National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-05T07:46:52.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nowe badanie genetyczne ujawnia nieznany świat w głębinach oceanów
items: Tajemnicze struktury w antarktycznych wodach. Naukowcy już wiedzą, jak powstały
items: Zniknięcie robaka-zombie pożerającego kości budzi postrach naukowców. To mroczny, ale kluczowy składnik ekosystemu
items: Ekstremalne nurkowane kilkutonowych płaszczek. Już wiadomo, po co to robią
items: Najnowszy raport o stanie oceanów nie pozostawia złudzeń. Jesteśmy w trakcie potrójnego kryzysu planetarnego
items: Koralowce to geniusze chemii. Właśnie odkryto ich „supermoc” na zmiany klimatu
items: Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
items: Pozornie niewinna atrakcja kusi turystów. Bezbronne zwierzęta giną w męczarniach
items: Nikt nie spodziewał się takiej migracji. Ten rekin przepłynął dwa oceany
items: Planetoida zdradza tajemnice pochodzenia oceanów na Ziemi. Zbadano kosmiczne próbki
items: Dlaczego największe ryby świata znikają bez śladu. Zagadka rozwiązana
items: Co się stało z zimnymi wodami oceanicznymi Panamy? Po raz pierwszy nie wypłynęły na powierzchnię
items: Podróż przez największy i najbardziej zróżnicowany ocean Ziemi
items: Odkryto nowy gatunek „robaka głębinowego”. Przez lata wymykał się badaczom
items: „Kosmiczna ryba" z głębin zadziwia naukowców. Ma oczy jak zielone lasery
items: Badacze z Tokio ujawnili sekret najstarszych rejsów po Pacyfiku
items: Rzut kotwicą to nie błahostka. Jej stosowanie zagraża przyrodzie Antarktyki
items: Pająki morskie „napędzane” metanem odkryto w Kalifornii
items: Ten film zmieni sposób, w jaki patrzymy na oceany. David Attenborough powraca z nową produkcją
items: „Ryba zagłady” trzy razy w ciągu tygodnia pojawiła się u wybrzeży Tasmanii i Nowej Zelandii
items: W oceanach zachodzi niepokojąca zmiana. I może mieć globalne konsekwencje
items: Zagadkowy Ford, mapa świata i bomby. Co kryje zatopiony USS Yorktown?
items: NASA odkryła rekordowo wysoki wzrost poziomu mórz i oceanów. Jaka jest tego przyczyna?
items: Nie tylko ośmiornice, mątwy też zaskakują inteligencją: komunikują się, machając ramionami
items: Najnowsze analizy biologów sugerują, że rekiny kąsają bez złych intencji

Nowe badanie genetyczne ujawnia nieznany świat w głębinach oceanów
type: item
date: 2025-11-05T07:57:30.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: genetyka
subject: mapy
subject: oceany
subject: ryby
description: Zespół naukowców przeanalizował niemal tysiąc próbek DNA z oceanów. Wyniki ujawniły, że wiele gatunków ryb żyje w warunkach, które wcześniej uznawano za skrajnie nieprzyjazne. Znacząca część dotychczasowych danych o ich zasięgach okazała się niepełna. Czy mapy życia morskiego są nieaktualne?
encoded: Jak dobrze wiemy, mapa to obraz powierzchni Ziemi lub jej fragmentu, który przedstawiony jest w określonej skali i za pomocą umownych znaków. Jednak za jej pomocą możemy pokazać tak naprawdę wszystko, co tylko chcemy, w zależności od tego, na jakich informacjach nam zależy i co chcemy przeanalizować. Bo to nie tylko granice państw i regionów, czy ukształtowanie terenu. Za pomocą mapy możemy także określać występowanie gatunków morskich. Naukowcy stworzyli nową mapę gatunków morskich To właśnie było przedmiotem badań francuskich naukowców, którzy opublikowali swoją pracę na łamach czasopisma „PLOS Biology”. Zespół wykorzystał metodę analizy materiału DNA w oceanach, aby jeszcze raz przyjrzeć się gatunkom stworzeń żyjących w wodzie. „Ocena geograficznego rozmieszczenia gatunków ma kluczowe znaczenie dla przybliżenia ich nisz ekologicznych, zrozumienia, w jaki sposób globalne zmiany mogą zmieniać wzorce ich występowania, a także umożliwia przewidywanie ryzyka wyginięcia” – napisali we wstępie swojej pracy autorzy. Badacze w tym celu wykorzystali blisko 1000 próbek DNA środowiskowego z 542 lokalizacji, czyli eDNA ze wszystkich oceanów, w tym z regionów polarnych i odległych wysp tropikalnych. W ten sposób naukowcy chcieli określić stopień niedoszacowania zasięgów geograficznych i nisz ekologicznych (miejsce i funkcja organizmów w strukturze ekosystemu) ryb w oparciu o globalne dane, które wskazują ich występowanie. Dane o gatunkach ryb były niedoszacowane „Nasze badania wykazały, że znane zasięgi geograficzne dla 93% gatunków i zakresy nisz ekologicznych dla 7% gatunków były niedoszacowane. Praca ta przyczyniła się do ich zapełnienia” – podkreślają uczeni. W skrócie oznacza to, że rzeczywisty obszar występowania jest większy niż wynika z dotychczasowych danych, a dotychczasowe mapy rozmieszczenia gatunków są niekompletne. Badacze podkreślają także, że wiele gatunków żyło daleko poza obszarami, na których były historycznie mapowane. „Na przykład ryby z rodziny bielankowa…

FABRIC-KOLAZ-32-d986a17.jpg
width: 1688
height: 1125

Tajemnicze struktury w antarktycznych wodach. Naukowcy już wiedzą, jak powstały
type: item
date: 2025-10-30T10:16:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: antarktyka
subject: morze
subject: oceany
subject: ryby
description: Brytyjska ekspedycja poszukiwała w wodach Antarktyki zaginionego okrętu, a natknęła się na ponad tysiąc kolistych struktur. Dzięki ich szczegółowej analizie wiemy, kto był podwodnym „architektem”.
encoded: Od wielu dekad trwały poszukiwania wraku statku „Endurance”, który zatonął w listopadzie 1915 roku w Morzu Weddella. Jednostka należała do słynnej ekspedycji badawczej prowadzonej w Arktyce przez Ernesta Shackletona. Wyprawa ta obrosła wieloma mitami i legendami. Wraku poszukiwała również grupa Weddell Sea Expedition 2019. Nie udało się jej zlokalizować statku (to zrobiła inna ekspedycja w 2022 roku), ale na dnie przeraźliwe zimnego oceanu odkryto niezwykłe ślady. Okrągłe struktury. Kto lub co je zbudowało? Odkrycia dokonano w zachodnim Morzu Weddella, w obszarze, który stał się dostępny dopiero po oderwaniu się wielkiej góry lodowej w 2017 roku. Region ten był wcześniej niemal nieznany i ukryty pod lodem. Znalezisko opisała grupa badaczy z Uniwersytetów w Exeter i Essex na łamach „Frontiers in Marine Science”. Zdalnie sterowany pojazd „Lassie” zlokalizował ponad 1000 okrągłych struktur. Nie były one rozrzucone losowo, lecz zorganizowane w odrębne wzory na dnie morskim. Każda ze struktur miała zaledwie kilkanaście centymetrów średnicy, ale układały się w większe grupy. Rybi budowniczowie „Budowniczymi” okazała się ryba okoniokształtna Lindbergichthys nudifrons. Okrągłe „instalacje” są tak naprawdę skupiskami gniazd tych ryb. Ale do tej pory naukowcy nie napotkali nic podobnego. Po raz pierwszy sfilmowano je w Morzu Weddella w 2019 roku i opisano teraz na łamach periodyku naukowego. Naukowcy zaobserwowali, że każde gniazdo było strzeżone przez rybę rodzicielską, chroniącą jaja przed drapieżnikami. Ta niezwykła organizacja rybiej wylęgarni jest uważana za strategię przetrwania. Osobniki w centrum zgrupowań okręgów zyskują ochronę, osłonięte przez sąsiadów. Z kolei samotne gniazda na obrzeżach są zajmowane przez większe, silniejsze osobniki, lepiej przygotowane do obrony swoich gniazd. Okrągłe gniazda – ku zaskoczeniu naukowców – są ułożone w złożone, geometryczne wzory, takie jak owale, półksiężyce i przywodzące na myśl literę U. Uważa się, że jest to forma grupowej o…

struktury-c5874b5.jpg
width: 1238
height: 825

Zniknięcie robaka-zombie pożerającego kości budzi postrach naukowców. To mroczny, ale kluczowy składnik ekosystemu
type: item
date: 2025-10-30T06:51:40.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: ekosystem
subject: kości
subject: oceany
subject: robaki
subject: wieloryby
description: Chociaż brzmi to jak halloweenowa historia, to robaki pożerające kości są rzeczywistością. Co więcej, ich zniknięcie zamiast cieszyć, niepokoi naukowców. Są one ważnym składnikiem równowagi ekologicznej głębin oceanów. A od 10 lat słuch po nich zaginął.
encoded: Robaki-zombie, czyli pierścienice z rodzaju Osedax, są niewielkie i ukryte na dnie oceanów. Mają jednak do odegrania ogromną rolę w ekosystemie: odpowiadają za rozkładanie kości wielorybów, a dzięki temu wspierają łańcuch pokarmowy i bioróżnorodność głębinowych stref. Eksperymenty z udziałem kości humbaka nie wykazały jednak ich aktywności – co się stało z pierścienicami i czy to początek poważniejszych problemów? Niezwykły rozkładacz kości i jego rola w ekosystemie Pożeracze kości są grupą pierścienic, która odgrywa kluczową rolę w procesie dekompozycji szczątków wielorybów (i nie tylko) opadających na dno morskie. Są niezwykłe, ponieważ nie posiadają ani ust, ani przewodu pokarmowego – składniki odżywcze pozyskują dzięki symbiozie z bakteriami rozkładającymi materię kostną. Ich praca przypomina trochę horror: samice Osedax wytwarzają charakterystyczne „korzenie”, które penetrują wnętrze kości, umożliwiając rozkład i uwalnianie cennych substancji zasilających kolejne ogniwa łańcucha pokarmowego dna morskiego. Proces ten jest niezwykle ważny dla całego ekosystemu. Wielorybie szkielety tworzą dzięki temu lokalne oazy życia i bioróżnorodności, przyciągając wiele gatunków uzależnionych od tych mikrohabitatów. Badaczy bardzo martwi brak pierścienic i poszukują ich tam, gdzie tylko się da: Naukowców martwi brak „zombie” Najnowsze eksperymenty przeprowadzone przez Ocean Networks Canada oraz University of Victoria wykazały, że na kościach humbaka zanurzonych na głębokość prawie 1000 metrów u wybrzeży Kolumbii Brytyjskiej przez 10 lat nie pojawiły się żadne kolonie Osedax. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „Frontiers in Marine Science”. To wyjątkowe i alarmujące odkrycie – robaki-zombie do tej pory uważano za stały elementy oceanicznej fauny. Ich brak możne oznaczać, że inne organizmy nie są w stanie efektywnie rozłożyć kości, co prowadzi do zaburzenia całego łańcucha pokarmowego na dnie oceanu. Czemu pierścienice zniknęły? Dr Fabio De Leo – naukowiec współprowadząc…

GettyImages-822752238-69b7d6a.jpg
width: 5197
height: 3452

Ekstremalne nurkowane kilkutonowych płaszczek. Już wiadomo, po co to robią
type: item
date: 2025-10-24T09:49:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: nurkowanie
subject: oceany
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: „Diabły morskie”, czyli olbrzymie płaszczki zwane mantami, zapuszczają się nawet na ponad kilometr pod powierzchnię oceanu. Tak dalekie eskapady są dla naukowców zaskoczeniem. Teraz wyjaśniono ich przyczynę.
encoded: Manty (Mobula birostris) to największe płaszczki, które zamieszkują tropikalne i subtropikalne oceany na całym świecie. Ich rozpiętość wraz z płetwami sięga nawet ponad 9 m, a największe egzemplarze ważą nawet kilka ton, czyli tyle co samochody. Te zwierzęta są bardzo trudne w badaniach, gdyż zapuszczają się bardzo głęboko pod powierzchnię oceanu. Duży krok w ich poznaniu poczynił właśnie międzynarodowy zespół badaczy m.in. z Australii, Indonezji i Peru. Wyniki ich dociekań opublikowano na łamach czasopisma „Frontiers in Marine Science”. Daleki wycieczki płaszczek gigantek Manty słyną ze swoich dalekich wypadów. Pokonują tysiące kilometrów między siedliskami. Większość czasu spędzają blisko powierzchni. Zdarza im się nawet wyskakiwać ponad nią – ponoć robią to, by pozbyć się pasożytów z powierzchni ciała. Aby zbadać peregrynacje „diabłów morskich”, naukowcy zamontowali na ich skórze 24 odbiorniki. Osobniki pochodziły z trzech lokalizacji: Raja Ampat we wschodniej Indonezji, okolic Tumbes u wybrzeży północnego Peru oraz Whangoroa w północnej Nowej Zelandii. Urządzenia miały umożliwić ich dokładnie śledzenie. Nie były to jednak proste badania, bo naukowcom udało się odzyskać jedynie 8 z urządzeń. A całe badanie trwało 10 lat – od 2012 do 2022 roku. Arcygłębokie nurkowanie Wnioski z analiz uzyskanych danych były zaskakujące. Jednym z najciekawszych ustaleń jest to dotyczące zanurzania się części mant aż na głębokość ponad 1200 m! Odnotowane je w zaledwie kilkudziesięciu przypadkach. – Pokazujemy, że daleko od brzegu manty oceaniczne są zdolne do nurkowania na głębokości przekraczające 1200 metrów, znacznie głębiej niż wcześniej sądzono – powiedział główny autor, dr Calvin Beale, który napisał doktorat na Uniwersytecie Murdoch. Przyczyny głębokich zanurzeń Manty nie nurkowały tak głęboko dla przyjemności. Badacze dopatrują się kilku przyczyn. – Te nurkowania, które wiążą się z późniejszym wzmożonym przemieszczaniem się w poziomie, mogą odgrywać ważną rolę w pomaganiu ma…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/ImagebyJustinHenryviaflickrlicensedunderCCBY2.0-1-f183c32.jpg
width: 1920
height: 1277

Najnowszy raport o stanie oceanów nie pozostawia złudzeń. Jesteśmy w trakcie potrójnego kryzysu planetarnego
type: item
date: 2025-10-16T08:04:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: klimat
subject: oceany
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Żaden obszar globalnego oceanu nie pozostaje nietknięty przez zmiany klimatu, utratę bioróżnorodności i zanieczyszczenie. Trzy wymienione problemy określane są przez ONZ jako potrójny kryzys planetarny. Wszystkie baseny oceaniczne są obecnie dotknięte szybkim ociepleniem, zakwaszaniem i wzrostem poziomu morza, a także zanieczyszczeniem plastikiem pochodzącym z każdego kontynentu.
encoded: Spis treści: Rekordy temperatur Śmierć koralowców Problemy nadmorskich miejscowości Wpływ na światową gospodarkę Na przełomie września i października tego roku serwis Copernicus Marine opublikował 9. Raport o Stanie Oceanów. Tym, co od razu rzuca się w oczy w trakcie czytania dokumentu jest dobitne pokazanie, że żyjemy w systemie naczyń połączonych. Istnieje silny i niezaprzeczalny związek między trwającymi zmianami w oceanach a zmianami w ekosystemach morskich, społeczeństwie, a nawet gospodarce. W dodatku ta korelacja nie pozostawia złudzeń co do kierunku, w jakim zmierzamy. Zanieczyszczenia, wzrost temperatury, topniejące lodowce i inicjowane przez nadmierne parowanie katastrofalne deszcze. Monitorowanie tych gwałtownych zmian to już dawno za mało. Rekordy temperatur Z raportu wynika, że wszystkie baseny oceaniczne są obecnie dotknięte szybkim ociepleniem, postępującym zakwaszaniem i zanieczyszczeniem plastikiem pochodzącym z każdego kontynentu. Należy też pamiętać o wzroście poziomu mórz, co bezpośrednio zagraża obszarom przybrzeżnym. Najszybciej, bo aż o 0,41 stopnia Celsjusza na dekadę ociepla się Morze Śródziemne. Trwający nieustannie od 1984 roku satelitarny monitoring oceanów pokazał, że choć tempo ich ogrzewania się pozornie nie wydaje się drastyczne – mówimy o wzroście temperatury o około 1 stopień w całym okresie badań – jednak mimo wszystko nie mamy powodów do zadowolenia. W ubiegłym, 2024 roku, globalne temperatury oceanów osiągnęły 21°C. W dodatku fale upałów morskich nasilają się i coraz częściej występują również przy dnie morskim. W 2023 roku rekordowa fala upałów nawiedziła tropikalne rejony Atlantyku, obejmując ponad 99% regionu i utrzymując się w niektórych obszarach przez ponad 300 dni. Zjawisko to było spowodowane m.in. przez wyjątkowo słabe wiatry, które ograniczyły mieszanie wody i pozwoliły na szybkie nagrzewanie warstwy powierzchniowej oceanu, wzmocnione przez zwiększone promieniowanie słoneczne i warunki klimatyczne (m.in. anomalie w ukła…

stan-oceanow-b100b3e.jpg
width: 3000
height: 2000

Koralowce to geniusze chemii. Właśnie odkryto ich „supermoc” na zmiany klimatu
type: item
date: 2025-10-05T11:46:30.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: koralowce
subject: oceany
subject: rafa koralowa
subject: wielka rafa koralowa
subject: zmiany klimatyczne
description: Mamy dobrą wiadomość z oceanów: okazuje się, że koralowce potrafią przystosować się do zmian klimatycznych. Według nowych badań zakwaszanie się oceanów nie wpłynęło na ich zdolności do budowy szkieletów. Naukowcy są optymistyczni, choć podkreślają, że potrzeba długoterminowych obserwacji.
encoded: Koralowce to fundament bioróżnorodności oceanów. Jednak są organizmami wyjątkowo wrażliwymi, szczególnie na skutki zmian klimatycznych – ocieplanie i zakwaszanie się wód. Najnowsze badanie sugeruje jednak, że są bardziej odporne, niż sądziliśmy. Supermoc koralowców – co odkryli naukowcy? Jessica Hankins, badaczka z University Colorado Boulder (USA), wykazała, że mimo wzrostu zakwaszenia oceanów w ciągu ostatnich 200 lat niektóre koralowce potrafią nadal budować twarde wapienne szkielety. – Zauważyliśmy, że korale potrafią regulować mechanizm odpowiedzialny za tworzenie i utrzymanie szkieletów, mimo coraz kwaśniejszych wód – powiedziała Hankins. Jej praca ukazała się właśnie w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science Advances”. Podwodni chemicy: jak korale budują szkielet? Koralowce tworzą swoje szkielety niczym wybitni inżynierowie chemicy. Potrafią wytrącić z wody węglan wapnia w specjalnym płynie kalcyfikacyjnym pomiędzy miękkim zewnętrznym ciałem a twardym szkieletem. W sprzyjających warunkach wykorzystują węglan wapnia do maksimum, rosnąc szybciej i wytrącając z wody nawet inne związki, które także wbudowują w szkielety. Koral reguluje skład chemiczny płynu kalcyfikacyjnego, by zapewnić idealne warunki do łączenia rozpuszczonych w wodzie jonów w węglan wapnia. Jednak ilość tych jonów spada w wyniku zakwaszania się oceanicznych wód. Od czasów rewolucji przemysłowej kwasowość oceanów wzrosła o 40 proc. Proces ten jest wynikiem pochłaniania dwutlenku węgla, co prowadzi do szeregu reakcji chemicznych. Dwustuletnie koralowce to prawdziwi twardziele Przewidywano, że zakwaszanie spowoduje osłabienie szkieletów koralowców i stopniowo wywoła u nich swoistą „osteoporozę”. Szkielety powinny stawać się mniej gęste i bardziej podatne na uszkodzenia. Jednak wyniki badań były niejednoznaczne. Zespół Jessiki Hankins postanowił zbadać szkielety korali długowiecznych za pomocą spektroskopii Ramana. To metoda analizy laserowej pozwalająca poznać skład chemiczny i strukturę moleku…

johnny-africa-UphMPZKbzLE-unsplash-6a90814.jpg
width: 6000
height: 4000

Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
type: item
date: 2025-10-01T12:57:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: mars
subject: oceany
subject: woda
subject: życie
description: Od jakiegoś czasu naukowcy są zgodni, że po Marsie płynęła woda. Wiemy, że Czerwoną Planetę przecinały liczne rzeki, ale czy znajdował się na niej także… ocean? Nowe badania wskazują, że północna półkula Marsa pokryta była przez olbrzymi zbiornik wodny. Czy to wstęp do odnalezienia form życia?
encoded: Nowe badania przeprowadzone na Uniwersytecie Arkansas przyniosły mocne dowody na istnienie oceanu na północnej półkuli Marsa. Obecność dużego zbiornika wody znacznie zwiększa prawdopodobieństwo odnalezienia życia na Czerwonej Planecie. Czy na Marsie jest woda? Chociaż Mars wydaje się całkowicie wyschnięty, to odnaleziono na nim wodę – jest po prostu dobrze ukryta i zwykle pozostaje pod postacią lodu ukrytego albo głęboko pod powierzchnią planety, albo w pozostałych po wulkanach kalderach wysoko nad ziemią. Badacze odkrywają jednak coraz więcej dowodów na to, że kiedyś woda płynęła po powierzchni planety. Analiza geologiczna wskazuje na rozliczne koryta rzek, a naukowcy porównują ich koryta ze skałami rzecznymi pozostałymi po ciekach, które płynęły po Ziemi miliony lat temu. – Nie znamy żadnych form życia na Ziemi ani nigdzie indziej we Wszechświecie, które nie wymagałyby ciekłej wody. Im więcej ciekłej wody mamy na Marsie, tym bardziej prawdopodobne jest istnienie życia – opowiada Cory Hughes, doktorant nauk o ziemi i główny autor badania. Ślady po dawnych oceanach Nieregulowane rzeki to same w sobie niemalże formy życia. Na Ziemi ewoluują, zmieniają swój bieg, nanoszą osady i przenoszą się w nowe miejsca. Tworzą rozległe delty czy strefy cofki, a w końcu… wpadają do oceanu. To właśnie zainteresowało naukowców – chcieli wykorzystać tę wiedzę i udowodnić, że na Marsie przebiegało to podobnie. Szczególnie strefy cofki wydawały się Hughesowi obiecujące. To charakterystyczne miejsca, w których ocean wdziera się w głąb schodzącej poniżej poziomu morza rzeki. Potrafią być bardzo rozległe: w przypadku Missisipi strefa cofki zaczyna się 370 kilometrów od linii brzegowej. Jego trop okazał się słuszny. Obserwując Czerwoną Planetę z orbity znalazł geologiczne dowody na istnienie dawnych stref cofki rzecznej. To potwierdziło, że ocean na Marsie istniał, a powierzchnię przecinały duże rzeki – wszystko to oczywiście zanim powierzchnia planety wyschła miliardy lat temu. Wyniki opu…

GettyImages-1836080590-4aa9d15.jpg
width: 7280
height: 4805

Pozornie niewinna atrakcja kusi turystów. Bezbronne zwierzęta giną w męczarniach
type: item
date: 2025-09-25T06:52:35.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: oceany
subject: porady w podróży
subject: zwierzęta
description: W pogoni za idealnym zdjęciem z wakacji turyści często sięgają po niezwykłe rekwizyty – a jednym z nich bywają żywe morskie stworzenia. Niestety, nie wszyscy zdają sobie sprawę, że takie zachowania mogą być dla zwierząt skrajnie niebezpieczne, a w skrajnych przypadkach prowadzić nawet do ich śmierci.
encoded: Spis treści: Jak wyglądają i gdzie żyją rozgwiazdy? Charakterystyka gatunków Co zagraża rozgwiazdom? Największe niebezpieczeństwa Dlaczego wyciąganie rozgwiazd z wody kończy się ich śmiercią? Rozgwiazdy w niebezpieczeństwie. Jak każdy turysta może je chronić? Oceany i morza kryją w sobie niezliczone tajemnice, a jednymi z najbardziej fascynujących mieszkańców głębin są rozgwiazdy. Od wieków budzą zainteresowanie badaczy i podróżników, zachwycając niezwykłymi kształtami oraz zdolnościami regeneracyjnymi. Choć dla wielu pozostają symbolem egzotycznych wakacji i morskiej fauny, wciąż skrywają przed człowiekiem wiele sekretów. Niestety, niewiedza i nieodpowiedzialne zachowania turystów sprawiają, że te delikatne stworzenia mogą łatwo ucierpieć. Jak więc podziwiać je podczas urlopu, nie wyrządzając im krzywdy? Jak wyglądają i gdzie żyją rozgwiazdy? Charakterystyka gatunków Rozgwiazdy to bezkręgowce należące do szkarłupni, które występują we wszystkich oceanach świata – od tropikalnych raf koralowych po zimne wody polarne. Charakteryzują się promienistą budową ciała: centralny dysk łączy się z ramionami, których najczęściej jest pięć, choć u niektórych gatunków liczba ta może być znacznie większa – nawet do 40–45, jak w przypadku antarktycznego Labidiaster annulatus. Powierzchnia ciała rozgwiazd bywa gładka, ziarnista lub kolczasta, a ich niezwykła kolorystyka obejmuje odcienie pomarańczowe, czerwone, różowe, fioletowe, a nawet granatowe. Na spodniej stronie znajduje się otwór gębowy oraz setki drobnych nóżek zakończonych przyssawkami, które umożliwiają im poruszanie się. Rozgwiazdy potrafią także regenerować utracone ramiona, co zwiększa ich zdolność przetrwania. Obecnie znanych jest ponad 2000 gatunków tych zwierząt, zasiedlających różnorodne siedliska – od płytkich stref przybrzeżnych po głębiny sięgające 6000 metrów. W ekosystemie odgrywają istotną rolę, gdyż regulują liczebność innych gatunków, np. małży czy gąbek, wprowadzając równowagę wśród organizmów zasiedlający…

rozgwiazda-e4b9928.jpg
width: 3908
height: 2560

Nikt nie spodziewał się takiej migracji. Ten rekin przepłynął dwa oceany
type: item
date: 2025-09-23T10:02:55.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: migracje
subject: oceany
subject: rekiny
subject: ryby
description: Złowiona u wybrzeży Nigerii samica żarłacza tępogłowego okazała się rekordzistką. Przepłynęła ponad 7 tysięcy kilometrów – to najdalsza udokumentowana podróż w historii tego gatunku.
encoded: Spis treści Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Wpływ zmian klimatu na zachowania rekinów Samica żarłacza tępogłowego złowiona przez rybaków w Nigerii okazała się największą eksploratorką w historii. Zachęcona prawdopodobnie prze ocieplające się wody, pokonała ponad 7 tysięcy kilometrów. To niezwykłe tym bardziej, że ten gatunek rekinów zwykle żyje w płytkiej strefie przybrzeżnej. Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Kiedy rybak Turawa Hakeem złapał dorodnego żarłacza tępogłowego nie przypuszczał, że połów ten stanie się naukową sensacją. Ten gatunek rekina jest dość powszechnie łowiony komercyjnie i sportowo. Okazało się że rekin jest oznakowany, wyposażony w nadajnik z napisem „Badania naukowe. Za zwrot – nagroda”. Zaciekawiony rybak skontaktował się mailowo z naukowcami. Maila odebrał Ryan Daly, ekolog z z Oceanographic Research Institute w RPA. I początkowo w niego nie uwierzył. Z informacji wynikało, że rekin musiał przebyć nie notowaną nigdy wcześniej odległość po tym, jak został oznakowany przez Daly’ego w 2021 roku. Przez rok po znakowaniu był wielokrotnie rejestrowany wzdłuż wybrzeży RPA i Mozambiku. Następnie zniknął z radarów, aż do lipca 2023 roku, kiedy to został złowiony prze Turawę Hakeena. Prawdopodobieństwo takiej migracji to jak raz na milion - podsumowuje Ryan Daly. Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Oznakowana samica przepłynęła rekordową trasę: około 7 200 km z Kanału Mozambickiego na Oceanie Indyjskim, aż do Lagos w Nigerii nad Oceanem Atlantyckim. To najdłuższa udokumentowana migracja tego gatunku i pierwszy, gdy żarłacz tępogłowy przepłynął między dwoma oceanami. Opis tej migracji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology”. Podróż samicy była wyjątkowa, ponieważ musiała pokonać Prąd Benguelski — jeden z największych na świecie zimnych prądów morskich, który przez co najmniej 55 000 lat stanowił barierę dla migracji żarłaczy tępogłowych wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. N…

Rekord-w-swiecie-rekinow-a139769.jpg
width: 8192
height: 5464

Planetoida zdradza tajemnice pochodzenia oceanów na Ziemi. Zbadano kosmiczne próbki
type: item
date: 2025-09-15T12:01:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: oceany
subject: planetoidy
subject: układ słoneczny
subject: woda
subject: ziemia
description: Planetoidy mogły dostarczyć na powstającą Ziemię zdecydowanie więcej wody, niż do tej pory sądzono. Taki wniosek płynie z analiz skał przywiezionych z takiego obiektu z kosmosu przez japońskich naukowców. Dzięki planetoidom na Ziemi znajdują się oceany.
encoded: Kilka lat temu odbyła się japońska misja Hayabusa2 („Sokół wędrowny 2”). Jej celem było zbadanie planetoidy Ryugu oraz pobranie próbek materiału, z jakiego zbudowane jest to ciało niebieskie. Ryugu jest planetoidą węglistą. Powstała z lodu i pyłu w zewnętrznych rejonach Układu Słonecznego. To dzięki analizie takich obiektów naukowcy mogą zrekonstruować przebieg powstawania Układu Słonecznego i Ziemi. Teraz eksperci opublikowali nowy artykuł na łamach czasopisma „Nature”, w którym donoszą o ważnym ustaleniu. Obalono mit na temat asteroid Naukowcy mają dość dobrą wiedzę na temat powstawania Układu Słonecznego, ale oczywiście istnieje wiele luk. Jedną z nich jest to, w jaki sposób Ziemia uzyskała tak dużo wody. Większa część powierzchni naszej planety pokryta jest oceanami. Zespół naukowców, w tym z Uniwersytetu Tokijskiego, odkrył, że na asteroidzie Ryugu niegdyś płynęła woda w stanie ciekłym. Działo się to nawet ponad miliard lat po jej powstaniu. – Ustaliliśmy, że Ryugu zachowało nieskazitelny zapis aktywności wody, co dowodzi, że płyny przemieszczały się przez jego skały znacznie później, niż się spodziewaliśmy. To zmienia nasze spojrzenie na długoterminowy los wody w asteroidach. Woda utrzymywała się tam przez długi czas i nie wyczerpywała się tak szybko, jak sądzono – powiedział dr Tsuyoshi Iizuka z Wydziału Nauk o Ziemi i Planetach Uniwersytetu Tokijskiego, który jest współautorem publikacji. Taki wniosek możliwy był dzięki analizie skał odnalezionych przez sondę Hayabusa2, należącą do Japońskiej Agencji Eksploracji Aerokosmicznej (JAXA). Tym samym obalono jeden z „kosmicznych” mitów. Według niego aktywność wodna na asteroidach występowała jedynie w najwcześniejszych momentach historii Układu Słonecznego. Skomplikowane losy kosmicznej wody – Myśleliśmy, że zapis chemiczny Ryugu będzie przypominał niektóre meteoryty badane już na Ziemi. Ale wyniki były zupełnie inne – mówi dr Lizuka. Najnowsze badania sugerują następujący przebieg wydarzeń. Woda w asteroidzie Ryu…

FABRIC-KOLAZ-32-19d1367.png
width: 900
height: 600

Dlaczego największe ryby świata znikają bez śladu. Zagadka rozwiązana
type: item
date: 2025-09-15T07:15:01.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: oceany
subject: rekiny
subject: zagadki
description: Naukowcy połączyli siły, aby lepiej zrozumieć zagrożenie, przed jakim stoją rekiny wielorybie. „Mamy obowiązek chronić jeden z najpiękniejszych i najbardziej zachwycających gatunków na świecie”.
encoded: Spis treści: Rekiny wielorybie giną niezauważone – winne mogą być statki towarowe Jak to możliwe, śmierć rekinów wielorybich pozostaje niezauważona? Jak można chronić rekiny wielorybie? Zderzenia ze statkami to jeden z najpoważniejszych czynników zagrażających rekinom wielorybim – największym rybom na świecie. Choć przez lata uważano, że ich liczebność spada z powodu połowów lub zmian klimatu, nowe badania pokazują, że to właśnie działalność człowieka na morzach i oceanach prowadzi do ich cichego wymierania. Rekiny wielorybie giną niezauważone – winne mogą być statki towarowe W ramach nowego badania ponad 75 naukowców połączyło siły, by dokładnie określić, zagrożenie dla rekinów wielorybich stanowi ruch statków. Zwierzęta te żyją w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych oceanów na Ziemi – w tym w Oceanach Indyjskim, Spokojnym i Atlantyckim. Badacze stworzyli mapę tzw. konstelacji rekinów wielorybich – miejsc, w których te ryby najczęściej się gromadzą. Nazwa pochodzi od gwiaździstego wzoru na ich grzbietach. Zebrane dane z 26 krajów zestawiono z informacjami o pozycjach dużych statków, dostarczonymi przez organizację non-profit Global Fishing Watch, która wykorzystuje technologię, by zwiększać przejrzystość wykorzystania oceanów. Okazało się, że największe zagrożenie występuje w rejonach o intensywnym ruchu morskim, m.in. u wybrzeży Ekwadoru, Meksyku, Malezji, Filipin, Omanu, Seszeli i Tajwanu. Choć nie wiadomo, ile rekinów ginie, ich bliskość do tras żeglugowych sugeruje, że liczby mogą być znaczne – tłumaczy główna autorka badania dr Freya Womersley, badaczka z University of Southampton w Wielkiej Brytanii. – Po raz pierwszy udało nam się odwzorować większość konstelacji rekinów wielorybich na całym świecie, dzięki współpracy całej społeczności badaczy tego gatunku – podkreśla dr Freya Womersley. Wieloryby, takie jak wale biskajskie, muszą wynurzać się na powierzchnię, by oddychać, co czyni je szczególnie podatnymi na kolizje ze statkami. Rekiny wielorybie…

rekin-wielorybi-GettyImages-1429177725-0551b41.jpg
width: 2120
height: 1414

Co się stało z zimnymi wodami oceanicznymi Panamy? Po raz pierwszy nie wypłynęły na powierzchnię
type: item
date: 2025-09-02T12:42:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: globalne ocieplenie
subject: oceany
subject: panama
subject: zmiany klimatyczne
description: Po raz pierwszy od 40 lat zanikło naturalne zjawisko, które wypycha zimne, odżywcze wody na powierzchnię oceanu. To kryzys dla Panamy, które może borykać się z wyższą niż zwykle temperaturą i ograniczeniem ilości ryb. Co stało się z upwellingiem i jaki ma to wpływ na klimat całej Ziemi?
encoded: W 2025 roku w Zatoce Panamskiej po raz pierwszy nie zaobserwowano zjawiska upwellingu, który ma ogromny wpływ na klimat regionu. Naukowcy ze Smithsonian Tropical Research Institute twierdzą, że przyczyną może być osłabienie pasatów. Czym jest upwelling? Upwelling zachodzący u wybrzeży Panamy jest zjawiskiem, w którym zimne i bogate w wartości odżywcze wody z głębin oceanu unoszą się na jego powierzchnię. Łagodzą klimat na plażach tropikalnego kraju, dbają o wysoką populację ważnych dla ekonomii Panamy ryb oraz chronią zjawiskowe rafy koralowe przed stresem termicznym i katastrofalnym w skutkach bieleniem. Wypiętrzanie się wody to zjawisko spotykane na całym świecie, a na mniejszą skalę upwelling zachodzi także w Bałtyku. Naukowcy badali to niezwykłe tropikalne zjawisko oceaniczne. Ustalili, że trwająca od stycznia do kwietnia cyrkulacja w Zatoce Panamskiej jest stałym elementem klimatu, rokrocznie występującym w od co najmniej 40 lat, a być może wiele, wiele dłużej. Do czasu. Czemu cyrkulacja wód zanikła? W 2025 roku upwelling nie nastąpił. Odkrycie to opisali naukowcy ze Smithsonian Tropical Research Institute w prestiżowym czasopiśmie „PNAS”. Powstało pytanie: co się z nim stało? Ich analiza wskazuje, że za zanik zjawiska odpowiada osłabienie pasatów – stałych wiatrów wiejących od zwrotników ku równikowi. Te zmieniają się w wyniku globalnego ocieplenia, ponieważ nagrzewający się ocean zakłóca mechanizm ich powstawania. Związek z pasatami mają także znane, powtarzające się w kilkuletnich interwałach interesujące zjawiska pogodowo-oceaniczne znane jako El Niño i La Niña. Mimo tego upwelling w Zatoce Panamskiej jeszcze nigdy nie zanikł. Wypiętrzanie wody a klimat całej Ziemi To wydarzenie zwraca uwagę naukowców na fakt, że tropikalne systemy wypiętrzania wód są słabo monitorowane, mimo ich ogromnego znaczenia dla globalnej ekologii i gospodarki. Obserwowanie i dokumentowanie takich zmian może pomóc w tworzeniu lepszych modeli klimatycznych i umożliwić bardziej precyz…

GettyImages-659285215-429e7aa.jpg
width: 5197
height: 3452

Podróż przez największy i najbardziej zróżnicowany ocean Ziemi
type: item
date: 2025-08-31T12:32:56.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: geografia
subject: ocean spokojny
subject: oceany
description: Ocean Spokojny nie zawsze wyglądał tak, jak dziś. Jego dno wciąż się zmienia – każdego roku w wyniku erupcji podwodnych wulkanów powstają nowe wyspy, a inne znikają pod powierzchnią wody. Pacyfik najpewniej kryje w sobie także nieodkryte gatunki, gdyż dotąd zbadaliśmy niewielką część jego głębin. To ocean, który wciąż pisze swoją historię, a my dopiero uczymy się ją czytać.
encoded: Spis treści: Powierzchnia i głębokość Oceanu Spokojnego Wyspy Oceanu Spokojnego – mozaika kultur i przyrody Klimat i zjawiska pogodowe Oceanu Spokojnego Życie w Oceanie Spokojnym – ekosystemy i bioróżnorodność Znaczenie Oceanu Spokojnego dla człowieka Ocean Spokojny, znany jest również jako Pacyfik lub Ocean Wielki. Jego nazwa ma swoje źródła w czasach wielkich odkryć geograficznych. W 1520 roku portugalski żeglarz Ferdynand Magellan przepłynął przez cieśninę nazwaną później jego imieniem i wypłynął na rozległy, spokojny wówczas akwen. Zachwycony stosunkowo łagodną pogodą i brakiem gwałtownych sztormów, nazwał go „Mar Pacifico”, co oznacza „morze spokojne”. Z biegiem czasu określenie to utrwaliło się w językach europejskich jako „Pacyfik” lub „Ocean Spokojny”. Alternatywna nazwa, Ocean Wielki, nawiązuje do imponującej powierzchni tego akwenu, który zajmuje niemal jedną trzecią całkowitej powierzchni Ziemi. Warto jednak pamiętać, że „spokojny” charakter jest w dużej mierze umowny. Pacyfik jest areną potężniejszych tajfunów, burz tropikalnych i tsunami. Nazwa nadana przez Magellana oddaje raczej chwilowe wrażenie żeglarza niż rzeczywistą naturę tego oceanu. Powierzchnia i głębokość Oceanu Spokojnego Ocean Spokojny jest absolutnym rekordzistą pod względem wielkości. Zajmuje około 155,6 miliona kilometrów kwadratowych, co stanowi blisko jedną trzecią całej powierzchni Ziemi i prawie połowę powierzchni wszystkich oceanów razem wziętych. Jego rozciągłość od wschodu do zachodu sięga około 19 800 kilometrów, co czyni go nie tylko największym, ale i najbardziej rozległym akwenem na planecie. Średnia głębokość wynosi około 4 280 metrów, ale w najgłębszym punkcie (Rowie Mariańskim) dno znajduje się na poziomie około 10 924 metrów. Można zatem śmiało wysnuć tezę, że również pod względem głębokości Pacyfik bije rekordy. Dno Oceanu Spokojnego jest niezwykle zróżnicowane – obok ogromnych równin abisalnych występują tam podmorskie góry wulkaniczne, grzbiety oceaniczne oraz głębokie…

ocean-spokojny-cdbcb15.jpg
width: 4032
height: 2268

Odkryto nowy gatunek „robaka głębinowego”. Przez lata wymykał się badaczom
type: item
date: 2025-08-20T10:20:25.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: oceany
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: W głębinach oceanu odkryto stworzenie, którego ruchy przypominają latający dywan. Przez lata pozostawało poza zasięgiem naukowców, aż w końcu udało się je opisać. Co to za tajemniczy robak?
encoded: W tym artykule: Nowy robak głębinowy w Pacyfiku Zaskakujące odkrycie u wybrzeży Kostaryki Życie na dnie oceanu Co łączy kosmos i oceany? Oba te światy wciąż nie są w pełni zbadane przez człowieka. W przypadku mórz może to wręcz zaskakiwać. W końcu powierzchnię naszej planety w większości pokrywa woda. Ba, to właśnie w wodzie miało rozpocząć się życie na Ziemi. Nowy robak głębinowy w Pacyfiku W morzach i oceanach dosłownie roi się od nieznanych form życia. Według badaczy nie znamy nawet połowy z nich. I rzeczywiście każdego roku biolodzy morscy informują o odkryciach nowych podgatunków lub stworzeń zupełnie nam wcześniej nieznanych. Niedawno do listy świeżynek dołączył Pectinereis strickrotti, czyli nowy gatunek z rodziny morskich zwierząt zwanych nereidami. Co o nim wiemy? Naukowcy odkryli Pectinereis strickrotti w Kostaryce. Nieznany do tej pory okaz znajdował się w podwodnym wycieku metanu, około 80 km od wybrzeża. Miejsce odkrycia nie było przypadkowe. Przed osiągnięciem dojrzałości płciowej nereidy zamieszkują części dna morskiego, w których gaz cieplarniany ucieka ze skał i osadów w postaci pęcherzyków. Dopiero jako dorosłe wypływają ze swoich domów, aby znaleźć partnerów i złożyć ikrę. Zaskakujące odkrycie u wybrzeży Kostaryki Pectinereis strickkrotti po raz pierwszy zaobserwowała w 2009 roku załoga łodzi podwodnej HOV Alvin. Podwodny pojazd badawczy, będący własnością Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, odegrał swoją rolę także w odkryciu wraku Titanica. – Kiedy zobaczyliśmy to coś, od razu zaczęliśmy pytać, co to jest. Kręgowiec? Jakaś dziwna ryba? Mieliśmy niewyraźny obraz i tyle, ale byliśmy bardzo zaintrygowani – mówi „PopSci” główny pilot Alvina Bruce Strickrott. Zespół powrócił do wybrzeży Kostaryki w 2018 r. Wówczas podczas nurkowania trafili na sześć lub więcej osobników niezidentyfikowanego gatunku. Wyglądały tak samo jak te w 2009 r. Załoga zebrała kilka okazów w pojemniki próżniowe. Wykonała też serię zdjęć i filmów, aby formalnie opisać nowy …

Glebinowy-robak-562b549.jpg
width: 2000
height: 1125

„Kosmiczna ryba" z głębin zadziwia naukowców. Ma oczy jak zielone lasery
type: item
date: 2025-07-02T08:30:02.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: fotografia podwodna
subject: oceany
subject: ryby
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Jej głowa jest przezroczysta, a oczy przypominają świecące kule. Dla biologów to jedna z najbardziej niezwykłych głębinowych ryb. Co wiemy o tym tajemniczym mieszkańcu ciemnych odmętów?
encoded: W tym artykule: Rzadko spotykana ryba na nagraniu Co je „kosmiczna ryba”? Biolodzy morscy z Instytutu Badawczego Akwarium Monterey Bay (MBARI) opublikowali pierwsze nagranie gigantycznej meduzy-giganta. Zwierzę jest tak rzadkie, że od czasu odkrycia naukowcy zetknęli się z nim tylko około 100 razy. To niejedyny sukces badaczy z Kalifornii w ostatnich tygodniach. Dzięki zdalnie sterowanym łodziom podwodnym udało im się również nagrać wyjątkową rybę, którą internauci szybko porównali do kosmitów. To dlatego, że ma przezroczystą głowę i dwie świecące, zielone kule zamiast typowych oczu. Wędkarz złowił rybę, która wygląda jak tortilla. Co to za okaz? Amerykanin myślał na początku, że złowił plastikową siatkę. Chwilę później mocno się zdziwił. Rzadko spotykana ryba na nagraniu Macropinna microstoma żyje na głębokości ponad 6 tys. metrów, przez co odkryto ją dopiero w 1939 r. Tę nietypową rybę łatwo rozpoznać po charakterystycznych oczach. To dzięki nim zwierzę radzi sobie w tak surowym środowisku. Biolodzy ewolucyjni tłumaczą, że oczy M. microstoma są typowe dla stworzeń głębinowych. Składają się z wielowarstwowej siatkówki i dużej soczewki, co pozwala im wykryć maksymalną ilość światła w jednym kierunku. W miejscu, do którego nie dociera światło słoneczne to szczególnie cenna zdolność. Na nagraniu opublikowanym przez MBARI widać, jak z bliska wygląda „kosmiczna ryba” i jak porusza się w swoim środowisku naturalnym. https://www.youtube.com/watch?v=Akv36y8WLYA Do 2019 r. naukowcy byli przekonani, że „kosmiczna ryba” ma nieruchome oczy, które pozwalają jej patrzeć tylko w jednym kierunku, bezpośrednio nad głowę. Przeprowadzone dwa lata temu badania wykazały jednak, że gałki oczne M. microstoma mogą się obracać, co znacznie ułatwia jej szukanie pożywienia i patrzenie na to, co je. Zdarza się, że stworzenie pływa w płytszych wodach, do których dociera światło. Wtedy również przydają się ruchome oczy – ryba nie musi patrzeć w słońce i zamiast tego skupia się na tym, co widzi …

kosmiczna-ryba-09e6856.png
width: 1080
height: 720

Badacze z Tokio ujawnili sekret najstarszych rejsów po Pacyfiku
type: item
date: 2025-06-26T09:33:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: japonia
subject: oceany
subject: pradzieje
description: Ponad 30 tys. lat temu ludzie zasiedlili wyspy Japonii, choć nie mieli map, ani kompasów. Japońscy naukowcy ruszyli ich śladem, by rozwiązać tę archeologiczną zagadkę. Przemierzyli setki kilometrów w replice łodzi.
encoded: Spis treści: Archeologia eksperymentalna daje odpowiedź Tratwa czy dłubanka? Już wszystko jest jasne Na wyspach południowej Japonii ludzie pojawili się około 30 tys. lat temu. Przepłynęli morze bez map, specjalistycznych narzędzi i nowoczesnych łodzi. Trafili tam z obszaru dzisiejszego Tajwanu. Naukowcy z Uniwersytetu Tokijskiego postanowili sprawdzić, jakie łodzie wykorzystano w tym celu. Swoje wniosku opublikowali na łamach czasopisma „Science Advances”. Archeologia eksperymentalna daje odpowiedź Aby dowiedzieć się, w jaki sposób dokładnie odbyła się ta heroiczna przeprawa, badacze przeprowadzili różne symulacje i eksperymenty. Wykorzystali też fizyczne rekonstrukcje jednostek pływających. Na potrzeby badań eksperci udali się też w rejs po Pacyfiku na dystansie 200 km. Teraz uważają, że zebrali dość informacji, by z dużą dozą prawdopodobieństwa stwierdzić, jak ta podróż ludzi przebiegała 30 tys. lat temu. – Dowody archeologiczne, takie jak szczątki i artefakty, nie dają pełnego obrazu sytuacji, ponieważ morze ma to do siebie, że je niszczy. Dlatego zwróciliśmy się ku archeologii eksperymentalnej, podobnej do wyprawy Kon-Tiki z 1947 roku, zorganizowanej przez norweskiego odkrywcę Thora Heyerdahla – opowiada szef projektu, prof. Yousuke Kaifu z Uniwersytetu Tokijskiego. Tratwa czy dłubanka? Już wszystko jest jasne Długo uważano, że głównym kandydatem do tak wczesnych podróży morskich były tratwy bambusowe. Była to popularna, choć nieudowodniona hipoteza. Z eksperymentów wynika, że nie były w stanie sprostać silnym prądom morskim. Z trudnymi warunkami morskimi poradziła sobie natomiast świetnie dłubanka wykonana z jednego pnia cedru japońskiego. Taką łódź powstaje z wyżłobionego pnia drzewa. Replikę wykonano wyłącznie z użyciem kamiennych narzędzi z epoki. Jednostka miała 7,5 m długości. – Dłubanka była naszym ostatnim kandydatem spośród możliwych paleolitycznych jednostek pływających w tym regionie – podkreślił prof. Kaifu. W jego ocenie ówcześni ludzie musieli być …

Low-ResIMAGE-1-c6b81c1.jpg
width: 700
height: 475

Rzut kotwicą to nie błahostka. Jej stosowanie zagraża przyrodzie Antarktyki
type: item
date: 2025-06-24T11:00:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: antarktyka
subject: oceany
subject: ochrona przyrody
subject: statki
description: Statki turystyczne zapuszczają się coraz śmielej w obszary Antarktyki. Dopływają do miejsc, które kiedyś były niedostępne. Przyrodnicy ustalili właśnie, że już samo rzucenie kotwicy poważnie dewastuje morską przyrodę.
encoded: Spis treści: „Blizny” spowodowane przez kotwice Spustoszenie w świecie podwodnym Antarktyki Kotwice to kluczowe wyposażenie statków. Służą do unieruchamiania jednostek poprzez zakotwiczenie o dno akwenu. Ich waga i rozmiary imponują – najcięższe ważą kilkadziesiąt ton, nie licząc łańcucha. Nie dziwne więc, że taki sprzęt jest w stanie siać spustoszenie w środowisku morskim. „Blizny” spowodowane przez kotwice Statki pływają po wszystkich oceanach. Nawet najbardziej odległe wody nie są dla nich niedostępne. Kiedy rzucają kotwicę, pozostawiają po sobie ślad. Kotwiczenie może nie tylko zakłócać życie morskie, ale także uszkadzać podmorskie kable lub rurociągi. Teraz międzynarodowy zespół naukowców zebrał pierwsze informacje dotyczące kotwiczenia i uszkodzeń spowodowanych przez łańcuchy w wodach Antarktyki. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Frontiers in Conservation Science”. View oEmbed on the source website – Działania na Antarktydzie podlegają wielu surowym przepisom dotyczącym ochrony środowiska, jednak kotwiczenie statków jest prawie całkowicie nieuregulowane – powiedział pierwszy autor Matthew Mulrennan, naukowiec badający morza i założyciel KOLOSSAL, organizacji non-profit zajmującej się ochroną oceanów w Kalifornii. Spustoszenie w świecie podwodnym Antarktyki W tym roku naukowcy wykorzystali podwodne kamery do obserwacji dna morskiego w 36 miejscach na Półwyspie Antarktycznym i wyspie Georgia Południowa. Materiał filmowy rejestrowano blisko powierzchni, w toni wodnej i metr nad dnem morskim. Co udało się dostrzec? Faktycznie, tam, gdzie statki rzucały kotwice, widoczne były ślady. Na podłożu dna oceanicznego można zauważyć m.in. rowki i osady błota powstałe w wyniku wyciągania kotwic. I co chyba najważniejsze: w miejscach, gdzie doszło do naruszenia, nie było prawie żadnego życia morskiego. Badacze zaobserwowali tam zgniecione kolonie gąbek i brak biomasy. Życie morskie kwitło dopiero nieco dalej od miejsc kotwiczenia. Spustoszenie w świecie podwodnym Anta…

shutterstock215733598-ccb14d1.jpg
width: 7360
height: 4912

Pająki morskie „napędzane” metanem odkryto w Kalifornii
type: item
date: 2025-06-18T11:01:37.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: metan
subject: oceany
subject: odkrycia
subject: przyroda usa
description: Nowo odkryte pająki morskie z rodzaju Sericosura, żyjące u wybrzeży Kalifornii, nie polują na ofiary, lecz „pasą się” na bakteriach przetwarzających metan. Mogą odgrywać istotną rolę w cyklu emisji metanu, a ich nietypowe zwyczaje żywieniowe zaskoczyły naukowców.
encoded: Spis treści Odkrycie nowych gatunków pająków morskich u wybrzeży USA Bakterie na egzoszkieletach jako źródło pożywienia Jak bakterie metanowe przetwarzają gaz w energię? Pająki morskie nie są pająkami Żyjące u wybrzeża USA kikutnice, zwane potocznie pająkami morskimi, zaskoczyły badaczy. Stworzenia te wykorzystują bakterie metanowe i „pasą się” na odżywczych związkach produkowanych przez te mikroorganizmy. Odkrycie nowych gatunków pająków morskich u wybrzeży USA Nowe badania, opublikowane w „Proceedings of the National Academy of Sciences” opisują niezwykłe odkrycie trzech nieznanych dotąd gatunków pająków morskich z rodzaju Sericosura, żyjących na dnie Oceanu Spokojnego u wybrzeży USA. Te niewielkie, półprzezroczyste stworzenia, mierzące zaledwie 1 cm długości, zamieszkują głębinowe środowiska z wyciekami metanu, gdzie gaz ten ulatnia się z osadów dennych w postaci pęcherzyków. Bakterie na egzoszkieletach jako źródło pożywienia Zamiast polować na ofiary (meduzy lub inne pająki morskie), nowo odkryte gatunki wykształciły unikatowy sposób odżywiania. Żyją w symbiozie z bakteriami metanotroficznymi (żywiącymi się metanem), które przekształcają metan oraz tlen w cukry i tłuszcze. Bakterie te osiadają na egzoszkieletach pająków, które „pasą się” na ich koloniach, skubiąc substancje ożywcze. To strategia żywieniowa dotąd niespotykana u tych morskich stworzeń. Według głównej autorki badania, profesor Shany Goffredi z Occidental College w Los Angeles, to zjawisko może mieć duże znaczenie ekologiczne. Bakterie żyjące na pająkach przyczyniają się do przekształcania metanu, jednego z najsilniejszych gazów cieplarnianych, w związki nieszkodliwe dla atmosfery. Oznacza to, że nawet tak drobne organizmy mogą odgrywać istotną rolę w ochronie klimatu. Jak bakterie metanowe przetwarzają gaz w energię? Ekosystem głębinowy, w którym żyją nowo odkryte pająki, nie korzysta z energii słonecznej jako źródła energii leżącego u podstaw łańcucha pokarmowego. Zamiast tego mikroorganizmy tam ż…

osmicated-seaspider-29bb586.jpg
width: 1160
height: 653

Ten film zmieni sposób, w jaki patrzymy na oceany. David Attenborough powraca z nową produkcją
type: item
date: 2025-06-09T13:59:26.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: david attenborough
subject: filmy dokumentalne
subject: nowości
subject: oceany
description: Niedawno obchodził 99. urodziny, lecz nie przestaje pracować. Najnowszy film Davida Attenborough to hołd złożony oceanom. Pełną spektakularnych ujęć produkcję można już oglądać na kanale National Geographic.
encoded: Spis treści Filmowa podróż po najbogatszych ekosystemach Ziemi David Attenborough o zagrożeniach i nadziei dla oceanów Dlaczego ocean to najważniejsze środowisko na Ziemi? Czy jest zagrożony? Jak możemy go chronić? Na te i inne pytania, jak zwykle w fascynujący sposób, odpowiada David Attenborough w swoim najnowszym filmie. „David Attenborough: Świat Oceanów” można już oglądać w streamingu, na kanale National Geographic. Filmowa podróż po najbogatszych ekosystemach Ziemi David Attenborough 8 maja obchodził swoje 99 urodziny. Wtedy też miała miejsce kinowa premiera „Świata Oceanów”. W streamingu film ukazuje się 8 czerwca, w Światowy Dzień Oceanów. Słynny przyrodnik uświadamia w nim ogromne znaczenie oceanów i ogromne zagrożenia, jakich doświadczają z ręki człowieka. „David Attenborough: Świat Oceanów” to film pełen niezwykłych ujęć z najbogatszych oceanicznych ekosystemów: lasów wodorostów, podwodnych łąk, raf koralowych, ukrytych pod wodą łańcuchów górskich i żyznych wód Oceanu Arktycznego. Oglądając film można bez trudu uwierzyć słowom Davida Attenborough, który opowiada, że piękno raf koralowych podczas pierwszego w życiu nurkowania sprawiło, iż zapomniał o oddychaniu. David Attenborough o zagrożeniach i nadziei dla oceanów Piękne ujęcia pełnej życia przyrody to jednak nie jedyny szczególny widok, jaki możemy zobaczyć w filmie. Po raz pierwszy szczegółowo pokazuje on, jak wygląda rybołówstwo za pomocą włoków – wielkich sieci ciągniętych po morskim dnie. Attenborough udowadnia jak ogromnym zagrożeniem jest tzw. denne trałowanie i ogólnie – przełowienie oceanów. Przyrodnik podkreśla jednak, że nadzieja dla oceanów istnieje, a ich przyszłość nie musi rysować się w ciemnych barwach. Film pięknie ukazuje odradzające się ekosystemy w rezerwatach morskich i ich wpływ na przyrodę daleko poza ich granicami. Podkreśla, że do roku 2030 powinniśmy objąć ochroną 30% oceanów. „David Attenborough: Świat Oceanów”, jak zwykle w przypadku produkcji firmowanych nazwiskiem słynnego …

DavidAttenboroughSwiatOceanow6-1-74b8587.jpg
width: 5760
height: 3840

„Ryba zagłady” trzy razy w ciągu tygodnia pojawiła się u wybrzeży Tasmanii i Nowej Zelandii
type: item
date: 2025-06-09T11:41:43.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: nowa zelandia
subject: obserwacje
subject: oceania
subject: oceany
subject: ryby
subject: tasmania
description: Wstęgor królewski według wierzeń ma zwiastować trzęsienie ziemi lub tsunami. To tylko przesądy, ale ta ogromna ryba jest tak rzadka, że zawsze wzbudza sensację. Wypływa na powierzchnię w wyjątkowych przypadkach i naukowcy nigdy nie przepuszczają okazji, by ją zbadać. Tym razem ocean wyrzucił aż trzy osobniki w krótkim czasie.
encoded: Spis treści Ocean wyrzucił trzy „ryby zagłady” blisko siebie Co sprawia, że wstęgor królewski jest tak niezwykły? W ciągu jednego tylko tygodnia na wybrzeżach Tasmanii i Nowej Zelandii morze wyrzuciło trzy gigantyczne wstęgory królewskie, znane również jako „ryby zagłady”. Te tajemnicze, głębinowe stworzenia od wieków budzą grozę i fascynację, a ich pojawienie się niektórzy traktują jako zapowiedź katastrofy naturalnej. Jednak naukowcy stanowczo odcinają się od tych mitów. Ocean wyrzucił trzy „ryby zagłady” blisko siebie Pierwszego z rybich kolosów znaleziono na zachodnim wybrzeżu Tasmanii. Kilka dni później dwa kolejne okazy, okaleczone przez ptaki, zostały wyrzucone przez fale w okolicach Dunedin i Christchurch w Nowej Zelandii. Ich obecność wzbudziła zainteresowanie opinii publicznej i mediów, które szybko przypomniały o silnym szczególnie w Japonii przesądzie głoszącym, że wstęgory pojawiają się przed trzęsieniami ziemi lub tsunami. To oczywiście tylko przesąd, choć przyjrzeli się mu naukowcy. Badanie z 2019 roku ostatecznie wykluczyło jakikolwiek związek między pojawianiem się wstęgorów a katastrofami naturalnymi. Co sprawia, że wstęgor królewski jest tak niezwykły? Niezwykły wygląd tych ryb i ich rzadkość prawdopodobnie zainspirowały dawne opowieści o morskich potworach i wężach i przesąd o „rybie zagłady”. Wstęgor królewski żyje na głębokości od 250 do 1000 metrów i niezwykle rzadko wypływa na powierzchnię. Każde jego pojawienie się wzbudza sensację nie tylko wśród okolicznej ludności i w mediach – również wśród naukowców. Ichtiolodzy nie przepuszczają żadnej okazji, by zbadać nawet martwe wstęgory wyrzucone przez fale. Andrew Stewart, ichtiolog z nowozelandzkiego Muzeum Te Papa, opisuje te ryby jako wręcz „nieziemskie”, o przepięknym, mieniącym się purpurowo i srebrzyście ubarwieniu. Muzeum planowało zbadać wyrzucone właśnie ryby. Niestety, dwa z trzech okazów miały uszkodzone głowy, co znacząco ogranicza możliwości badawcze. Właśnie w tej części ciała znajd…

1536-abfaeae.jpeg
width: 1900
height: 1520

W oceanach zachodzi niepokojąca zmiana. I może mieć globalne konsekwencje
type: item
date: 2025-06-05T07:51:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: ekosystem
subject: obserwacje
subject: oceany
subject: plankton
subject: ryby
description: Zmiana przejrzystości wody – brzmi niewinnie? Ale według naukowców z Wielkiej Brytanii zjawisko to obejmuje już ponad 20% powierzchni oceanów i prowadzi do groźnych zmian w ekosystemie.
encoded: Spis treści Niepokojące ciemnienie oceanów Czym jest strefa eufotyczna? Przyczyny i potencjalne konsekwencje ciemnienia oceanów Z przejrzystością wody w oceanach dzieje się coś dziwnego. Zespół naukowców z Uniwersytetu Plymouth i Plymouth Marine Laboratory przeanalizował globalne dane z lat 2003–2022. Ogromne obszary wód, rozsiane po całym świecie, są coraz ciemniejsze. Konsekwencje tej zmiany są na razie niejasne, ale jej ogrom sprawia, że na pewno będą globalne. Niepokojące ciemnienie oceanów Oceanografowie z Wielkiej Brytanii przeanalizowali coroczne dane pochodzące z sensora MODIS Aqua, zainstalowanego na pokładzie amerykańskiego satelity Aqua. Sensor mierzy współczynnik tłumienia światła słonecznego, rozproszonego w wodach oceanów. To dokładny sposób, by określić, czy oceany uległy zaciemnieniu w ciągu ostatnich 20 lat oraz jaki wpływ miało to na głębokość tzw. stref eufotycznych na całym świecie. Wyniki są zatrważające. Zachodzi globalne, niepokojące zjawisko zaciemniania górnej warstwy oceanicznych wód, do której dociera światło słoneczne i która jest kluczowa dla życia morskiego. Współczynnik tłumienia światła w ciągu 20 lat wzrósł na obszarze 75 341 181 km², co stanowi aż 21% powierzchni światowych oceanów. Konsekwencją jest zmniejszenie głębokości strefy eufotycznej o ponad 50 metrów na powierzchni 32 449 129 km² (9% oceanów). Strefa eufotyczna – kolebka oceanicznego życia Strefa eufotyczna to górna warstwa oceanów, do której dociera wystarczająca ilość światła słonecznego, by mogła zachodzić fotosynteza. Sięga zazwyczaj do głębokości ok. 200 metrów. To najważniejsza część dla żywych organizmów – stanowi środowisko życia dla fitoplanktonu, który jest podstawą morskiego łańcucha pokarmowego. W strefie eufotycznej powstaje także duża część tlenu obecnego w atmosferze i odbywa się pochłanianie dwutlenku węgla, co wpływa na klimat. Jej zdrowie i przejrzystość mają kluczowe znaczenie dla wodnej bioróżnorodności, rybołówstwa i życia także na lądzie. Przyczyny i …

GettyImages-517423119-38bd309.jpg
width: 3429
height: 2574

Zagadkowy Ford, mapa świata i bomby. Co kryje zatopiony USS Yorktown?
type: item
date: 2025-05-09T12:59:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: II wojna światowa
subject: oceany
description: Amerykański lotniskowiec Yorktown, zmasakrowany w czasie II wojny światowej przez japońskie lotnictwo i okręt podwodny, zatonął. Teraz eksplorują go archeolodzy podwodni. Właśnie natknęli się w jego wraku na zagadkowy pojazd.
encoded: Spis treści: Zagadka zaginionego amerykańskiego lotniskowca Auto na dnie Pacyfiku Cały świat pod wodą Była to jedna z największych bitew morskich XX wieku. Jednocześnie był to punkt zwrotny w II wojnie światowej w zmaganiach między Japonią a USA. Mowa o bitwie pod Midway, która rozegrała się w dniach 3–7 czerwca 1942 roku. Zginęło w niej około 3500 żołnierzy, w miażdżącej przewadze – japońskich. Zagadka zaginionego amerykańskiego lotniskowca Mimo że w bitwie zwyciężyli Amerykanie, to również ponieśli straty. W wyniku ataków bombowych i torpedowych – zarówno prowadzonych przez samoloty, jak i okręt podwodny – zatonął lotniskowiec USS Yorktown. Okręt namierzył w 1998 roku eksplorator podwodny, dr Robert Ballard, który zasłynął między innymi zlokalizowaniem Titanica i Bismarcka. W kolejnych dekadach USS Yorktown był eksplorowany przez kilka misji, m.in. finansowanych przez National Geographic Society. Auto na dnie Pacyfiku Badania wraku lotniskowca na atolu Midway nadal trwają. W 2025 roku badaczom na statku Okeanos Explorer, wykorzystującym bezzałogowy pojazd podwodny, udało się zajrzeć na pokład hangaru zatopionego lotniskowca. To, co tam ujrzeli, zaskoczyło ich. Oczom osób zgromadzonych przed monitorami ukazała się karoseria czarnego samochodu osobowego. Wstępnie zidentyfikowano go jako Ford Super Deluxe „Woody” z lat 1940–41. Na zachowanej części przedniej tablicy rejestracyjnej widnieje napis „SHIP SERVICE _ NAVY”. Oznacza to, że samochód ten był prawdopodobnie używany przez kontradmirała Franka Jacka Fletchera, kapitana Elliotta Buckmastera lub innego załoganta statku. Cały świat pod wodą Innym ciekawym odkryciem dokonanym w kwietniu 2025 roku było zlokalizowane na pokładzie statku rodzaju malowidła. Przedstawia mapę całej Ziemi, na której oznaczono wszystkie podróże lotniskowca USS Yorktown. Jest to duży malunek – mierzy 12 na 3,5 metra. Była to duma marynarzy, bo przebieg służby lotniskowca pokazywał jego znaczenie w dziejach amerykańskiej marynarki. W czasie t…

ford-b66fc0c.png
width: 900
height: 600

NASA odkryła rekordowo wysoki wzrost poziomu mórz i oceanów. Jaka jest tego przyczyna?
type: item
date: 2025-05-07T11:55:13.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: morze
subject: oceany
subject: woda
description: Dzięki danym satelitarnym naukowcy ustalili, o ile podniósł się poziom wody w morzach i oceanach na Ziemi. Przebił prognozowany stan o niemal 2 milimetry. Ta różnica wygląda na niewielką. Mówimy jednak o ilości wody, która wypełniłaby ponad 180 tysięcy największych tankowców.
encoded: Spis treści: Ile wody mieści się w półcentymetrowej warstwie mórz i oceanów? Satelity na straży oceanów Ciepła woda wypiera lód – sprzężenie zwrotne w praktyce Zaskakujące skutki: fale morskie, powodzie, brak słodkiej wody Globalne ocieplenie nadal topi lodowce na Ziemi, co wywołuje nieustanny wzrost poziomu mórz. W ubiegłym roku poziom ten osiągnął nowe rekordy. Jednak, zdaniem oceanografów z NASA, w 2024 r. to nie globalne ocieplenie, lecz inny mechanizm wywołał największy wzrost objętości wody. – Każdy rok jest nieco inny, ale jasne jest, że ocean nadal się podnosi, a tempo wzrostu jest coraz szybsze. Mimo to zaobserwowany w 2024 roku poziom mórz i oceanów był wyższy, niż się spodziewaliśmy – powiedział oceanograf NASA Josh Willis. Ile wody mieści się w półcentymetrowej warstwie mórz i oceanów? Analizując wcześniejsze trendy, NASA przewidywała na 2024 rok wzrost o 0,43 cm, ale wyniósł on aż 0,59 cm. Te liczby nie wyglądają na niepokojące, ale przyjrzyjmy się przeliczeniu na objętość wody. Łączna powierzchnia ziemskich mórz i oceanów wynosi około 361 milionów kilometrów kwadratowych. To stanowi około 71% całkowitej powierzchni Ziemi. Oznacza to, że różnica między przewidywanym wzrostem a tym zaobserwowanym to około 579 miliardów metrów sześciennych wody. Ilość, która wypełniłaby 180 500 największych tankowców ropy naftowej (ULCC). A mówimy tylko o różnicy w prognozach. Bo jeśli policzymy łączny wzrost poziomu mórz i oceanów, który wyniósł 0,59 cm, wychodzi nam, że w 2024 roku do tych ogromnych akwenów trafiło około 2,13 biliona metrów sześciennych wody. Co mieści się w ponad – uwaga – 6,65 milionach największych tankowców ropy naftowej. Satelity na straży oceanów Dane, na których bazowali naukowcy prognozując wzrost, pochodzą z pomiarów wykonywanych przez pięć międzynarodowych satelitów od 1992 roku. Najnowszy z nich, Sentinel-6 Michaela Freilicha, jest w stanie mierzyć wysokość powierzchni morza z dokładnością do kilku centymetrów dla 90 procent oceanów na Ziemi.…

morza-3ea3115.jpg
width: 1000
height: 673

Nie tylko ośmiornice, mątwy też zaskakują inteligencją: komunikują się, machając ramionami
type: item
date: 2025-05-06T13:53:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: głowonogi
subject: oceany
description: Morskie głowonogi to najinteligentniejsze znane bezkręgowce. Badania nad ośmiornicami od dawna dają fascynujące rezultaty. Teraz do grona morskich geniuszy dołączają też mątwy: okazuje się, że mają własny „język”.
encoded: Spis treści Głowonogi: geniusze wśród morskich stworzeń Mątwy komunikują się machając ramionami Ośmiornice już powszechnie znane są jako zwierzęta niezwykle inteligentne, zdolne do rozwiązywania problemów, uczenia się i zapamiętywania. Ich mózgi są wyjątkowo rozwinięte, a większość neuronów znajduje się w ramionach, co pozwala im działać półautonomicznie. Ich inteligencja fascynuje naukowców i stawia pytania o świadomość u zwierząt. Ale to niejedyne morskie głowonogi, które zaskakują badaczy. Najnowsze obserwacje mątw dowodzą, że też są znacznie mądrzejsze niż sądziliśmy. Głowonogi: geniusze wśród morskich stworzeń Zarówno ośmiornice, jak i mątwy to głowonogi, gromada należąca do mięczaków. To zróżnicowana i bardzo interesująca gromada morskich stworzeń, która w miarę badań okazuje się wyróżniać niezwykłą inteligencją. Należą do nich m.in. ośmiornice, dziesięciornice (mątwy i kałamarnice) oraz łodziki. Głowonogi, jak na bezkręgowce, mają duże mózgi i wykazują wiele ciekawych zachowań. Ośmiornice potrafią korzystać z narzędzi, otwierać słoiki, zapamiętywać informacje. I one, i mątwy mają wyjątkowe zdolności do kamuflażu, co pozwala im nie tylko uniknąć zagrożenia, ale i udawać inne stworzenia w różnych celach. Najnowsze badanie francuskich biologów rzuca nowe światło na zdolności komunikacyjne mątw: wygląda na to, że mają one swój „język” składający się z sygnałów wydawanych przez ruchy ramion. Mątwy komunikują się machając ramionami Badanie przeprowadzone przez Sophie Cohen-Bodénès i Petera Neri z École Normale Supérieure w Paryżu sugeruje, że mątwy z gatunku Sepia officinalis komunikują się za pomocą konkretnych ruchów ramion. Sepie obserwowano w akwarium. Ruchy ich ramion zostały nagrane, a potem były odtwarzane tak, by mątwy mogły obejrzeć film. Zwierzaki bardzo wyraźnie „odmachiwały”, powtarzając konkretne gesty. W sumie zidentyfikowano cztery gesty: „w górę”, „na bok”, „zwinięcie” i „korona”. Mątwy reagowały na nagrania wideo przedstawiające te ruchy tylko gdy …

AdobeStock234291613-4b77ee8.jpeg
width: 3903
height: 2752

Najnowsze analizy biologów sugerują, że rekiny kąsają bez złych intencji
type: item
date: 2025-04-29T06:02:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: atak
subject: oceany
subject: rekiny
subject: ryby
description: Są przedstawiane jako agresywne potwory polujące na ludzi, mimo że ich ataki są niezmiernie rzadkie. Okazuje się, że nawet gdy atakują, nie zawsze jest to przejaw agresji. Po prostu odruchowo się bronią.
encoded: Spis treści Rekiny nie kąsają z agresji Rekiny też się boją Na całym świecie odnotowuje się średnio zaledwie 100 ataków rekinów na ludzi rocznie. 10% z nich kończy się śmiercią człowieka. To bardzo mało – o wiele mniej niż ataków krów, koni czy psów. Tylko w USA krowy zabijają średnio 20 osób rocznie. A jednak to rekiny uważamy za niebezpieczne maszyny do zabijania. Duża w tym zasługa popkultury: internetowa baza kinowa IMDb wymienia aż 29 pełnometrażowych filmów o rekinach-zabójcach, w tym oczywiście słynne „Szczęki” Stevena Spielberga. Jednak francuscy naukowcy analizując dane o atakach rekinów doszli do innych wniosków. Ryby te wcale nie są bezwzględnymi zabójcami. Rekiny nie kąsają z agresji Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie „Frontiers in Conservation Science” pokazuje, że niektóre ataki rekinów na ludzi mogą wynikać nie z drapieżnictwa, lecz z instynktu przetrwania. Są paniczną reakcją obronną na agresję postrzeganą ze strony człowieka. Analizując przypadki z Polinezji Francuskiej (74 zdarzenia w latach 2009–2023), naukowcy stwierdzili, że 3–5% ugryzień mogło być motywowanych samoobroną, np. podczas prób dotykania rekina lub połowów ryb z użyciem harpunów. Takie ugryzienia często nie są śmiertelne i przypominają defensywne ataki innych dużych zwierząt, np. niedźwiedzi. Francuscy badacze podkreślają, że rekiny generalnie są ostrożne, a nawet panikują w kontaktach z ludźmi, często reagując z nadmierną siłą w obliczu zagrożenia. Przeanalizowano też globalną bazę danych ataków rekinów wskazując, że na całym świecie odsetek ugryzień wynikających z samoobrony może być podobny do obserwowanego w Polinezji. Rekiny też się boją Większość ataków rekinów nie ma nic wspólnego z chęcią zjedzenia człowieka i nie kończy się też tragicznie. Oprócz panicznego strachu inne motywacje rekinich ataków to zachowania terytorialne, obrona zasobów, uznanie człowieka za agresora i samoobrona, a na szarym końcu aktywne polowanie. Rekin, tak jak każde inne zwierzę, broni się przed z…

AdobeStock5918927641-37007c5.jpeg
width: 8640
height: 5760