National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-22T09:47:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Wszedłem do lasu po zmroku. Nie spodziewałem się, co tam usłyszę
items: Gdy inne śpią, on poluje – rzadki ptak w Polsce o niezwykłych czerwonych oczach
items: Szokujące okrucieństwo w Senegalu: ptaki otruto i pozbawiono głów. To tylko mała część „sępiego kryzysu” w Afryce
items: Uroczy sukces gdańskiego ZOO. Ten maluch może pomóc uratować gatunek
items: Ten brązowy ptak to najlepszy wokalista Polski. Kiedyś był cenionym przysmakiem
items: To najwięksi giganci wód świata. Odkryj tajemnice pelikanów
items: Wdzydzki Park Krajobrazowy to miejsce, gdzie błękitne jeziora przecinają zielone bory. Dzika przyroda spotyka się tam z regionalną tradycją
items: Bakterie zamiast elektrowni. Czy rewolucja energetyczna drzemie w naszych toaletach?
items: Anglia chce strzelać do jeleni. Rząd szykuje radykalne zmiany w przepisach
items: To najpotężniejszy ptak szponiasty USA. Jeszcze niedawno stał na skraju wyginięcia
items: Trzecia rzeka świata wraca do życia. Taki projekt mogły przeprowadzić tylko Chiny
items: Romeo nie żyje, ale nadzieja wciąż jest. Historia najbardziej samotnej żaby świata
items: Cud w cieniu klimatyzatora: gatunek, który miał nie istnieć, opanowuje Bermudy
items: To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
items: Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
items: Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
items: Rewolucja w badaniu biosfery. Powstał pierwszy globalny atlas podziemnej grzybni
items: Szansa jedna na sto. Niezwykłe narodziny wśród krytycznie zagrożonych goryli górskich
items: Nowy lokator piwnic Kampinosu. Naukowcy podekscytowani potwierdzeniem kolejnego gatunku
items: Najgroźniejszy ptak świata: czy zasłużył na swoją złą sławę? Nowe fakty o gigancie z lasów deszczowych
items: To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce
items: Orki i delfiny organizują wspólne polowania na łososie. Tego naukowcy się nie spodziewali
items: Od karmnika po spacer – tymi trzema sposobami, pomożesz ptakom przetrwać zimę
items: Maskotki i ochrona środowiska. Naukowcy: sport może zmienić los zagrożonych gatunków
items: Jak prawidłowo dokarmiać ptaki? Te zasady warto znać, by im pomóc, a nie zaszkodzić

Wszedłem do lasu po zmroku. Nie spodziewałem się, co tam usłyszę
type: item
date: 2026-03-22T09:46:42.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: dzikie zwierzęta
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Gdy zapada zmrok, las zaczyna żyć innym rytmem. W ciszy słychać skrzydła ptaków, szelest liści i pohukiwanie sów. Nocna kąpiel leśna pozwala doświadczyć tego świata wszystkimi zmysłami.
encoded: Spis treści: Kąpiele leśne w nocy na Mazurach Czym są kąpiele leśne? Ognisko, herbata i Noc Sów Na Wzgórza Dylewskie docieram o zmierzchu. Jest godzina siedemnasta. Stoję u podnóża wieży widokowej i słucham wprowadzenia przewodniczki. Niedużą grupą ruszamy w głąb lasu, by doświadczyć nocnej kąpieli leśnej. Poruszamy się w ciszy pod osłoną nocy. Jest zimno, a pod stopami wciąż chrupie śnieg. Oto las, który po zmroku opowiada swoje historie. Kąpiele leśne w nocy na Mazurach Tę noc zapamiętam na długo. Na Mazurach Zachodnich wszędzie leży śnieg i jest niemiłosiernie zimno, zwłaszcza nocą. W ostatni dzień zimy wspólnie z przewodnikiem ruszamy w głąb lasu. Dzień gaśnie, a pełnia księżyca rozświetla nam drogę. W pewnym momencie spotykamy stado saren. W tle rozbrzmiewa klangor żurawi i gęganie gęsi, a na pobliskim drzewie słyszę pulsujące gwizdy kowalika zwyczajnego (Sitta europaea). Las oddycha dźwiękiem. Wokół zapada cisza. Zamykam oczy i przytulam się do drzewa. Mam wyobrazić sobie, że drzewo jest jednym z członków mojej rodziny. Średnica pnia wzbudza podziw – nie jestem w stanie go objąć. Rozmawiam z nim. Czuję lekki dyskomfort, ale też spokój. Otwieram oczy i patrzę w stronę grubych korzeni rozchodzących się pod ziemią. Jedna z takich odnóg korzeniowych kieruje się w stronę innego drzewa. Wyobrażam sobie, że ich korzenie splatają się pod ziemią. Jakby były ze sobą spokrewnione albo zaprzyjaźnione. To tylko metafora, a jednak wydaje mi się prawdziwa. Siedzę na macie pod innym drzewem. Przykładam dłonie do uszu, układając je jak uszy słonia. W głębi lasu słyszę potężny szum wiatru. Narasta i raptownie cichnie, jakbym stał nad oceanem podczas wichury. Po chwili dociera do mnie szelest liści młodych buków (Fagus sylvatica), które utrzymały się na gałęziach przez zimę. Ich dźwięk przypomina mi wykres szybko bijącego serca na monitorze – paradoksalnie działa kojąco. Czuję się wspaniale. Bez poczucia czasu. Bez oczekiwań. W ciszy lasu i w świetle księżyca coś we mnie przesta…

AdobeStock331504794-8e880ce.jpeg
width: 4249
height: 2832

Gdy inne śpią, on poluje – rzadki ptak w Polsce o niezwykłych czerwonych oczach
type: item
date: 2026-03-21T10:32:38.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Ślepowron zwyczajny to niezwykły ptak z rodziny czaplowatych. Rzadki w Polsce, symbol Ziemi Oświęcimskiej, pełni dziś ważną rolę jako wskaźnik jakości środowiska. Gdy zapada zmrok, to w cieniu trzcin i nad wodą zaczyna się jego historia.
encoded: Spis treści: Nocny, ale nie ślepy. Etymologia nazwy Taksonomia i historia ewolucyjna ślepowronów Jak rozpoznać ślepowrona? Miejsca lęgowe ślepowrona zwyczajnego Od zalotów do wspólnego gniazda Opieka nad młodymi Co zjada ślepowron zwyczajny? Przyszłość i ochrona gatunku Ślepowron zwyczajny to ptak pełen sprzeczności – bliski krewny pelikanów, dawniej zaliczany do bocianowych. Ten nocny drapieżnik przywabia ryby wibrowaniem dzioba, a jego taniec godowy kończy się syczącym kłapnięciem. Dziś, jako gatunek chroniony i wrażliwy na zanieczyszczenia, jest cennym wskaźnikiem stanu środowiska. Dowiedz się, dlaczego nocą wyrusza do Afryki i jakie niebezpieczeństwa czyhają na niego w przyrodzie. Nocny, ale nie ślepy. Etymologia nazwy Ślepowron zwyczajny (Nycticorax nycticorax), dawniej nazywany gawronem nocnym lub czaplą nocną, jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych czapli na świecie. Gatunek ten gniazduje na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, a także Australii, gdzie jego miejsce zajmuje krewniak – ślepowron australijski (Nycticorax caledonicus). Nazwa naukowa Nycticorax pochodzi z języka greckiego i oznacza dosłownie „nocnego kruka” (nyktos – noc, korax – kruk). Odnosi się zarówno do nocnego trybu życia ptaka, jak i do jego charakterystycznego, ochrypłego głosu przypominającego krakanie wrony. Ślepowron nie jest jednak krukiem, lecz czaplą z rodziny czaplowatych (Ardeidae). Za dnia, stojąc w niemal posągowym bezruchu, sprawiał dawnym obserwatorom wrażenie ptaka pozbawionego wzroku. Aktywność rozpoczyna dopiero o zmierzchu, stąd jego ludowa nazwa „ślepy”. Ochrypły głos ślepowrona stał się onomatopeją (wyrazem dźwiękonaśladowczym) do jego nazw w różnych językach na całym świecie. Na przykład na Wyspach Falklandzkich nazywa się „quark”, w języku keczua to „waqwa”, „kvakoš noční” w języku czeskim, „kwak” w języku niderlandzkim oraz ukraińskim, „кваква” w języku rosyjskim, natomiast „vạc” w języku wietnamskim. Taksonomia i historia ewolucyjna ślepowronów Rodzina…

AdobeStock414406143-afe7880.jpeg
width: 4612
height: 3075

Szokujące okrucieństwo w Senegalu: ptaki otruto i pozbawiono głów. To tylko mała część „sępiego kryzysu” w Afryce
type: item
date: 2026-03-18T09:40:02.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: senegal
subject: zagrożone gatunki
description: W Senegalu doszło do niepotykanego okrucieństwa wobec ptaków, a jego źródłem prawdopodobnie są przesądy. 24 sępy zostały zwabione do zatrutej padliny, a potem pozbawione głów.
encoded: Niestety, w skali kontynentu nie był to jednostkowy przypadek. W różnych krajach Afryki od lat dochodzi do tego typu aktów okrucieństwa. Mówi się wręcz o „sępim kryzysie”, a los wielu gatunków tych majestatycznych ptaków jest coraz bardziej zagrożony. Makabra w senegalskiej wiosce O okrutnym incydencie doniosła organizacja Vulture Conservation Foundation, zajmująca się ochroną sępów, głównie w Europie. 8 marca 2026 w wiosce Khaoul Godaguène w Senegalu zaalarmowano żandarmerię. Znaleziono martwego osła otoczonego martwymi sępami. Według wstępnego dochodzenia, osioł należał do lokalnego rolnika i wykazywał oznaki choroby na kilka dni przed makabrycznym odkryciem. Rolnik oświadczył, że gdy został zaalarmowany o śmierci swojego zwierzęcia, padlina zdążyła już przyciągnąć liczne sępy. Te same sępy lokalna policja znalazła martwe i pozbawione głów kilka dni później. Jeden z osobników był zaobrączkowany. Najprawdopodobniej to przypadek rytualnego otrucia i zabicia, praktyki popularnej w niektórych obszarach Afryki. Niektórzy wierzą, że używanie głów sępów w tradycyjnych rytuałach może przynieść szczęście. Praktyki te nasilają się w różnych ważnych społecznie momentach, takich jak wybory czy mecze piłki nożnej. I napędzają nielegalny handel, przez który co roku giną setki zwierząt, w tym sępy. Afrykański „sępi kryzys” przybiera na sile Zjawisko trucia sępów i pozyskiwania ich części ciała niestety przybiera w Afryce na sile. Mówi się wręcz o „sępim kryzysie”. Gwałtowne załamanie populacji sępów trwa od początku XXI wieku. Jego główną przyczyną jest trucie padliny pestycydami przez kłusowników oraz nielegalny handel częściami ciała ptaków, do celów tradycyjnej medycyny i rytuałów. W Afryce Północnej kryzys doprowadził do regionalnego wyginięcia sępa kasztanowatego i uszatego, oszczędzając jedynie nieliczne populacje sępa płowego, egipskiego oraz orłosępa. Afryka Zachodnia odnotowała drastyczne spadki liczebności sięgające 97% w niektórych populacjach, zwłaszcza sępów brunatn…

otrute-sepy-d367bac.jpg
width: 5000
height: 3334

Uroczy sukces gdańskiego ZOO. Ten maluch może pomóc uratować gatunek
type: item
date: 2026-03-16T11:39:09.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: gdańsk
subject: hipopotam
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
description: W ZOO w Gdańsku przyszedł na świat hipopotamek karłowaty. Te narodziny to ważne wydarzenie dla ochrony jednego z najbardziej zagrożonych ssaków Afryki. Rodzicami malucha są Sapo i Malela – para uczestnicząca w międzynarodowym programie hodowli zachowawczej.
encoded: Uroczy noworodek to samiczka. Urodziła się w ramach międzynarodowej współpracy różnych ogrodów zoologicznych, koniecznej dla zachowania tego zagrożonego gatunku. Każde narodziny hipopotamka karłowatego zwiększają szanse na utrzymanie ich populacji. Nowy mieszkaniec gdańskiego ZOO O narodzinach hipopotamka karłowatego gdańskie ZOO oraz prezydentka miasta Aleksandra Dulkiewicz poinformowali 14 marca 2026. Rodzice malucha to 15-letni Sapo oraz 9-letnia Malela. Sapo mieszka w Gdańsku od 2012 roku. Malela przyjechała z Teneryfy pod koniec 2024 roku, aby zasilić program hodowli tego gatunku w niewoli. Udało się. „Rośnie jak na drożdżach i przy odrobinie szczęścia uda się Wam ją zobaczyć. Przebywa razem ze swoją mamą w pawilonie hipopotamów i można podejrzeć ją przez małe okienka. Gdy tylko zrobi się cieplej, będzie można zobaczyć ją także na zewnętrznym wybiegu” – pisze ZOO w mediach społecznościowych. Hipopotamek karłowaty. Mały i krytycznie zagrożony Hipopotamek karłowaty (Choeropsis liberiensis) występuje tylko w lasach deszczowych zachodniej Afryki. Zadecydowana większość populacji żyje w Liberii, pozostała część w Gwinei, Sierra Leone oraz na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Jest jednym z zaledwie dwóch współcześnie żyjących gatunków w rodzinie hipopotamowatych. Tym drugim jest znacznie większy i liczniejszy, również afrykański, hipopotam nilowy. W przeciwieństwie do swojego większego kuzyna, który może ważyć nawet 1800 kilogramów, hipopotamek karłowaty osiąga „zaledwie” niecałe 300 kilogramów. Jego badanie jest trudne – nie dość, że prowadzi ziemnowodny, nocny tryb życia, żyje w gęstych lasach, to jeszcze regiony jego występowania od lat są targane wewnętrznymi konfliktami i bardzo niestabilne. Populację hipopotamka trudno oszacować. Według danych w końca XX wieku było to nie więcej niż 3000 osobników. Obecnie według Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych na wolności żyje ich 2000-2500. Ogrody zoologiczne kluczem do przetrwania hipopotamka Hodowla hipopotamka karłowatego w …

hipopotamek-karlowaty-gdansk-d3552ad.jpg
width: 1575
height: 1050

Ten brązowy ptak to najlepszy wokalista Polski. Kiedyś był cenionym przysmakiem
type: item
date: 2026-03-15T09:03:24.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Dwanaście tysięcy lat temu drozd śpiewak był przysmakiem kulinarnym, później cenionym ptakiem klatkowym. Dziś, choć jest pod ochroną, wciąż mierzy się z zagrożeniami w środowisku. Oto historia jednego z najbardziej utalentowanych wokalistów świata ptaków.
encoded: Spis treści: Skąd się wziął drozd? Zasięg występowania drozda śpiewaka Wygląd i cechy rozpoznawcze W gnieździe śpiewaka Śpiewak pod ochroną Niekiedy woła „Zosia!”, innym razem „Filip!”, a jego turkusowe jaja wyglądają jak klejnoty ukryte w mchu. Drozd śpiewak to najbardziej utalentowany, a zarazem najbardziej doświadczony przez historię ptak. Gatunek ten wykazuje imponującą zdolność adaptacji, zakładając gniazda w lasach, parkach i ogrodach. Część jego populacji przemieszcza się na zimowiska w Europie Południowej i Afryce Północnej. Odkryj tajemnice życia wielkiego solisty. Skąd się wziął drozd? Drozd śpiewak, czyli łaciński Turdus philomelos, to przedstawiciel rodzaju Turdus z rodziny drozdowatych (Turdidae). Rodzina ta należy do rzędu wróblowych (Passeriformes), który jest najliczniejszą grupą ptaków na świecie, obejmującą ponad 6 tysięcy gatunków. Samo słowo drozd, jak zauważa prof. Jerzy Bralczyk w „Zwierzyńcu”, ma korzenie sięgające języka praindoeuropejskiego (rekonstruowana forma „trozdos”). Prawdopodobnie miało ono charakter dźwiękonaśladowczy, oddający specyficzne odgłosy tych ptaków. Drugi człon philomelos, określający już gatunek ptaka, wziął się prawdopodobnie z mitu o zmienionej w ptaka dziewczynie imieniem Filomela. Po grecku Philomela oznaczało „kochającą muzykę” – od słów philos (miłośnik) oraz melos (melodia, śpiew). W wolnym przekładzie nawiązuje to do wybitnych zdolności wokalnych, jakimi wyróżnia się dziś drozd śpiewak. Zasięg występowania drozda śpiewaka Na świecie występuje dziś ok. 194 gatunków drozdów i gatunków pokrewnych należących do 17 rodzajów. Gatunki te to prawdziwi obywatele świata o zasięgu kosmopolitycznym, co oznacza, że można je spotkać niemal na każdym kontynencie, z wyjątkiem Antarktydy i niektórych wysp oceanicznych. Zasięg występowania drozda śpiewaka rozciąga się od zachodu Palearktyki po jezioro Bajkał w Rosji. Jako gatunek introdukowany pod koniec XIX w. zadomowił się również w krainie australijskiej (Australia, Nowa Zeland…

GettyImages-1357516707-46deb3f.jpg
width: 4134
height: 2756

To najwięksi giganci wód świata. Odkryj tajemnice pelikanów
type: item
date: 2026-03-09T07:03:42.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Pelikany są jednymi z najbardziej charakterystycznych ptaków wodnych świata. Kryją w sobie tajemnice dawnych wierzeń, zagrożeń i niezwykłej roli w ekosystemach, które zamieszkują. Oto opowieść o największych gigantach wód – majestatycznych pelikanach.
encoded: Spis treści: Ewolucja wyobrażeń o pelikanie Pelikany i ich pokrewne gatunki Przegląd gatunków pelikanów świata O zagrożeniach i ochronie pelikanów Rola pelikanów w ekosystemie Przez wieki ludzie patrzyli na pelikany z podziwem, strachem i ciekawością. Były przedmiotem polowań, źródłem piór, mięsa, a nawet dawnych wierzeń leczniczych. Współczesna nauka pokazuje jednak, że ich prawdziwa wartość kryje się w roli, jaką odgrywają w ekosystemach. Obecność tych ptaków wpływa nie tylko na populacje ryb i rozprzestrzenianie roślinności wodnej, ale także na funkcjonowanie terenów podmokłych, czyniąc pelikany ważnymi wskaźnikami stanu środowiska wodnego. Oto opowieść o jednych z największych ptaków wodnych świata. Ewolucja wyobrażeń o pelikanie Jedne z najwcześniejszych wzmianek o pelikanach pojawiają się u jednego z najważniejszych antycznych zoologów – Pliniusza Starszego z I wieku naszej ery. W „Historii naturalnej” opisuje on pelikana różowego (Pelecanus onocrotalus), którego dziób określa jako „rodzaj drugiego brzucha”. Zwierzę to cechuje się niezwykłą żarłocznością: gromadzi pokarm w dziobie, a następnie przenosi go do właściwego żołądka, podobnie jak zwierzęta przeżuwające. We wczesnochrześcijańskim dziele „Fizjolog” (Physiologus), powstałym między II a IV w. i stanowiącym podstawę średniowiecznych bestiariuszy, obraz pelikana ulega zasadniczej przemianie. Nie jest on już łakomym ptakiem, lecz wzorcem miłości rodzicielskiej. Po śmierci piskląt pelikan opłakuje je przez trzy dni, po czym matka rani swój bok, a jej krew przywraca młode do życia. W jednej z wersji legendy ptak wznosi się wysoko i skrapia pisklęta krwią z obłoków. Przez stulecia legenda o pelikanie w zasadzie nikomu nie przeszkadzała, a wizerunek rozdzierającego własną pierś był powszechnie znany. Dopiero w epoce renesansu (XIV–XVI w.) przyrodnicy zaczęli dostrzegać różnicę między symbolicznym obrazem a rzeczywistym zachowaniem zwierząt. W rzeczywistości pelikany nie wskrzeszają młodych krwią, lecz zachowuj…

AdobeStock327929368-decd5ac.jpeg
width: 5024
height: 3349

Wdzydzki Park Krajobrazowy to miejsce, gdzie błękitne jeziora przecinają zielone bory. Dzika przyroda spotyka się tam z regionalną tradycją
type: item
date: 2026-03-02T07:04:40.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: jeziora
subject: kaszuby
subject: ochrona przyrody
subject: parki krajobrazowe
subject: pomorze
description: Wdzydzki Park Krajobrazowy, esencja panoramy Kaszub Południowych, to coś więcej niż „tylko” obszar chroniony. Ten skarb natury, będący mozaiką błękitu jezior i zieleni niekończących się borów, jest krainą gdzie krajobraz wyrzeźbiony przez ostatnie zlodowacenie spotyka się z ciągle żywą tradycją ludową.
encoded: Spis treści: Granice Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Krajobraz wyrzeźbiony lodem Kaszubskie Morze Flora Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Fauna Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Atrakcje parku Rozległe bory, wspaniałe jeziora i wznosząca się na ich tle tradycyjna zabudowa – Wdzydzki Park Krajobrazowy to idealne miejsce na ucieczkę od miejskiego zgiełku. Wśród spektakularnej przyrody, można przemieszczać się tam nie tylko pieszo, ale także rowerem lub kajakiem. Rozbudowana sieć szlaków zapewnia dostęp do najbardziej spektakularnych zakątków tego niezwykłego obszaru. Granice Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Wdzydzki Park Krajobrazowy jest zlokalizowany w województwie pomorskim, w centralnej części Pojezierza Kaszubskiego. Obszar o powierzchni 17 832 ha w całości rozciąga się na terenie powiatu kościerskiego i obejmuje fragmenty pięciu gmin: Kościerzyna, Dziemiany, Karsin, Lipusz, Stara Kiszewa. Krajobraz wyrzeźbiony lodem Krajobraz Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego jest podręcznikowym przykładem rzeźby młodoglacjalnej. Ukształtował się podczas zlodowacenia północnopolskiego (w fazie pomorskiej), co oznacza, że jego formy są geologicznie świeże i wyraźne. Nadrzędnym czynnikiem sprawczym były wody roztopowe lądolodu skandynawskiego oraz sam lądolód, który wycofując się, pozostawił po sobie skomplikowany system rynien i równin. Kluczowym elementem tamtejszego krajobrazu są sandry – rozległe, piaszczyste równiny, powstałe w wyniku akumulacji piasku i żwiru niesionego przez wody wypływające z czoła topniejącego lodowca. To właśnie na ubogich, przepuszczalnych glebach sandrowych wyrosły potężne Bory Tucholskie. W opozycji do płaskich sandrów stoją głębokie wcięcia terenu – rynny polodowcowe. Powstały one w wyniku erozyjnej działalności wód płynących pod wysokim ciśnieniem pod lądolodem lub w jego szczelinach. W przypadku Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego mamy do czynienia z unikatowym układem krzyżujących się rynien, co jest zjawiskiem rzadkim. Wypełnienie tych rynien wodą dał…

Wdzydzki-PK-c25e424.jpg
width: 1801
height: 1200

Bakterie zamiast elektrowni. Czy rewolucja energetyczna drzemie w naszych toaletach?
type: item
date: 2026-03-01T08:15:26.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: energia odnawialna
subject: ochrona przyrody
subject: odpady
subject: woda
description: Codziennie spłukujemy w toaletach fortunę, której kompletnie nie zauważamy. Ścieki to nie tylko uciążliwy odpad, ale gigantyczny, niewykorzystany magazyn energii i cennych minerałów. Naukowcy wskazują, że dzięki pomocy specjalnych bakterii możemy zamienić „brudny” problem w czysty zysk dla całej planety. Jak to zrobić?
encoded: Ścieki, jak nazwa wskazuje, traktowane są jako kłopotliwy i śmierdzący odpad. Każdego roku produkowana jest ich niewyobrażalna ilość: około 359 miliardów metrów sześciennych. To wystarczająco dużo, aby czterokrotnie wypełnić Jezioro Genewskie. Międzynarodowy zespół badaczy pod kierunkiem prof. Uwe Schrödera z Uniwersytetu w Greifswaldzie postanowił bliżej przyjrzeć się potencjałowi drzemiącemu w ściekach. Wnioski opublikował na łamach „Frontiers in Science”. Energia w ściekach Ścieki są prawdziwą kopalnią wartościowych składników – to jeden z wniosków badaczy. Zawierają materię organiczną oraz cenne pierwiastki, takie jak fosfor i azot. Profesor Uwe Schröder wyliczył, że energia chemiczna uwięziona w globalnych ściekach to ponad 800 000 GWh. To tyle, ile rocznie produkuje 100 elektrowni jądrowych. Dodatkowo, odzyskując z nich substancje, moglibyśmy zaspokoić 11% światowego zapotrzebowania na amoniak i 7% na fosforany. Zamiast niszczyć ekosystemy, nasze odpady mogłyby zasilać rolnictwo. Ale jak to zrobić? Mikroby z elektryczną supermocą Jak wydobyć to potencjał płynący wraz z nieczystościami? Kluczem są technologie mikrobowych ogniw elektrochemicznych (MET). Wykorzystują one niezwykłe mikroorganizmy zwane bakteriami elektrogenicznymi. Podczas rozkładania nieczystości potrafią przekazywać elektrony na zewnątrz swojego ciała. Jeśli połączymy je z odpowiednimi elektrodami, stworzą przepływ prądu elektrycznego. To rozwiązanie jest znacznie sprawniejsze niż obecnie stosowane metody. Tradycyjne procesy odzyskują zaledwie 28% energii chemicznej ze ścieków. Nowoczesne systemy MET w laboratorium osiągają już wynik na poziomie 35%. Co to oznacza w praktyce? Cały sektor wodny zużywa obecnie około 4% światowej energii. Wprowadzenie „bakteryjnych elektrowni” mogłoby sprawić, że oczyszczalnie staną się samowystarczalne energetycznie. Technologia MET już działa, ale obecnie znajduje się na etapie przechodzenia z laboratoriów do testów w rzeczywistym świecie. Choć systemy te są tech…

energia-scieki-1d47edc.jpg
width: 3992
height: 2992

Anglia chce strzelać do jeleni. Rząd szykuje radykalne zmiany w przepisach
type: item
date: 2026-02-24T07:49:10.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: inwazja
subject: jelenie
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
subject: prawo
subject: wielka brytania
description: Rząd Anglii chce zmian w kontroli populacji jeleniowatych. Planuje znaczące ułatwienie ich odstrzału. Celem nowego prawa, zapowiedzianego przez sekretarz d.s. środowiska Emmę Reynolds, jest ochrona lasów, upraw oraz mienia przed rosnącymi szkodami wyrządzanymi przez jelenie.
encoded: Głównym problemem ekologicznym Anglii jest brak naturalnych mechanizmów kontroli populacji. W tym kraju nie ma już drapieżników szczytowych, takich jak wilki, niedźwiedzie czy rysie. Jelenie rozmnażają się więc bez ograniczeń. Sytuację pogarsza też kryzys klimatyczny – łagodniejsze zimy pozwalają zwierzętom przetrwać dobrej kondycji, co jeszcze bardziej napędza wzrost liczebności. W Anglii występują tylko dwa rodzime gatunki jeleniowatych: jeleń szlachetny i sarna. Więcej jest, niestety, gatunków introdukowanych przez człowieka, bo aż cztery. Są to: mundżak, jelonek czubaty, daniel i sika (jeleń wschodni). Doskonale zaadaptowały się do lokalnych warunków. Jeleniowate niszczą lasy Zbyt duża ilość jeleniowatych ma katastrofalny wpływ na stan angielskich lasów, których także pozostało niewiele. Zwierzęta zjadają liście, pąki i pędy młodych drzew, a ze starszych drzew obdzierają korę. Niektóre gatunki (głównie sika) zawzięcie wycierają poroże o drzewa, co powoduje kolejne uszkodzenia. Dane rządowe wskazują, że aż 33% angielskich lasów jest w złym stanie z powodu aktywności jeleni. Co się zmieni w przepisach? Rząd odchodzi od dotychczasowej polityki opartej głównie na grodzeniu upraw i stosowaniu osłon na drzewa. Nowe prawo przyzna właścicielom i dzierżawcom ziemi uprawnienia do odstrzału w celu ochrony upraw. W ciągu 10 lat wszystkie grunty należące do skarbu państwa lub przez państwo zarządzane zostaną objęte planami kontroli populacji jeleni. W regionach o największym zagęszczeniu zwierząt prowadzone będą odstrzały. Nowy mechanizm finansowy pozwoli płacić właścicielom ziemskim za odstrzał jeleni również wtedy, gdy zwierzęta przebywają poza lasami. Ma to umożliwić szybszą interwencję tam, gdzie szkody są największe. Walka z gatunkami inwazyjnymi i korzyści gospodarcze Szczególny nacisk zostanie położony na redukcję populacji mundżaka, który jest już uznany za gatunek inwazyjny. DEFRA (Departament Środowiska, Żywności i Spraw Wiejskich) analizuje obecnie możliwość dopis…

jelenie-odstrzal-anglia-83293b7.jpg
width: 5184
height: 3456

To najpotężniejszy ptak szponiasty USA. Jeszcze niedawno stał na skraju wyginięcia
type: item
date: 2026-02-22T07:32:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: orzeł bielik
subject: ptaki
subject: zima
description: Bielik amerykański to symbol siły i niezależności Stanów Zjednoczonych. Niegdyś znajdował się na krawędzi wyginięcia, dziś dzięki ochronie zdołał powrócić do natury. Oto niesamowity łowca, który odzyskał swoje miejsce w dzikim krajobrazie Ameryki.
encoded: Spis treści: Bielik amerykański – godło narodowe Stanów Zjednoczonych Nie wszystko bielik, co ma białą głowę Siedliska bielika amerykańskiego Gniazdowanie i wychów piskląt Pod skrzydłami giganta – co gości na stole bielika? Bielik bez tajemnic – top 10 fascynujących faktów Zagrożenia i ochrona gatunku Bielik amerykański przez wieki towarzyszył rdzennym mieszkańcom Ameryki Północnej, by później trafić na herby, monety i sztandary młodego państwa. Choć jeszcze niedawno jego los wisiał na włosku, dziś znów unosi się nad rzekami i wybrzeżami kontynentu. Historia bielika to opowieść o upadku, odrodzeniu i kruchych relacjach człowieka z dziką przyrodą. Bielik amerykański – godło narodowe Stanów Zjednoczonych Bielik amerykański od dawna zajmuje ważne miejsce w kulturach rdzennych ludów Ameryki Północnej, o czym świadczy obecność jego piór i części ciała na licznych stanowiskach archeologicznych. Mimo krytycznej opinii Benjamina Franklina, jednego z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych, w 1782 roku Kongres USA ustanowił bielika amerykańskiego godłem narodowym. Od tego czasu gatunek ten stał się symbolem wolności i demokracji, a w ostatnich dekadach również emblematem dzikiej przyrody i etyki ochrony środowiska. Jeszcze w XX wieku gatunek ten znalazł się na granicy wyginięcia. W 1963 r. na obszarze 48 stanów kontynentalnych USA odnotowano historycznie najniższą liczebność populacji – zaledwie 417 znanych par lęgowych. Dla porównania, w momencie ustanowienia bielika symbolem narodowym w 1782 roku, na terenie kontynentalnych Stanów Zjednoczonych, łącznie z Alaską, mogło gniazdować nawet ok. 100 tysięcy par lęgowych. Przez długi czas ptaki te były systematycznie tępione, ponieważ uznawano je za zagrożenie dla zwierząt hodowlanych oraz zasobów ryb, zwłaszcza łososia. Za zabite bieliki wypłacano nawet nagrody pieniężne. Sytuację dodatkowo pogorszyło powszechne stosowanie środka owadobójczego DDT od połowy lat 40. XX w., powodującego zmniejszenie grubości skorupek jaj, co prowad…

AdobeStock460169080-3cbd98d.jpeg
width: 3459
height: 2306

Trzecia rzeka świata wraca do życia. Taki projekt mogły przeprowadzić tylko Chiny
type: item
date: 2026-02-16T12:29:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: azja
subject: chiny
subject: ochrona przyrody
subject: rzeki
description: W rzece Jangcy odradza się bioróżnorodność, a liczebnośc ryb gwałtownie rośnie. Po 70 latach degradacji ekosystemu rząd Chin wprowadził bezprecedensowy, 10-letni zakaz połowów. I przynosi on wymierne efekty, potwierdzone badaniami opublikowanymi w „Science”.
encoded: Dorzecze Jangcy to jeden z najważniejszych na świecie obszarów pod względem bioróżnorodności słodkich wód. W ciągu ostatnich 70 lat działalność człowieka doprowadziła jednak niemal do załamania całego ekosystemu. Aby powstrzymać tę degradację, w 2021 roku chiński rząd wprowadził bezprecedensowy zakaz połowów na 10 lat. Najnowsze badanie, opublikowane w czasopiśmie „Science” wskazuje, że to radykalne podejście zaczyna przynosić efekty. Jangcy – życiodajna tętnica Chin Jangcy, nazywana też Rzeką Błękitną, jest najdłuższą rzeką Azji i trzecią pod względem długości na świecie. Ma długość ok. 6300 km, a jej dorzecze obejmuje około 1,8 mln km², co stanowi aż jedną piątą powierzchni Chin. Rzeka ma fundamentalne znaczenie dla Państwa Środka: w jej dorzeczu mieszka około 40% ludności kraju, a z tamtejszych pól pochodzi aż 75% ogólnokrajowych zbiorów ryżu. Jangcy jest też kluczowym szlakiem transportowym oraz gigantycznym źródłem energii dzięki licznym tamom, w tym słynnej Zaporze Trzech Przełomów, która jest jedną z największych elektrowni wodnych na świecie. Pierwsze oznaki odrodzenia Monitoring prowadzony w latach 2018–2023 wykazał, że wprowadzenie zakazu połowów skutecznie odwróciło trwający od 70 lat trend spadkowy w populacjach ryb. Analizy biomasy i bioróżnorodności pokazują znaczną poprawę kondycji fizycznej ryb, przy czym najbardziej skorzystały na tym duże gatunki. Pozytywne zmiany odnotowano również w przypadku rzadkich gatunków, takich jak krytycznie zagrożony jesiotr z Jangcy (Acipenser dabryanus) czy Myxocyprinus asiaticus. Przyszłość innego giganta – jesiotra chińskiego (Acipenser sinensis) – nadal jednak pozostaje niepewna. W sumie, według szacunków naukowców, biomasa ryb wzrosła aż o 209%, a bioróżnorodność – o 13%. Nie tylko ryby wracają Jednym z najbardziej spektakularnych sukcesów jest poprawa sytuacji morświnka chińskiego (Neophocaena asiaeorientalis asiaeorientalis), jedynego ssaka słodkowodnego w tej rzece, który nie występuje nigdzie indziej. Jego popu…

jangcy-d3b403d.jpeg
width: 8019
height: 2832

Romeo nie żyje, ale nadzieja wciąż jest. Historia najbardziej samotnej żaby świata
type: item
thumbnail: zaba-romeo-1a02955.avif
date: 2026-02-16T08:52:03.000Z
creator: Joshua Rapp Learn
subject: Przyroda
subject: boliwia
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: żaby
description: Samiec Romeo, niegdyś uznawany za ostatniego przedstawiciela swojego gatunku, odszedł. Jednak ta opowieść nie kończy się tragicznie. Choć słynny płaz i jego partnerka Julia nigdy nie doczekali się potomstwa, nowe odkrycie daje nadzieję na przetrwanie ich gatunku.
encoded: Naukowcy przez lata wierzyli, że samiec nazwany Romeo, jest ostatnim żyjącym osobnikiem gatunku Telmatobius yuracare – endemicznej żaby z Boliwii. Kiedy w 2018 roku znaleziono kolejne osobniki, liczono, że Romeo dorobi się potomstwa z samicą, którą nazwano Julią. Niestety, ich historia miłosna dobiegła końca – Romeo zmarł bezpotomnie. Dla samego gatunku pojawiły się jednak dobre wieści: biolodzy odkryli kolejną populację. – To koniec pewnego rozdziału, ale jednocześnie otwarcie kolejnego – mówi Teresa Camacho Badani, herpetolożka z Muzeum Zoologicznego Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego Ekwadoru w Quito. Historia niespełnionej miłości żab z Boliwii Badacze schwytali Romeo w 2009 roku, na terenie Parku Narodowego Carrasco w Boliwii – obszarze dotkniętym zabójczym grzybem, który niszczy gatunki płazów na całym świecie. Zapobiegawczo przewieziono go do Muzeum Historii Naturalnej Alcide d’Orbigny w Cochabambie. – Nikt nie przypuszczał, że Romeo będzie ostatnim przedstawicielem swojego gatunku przez kolejne dziewięć lat – wspomina Camacho Badani. W 2018 roku podjęto kolejne poszukiwania żab tego gatunku. Organizacja Global Wildlife Conservation (obecnie Re:wild) nawiązała nawet współpracę z serwisem randkowym Match.com, aby nagłośnić trudną sytuację Romeo. W serwisie stworzono mu nawet profil randkowy. Choć samica Julia raczej nie korzystała z aplikacji, pojawiła się w tym samym regionie, w którym znaleziono Romeo. Teresa Camacho Badani i jej zespół odkryli pięć kolejnych osobników w innym strumieniu Parku Narodowego Carrasco. Romeo wydawał się już wtedy tracić nadzieję – przestał wydawać odgłosy godowe. Jednak gdy badacze przedstawili mu Julię, nagle odzyskał wigor i ponownie zaczął śpiewać. Podczas pierwszej randki Julia nie wykazywała zainteresowania. – Romeo był nieco zbyt intensywny, zaczął irytować Julię – mówi Camacho Badani. Samica przestała jeść i chowała się, dopóki ich nie rozdzielono. Drugie spotkanie poszło nieco lepiej i od tej pory żyli razem w zgodzie.…

zaba-romeo-1a02955.avif
width: 3072
height: 2048

Cud w cieniu klimatyzatora: gatunek, który miał nie istnieć, opanowuje Bermudy
type: item
date: 2026-02-14T11:15:53.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: bermudy
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ślimaki
subject: zagrożone gatunki
description: Czy można cofnąć czas w świecie przyrody? Historia małego ślimaka z Bermudów dowodzi, że niemożliwe nie istnieje. Gatunek, który oficjalnie uznawano za wymarły, nie tylko został odnaleziony w najmniej spodziewanym miejscu. Dzięki bezprecedensowej akcji naukowców, rządu i ogrodu zoologicznego, wrócił do środowiska w liczbie ponad 100 tysięcy osobników. Takie sukcesy w ochronie przyrody zdarzają się bardzo rzadko.
encoded: Przez lata naukowcy z niepokojem obserwowali drastyczny spadek populacji bermudzkiego ślimaka Poecilozonites bermudensis. W końcu zupełnie zniknął ze swojego naturalnego środowiska i wydawało się, że jego los jest przesądzony. A jednak iskierka nadziei pojawiła się tam, gdzie nikt nie jej nie szukał: w brudnym zaułku, tuż obok…klimatyzatora. To tam odkryto ostatnie osobniki, które przetrwały tylko dzięki kroplom wody spadającym z urządzenia. A potem było jeszcze ciekawiej: rozpoczęła się jedna z najbardziej ambitnych operacji ratunkowych w historii współczesnej zoologii. Od kilku sztuk do setek tysięcy Gdy tylko odkryto ocalałą populację ślimaka, rząd Bermudów podjął błyskawiczną decyzję o współpracy z ekspertami z brytyjskiego Chester Zoo. Kilka cennych osobników wysłano do Wielkiej Brytanii, gdzie stały się zaczątkiem programu hodowlanego. Wyzwanie było ogromne – naukowcy musieli sztucznie odtworzyć idealne warunki do życia i rozrodu. Zaprojektowano specjalne pojemniki, w których monitorowano każdy parametr, od wilgotności po temperaturę. Wysiłek się opłacił: ślimaki zaczęły rozmnażać się w tempie, które przerosło najśmielsze oczekiwania. Z garstki „ocalenców z klimatyzatora” narodziła się armia ponad stu tysięcy ślimaków. Wielki powrót i inwazyjny wróg Proces reintrodukcji, czyli ponownego wprowadzania gatunku do naturalnego środowiska, był operacją zaplanowaną z chirurgiczną precyzją. Zanim ślimaki trafiły na Bermudy, każdy z nich przeszedł badania pod kątem obecności pasożytów, które mogłyby zagrozić lokalnemu ekosystemowi. Kluczowym problemem był jednak inny, inwazyjny ślimak Euglandina rosea, który wcześniej niemal doszczętnie wytępił swoich bermudzkich kuzynów. Naukowcy mozolnie szukali bezpiecznych enklaw dla „ocalonych”. Każdy wypuszczony osobnik został oznaczony. Ślimaki na bieżąco monitorowano, by upewnić się, że zaczęły samodzielnie żerować. Symbol zwycięstwa nad kryzysem bioróżnorodności W końcu świat nauki mógł oficjalni potwierdzić: ślimak bermudzki …

bermuda-snails-saved-from-extinction-l-3951eb0.jpg
width: 1200
height: 675

To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
type: item
date: 2026-02-07T08:57:46.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kawka zwyczajna jest najmniejszym polskim krukowatym. To sprytny, towarzyski i inteligentny ptak. Choć nie zamawia porannej kawy, jej inne codzienne zwyczaje potrafią naprawdę zaskoczyć.
encoded: Spis treści: Skąd się wzięła kawka? Rozpoznanie i wygląd kawki Areał występowanie i populacja Siedlisko i gniazdowanie kawki Czy kawka pije kawę? Tajemnice jej diety Ochrona i znaczenie kawki w środowisku Kawki potrafią zaskoczyć w każdym zakątku miasta i wsi. Niektóre osobniki wychowują cudze pisklęta, jakby były prawdziwymi opiekunami. Inne sprawnie zdobywają pożywienie w najbardziej nieoczekiwanych miejscach. Choć bywają uciążliwe, pełnią pożyteczną rolę, ograniczając szkodniki i sprzątając miejskie odpady. Tajemnice ich życia pokazują, że nawet najmniejszy przedstawiciel krukowatych potrafi być mistrzem adaptacji, a każdy dzień z kawką może kryć w sobie niespodziankę. Skąd się wzięła kawka? Kawka zwyczajna po raz pierwszy została opisana zgodnie z zasadami nazewnictwa dwumianowego w 1758 roku, w 10. edycji „Systema Naturae”. Autorem opisu był Karol Linneusz – szwedzki przyrodnik i ojciec nowoczesnej taksonomii. Nadał on temu gatunkowi nazwę Corvus monedula, co można tłumaczyć jako „kruk monetka”. Jak podaje Jerzy Bralczyk w książce„Zwierzyniec”, polska nazwa „kawka” nie ma związku z kawą jako napojem, lecz odnosi się do charakterystycznego, kawczącego głosu ptaka. Jej źródłem jest praindoeuropejski rdzeń kau-, oznaczający „wyć” lub „krzyczeć”. W prasłowiańszczyźnie funkcjonowało słowo kava, które w formie zdrobniałej dało kawkę. Nazwa ta jest bardzo stara – świadczy o tym m.in. miejscowość Kawice, zanotowana już na początku XIII wieku. Dawniej słowo „kawka” miało także inne znaczenia. Określano nim młodą dziewczynę, a niekiedy również kobietę lekkich obyczajów. Zwrot „pójść w kawki” oznaczał „wyjść na głupca”, natomiast „puszczać w kawy” – „opowiadać niedorzeczności”. Sam ptak bywał też nazywany „krukiem kawką”, co dziś może być mylące, ponieważ odnosi się do dwóch odrębnych gatunków ptaków z rodziny krukowatych. Rozpoznanie i wygląd kawki Kawka zwyczajna jest najmniejszym spośród występujących w Polsce ptaków z rodziny krukowatych – mniejsza od wrony (Corvus co…

1-49dc6c0.jpg
width: 6000
height: 3375

Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
type: item
date: 2026-01-25T12:01:27.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Jaskółki to mali podróżnicy nie z tej ziemi. Potrafią przemierzać tysiące kilometrów, wracając dokładnie tam, gdzie gniazdowały w zeszłym roku. Poznaj ich tajemnice – od prehistorycznych jaskiń po współczesne miasta, gdzie ich loty, gniazda i śpiew skrywają niezwykłe historie.
encoded: Spis treści: Tropem prehistorycznych jaskółek Jak jaskółki podbiły świat Populacje jaskółek w Polsce i na świecie Nauka rozpoznawania jaskółek Życie w jaskółczym gnieździe Dieta i żerowanie jaskółek Kierunki dalekich podróży Jaskółki wywodzą się z Afryki sprzed 13 milionów lat i dziś można je spotkać niemal na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Choć wyglądają podobnie, każda ma swój niepowtarzalny lot, barwę upierzenia i unikalny głos. Co roku pokonują nawet 20 tysięcy kilometrów, wracając do tej samej stodoły w Europie i siadając na tej samej gałęzi w Afryce. Mistrzowsko łapią owady w locie, polując nad wodą, polami i koronami drzew, a jednocześnie budują skomplikowane gniazda, które chronią młode przed niebezpieczeństwem. Oto świat jaskółek, który warto poznać. Tropem prehistorycznych jaskółek Jaskółcze ślady od tysiącleci przeplatają się z historią człowieka, prowadząc nas od mroku prehistorycznych jaskiń, które ptaki te dzieliły z naszymi przodkami, aż po dachy współczesnych miast. Jednym z takich niezwykłych miejsc i dowodów archeologicznych na współistnienie jaskółek z człowiekiem jest Jaskinia na Biśniku (ok. 50 km na północ od Krakowa). To jedno z nielicznych stanowisk w Europie oraz jedyne w Polsce, z nieprzerwaną sekwencją osadów trwającą 300 000 lat, obejmującą okres od czasu sprzed zlodowacenia saalijskiego po holocen. Szczątki ptaków, w tym jaskółek, odkryte w jaskini Biśnik obejmują niemal 1 600 fragmentów szkieletów należących do co najmniej 96 taksonów, co pozwala stwierdzić, że jaskółki były obecne w regionie od bardzo dawna. Niektóre okazy, należące do rodzaju Hirundo i Cecropis (czyli różnych grup jaskółek), miały rozmiary zbliżone do współczesnej jaskółki dymówki (Hirundo rustica). Inne były wyraźnie większe, co może świadczyć o nieznanym dotąd wymarłym podgatunku lub obecności większych gatunków jaskółek. Obecność tych ptaków w tak odległej przeszłości pokazuje, że jaskółki od zawsze korzystały z osłoniętych miejsc do gniazdowania – w jask…

Jaskolki-dymowki-w-chwili-odpoczynku-67b4eda.jpg
width: 6000
height: 3376

Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
type: item
date: 2026-01-24T08:59:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Mała, cicha i skryta. Tajemnicza, zagrożona i niezwykle inteligentna. Od wieków fascynuje ludzi. Od legend o mądrej sowie Atenie po jej skryte, pełne zagadek zwyczaje: pójdźka wciąż uczy nas, jak kruche jest życie dzikiej przyrody. Oto historia ginącego gatunku.
encoded: Spis treści Sowy w dziejach człowieka Wygląd i rozpoznawanie pójdźki Zasięg występowania i historia populacji Biologia lęgowa Pokarm i techniki polowania Zagrożenia i ochrona gatunku Od wieków ludzie spoglądali w noc, by uchwycić milczące sekrety sów, a pójdźka była wśród nich najbardziej nieuchwytna. Zawsze wzbudzała respekt i ciekawość. Jej obecność w krajobrazie umykała nawet uważnym oczom. Od słonecznych wybrzeży Morza Śródziemnego po odległe azjatyckie stepy – pójdźka zwyczajna przemierza świat, zachowując w sobie sekret każdego z ponad 30 krajów, które zamieszkuje. Oto historia ptaka, który zniknął z wielu krajobrazów, lecz wciąż obserwuje świat z ukrycia. Sowy w dziejach człowieka Na przestrzeni dziejów ludzkości sowy symbolizowały rozmaite pojęcia – od grozy i śmierci, po wiedzę, mądrość i wierzenia religijne związane ze światem duchów. Najstarsze znane przedstawienia sów pochodzą z górnego paleolitu (ok. 13 000 r. p.n.e.) i zachowały się w postaci rytów naskalnych w dwóch jaskiniach we Francji. W jaskini Les Trois Frères w Ariège odnaleziono wizerunki trzech sów, interpretowanych przez badaczy jako przedstawienia sów śnieżnych (Bubo scandiacus) lub ptaków o podobnych cechach, natomiast w jaskini Chauvet ukazano pojedynczą sowę „uszatą”, którą niektórzy badacze identyfikują jako uszatkę (Asio otus) lub puchacza (Bubo bubo). Inne prehistoryczne stanowiska zawierające sztukę i symbolikę związaną z sowami znane są z północnej Australii, Ameryki Północnej oraz Środkowej. Szczególnie istotne są jednak odkrycia z obszaru wschodniego basenu Morza Śródziemnego, datowane na neolit przedceramiczny (8000–6500 p.n.e.), gdzie odnaleziono antropomorficzne figurki o cechach sowich. W kolejnych tysiącleciach wizerunki te pojawiają się również w Europie Północnej (IV tysiąclecie p.n.e.),w Grecji mykeńskiej (XV w. p.n.e.) oraz w Europie Środkowej, m.in. na terenach dzisiejszych Węgier (ok. 3000 r. p.n.e.). Znaleziska te wskazują na długotrwałą obecność sowy w symbolice religi…

AdobeStock1865003159-61109b1.jpeg
width: 4596
height: 2684

Rewolucja w badaniu biosfery. Powstał pierwszy globalny atlas podziemnej grzybni
type: item
date: 2026-01-19T10:19:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: grzyby
subject: ochrona przyrody
description: W czasopiśmie „Nature” opublikowano pierwszą w historii, tak szczegółową mapę bioróżnorodności podziemnych grzybów mykoryzowych. Międzynarodowy zespół naukowców przeanalizował miliardy sekwencji DNA grzybów zebranych z 130 krajów. To przełomowe odkrycie zmienia naszą wiedzę o biosferze i metodach ochrony klimatu.
encoded: Spis treści Grzyby mykoryzowe: podziemne serce ekosystemów Niezwykła mapa światowej grzybni Olbrzymie przedsięwzięcie badawcze Naukowcy opublikowali pierwszą na świecie szczegółową mapę bioróżnorodności podziemnych grzybów mykoryzowych. Mykoryza to symbioza między grzybami a korzeniami roślin. To zjawisko kluczowe dla życia i zdrowia wielu roślin, w tym drzew. Grzyby dostarczają roślinom wodę i składniki mineralne (np. fosfor), a w zamian otrzymują produkty fotosyntezy (cukry). Nowa mapa to krok milowy w poznaniu funkcjonowania ekosystemów na całym świecie. Grzyby mykoryzowe: podziemne serce ekosystemów Grzyby mykoryzowe odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu ekosystemów: wspomagają rośliny w pobieraniu składników odżywczych, magazynują ogromne ilości węgla (ok. 13 miliardów ton CO₂ rocznie), regulują obiegi wody i składników mineralnych. Mimo to, do tej pory pozostawały niemal całkowicie pomijane w strategiach ochrony środowiska, politykach klimatycznych i działaniach na rzecz odbudowy przyrody. Te podziemne ekosystemy mają ogromny, lecz dotąd słabo poznany wpływ na funkcjonowanie całej biosfery. Wśród grzybów mykoryzowych można wyróżnić dwa główne typy ich symbiozy z roślinami. Ektomykoryza polega na tym, że strzępki grzybni nie wnikają do wnętrza komórek korzenie roślin, lecz oplatają je z zewnątrz. Grzyby ektomykoryzowe dominują w chłodniejszym klimacie. W cieplejszym (np. Azji Południowo-Wschodniej) zdecydowanie przeważa endomykoryza, czyli głębsza symbioza grzybni z korzeniem, w której strzępku grzyba wnikają do wnętrza komórek gospodarza. Niezwykła mapa światowej grzybni Badanie opublikowane w „Nature” stanowi efekt współpracy międzynarodowej sieci naukowców zrzeszonych w inicjatywie SPUN (Society for the Protection of Underground Networks), która rozpoczęła działalność w 2021 roku. Przeanalizowano w nim ponad 2,8 miliarda sekwencji DNA grzybów zebranych z 130 krajów. Dzięki temu udało się stworzyć mapę mikoryzy na całym świecie, z rozdzielczością 1 km². No…

globalny-atlas-podziemnej-grzybni-c76c9b5.png
width: 2160
height: 1440

Szansa jedna na sto. Niezwykłe narodziny wśród krytycznie zagrożonych goryli górskich
type: item
date: 2026-01-13T13:45:58.000Z
creator: Jason Bittel
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: dzikie zwierzęta
subject: goryl
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: ochrona zwierząt
description: Bliźnięta goryli górskich przyszły na świat w Parku Narodowym Wirunga w Republice Konga. Urodziła je Mafuko – samica, której matkę zabili kłusownicy. Więcej niż jedno młode to u goryli zjawisko niewiarygodnie rzadkie.
encoded: Spis treści: Dlaczego to aż tak wyjątkowe? Goryle wciąż walczą o przetrwanie Opieka nad bliźniętami to wielkie wyzwanie Jakie szanse mają bliźnięta Mafuko? Niezwykle rzadkie bliźnięta goryli górskich urodziły się w Kongu. Matką jest 22-letnia samica o imieniu Mafuko. Jej własna matka zginęła z rąk uzbrojonych napastników. Ten skrajnie zagrożony gatunek liczy dziś w naturze niewiele ponad 1000 osobników. Dlatego każde narodziny wśród goryli górskich to powód do radości. Mafuko została sfotografowana, gdy trzymała na rękach parę swoich synów - bo bliźniaki okazały się samcami. – Zawsze cieszy, kiedy zagrożone gatunki mają młode – mówi Tara Stoinski, prezeska, dyrektorka generalna i główna badaczka naukowa w Dian Fossey Gorilla Fund. – A bliźnięta są szczególnie ekscytujące, bo to niezwykle rzadkie. Dlaczego to aż tak wyjątkowe? Stoinski dodaje, że w sąsiedniej Rwandzie dane Dian Fossey Gorilla Fund pokazują, iż bliźnięta stanowią mniej niż 1% wszystkich porodów u goryli. Dla porównania: u ludzi bliźnięta rodzą się ponad trzy razy częściej. – Słyszałem o tym wcześniej tylko raz – mówi Brent Stirton, fotograf przyrody, autor jednych z najbardziej rozpoznawalnych zdjęć goryli górskich dla „National Geographic”. – To wręcz cud – dodaje Stirton. Postrzega to jako promyk nadziei dla populacji goryli górskich, która powoli się odradza. – Kiedy zaczynałem pracę w Virundze w 2007 roku, na świecie żyło tylko 276 goryli górskich. Goryle wciąż walczą o przetrwanie Wojna, kłusownictwo, choroby i utrata siedlisk – to największe zagrożenia dla goryli górskich, jednej z dwóch podgrup goryla wschodniego. Matka Mafuko została zabita przez „uzbrojone osoby” – wynika z oświadczenia opublikowanego na stronie Parku Narodowego Virunga. A jednak, dzięki ciężkiej pracy i osobistym poświęceniu strażników oraz organizacji zajmujących się ochroną przyrody, a także dzięki odporności samych goryli, zwierzęta nadal sobie radzą. – Te goryle się przystosowały i wciąż dobrze funkcjonują – mówi Stirton…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/01/2026-01-13-112502-2026-01-13-112412--e47a3be.png
width: 1298
height: 1079

Nowy lokator piwnic Kampinosu. Naukowcy podekscytowani potwierdzeniem kolejnego gatunku
type: item
date: 2026-01-13T08:56:43.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: kampinoski park narodowy
subject: nietoperze
subject: obserwacje
subject: ochrona przyrody
description: 5 stycznia 2026 roku stał się ważną datą dla badaczy fauny Kampinoskiego Parku Narodowego. Oficjalnie potwierdzono obecność nowego gatunku nietoperza – nocka Bechsteina. Odkrycia dokonano w jednej ze 195 piwniczek, specjalnie przystosowanych do potrzeb zimujących nietoperzy.
encoded: Choć już wcześniej analizy nagrań sugerowały jego obecność, to wciąż brakowało fizycznego, stuprocentowego potwierdzenia. Park podkreśla, że sukces ten jest efektem ciężkiej pracy m.in. wolontariuszy, w tym Michała Lewandowskiego, który brał udział w zimowych liczeniach niezależnie od panujących warunków pogodowych. Kluczowe dla populacji wszystkich nietoperzy w KPN są piwniczki. To często pozostałości po dawnych gospodarstwach, dziś porzuconych i wykupionych przez władze parku. Nocek Bechsteina: skryty mieszkaniec starych lasów Nocek Bechsteina (Myotis bechsteinii) to jeden z najrzadszych i najbardziej specyficznych gatunków nietoperzy w Polsce, silnie związany ze starymi lasami liściastymi. Jest to niewielki ssak o masie od 7 do 14 gramów. Jego cechą charakterystyczną są bardzo długie uszy, które mają 20–26 mm. To gatunek osiadły, który nie podejmuje dalekich wędrówek – co pozwala przypuszczać, że w Kampinoskim Parku Narodowym może istnieć stabilna, lokalna populacja. Prowadzi nocny tryb życia i żywi się owadami i inne stawonogami. O ile w cieplejszych miesiącach preferuje dziuple lub budki lęgowe, to zimą poszukuje miejsc o bardzo wysokiej wilgotności, takich jak jaskinie czy piwnice, w których temperatura utrzymuje się powyżej zera. W skali Europy nocek Bechsteina uznawany jest za gatunek narażony na wyginięcie (VU), natomiast w Polskiej czerwonej księdze zwierząt posiada status gatunku bliskiego zagrożenia (NT). U nas, jak wszystkie nietoperze, objęty jest ścisłą ochroną gatunkową, a prawo zabrania nawet jego fotografowania czy filmowania bez stosownych pozwoleń, jeśli mogłoby to powodować płoszenie. Niezwykła bioróżnorodność Kampinosu Odkrycie nocka Bechsteina podniosło liczbę gatunków nietoperzy stwierdzonych w Kampinoskim Parku Narodowym do 17. To imponujący wynik, świadczący o wyjątkowej wartości przyrodniczej tego terenu, zwłaszcza gdy zestawimy go z ogólną liczbą gatunków występujących w całym kraju. W Polsce odnotowano dotychczas 27 gatunków nietoperzy. …

nocek-bechsteina-45bc4cc.jpeg
width: 4865
height: 3243

Najgroźniejszy ptak świata: czy zasłużył na swoją złą sławę? Nowe fakty o gigancie z lasów deszczowych
type: item
date: 2026-01-07T08:01:32.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: australia
subject: nowa gwinea
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zagrożenia
subject: zagrożone gatunki
description: Czy kazuar to naprawdę najniebezpieczniejszy ptak na świecie? Jego ataki są niezwykle rzadkie, ale przyczyniły się do nadania mu etykiety zabójcy. Jednak dziś to on jest w opałach. Największym zagrożeniem dla przetrwania kazuarów jest utrata siedlisk i działalność człowieka.
encoded: Spis treści: Współczesny dinozaur z lasów deszczowych Jak kazuary zyskały złą sławę? Kazuar: troskliwy ojciec Bohaterowie mitów i ekosystemów Kazuary znikają. Jak je chronić? Kazuary mierzą ponad półtora metra wysokości, potrafią biec z prędkością do 50 km/godz. i skakać na wysokość dwóch metrów. Ważą do 80 kg i posiadają ostre jak brzytwa szpony o długości 12 centymetrów, a ich potężne kopnięcie może łamać kości, uszkadzać narządy wewnętrzne, a nawet być śmiertelne. Dwa odnotowane w historii przypadki śmierci ludzi sprawiły, że ptak ten trafił do Księgi Rekordów Guinnessa jako „najniebezpieczniejszy na świecie”. Współczesny dinozaur z lasów deszczowych Naukowcy twierdzą jednak, że skupianie się na ich potencjalnej agresji przysłania fakt, jak ważne są one dla nauki, historii i równowagi ekosystemów. Kazuary, podobnie jak większość współczesnych ptaków, są bezpośrednimi potomkami teropodów (dwunożnych dinozaurów), a ich hełmiasta narośl na głowie wybitnie przypomina prehistorycznych przodków. Jak mówi Todd Green, paleontolog z New York Institute of Technology, badanie tych ptaków działa niczym wehikuł czasu, pomagając paleontologom wyobrazić sobie, jak mogły zachowywać się wymarłe dinozaury. Jak kazuary zyskały złą sławę? Allen Sheather z Cassowary Recovery Team uważa, że przez ponad 30 lat pracy z tymi ptakami błędnie je ocenialiśmy. Twierdzi on, że kazuary to ptaki bardzo ciekawskie, co bywa mylnie interpretowane jako agresja. Już podczas II wojny światowej ostrzegano żołnierzy stacjonujących w Nowej Gwinei, aby trzymali się od nich z daleka. Sheather wspomina jedno ze swoich spotkań z kazuarem: ptak podszedł do niego, gdy pracował przy domu – jedynie go obserwował, podniósł kilka owoców i odszedł. W historii odnotowano tylko dwa śmiertelne ataki kazuarów na ludzi: w 1926 roku w Australii (nastolatek zaatakował ptaka kijem) oraz w 2019 roku na Florydzie (właściciel ptaka w niewoli). Badanie 150 ataków w Queensland wykazało, że w większości przypadków ptaki broniły…

kazuar-167c710.jpg
width: 3504
height: 1971

To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce
type: item
date: 2026-01-04T07:32:03.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kruk to największy i najcięższy ptak wróblowy. Potrafią planować, rozwiązywać bieżące problemy i rozumieją wiele pojęć. Co najbardziej zaskakujące – inteligencją i zdolnościami poznawczymi nie ustępują szympansom. To ptaki, które myślą szybciej, niż przypuszczasz.
encoded: Spis treści: Kruki w dawnych wierzeniach religijnych Rozmieszczenie geograficzne i status populacji kruka Jak wygląda i brzmi kruk? Przewodnik rozpoznawania Kruk: wszystkożerca i architekt Mózg wielkości orzecha włoskiego – inteligencja kruków na poziomie małp Kruk z warszawskiej lecznicy – historia jednego pacjenta Ciemna przeszłość i jasna przyszłość: zagrożenia i ochrona kruków Od tysięcy lat kruki zajmują szczególne miejsce w ludzkiej wyobraźni – pojawiają się w mitach, religiach i symbolice jako ptaki mądrości, śmierci i boskiej opatrzności. Dziś, dzięki badaniom naukowym, coraz lepiej rozumiemy, skąd brała się ta fascynacja. Niezwykłe zdolności poznawcze, złożone życie społeczne i ogromna elastyczność ekologiczna sprawiają, że kruki należą do najbardziej wyjątkowych ptaków na świecie. Ich historia to opowieść o inteligencji, przetrwaniu i długiej, nie zawsze łatwej relacji z człowiekiem. Kruki w dawnych wierzeniach religijnych W mitologii wikingów kruki (Corvus corax) nie były zwykłymi ptakami – zajmowały wyjątkowe miejsce jako istoty obdarzone symboliczną mocą. Uważano je za uosobienie mądrości, znaki boskiej obecności oraz przewodników między światem żywych a zaświatami. Ich związek z walkiriami – mitycznymi wojowniczkami decydującymi o losach poległych – jeszcze bardziej podkreślał mistyczny charakter ptaków. Najsilniej kruki związane były z Odynem, bogiem mądrości, wojny i magii. Według wierzeń każdego dnia wysyłał on swoje dwa ptaki: Huginna (Myśl) i Muninna (Pamięć). Siedząc zwykle na jego ramionach, przemierzały świat od krańca do krańca, a wieczorem wracały, przekazując mu wszystko, co zobaczyły. Dzięki nim Odyn posiadał wszechstronną wiedzę o losach ludzi i bogów. W tradycji chrześcijańskiej kruk miał ambiwalentny charakter – symbolizował nieczystość i grzeszność, ale jednocześnie potrafił pełnić rolę wysłannika Boga. Po raz pierwszy pojawia się w opisie potopu, kiedy Noe wypuszcza go jako ptaka zwiadowczego, by sprawdzić, czy wody ustąpiły. Według ży…

AdobeStock483904037-f07aca4.jpeg
width: 5137
height: 3371

Orki i delfiny organizują wspólne polowania na łososie. Tego naukowcy się nie spodziewali
type: item
date: 2025-12-14T14:18:01.000Z
creator: Melissa Hobson
subject: Przyroda
subject: delfiny
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: orki
subject: zwierzęta
description: Orki i delfiny zostały przyłapane na wspólnym polowaniu. Naukowcy twierdzą, że to pierwszy taki przypadek udokumentowany przez kamery i drony.
encoded: Spis treści: Pierwsza naukowa dokumentacja współpracy gatunków Czy technologia odkrywa nieznane zachowania? Dźwięki i echolokacja ujawniają współpracę Potencjalne korzyści i zagrożenia dla ekosystemu Nowe spojrzenie dzięki technologii Konieczność ochrony łososia chinook Naukowcy w Kanadzie zamontowali na orkach kamery, by podglądać ich zachowania. To, co zobaczyli, mocno ich zaskoczyło. Przy takim plusku i zamieszaniu trudno było zrozumieć, co dzieje się pod wodą. Gdy orki wynurzały się po oddech, wokół ich głów migały delfiny. Woda była jednak tak mętna, że badacze nie mieli pojęcia, co właściwie robią zwierzęta. Dopiero dzięki dronom i kamerom przymocowanym do orek naukowcy mogli przyjrzeć się interakcjom tych dwóch gatunków. To, co odkryli, ich zdumiało. Północne osiadłe orki, nazywane też orkami, oraz pacyficzne delfiny białobokie wyglądały tak, jakby polowały wspólnie. Pierwsza naukowa dokumentacja współpracy gatunków Badacze w Kolumbii Brytyjskiej zarejestrowali 25 sytuacji, w których orki podążały za delfinami nurkującymi w poszukiwaniu pokarmu. Autorzy sądzą, że to pierwsza udokumentowana obserwacja współpracy orek i delfinów białobokich podczas polowania. Opisali te spotkania w nowej pracy opublikowanej w czasopiśmie „Scientific Reports”. W jednym z przypadków delfiny dołączyły dopiero po tym, jak orki złowiły łososia. – Kiedy rozszarpywały zdobycz, z pyska orki wypadały kawałki ryby, jak chmura krwi i łusek – mówi Sarah Fortune, współautorka badania i adiunktka w katedrze oceanografii na Uniwersytecie Dalhousie w Nowej Szkocji w Kanadzie. – Wtedy widzieliśmy delfiny krążące przy głowie, które zbierały te fragmenty. Czy technologia odkrywa nieznane zachowania? Nie wiadomo, czy to nowe zachowanie, czy coś, co oba gatunki robiły od dawna. Odkrycie mogło być po prostu efektem lepszej technologii, takiej jak drony i lekkie kamery podwodne, dzięki którym naukowcy widzą więcej. Część ekspertów obawia się jednak, że może to sygnał niedoboru pożywienia. W północno-…

GettyImages-527995078-8ac7dd4.jpg
width: 3463
height: 2308

Od karmnika po spacer – tymi trzema sposobami, pomożesz ptakom przetrwać zimę
type: item
date: 2025-12-08T07:01:56.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: wyprawy przyrodnicze
subject: zima
description: Zimowe akcje obywatelskie dla ptaków zyskują w Polsce coraz większą popularność. Sprawdź, gdzie i jak możesz pomóc skrzydlatym sąsiadom – niezależnie od tego, ile masz doświadczenia!
encoded: Spis treści: Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Poznaj ptaki zimą – spacery ornitologiczne z OTOP Ptasia Godzinka – międzynarodowe liczenie ptaków w zimie Weekend z ptakami – dołącz do spacerów MTO! Zimowa edukacja przyrodnicza w Polsce zyskuje coraz większą popularność. Coraz częściej pojawiają się inicjatywy związane z ochroną ptaków – od obrączkowania w ramach Akcji Karmnik, po zimowe spacery ornitologiczne. Działania te przyciągają nie tylko młodych ludzi, lecz także wszystkich miłośników ornitologii. Dołącz i odkryj, jakie ptaki możesz spotkać w swojej okolicy właśnie zimą. Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Akcja Karmnik to ogólnopolski projekt ornitologiczny, którego głównym celem jest naukowe badanie ptaków zimujących w Polsce poprzez ich odławianie i obrączkowanie. W ramach akcji ornitolodzy, wykorzystując specjalistyczne sieci, łapią ptaki przylatujące do karmników. Następnie są one ważone, mierzone i obrączkowane, po czym wypuszczane na wolność. Dzięki temu zbierany jest cenny materiał naukowy pozwalający lepiej poznać biologię migracji, przeżywalność ptaków oraz wpływ warunków atmosferycznych na ich kondycję. Akcja Karmnik to doskonała okazja, by z bliska przyjrzeć się ptakom żyjącym w naszym sąsiedztwie i poszerzyć wiedzę ornitologiczną, np. w zakresie rozpoznawania gatunków czy prawidłowego dokarmiania. Wydarzenie trwa od początku grudnia do marca. Udział jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich chętnych. Można zaprosić znajomych, a nawet całą rodzinę – to świetny sposób na wspólne spędzenie czasu, także przy okazji Mikołajek. Odławianie rozpoczyna się zazwyczaj ok. godziny 7:00–7:30 i trwa do ok. 12:00. Organizatorzy podkreślają, że można dołączyć w dowolnym momencie i zostać tak długo, jak się chce. Szczegóły dotyczące poszczególnych odłowów publikowane są na Facebooku (wystarczy wpisać w wyszukiwarkę nazwę lokalnej organizacji). Przykładowy harmonogram Akcji Karmnik w Szczecinie na sezon 2025/2026 przedstawia się…

obserwowanie-ptakow-zima-GettyImages-2176491729-f44355a.jpg
width: 3943
height: 2630

Maskotki i ochrona środowiska. Naukowcy: sport może zmienić los zagrożonych gatunków
type: item
date: 2025-12-05T10:08:33.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: ochrona przyrody
subject: Sport
subject: zwierzęta
description: Florida Gators, Chicago Bulls czy Miami Dolphins to tylko przykłady drużyn sportowych posiadających w swoich herbach zwierzęta. Dla wielu klubów taki animalistyczny symbol staje się elementem tożsamości, z którym silnie utożsamiają się ich kibice. Naukowcy zwracają uwagę, że to emocjonalne przywiązanie może mieć ogromny potencjał ekologiczny – odpowiednio ukierunkowane, mogłoby wspierać działania na rzecz ochrony bioróżnorodności.
encoded: Najbliższe Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej, które rozpoczną się w czerwcu 2026 roku, będą pierwszymi rozgrywanymi w trzech krajach: USA, Kanadzie i Meksyku. Trzech organizatorów oznacza trzy maskotki turniejowe. W tym przypadku publiczność do kibicowania będą zagrzewać: jaguar Zayu (reprezentujący Meksyk), łoś Maple (Kanadę) oraz bielik Clutch (Stany Zjednoczone). Każdy z tych przedstawicieli stanowi przykład flagowego zwierzęcia danego kraju. Naukowcy z paryskiego Uniwersytetu Paris-Saclay pochylili się nad kwestią przywiązania drużyn sportowych do swoich herbów, które często zawierają wątek zwierzęcy. Według badaczy ingerencja klubów mogłaby pomóc w zachowaniu bioróżnorodności ekologicznej. Jak zostało przeprowadzone badanie? By określić skalę występowania motywów zwierzęcych na koszulkach sportowych, naukowcy przeanalizowali 727 drużyn w 50 krajach i 10 najważniejszych dyscyplinach sportowych. Pozwoliło to na identyfikację co najmniej 161 różnych gatunków zwierząt wykorzystywanych w budowaniu sportowej marki. Wyniki ukazały, że wśród zwierzęcych herbów dominują ssaki i ptaki. Wynik ten nie może dziwić: ssaki podbijają serca fanów swoją dostojnością i inteligencją, a ptaki – sprytem i walecznością. Mimo tej dominacji na sportowych koszulkach pojawia się bardzo zróżnicowana fauna. Potyczki sportowe są prowadzone pomiędzy aligatorami, pingwinami, wilkami czy rekinami. Co ciekawe, wykorzystywanie animalistycznej heraldyki nie ogranicza się jedynie do konkretnych dyscyplin sportowych. Za herb ze zwierzęciem walczą zarówno piłkarze, rugbiści, jak i siatkarze. Naukowcy zauważyli, że zwierzęta pojawiają się w symbolach sportowych na całym świecie – zarówno w drużynach męskich, jak i żeńskich. Wybory te różnią się jednak między regionami. W Afryce i Azji dominują gatunki rodzime, takie jak słonie, natomiast w Europie i obu Amerykach chętniej sięga się po symbole spoza kontynentu, m.in. lwy czy tygrysy. Za herb w służbie przyrody – jak kluby sportowe mogą walczyć ze zmie…

shutterstock2329347971-3c8501e.jpg
width: 6048
height: 4024

Jak prawidłowo dokarmiać ptaki? Te zasady warto znać, by im pomóc, a nie zaszkodzić
type: item
date: 2025-11-25T10:23:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dokarmianie
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Sezon na dokarmianie ptaków już w pełni. Mimo, że Polacy lubią im pomagać, wciąż powszechne są błędy w dokarmianiu. Wystarczy znać kilka prostych zasad, by ptakom skutecznie pomóc przetrwać zimę.
encoded: Dokarmianie ptaków jesienią i zimą może zadecydować o ich przetrwaniu. To też świetny sposób na obserwację przyrody tuż za progiem domu, a nawet w środku miasta. Jak robić to z głową? Odpowiadamy na najczęstsze pytania i wątpliwości. Po pierwsze: dobre miejsce Zanim wysypiemy ptakom pierwszą porcję jedzenia, warto się zastanowić, jak powinien wyglądać karmnik i gdzie go umieścić. Wystarczy na chwilę wczuć się w sytuację ptasich gości, a z łatwością takie miejsce znajdziemy. Ptaki, jak każdy, potrzebują spokoju przy jedzeniu. Karmnik powinien więc stać/wisieć w spokojnym miejscu, z dala od potencjalnych drapieżników (kotów, psów, drapieżnych ptaków), osłonięty od wiatru, przechodzących ludzi, hałasu, jak najdalej od dróg. Powinien też być regularnie sprzątany, aby nie nagromadziły się ptasie odchody, a resztki jedzenia nie zepsuły się. Po drugie: regularność Ptaki są tak inteligentne, że błyskawicznie zapamiętują miejsca z dobrym jedzeniem, a wieść o pełnym karmniku przyciąga coraz to nowe osobniki. Dlatego ważne jest, by dokarmiać systematycznie. Jeśli będziemy regularnie uzupełniać im jedzenie, a nawet robić to w stałych porach – ptaki będą naszymi stałymi gośćmi, mogą nawet czekać na dokładkę. Bardzo ważne jest też dokarmianie do samego końca zimy – to właśnie jej ostatnie tygodnie są dla ptaków najtrudniejsze. Dla każdego coś dobrego: czym dokarmiać różne gatunki? Najwięcej ptaków chętnie zjada różnorodne nasiona, zwłaszcza słonecznika (łuskanego i w łupinach). Nimi przyciągniemy do karmnika m.in. sikory, dzwońce, wróble, mazurki czy grubodzioby. W gotowych mieszankach ziaren znajdują się zwykle także: proso, pszenica, żyto, owies i nasiona traw. Ważne, by były świeże i suche. Zboża są szczególnie lubiane przez gołębie i sierpówki. Cennym uzupełnieniem będą też orzechy: laskowe, włoskie i ziemne niesolone. To atrakcyjny, wysokoenergetyczny pokarm dla wielu gatunków. Kosy i kwiczoły chętnie zjadają też owoce: jabłka, gruszki, jarzębinę, głóg, rokitnik – wyłącznie …

jak-dokarmiac-ptaki-34c55de.jpeg
width: 6400
height: 4292