z najsłynniejszych jezior świata. Winne awokado
type: item
date: 2024-04-23T12:15:00.000Z
creator: Wiktoria Szydło
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: Edukacja
subject: jeziora
subject: meksyk
subject: ochrona środowiska
subject: woda
description: Uwielbiane przez turystów jezioro Patzcuaro w Meksyku jest głównym celem wycieczek podczas obchodów Dnia Zmarłych. Obecnie zmaga się z ogromnym kryzysem. Przyczyn wysychania jest kilka, na co zwracają uwagę lokalne władze.
encoded: W tym artykule: Słynne jezioro Patzcuaro niebawem może zniknąć Jedną z głównych przyczyn wysychania zbiornika jest kradzież wody Meksyk zagrożony brakiem wody – Najsłynniejsze jezioro w Meksyku zmaga się z głębokim kryzysem przede wszystkim spowodowanym kradzieżą wody – przekazał Serapio Cruz Guzmán, przewodniczący rady wyspy Janitzio, cytowany przez „El Financiero". Sytuacja stała się na tyle poważna, że zbiornika pilnuje obecnie policja. Słynne jezioro Patzcuaro niebawem może zniknąć Słynne jezioro znajduje się w środkowym Meksyku, a konkretniej w stanie Michoacán na zachodzie kraju. Na przestrzeni lat zdobyło ogromną popularność wśród turystów. Wielu z nich podczas obchodów Día del Muertos (Dzień Zmarłych) decyduje się bowiem odwiedzić położoną na nim wyspę Janitzio. Obecnie jednak zbiornik zmaga się z ogromnym kryzysem. Od momentu rozpoczęcia pomiarów i monitorowania spadków wody zaobserwowano tu ubytek na poziomie aż 50%. Wynik ten zaniepokoił lokalne władze. Jezioro Patzcuaro jest bowiem niezwykle istotnym elementem lokalnej turystyki. View oEmbed on the source website Mieszkańcy tego regionu już od dłuższego czasu alarmowali, że sytuacja jest poważna i wymaga podjęcia natychmiastowych działań. Wydawało się jednak, że ich apel nie przyniósł oczekiwanego rezultatu. Światem wstrząsnęło dopiero wiralowe nagranie zamieszczone na platformie YouTube. Po publikacji 25-minutowego filmiku, na którym widzimy między innymi, jak autor chodzi po suchej, popękanej ziemi, która niegdyś była dnem jeziora, bo ogromna część zbiornika wyschła – media zalała fala publikacji na ten temat. Okazuje się, że przyczyn tej dramatycznej sytuacji jest wiele. Jedną z głównych przyczyn wysychania zbiornika jest kradzież wody Włodarze meksykańskiej gminy postanowili interweniować. W pierwszej kolejności podjęto próbę ustalenia głównych przyczyn wysychania zbiornika. Jak się okazuje, winne są nie tylko czynniki środowiskowe, takie jak nawiedzające ten region susze, ale również nielegalna dzia…

jezioro-w-meskyku-098602c.jpg
width: 2048
height: 1151

Zanieczyszczenie światłem nasila się. Polskie niebo w nocy bywa jaśniejsze niż za dnia
type: item
date: 2024-01-08T10:44:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: ochrona środowiska
subject: środowisko
subject: światło
subject: Wolny czas
subject: zanieczyszczenie
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: Nocne niebo w Polsce w cale nie jest ciemne. W 2022 roku było ono średnio o blisko 150 proc. jaśniejsze niż niebo naturalne, a w miastach – kilka tysięcy razy jaśniejsze. Zanieczyszczenie światłem sięga nawet parków narodowych, zwłaszcza tych sąsiadujących z aglomeracjami.
encoded: W tym artykule: Zanieczyszczenie światłem w Polsce Przyczyny zanieczyszczenia światłem Dlaczego światło może być szkodliwe? Jak walczyć z zanieczyszczeniem światłem? Światło wywołuje pozytywne skojarzenia. Jest ono przecież wrogiem ciemności i mroku. Okazuje się jednak, że jego nadmiar może być szkodliwy, zwłaszcza w nocy. Świat od kilku dekad zmaga się z coraz większym zanieczyszczeniem światłem. Zanieczyszczenie światłem w Polsce Niedawno ukazał się nakładem Centrum Badań Kosmicznych PAN raport przygotowany przez grupę ekspercką Light Pollution Think Tank. To pierwszy taki dokument w Polsce, który kompleksowo diagnozuje stopień zanieczyszczenia światłem w naszym kraju. Co z niego wynika? – W 2022 roku naturalne nocne niebo nad Polską już nie występowało wcale. Bliskie ideałowi było tylko nad Bieszczadami – zaledwie o 6 proc. jaśniejsze niż niebo wolne od zanieczyszczenia światłem. Nad dużymi miastami to pojaśnienie wynosiło już kilka tysięcy procent – mówi cytowany w informacji prasowej główny redaktor raportu, dr hab. Andrzej Kotarba z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Dodaje, że w przypadku Warszawy, Krakowa, czy Poznania w 2022 roku niebo zawsze było jaśniejsze, niż powinno być po zmroku. – W tych miastach prawdziwa noc nigdy nie nastała – zaznacza dr Kotarba. Przyczyny zanieczyszczenia światłem Autorzy raportu zauważają, że na masową skalę modernizowane jest oświetlenie publiczne. Latarnie przy drogach czy chodnikach są oczywiście pożądane, ale instalowane często w sposób bezrefleksyjny. Moc LED-ów jest za duża, obudowy latarń kierują snop światła na boki lub w górę. Poza tym barwa „żarówek” jest zbyt zimna (powinna być bursztynowa, ciepła). – Niska świadomość społeczna zanieczyszczenia światłem w połączeniu z niekontrolowanym rozświetleniem nocy każą przypuszczać, że diagnozowany problem będzie się nasilał – uważają autorzy dokumentu. Dlaczego światło może być szkodliwe? Na zjawisko zwracają uwagę nie tylko zaniepokojeni astronomowie, którzy mają utrudnione obse…

zanieczyszczenie-swiatlem-nasila-sie-polskie-niebo-jest-w-nocy-jasniejsze-niz-za-dnia-338e2ce.jpg
width: 1000
height: 668

Traveler 10/23
type: item
date: 2023-09-14T21:57:29.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: Edukacja
subject: jaguary
subject: Kultura
subject: natura
subject: ochrona środowiska
subject: Wolny czas
subject: zagrożone gatunki
subject: zwierzęta
description: Turcja - poznaj smaki Orientu
encoded: W świecie fantazji Kiedy pierwszy raz zwiedzałam Kapadocję, wydawało mi się, że nie ma niczego bardziej romantycznego niż mieszkanie w hotelu wykutym w skale i oglądanie zachodu słońca nad Różaną Doliną. Smaczniejszego niż świeżo wypieczony chleb w maleńkiej piekarni w Göreme, którym się zajadałam, siedząc na ławeczce nad korytem strumienia przecinającego środek tej miejscowości. Czegoś bardziej niesamowitego niż skalne miasta i formacje, które tworzą tu baśniowe kaniony. Bardziej tajemniczego niż wielopiętrowe podziemne miasta, w których mogło żyć nawet 20 tys. osób. I kogoś z bardziej rozległą wiedzą o tym terenie niż mój przewodnik Mustafa. To wtedy zaczęła się moja miłość do Turcji. Wcześniej odwiedziłam Stambuł, który do dziś pozostaje numerem jeden na mojej liście najbardziej fascynujących miejsc świata. Jego historia, atmosfera, rozmiar sprawiają , że uwielbiam do niego wracać, by odwiedzać te same miejsca. Çorlulu Ali Paşa Medresesi to herbaciarnia położona blisko głównego wejścia do Wielkiego Bazaru, gdzie choć nie palę, zawsze zamawiam sziszę, by spędzić czas tak jak robią to mieszkańcy tej metropolii. Ale Turcja, której poświęcamy to wydanie Travelera, ma znacznie więcej magicznych miejsc. Właściwie jest ich nieskończenie dużo. To ziemia, gdzie narodziły się pierwsze cywilizacje, a nawet znajduje się Göbekli Tepe, najstarsze miejsce kultu na naszej planecie. Zmienia ono dotychczasową wiedzę na temat początków dziejów człowieka w sposób rewolucyjny. A to dopiero początek odkryć, więc nie wiadomo, jakie rewelacje jeszcze przed nami. Dlatego z tego i wielu innych powodów warto się wybrać do tego kraju, a w październiku pogoda jest tam idealna. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści Podróż życia 8 Południowa Afryka Planeta Travelera 20 Wieści ze świata 24 Miejsce miesiąca 26 Kierunek kultura TEMAT NUMERU – TURCJA 30 Stambuł 38 Kapadocja 46 Riwiera Turecka 54 Turcja Wschodnia 62 Izmir I Efez 68 Samochodem wzdłuż Morza Czarnego Dookoła Eu…

traveler-10-23-f38d815.jpg
width: 659
height: 829

National Geographic Numer Specjalny 3/23
type: item
date: 2023-08-31T21:59:58.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Magazyn
subject: National Geographic Numer Spec.
subject: Edukacja
subject: konie
subject: Lifestyle
subject: ochrona środowiska
subject: stany zjednoczone
subject: utah
subject: zagrożone gatunki
subject: zwierzęta
description: Zaginione miasta
encoded: Miasta odkryte na nowo Co mamy na myśli, nazywając miasto „zaginionym”? Wiemy przecież, gdzie szukać ruin większości wielkich miast starożytności, takich jak Babilon czy Teby. Kwitły one przez długie stulecia. Zwykle więc to nie położenie miasta jest zaginione, lecz jego historia, jego życie jako części świata. Na zatłoczonych ulicach starożytnych ośrodków żyły przecież lokalne społeczności, z ich klasami wyższymi i niższymi, targowiskami i świątyniami, dziećmi i zwierzętami domowymi. Wraz z upadkiem miast w przeszłość odchodził także ogół tych ludzkich doświadczeń. Zadaniem archeologów jest odsłonięcie tych historii. Jeśli mieszkańcy znali pismo, które umiemy odczytać, jak w przypadku miast Mezopotamii czy Grecji, jest to łatwiejsze. W innych miejscach – choćby w Mohendżo Daro na terytorium współczesnego Pakistanu czy w meksykańskim Teotihuacán – badacze muszą rekonstruować funkcjonowanie ośrodka, opierając się na ceramice, układzie ulic czy rzeźbach. Poza wyobrażaniem sobie życia miasta próbujemy także zrozumieć jego śmierć. W przypadku kilku przeklętych przez los miejsc, takich jak Pompeje czy Akrotiri, odpowiadał za nią kataklizm natury geologicznej. Częściej jednak śmiertelny cios zadawała niestabilność polityczna w połączeniu ze środowiskową – to lekcja, którą ludzkość wciąż odrabia na nowo. Na kolejnych stronach odwiedzimy starożytne miasta – zaginione, a potem odnalezione – w różnych zakątkach świata. Niektóre, jak Troja, należą do najsłynniejszych odkryć archeologów. Inne, choćby Nan Madol na Oceanie Spokojnym, nie są tak znane, ale też dają fascynujący wgląd w odległe światy. A poszukiwania trwają. Nawet teraz, na początku trzeciej dekady XXI w., badacze odkryli nowe siedziby ludzkie w starożytnych Tebach. Te domostwa robotników dostarczą nam kolejnej porcji wiedzy o jednej z najstarszych kultur w dziejach ludzkości. Spis treści Wprowadzenie: Miasta odkryte na nowo – s. 6 1: Pierwsze miasta – s. 8 Mezopotamia 2: Starożytne dynastie – s. 26 Afryka Północna …

national-geographic-numer-specjalny-3-23-eaceb5b.jpg
width: 757
height: 1013

Ciekawostki o pszczołach. Czy po ich wyginięciu ludzkość naprawdę czeka zagłada? To bardziej skomplikowane
type: item
date: 2022-12-07T07:42:24.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: ekologia
subject: ochrona środowiska
subject: pszczoły
subject: wymieranie gatunków
subject: zagrożenia
description: Poziom wiedzy Polaków na temat pszczół jest niski – wynika z badań. Dlatego przygotowaliśmy dla was mało znane ciekawostki o pszczołach. Co warto wiedzieć o tych pożytecznych owadach?
encoded: W tym artykule: Ciekawostki o zapylaniu Ciekawostki o pszczelarstwie Ciekawostki o miodzie i innych produktach pszczelich Praktyczne ciekawostki o pszczołach Wszyscy wiedzą, że pszczoły są małe i brązowe. Błąd! Entomolodzy znają ponad 5700 gatunków tych pożytecznych owadów, a niektóre z nich kolorami nie ustępują motylom. Jednak nas najbardziej interesuje z reguły pszczoła miodna (Apis mellifera). To jej poświęcone są najczęściej ciekawostki o pszczołach. Ciekawostki o zapylaniu Głównym dobrem, jakie otrzymujemy od pszczół nie jest miód, a zapylanie. Rola pszczół jako zapylaczy jest ważna dla ogrodników, sadowników i rolników. A więc także dla wszystkich konsumentów. „Jeśli znikną pszczoły, człowiekowi pozostaną tylko cztery lata życia” – te słowa miał wypowiedzieć sam Albert Einstein. Jest to jednak podwójna nieprawda, bo wielki fizyk nigdy czegoś takiego nie mówił, a ludzkość w takiej sytuacji poradziłaby sobie. Jednak bez tych pożytecznych owadów rolnictwo wpadłoby w głęboki kryzys, a wiele warzyw i owoców zniknęłoby z naszych stołów. W latach 70. XX wieku polskie pasieki zaczęły nagle ginąć. W krótkim czasie liczba rodzin pszczoły miodnej spadła z ponad 2 mln do 700 tys. To była sprawka przybyłego z Azji pasożytniczego pajęczaka: roztocza Varroa destructor. Wysysa on hemolimfę (owadzi odpowiednik krwi) z larw i dorosłych osobników. Choroba, zwana warrozą, prowadzi do ginięcia rodzin pszczelich w ciągu roku, najwyżej dwóch-trzech. Pszczelarze nauczyli się jednak leczyć owady ze swoich pasiek. Gdyby jednak pszczoły wymarły, nie nastąpiłaby zagłada ludzkości. Funkcję zapylania kwiatów przejęłyby trzmiele, pszczolinki, miesierki, murarki i inne gatunki dzikich pszczół. Pszczoły na razie nie wymierają, ale też nie mają lekko. Badania wykazały, że w ciągu ostatnich 50 lat średnia długość życia pszczoły skróciła się aż o połowę. Ciekawostki o pszczelarstwie Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę Wystarczyło zaledwie 10 sekund, by …

pszczola-miodna-3ddceee.jpg
width: 2121
height: 1414

Zielony Hamburg. Jak największy port Niemiec zmienia się w miasto przyszłości
type: item
date: 2022-11-06T14:03:30.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: architektura
subject: ekologia
subject: niemcy
subject: ochrona środowiska
subject: Travel
subject: urbanistyka
subject: zrównoważony rozwój
description: Nowoczesna dzielnica portowa zbudowana zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, dawny betonowy bunkier przekształcony w kaskady łąk i niezwykła góra zielonej energii na dawnym wysypisku toksycznych śmieci. Mieszkańcy Hamburga mają wspólny cel – przemienić swoje miasto w jedną z najbardziej zielonych aglomeracji w Europie.
encoded: W tym artykule: Hafencity – Jak powstaje miasto idealne Energieberg – od „góry wstydu" do „góry energii" Zielony bunkier – jak sąsiedzi wzięli sprawy w swoje ręce Hotel w zgodzie z naturą Na tropie organicznego menu Hamburg to nie tylko jeden z największych i najważniejszych portów morskich w Europie. To również drugie największe miasto Niemiec. Gęsto zabudowane miasto z niezliczoną liczbą kanałów już w XX wieku przestało sobie radzić ze zrównoważonym rozwojem. W Hamburgu „zielona rewolucja" rozpoczęła się w 2011 roku wraz otrzymaniem tytułu „Zielonej Stolicy Europy". To wtedy zapadły decyzje, których następstwa można dzisiaj obserwować w mieście. Zmiany nie byłyby możliwe bez szerokiego poparcia mieszkańców Hamburga, którzy od początku podążali za trendami wytyczanymi przez włodarzy. Dziś zielony Hamburg imponuje nie tylko nowoczesną infrastrukturą powstałą w oparciu o zasady zrównoważonego rozwoju, ale również bogatą ofertą organicznej gastronomii. Hafencity – Jak powstaje miasto idealne Zaledwie 20 lat temu był tu wolny port z kontrolą celną. Niezamieszkana strefa obejmowała wyspę Grasbrook na Łabie – największą rzeczną wyspę w Europie – i otaczające tę okolicę kanały. Cały obszar był wówczas zindustrializowany, a w porcie ze względu na zagrożenia powodziami nie można było budować mieszkań. W 2008 roku zapadła decyzja o rewitalizacji Hafencity i przekształcenia dawnego wolnego portu w nowoczesną dzielnicę, która będzie się rozwijać w zrównoważony sposób. Pierwszym żywiołem, z którym musieli zmierzyć się inżynierowie, pracujący nad powstaniem XXI-wiecznego miasta idealnego, była woda. Hamburg jest oddalony zaledwie 100 kilometrów od morza. Miasto przeplata sieć kanałów i kanalików o większej łącznej długości niż wszystkie kanały w Wenecji i w Amsterdamie razem wzięte. W ostatnim stuleciu kilkakrotnie zdarzały się tutaj tragiczne powodzie. To dlatego tak ważne było stworzenie bezpiecznego gruntu dla dzielnicy poprzez podniesienie go o kilka metrów. Na początku tego…

zielony-bunkier-w-hamburgu-5b3335b.jpg
width: 1200
height: 900

Jak chronić przyrodę na co dzień? Oto kilka sposobów
type: item
date: 2022-08-26T08:26:02.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: energia
subject: energia słoneczna
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: odpady
subject: przyroda
subject: Społeczeństwo
description: Jest wiele sposobów, by włączyć się w ochronę zwierząt i ich środowiska naturalnego. Podpowiadamy, jak chronić przyrodę.
encoded: W tym artykule: Jak chronić przyrodę? Po pierwsze – nie szkodzić Oszczędzaj energię i surowce Przejdź na energię odnawialną Dbaj o bioróżnorodność Przekaż 1% podatku Adoptuj zwierzę Weź ślub z akcentem eko Zostań wolontariuszem Jest wiele sposobów, by włączyć się w ochronę zwierząt czy ich środowiska naturalnego. Od codziennych dobrych przyzwyczajeń, po aktywne działania na rzecz organizacji pozarządowych. Podpowiadamy, jak chronić przyrodę – nawet nie wychodząc z domu. Pomaganie jest fajne! Jak chronić przyrodę? Po pierwsze – nie szkodzić Co to jest ekologia i czym się zajmuje? To rozbudowana dziedzina nauki. Ekologia zajmuje się opisywaniem zależności, które występują między poszczególnymi gatunkami organizmów żywych a ich środowiskiem bytowym. W zakresie tej dziedziny leży także badanie zjawisk, które zachodzą pomiędzy poszczególnymi organizmami żywymi. Dla każdego z nas ważne są natomiast działania ekologiczne. Dzięki nim możemy zminimalizować nasz negatywny wpływ na środowisko naturalne. Na pierwszym miejscu powinna się znaleźć zasada znana z medycyny. Przede wszystkim nie szkodzić. Ekologiczny dom – co zrobić, aby twój dom był bardziej ekologiczny? Na ekologiczny charakter domu wpływają decyzje, które podejmują jego mieszkańcy, ich nawyki i przyzwyczajenia. Jaki powinien być ekologiczny dom? Poniżej odpowiadamy na to pytanie. Chodzi o przestrzeganie przepisów prawa dotyczących przyrody. Nie powinniśmy jej zaśmiecać, palić ognisk w miejscach do tego nie przeznaczonych, straszyć lub zabijać zwierząt objętych ochroną. To ostatnie dotyczy też naszych ulubieńców. Nie spuszczajmy psów ze smyczy w lasach. Kotów zaś w ogóle nie powinniśmy wypuszczać z domu bez nadzoru. Oszczędzaj energię i surowce Nasza cywilizacja niszczy środowisko wskutek nieprzemyślanej konsumpcji. Kupujemy i wyrzucamy za dużo, nie zawsze z faktycznej potrzeby. Tymczasem produkcja każdego przedmiotu oznacza zużycie zasobów naturalnych i energii oraz emisję zanieczyszczeń. Warto więc ograniczyć kon…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bf0a30c9d48ed21440c49c09488c9d5b4fd1d42c-a776061.jpeg
width: 1000
height: 667

Jak działa silnik wodorowy?
type: item
date: 2022-08-14T15:00:04.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: Moto
subject: motoryzacja
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: środowisko
description: Zmiany klimatyczne wymuszają na ludziach poszukiwania alternatywnych źródeł energii, aby ograniczyć emisję dwutlenku węgla. Jednym z coraz popularniejszych rozwiązań jest energia generowana z wodoru.
encoded: W tym artykule: Jak wykorzystywać wodór w motoryzacji? Jak przechowywać wodór? Jak działa silnik wodorowy? Napęd wodorowy to przyszłość Coraz bardziej restrykcyjne normy emisji spalin powodują, że producenci samochodów zaczęli dokładać do swoich aut małe silniki elektryczne wspomagające jednostkę spalinową. Ma to ograniczyć produkcje szkodliwych dla środowiska spalin, a jednocześnie pomóc zmniejszyć ryzyko zapłaty wielomilionowych kary za łamanie przepisów. Pierwszym samochodem z napędem wodorym, który trafił do masowej produkcji była Toyota Mirai. Koncept tego auta był rozwijany od 1992 roku, a to pokazuje jak długą drogę musiała przejść ta technologia, by można było z niej seryjnie korzystać. Jak wykorzystywać wodór w motoryzacji? Wodór to najczęściej spotykany pierwiastek chemiczny we wszechświecie i na naszej planecie. Jako napęd jest już wykorzystywany w pociągach i w samochodach. Ostatnio również w lotnictwie. W motoryzacji może być wykorzystywany na dwa sposoby. Może służyć jako paliwo w tradycyjnym silniku, które podlega spalaniu w komorze. Drugim sposobem jest wykorzystanie wodoru w ogniwach paliwowych, by wytworzyć energię napędzającą silnik elektryczny. Energia wiązania wodoru i tlenu w cząsteczce wody H2O jest mniejsza niż łączna energia wiązania cząsteczek wodoru H2 i tlenu O2. Podczas jazdy kierowca nie odczuje żadnej różnicy w jeździe względem aut napędzanych benzyną. Największa zmiana jest dla środowiska, bowiem samochody wodorowe nie emitują żadnych szkodliwych substancji. A jak wyglądają koszty? Tu niestety nie jest tak optymistycznie. Przejechanie 100 kilometrów na wodorze, kosztuje około 44 złotych. W momencie jeszcze większej popularyzacji tego pierwiastka w motoryzacji, cena z pewnością spadnie. Nawet zerowa emisja CO2 nie wystarcza. Pierwsze lotnisko na świecie ogranicza liczbę lotów przez zmiany klimatu Trzecie najbardziej ruchliwe lotnisko w Europie wprowadza znaczące zmiany w rozkładzie lotów. Od kiedy zaczną obowiązywać? Podstawowym proble…

silnik-wodorowy-toyoty-mirai-24f76e9.jpeg
width: 1280
height: 853

Wymarłe gatunki zwierząt. 7 z nich, których już więcej nie zobaczymy lub są zagrożone wyginięciem
type: item
date: 2022-08-02T14:45:44.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: gatunki
subject: ochrona środowiska
subject: Travel
subject: wymieranie gatunków
subject: zagrożone gatunki
description: Codziennie z naszej planety znika niemal 150 gatunków roślin i zwierząt. Poznajcie wymarłe gatunki zwierząt, których już nigdy nie zobaczymy.
encoded: W tym artykule: 1. Wymarłe gatunki zwierząt: Koń Przewalskiego 2. Wymarłe gatunki zwierząt: Tchórz czarnołapy 3. Wymarłe gatunki zwierząt: Oryks szablorogi 4. Wymarłe gatunki zwierząt: Gołąb wędrowny 5. Wymarłe gatunki zwierząt: Wrona ogorzała 6. Wymarłe gatunki zwierząt: Tarpan 7. Wymarłe gatunki zwierząt: Wilkowór tasmański Jakie gatunki zwierząt wyginęły? Kłusownictwo, niszczenie siedlisk, zmiany klimatu – to tylko niektóre przyczyny wymierania gatunków. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody publikuje listę organizmów zagrożonych wyginięciem. Po raz pierwszy ukazała się w 1963 roku. Od tamtej pory na listę trafiło prawie 60 tys. gatunków, z czego aż 20 tys. jest zagrożonych wyginięciem. Główna przyczyną wymierania jest działalność człowieka. 1. Wymarłe gatunki zwierząt: Koń Przewalskiego Gatunek uznano za wymarły na wolności. Ostatnie dzikie konie widziano w Mongolii w 1969 roku. Od 1990 r. trwa próba reintrodukcji na terenach Mongolii, Chin, Kazachstanu i Ukrainy. 2. Wymarłe gatunki zwierząt: Tchórz czarnołapy Tchórz czarnołapy zamieszkiwał tereny Ameryki Północnej. Od 1965 był uznawany za gatunek zagrożony, a od 1996 wpisany został do księgi jako gatunek wymarły na wolności. Jednym z powodów tragicznego losu tchórza był odstrzał piesków preriowych, na które polował. W przypadku tego ssaka również podjęto próbę reintrodukcji. W 2006 roku w Wyoming udało się odbudować ich populację do 223 osobników w 2006 roku. 3. Wymarłe gatunki zwierząt: Oryks szablorogi Antylopa doskonale przystosowana do życia w trudnych warunkach. Co zatem sprawiło, że gatunek jest obecnie wymarły na wolności? Człowiek. Myśliwi chętnie polowali na oryksy ze względu na ich długie szablaste rogi. 4. Wymarłe gatunki zwierząt: Gołąb wędrowny Ptaki zamieszkiwały wschodnie i centralne tereny Kanady i Stanów Zjednoczonych. Ich naturalnym środowiskiem były lasy mieszane. Głównymi przyczynami wymarcia były wycinka lasów, polowania i pomór rzekomy drobiu. Najbardziej zagrożone gatunki zwierząt w Polsce…

wymarle-gatunki-zwierzat1-8429e92.jpeg
width: 2000
height: 1500

Rośliny pod ochroną: jakich roślin nie wolno zrywać i przenosić do ogrodu z naturalnego środowiska? Lista chronionych gatunków
type: item
date: 2022-07-28T08:28:06.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: przyroda
subject: rośliny
subject: Wolny czas
description: W Polsce występuje wiele roślin rzadkich, endemicznych i zagrożonych wyginięciem. O jakich roślinach mowa? Z przyczyn oczywistych, nie sposób wymienić i opisać wszystkich, ale najciekawsze rośliny pod ochroną przedstawiamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Babka górska Babka nadmorska Wrzosiec bagienny Groszek błotny Wilżyna ciernista Zdrojek błyszczący Grzybienie białe Pierwiosnek maleńki Dziewanna fioletowa Lista publikowana przez Ministerstwo Ochrony Środowiska obejmuje aż 728 gatunków roślin wymagających ochrony. Czy wiesz, że aż 415 gatunków roślin w Polsce podlega ochronie ścisłej? 301 gatunków objętych jest ochroną częściową, a 12 – ochroną częściową z możliwością pozyskiwania. Takie działanie służy zapewnieniu przetrwania i zachowaniu właściwego stanu ochrony gatunków endemicznych (czyli występujących wyłącznie na danym obszarze), rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Choć duże znaczenie ma także zachowanie różnorodności gatunkowej. W jaki sposób realizuje się te działania? Przede wszystkim poprzez tworzenie stref ochrony, obejmujących ostoje i stanowiska roślin wymienionych w stosownym akcie prawnym (w Rozporządzeniu ministra środowiska z dnia 9 października 2014 r.). Ochrona ścisła, nazywana też całościową, oznacza bezwzględny zakaz niszczenia i zmniejszania populacji danego gatunku poprzez: niszczenie, zrywanie, uszkadzanie, zbiór, przetrzymywanie, przenoszenie, niszczenie stanowisk, sprzedaż i wywożenie za granicę. Ochrona częściowa ma zbliżony zakres, ale dopuszcza limitowany zbiór roślin na potrzeby ziołolecznictwa. Jakie są najciekawsze rośliny pod ochroną w Polsce? Oprócz wymienionych poniżej warto też zwrócić uwagę na drzewa chronione. Babka górska Babka górska, czyli Plantago atrata Hoppe, jest rośliną zieloną zaliczaną do rodziny babkowatych. Charakteryzuje się bezlistną, wyraźnie owłosioną łodygą, osiągającą wysokość od 5 do 15 cm. Ma różyczkowe liście bezogonkowe, które mogą przybierać różne kształty: od odwrotnie lancetowatego, po równowąski. Ich brzegi są owłosione. Kwiaty babki górskiej zbierają się w gęsty kłos, który przybiera kulisty lub jajowaty kształt. Zanim rozkwitną, pokrywają je gęste włoski. Ich szeroko obłonione przysadki mają kolor brunatny, podobnie jak korona, osiąga…

rosliny-pod-ochrona-jakich-roslin-nie-wolno-zrywac-i-przenosic-do-ogrodu-z-naturalnego-srodowiska-lista-chronionych-gatunkow-fot-cuveland-ullstein-bild-via-getty-images-f323abc.jpeg
width: 1024
height: 683

Drzewa chronione w Polsce: lista gatunków będących pod ochroną
type: item
date: 2022-07-25T06:51:06.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: drzewo
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: przyroda
subject: rośliny
subject: Wolny czas
description: Zastanawiasz się, które gatunki drzew zostały objęte ochroną ścisłą lub częściową? Poniżej wymieniamy najciekawsze drzewa chronione w Polsce.
encoded: W tym artykule: Brzoza ojcowska Brzoza karłowata Jarząb brekinia Jarząb szwedzki Cis pospolity Sosna limba Sosna drzewokosa Sosna błotna Sosna górska Drzewa objęte ochroną gatunkową są unikatowymi, niezwykle cennymi elementami przyrody. Wśród nich można znaleźć gatunki endemiczne, czyli występujące wyłącznie na określonym obszarze, rzadkie i zagrożone wyginięciem. Ochrona prawna pozwala im rosnąć bez ingerencji człowieka i dzięki temu – przetrwać. Rośliny pod ochroną zostały ujęte w Rozporządzeniu ministra środowiska z dnia 9 października 2014 r. Wykaz obejmuje aż 415 gatunków objętych ochroną ścisłą, ponad 300 podlegających ochronie częściowej i 12 chronionych częściowo z możliwością ich pozyskiwania. Na tej liście znajduje się także wiele gatunków drzew. Obowiązujące przepisy chronią je przed wycinką przez cały rok, zatem właściciele terenów, na których mają być wykonywane prace związane z usunięciem drzew, muszą upewnić się, czy gatunki rosnące w granicach nieruchomości są objęte ochroną. Jakie są drzewa chronione w Polsce? Brzoza ojcowska Naszą listę otwiera rzadka i wyjątkowo piękna odmiana brzozy brodawkowatej. Brzoza ojcowska (Betula pendula var. oycowiensis) po raz pierwszy została opisana w 1809 roku (przez Wilibalda Bessera). Pół wieku później ten niezwykły gatunek został odkryty w Siedmiogrodzie, jednak aż do 1920 roku nie został sklasyfikowany i ogłoszony. Drzewo osiąga od 2 do 15 m wysokości. Pień pokryty jest białą, niełuszczącą korą. Liście są rombowate, osiągają długość do 4 cm i zbiegają się ostrym klinem wzdłuż ogonka. W drugim roku życia brzozy zawiązują się kwiatostany męskie. Okres kwitnienia przypada na kwiecień i maj. Pojedyncze stanowiska brzozy ojcowskiej występują w Siedmiogrodzie, na Słowacji i w Ukrainie, Szwecji i Danii. W Polsce występuje na pięciu stanowiskach: w Dolinie Kobylańskiej i Hamerni (Wyżyna Krakowsko-Częstochowska), Chojniku (Sudety), Czerwonej Górze (Wyżyna Sandomierska) i Skiełku (Beskid Wyspowy). Brzoza ojcowska jest niez…

drzewa-chronione-w-polsce-lista-gatunkow-bedacych-pod-ochrona-fot-dea-c-sappa-de-agostini-via-getty-images-3128502.jpeg
width: 1024
height: 691