National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-14T14:18:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Orki i delfiny organizują wspólne polowania na łososie. Tego naukowcy się nie spodziewali
items: Od karmnika po spacer – tymi trzema sposobami, pomożesz ptakom przetrwać zimę
items: Maskotki i ochrona środowiska. Naukowcy: sport może zmienić los zagrożonych gatunków
items: Jak prawidłowo dokarmiać ptaki? Te zasady warto znać, by im pomóc, a nie zaszkodzić
items: Grupa nietoperzy znalazła w Warszawie zdumiewające schronienie. Była to część garderoby
items: Na straży nieba. Coraz mniej drapieżników, coraz więcej pytań o przyszłość ekosystemu
items: Kamery uchwyciły moment, który wzruszył naukowców. Maleństwo z Kenii daje nadzieję dla całego gatunku
items: Na Islandii istnieje prawdziwa szkoła elfów. Nauczają tam o „ukrytym świecie”
items: Ma 99 lat i nie zwalnia tempa. Sir David Attenborough narratorem nowego serialu przyrodniczego
items: Trwa walka o ośmiornice. Chile i Hiszpania pracują nad zakazami
items: „To nie wyjątek, to systemowe działanie” – mówi aktywista. Sprawa jodły porusza Polskę
items: Uwielbiana rzeka z nowym rezerwatem. RDOŚ porządkuje obszar Krutyni
items: Ogromny odzew w sprawie Puszczy Białowieskiej. Polacy zgłosili 1700 uwag
items: Tatrzański Park Narodowy – wyjątkowe miejsce przyrodnicze w Polsce
items: Sowy „przeprowadzają się” z CPK. Ornitolodzy im w tym pomagają
items: Najnowszy raport pokazuje, co zabija ptaki na świecie. Są też dobre wiadomości
items: Nowy rezerwat na Podkarpaciu chroni unikatową rzekę płynącą do Morza Czarnego
items: Największe rezerwaty przyrody w Polsce to prawdziwe perły rodzimych krajobrazów
items: Ostatnia deska ratunku dla nosorożca północnego. Niezwykły wysiłek przyrodników
items: Powstał globalny atlas podziemnej grzybni. Zmienia naszą wiedzę o biosferze Ziemi
items: Mljet to Chorwacja w najpiękniejszym wydaniu. Urzeka zielenią i spokojem
items: Ten plan zadecyduje o losie Puszczy Białowieskiej – ruszyły konsultacje
items: Rzut kotwicą to nie błahostka. Jej stosowanie zagraża przyrodzie Antarktyki
items: Wielki europejski kot powrócił z krawędzi wyginięcia. Jego populacja rozkwita
items: Od wczoraj mamy w Polsce nowy, największy od 22 lat rezerwat przyrody

Orki i delfiny organizują wspólne polowania na łososie. Tego naukowcy się nie spodziewali
type: item
date: 2025-12-14T14:18:01.000Z
creator: Melissa Hobson
subject: Przyroda
subject: delfiny
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: orki
subject: zwierzęta
description: Orki i delfiny zostały przyłapane na wspólnym polowaniu. Naukowcy twierdzą, że to pierwszy taki przypadek udokumentowany przez kamery i drony.
encoded: Spis treści: Pierwsza naukowa dokumentacja współpracy gatunków Czy technologia odkrywa nieznane zachowania? Dźwięki i echolokacja ujawniają współpracę Potencjalne korzyści i zagrożenia dla ekosystemu Nowe spojrzenie dzięki technologii Konieczność ochrony łososia chinook Naukowcy w Kanadzie zamontowali na orkach kamery, by podglądać ich zachowania. To, co zobaczyli, mocno ich zaskoczyło. Przy takim plusku i zamieszaniu trudno było zrozumieć, co dzieje się pod wodą. Gdy orki wynurzały się po oddech, wokół ich głów migały delfiny. Woda była jednak tak mętna, że badacze nie mieli pojęcia, co właściwie robią zwierzęta. Dopiero dzięki dronom i kamerom przymocowanym do orek naukowcy mogli przyjrzeć się interakcjom tych dwóch gatunków. To, co odkryli, ich zdumiało. Północne osiadłe orki, nazywane też orkami, oraz pacyficzne delfiny białobokie wyglądały tak, jakby polowały wspólnie. Pierwsza naukowa dokumentacja współpracy gatunków Badacze w Kolumbii Brytyjskiej zarejestrowali 25 sytuacji, w których orki podążały za delfinami nurkującymi w poszukiwaniu pokarmu. Autorzy sądzą, że to pierwsza udokumentowana obserwacja współpracy orek i delfinów białobokich podczas polowania. Opisali te spotkania w nowej pracy opublikowanej w czasopiśmie „Scientific Reports”. W jednym z przypadków delfiny dołączyły dopiero po tym, jak orki złowiły łososia. – Kiedy rozszarpywały zdobycz, z pyska orki wypadały kawałki ryby, jak chmura krwi i łusek – mówi Sarah Fortune, współautorka badania i adiunktka w katedrze oceanografii na Uniwersytecie Dalhousie w Nowej Szkocji w Kanadzie. – Wtedy widzieliśmy delfiny krążące przy głowie, które zbierały te fragmenty. Czy technologia odkrywa nieznane zachowania? Nie wiadomo, czy to nowe zachowanie, czy coś, co oba gatunki robiły od dawna. Odkrycie mogło być po prostu efektem lepszej technologii, takiej jak drony i lekkie kamery podwodne, dzięki którym naukowcy widzą więcej. Część ekspertów obawia się jednak, że może to sygnał niedoboru pożywienia. W północno-…

GettyImages-527995078-8ac7dd4.jpg
width: 3463
height: 2308

Od karmnika po spacer – tymi trzema sposobami, pomożesz ptakom przetrwać zimę
type: item
date: 2025-12-08T07:01:56.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: wyprawy przyrodnicze
subject: zima
description: Zimowe akcje obywatelskie dla ptaków zyskują w Polsce coraz większą popularność. Sprawdź, gdzie i jak możesz pomóc skrzydlatym sąsiadom – niezależnie od tego, ile masz doświadczenia!
encoded: Spis treści: Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Poznaj ptaki zimą – spacery ornitologiczne z OTOP Ptasia Godzinka – międzynarodowe liczenie ptaków w zimie Weekend z ptakami – dołącz do spacerów MTO! Zimowa edukacja przyrodnicza w Polsce zyskuje coraz większą popularność. Coraz częściej pojawiają się inicjatywy związane z ochroną ptaków – od obrączkowania w ramach Akcji Karmnik, po zimowe spacery ornitologiczne. Działania te przyciągają nie tylko młodych ludzi, lecz także wszystkich miłośników ornitologii. Dołącz i odkryj, jakie ptaki możesz spotkać w swojej okolicy właśnie zimą. Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Akcja Karmnik to ogólnopolski projekt ornitologiczny, którego głównym celem jest naukowe badanie ptaków zimujących w Polsce poprzez ich odławianie i obrączkowanie. W ramach akcji ornitolodzy, wykorzystując specjalistyczne sieci, łapią ptaki przylatujące do karmników. Następnie są one ważone, mierzone i obrączkowane, po czym wypuszczane na wolność. Dzięki temu zbierany jest cenny materiał naukowy pozwalający lepiej poznać biologię migracji, przeżywalność ptaków oraz wpływ warunków atmosferycznych na ich kondycję. Akcja Karmnik to doskonała okazja, by z bliska przyjrzeć się ptakom żyjącym w naszym sąsiedztwie i poszerzyć wiedzę ornitologiczną, np. w zakresie rozpoznawania gatunków czy prawidłowego dokarmiania. Wydarzenie trwa od początku grudnia do marca. Udział jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich chętnych. Można zaprosić znajomych, a nawet całą rodzinę – to świetny sposób na wspólne spędzenie czasu, także przy okazji Mikołajek. Odławianie rozpoczyna się zazwyczaj ok. godziny 7:00–7:30 i trwa do ok. 12:00. Organizatorzy podkreślają, że można dołączyć w dowolnym momencie i zostać tak długo, jak się chce. Szczegóły dotyczące poszczególnych odłowów publikowane są na Facebooku (wystarczy wpisać w wyszukiwarkę nazwę lokalnej organizacji). Przykładowy harmonogram Akcji Karmnik w Szczecinie na sezon 2025/2026 przedstawia się…

obserwowanie-ptakow-zima-GettyImages-2176491729-f44355a.jpg
width: 3943
height: 2630

Maskotki i ochrona środowiska. Naukowcy: sport może zmienić los zagrożonych gatunków
type: item
date: 2025-12-05T10:08:33.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: ochrona przyrody
subject: Sport
subject: zwierzęta
description: Florida Gators, Chicago Bulls czy Miami Dolphins to tylko przykłady drużyn sportowych posiadających w swoich herbach zwierzęta. Dla wielu klubów taki animalistyczny symbol staje się elementem tożsamości, z którym silnie utożsamiają się ich kibice. Naukowcy zwracają uwagę, że to emocjonalne przywiązanie może mieć ogromny potencjał ekologiczny – odpowiednio ukierunkowane, mogłoby wspierać działania na rzecz ochrony bioróżnorodności.
encoded: Najbliższe Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej, które rozpoczną się w czerwcu 2026 roku, będą pierwszymi rozgrywanymi w trzech krajach: USA, Kanadzie i Meksyku. Trzech organizatorów oznacza trzy maskotki turniejowe. W tym przypadku publiczność do kibicowania będą zagrzewać: jaguar Zayu (reprezentujący Meksyk), łoś Maple (Kanadę) oraz bielik Clutch (Stany Zjednoczone). Każdy z tych przedstawicieli stanowi przykład flagowego zwierzęcia danego kraju. Naukowcy z paryskiego Uniwersytetu Paris-Saclay pochylili się nad kwestią przywiązania drużyn sportowych do swoich herbów, które często zawierają wątek zwierzęcy. Według badaczy ingerencja klubów mogłaby pomóc w zachowaniu bioróżnorodności ekologicznej. Jak zostało przeprowadzone badanie? By określić skalę występowania motywów zwierzęcych na koszulkach sportowych, naukowcy przeanalizowali 727 drużyn w 50 krajach i 10 najważniejszych dyscyplinach sportowych. Pozwoliło to na identyfikację co najmniej 161 różnych gatunków zwierząt wykorzystywanych w budowaniu sportowej marki. Wyniki ukazały, że wśród zwierzęcych herbów dominują ssaki i ptaki. Wynik ten nie może dziwić: ssaki podbijają serca fanów swoją dostojnością i inteligencją, a ptaki – sprytem i walecznością. Mimo tej dominacji na sportowych koszulkach pojawia się bardzo zróżnicowana fauna. Potyczki sportowe są prowadzone pomiędzy aligatorami, pingwinami, wilkami czy rekinami. Co ciekawe, wykorzystywanie animalistycznej heraldyki nie ogranicza się jedynie do konkretnych dyscyplin sportowych. Za herb ze zwierzęciem walczą zarówno piłkarze, rugbiści, jak i siatkarze. Naukowcy zauważyli, że zwierzęta pojawiają się w symbolach sportowych na całym świecie – zarówno w drużynach męskich, jak i żeńskich. Wybory te różnią się jednak między regionami. W Afryce i Azji dominują gatunki rodzime, takie jak słonie, natomiast w Europie i obu Amerykach chętniej sięga się po symbole spoza kontynentu, m.in. lwy czy tygrysy. Za herb w służbie przyrody – jak kluby sportowe mogą walczyć ze zmie…

shutterstock2329347971-3c8501e.jpg
width: 6048
height: 4024

Jak prawidłowo dokarmiać ptaki? Te zasady warto znać, by im pomóc, a nie zaszkodzić
type: item
date: 2025-11-25T10:23:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dokarmianie
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Sezon na dokarmianie ptaków już w pełni. Mimo, że Polacy lubią im pomagać, wciąż powszechne są błędy w dokarmianiu. Wystarczy znać kilka prostych zasad, by ptakom skutecznie pomóc przetrwać zimę.
encoded: Dokarmianie ptaków jesienią i zimą może zadecydować o ich przetrwaniu. To też świetny sposób na obserwację przyrody tuż za progiem domu, a nawet w środku miasta. Jak robić to z głową? Odpowiadamy na najczęstsze pytania i wątpliwości. Po pierwsze: dobre miejsce Zanim wysypiemy ptakom pierwszą porcję jedzenia, warto się zastanowić, jak powinien wyglądać karmnik i gdzie go umieścić. Wystarczy na chwilę wczuć się w sytuację ptasich gości, a z łatwością takie miejsce znajdziemy. Ptaki, jak każdy, potrzebują spokoju przy jedzeniu. Karmnik powinien więc stać/wisieć w spokojnym miejscu, z dala od potencjalnych drapieżników (kotów, psów, drapieżnych ptaków), osłonięty od wiatru, przechodzących ludzi, hałasu, jak najdalej od dróg. Powinien też być regularnie sprzątany, aby nie nagromadziły się ptasie odchody, a resztki jedzenia nie zepsuły się. Po drugie: regularność Ptaki są tak inteligentne, że błyskawicznie zapamiętują miejsca z dobrym jedzeniem, a wieść o pełnym karmniku przyciąga coraz to nowe osobniki. Dlatego ważne jest, by dokarmiać systematycznie. Jeśli będziemy regularnie uzupełniać im jedzenie, a nawet robić to w stałych porach – ptaki będą naszymi stałymi gośćmi, mogą nawet czekać na dokładkę. Bardzo ważne jest też dokarmianie do samego końca zimy – to właśnie jej ostatnie tygodnie są dla ptaków najtrudniejsze. Dla każdego coś dobrego: czym dokarmiać różne gatunki? Najwięcej ptaków chętnie zjada różnorodne nasiona, zwłaszcza słonecznika (łuskanego i w łupinach). Nimi przyciągniemy do karmnika m.in. sikory, dzwońce, wróble, mazurki czy grubodzioby. W gotowych mieszankach ziaren znajdują się zwykle także: proso, pszenica, żyto, owies i nasiona traw. Ważne, by były świeże i suche. Zboża są szczególnie lubiane przez gołębie i sierpówki. Cennym uzupełnieniem będą też orzechy: laskowe, włoskie i ziemne niesolone. To atrakcyjny, wysokoenergetyczny pokarm dla wielu gatunków. Kosy i kwiczoły chętnie zjadają też owoce: jabłka, gruszki, jarzębinę, głóg, rokitnik – wyłącznie …

jak-dokarmiac-ptaki-34c55de.jpeg
width: 6400
height: 4292

Grupa nietoperzy znalazła w Warszawie zdumiewające schronienie. Była to część garderoby
type: item
date: 2025-11-19T13:21:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: nietoperze
subject: ochrona przyrody
subject: ssaki
subject: warszawa
description: Dwadzieścia nietoperzy zamieszkało w... butach sportowych. To niecodzienne odkrycie zaskoczyło mieszkańca Warszawy i skłoniło do wezwania straży miejskiej. Zwierzęta zostały przewiezione w bezpieczne miejsce. Eksperci mówią o nowym trendzie wśród tych skrzydlatych ssaków: coraz częściej szturmują warszawskie mieszkania w okresie chłodów.
encoded: Nastał już czas, w którym nietoperze poszukują schronienia na zimę. Te skrzydlate ssaki hibernują od połowy listopada do marca. W ten sposób są w stanie przetrwać porę roku, w której brakuje owadów, które stanowią ich główny pokarm. Gdzie nietoperze spędzają zimę? Są to piwnice, dziuple spróchniałych drzew, jaskinie, sztolnie, ale też, ale jak się okazało, buty na balkonie. Do takiego wezwania pojechał kilka dni temy ekopatrol straży miejskiej w Warszawie. Hibernacja w butach „Niedzielny wieczór, 16 listopada, właśnie rozpoczynał się na dobre, gdy strażnicy miejscy z Ekopatrolu otrzymali pilne zgłoszenie udania się na ulicę Klaudyny. Zgłaszający potrzebował pomocy w sprawie goszczącego na jego balkonie stada nietoperzy” – informuje warszawska Straż Miejska. Po przybyciu funkcjonariuszy zgłaszający zaprowadził ich na balkon. Dopiero z bliska można było zobaczyć, że w stojących na balkonie sportowych butach aż roi się od nietoperzy. Dla funkcjonariuszy ekopatrolu było to spore zaskoczenie, mimo że na służbie widzieli już sporo. Wygląda na to, że nietoperze uznały buty za doskonałą kryjówkę i miejsce spędzenia zimy. „Widok wtulonych w siebie małych, skrzydlatych ssaków mógł rozczulić każdego, jednak nie było to najlepsze i najbezpieczniejsze miejsce na przezimowanie” – czytamy w relacji stołecznej straży miejskiej. Co dalej z nietoperzami? Strażnicy miejscy przewieźli nietoperze do Lasów Miejskich. Trafiły tam w… butach umieszczonych w transporteach. Ich właściciel postanowił nie stresować lekko rozbudzonych nietoperzy i poświęcić swoje obuwie na rzecz spokoju skrzydlatych ssaków. Jak przekazał National Geographic Polska Robert Strąk, kierownik ośrodka rehabilitacji zwierząt w Lasach Miejskich, nietoperze znajdują się obecnie pod opieką lekarzy weterynarii. Jeśli ich stan będzie dobry, zostaną one wypuszczone na wolność. Szturm borowców na mieszkania To „znalezisko” nie jest zaskoczeniem dla Błażeja Wojtowicza, prezesa Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy. Ek…

borowce-0ef6b87.png
width: 1800
height: 1200

Na straży nieba. Coraz mniej drapieżników, coraz więcej pytań o przyszłość ekosystemu
type: item
creator: Hanna Zakrzewska
subject: Przyroda
subject: Współpraca reklamowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Obecność ptaków drapieżnych to dowód na równowagę w przyrodzie, a ich znikanie – ostrzeżenie o kryzysie środowiskowym. W odpowiedzi na spadek ich liczebności powstał „Program ochrony ptaków szponiastych w Polsce”. Fundacja ORLEN, Narodowa Fundacja Ochrony środowiska i UNEP/GRID-Warszawa połączyły siły, by ratować kilka zagrożonych gatunków i przywrócić im przestrzeń do życia.
encoded: Orzeł przedni to symbol siły i majestatu, ale dziś w Polsce żyje zaledwie 30–35 par lęgowych tego gatunku. Podobnie rzadkie są rybołowy, orlików grubodziobych mamy pewnie nie więcej niż tuzin, a gadożerów zaledwie kilka par lęgowych. Ta sytuacja to przede wszystkim efekt zmian środowiskowych. – Największe zagrożenie to działalność człowieka: utrata siedlisk i żerowisk w skutek intensyfikacji rolnictwa, a także obecność gatunków inwazyjnych, takich jak bezlitośnie niszczący lęgi szop pracz – tłumaczy dr Piotr Mikołajczyk, główny specjalista ds. środowiska i bioróżnorodności w UNEP/GRID-Warszawa. Ochrona prawna to początek Choć wszystkie ptaki szponiaste w Polsce są objęte ochroną prawną, nie zwalnia nas to od troski i wysiłków na rzecz utrzymania, a czasem wręcz przetrwania ich populacji. W odpowiedzi na te wyzwania został stworzony „Program ochrony ptaków szponiastych w Polsce”. To trzyletnia inicjatywa koordynowana przez UNEP/GRID-Warszawa, a wspierana przez Fundację ORLEN. Jej celem jest ochrona oraz odbudowa krajowych populacji takich gatunków jak sokół wędrowny, orzeł przedni, bielik, orlik krzykliwy i rybołów. – Ochrona ptaków szponiastych to dla nas szczególny projekt. Cieszymy się, że dzięki zaangażowaniu naszych partnerów, ekspertów z UNEP/GRID–Warszawa, możemy współpracować w ramach naszego wsparcia dla ochrony bioróżnorodności. To długofalowy projekt, uzupełniający pozostałe inicjatywy na rzecz utrzymania równowagi przyrodniczej – podkreśla Jacek Mazurczak, dyrektor Biura Relacji z Otoczeniem ORLEN. Skuteczna pomoc w terenie W ramach programu prowadzone są działania terenowe: montaż platform lęgowych i wszechstronny monitoring: obrączkowanie, montaż fotopułapek przy gniazdach czy zakładanie nadajników telemetrycznych. Uzupełnieniem są badania genetyczne oraz analizy kolizji z infrastrukturą. Kluczowe jest również wsiedlanie młodych sokołów, które pozwala na przywracanie gatunku w miejscach ich dawnego występowania. Oprócz konkretnych działań ochronnych pro…

AdobeStock1138752533-1f8f9df.jpeg
width: 5472
height: 3648

Kamery uchwyciły moment, który wzruszył naukowców. Maleństwo z Kenii daje nadzieję dla całego gatunku
type: item
thumbnail: nosorozec-kenijski-1c49285.avif
date: 2025-11-18T14:17:44.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: kenia
subject: nosorożce
subject: ochrona przyrody
subject: zagrożone gatunki
description: W Parku Narodowym Chyulu Hills w Kenii doszło do wydarzenia, które daje nadzieję na ocalenie całego gatunku. Kamery uchwyciły samicę krytycznie zagrożonego nosorożca kenijskiego z nowo narodzonym młodym.
encoded: Narodziny krytycznie zagrożonego nosorożca kenijskiego (Diceros bicornis michaeli) wywołały ogromną radość wśród naukowców i miłośników przyrody na całym świecie. Nosorożec kenijski to jeden z podgatunków nosorożca czarnego. Jest ich w sumie 7 i wszystkie żyją w Afryce. Cały gatunek jest na skraju wyginięcia, głównie z powodu kłusownictwa. Rogi nosorożców czarnych są uważane za lekarstwo w tradycyjnej medycynie chińskiej, są też cenioną ozdobą m.in. w Jemenie i na Bliskim Wschodzie. Wzruszające nagranie: mały nosorożec i jego matka Narodziny młodego nosorożca kenijskiego na wolności to niezwykle ważne wydarzenie. Niewielka, izolowana populacja w Kenii przez całe dekady znajdowała się na granicy wymarcia. Pierwsze podejrzenia o pojawieniu się maleństwa pojawiły się wiosną, gdy strażnicy zauważyli charakterystyczne, małe ślady wśród śladów dorosłej samicy. Kilka miesięcy później kamerom-pułapkom organizacji Big Life Foundation i Kenya Wildlife Service udało się uchwycić pierwsze kadry matki z młodym w trudno dostępnym górskim rejonie Kenii. Matką okazała się młoda samica Namunyak, której imię w lokalnym języku Maa znaczy „błogosławiona”. Jej maleństwo ma około pół roku, a jego płeć pozostaje nieznana – póki co nie udało się kamerom uchwycić żadnego ujęcia które by to rozstrzygnęło, a maluch niemal zawsze chowa się za matką. Przyrodnicy jeszcze nie nadali mu/jej imienia. Jakie są szanse na przetrwanie malucha? Cielęta nosorożców są wyjątkowo narażone na ataki drapieżników, choroby i zagrożenia ze strony ludzi, więc młode jest teraz w kluczowym momencie swojego życia. Dotychczasowe obserwacje wskazują jednak, że maluch jest zdrowy, aktywny i przejawia typowe dla jego wieku zachowania, m.in. bawi się. Narodziny te powiększyły lokalną populację do zaledwie 9 osobników. To skrajnie mało, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że nosorożce czarne były kiedyś szeroko rozpowszechnione we wschodniej Afryce. Masowe kłusownictwo w latach 70., napędzane ogromnym popytem na rogi, doprowadził…

nosorozec-kenijski-1c49285.avif
width: 3072
height: 1731

Na Islandii istnieje prawdziwa szkoła elfów. Nauczają tam o „ukrytym świecie”
type: item
date: 2025-11-16T12:44:16.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Edukacja
subject: elfy
subject: islandia
subject: ochrona przyrody
subject: reykjavik
subject: szkoła
description: Wiara w elfy nie kończy się na „Władcy Pierścieni” ani na kartach literatury fantasy. W niektórych zakątkach świata te nadnaturalne istoty są traktowane z pełną powagą, a miejsca ich rzekomego występowania podlegają realnej ochronie.
encoded: Przekonanie o istnieniu równoległych światów, istot nadprzyrodzonych czy mocy niewidzialnych dla ludzkiego oka towarzyszy człowiekowi od stuleci. Jedni traktują je jako element folkloru, inni odrzucają jako fantazję. Mieszkańcy Islandii znajdują się jednak w pierwszej grupie – od pokoleń snują opowieści o ukrytych istotach, przypisują im sprawczą rolę w świecie natury, a niekiedy zmieniają przebieg dróg, by nie naruszać ich domostw. W stolicy kraju powstała nawet szkoła elfów, w której można poznać historie, wierzenia i tradycje związane z tym tajemniczym ludem. Wiara w elfy jako element islandzkiej tożsamości Wiara w Huldufólk, czyli „Ukryty Lud” – jak nazywa się elfy w islandzkiej tradycji – pozostaje istotnym elementem tożsamości mieszkańców tego kraju. Z badań wynika, że 54% Islandczyków wierzy w istnienie elfów i ukrytych istot, a aż 90% z nich deklaruje, że „zauważa” ich obecność. Przekonanie to od dawna wykracza poza sferę legend. Już od lat 30. XX wieku aktywiści interweniowali w obronie miejsc uznawanych za siedliska elfów, domagając się wstrzymania lub modyfikacji inwestycji, które mogłyby naruszyć te obszary. W efekcie działania te przyczyniły się do zachowania naturalnych krajobrazów będących wizytówką Islandii – wodospadów, pól lawowych, gejzerów, wulkanów czy jaskiń lodowych, które dziś przyciągają około 2 mln turystów rocznie. Jednym z najbardziej znanych przykładów tej wrażliwości była sytuacja z 2013 roku, kiedy budowę odcinka autostrady wstrzymano do czasu rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy Islandii jej potencjalnego wpływu na elfy i środowisko. Aktywiści oraz lokalni jasnowidze wskazywali wówczas, że projekt mógłby naruszyć skałę uważaną za „kościół elfów”. Ostatecznie osiągnięto kompromis, a głaz został przeniesiony w inne miejsce. Tego rodzaju interwencje stały się tak częste, że Islandzka Komisja Drogowa i Wybrzeża opracowała specjalną procedurę postępowania w podobnych przypadkach. W oficjalnych komunikatach podkreśla się konieczność czasowego w…

IMG9948-c28b530.jpeg
width: 5548
height: 3995

Ma 99 lat i nie zwalnia tempa. Sir David Attenborough narratorem nowego serialu przyrodniczego
type: item
date: 2025-11-06T06:51:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: david attenborough
subject: filmy dokumentalne
subject: ochrona przyrody
subject: serial
description: „Kingdom” (Królestwo) to nowy, sześcioodcinkowy serial przyrodniczy BBC One i iPlayera. Jego narratorem jest Sir David Attenborough. Najsłynniejszy przyrodnik świata mimo zaawansowanego wieku wciąż pracuje przy filmach przyrodniczych i współpracuje z BBC.
encoded: Produkcja studia BBC Natural History Unit, powstawała przez pięć lat w sercu Zambii, w Parku Narodowym South Luangwa, w rejonie Nsefu. To tętniąca życiem oaza nad rzeką Luangwa. To właśnie tutaj filmowcy uwiecznili cztery rywalizujące ze sobą rodziny drapieżników – lwy, lamparty, likaony i hieny. Serial równolegle śledzi rodzinne losy czterech różnych gatunków, ukazując ich strategie, więzi i zmagania z naturą, m.in. pożarami i powodzią. Niezwykłe kulisy produkcji To pierwsza w historii BBC Natural History Unit produkcja, w której ekipa przez tak długi czas – 1400 dni zdjęciowych podczas 76 wypraw – śledziła konkretne zwierzęta w jednym miejscu. W pracach brało udział ponad 170 osób, w tym 90 lokalnych specjalistów i badaczy. Dzięki współpracy z zambijskim programem ochrony drapieżników udało się uchwycić nieznane wcześniej zachowania, np. młodego lamparta pomagającego matce odebrać zdobycz hienie. Zdjęcia powstawały z użyciem kamer pułapkowych, dronów, termowizji i systemów montowanych na pojazdach czy helikopterach. To wszystko pozwoliło uzyskać niezwykle bliski punkt widzenia i niemal wtopić się w życie zwierząt. Obóz ekipy zasilany był w 100% energią słoneczną, a codzienność filmowców obfitowała w bliskie spotkania z dziką przyrodą – od słoni niszczących łazienkę po krokodyle odpoczywające tuż przy wejściu do namiotu. Bohaterowie „Królestwa” Olimba to przewodniczka rodziny lampartów i jedna z najbardziej doświadczonych samic w Nsefu. Po wychowaniu trzech miotów próbuje wychować kolejne młode, zmagając się z coraz bardziej niebezpiecznymi sąsiadami. Jej największe wyzwanie pojawia się wraz z przybyciem Storm – przywódczyni watahy likaonów (afrykańskich dzikich psów), która próbuje przejąć teren w samym sercu królestwa. Rodziną lwów dowodzi doświadczona Rita. Jej stado, osłabione po latach walk, próbuje odbudować pozycję. Lwy muszą walczyć o każdy skrawek ziemi i chronić swoje młode przed drapieżnikami. Czwartą rodziną są hieny – klan Tenty i jej córki Tandal, żyj…

david-attenborough-kingdom-f689037.jpg
width: 1350
height: 900

Trwa walka o ośmiornice. Chile i Hiszpania pracują nad zakazami
type: item
date: 2025-10-23T06:49:08.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: hodowla
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ośmiornice
subject: prawo
description: Hodowla ośmiornic budzi kontrowersje wśród naukowców i obrońców zwierząt. Kolejne kraje rozważają zakaz prowadzenia ferm przemysłowych, a niektóre stany w USA już wprowadziły stosowne przepisy.
encoded: Organizacje broniące dobrostanu zwierząt alarmują o planach komercyjnej hodowli ośmiornic. Coraz więcej firm pracuje nad przemysłowymi fermami, a warunki, w jakich miałyby żyć te zwierzęta, przerażają przyrodników. Na szczęście presja społeczna zaczyna przynosić efekty – coraz więcej krajów analizuje możliwość zakazu takich hodowli. Walka zaczyna przynosić efekty. Chile i Hiszpania: tu waży się los ośmiornic Do tej pory wszystkie dostępne w handlu ośmiornice pochodziły z połowów. Jednak popyt na nie rośnie tak szybko, że pojawiły się plany ich przemysłowej hodowli. Przyrodnicy alarmują, że dla tych inteligentnych zwierząt byłaby to tortura. Najbliżej zakazu hodowli ośmiornic jest w tej chwili Chile. Kraj pracuje nad projektem przełomowej ustawy. Propozycje regulacji trafiły do Komisji ds. Środowiska i Zasobów Naturalnych, gdzie będą omawiane. Jeśli zostaną przyjęte, ochronią ośmiornice przed nieludzkimi praktykami hodowlanymi i uczynią Chile światowym liderem w tej dziedzinie. Prace nad odpowiednimi przepisami trwają też w Hiszpanii. Inicjatywa wyszła od stowarzyszenia prawników INTERCIDS, które skierowało ją do właściwej komisji krajowego parlamentu (APDDA). Aktywiści chcą rozszerzenia istniejącej ustawy nr 23/1984 o akwakulturze morskiej na przyszłe hodowle ośmiornic. Jak dotąd konkretny projekt ustawy jeszcze nie powstał, na razie to tylko propozycja. Plany hodowli ośmiornic ma akwakulturowy gigant, firma Nueva Pescanova, która posiada już hodowle m.in. krewetek vannamei i turbotów w Hiszpanii, Nikaragui, Gwatemali i Ekwadorze. Pierwsza przemysłowa ferma ośmiornic miałaby powstać na Wyspach Kanaryjskich. USA jako pierwsze zakazują hodowli ośmiornic Niestety, nie w całym kraju. Dwa stany USA – Kalifornia i Waszyngton – uchwaliły już przepisy zakazujące hodowli ośmiornic na swoim terytorium. Ustawa obowiązująca w Kalifornii dodatkowo zakazuje sprzedaży hodowlanych ośmiornic lub ich mięsa. Siedem innych stanów – Massachusetts, Nowy Jork, Connecticut, New Jersey, Kar…

zakaz-hodoli-osmiornic-9341e96.jpg
width: 2119
height: 1415

„To nie wyjątek, to systemowe działanie” – mówi aktywista. Sprawa jodły porusza Polskę
type: item
date: 2025-09-10T06:02:31.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
description: 337-letnia jodła zniknęła z mapy Puszczy Karpackiej. Aktywiści nie mają wątpliwości – to nie pomyłka, ale element szerszej strategii Lasów Państwowych. Leśnicy z kolei podkreślają, że drzewo mogło zagrażać innym. Spór o ochronę puszczy trwa i nabiera tempa.
encoded: Puszcza Karpacka stanowi jeden z najstarszych kompleksów leśnych w Europie. Mimo wyjątkowości tego terenu, nadal nie zyskał on rangi Parku Narodowego, co niosłoby za sobą szereg ograniczeń dla chcących ścinać znajdujące się na tym terenie drzewa. Otulina Bieszczadzkiego PN jest więc narażona na nadmierną wycinkę drzew, regularne łowiectwo oraz budowę dróg dewastujących ekosystem Puszczy Karpackiej. W opozycji do obecnej sytuacji stoją aktywiści zrzeszeni w inicjatywie „Dzikie Karpaty”. Postulują oni ochronę tych terenów poprzez chociażby utworzenie Turnickiego PN, dzięki któremu część puszczy znalazłaby się pod instytucjonalną ochroną. Wycinanie lasów w liczbach W 2024 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska ogłosiło zakaz wycinania drzew w dziesięciu najbardziej wartościowych kompleksach leśnych w Polsce. Wśród nich znalazły się fragmenty Puszczy Karpackiej w Bieszczadach oraz lasy na obszarze planowanego Turnickiego Parku Narodowego. Jednak wiele innych cennych przyrodniczo terenów nie zostało objętych tym zakazem i – w obliczu intensywnej gospodarki leśnej prowadzonej przez Lasy Państwowe – może nie doczekać się trwałej i skutecznej ochrony. Portal Bieszczady.land podaje, że rocznie wycina się 45 tysięcy metrów sześciennych drewna na terenie projektowanego Turnickiego PN. W przypadku całej otuliny Bieszczadzkiego PN liczba ta wzrasta do ok. 250 tysięcy metrów sześciennych rocznie. Wśród tych tysięcy w 2023 roku znalazła się m.in. 337-letnia jodła, która obecnie stała się symbolem sporu pomiędzy leśnikami a aktywistami. Dyskusja o wycinkę W rozmowie z Onetem Michał Grzywacz – członek „Dzikich Karpat” - mówi o wycince jodły w ten sposób: „To nie jest wyjątek. To nie jest błąd. To systemowe działanie. Lasy Państwowe z całą powagą i spokojem prowadzą gospodarkę, której ofiarą padają jedne z najstarszych drzew w Europie. Puszcza Karpacka wciąż istnieje – ale jeśli nie zaczniemy jej chronić naprawdę, pozostaną nam po niej tylko pniaki, drogi zrywkowe, wspomnienia i foto…

GorczanskaPuszcza-27694ee.jpg
width: 3648
height: 2052

Uwielbiana rzeka z nowym rezerwatem. RDOŚ porządkuje obszar Krutyni
type: item
date: 2025-09-03T06:54:15.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: mazury
subject: ochrona przyrody
subject: polska jeziora
subject: rezerwat
description: Wśród amatorów spływów kajakowych Krutynia ma status niemal kultowy. Ale to też niezwykle cenna ostoja przyrody. Jej dolny bieg był podzielony między dwa rezerwaty. Teraz ich granice przesunięto i powiększono. To krok w stronę skuteczniejszej ochrony przyrody.
encoded: Od 20 sierpnia 2025 r. rezerwaty przyrody wzdłuż Krutyni mają nowe granice i nazwę. Zwyczajowa „Krutynia Dolna” jest teraz nazwą oficjalną, a rezerwat powiększono o nowe tereny, także nieobjęte wcześniej ochroną. Co dokładnie zmieniło się w rezerwacie? Utworzony w 1989 r. rezerwat Krutynia, ze względu na istnienie drugiego obszaru o tej samej nazwie w dawnym woj. olsztyńskim, był od lat określany jako Krutynia Dolna. Teraz to już oficjalne, włączono do niego też część terenów sąsiedniego rezerwatu Pierwos. Obszar Krutyni Dolnej obejmuje tereny gmin Piecki, Mikołajki i Ruciane-Nida, w Mazurskim Parku Krajobrazowym, a jego powierzchnia wynosi teraz 1231,27 ha. W granicach rezerwatu pozostaje wszystko to, co było w nim wcześniej, czyli lasy Nadleśnictwa Maskulińskie wraz z jeziorami Malinówka, Gardyńskie i Dłużec. Nowością jest przyłączenie do Krutyni Dolnej części rezerwatu Pierwos, o powierzchni 234,67 ha. Ale zmiana granic to nie wszystko, rezerwat zyskał także nowe tereny: grunty leśne Nadleśnictwa Strzałowo (1,52 ha) i Maskulińskiego (14,82 ha), jezioro Smolak (1,21 ha) i bezimienne jeziorko (1,88 ha). Korzyści dla przyrody Jak tłumaczy Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie, określenie granicy pomiędzy rezerwatami Pierwos a Krutynia Dolna wzdłuż rzeki napotykało problemy. Jej naturalny bieg nie pokrywał się z wytyczonymi działkami ewidencyjnymi. Dlatego zdecydowano o przesunięciu granic obu rezerwatów tak, by rzeka w całości znalazła się w jego obrębie. Dzięki tej zmianie poprawiono integralność hydrologiczną obszaru – rezerwat obejmuje niemal całą elementarną zlewnię Krutyni od jeziora Kołwinek po Gardyńskie oraz część zlewni jeziora Gardyńskiego. Na terenie Krutyni Dolnej dominują lasy. Głównie grąd subkontynentalny oraz bory i lasy bagienne. Poza tym oczywiście ekosystemy wodne – rzeka Krutynia, jej dopływ Gardynka oraz jeziora: Gardyńskie, Malinówka, Dłużec i Smolak. Uzupełniają je torfowiska, łąki, pastwiska i zarośla. Całość to prawdziwy przyrod…

AdobeStock1094460312-3f6d93a.jpeg
width: 4288
height: 2848

Ogromny odzew w sprawie Puszczy Białowieskiej. Polacy zgłosili 1700 uwag
type: item
date: 2025-08-26T08:15:52.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
subject: prawo
subject: puszcza białowieska
subject: unesco
description: Konsultacje społeczne dotyczące Planu zarządzania Puszczą Białowieską zakończyły się gigantycznym odzewem – do Instytutu Ochrony Środowiska wpłynęło ponad 1700 opinii. To pokazuje, jak wielkie znaczenie społeczne ma Puszcza.
encoded: 18 sierpnia 2025 roku zakończyły się konsultacje społeczne dotyczące projektu Planu zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa Puszcza Białowieska (część polska). Od 7 lipca, przez 45 dni, każdy zainteresowany mógł zgłaszać uwagi za pośrednictwem formularza online, poczty elektronicznej lub tradycyjnej. Wydłużony okres konsultacji miał zapewnić szeroki udział społeczeństwa w czasie wakacyjnym. Ogromne zainteresowanie społeczne nowym planem zarządzania Do Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB) napłynęło ponad 1700 wniosków od mieszkańców regionu, przyrodników, organizacji pozarządowych, samorządów, instytucji naukowych, zarządców terenu czy przedstawicieli środowiska akademickiego. Zdecydowaną większość stanowili mieszkańcy okolic Puszczy, choć głosy napłynęły także z innych części Polski i świata. Tak duże zainteresowanie potwierdza wcześniejsze badania IOŚ-PIB, zgodnie z którymi ochrona Puszczy Białowieskiej ma ogromne społeczne znaczenie. Uwagi są teraz szczegółowo analizowane przez zespół projektowy. W końcowym raporcie IOŚ-PIB odniesie się do każdej opinii, wskazując w jakim zakresie została ona uwzględniona lub wyjaśniając powody odrzucenia. Ze względu na liczbę zgłoszeń, raport zostanie opracowany i przekazany do Ministerstwa Klimatu i Środowiska na początku IV kwartału 2025 r. Jakie postulaty zgłaszano najczęściej? Już teraz wiadomo, że najczęściej powtarzające się postulaty dotyczyły ograniczenia gospodarki leśnej w Puszczy, zakazu polowań, przeciwdziałania jej fragmentaryzacji, a także zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Zgłaszano również potrzebę wsparcia rozwoju społeczno-gospodarczego regionu oraz promocji turystyki. Część z tych kwestii już uwzględniono w projekcie, jednak powtarzające się postulaty potwierdzają społeczne poparcie dla ich realizacji. Wpłynęło też wiele szczegółowych uwag odnoszących się do konkretnych zapisów. Co dalej z Planem zarządzania Puszczą? Zdaniem Michała Marcinkowskiego, kierownika…

AdobeStock394927443-e6c183c.jpeg
width: 6000
height: 4001

Tatrzański Park Narodowy – wyjątkowe miejsce przyrodnicze w Polsce
type: item
date: 2025-08-10T09:32:45.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: ochrona przyrody
subject: parki narodowe
subject: polska
subject: tatry
subject: tatrzański park narodowy
description: Tatrzański Park Narodowy (TPN) to jedyny w Polsce park narodowy o charakterze wysokogórskim. Powołano go dekretem Rady Ministrów jesienią 1954 roku, a formalnie został otwarty 1 stycznia 1955 r. TPN znajduje się w województwie małopolskim i obejmuje cały obszar polskich Tatr oraz nieduży fragment Pogórza Bukowińskiego i Rowu Podtatrzańskiego. Park liczy niemal 2,2 tys. ha i wraz ze słowackim TANAP-em tworzy niemal 100 tys. ha obszaru objętego ochroną przyrody. Dowiedz się więcej o historii parku, poznaj jego wyjątkową faunę i florę oraz przeczytaj o roli, jaką TPN odgrywa w edukacji i ochronie dziedzictwa przyrodniczego Polski.
encoded: Spis treści: Historia utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego Unikatowe walory TPN Logo Tatrzańskiego Parku Narodowego Zwierzęta Tatrzańskiego Parku Narodowego Roślinność Tatr – królestwo górskich endemitów Znaczenie TPN dla edukacji i tożsamości przyrodniczej Polski Koncepcje ochrony Tatr narodziły się już pod koniec XIX w., gdy intensywna eksploatacja niszczyła górski krajobraz. W 1868 r. uchwalono pierwsze prawo zakazujące polowań na świstaki i kozice. Założone w 1873 r. Towarzystwo Tatrzańskie zainicjowało skup ziem i rozszerzyło ochronę przyrody także na rzadkie rośliny (np. szarotkę alpejską, cis i limbę). Historia utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego W 1939 r. powstał Park Przyrody w Tatrach, który był szczególną jednostką organizacyjną Lasów Państwowych, lecz II wojna światowa przerwała jego działania. Dopiero pod koniec lat 40. kontynuowano ochronę i utworzono wówczas rezerwat Tomanowa-Smreczyń. Tatrzański Park Narodowy został formalnie zatwierdzony na początku 1955 roku, co poprzedziło w 1954 r. rozporządzenie Rady Ministrów. Unikatowe walory TPN Tatry to jedyne w Polsce góry o charakterze alpejskim, co sprawia, że TPN wyróżnia się walorami niedostępnymi w innych rejonach naszego kraju. Najwyższym punktem Tatrzańskiego Parku Narodowego jest szczyt Rysów (2499 m n.p.m.). W parku roztaczają się niezwykłe widoki na m.in. najbardziej znane jezioro, czyli Morskie Oko (34,5 ha) oraz na liczne stawy polodowcowe i wodospady (np. Siklawę). Ze względu na unikalny, wysokogórski charakter regionu, park został w 1993 r. wpisany na listę Rezerwatów Biosfery UNESCO. Tatrzański Park Narodowy przyjmuje corocznie około 4 mln turystów, co sprawia, że jest jednym z najchętniej odwiedzanych parków w Polsce. Jednocześnie park prowadzi rozbudowaną działalność edukacyjną i ochronną, by zachować bogactwo przyrody niemal w stanie niezmienionym. Logo Tatrzańskiego Parku Narodowego Logo TPN jest powszechnie rozpoznawalne w Polsce. Znak ten przedstawia kozicę tatrzańską na tle …

Tatrzanski-Park-Narodowy-8b08b5e.jpg
width: 1000
height: 667

Sowy „przeprowadzają się” z CPK. Ornitolodzy im w tym pomagają
type: item
date: 2025-08-08T15:00:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ornitologia
subject: ptaki
subject: sowy
description: Spółka CPK zawarła porozumienie o współpracy ze Stowarzyszeniem Ochrony Sów. Celem jest przeniesienie lokalnych populacji dwóch gatunków sów poza teren przyszłego Centralnego Portu Komunikacyjnego.
encoded: Spis treści: Zachęta dla sów do wyprowadzki z CPK Co lubią pójdźki i płomykówki? Jak informuje strona Centralnego Portu Komunikacyjnego, tereny na których powstaje lotnisko, zamieszkuje rosnąca populacja sowy pójdźki. Spółka jest zobowiązana do realizacji działań kompensujących wpływ inwestycji na środowisko przyrodnicze. Ich początkiem jest rozwieszanie budek lęgowych dla sów. Zachęta dla sów do wyprowadzki z CPK CPK nawiązał w tym celu współpracę z ornitologami ze Stowarzyszenia Ochrony Sów. Pomagają oni w przeniesieniu i instalacji nowych budek lęgowych. "Pracujemy nad tym, żeby miały najwięcej miejsc odpowiednich w obrzeżach tej inwestycji. Staramy się wszędzie tam, gdzie jest odpowiednie siedlisko montować budki lęgowe" - tłumaczył Edwin Siwek ze Stowarzyszenia Ochrony Sów w rozmowie z Polsat News. Instalacja nowych budek i przenosiny starych mają zachęcić ptaki do przeprowadzki poza teren inwestycji. Budki montowane przez Stowarzyszenie mają specjalny kształt, z długą rurką przy wejściu, mającą chronić gniazdo przed atakiem drapieżników, np. kun. Dodatkowo są spryskiwane specjalnym środkiem odstraszającym. W czerwcu przeprowadzono obrączkowanie okolicznych sów, a istniejące budki przy tej okazji wyczyszczono. Budki lęgowe według ornitologów ze Stowarzyszenia dobrze się sprawdzają jako pomoc dla sów w regionie, czyli na Równinie Łowicko-Błońskiej. Przyszły teren CPK zamieszkują dwa gatunków tych ptaków: pójdźka i płomykówka, objęte ścisłą ochrona gatunkową. Z budek mogą skorzystać obydwa. Co lubią pójdźki i płomykówki? Sowa pójdźka to gatunek związany z człowiekiem i krajobrazem rolniczym. Buduje gniazda na terenach zamieszkałych przez ludzi, wybierając często budynki mieszkalne, transformatory czy otwory wentylacyjne. Pójdźki polują na pastwiskach i łąkach, które porasta niska roślinność. Żywią się owadami, dźdźownicami, czasem niewielkimi ssakami. Jest ptakiem nielicznym ,w latach 2013–2018 jej liczebność szacowano na 500–1000 par. Płomykówka to także sowa kr…

AdobeStock717129758-59a46e2.jpeg
width: 5568
height: 3712

Najnowszy raport pokazuje, co zabija ptaki na świecie. Są też dobre wiadomości
type: item
date: 2025-08-07T12:25:11.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: BirdLife International co roku analizuje stan populacji ptaków na całym świecie. Najnowszy raport pokazuje niepokojące trendy, ale też daje nadzieję – wyraźnie wzrósł obszar ochrony kluczowych dla bioróżnorodności stanowisk, a niektóre gatunki udało się uratować.
encoded: Spis treści Więcej gatunków zagrożonych Największe zagrożenia dla ptaków Co możemy zrobić, by ratować zagrożone gatunki? Co roku organizacja BirdLife International ocenia status zagrożenia ponad 11 tys. gatunków ptaków wpisanych na Czerwoną Listę Międzynarodowej Ligi Ochrony Przyrody. Najnowszy raport State of the World’s Birds 2025 opisuje kluczowe trendy w ornitologii i ochronie ptaków w ostatnim roku. Podsumowuje zmiany w stanie ochrony gatunków ptaków na świecie, zagrożenia wpływające na ich spadek liczebności oraz skuteczność działań ochronnych. Są powody zarówno do radości, jak i do zmartwień. Więcej gatunków zagrożonych Według raportu 25 gatunków ptaków zakwalifikowano do wyższych kategorii zagrożenia ze względu na realne pogorszenie sytuacji, a tylko 7 gatunków do niższych kategorii z powodu poprawy stanu. Szczególną uwagę zwrócono na 16 migrujących gatunków siewkowatych, których populacje spadły o ponad jedną trzecią w ostatnich dekadach. U niektórych gatunków tempo kurczenia się populacji przyspiesza, co wskazuje na konieczność pilnych badań i skoordynowanej ochrony wzdłuż szlaków migracyjnych. Pięć gatunków uznano za wymarłe, w tym aż cztery endemiczne dla Hawajów: Ou, Kauai Nukupuu, Maui Nukupuu i Maui Akepa. Mimo intensywnych poszukiwań nie odnotowano ich obecności od wielu lat. Przyczyny ich wyginięcia to m.in. choroby przenoszone przez obce gatunki, utrata i degradacja siedlisk oraz inwazyjne gatunki drapieżne. Z drugiej strony, przypadki przesunięcia do niższych kategorii zagrożenia pokazują skuteczność ochrony. Okinawiak (gatunek dzięcioła występujący na wyspie Okinawa w Japonii) został przesunięty z kategorii krytycznie zagrożonej do zagrożonej, dzięki ochronie lasów i zwalczaniu jego naturalnego wroga – mangusty. Populacja tego dzięcioła, mimo że nadal bardzo niewielka (100–300 dorosłych osobników), uznawana jest za stabilną. Największe zagrożenia dla ptaków Najsilniejszy negatywny wpływ na zagrożone gatunki ptaków mają: rolnictwo (dotyczy 73% gat…

AdobeStock1476416357-da5104e.jpeg
width: 6960
height: 3915

Nowy rezerwat na Podkarpaciu chroni unikatową rzekę płynącą do Morza Czarnego
type: item
date: 2025-08-03T13:13:36.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: polska
subject: rezerwat
subject: województwo podkarpackie
description: Na Podkarpaciu powołano nowy rezerwat przyrody – „Przełom Strwiąża”. To jeden z największych w regionie, a jego wyjątkowość wynika nie tylko z walorów przyrodniczych, lecz także z jedynej w Polsce rzeki, która nie płynie do Bałtyku.
encoded: Spis treści Wyjątkowy rezerwat na północ od Bieszczadów Historia sięgająca dóbr królewskich Obfitość chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i porostów Obszar nowego rezerwatu to ponad 437 ha, co czyni go jednym z największych na Podkarpaciu. Blisko 99% jego powierzchni znajduje się pod zarządem Lasów Państwowych, fragment koryta rzeki Strwiąż nadzorują Wody Polskie. Wyjątkowy rezerwat na północ od Bieszczadów Teren znajduje się w województwie podkarpackim, między Brzegami Dolnymi a Krościenkiem, w Górach Sanocko-Turczańskich, leżących na północ od Bieszczadów. Akt założycielski podpisano 28 lipca 2025 r. Rezerwat utworzono w ramach ogólnopolskiej inicjatywy „100 rezerwatów na 100‑lecie Lasów Państwowych”; jest to już 105. rezerwat w regionie i kolejny z szeregu powołanych w ramach tej akcji. Obejmuje malowniczy przełomowy odcinek doliny rzeki Strwiąż, który znajduje się pomiędzy szczytami Kiczery i Kuźmina i ma zaledwie ok. 200 metrów szerokości w najwęższym miejscu. Przebiega tam droga krajowa oraz linia kolejowa z czasów Austro-Węgier. Rzeka Strwiąż to unikat – to jedyna w Polsce duża rzeka, której wody nie płyną do Bałtyku, tylko do Dniestru i dalej do Morza Czarnego. Jeszcze tylko niewielki potok Mszaniec należy do zlewiska tego morza. Historia sięgająca dóbr królewskich Miejsce to ma też od lat historyczne znaczenie, bo od lat pozostawało w rękach państwowych. Były to najpierw tereny królewskie, następnie tzw. dobra kameralne cesarstwa Austro-Węgier, a w międzywojniu należały do Nadleśnictwa Berehy Dolne. Leśnicy proponowali ochronę tego obszaru już w latach 90. i od tego czasu jest wyłączony z gospodarki leśnej. Ostatecznie, po konsultacjach społecznych z NGO-sami i mieszkańcami, rezerwat objął większy teren. Obszar porastają buczyny karpackie i lasy o wysokim stopniu naturalności (typu N1), zasiedlone przez wskaźnikowe mchy i porosty. Obfitość chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów i porostów W nowym rezerwacie występują liczne rzadkie i chron…

1920x810-20d28da.jpg
width: 1920
height: 810

Największe rezerwaty przyrody w Polsce to prawdziwe perły rodzimych krajobrazów
type: item
date: 2025-08-03T07:52:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: ochrona przyrody
subject: polska
subject: rezerwat
description: Rezerwaty przyrody są powoływane w celu zapewnienia ochrony najcenniejszych i najbardziej unikatowych obszarów naturalnych kraju, od pierwotnych lasów, przez rozległe mokradła, aż po historyczne krajobrazy. W polskim systemie ochrony środowiska są składnikiem kluczowym, gwarantującym zachowanie bioróżnorodności, procesów ekologicznych, dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego. Jakie są największe rezerwaty przyrody w Polsce? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Czym właściwie jest rezerwat przyrody? Jakie są największe rezerwaty przyrody w Polsce? Lasy Naturalne Puszczy Białowieskiej Stawy Milickie Bliżyńskie Lasy Naturalne Nadgoplański Park Tysiąclecia Liczba rezerwatów przyrody w Polsce rośnie z roku na rok. U progu XXI stulecia takich obiektów było 1307. W ciągu dekady wartość ta wzrosła do 1463, co wskazywało na konsekwentny rozwój sieci obszarów chronionych. Po 2010 roku tempo wyraźnie wyhamowało. W latach 2012–2016, przybyło 29 rezerwatów. Na szczęście w następnych latach powrócono do umiarkowanego wzrostu. W 2022 roku liczba rezerwatów wyniosła 1512. Dwa lata później, w związku z inicjatywą „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych”, przyrost nabrał tempa. Już w kwietniu w Polsce istniało 1525 takich obszarów, a w ciągu roku liczba ta zwiększyła się o 87 kolejnych rezerwatów. Czym właściwie jest rezerwat przyrody? Gdy mowa o rezerwacie przyrody, na myśli trzeba mieć obszarową formę ochrony przyrody, której zadaniem jest ochrona siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin, zwierząt i grzybów, a także elementów przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych. Cel ten jest osiągany poprzez zachowanie, zrównoważone użytkowanie i odnawianie zasobów przyrodniczych. W Polsce ochroną rezerwatową obejmowane są obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, na które składają się: ekosystemy, ostoje, siedliska przyrodnicze (roślin, zwierząt i grzybów), a także twory i składniki przyrody nieożywionej, które przedstawiają szczególną wartość przyrodniczą, naukową, kulturową lub krajobrazową. W tym miejscu należy podkreślić, że w ramach rezerwatu ochronie może podlegać nie zawsze całość przyrody na danym obszarze. Rezerwat przyrody a park narodowy Właśnie ta cecha w największej mierze pozwala odróżnić rezerwaty od parków narodowych. Jako forma ochrony przyrody, park narodowy jest obszarem wyróżniającym się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi. Obszar …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/447a3e2ddafc3e4340d70409292bb39641c45f93-e487945.jpg
width: 938
height: 658

Ostatnia deska ratunku dla nosorożca północnego. Niezwykły wysiłek przyrodników
type: item
date: 2025-07-25T07:04:39.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: nosorożce
subject: nosorożec biały
subject: ochrona przyrody
subject: ssaki
subject: zagrożone gatunki
description: Ten gatunek nosorożca jest na skraju całkowitego wyginięcia – przy życiu pozostały tylko dwie samice. A jednak naukowcy nie ustają w próbach jego ocalenia, a National Geographic – w dokumentacji tego niezwykłego przedsięwzięcia.
encoded: Spis treści Ratowanie nosorożca północnego: in vitro, surogatki i „hormonalny zwiadowca” Czy komórki macierzyste pomogą w ratowaniu nosorożca? Udział National Geographic Niedawno naukowcy osiągnęli przełom w ratowaniu nosorożca północnego. Udało się doprowadzić do pierwszej na świecie udanej ciąży przy użyciu zapłodnienia in vitro. Chociaż surogatka imieniem Curra zmarła po kilku miesiącach ciąży z powodu infekcji bakteryjnej, samo zagnieżdżenie się zarodka potwierdziło skuteczność metody. Ratowanie nosorożca północnego: in vitro, surogatki i „hormonalny zwiadowca” W ramach projektu „BioRescue”, międzynarodowy zespół naukowców planuje w najbliższych miesiącach kolejną próbę implantacji zarodka nosorożca północnego. Surogatką zostanie samica nosorożca południowego. To drugi podgatunek nosorożca białego, nie zagrożony tak bardzo jak nosorożec północny. Dotychczas udało się stworzyć około 30 zarodków z zachowanego nasienia samców oraz komórek jajowych jednej z dwóch ostatnich samic imieniem Fatu. Druga – Najin – ma już 35 lat. Obie żyją w rezerwacie Ol Pejeta w Kenii pod stałą ochroną. Ten ambitny projekt ma na celu przywrócenie populacji tego gatunku w ich naturalnym środowisku. Z pewnością jednak zajmie to dekady. Wyzwań jest wiele – od ograniczonej liczby zarodków, przez konieczność zsynchronizowania cyklu płciowego samic, po edukację potomstwa przez istniejące jeszcze nosorożce, by mogły uczyć się właściwych dla swojego gatunku zachowań społecznych. Aby nie przegapić odpowiedniego momentu na implantację zarodka, naukowcy korzystają z pomocy wysterylizowanego samca, który ma pełnić funkcję „zwiadowcy hormonalnego”. Kopulacja wywołuje bowiem u samicy fizjologiczne zmiany, które zwiększają szanse powodzenia implantacji. Czy komórki macierzyste pomogą w ratowaniu nosorożca? BioRescue nie poprzestaje na technice in vitro – planuje także wykorzystać zaawansowane metody inżynierii komórkowej. Zespół pracuje nad przekształceniem komórek skóry z zakonserwowanych tkanek w ko…

Zrzut-ekranu24-7-202514124www.nationalgeographic.com-797ab75.jpeg
width: 1220
height: 813

Powstał globalny atlas podziemnej grzybni. Zmienia naszą wiedzę o biosferze Ziemi
type: item
date: 2025-07-24T13:03:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: grzyby
subject: ochrona przyrody
description: Mapa bioróżnorodności podziemnych grzybów mykoryzowych została właśnie opublikowana w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Nature”. To pierwsze tak dokładne opracowanie danych DNA grzybów z całego świata, które może pomóc w ochronie ekosystemów i klimatu.
encoded: Spis treści Grzyby mykoryzowe: podziemne serce ekosystemów Niezwykła mapa światowej grzybni Olbrzymie przedsięwzięcie badawcze Naukowcy opublikowali pierwszą na świecie szczegółową mapę bioróżnorodności podziemnych grzybów mykoryzowych. Mykoryza to symbioza między grzybami a korzeniami roślin. To zjawisko kluczowe dla życia i zdrowia wielu roślin, w tym drzew. Grzyby dostarczają roślinom wodę i składniki mineralne (np. fosfor), a w zamian otrzymują produkty fotosyntezy (cukry). Nowa mapa to krok milowy w poznaniu funkcjonowania ekosystemów na całym świecie. Grzyby mykoryzowe: podziemne serce ekosystemów Grzyby mykoryzowe odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu ekosystemów: wspomagają rośliny w pobieraniu składników odżywczych, magazynują ogromne ilości węgla (ok. 13 miliardów ton CO₂ rocznie), regulują obiegi wody i składników mineralnych. Mimo to, do tej pory pozostawały niemal całkowicie pomijane w strategiach ochrony środowiska, politykach klimatycznych i działaniach na rzecz odbudowy przyrody. Te podziemne ekosystemy mają ogromny, lecz dotąd słabo poznany wpływ na funkcjonowanie całej biosfery. Wśród grzybów mykoryzowych można wyróżnić dwa główne typy ich symbiozy z roślinami. Ektomykoryza polega na tym, że strzępki grzybni nie wnikają do wnętrza komórek korzenie roślin, lecz oplatają je z zewnątrz. Grzyby ektomykoryzowe dominują w chłodniejszym klimacie. W cieplejszym (np. Azji Południowo-Wschodniej) zdecydowanie przeważa endomykoryza, czyli głębsza symbioza grzybni z korzeniem, w której strzępku grzyba wnikają do wnętrza komórek gospodarza. Niezwykła mapa światowej grzybni Badanie opublikowane w „Nature” stanowi efekt współpracy międzynarodowej sieci naukowców zrzeszonych w inicjatywie SPUN (Society for the Protection of Underground Networks), która rozpoczęła działalność w 2021 roku. Przeanalizowano w nim ponad 2,8 miliarda sekwencji DNA grzybów zebranych z 130 krajów. Dzięki temu udało się stworzyć mapę mikoryzy na całym świecie, z rozdzielczością 1 km². No…

ecosystem-engineers-at2-80ea0e0.jpg
width: 1920
height: 1080

Mljet to Chorwacja w najpiękniejszym wydaniu. Urzeka zielenią i spokojem
type: item
date: 2025-07-24T09:20:47.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: chorwacja
subject: europa
subject: ochrona przyrody
subject: parki narodowe
subject: wakacje w chorwacji
subject: wyspy
description: Mljet, znana jako „zielona wyspa”, to zdaniem wielu najpiękniejsze miejsce w Chorwacji. Zachwyca dziką przyrodą i błogim spokojem, którego próżno szukać w popularnych kurortach. Na jej terenie rozciąga się park narodowy, chroniący tamtejszą przyrodę.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Mljet? Park Narodowy Mljet Charakterystyka Parku Narodowego Mljet Przyroda Parku Narodowego Mljet Atrakcje wyspy Mljet Rajska wyspa niedaleko Polski? Tak, jest taka. To Mljet – ósma pod względem wielkości wyspa Adriatyku. Należy do Chorwacji, czyli bezdyskusyjnie jednej z najpopularniejszych destynacji zagranicznych wojaży Polaków. Około 75 proc. powierzchni wyspy porastają lasy, a ponad 30 proc. podlega ochronie w ramach parku narodowego. Gdzie znajduje się Mljet? Mljet, najbardziej wysunięta na południe ze wszystkich większych wysp Chorwacji, należy do Południowej Dalmacji. Jest zlokalizowana na zachód od Dubrownika i na południe od półwyspu Pelješac, od którego oddziela ją Mljetski kanal. Wyspa Mljet ma 37 km długości, a jej szerokość nie przekracza 3 km. Park Narodowy Mljet W Chorwacji nie brakuje pięknych miejsc, które cechują się wybitnymi walorami przyrodniczymi. Park Narodowy Krka, czyli cud natury w środkowej części malowniczej Dalmacji czy górski Park Przyrody Biokovo – takie przykłady można mnożyć i mnożyć. Wśród najpiękniejszych zakątków śródziemnomorskiego kraju nie można nie wymienić trzech parków narodowych, które znajdują się na wyspach. To PN Wysp Briońskich, PN Koranti i „bohater” tego artykułu – Park Narodowy Mljet. Mljet National Park obejmuje swoimi granicami północno-zachodnią część wyspy. Rozciąga się od terenu Crna klada do przylądka Goli, czyli do najdalej wysuniętego na zachód punktu. Swoimi granicami obejmuje miejscowości: Polače, Goveđari, Soline, Pristanište, Pomena. Park Narodowy Mljet został powołany 11 listopada 1960 roku. To wydarzenie śmiało można określić mianem przełomowego. Nie można bowiem nie wspomnieć, że wcześniej nie podejmowano prób objęcia ochroną oryginalnego ekosystemu na Adriatyku. Charakterystyka Parku Narodowego Mljet Park Narodowy Mljet obejmuje obszar o powierzchni 5375 ha. W jego granicach znajduje się nie tylko teren w głębi wyspy, ale także pas morski o długości ok. 500 m. Krajobra…

Mljet-to-zielona-wyspa-Chorwacji-3c09886.jpg
width: 6462
height: 4314

Ten plan zadecyduje o losie Puszczy Białowieskiej – ruszyły konsultacje
type: item
date: 2025-07-09T10:59:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ochrona przyrody
subject: prawo
subject: puszcza białowieska
description: Plan zarządzania Puszczą Białowieską, przygotowany w ramach zobowiązań wobec UNESCO, właśnie udostępniono do publicznych konsultacji. Jego najważniejsze i najbardziej kontrowersyjne punkty dotyczą podziału Puszczy na strefy ochrony i możliwości wycinek.
encoded: Spis treści Jakie zmiany przewiduje plan zarządzania Puszczą Białowieską? Projekt budzi kontrowersje Puszcza Białowieska – bezcenny las Europy Od 7 lipca do 18 sierpnia 2025 potrwają konsultacje społeczne nad nowym planem zarządzania Puszczą Białowieską. Dokument ma kluczowe znaczenie dla przyszłości jednego z ostatnich pierwotnych lasów Europy i realizuje zobowiązania wynikające z wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jakie zmiany przewiduje plan zarządzania Puszczą Białowieską? „Plan Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest (część polska)” stanowi realizację zobowiązań wynikających z wpisu Puszczy Białowieskiej na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jego głównym celem jest wyznaczenie ram dla skutecznej ochrony tego wyjątkowego obszaru oraz zapewnienie zrównoważonego zarządzania częścią znajdującą się w granicach Polski. Plan będzie obowiązywał do 2050 roku. Każdy obiekt na liście UNESCO musi takowy plan posiadać, a Puszcza Białowieska, mimo że znajduje się na niej od 1979 roku, dotychczas go nie miała. Prace nad nim trwają od kilku lat. Celem jest spełnienie wymogów UNESCO, uniknięcie wpisania Puszczy na listę światowego dziedzictwa w zagrożeniu oraz połączenie ochrony przyrody z potrzebami mieszkańców, turystów i bezpieczeństwem granicy z Białorusią. Pod koniec czerwca projekt planu zaprezentowali w Białowieży wiceminister klimatu Mikołaj Dorożała i dyrektor IOŚ dr hab. Marcin Stoczkiewicz. Jednym z jego elementów jest podział puszczy na strefy, które określają, co w nich jest dozwolone, a co nie. Plan przewiduje cztery strefy, z czego strefa IV będzie podzielona na trzy mniejsze. Strefa I – obszar najściślejszej ochrony – ma mieć ok. 6 tys. ha (ponad 10% powierzchni Puszczy), II – ok. 16 tys. ha (28%), III - ponad 32 tys. ha (57%), i IV – dopuszczająca ochronę czynną – ponad 2 tys. ha (ponad 3,7%). Poza strefą buforową UNESCO nie będzie prowadzona gospodarka łowiecka. Na ponad 90 proc. obszaru UNESCO będzie można przebywać w celach…

AdobeStock394927443-5401b7c.jpeg
width: 6000
height: 4001

Rzut kotwicą to nie błahostka. Jej stosowanie zagraża przyrodzie Antarktyki
type: item
date: 2025-06-24T11:00:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: antarktyka
subject: oceany
subject: ochrona przyrody
subject: statki
description: Statki turystyczne zapuszczają się coraz śmielej w obszary Antarktyki. Dopływają do miejsc, które kiedyś były niedostępne. Przyrodnicy ustalili właśnie, że już samo rzucenie kotwicy poważnie dewastuje morską przyrodę.
encoded: Spis treści: „Blizny” spowodowane przez kotwice Spustoszenie w świecie podwodnym Antarktyki Kotwice to kluczowe wyposażenie statków. Służą do unieruchamiania jednostek poprzez zakotwiczenie o dno akwenu. Ich waga i rozmiary imponują – najcięższe ważą kilkadziesiąt ton, nie licząc łańcucha. Nie dziwne więc, że taki sprzęt jest w stanie siać spustoszenie w środowisku morskim. „Blizny” spowodowane przez kotwice Statki pływają po wszystkich oceanach. Nawet najbardziej odległe wody nie są dla nich niedostępne. Kiedy rzucają kotwicę, pozostawiają po sobie ślad. Kotwiczenie może nie tylko zakłócać życie morskie, ale także uszkadzać podmorskie kable lub rurociągi. Teraz międzynarodowy zespół naukowców zebrał pierwsze informacje dotyczące kotwiczenia i uszkodzeń spowodowanych przez łańcuchy w wodach Antarktyki. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Frontiers in Conservation Science”. View oEmbed on the source website – Działania na Antarktydzie podlegają wielu surowym przepisom dotyczącym ochrony środowiska, jednak kotwiczenie statków jest prawie całkowicie nieuregulowane – powiedział pierwszy autor Matthew Mulrennan, naukowiec badający morza i założyciel KOLOSSAL, organizacji non-profit zajmującej się ochroną oceanów w Kalifornii. Spustoszenie w świecie podwodnym Antarktyki W tym roku naukowcy wykorzystali podwodne kamery do obserwacji dna morskiego w 36 miejscach na Półwyspie Antarktycznym i wyspie Georgia Południowa. Materiał filmowy rejestrowano blisko powierzchni, w toni wodnej i metr nad dnem morskim. Co udało się dostrzec? Faktycznie, tam, gdzie statki rzucały kotwice, widoczne były ślady. Na podłożu dna oceanicznego można zauważyć m.in. rowki i osady błota powstałe w wyniku wyciągania kotwic. I co chyba najważniejsze: w miejscach, gdzie doszło do naruszenia, nie było prawie żadnego życia morskiego. Badacze zaobserwowali tam zgniecione kolonie gąbek i brak biomasy. Życie morskie kwitło dopiero nieco dalej od miejsc kotwiczenia. Spustoszenie w świecie podwodnym Anta…

shutterstock215733598-ccb14d1.jpg
width: 7360
height: 4912

Wielki europejski kot powrócił z krawędzi wyginięcia. Jego populacja rozkwita
type: item
date: 2025-06-01T10:14:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: hiszpania
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: portugalia
subject: rysie
description: Encyklopedie trzeba będzie uaktualnić, ponieważ ryś iberyjski już nie jest na skraju wyginięcia. Najnowsze dane z Portugalii napawają optymizmem.Liczebność kota jest już tak duża, że można mówić o odradzaniu się gatunku.
encoded: Spis treści: Spektakularny powrót rysia iberyjskiego Jak przywracano populację rysia? To nie koniec ochrony – co dalej? Jeszcze kilkanaście lat temu populacja rysia iberyjskiego liczyła mniej niż 100 osobników. Obecnie – dzięki programom ochronnym, edukacji i odbudowie siedlisk – liczba tych pięknych kotów wzrosła do ponad 2400. To ogromny sukces działań ochronnych realizowanych w Hiszpanii i Portugalii. Spektakularny powrót rysia iberyjskiego Ryś iberyjski (Lynx pardinus), niegdyś uznawany za najbardziej zagrożonego kota na świecie, przeżywa spektakularny powrót dzięki ponad 20-letnim wysiłkom przyrodników w Hiszpanii i Portugalii. Według danych z 2024 roku, populacja tych drapieżników wzrosła o 19% w ciągu roku, osiągając rekordową liczbę 2401 osobników, z czego 2047 w Hiszpanii i 354 w Portugalii. Zgodnie z wynikami dorocznego spisu, liczebność rysia iberyjskiego wzrosła z 2021 w 2023 r. do 2401 w 2024 r., w którym urodziły się 844 kocięta. 1 557 osobników stanowiły dorosłe rysie, a 470 rozmnażające się samice. Było ich o 64 więcej niż w 2023 r. Jak przywracano populację rysia? Na początku naszego wieku ryś iberyjski był na skraju wyginięcia, z populacją poniżej 100 osobników. W Portugalii uznano go w 2007 roku za wymarłego. Wszystko przez utratę siedlisk, zmniejszenie populacji dzikich królików, kłusownictwo i wypadki drogowe. Dzięki skoordynowanym działaniom, takim jak hodowla w niewoli, reintrodukcja, tworzenie korytarzy ekologicznych i edukacja społeczna, populacja rysi zaczęła się odbudowywać. W zeszłym roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) zmieniła status rysia iberyjskiego z "zagrożonego" (endangered) na "narażony" (vulnerable). Najwięcej rysi żyje w hiszpańskich regionach: Kastylia-La Mancha (942 osobniki), Andaluzja (836), Estremadura (254) i Murcja (15). W Portugalii głównym siedliskiem jest Dolina Gwadiana, gdzie liczba rysi wzrosła z 291 do 354 w ciągu zaledwie roku. To nie koniec ochrony – co dalej? To jednak nie koniec koniecznej dla tego…

AdobeStock619163554-0b76f6a.jpeg
width: 9408
height: 6992

Od wczoraj mamy w Polsce nowy, największy od 22 lat rezerwat przyrody
type: item
date: 2025-05-28T12:57:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: góry świętokrzyskie
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
subject: ochrona środowiska
subject: polska
subject: rezerwat
subject: Świętokrzyskie
description: W Świętokrzyskiem właśnie utworzono nowy ogromny rezerwat przyrody. Bliżyńskie Lasy Naturalne to chroniony obszar o powierzchni niemal 3 tysięcy hektarów. Objął bezcenne bory jodłowe, niemal nie przekształcone przez człowieka.
encoded: Spis treści Gdzie znajduje się nowy rezerwat i dlaczego jest wyjątkowy? Bory jodłowe, nietoperze i wilki – skarby Bliżyńskich Lasów Naturalnych Jak tworzy się rezerwaty przyrody w Polsce? Rezerwat przyrody Bliżyńskie Lasy Naturalne, utworzony 27 maja, to jedno z najważniejszych osiągnięć w dziedzinie ochrony przyrody w Polsce ostatnich dekad. Zajmuje powierzchnię blisko 3 000 hektarów w sercu Puszczy Świętokrzyskiej i stanowi największy rezerwat przyrody utworzony w kraju od ponad 20 lat. Gdzie znajduje się nowy rezerwat i dlaczego jest wyjątkowy? Rezerwat ma powierzchnię dokładnie 2 964,91 ha, znajduje się na terenie gmin Bliżyn, Suchedniów oraz Łączna, w powiecie skarżyskim na terenie zarządzanym przez Nadleśnictwo Suchedniów. Położony jest w obszarze Natura 2000 Lasy Suchedniowskie. Mimo nadania statusu rezerwatu, Bliżyńskie Lasy Naturalne pozostają otwarte dla turystów, można tu też nadal zbierać grzyby. Planowana jest sieć szlaków pieszych, rowerowych i konnych. Utworzenie go ma kluczowe znaczenie dla ochrony unikatowych ekosystemów leśnych Gór Świętokrzyskich. Dzięki dużej powierzchni rezerwat zapewnia stabilność ekosystemu i skuteczniejszą ochronę przed zagrożeniami zewnętrznymi. Bory jodłowe, nietoperze i wilki – skarby Bliżyńskich Lasów Naturalnych Rezerwat chroni jedne z najbardziej niezwykłych lasów polskich: naturalne bory jodłowe. Te lasy, zachowane w stanie zbliżonym do pierwotnego, stanowią cenne siedlisko dla wielu gatunków roślin i zwierząt, także endemicznych. Znaczną część powierzchni rezerwatu zajmują wyżynne bory jodłowe Abietetum polonicum, które uważane są za endemiczne dla wyżyn południowo-wschodniej Polski. Rośnie tu też modrzew polski, który w tym rejonie występuje w formie naturalnej, niepochodzącej z nasadzeń. Niektóre z tych drzew mają ponad 200 lat i rosną na terenach pokopalnianych, gdzie warunki sprzyjały naturalnej odnowie. Obszar rezerwatu jest siedliskiem rzadkich i reliktowych gatunków. Wśród nich są np. rzadkie gatunki chrząszczy…

shutterstock285056858-559630b.jpg
width: 4462
height: 3456