National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-22T07:17:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: W Polsce żyje 10 gatunków dzięciołów. Czy potrafisz je rozpoznać?
items: Wygląda jak potwór z koszmarów, ale prawda o nim zaskakuje. Tawrosz piaskowy to niegroźny flegmatyk
items: Jest prześliczny. Płockie zoo świętuje narodziny pierwszego w Polsce tapira malajskiego
items: Potężne drapieżniki nad Polską. Co sprowadza je do naszego kraju?
items: Gdzie podział się drop? Opowieść o znikającym gatunku
items: Ciasny pokój dziecinny pięć kilometrów od wrocławskiego Rynku. Jak wygląda życie rodziny dzięciołów?
items: Od powojennych ruin do światowej czołówki – niezwykła historia berlińskiego zoo
items: Koją czy wywołują irytację? Oto jak ptasie głosy manipulują naszym mózgiem
items: Ochrona bioróżnorodności i znaczenie zoo w Pradze
items: Współpraca w środku Zimnej Wojny – jak USA i Związek Radziecki ratowały tygrysa amurskiego
items: Nosorożec jawajski jest najrzadszym dużym ssakiem świata. Walka o jego los toczy się tylko w jednym miejscu
items: Łosie zostały całkowicie wytępione w Niemczech. Dzięki Polsce wracają
items: Moja wyprawa nad Biebrzę. Tu spotkasz łosia i rzadkie gatunki ptaków
items: Żbik w Polsce – skryty drapieżnik i jego walka o przetrwanie w zmieniającym się środowisku
items: Nurogęsi uczciły Dzień Ziemi. Pierwsza ptasia rodzina zatrzymała ruch w Warszawie
items: Jak sztuczne światło nocne zmienia życie ptaków? Najnowsze badania
items: Czaple w Polsce są coraz rzadsze. Co zagraża tym pięknym ptakom?
items: Nazywają go wilkiem morskim i białym łososiem. Dlaczego labraks stał się jedną z najważniejszych ryb świata?
items: To najdziwniejszy ptak świata. Hoacyn z pazurami i „krowim” żołądkiem
items: Dolina Przysowy i Słudwi – ptasi raj na wyciągnięcie ręki. Dlaczego warto ją odwiedzić?
items: Historyczny rekord kākāpō. Sezon 2026 to przełom w ratowaniu najrzadszej papugi świata
items: Czy uda się uratować największe rozgwiazdy świata? Olbrzymy z 24 ramionami są na skraju wyginięcia
items: Przybierają na wadze 2,5 kg dziennie i są tak tłuste, że ledwo się ruszają. W Bałtyku pojawiły się młode foczki szare
items: Zwiastuny wiosny i żywe „zegary” pól. Co kryją skowronki?
items: Uroczy sukces gdańskiego ZOO. Ten maluch może pomóc uratować gatunek

W Polsce żyje 10 gatunków dzięciołów. Czy potrafisz je rozpoznać?
type: item
date: 2026-08-22T07:16:57.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: dzikie zwierzęta
subject: lasy
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Dzięcioły to jedni z najważniejszych mieszkańców naszych lasów, parków i ogrodów. Jako architekci leśnego ekosystemu wykuwają dziuple, które dają schronienie nie tylko im samym, lecz także dziesiątkom innym gatunkom zwierząt. Poznaj historię, różnorodność oraz sekrety wszystkich dzięciołów występujących w Polsce.
encoded: Spis treści: 60 milionów lat historii dzięciołów Najrzadsze dzięcioły w Polsce Dzięcioły nieliczne i średnio liczne Jak rozpoznawać polskie dzięcioły pstre? Najliczniejszy dzięcioł Polski Przegląd polskich dzięciołów wyraźnie pokazuje, że kluczem do ich przetrwania są stare, obumierające i martwe drzewa. Usuwanie takich drzew pozbawia te ptaki miejsc do gniazdowania oraz naturalnej spiżarni pełnej owadów. Dziuple wykute przez dzięcioły stają się schronieniem dla wielu innych gatunków zwierząt. Korzystają z nich m.in. szpaki, gągoły, sowy, kowaliki i sikory, a także nietoperze i gryzonie. Ochrona dzięciołów w Polsce nie wymaga skomplikowanych zabiegów – sprowadza się przede wszystkim do zostawiania sędziwych, martwych i zamierających drzew w naszym krajobrazie. Od gatunków związanych ze starymi lasami po dzięcioły świetnie przystosowane do życia w pobliżu człowieka – poznaj wszystkie gatunki występujące w Polsce. 60 milionów lat historii dzięciołów Na początku XXI wieku w Jaskini Komarowej koło Częstochowy w Polsce w pracach wykopaliskowych odkryto szczątki dzięcioła dużego. Pochodziły z okresu sprzed około 100–120 tys. lat, z przełomu interglacjału eemskiego i początku ostatniego zlodowacenia. Jak podkreślają badacze, w tej okolicy występowały siedliska leśne z dojrzałymi drzewami liściastymi, w których te ptaki wykuwały dziuple lęgowe. Z kolei w badaniach opublikowanych na łamach „Biological Conservation” z 2026 r. Szymon Czyżewski wraz z zespołem dokumentuje występowanie dzięcioła czarnego (Dryocopus martius) w wyższym glacjale zlodowacenia Wisły (59–17 tys. lat temu). Także w jego najzimniejszej fazie – podczas Ostatniego Maksimum Glacjalnego (ok. 27,5–19 tys. lat temu). Historia dzięciołów sięga ok. 60 milionów lat, kiedy ich przodkowie pojawili się we wczesnym paleogenie (erze kenozoicznej). Szacuje się, że ok. 50 mln lat temu wyodrębnili się jako odrębna linia ewolucyjna spośród pozostałych gatunków ptaków. Obecnie dzięcioły zamieszkują niemal wszystkie zalesi…

3-7c23822.jpg
width: 6000
height: 3376

Wygląda jak potwór z koszmarów, ale prawda o nim zaskakuje. Tawrosz piaskowy to niegroźny flegmatyk
type: item
date: 2026-07-27T05:55:50.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: oceany
subject: ochrona gatunkowa
subject: rekiny
subject: ryby
description: Czy rekin o najstraszniejszym uzębieniu na świecie może być niegroźny? Tawrosz piaskowy udowadnia, że pozory mylą. Ten powolny rekin jest gatunkiem zagrożonym, o fascynującej biologii i zachowaniu.
encoded: Spis treści: Kosmopolita z szelfu. Zasięg tawrosza piaskowego Paszcza pełna sztyletów. Anatomia i wygląd tawrosza piaskowego Kanibalizm w łonie matki. Szokująca biologia rozrodu Tawrosz piaskowy: połykacz powietrza i amator wraków Pozory mylą. Tawrosz piaskowy jest niegroźny dla człowieka Tawrosz piaskowy to drapieżnik o aparycji potwora, lecz zaskakująco spokojnym usposobieniu. Choć widok jego paszczy najeżonej rzędami ostrych zębów potrafi zmrozić krew w żyłach, bliższe poznanie tego rekina sprawia, że szybko zmieniamy o nim zdanie. To niegroźny dla człowieka drapieżnik, który odgrywa kluczową rolę w morskich ekosystemach i pilnie potrzebuje naszej ochrony przed całkowitym wyginięciem. Kosmopolita z szelfu. Zasięg tawrosza piaskowego Tawrosz piaskowy (łac. Carcharias taurus, ang. sand tiger shark, grey nurse shark w Australii lub spotted ragged-tooth shark w Afryce Południowej), to ryba chrzęstnoszkieletowa z rodziny tawroszowatych. Pomimo angielskich nazw, nie jest blisko spokrewniony z żarłaczem tygrysim. Zamieszkuje ciepłe, subtropikalne oraz umiarkowane wody Oceanu Atlantyckiego, Indyjskiego oraz Spokojnego. Przebywa najczęściej w strefie szelfu kontynentalnego, czyli przybrzeżnej części oceanów, do głębokości około 200m. Preferuje piaszczyste linie brzegowe, ujścia rzek, płytkie zatoki oraz podwodne rafy i skaliste formacje. Choć najchętniej pływa blisko dna, na głębokościach do 70 metrów, udokumentowano jego obecność nawet 191 metrów pod wodą. Niestety, w jednym ze swoich dawnych siedlisk – Morzu Śródziemnym – ten wyjątkowy rekin został uznany za gatunek prawdopodobnie wymarły. Po raz ostatni widziano go tam w 2003 roku. Międzynarodowa Unia Ochrony przyrody klasyfikuje ten gatunek jako globalnie narażony na wyginięcie. Tawrosz piaskowy jest trzymany w niewoli w wielu akwariach. Jeden osobnik mieszkał także w ZOO w Warszawie, dopóki nie przerósł swojego zbiornika. Został wtedy przeniesiony na Węgry. W 2024 roku w Sea Life Aquarium w Sydney doszło do niezwykle…

tawrosz-1c9bfb2-rotated.jpeg
width: 5400
height: 3600

Jest prześliczny. Płockie zoo świętuje narodziny pierwszego w Polsce tapira malajskiego
type: item
date: 2026-07-17T07:52:25.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ochrona gatunkowa
subject: płock
subject: ssaki
subject: zagrożone gatunki
subject: zoo
description: Ten malec jest tak śliczny, że trudno oderwać od niego wzrok. To zagrożony wyginięciem tapir malajski, a jego narodziny w płockim zoo to wielki sukces w ochronie tego gatunku. Miesięcznego samczyka można już oglądać na wybiegu, gdzie przebywa z mamą Krissy.
encoded: O radosnej nowinie ogród poinformował 15 lipca 2026. Kolejnego dnia malec był już prawdziwym celebrytą, a aby go podziwiać do zoo przybyli dziennikarze, szefostwo Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a nawet prezydent miasta. Historyczne narodziny w Płocku Zoo podkreśla, że narodziny tapira malajskiego to historyczny sukces. W ogrodach na całym świecie żyje około 200 osobników. W ciągu ostatniego roku w niewoli urodziło się ich tylko 7, z czego 3 w Europie. Polski maluch jest czwarty na kontynencie i pierwszy w naszym kraju. Jego urocze ubarwienie w kropki zmieni się w inny wzór, gdy osiągnie dojrzałość. Dorosłe tapiry malajskie wyglądają jakby zanurzyły zad, nogi i głowę w czarnej farbie, podczas gdy reszta ciała pozostaje biała. Łaciate ubarwienie utrzyma się do wieku około pół roku. W polskich ogrodach zoologicznych przebywa jeszcze jedna para tapirów malajskich – w Łodzi. W czerwcu 2026 roku do samca o imieniu Willy dołączyła partnerka. A zatem są szanse na kolejne narodziny w nadchodzących latach. Tapir malajski. Zagrożony mieszkaniec tropikalnych lasów Tapir malajski (Tapirus indicus), zwany także tapirem czaprakowym lub czaprakowatym, zamieszkuje w naturze część Azji Południowo-Wschodniej. Dwie izolowane populacje występują w: Mjanmie, Malezji i Tajlandii, oraz na Sumatrze. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje ten gatunek za zagrożony wyginięciem. Najnowsze, choć wymagające już aktualizacji dane z 2014 roku, mówią o około 2500 osobników żyjących na wolności. Rozmnażanie w niewoli jest więc kluczowe dla przetrwania tego gatunku. Ciąża tapira malajskiego trwa 11-13 miesięcy, a samica rodzi tylko jedno młode. Większość informacji o rozrodzie zebrano właśnie w niewoli, co tym bardziej podkreśla ogromną rolę współczesnych ogrodów zoologicznych w ochronie przyrody. Źródło: Zoo Płock Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidosc…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/07/74968146213256650397357003282427565500820864n-0b5f7d3.jpg
width: 1637
height: 1637

Potężne drapieżniki nad Polską. Co sprowadza je do naszego kraju?
type: item
date: 2026-07-05T11:45:49.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Sępy nad Polską? Choć brzmi to niewiarygodnie, te potężne ptaki padlinożerne regularnie sprawiają nam niespodzianki i sporadycznie pojawiają się nad naszym niebem. Ostatnie, sensacyjne wizyty rzadkich gości z południa Europy elektryzują nie tylko ornitologów. Które gatunki sępów można spotkać w Polsce i jak doszło do najciekawszych, wyjątkowych obserwacji? Sprawdzamy.
encoded: Spis treści Najnowsza obserwacja przedstawiciela sępów w Polsce Orłosęp brodaty Sęp płowy Sęp kasztanowaty Ścierwnik biały W Europie występują cztery gatunki sępów, z których wszystkie są w Polsce obserwowane jedynie sporadycznie. Należą do nich: orłosęp brodaty, sęp płowy, sęp kasztanowaty oraz ścierwnik biały. Żaden z tych gatunków nie przystępuje do lęgów w naszym kraju – wszystkie mają status gatunków zalatujących, stwierdzanych jedynie okazjonalnie. Najnowsza obserwacja przedstawiciela sępów w Polsce Ostatnie najnowsze stwierdzenie przedstawiciela sępów w Polsce miało miejsce niedawno na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Był to młody orłosęp brodaty (Gypaetus barbatus), który wykluł się 12 lutego 2025 roku w ogrodzie zoologicznym w Ostrawie (w Czechach), a 17 maja został wypuszczony na wolność w górach Stara Płanina w Bułgarii w ramach programu reintrodukcji gatunku. Przed dotarciem nad Bałtyk ptak przebywał przez około dwa tygodnie na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, a następnie przeleciał przez znaczną część Polski. W dalszej wędrówce wzdłuż wybrzeża dotarł na teren Słowińskiego Parku Narodowego, gdzie został odnotowany w czerwcu 2026 r. Według danych obowiązujących do połowy 2024 r. orłosęp brodaty był oficjalnie stwierdzony w naszym kraju zaledwie pięć razy w historii awifauny Polski. Orłosęp brodaty Orłosęp brodaty jest jedynym gatunkiem ptaka, którego dieta w zdecydowanej większości opiera się na kościach, stanowiących ok. 85% pożywienia. Kości pochodzą od takich zwierząt jak koziorożce, kozice, jelenie i zwierzęta domowe, np. owce. Energię czerpie głównie z organicznych składników kości: kolagenu oraz tłuszczów. Ptak ten niegdyś występował we wszystkich pasmach górskich Europy Południowej – od zachodniej Hiszpanii po Bałkany. Jest najrzadszym gatunkiem sępa w Europie – populację ocenia się na ok. 600–900 par lęgowych. W XIX i XX w. był intensywnie tępiony, a w połączeniu ze spadkiem liczebności dzikich roślinożerców górskich oraz zmianami w p…

AdobeStock433950911-d092326.jpeg
width: 4527
height: 3018

Gdzie podział się drop? Opowieść o znikającym gatunku
type: item
date: 2026-06-21T06:25:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: polowanie
subject: ptaki
subject: rolnictwo
description: Drop to jeden z największych i najbardziej charakterystycznych ptaków otwartych krajobrazów Eurazji. Jego liczebność w ostatnich dekadach gwałtownie spadła na skutek zmian w rolnictwie, polowań i przekształceń środowiska. W Polsce gatunek ten wyginął, a jego powrót pozostaje mało prawdopodobny.
encoded: Spis treści: Drop – skąd się wzięła nazwa? Liczebność, zasięg i zagrożenia dropia Wygląd i zachowanie Dieta i biologia lęgowa dropia Przez stulecia dropie współistniały z tradycyjnym rolnictwem, wpisując się w mozaikowy krajobraz pól i łąk. Dziś należą do najbardziej zagrożonych gatunków ptaków otwartych krajobrazów. Ich dawne siedliska w dużej mierze zniknęły pod wpływem intensywnego rolnictwa i polowań. Te ogromne ptaki zadziwiają nie tylko widowiskowymi tokami godowymi, ale także imponującą masą ciała i silnym dymorfizmem płciowym. To opowieść o gatunku, który zniknął z krajobrazu, w którym przez wieki był czymś powszechnym. Drop – skąd się wzięła nazwa? Drop to jeden z największych przedstawicieli rodziny dropi (Otididae), która globalnie liczy 26 gatunków, występujących w 102 państwach. To średniej wielkości lub bardzo duże ptaki lądowe, zasiedlające trawiaste tereny i sawanny Starego Świata. Dropie obejmują dwa najcięższe gatunki ptaków latających na Ziemi: dropia zwyczajnego (Otis tarda) z Europy oraz dropia olbrzymiego (Ardeotis kori) z Afryki Subsaharyjskiej. Najcięższy potwierdzony osobnik dropia, schwytany w Mandżurii, ważył około 21 kg, co czyni go jednym z rekordzistów wśród latających ptaków. Uważa się, że naukowa nazwa dropia (zwyczajnego) „Otis” pochodzi ze starożytnego języka greckiego, gdzie nawiązywała do słowa „kłos” (w znaczeniu kłosa pszenicy lub jęczmienia), ponieważ przypomina „wąsy” wyrastające samcom na wiosnę. Człon „tarda” z kolei to po łacinie „powolny” lub „nieśpieszny”, co według badaczy opisuje styl chodzenia dropia. Drop od wieków był obecny także w Polsce. Już w XVII wieku Gabriel Rzączyński, jezuita i przyrodnik, opisywał go w swoich pracach jako ptaka ciężkiego, niechętnego do lotu i prowadzącego naziemny tryb życia. Zwracał uwagę także na to, że żywi się głównie pokarmem roślinnym i gnieździ się bezpośrednio na ziemi. W jego czasach drop był ptakiem licznym w Polsce, m.in. na Podlasiu, w okolicach Narwi, a zimą można było go spot…

AdobeStock500590068-a18bf8b.jpeg
width: 5677
height: 3785

Ciasny pokój dziecinny pięć kilometrów od wrocławskiego Rynku. Jak wygląda życie rodziny dzięciołów?
type: item
date: 2026-06-13T13:13:24.000Z
creator: Jan Zięba
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: polskie miasta
subject: ptaki
subject: wrocław
description: Przez trzy miesiące dokumentowałem rodzinę dzięciołów czarnych w parku we Wrocławiu. Od pierwszego uderzenia dziobem przy budowie nowej dziupli, po wylot młodych. To opowieść o wytrwałości, terytorium i pustce, która zostaje.
encoded: Spis treści: Moja fascynacja dzięciołami czarnymi Kucie dziupli Walka o terytorium Wychowywanie młodych Ostatni dzień w dziupli Dzięcioł czarny od dłuższego czasu był przedmiotem moich obserwacji w jednym z miejskich parków we Wrocławiu. Wczesną wiosną ptaki rozpoczęły prace nad nową dziuplą, którą systematycznie odwiedzałem, śledząc kolejne etapy jej powstawania i późniejszego zasiedlenia. Przez wiele tygodni dokumentowałem ich zachowania, od intensywnego kucia drzewa, przez okres wysiadywania jaj, aż po wylot młodych. Obserwacje te pozwoliły mi prześledzić pełny cykl lęgowy tego gatunku w warunkach miejskich. Moja fascynacja dzięciołami czarnymi Mieszkam we Wrocławiu od 66 lat. Dzięcioła czarnego (Dryocopus martius) w mieście po raz pierwszy zaobserwowałem dopiero pięć lat temu. Wcześniej bywały to zaledwie kilkusekundowe, ulotne spotkania gdzieś w lesie. Niewiele wiedziałem o tych ptakach. Z roku na rok uczyłem się jednak ich zwyczajów, a już z czasem potrafiłem bezbłędnie rozpoznać ich głos: kiedy nadlatują, jak się nawołują, a także wtedy, gdy sygnalizują niepokój. Zawsze zachwycała mnie ich niesamowita elegancja. Głęboki, matowy czarny frak kontrastujący z jaskrawą, czerwoną czapeczką sprawia, że ten gatunek ptaka jest dla mnie nie mniej spektakularny niż bajecznie kolorowe zimorodki (Alcedo atthis) czy żołny (Merops apiaster). Na początku roku, po pięciu latach od pierwszego spotkania z dzięciołem czarnym, zauważyłem samca pracującego nad wykuciem dziupli. Wtedy podjąłem decyzję: spróbuję udokumentować fotograficznie cały ich rodzinny cykl – od pierwszego uderzenia dziobem w drzewo, aż po wyprowadzenie lęgu. Od początku marca do połowy maja spędziłem w parku dziesiątki godzin, podpatrując życie dzięciołów czarnych. Bywały dni, kiedy meldowałem się pod bukiem na trzy godziny przed rozpoczęciem pracy i wracałem tam na kolejne trzy po jej zakończeniu. W pewnym momencie okazało się, że para tych cudownych ptaków wykuła dziuplę lęgową zaledwie kilometr od mojego m…

glodomory-4f5dcdb.jpg
width: 3807
height: 2141

Od powojennych ruin do światowej czołówki – niezwykła historia berlińskiego zoo
type: item
date: 2026-05-30T06:24:46.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: berlin
subject: niemcy
subject: ochrona gatunkowa
subject: zoo
description: Ogród Zoologiczny w Berlinie to nie tylko jedna z najstarszych instytucji tego typu w Europie, ale także miejsce, które w wyjątkowy sposób łączy historię, naukę i współczesne podejście do ochrony przyrody. Położony w samym centrum niemieckiej stolicy, od ponad 180 lat przyciąga miliony odwiedzających. Dziś uchodzi za jeden z najbardziej różnorodnych ogrodów na świecie – zarówno pod względem liczby gatunków, jak i skali działań związanych z ochroną zwierząt.
encoded: Spis treści: Zoo w Berlinie dziś – skala, różnorodność i znaczenie Najciekawsze strefy i atrakcje zoo w Berlinie Ochrona gatunków i działalność naukowa Czy warto odwiedzić zoo w Berlinie? Otwarty 1 sierpnia 1844 roku Ogród Zoologiczny w Berlinie był pierwszym zoo w Niemczech. Jego początki wiążą się z królewską menażerią Fryderyka Wilhelma IV, który przekazał pierwsze zwierzęta. W XIX wieku miejsce to wpisywało się w szerszy trend łączenia nauki, edukacji i fascynacji egzotyką. Nie można jednak pominąć również trudniejszych kart historii. Od połowy lat 70 XIX wieku organizowano wystawy zwane „Völkerschauen”, podczas których prezentowano ludność rdzennych kultur jako „eksponaty”. Dziś są one jednoznacznie oceniane jako praktyki nieetyczne i stanowią ważny kontekst w refleksji nad przeszłością tej instytucji. Na początku XX wieku zoo dynamicznie się rozwijało – ważnym krokiem było otwarcie akwarium w 1913 roku, które do dziś pozostaje integralną częścią kompleksu. Jednak podczas II wojny światowej ogród został niemal całkowicie zniszczony, a z ponad 4 tysięcy zwierząt przeżyło jedynie 91. Powojenna odbudowa oznaczała coś więcej niż rekonstrukcję infrastruktury. Zmieniło się podejście do samej idei zoo – zaczęto projektować wybiegi tak, aby możliwie wiernie odtwarzały naturalne środowiska zwierząt. To właśnie wtedy ukształtowały się fundamenty współczesnego zoo w Berlinie. Zoo w Berlinie dziś – skala, różnorodność i znaczenie Współczesne zoo w Berlinie zajmuje około 35 hektarów i należy do najbogatszych pod względem liczby gatunków ogrodów zoologicznych na świecie. Żyje tu około 20 tysięcy zwierząt reprezentujących blisko 1200 gatunków. Jednak o jego wyjątkowości nie decydują wyłącznie liczby. Kluczowe znaczenie ma sposób prezentacji zwierząt. Wiele wybiegów projektowanych jest jako złożone, wieloelementowe środowiska – od tropikalnych krajobrazów, po chłodne przestrzenie dla gatunków polarnych. Dzięki temu zwiedzający nie ogląda już zwierząt „w klatkach”, lecz raczej …

berlin-zoo-5553b28.jpg
width: 1800
height: 1200

Koją czy wywołują irytację? Oto jak ptasie głosy manipulują naszym mózgiem
type: item
date: 2026-05-23T09:31:56.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
subject: wierzenia
subject: wiosna
description: Przez wieki ptasie głosy interpretowano jako zapowiedź wiosny, szczęścia, a czasem nawet śmierci. Dziś wiemy, że za tymi dźwiękami kryje się coś więcej niż ludowa wyobraźnia – to złożony system komunikacji, który wpływa także na nas.
encoded: Spis treści: Ptasie głosy w tradycji i współczesności Tajemnice ptasiej komunikacji Wpływ ptasich dźwięków na nasz mózg Ptasie trele od wieków towarzyszą człowiekowi. Dziś wiemy, że mają one korzystny wpływ na nasze zdrowie psychiczne. Aby usłyszeć ptaki, wystarczy udać się na łono natury, wyciszyć się i zacząć dostrzegać otaczające nas ptaki. Dawniej jednak przypisywano tym dźwiękom różne znaczenia – od zapowiedzi wiosny i szczęścia, aż po przestrogę, niepokój, a nawet zwiastowanie śmierci. Ptasie głosy w tradycji i współczesności Jeszcze w XX wieku ptasi świergot próbowano interpretować na różne sposoby. Choć dziś może się to wydawać zabawne, śpiew ptaków w zależności od gatunku bywał uznawany zarówno za zapowiedź nadejścia wiosny, jak i – w skrajnych przypadkach – za zwiastun nadchodzącej śmierci. Już na przedwiośniu z obrzeży lasów i zadrzewień śródpolnych dobiega charakterystyczny głos trznadla (Emberiza citrinella). Dawniej w krajobrazie rolniczym, gdzie ludzie mieli bliższy kontakt z przyrodą, jego wokalne popisy interpretowano żartobliwie słowami: „Nie będzie suchej kobyle niiiiic”. Jak podkreśla Jan Sokołowski w „Ptakach ziem polskich”: „tym samym lud uważa trznadla za zwiastuna wiosny przynoszącego pociechę, bo jeśli kobyła dotąd nie zdechła, to na pastwisku z pewnością przyjdzie do siebie”. W tradycyjnym odbiorze ludowym śpiew trznadla uznawano za zapowiedź nadchodzącej wiosny i poprawy warunków w gospodarstwie, wiążąc jego aktywność z końcem najtrudniejszego okresu zimowego oraz oczekiwaniem na odnowienie pastwisk i zapasów paszy. „Pójdź, pójdź w dołek pod kościołek” – tak interpretowano niegdyś u nas głos sowy pójdźki (Athene noctua), jednego z 10 gatunków sów regularnie gniazdujących w Polsce. Ta ludowa, onomatopeiczna interpretacja jej nawoływania przyczyniła się do powstania wielu negatywnych skojarzeń. W polskiej tradycji ptak ten uchodził niegdyś za zwiastuna śmierci i nieszczęścia, podczas gdy w starożytnej Grecji stanowił symbol mądrości i atrybu…

AdobeStock494959190-5222908.jpeg
width: 3240
height: 2152

Ochrona bioróżnorodności i znaczenie zoo w Pradze
type: item
date: 2026-05-23T07:59:25.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: czechy
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: praga
subject: zoo
description: Zoo w Pradze należy do tych ogrodów zoologicznych, które wyraźnie pokazują, jak bardzo zmieniła się rola takich instytucji w ostatnich dekadach. To nie tylko przestrzeń udostępniona zwiedzającym, ale również zaplecze dla badań, hodowli zachowawczej i projektów ochrony gatunków prowadzonych na różnych kontynentach.
encoded: Spis treści: Krótka historia Zoo w Pradze Położenie i charakterystyka ogrodu zoologicznego Jakie zwierzęta można zobaczyć w praskim zoo? Ochrona ex situ oraz in situ Kolej linowa w praskim zoo – nietypowy sposób zwiedzania terenu Ogród zoologiczny w Pradze to instytucja o wyjątkowym znaczeniu – łączy funkcję edukacyjną i naukową z ochroną przyrody. Dzięki wieloletniej działalności i międzynarodowym projektom praskie zoo stało się jednym z najważniejszych punktów na mapie europejskich ogrodów zoologicznych. Krótka historia Zoo w Pradze Historia Zoo w Pradze sięga 1881 roku, kiedy hrabia Sweerts-Spork zaproponował utworzenie ogrodu zoologicznego. Przez kolejne dekady inicjatywa pozostawała jednak niezrealizowana, mimo powoływania komitetów i wskazywania potencjalnych lokalizacji. Przełom nastąpił po I wojnie światowej. W 1919 roku rozpoczęto realne przygotowania, a dzięki wsparciu władz oraz zaangażowaniu zoologa Jiříego Jandy projekt nabrał tempa. Ostatecznie zoo w Pradze otwarto 28 września 1931 roku na terenie dzielnicy Troja. Już w pierwszych latach działalności ogród dynamicznie się rozwijał i stopniowo powiększał kolekcję zwierząt. Wkrótce zdobył międzynarodowe uznanie dzięki sukcesom hodowlanym, w tym m.in. wychowaniu kondora andyjskiego (1937) oraz pierwszemu na świecie sztucznemu odchowowi niedźwiedzia polarnego (1942). Po II wojnie światowej ogród zoologiczny w Pradze umocnił swoją pozycję jako ośrodek naukowy i hodowlany. Szczególne znaczenie miało objęcie w 1960 roku prowadzenia międzynarodowej księgi stadnej koni Przewalskiego. Współczesną historię ogrodu wyznaczają zarówno intensywna rozbudowa, jak i trudne doświadczenia – zwłaszcza powódź z 2002 roku, która objęła niemal połowę jego terytorium. Mimo tego zoo konsekwentnie rozwija działalność i pozostaje jednym z ważniejszych ośrodków ochrony gatunków w Europie. Położenie i charakterystyka ogrodu zoologicznego Ogród zoologiczny w Pradze zajmuje około 58 hektarów w północnej części miasta. Teren jest zróż…

zoo-w-pradze-ba7bfa9.jpg
width: 1600
height: 1200

Współpraca w środku Zimnej Wojny – jak USA i Związek Radziecki ratowały tygrysa amurskiego
type: item
date: 2026-05-18T08:55:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ochrona gatunkowa
subject: rosja
subject: stany zjednoczone
subject: syberia
subject: tygrysy
description: W latach 80 XX wieku w ochronie przyrody wydarzyło się coś bez precedensu. Do upadającego Związku Radzieckiego przybyła grupa amerykańskich biologów, by pomóc uratować zagrożony podgatunek tygrysa amurskiego. Na przekór wielkiej polityce, projekt trwał przez 30 lat i okazał się spektakularnym sukcesem.
encoded: Spis treści: Lidija: wyjątkowa tygrysica Badanie tygrysów amurskich w niedostępnej tajdze „Wariacki” pomysł: amerykańscy biolodzy jadą do Związku Radzieckiego Sukces Projektu Ochrony Tygrysa Amurskiego Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku w rosyjskim Kraju Nadmorskim rozpoczęto wyjątkowe, badania nad tygrysem amurskim, ponad politycznymi podziałami. Biolodzy z USA wdrażali pionierskie techniki telemetryczne, by poznać życie tych zagrożonych drapieżników. Pierwsza schwytana samica, Olga, przez 13 lat dostarczała bezcennej wiedzy o gatunku. Kolejne dekady przyniosły nowe wyzwania: kłusownictwo, rabunkową wycinkę lasów oraz epidemię wirusa nosówki. Choć w 2022 roku napięcia polityczne zmusiły amerykańskich badaczy do wyjazdu, trzydziestoletnie wysiłki doprowadziły do odrodzenia gatunku i powstania sieci parków narodowych po obu stronach rosyjsko-chińskiej granicy. Lidija: wyjątkowa tygrysica Na szczycie przybrzeżnego urwiska leżała tygrysica Lidija wygrzewająca się w promieniach słońca wschodzącego nad morzem, rozciągnięta jak domowy kot na okiennym parapecie, zadowolona i zrelaksowana. Imię nadane jej przez pracowników Projektu Ochrony Tygrysa Amurskiego, było trzydziestym trzecim, tyle bowiem tygrysów rosyjsko-amerykański zespół Projektu do tej pory schwytał, zbadał i oznakował. W dniu pierwszego schwytania w październiku 1999 roku Lidija była już dojrzałą samicą, której wiek szacowano na sześć lat, była więc w kwiecie wieku, zważywszy że w warunkach naturalnych samice tego gatunku dożywają piętnastu lat. Owego dnia, leżąc na szczycie urwiska w roku 2002, nosiła na szyi beżową obrożę, wyposażoną w nadajnik radiowy. Urządzenie to emitowało sygnał VHF: powtarzający się monotonnie dźwięk, który badacze mogli słyszeć używając specjalnego odbiornika. W ten sposób studiowali ruchy Lidiji z dużej odległości. Kiedy siedziała obserwując spokojnie swoje otoczenie, dwóch biologów spoglądało na nią z pokładu dwupłatowca krążącego jak orzeł wykorzystujący przybrzeżne wstępujące pr…

tygrys-amurski-12eeb1a.jpeg
width: 5007
height: 3338

Nosorożec jawajski jest najrzadszym dużym ssakiem świata. Walka o jego los toczy się tylko w jednym miejscu
type: item
date: 2026-05-17T06:23:50.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: azja
subject: kłusownictwo
subject: nosorożce
subject: ochrona gatunkowa
subject: ssaki
subject: wyspa jawa
description: Nosorożec jawajski to zwierzę, które wzbudza nie tylko podziw i fascynację, ale także głęboki niepokój. Ten majestatyczny ssak – żywy relikt epoki megafauny – w XXI wieku stał się symbolem zmagań o zachowanie bioróżnorodności. Niegdyś jego ciężkie kroki rozbrzmiewały w gęstych lasach od Indii po Wietnam, jednak obecnie cały gatunek został zepchnięty do jednego izolowanego skrawka lądu na zachodnim krańcu Jawy.
encoded: Spis treści: Nosorożec z Sundy Opancerzony olbrzym Zachowania nosorożca jawajskiego Inżynier bioróżnorodności Ostatni bastion nosorożca jawajskiego Zagrożenia dla nosorożca jawajskiego Nosorożec jawajski jest uznawany za najrzadszego dużego ssaka lądowego na świecie. Jego status w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN jako „krytycznie zagrożony” nie oddaje w pełni krytycznej sytuacji, w której każda pojedyncza śmierć, każde kłusownicze sidło czy każda infekcja u bydła domowego w pobliżu parku narodowego może oznaczać nieodwracalną stratę dla globalnego dziedzictwa biologicznego. Nosorożec z Sundy Nosorożec jawajski (Rhinoceros sondaicus), jeden z pięciu żyjących przedstawicieli swojej podrodziny, należy do tego samego rodzaju, co nosorożec indyjski – Rhinoceros. Choć oba zwierzęta różnią się znacząco pod względem wielkości i preferencji siedliskowych, dzielą jedną charakterystyczną cechę – posiadanie tylko jednego rogu. Naukowa nazwa Rhinoceros sondaicus stanowi coś w rodzaju etymologicznego zapisu tożsamości zwierzęcia. Greckie słowa rhis (nos) i keras (róg) łączą się z łacińskim sondaicus, które odnosi się do regionu Sundy – biogeograficznego obszaru, obejmującego Jawę, Sumatrę, Borneo i okoliczne wyspy, które w okresach zlodowaceń tworzyły jeden spójny ląd. Historycznie gatunek ten dzielił się na trzy podgatunki, z których dwa bezpowrotnie zniknęły z mapy świata: nosorożec jawajski (nominatywny, s. sondaicus) – krytycznie zagrożony z powodu kłusownictwa i utraty siedlisk; nosorożec wietnamski ( s. annamiticus) – wymarły. Ostatni osobnik został zabity w 2010 roku, w Parku Narodowym Cat Tien (w sektorze Cat Loc). Przyczyną zaniku było kłusownictwo dla rogu; nosorożec bengalski ( s. inermis) – wymarły. Niegdyś występował od Bengalu po Mjanmę. Wśród przyczyn zaniku należy wskazać na ekspansję rolnictwa i polowania trofealne. Utrata podgatunku wietnamskiego w 2010 roku oznaczała koniec obecności tego gatunku na kontynentalnej części Azji. Od tamtego momentu cała…

nosorozec-jawajski-e97c54d.jpg
width: 1830
height: 1200

Łosie zostały całkowicie wytępione w Niemczech. Dzięki Polsce wracają
type: item
date: 2026-05-16T07:15:00.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: niemcy
subject: ochrona gatunkowa
subject: polska
description: Zwierzęta nie znają granic. Polskie łosie coraz śmielej przechodzą do Niemiec, które je całkowicie wytępiły. Choć to tylko kilkanaście osobników rocznie, pojawiła się nadzieja na odbudowę populacji.
encoded: W średniowieczu łosie były w Niemczech powszechne. Stopniowo, w wyniku nieuregulowanych polowań, zostały całkowicie wytępione. Gdyby nie ochrona, podobny los mógłby je czekać w Polsce. Nasz kraj jednak w porę się opamiętał i dziś mamy pokaźną populację. Niektóre z naszych łosi przekraczają granicę i zapuszczają się do Niemiec. Choć nie można jeszcze mówić o odradzającej się w tym kraju populacji, być może kiedyś polskie łosie zasiedlą lasy i mokradła naszych zachodnich sąsiadów. Każdy łoś w Niemczech to sensacja W Niemczech łosi nie ma, więc każdy osobnik przekraczający granicę staje się niemal sensacją. Pojedyncze osobniki wchodzą do Niemiec także od strony Czech, gdzie populacja łosi jest jednak znacznie mniejsza niż w Polsce. W 2008 i 2009 roku Niemcy żyły wędrówką łosia nazwanego Knutschi. Łosie nic sobie nie robią z państwowych granic i przemieszczają się też do innych krajów. Pod koniec 2025 roku sensacją stała się wędrówka łosia Emila, który prawdopodobnie opuścił Polskę i przemierzał Czechy, Słowację, Austrię i niemiecką Bawarię. Nic dziwnego, że każdy łoś budzi tam sensację – widok tego ogromnego zwierzęcia to dla Niemców ogromna rzadkość. Organizacja WWF szacuje, że kraj ten rocznie odwiedza maksymalnie 15 łosi. Większość z nich wraca z powrotem do Polski. Nawet pomimo tych coraz śmielszych migracji na stałe żyje w Niemczech około 20 łosi. W porównaniu z Polską to liczba mikroskopijna. Czy polskie łosie odbudują niemiecką populację? Jeżeli łosie kiedykolwiek odbudują swoja populację w Niemczech, stanie się to tylko dzięki Polsce. Nasz kraj to zachodni kraniec występowania tego gatunku. Mamy największą populację łosi w tym rejonie Europy – około 30 tysięcy. Łosie pokonują dziennie około 30 kilometrów i są gatunkiem bardzo plastycznym, dobrze się czującym w wielu środowiskach. Szanse na to, że wrócą do Niemiec na stałe, są całkiem spore – jeśli tylko człowiek im w tym nie przeszkodzi. Duża populacja łosi w Polsce to efekt całkowitego moratorium na odstrzał w…

los-d1b8239.jpeg
width: 5557
height: 3705

Moja wyprawa nad Biebrzę. Tu spotkasz łosia i rzadkie gatunki ptaków
type: item
date: 2026-05-04T06:58:45.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: biebrza
subject: biebrzański park narodowy
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: parki narodowe
subject: podlasie
subject: ptaki
description: Rozlewiska Biebrzy to jedno z najważniejszych miejsc dla ptaków wędrownych w Europie. Każdego roku zatrzymują się tu tysiące osobników z różnych stron świata. Oto opowieść o miejscu, gdzie natura nieustannie zaskakuje i odsłania swoje najcenniejsze tajemnice.
encoded: Spis treści: Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Minuta z życia rycyka. Podglądając przyrodę w Brzostowie Rutkowskie – finał biebrzańskiej wyprawy Spod PKiN w Warszawie ruszam autokarem nad Biebrzę. „Mamy łosia” – mówi przewodnik. Zwierzę spokojnie skubie roślinność, a nad nim krążą trzy bieliki. Nad łąkami nagle podnosi się poruszenie – tysiące batalionów, siewek złotych i gęsi zrywają się do lotu. Chwilę później obserwuję kopulację rycyków i polowanie rybitwy wielkodziobej. W Rutkowskiem dostrzegam w lunecie biały punkt – to bielaczek, rzadki gatunek ptaka z tajgi. Dolina Biebrzy to niekończąca się opowieść, gdzie czas mierzy się nie zegarkiem, lecz rytmem uderzeń tysięcy ptasich skrzydeł. Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Wysiadam we wsi Sieburczyn na Podlasiu, położonej w pobliżu doliny Biebrzy. Przewodnik, Rafał Bartosz, prowadzi nas na jedno ze wzgórz tej miejscowości. Rozciąga się stąd tak rozległy krajobraz podmokłych terenów, że trudno objąć go wzrokiem w całości. Grupa uczestników rozstawia lunety, niektórzy mają lornetki, a ja tylko aparat z teleobiektywem. Obserwujemy przemieszczające się z łąki na łąkę bataliony (Calidris pugnax). Obok nich przebywają czajki (Vanellus vanellus), świstuny (Mareca penelope), łabędzie nieme (Cygnus olor), a nawet płaskonosy (Spatula clypeata). To miejsce tętni życiem i wyraźnie pokazuje, jak ważnym przystankiem na migracyjnej mapie Europy jest dolina Biebrzy. Sieburczyn to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na ornitologicznej mapie Podlasia, szczególnie podczas wiosennych i jesiennych przelotów ptaków. Zachowały się tu także niezwykłe okazy starych wierzb, które z daleka przypominają rozłożyste krzewy. Według danych z 2021 r. miejscowość zamieszkuje ok. 78 osób, jednak jej znaczenie przyrodnicze jest nieproporcjonalnie większe – stanowi kluczowe miejsce odpoczynku i żerowania dla wielu gatunków ptaków, zwłaszcza wędrownych, które nie gniazdują w…

3-82c1a17.jpg
width: 6192
height: 3480

Żbik w Polsce – skryty drapieżnik i jego walka o przetrwanie w zmieniającym się środowisku
type: item
date: 2026-05-01T08:04:59.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: koty
subject: ochrona gatunkowa
subject: ssaki
description: Żbik w Polsce należy do najmniej poznanych dzikich drapieżników. To gatunek skrajnie skryty, rzadko obserwowany, a jednocześnie uznawany przez naukowców za ważny wskaźnik stanu środowiska naturalnego. Jego obecność świadczy o zachowaniu ciągłości siedlisk i stosunkowo niewielkiej presji człowieka. Choć formalnie objęty jest ochroną, wciąż pozostaje jednym z zagrożonych dzikich kotów w Europie Środkowej. Jego historia w Polsce to opowieść o stopniowym zaniku, ale też o próbach odbudowy populacji w zmieniającym się krajobrazie.
encoded: Spis treści: Tryb życia i środowisko Żbik w Polsce – obszar występowania Populacja żbika w Polsce Dlaczego żbik w Polsce jest zagrożony? Czy żbik jest pod ochroną? Żbik w kontekście europejskim Możliwości odbudowy populacji Żbik europejski (Felis silvestris) jest, obok rysia, jednym z dwóch dzikich kotów żyjących w Polsce. Żbik w porównaniu z kotem domowym jest wyraźnie większy, masywniejszy i ma bardziej krępe ciało. Dorosłe osobniki mają ciało o długości do 65 cm, a gruby, krótki i zakończony tępo ogon mierzy nawet 30 cm. Sierść jest gęsta, szarobrązowa z charakterystycznymi ciemnymi pręgami, a grzbiet często ozdabia czarny pas. Tryb życia i środowisko Żbik prowadzi samotniczy tryb życia i jest aktywny głównie nocą, co sprawia, że jego obserwacja w naturze jest wyjątkowo trudna. W praktyce oznacza to, że obecność tego przedstawiciela kotowatych częściej potwierdzają badania terenowe niż bezpośrednie obserwacje. Poluje głównie na gryzonie, ale w razie potrzeby może sięgnąć po ptaki czy młode zające. W ekosystemie pełni funkcję drapieżnika regulującego populacje drobnych zwierząt. Ten dziki kot preferuje środowiska leśne, ale niekoniecznie najgęstsze lasy. Najczęściej występuje na obrzeżach kompleksów leśnych, w krajobrazach mozaikowych z polanami, łąkami i zadrzewieniami śródpolnymi. Dla żbika ważne jest poczucie bezpieczeństwa. Dlatego unika terenów intensywnie przekształconych przez człowieka, takich jak miasta czy drogi o dużym natężeniu ruchu. Jego areały osobnicze są stosunkowo duże i mogą obejmować od kilkudziesięciu do nawet kilku tysięcy hektarów. Żbik w Polsce – obszar występowania Współcześnie występowanie żbika w Polsce jest ograniczone głównie do południowo-wschodniej części kraju. Najważniejsze populacje znajdują się w Karpatach – zwłaszcza w Bieszczadach i na Pogórzu Przemyskim. Sporadyczne obserwacje odnotowuje się w Małopolsce i województwie lubelskim. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zbik-europejski-na-z…

zbik-w-polsce-fe113a7.jpg
width: 1799
height: 1200

Nurogęsi uczciły Dzień Ziemi. Pierwsza ptasia rodzina zatrzymała ruch w Warszawie
type: item
date: 2026-04-23T10:42:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: warszawa
description: Jak co roku, Warszawiacy wyczekują najbardziej optymistycznego przyrodniczego wydarzenia na wiosnę: lęgów nurogęsi. Ptaki, gniazdujące w Łazienkach Królewskich, przemieszczają się z pisklętami w kierunku Wisły. 22 kwietnia ruch w stolicy zatrzymała pierwsza nurogęsia mama z rodziną.
encoded: Uroczy widok matki z pięcioma pisklętami w środę przed południem zatrzymał kierowców na ruchliwej warszawskiej arterii. To pierwsza wędrówka nurogęsi z terenów lęgowych nad Wisłę w tym roku. Zwykle takich wędrówek jest kilka. Nad bezpieczeństwem ptasiej rodziny zawsze czuwają wolontariusze. Warszawska tradycja pomocy nurogęsiom W Warszawie nurogęsi upodobały sobie dziuple w starych drzewach parku Łazienki Królewskie, gdzie gniazdują i z sukcesem wyprowadzają lęgi od wielu lat. Po wykluciu się piskląt matki prowadzą je w kierunku Wisły. To droga pełna zagrożeń, wiodąca m.in. przez Kanał Piaseczyński, ulicę Czerniakowską i Port Czerniakowski. Bez ludzkiej pomocy nurogęsi nie przetrwałyby przejścia przez sześciopasmową Czerniakowską, z pędzącymi samochodami. Zarząd Zieleni Warszawy organizuje więc wolontariat – w tym roku bierze w nim udział aż 30 osób. Patrole w ramach Zielonego Wolontariatu rozpoczęły się 1 kwietnia, odbywają się trzy razy dziennie i potrwają do końca maja. W tym czasie zaplanowano blisko 190 spacerów monitoringowych. Wolontariusze mają uprawnienia do kierowania ruchem i wsparcie Straży Miejsckiej. Nie tylko wolontariat: działania Zarządu Zieleni Warszawy Znaczącą rolę w ochronie nurogęsi odgrywa infrastruktura przygotowana przez Zarząd Zieleni m.st. Warszawy. W 2025 roku powstał tzw. Zakątek Nurogęsi – przestrzeń ułatwiająca ptakom przemieszczanie się między Kanałem Piaseczyńskim a Wisłą. To miejsce, zrealizowane w ramach projektu budżetu obywatelskiego, służy nie tylko nurogęsiom. Można tam zobaczyć rzeźby autorstwa Jana Sajdaka, które przedstawiają nurogęsi i przybliżają mieszkańcom ich zwyczaje oraz znaczenie dla miejskiego ekosystemu. Zarząd Zieleni informuje, że w tym roku będzie obserwować także teren Parku Fosa oraz Stoki Cytadeli, skąd nurogęsi z młodymi mogą także wyruszać w kierunku Wisły. Tracz nurogęś: podwodny pogromca ryb Tracz nurogęś (Mergus merganser) to duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych. Jak sama nazwa wskazuje, jest doskonały…

nurogesi-warszawa-2026-2ece013.jpg
width: 1350
height: 900

Jak sztuczne światło nocne zmienia życie ptaków? Najnowsze badania
type: item
date: 2026-04-20T13:40:02.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Sztuczne światło nocne stało się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów współczesnego krajobrazu. W wielu miejscach świata noc przestaje być naprawdę ciemna przez latarnie, iluminacje i oświetlenie infrastruktury. Badania pokazują, że to zjawisko wywiera istotny wpływ na organizmy żywe, zwłaszcza na ptaki. Oto najnowsze badania.
encoded: Spis treści: Biologiczny zegar ptaków pod presją światła Sztuczne światło zaburza życie ptasich rodzin Jak chronić ptaki wędrowne przed światłem? Kolejne odkrycia są przed nami Najnowsze badania międzynarodowych zespołów naukowców, w tym badaczek z Uniwersytetu Jagiellońskiego, pokazują, że sztuczne światło nocne (ALAN – artificial light at night) oddziałuje na ptaki na wielu poziomach – od fizjologii, przez zachowanie, aż po funkcjonowanie całych rodzin. Mechanizmy obserwowane u ptaków okazują się przy tym zaskakująco podobne do tych zachodzących u ludzi, którzy również są istotami dziennymi, zależnymi od zegara biologicznego i naturalnego cyklu światła. Biologiczny zegar ptaków pod presją światła Zarówno ludzie, jak i ptaki, funkcjonują zgodnie z wewnętrznym zegarem biologicznym, który synchronizowany jest głównie przez naturalny cykl dnia i nocy. Kluczową rolę w tym procesie odgrywa melatonina – hormon wydzielany w ciemności, regulujący sen, aktywność i wiele procesów metabolicznych. Sztuczne światło nocne zaburza ten mechanizm, tłumiąc wydzielanie melatoniny i dezorganizując rytmy dobowe. Potwierdza to globalna analiza w „Ecology Letters” – jednym z najwyżej punktowanych międzynarodowych czasopism naukowych, zajmujących się ekologią. Wykazano, że ekspozycja na światło nocne prowadzi do wyraźnych zmian behawioralnych i fizjologicznych u ptaków. Należą do nich zaburzenia aktywności dobowej i regulacji snu, zwiększenie tempa metabolizmu czy przyspieszenie cyklu rozrodczego. Co ciekawe, badania te nie wykazały jednoznacznego, krótkoterminowego wpływu tych zmian na sukces rozrodczy lub kondycję ciała ptaków. Sugeruje to, że wiele gatunków potrafi kompensować negatywne skutki światła, wykorzystując swoją plastyczność – zdolność dostosowania się do zmiennych warunków środowiska. Badacze podkreślają jednak, że koszty takiej kompensacji mogą ujawniać się dopiero w dłuższej perspektywie czasowej. Wyniki pokazały także, że silniejsze efekty światła obserwuje się u osobnikó…

Mloda-mucholowka-podczas-nocnego-badania-terenowego-4e1ba53.jpg
width: 2048
height: 1365

Czaple w Polsce są coraz rzadsze. Co zagraża tym pięknym ptakom?
type: item
date: 2026-04-19T11:03:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Czaplowate to grupa ptaków silnie związanych ze środowiskami wodno-błotnymi, takimi jak jeziora, rzeki, stawy i trzcinowiska. W Polsce odnotowano aż dziewięć gatunków czapli, z czego część to gatunki lęgowe, a część pojawia się sporadycznie. Poznaj je bliżej.
encoded: Spis treści: Występowanie i populacja czapli Wygląd i cechy charakterystyczne Siedlisko i gniazdowanie czapli w Polsce Czym żywią się czaple? Zagrożenia i ochrona czaplowatych Czaple to jedni z najskuteczniejszych łowców polskich wód – od pospolitej czapli siwej, po skryte bąki i rzadkie ślepowrony. Choć różnią się wyglądem i trybem życia, wszystkie są wybitnymi drapieżnikami, których los zależy od stanu środowiska. Dawniej były zabijane dla modnych piór i jako konkurencja dla rybaków. Dziś, w obliczu osuszania bagien i ingerencji człowieka, tracą szansę na przetrwanie, a ochrona ich siedlisk staje się jedyną drogą do zachowania tych ptaków. Oto fascynujący i kruchy świat czapli. Występowanie i populacja czapli W Polsce występuje 9 gatunków czapli, z czego tylko 5 to gatunki lęgowe. Należą do nich czapla siwa (Ardea cinerea), czapla biała (Ardea alba), bąk (Botaurus stellaris), bączek (Ixobrychus minutus) oraz ślepowron (Nycticorax nycticorax). Pozostałe 4 to gatunki to ptaki zalatujące: czapla purpurowa (Ardea purpurea), czapla nadobna (Egretta garzetta), czapla złotawa (Bubulcus ibis) i czapla modronosa (Ardeola ralloides). Czapla siwa to gatunek o bardzo szerokim zasięgu, obejmującym większość Starego Świata. Występuje na niemal całym obszarze Europy, w dużej części Azji oraz w Afryce. W Europie jej liczebność szacuje się na ponad 200–390 tys. par. W Polsce jest gatunkiem nielicznym – ponad 10 tys. par. Czapla biała z kolei ma zasięg kosmopolityczny, zamieszkując obszary tropikalne i umiarkowane. Występuje w Afryce, obu Amerykach, Azji, Australii oraz Europie. W naszym kraju jest dużo rzadszym gatunkiem lęgowym niż inne czaple, a jej populację krajową szacuje się na ponad 1 tys. par. Występowanie bąka zwyczajnego obejmuje szeroki pas strefy umiarkowanej Eurazji oraz części Afryki. Jest najliczniejszy w Rosji, na Ukrainie, Białorusi oraz w Polsce, a także w krajach bałtyckich oraz na Węgrzech. Wielkość krajowej populacji to ok. 4 tysiące terytorialnych samców, a d…

AdobeStock519063627-a4d936d.jpeg
width: 6000
height: 4000

Nazywają go wilkiem morskim i białym łososiem. Dlaczego labraks stał się jedną z najważniejszych ryb świata?
type: item
date: 2026-04-18T11:02:15.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: europa
subject: gospodarka
subject: hodowla
subject: morze śródziemne
subject: ocean atlantycki
subject: ochrona gatunkowa
subject: ryby
description: Labraks to jedna z najważniejszych ryb europejskiej gospodarki – ponad 96% jego populacji pochodzi dziś z hodowli. Jednocześnie w środowisku naturalnym jest go coraz mniej, a Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody klasyfikuje gatunek jako bliski zagrożenia. Skąd wzięła się ta globalna kariera i jak wygląda życie labraksa w naturze?
encoded: Spis treści: Gdzie żyje labraks? Biologia, tryb życia i rozmnażanie Labraks w Polsce Labraks jako ryba hodowlana Labraks w kuchni Liczny w hodowli, zagrożony w naturze Bywa nazywany: wilkiem morskim, moronem, białym łososiem, branzino, spigolą, bassem europejskim, okoniem morskim. Skąd taka mnogość określeń? Labraks to jedna z najważniejszych ryb na świecie, zarówno współcześnie, jak i historycznie. Jako naturalny mieszkaniec m.in. Morza Śródziemnego i Atlantyku, od wieków stanowi ważną część diety niejednego kraju, żywi pokolenia rybaków i ich rodzin. Ostatnie 20 lat to z kolei triumfalny pochód labraksa jako jednej z najważniejszych ryb hodowlanych, odgrywającej coraz większą rolę w globalnej produkcji żywności i handlu. Ale to nie wszystko. Przyjrzyjmy się fascynującym faktom o labraksie: jego biologii, trybie życia i znaczeniu dla człowieka. Gdzie żyje labraks? Jego naturalny obszar występowania to północno-wschodni Ocean Atlantycki (od Norwegii po Maroko i Senegal), przez całe Morze Śródziemne aż po południowe rejony Morza Czarnego. Labraks preferuje płytkie wody przybrzeżne strefy litoralu, estuaria, laguny oraz przyujściowe odcinki rzek, w których chętnie żeruje w okresach letnim i jesiennym. Warto odnotować, że przedostał się przez Kanał Sueski do północnej części Morza Czerwonego. Wykazuje sezonowe zachowania migracyjne. Zimą przenosi się w głębsze, cieplejsze i bardziej stabilne rejony wód, a wiosną i latem wraca na płycizny. Biologia, tryb życia i rozmnażanie Jego łacińska nazwa to Dicentrarchus labrax. Słowo Dicentrarchus odnosi się do języka greckiego i dosłownie oznacza „dwukolcowy odbyt”, co opisuje obecność dwóch kolców w płetwie odbytowej. Jest drapieżnikiem, o wydłużonym, wrzecionowatym ciele i mało wyróżniającym się, srebrzystym ubarwieniu. Charakterystyczną cechą jest czarna, wyraźna linia boczna oraz ciemna plama na pokrywie skrzelowej. Posiada dwie oddzielne płetwy grzbietowe, z których pierwsza jest uzbrojona w 8 do 10 twardych promieni. Są on…

labraks-3f6a879.jpeg
width: 4428
height: 3016

To najdziwniejszy ptak świata. Hoacyn z pazurami i „krowim” żołądkiem
type: item
date: 2026-04-18T07:57:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: rajskie ptaki
description: Hoacyn to najbardziej zagadkowy ptak świata. Ma pazury na skrzydłach niczym dinozaur, trawi liście jak krowa i pachnie jak obornik. Poznaj historię „śmierdzącego ptaka” z dorzecza Amazonki, który zdaje się przeczyć wszystkim zasadom natury.
encoded: Spis treści: Sztuka bycia ptakiem Gatunek nie z tego świata – badanie DNA Symbol narodowy Gujany Biologia lęgowa hoacynów Dlaczego hoacyn śmierdzi? Zagrożenia i ochrona gatunkowa Wyobraź sobie ptaka, który zamiast latać, woli trawić liście i wspinać się po drzewach za pomocą pazurów na skrzydłach. Hoacyn, narodowy symbol Gujany, to jeden z najdziwniejszych i fascynujących gatunków na świecie. Jego genom pokazuje, że oddzielił się od reszty ptaków około 65 milionów lat temu i jest jedynym żyjącym przedstawicielem własnej linii ewolucyjnej. Choć lokalnie jest powszechny, stoi w obliczu zagrożeń związanych z utratą siedlisk, zmianą klimatu oraz drapieżnictwem. Sztuka bycia ptakiem Hoacyn (Opisthocomus hoazin), południowoamerykański ptak zamieszkujący lasy deszczowe, wyglądem przypomina mieszankę kilku różnych gatunków. Na głowie ma rozczochrany czubek jak kukułka guira (Guira guira), niebieską twarz jak kazuar (Casuariinae), ciało przypominające kurę i długie pióra ogonowe jak jastrząb (Astur gentilis). Przez to mówi się, że nigdy nie opanował sztuki „bycia ptakiem”. Hoacyn jest wielkości indyka. Potrafi latać, choć robi to niechętnie, a jego unikatowe cechy są najwyraźniej nieptasie, przez co zdaje się przeczyć zasadom natury. David Attenborough, słynny przyrodnik, biolog i podróżnik, podczas wyprawy zoologicznej do Gujany Brytyjskiej w 1955 r. opisywał tego ptaka następująco: wyposażony w pazury u przednich kończyn hoacyn jest jedynym żyjącym ptakiem, który zachował tę cechę, a jedyne miejsce na świecie, gdzie można go znaleźć znajduje się na wybrzeżu w tej części Ameryki Południowej. Skamieniałości wskazują, że hoacyny rozwinęły się z gadzich protoplastów (przodków gadów). Naukowcy od lat przyglądają się wyjątkowej cesze hoacyna – obecności pazurów na skrzydłach. Zanikają one wraz z dorastaniem ptaka, przez co dorosłe osobniki mogą uchodzić za względnie normalne, przynajmniej z zewnątrz. U młodych natomiast są one wyraźnie widoczne i wyrastają z ich małych skrzydeł.…

AdobeStock1780206303-d1b0ea2.jpeg
width: 6672
height: 4448

Dolina Przysowy i Słudwi – ptasi raj na wyciągnięcie ręki. Dlaczego warto ją odwiedzić?
type: item
date: 2026-04-18T07:17:16.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: mazowsze
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
subject: województwo łódzkie
description: Wiosenne poranki potrafią odsłonić świat, którego na co dzień nie dostrzegamy. Wystarczy zatrzymać się na chwilę, spojrzeć w górę albo wsłuchać się w dźwięki. Wyprawa do Doliny Przysowy i Słudwi prowadzi do jednego z najbardziej spektakularnych ptasich przystanków w centralnej Polsce. Oto ptasi raj, który warto poznać bliżej.
encoded: Spis treści: Sokoły wędrowne nad Warszawą Złaków Kościelny: nieoczywiste spotkanie z ptakami Walewice – kiedy przyroda nie pozwala się nudzić Dolina Przysowy i Słudwi – w sercu ptasiego raju Spod PKiN w Warszawie, gdzie na wysokościach budzą się już sokoły wędrowne, ruszam w stronę Ziemi Łódzkiej. Wraz z grupą zostawiamy za plecami betonowe wieżowce, by znaleźć się w zupełnie innej rzeczywistości. Wśród wież kościoła i starych zabudowań spotykam uszatkę – niewielką sowę o przenikliwym spojrzeniu. Potem kieruję się w stronę podmokłych łąk oraz stawów – nad rozlewiskami pojawiają się bataliony, gęsi i łabędzie, a wysoko nad nimi szybują bieliki. Przede mną Dolina Przysowy i Słudwi – miejsce, gdzie krajobraz nieustannie pulsuje ruchem skrzydeł. Sokoły wędrowne nad Warszawą Zbiórka o 7:30 pod Pałacem Kultury i Nauki. Jestem na miejscu przed czasem, a poranne miasto dopiero budzi się do życia. Po chwili pojawia się nasz przewodnik, Rafał Bartosz. Sprawnie rozstawia lunetę ornitologiczną – specjalistyczne, jednooczne urządzenie o dużym powiększeniu, stworzone do precyzyjnej obserwacji przyrody. Wszyscy z zaciekawieniem spoglądamy w stronę iglicy PKiN. Oto sokół o imieniu Hrabia, rezydent tutejszego gniazda – mówi przewodnik, wskazując na niewielki punkt na wysokościach. Jest wiosna, a para sokołów wędrownych (Falco peregrinus) intensywnie wysiaduje jaja. Każdy ruch tych ptaków jest dokumentowany przez Stowarzyszenie Na Rzecz Dzikich Zwierząt „SOKÓŁ”. Obecna partnerka Hrabiego nie ma jeszcze imienia. To samica bez obrączek, która przyleciała prawdopodobnie z Niemiec. Pojawiła się w Warszawie niedługo po śmierci poprzedniej sokolicy, słynnej Gigi, która odeszła w lutym 2026 r. Mimo krótkiego stażu, nowa para błyskawicznie przystąpiła do lęgów. Już na początku kwietnia w gnieździe pojawiły się cztery jaja, którymi ptaki opiekują się na zmianę z ogromnym zaangażowaniem. Sokół wędrowny to prawdziwy obywatel świata – występuje na każdym kontynencie z wyjątkiem Antarktydy, mając…

1-0412170.jpg
width: 5593
height: 3146

Historyczny rekord kākāpō. Sezon 2026 to przełom w ratowaniu najrzadszej papugi świata
type: item
date: 2026-04-15T12:24:38.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: nowa zelandia
subject: ochrona gatunkowa
subject: papugi
subject: ptaki
subject: zagrożone gatunki
description: Tegoroczny sezon lęgowy zapisze się w historii ochrony przyrody w Nowej Zelandii. Przyrodnicy mają powód do świętowania: wykluło się najwięcej piskląt kākāpō od 30 lat. To milowy krok dla ochrony gatunku, który w latach 90. XX wieku znajdował się na krawędzi całkowitego wyginięcia.
encoded: Nowozelandzki Departament Ochrony Przyrody ogłosił, że obecny rok przyniósł największą aktywność lęgową papug kākāpō od momentu rozpoczęcia monitoringu. To spektakularny sukces trwającego od 30 lat programu ratunkowego, który na początku wydawał się walką skazaną na niepowodzenie. Pod koniec ubiegłego wieku ptaków tych było tak mało, że strata pojedynczego osobnika groziła wyginięciem całego gatunku. A w tym roku przyszła na świat ponad setka piskląt. Kākāpō: krytycznie zagrożony unikat w świecie papug Kākāpō (Strigops habroptilus) to jedyna na świecie papuga nielotna i jednocześnie najcięższy przedstawiciel swojego rzędu – samce mogą ważyć nawet 4 kilogramy. Ich biologia jest niezwykle skomplikowana: ptaki te przystępują do rozrodu rzadko, zazwyczaj raz na dwa do czterech lat, co ściśle zależy od cykli owocowania lokalnej flory. Poza tym większość samic jest w stanie skutecznie wyprowadzić tylko jedno pisklę w sezonie. Zatem ratowanie kākāpō to proces delikatny, a przy tym niezwykle powolny. Ptak ten od dekad jest krytycznie zagrożony wyginięciem. Wielki sukces programu ochrony kākāpō 3 kwietnia 2026 Departament Ochrony Przyrody Nowej Zelandii ogłosił raport z tegorocznego sezonu lęgowego. Ptaki złożyły bezprecedensową liczbę 256 jaj. Wykluło się aż 105 piskląt, co jest wynikiem oszałamiającym, jeśli weźmiemy pod uwagę, że cała populacja żyjąca na wolności liczyła do tej pory jedynie 235 osobników! Obecnie przy życiu pozostaje 98 zdrowych piskląt, a jedno jajo wciąż znajduje się w inkubatorze. Takie zagęszczenie sukcesów lęgowych w jednym czasie to efekt dekad ciężkiej pracy przyrodników oraz innowacyjnych metod monitoringu. Naukowcy spodziewali się w tym sezonie sukcesu, choć nie aż takiego. Pod koniec 2025 roku rekordowa liczba samic przystąpiła do godów. Gniazdo jednej z samic, nazwanej Rakiura, można podglądać na żywo na Youtube: View oEmbed on the source website Czy można już odetchnąć z ulgą? Mimo ogromnego entuzjazmu, zespół zaangażowany w program ratunkowy …

kakapo-sezon-2026-2ee227f.jpg
width: 1463
height: 975

Czy uda się uratować największe rozgwiazdy świata? Olbrzymy z 24 ramionami są na skraju wyginięcia
type: item
date: 2026-04-10T08:26:53.000Z
creator: Helen Scales
subject: Przyroda
subject: ekosystem
subject: oceany
subject: ochrona gatunkowa
subject: zagrożone gatunki
description: Choć mają tysiące nóżek i wielkość koła od traktora, rozgwiazdy gigantyczne nie zdołały uciec przed tajemniczą chorobą. Zespół wyniszczenia rozgwiazd doprowadził do zagłady miliardów osobników, od Alaski po Meksyk. Czy sukcesy w sztucznej hodowli zdołają odwrócić ten tragiczny proces?
encoded: Rozgwiazdy gigantyczne (Pycnopodia helianthoides) są duże i piękne. Mogą być żółte, pomarańczowe, fioletowe i czerwone. Ich 24 ramiona mogą rozciągać się na metr, osiągając wielkość koła ciągnika, co czyni je jednymi z największych rozgwiazd na świecie. Wraz ze strzykwami, jeżowcami, wężowidłami i liliowcami, rozgwiazdy należą do grupy pokrytych kolcami zwierząt zwanych szkarłupniami. Ciekawskie olbrzymy na tysiącach nóżek Są to zwierzęta bentosowe, czyli takie, które spędzają życie na dnie morskim. Jednak rozgwiazdy nie są wcale tak ospałe, jak mogłoby się wydawać. Przemieszczają się szybko na swych tysiącach maleńkich nóżek ambulakralnych, poruszając się w imponującym tempie jednego metra na minutę. Żywią się małżami, ślimakami morskimi i martwymi kałamarnicami, a także innymi szkarłupniami, zwłaszcza jeżowcami, co jest jednym z powodów, dla których ich brak jest dotkliwie odczuwalny. Plaga wśród rozgwiazd: zniknęło 6 miliardów osobników W 2013 roku zachodnie wybrzeże Ameryki Północnej nawiedziła straszliwa plaga, która zdziesiątkowała wiele gatunków rozgwiazd. Był to makabryczny widok. Na skórze rozgwiazd pojawiały się zmiany chorobowe, ich ramiona odpadały, a w ciągu kilku dni dotknięte chorobą zwierzęta rozpływały się w bezkształtną masę śluzu. Rozgwiazdy gigantyczne kiedyś powszechnie występowały od Alaski aż po Meksyk, ale obecnie zniknęły z większości terenów, na których dawniej egzystowały. Naukowcy szacują, że zginęło prawie 6 miliardów osobników. To katastrofa nie tylko dla tych zwierząt, ale także dla całych ekosystemów. Zagłada zbiegła się w czasie z zanikiem wielu lasów wodorostowych, które zostały zniszczone przez fale upałów, oraz z gwałtownym wzrostem populacji jeżowców purpurowych (Strongylocentrotus purpuratus). Bez rozgwiazd, które utrzymywały ich liczebność w ryzach, jeżowce rozmnożyły się w ogromnych ilościach, a ich intensywne żerowanie uniemożliwia osiadanie i wzrost młodych wodorostów. Czy rozgwiazdy gigantyczne przetrwają? Biolodzy morscy w…

rozgwiazda-gigantyczna-50b8165.jpg
width: 5760
height: 3840

Przybierają na wadze 2,5 kg dziennie i są tak tłuste, że ledwo się ruszają. W Bałtyku pojawiły się młode foczki szare
type: item
date: 2026-03-23T14:18:29.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: foka
subject: morze bałtyckie
subject: ochrona gatunkowa
subject: półwysep helski
subject: ssaki
description: Marzec to dla Stacji Morskiej im. prof. Krzysztofa Skóry Uniwersytetu Gdańskiego w Helu pracowity czas. Bałtyk to w tym miesiącu prawdziwe „focze przedszkole”. Niektóre młode foczki szare jednak za szybko tracą matki. O życiu fok i ratowaniu maluchów opowiada biolożka, dr Iwona Pawliczka vel Pawlik.
encoded: Narodziny i pierwsze tygodni życia fok szarych w Bałtyku przypadają w marcu. Do Stacji Morskiej im. prof. Krzysztofa Skóry w Helu trafiają focze maluchy, które z różnych przyczyn – od sztormów po działalność człowieka – zbyt wcześnie straciły kontakt z matkami. Dr Iwona Pawliczka opowiedziała PAP o niezwykłej biologii tych zwierząt i ich kluczowej roli jako bioindykatorów stanu Bałtyku. W tym roku pierwszym uratowanym foczątkiem jest samczyk Irek z Ustki. Mali biali rekordziści Życie nowonarodzonej foki szarej u boku mamy trwa zaledwie trzy tygodnie. Przez ten krótki czas maluch żywi się wyłącznie jej mlekiem. Nie jest to jednak zwykły pokarm – zawiera on nawet 50% tłuszczu, co czyni go jedną z najbardziej kalorycznych substancji w świecie przyrody. Dzięki takiej diecie foczki mogą przybierać na wadze nawet 2,5 kg dziennie, zmieniając się z kilkunastokilogramowych maluchów w ważące 60 kg tłuste kulki. W tym czasie ich ciało pokryte jest białym, gęstym futrem zwanym lanugo. Jest bardzo ciepłe, ale pełni też rolę kamuflażu na lodzie. Ma jednak istotną wadę: nie jest wodoodporne. Dopiero po zrzuceniu białej sierści i wykształceniu właściwej, krótkiej okrywy włosowej, młoda foka jest gotowa na wejście do zimnej wody. To równocześnie moment separacji od matki. Pozbawiony jej pokarmu maluch stopniowo zużywa zapasy tłuszczu, co dopinguje go do nauki samodzielnego polowania. Ratowanie młodych fok szarych w Helu – To moment w roku, kiedy do naszego „foczego szpitalika” trafiają pierwsze młode foki szare, które zbyt wcześnie straciły kontakt z matkami. (…) Pierwszym tegorocznym pacjentem jest samiec Irek, przywieziony z Ustki. To maleństwo. Ważył około 17 kg i był odwodniony – opowiada dr Pawliczka. W pierwszych dniach pobytu w Stacji Morskiej foczątka dostają tzw. owsiankę rybną – specjalnie przygotowaną mieszankę ryb, tranu, witamin i mikroelementów. Stopniowo wprowadzana jest dieta oparta na rybach, a foki są uczone samodzielnego pobierania pokarmu. Cała rehabilitacja ma j…

foka-szara-baltyk-7d4eb20.jpg
width: 5072
height: 3386

Zwiastuny wiosny i żywe „zegary” pól. Co kryją skowronki?
type: item
date: 2026-03-22T11:14:55.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Skowronek to jeden z najbardziej charakterystycznych ptaków otwartych krajobrazów Europy. Od wieków towarzyszy ludziom na polach i łąkach, a jego śpiewny lot stał się symbolem nadchodzącej wiosny. Choć wydaje się dziś dobrze poznany, kryje wiele ciekawych historii.
encoded: Spis treści: Skąd wziął się skowronek? Pochodzenie i systematyka skowronków Charakterystyka i rozpoznawanie gatunków Środowisko życia i biologia lęgowa Zagrożenia i ochrona skowronków Skowronki od dawna zajmują szczególne miejsce zarówno w przyrodzie, jak i w kulturze człowieka. Ich charakterystyczny śpiew rozbrzmiewający wysoko nad polami był dla dawnych rolników sygnałem zmiany pór roku i rozpoczęcia prac w gospodarstwie. Z czasem ptaki te stały się nie tylko symbolem wiosny w tradycji ludowej, lecz także przedmiotem badań przyrodników i ornitologów. Dziś wiemy, że skowronki należą do jednej z najbardziej rozpowszechnionych rodzin ptaków śpiewających, a ich historia zaczęła się miliony lat temu w afrykańskich krajobrazach. Skąd wziął się skowronek? Od dawna ludzie obserwowali wędrówki ptaków i dostosowywali do nich swoje prace, zwłaszcza w rolnictwie. Dużą rolę odgrywały w tym skowronki – nieduże ptaki, nieco większe od wróbla. W tradycji ludowej należały do pierwszych posłańców wiosny. W 1925 r. w publikacji książkowej „Nasze ptaki wędrowne” autor wspominał, że skowronki w Polsce pojawiają się zwykle między 10 a 24 lutego, najczęściej ok. 14. dnia miesiąca. Potwierdzają to także wcześniejsze obserwacje innych przyrodników z XIX w., takich jak Władysław Taczanowski. Powstało wiele staropolskich powiedzeń, wskazujących, że dawniej początek prac polowych wyznaczano według przylotu skowronków, żurawi czy bocianów. Na przykład mówiono: „Jak skowronek zaświergoli, myślą chłopi o roli” albo „Św. Agnieszka wypuszcza skowronka z mieszka”. Prof. Jerzy Bralczyk w książce „Zwierzyniec” podkreśla, że nazwa skowronek wywodzi się od prasłowiańskiego czasownika skverti, oznaczającego „wrzeszczeć, trzeszczeć lub piszczeć”. Inne źródła podają, że rdzeń wyrazu pochodzi od prasłowiańskiej formy „skovornъ(kъ)”. Przypuszcza się również, że pierwszy człon „skov” może mieć związek z dźwiękonaśladowczym charakterem śpiewu skowronka. W języku potocznym słowo skowronek oznacza także osobę,…

AdobeStock439808280-782c1a9.jpeg
width: 2552
height: 1800

Uroczy sukces gdańskiego ZOO. Ten maluch może pomóc uratować gatunek
type: item
date: 2026-03-16T11:39:09.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: gdańsk
subject: hipopotam
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
description: W ZOO w Gdańsku przyszedł na świat hipopotamek karłowaty. Te narodziny to ważne wydarzenie dla ochrony jednego z najbardziej zagrożonych ssaków Afryki. Rodzicami malucha są Sapo i Malela – para uczestnicząca w międzynarodowym programie hodowli zachowawczej.
encoded: Uroczy noworodek to samiczka. Urodziła się w ramach międzynarodowej współpracy różnych ogrodów zoologicznych, koniecznej dla zachowania tego zagrożonego gatunku. Każde narodziny hipopotamka karłowatego zwiększają szanse na utrzymanie ich populacji. Nowy mieszkaniec gdańskiego ZOO O narodzinach hipopotamka karłowatego gdańskie ZOO oraz prezydentka miasta Aleksandra Dulkiewicz poinformowali 14 marca 2026. Rodzice malucha to 15-letni Sapo oraz 9-letnia Malela. Sapo mieszka w Gdańsku od 2012 roku. Malela przyjechała z Teneryfy pod koniec 2024 roku, aby zasilić program hodowli tego gatunku w niewoli. Udało się. „Rośnie jak na drożdżach i przy odrobinie szczęścia uda się Wam ją zobaczyć. Przebywa razem ze swoją mamą w pawilonie hipopotamów i można podejrzeć ją przez małe okienka. Gdy tylko zrobi się cieplej, będzie można zobaczyć ją także na zewnętrznym wybiegu” – pisze ZOO w mediach społecznościowych. Hipopotamek karłowaty. Mały i krytycznie zagrożony Hipopotamek karłowaty (Choeropsis liberiensis) występuje tylko w lasach deszczowych zachodniej Afryki. Zadecydowana większość populacji żyje w Liberii, pozostała część w Gwinei, Sierra Leone oraz na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Jest jednym z zaledwie dwóch współcześnie żyjących gatunków w rodzinie hipopotamowatych. Tym drugim jest znacznie większy i liczniejszy, również afrykański, hipopotam nilowy. W przeciwieństwie do swojego większego kuzyna, który może ważyć nawet 1800 kilogramów, hipopotamek karłowaty osiąga „zaledwie” niecałe 300 kilogramów. Jego badanie jest trudne – nie dość, że prowadzi ziemnowodny, nocny tryb życia, żyje w gęstych lasach, to jeszcze regiony jego występowania od lat są targane wewnętrznymi konfliktami i bardzo niestabilne. Populację hipopotamka trudno oszacować. Według danych w końca XX wieku było to nie więcej niż 3000 osobników. Obecnie według Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych na wolności żyje ich 2000-2500. Ogrody zoologiczne kluczem do przetrwania hipopotamka Hodowla hipopotamka karłowatego w …

hipopotamek-karlowaty-gdansk-d3552ad.jpg
width: 1575
height: 1050