Sfilmowali meduzę-widmo i odkryli 28 nowych gatunków. Rekordowe wyniki morskiej ekspedycji
Niezwykle rzadka gigantyczna meduza oraz dziesiątki nieznanych dotąd organizmów morskich zauważono podczas ekspedycji naukowej u wybrzeży Argentyny. Badania przeprowadzone na ogromnym obszarze południowego Atlantyku ujawniły, jak niewiele wciąż wiemy o życiu w oceanicznych głębinach.
Podczas ekspedycji naukowej prowadzonej przez prywatną instytucję Schmidt Ocean Institute na pokładzie statku badawczego R/V Falkor (too), naukowcy zbadali ekosystemy głębinowe wzdłuż całego wybrzeża Argentyny, od Buenos Aires na północy aż po wody w pobliżu Ziemi Ognistej. Bogactwo podwodnego życia okazało się dużo większe, niż zakładano. Niespodziewane bogactwo wód Argentyny Wykorzystując zdalnie sterowanego robota podwodnego SuBastian, zespół pod kierownictwem dr Maríi Emilii Bravo z Uniwersytetu w Buenos Aires odkrył zdumiewający poziom bioróżnorodności, który przerósł oczekiwania badaczy. W trakcie prac zidentyfikowano 28 potencjalnie nowych gatunków, wśród których znalazły się m.in. robaki morskie, korale, jeżowce, ślimaki morskie i ukwiały. Naukowcy zebrali bezprecedensową liczbę próbek chemicznych, fizycznych i biologicznych, które posłużą do wieloletnich badań nad ekosystemami argentyńskich wód. Rafy koralowe i „zimne wysięki” Kluczowym osiągnięciem misji jest udokumentowanie największej znanej rafy koralowej utworzonej przez głębinowy gatunek Bathelia candida. Rafa zajmuje obszar około 0,4 km², co wielkością odpowiada powierzchni Watykanu. Bathelia candida jest tzw. gatunkiem wskaźnikowym, ponieważ zapewnia schronienie licznym rybom, skorupiakom i ośmiornicom. Głównym celem ekspedycji było jednak znalezienie tzw. zimnych wysięków (cold seeps) – miejsc, gdzie gazy (np. metan) wydostają się z dna morskiego i „karmią” mikroby stanowiące pożywienie dla małży i robaków. Zespół odkrył jeden taki obszar o powierzchni ponad 1 km. kw., zamieszkany przez kolonie chemosyntetyzujących małży. Dodatkowo naukowcy udokumentowali pierwszy w głębokich wodach Argentyny szkielet padłego wieloryba. Olbrzymia padlina stworzyła tymczasowy, bogaty ekosystem dla rekinów, krabów i ośmiornic, a z czasem stanie się twardym podłożem dla innych organizmów, w tym korali. Olbrzymia meduza-widmo: rzadki gigant morskich głębin Jednym z najbardziej spektakularnych widoków było spotkanie z meduzą Stygiomedusa gigantea, zauważoną na głębokości ok. 250 metrów. To gigantyczne stworzenie może osiągać do 10 metrów długości, a jego parasolowaty „dzwon” ma średnicę do 1 metra. Choć gatunek ten odkryto w 1899 roku, w ciągu ponad stu lat widziano go zaledwie 118 razy. View oEmbed on the source website Meduza ta nie posiada parzydełek. Używa czterech długich ramion, przypominających zasłony, do chwytania planktonu i małych ryb. Ciekawostką jest jej symbiotyczna relacja z rybami z rodzaju Centrolophus, które szukają schronienia pod jej dzwonem, chroniąc się przed drapieżnikami i jednocześnie oczyszczając meduzę z pasożytów. Stygiomedusa gigantea występuje we wszystkich oceanach z wyjątkiem Arktycznego i potrafi wytrzymać ogromne ciśnienie. Analizy anatomiczne wskazują, że jest to gatunek żyworodny, u którego młode rozwijają się w specjalnych komorach lęgowych, by ostatecznie opuścić organizm rodzica przez jego otwór gębowy jako w pełni uformowane miniaturki dorosłych osobników. Torby i kasety wideo na dnie oceanu Mimo zachwytu nad odkrytą bioróżnorodnością, naukowcy zauważyli też niepokojące ślady działalności człowieka. Na dnie oceanu widzieli plastikowe torby, porzucone sieci rybackie oraz… nienaruszoną kasetę VHS z koreańską naklejką. Źródła: IFLScience, Schmidt Ocean Institute Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (ukończyła MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Podwodna budowla jak z Atlantydy. Wyjątkowe odkrycie u wybrzeży Francji
Geologiczna zagadka z dna Oceanu Atlantyckiego została rozwiązana. Struktura o długości ponad 100 metrów okazała się granitowym murem zbudowanym przez ludy zbieracko-łowieckie ponad 7 tys. lat temu. Odkrycie nie tylko pozwala lepiej zrozumieć funkcjonowanie prehistorycznych nadmorskich społeczności, lecz także pobudza wyobraźnię, inspirując historie o podwodnych miastach-widmach.
W 2024 roku na dnie Morza Bałtyckiego u wybrzeży Niemiec został odnaleziony kamienny mur liczący aż 10 000 lat. Podwodna konstrukcja zszokowała naukowców swoim wiekiem, którzy okrzyknęli ją najstarszą tego typu strukturą na świecie. Teraz – w jeszcze bardziej zachodniej części Europy – została odnaleziona budowla o podobnym kształcie do tej z Morza Bałtyckiego. Oba znaleziska, a przede wszystkim miejsce ich odnalezienia, są idealnym dowodem na zmieniające się warunki geograficzne. Zatopiony mur Budowla, która została odkryta na dnie Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży francuskiej wyspy Île de Sein to mur o długości ponad 100 metrów. U swojej podstawy obiekt ma aż ok. 20 metrów szerokości i średnio 2 metry wysokości. W okolicy muru odkryte zostały również pojedyncze pionowe granitowe struktury — monolity, które wystają na 1,8 metra ponad górną granicę głównej budowli. Budowa tak dużego obiektu wymagała pracy i mobilizacji dużej grupy osób. Osiadła społeczność musiała wykazać się dużymi – jak na tamten okres – umiejętnościami pracy kolektywnej. Współautor badania, archeolog Yvan Pailler z Uniwersytetu Bretanii Zachodniej podkreśla, że społeczeństwo musiało być niezwykle dobrze zorganizowane, by wykonać mur. „Został zbudowany przez bardzo dobrze zorganizowane społeczeństwo zbieracko-łowieckie, które osiadało na stałe, gdy pozwalały na to zasoby. Albo przez jedną z neolitycznych populacji, które przybyły tu około 5000 r. p.n.e.” – przypuszcza. Jakie było pierwotne przeznaczenie muru? Pierwotne zastosowanie nowo odkrytej konstrukcji nie jest jeszcze naukowcom znane. Podobnie jak w przypadku bałtyckiego znaleziska, gdzie — według badaczy — budowla spełniała funkcje łowieckie, również w tym przypadku archeologowie kierują swoje podejrzenia w stronę takiego przeznaczenia. Mur, który dziś znajduje się około 9 metrów pod powierzchnią wody, w okresie użytkowania — między 5800 a 5300 r. p.n.e. — znajdował się na suchym lądzie, w strefie pomiędzy linią niskiej i wysokiej wody u brzegu wyspy. Takie umiejscowienie budowli mogło pomagać w zatrzymywaniu ryb podczas odpływu. Pailler w rozmowie z Agence France-Presse mówi o wyjątkowości nowego odkrycia, które rzuca nowe światło na nasz stan wiedzy. „To bardzo interesujące odkrycie, które otwiera nowe perspektywy dla archeologii podwodnej i pomaga nam lepiej zrozumieć, jak zorganizowane były społeczności nadmorskie” – podkreśla. Bretońskie legendy W czasach, kiedy odnaleziony mur został wybudowany, poziom Oceanu Atlantyckiego był o około 7 metrów niższy niż obecnie, a wyspa Île de Sein aż 14 razy większa. Proces podnoszenia się poziomu wody mógł wpływać na zalewanie przeróżnych obiektów stworzonych przez społeczności zamieszkujące tamte tereny. Nic więc dziwnego, że wśród mieszkańców współczesnej Bretanii krążą legendy o zatopionych miastach. Najpopularniejsze z nich — Ys — miało znajdować się na dnie zatoki Douarnenez, raptem kilka kilometrów od wyspy, przy której znaleziono mur. Według autorów badania zjawisko porzucenia całych domostw, spowodowane podwyższeniem poziomu morza, trwale zakorzeniło się w pamięci tamtejszych mieszkańców. Opowieści o tamtych wydarzeniach mogły być przekazywane z pokolenia na pokolenie aż po czasy współczesne, gdy historie o zatopionych miastach zaczęły funkcjonować jako legendy. Badacze apelują zatem o bliższe przyjrzenie się temu zjawisku i podjęcie prób naukowego opracowania mechanizmów przekazywania takich narracji. Źródła: Smithsonian, BBC Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Dwa procent nadziei. Atlantyckie olbrzymy wracają z krawędzi wyginięcia
Wieloryb biskajski to jeden z najbardziej zagrożonych gatunków na Ziemi. Najnowsze dane z 2025 roku przynoszą jednak promyk nadziei – populacja tych olbrzymów nieznacznie wzrosła. Czy to wystarczy, by odwrócić los gatunku?
Dobre wiadomości napłynęły z północnego Atlantyku. Populacja krytycznie zagrożonego wieloryba biskajskiego (Eubalaena glacialis) po raz kolejny nieznacznie wzrosła. Według najnowszych szacunków z 2024 roku, na świecie żyją teraz 384 osobniki. To wzrost w porównaniu z poprzednim rokiem. Dane opracowali naukowcy z Anderson Cabot Center for Ocean Life przy New England Aquarium we współpracy z amerykańską NOAA. Uwzględniono w nich także nowonarodzone cielęta. Ostrożny optymizm badaczy Liczba wielorybów biskajskich wzrosła dokładnie o 2,1% w porównaniu z rokiem 2023 (376 osobników). Heather Pettis, kierująca programem badań i przewodnicząca North Atlantic Right Whale Consortium podkreśla, że choć wzrost jest niewielki, to pozwala na „ostrożny optymizm”. Jednak wobec tak małej liczby osobników wciąż konieczne są zdecydowane działania ochronne. Dla wieloryba biskajskiego każdy rok może okazać się kluczowy. Życie z liną w pysku: największe zagrożenia Największymi zagrożeniami dla tych zwierząt są sieci rybackie, w które regularnie wpadają. Poza tym są ofiarami kolizji ze statkami. W 2024 roku odnotowano: 5 zgonów, 16 przypadków zaplątania i 8 kolizji. Rok 2025 przyniósł wyraźną poprawę – póki co nie stwierdzono żadnej śmierci, tylko jedno zaplątanie i jedną kolizję. Naukowcy zaznaczają jednak, że niektóre osobniki wciąż pływają z resztkami lin i sieci z poprzednich lat, a do końca roku pozostało jeszcze kilka miesięcy. Ciekawym przykładem jest samiec oznaczony jako „Catalog #5110”, zauważony z linami oplątanymi wokół pyska w grudniu 2024 r., a potem ponownie w kwietniu 2025 r. w zatoce Cape Cod (USA). Mimo prób odplątania i ogromnego zaangażowaniu kilku organizacji, nie udało się usunąć wszystkiego i zwierzę nadal żyje z liną w pysku. Późne narodziny w nietypowych miejscach W sezonie 2025 urodziło się 11 cieląt, w tym cztery od samic rodzących po raz pierwszy. To wynik niższy od oczekiwań, ale ważny sygnał, że starsze samice też rodzą. Część porodów nastąpiła w nietypowych miejscach, m.in. u wybrzeży Nowego Jorku i w zatoce Cape Cod. Według naukowca Philipa Hamiltona dłuższe dojrzewanie samic i późne pierwsze porody to zjawisko coraz częstsze. Powrót znad krawędzi i pomysły na ochronę Od początku XXI wieku liczebność wielorybów biskajskich dramatycznie się wahała. Po stuleciach intensywnych polowań, które niemal doprowadziły do ich wyginięcia, w ostatniej dekadzie XX wieku populacja powoli rosła, by w latach 2010–2020 drastycznie spaść (o ok. 25%). Dopiero od 2020 r. widać trend wzrostowy – o ponad 7% w ciągu pięciu lat. Mimo to gatunek wciąż jest na krawędzi wymarcia. Obecna ochrona skupia się na ograniczaniu kolizji ze statkami, m.in. poprzez wyznaczanie tymczasowych stref bez połowów i ograniczenia prędkości. Kolejny pomysł to wdrażanie rybołówstwa bez lin. Organizacje ekologiczne, m.in. Oceana, szacują że co roku zaplątaniu ulega około 25% populacji w USA i Kanadzie, a aż 85% osobników miało z linami kontakt przynajmniej raz w życiu. Pettis podkreśla, że droga do pełnej odbudowy gatunku będzie długa, a sukces zależy zarówno od skutecznego monitoringu, jak i współpracy władz, rybaków oraz organizacji pozarządowych. Źródła: Phys.org, NOAA Fisheries Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„Targane wiatrem dalekie wyspy, na których żyje więcej owiec niż ludzi” – o ten archipelag spierają się dwa kontynenty
Archipelag Falklandów, targany historycznym konfliktem i zamieszkany przez potomków brytyjskich osadników, skrywa więcej tajemnic niż mogłoby się wydawać. Choć wielu kojarzy go wyłącznie z wojną z 1982 roku, to dziś jest to miejsce o dynamicznej gospodarce, zaskakująco wysokim PKB i wyjątkowej kulturze wyspiarskiej.
Spis treści: Historia Falklandów – od brytyjskiego osadnictwa do wojny o Malwiny Gospodarka Falklandów – od hodowli owiec po licencje połowowe Współczesne wyzwania i kultura Falklandów Archipelag Falklandów, znany również jako Malwiny, to miejsce o niepowtarzalnym charakterze i burzliwej przeszłości. Położone na południowym Atlantyku wyspy od lat przyciągają uwagę nie tylko miłośników przyrody i podróżników, lecz także obserwatorów polityki międzynarodowej. Wpływy brytyjskie widoczne są tu na każdym kroku – od architektury, przez język, po codzienne życie mieszkańców. Jednocześnie Falklandy wciąż pozostają przedmiotem sporu między Wielką Brytanią a Argentyną, co wpływa na ich rozwój i tożsamość. Historia Falklandów – od brytyjskiego osadnictwa do wojny o Malwiny Brytyjskie przejęcie wysp i początek sporu z Argentyną Falklandy, czyli Malwiny, to archipelag liczący ponad 700 wysp, z czego największe to Falkland Wschodni i Falkland Zachodni. Leżą one około 500 km od wybrzeży Argentyny. Pierwsze wzmianki o wyspach pochodzą z XVII wieku, choć istnieją przypuszczenia, że mogły być znane wcześniej hiszpańskim i portugalskim żeglarzom. Formalne brytyjskie osadnictwo rozpoczęło się w 1765 roku, gdy Anglicy założyli Port Egmont. Jednak wyspy szybko stały się przedmiotem rywalizacji między Francją, Hiszpanią a później także Zjednoczonym Królestwem i Argentyną. Po uzyskaniu niepodległości przez Argentynę w 1816 roku, kraj ten zaczął rościć sobie prawa do Malwin. W 1833 roku Wielka Brytania przejęła kontrolę nad wyspami, co do dziś pozostaje przedmiotem sporu między oboma krajami. Argentyńskie roszczenia mają oparcie zarówno w historii kolonialnej, jak i w strategicznym położeniu wysp. Według analizy polskich badaczy „Falklandy – Malwiny” przygotowanej przez UMCS w Lublinie już od pierwszych dekad XIX wieku wyspy funkcjonowały jako brytyjskie terytorium zamorskie, a napływ kolonistów przyczynił się do wykształcenia specyficznej kultury mieszkańców. Wojna o Falklandy w 1982 roku i jej konsekwencje Spór o Falklandy (Malwiny) wszedł w nową fazę 2 kwietnia 1982 roku, gdy argentyńskie wojska zajęły wyspy. Operacja ta była próbą odzyskania archipelagu, lecz spotkała się z szybką i zdecydowaną reakcją Wielkiej Brytanii. Rozpoczęła się krótka, lecz intensywna wojna trwająca 74 dni. Brytyjczycy odzyskali kontrolę nad wyspami, a konflikt pochłonął życie ponad 900 osób, w tym 649 Argentyńczyków i 255 Brytyjczyków. Wojna o Falklandy miała poważne konsekwencje polityczne – zarówno dla Argentyny, która doświadczyła po niej upadku junty wojskowej, jak i dla Wielkiej Brytanii, gdzie Margaret Thatcher zyskała poparcie opinii publicznej. Międzynarodowo konflikt uznawany jest za jedno z kluczowych starć zimnej wojny na południowej półkuli. Mimo iż wyspy pozostały pod zarządem brytyjskim, Argentyna nie przestaje podnosić roszczeń do tego terytorium. Gospodarka Falklandów – od hodowli owiec po licencje połowowe Przemiany ekonomiczne archipelagu i główne źródła dochodów Tradycyjna gospodarka Falklandów opierała się na hodowli owiec oraz produkcji wysokiej jakości wełny eksportowanej głównie do Europy. Już w XIX wieku powstały tu liczne farmy owcze, a produkcja wełny stała się fundamentem lokalnego dobrobytu. W drugiej połowie XX wieku sytuacja ekonomiczna wysp uległa diametralnej zmianie. W 1987 roku rząd Falklandów rozpoczął sprzedaż licencji na połowy ryb w swoich wodach terytorialnych, co szybko przyniosło znaczne dochody. Dochód z licencji połowowych stał się głównym źródłem finansowania lokalnych usług publicznych – systemu ochrony zdrowia, edukacji i infrastruktury. Według badań „Rozwój gospodarczy terytoriów zależnych na Atlantyku Południowym”, przeprowadzonych na Uniwersytecie w Buenos Aires, wpływy z połowów ryb, szczególnie kałamarnic, przekraczają obecnie 40 mln dolarów rocznie. To właśnie sprzedaż licencji połowowych pozwoliła wyspom osiągnąć jeden z najwyższych poziomów PKB per capita w regionie. Eksport, usługi i znaczenie turystyki Obecnie eksport Falklandów obejmuje głównie: wełnę z owiec, ryby i owoce morza (głównie kałamarnice), znaczki pocztowe oraz monety kolekcjonerskie. W ostatnich latach coraz większe znaczenie zyskuje turystyka. Falklandy odwiedza rocznie kilka tysięcy turystów, głównie z Europy i Stanów Zjednoczonych, zainteresowanych przyrodą oraz historią wysp. Najważniejsze atrakcje to obserwacje pingwinów, słoni morskich, jak również zwiedzanie stolicy Stanley oraz miejsc związanych z wojną o Falklandy. Rozwijają się także usługi lokalne, związane z obsługą przyjezdnych i logistyką. Wyspy są samowystarczalne pod względem podstawowych produktów żywnościowych, choć wiele towarów importuje się z Wielkiej Brytanii. Współczesne wyzwania i kultura Falklandów Spór argentyńsko-brytyjski w XXI wieku Mimo upływu ponad czterech dekad od wojny, konflikt o Falklandy/Malwiny wciąż pozostaje nierozstrzygnięty. Argentyna regularnie podnosi roszczenia do wysp, powołując się na rezolucje ONZ dotyczące dekolonizacji. W 2013 roku prezydent Cristina Kirchner wystąpiła oficjalnie o rozpoczęcie negocjacji w sprawie przekazania wysp, jednak rząd brytyjski oraz mieszkańcy Falklandów nie wyrazili na to zgody. W marcu 2013 roku odbyło się referendum, w którym ponad 99% głosujących opowiedziało się za pozostaniem pod zwierzchnictwem Wielkiej Brytanii. Był to wyraźny sygnał dla społeczności międzynarodowej, że mieszkańcy wysp czują się związani z Wielką Brytanią zarówno kulturowo, jak i politycznie. Jednocześnie wciąż trwają spory dotyczące granic morskich i prawa do wydobycia surowców naturalnych w strefie ekonomicznej Falklandów. Co istotne, ONZ do dziś nie przyznała Argentynie prawa do wyłącznego rozstrzygania o losie wysp. Życie codzienne, kultura i atrakcje turystyczne archipelagu Życie na Falklandach to nie tylko historia konfliktów, ale także codzienność małej, zżytej społeczności. Stolica wysp, Stanley, zachowała charakter brytyjskiego miasteczka – z czerwonymi budkami telefonicznymi, klasycznymi pubami i szkołami nauczającymi w języku angielskim. Około 3,5 tys. mieszkańców wysp to głównie potomkowie brytyjskich osadników, ale coraz częściej przybywają tu także osoby z innych krajów. Kultura Falklandów jest mieszanką brytyjskich tradycji z wpływami południowoamerykańskimi. Ważną częścią tożsamości mieszkańców są coroczne obchody rocznic związanych z wojną o Malwiny oraz pielęgnowanie lokalnych zwyczajów. Typowe dania kuchni wyspiarskiej opierają się na baraninie i rybach, a lokalne święta łączą elementy brytyjskiego dziedzictwa z lokalną specyfiką. Archipelag słynie z wyjątkowej fauny. Można tu obserwować kilka gatunków pingwinów, słonie morskie, lwy morskie oraz wiele ptaków. Wśród turystów dużą popularnością cieszą się także wycieczki śladami bitew z 1982 roku oraz zwiedzanie Muzeum Wysp Falklandzkich, gdzie można zapoznać się z historią, kulturą i codziennym życiem mieszkańców. Stanley to także centrum administracyjne, edukacyjne i gospodarcze wysp. Znajduje się tu wiktoriańska katedra, pomnik z wielorybich kości szczękowych oraz liczne miejsca upamiętniające historię regionu. Mimo izolacji i surowego klimatu, mieszkańcy wysp tworzą zżytą społeczność, otwartą na turystów i nowe doświadczenia. Źródła: Falklands.gov.fk, Universidad de Buenos Aires, Falklands Museum Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Co kryją Wyspy Owcze? Ciekawostki o najbardziej niezwykłym archipelagu Europy
18 wulkanicznych wysp na styku Morza Północnego, Grenlandzkiego i Norweskiego budzi wiele emocji – zwykle jednak głównie piłkarskich. O Wyspach Owczych warto dowiedzieć się więcej, bo to archipelag wyjątkowy w skali świata.
Mieszkańcy Wysp Owczych – Farerzy – żyją w izolacji od reszty Europy. O zamieszkiwanym przez populację mniejszą od Pabianic archipelagu mówi się prawie wyłącznie wtedy, gdy grają oni mecze piłkarskie. Szczególnie, gdy tak jak ostatnio, sensacyjnie pokonują Czechów w Eliminacjach Mistrzostw Świata. Te wyjątkowe wyspy to jednak raj dla tych turystów, którzy kochają miejsca nietypowe. Co warto wiedzieć? Najbardziej niezwykłe wyspy Europy Wypoczynek na oceanicznych wyspach może kojarzyć się z upałem, palmami i piaszczystą plażą. Wyspy Owcze nie mają żadnej z tych rzeczy, ale mimo to przyciągają tych, którzy chcą odpocząć od miejskiego szaleństwa. Niemal bezdrzewne skrawki ziemi tworzą krajobraz, który przywodzi na myśl świat mitów i legend. Chociaż technicznie archipelag jest częścią Królestwa Danii, to posiada swój własny parlament i język oraz zachowuje szeroką autonomię. Nie jest też częścią Unii Europejskiej. Za unikalny klimat regionu odpowiadają obmywające Wyspy prądy morskie – stanowiący przedłużenie Golfsztromu ciepły prąd Północnoatlantycki i zimny Wschodniogrenladzki. Klimat na Wyspach Owczych jest dosyć łagodny – przynajmniej jak na tę część świata – chociaż należy przygotować się pogodę wietrzną i deszczową: pada tu przez 280 dni w roku. Poczujemy to jednak tylko wtedy, gdy uda nam się tam dostać, bo lądowanie na lotnisku Vágar uchodzi za jedno z najtrudniejszych w Europie i wymaga ogromnej precyzji od pilotów. Ciekawostki o Wyspach Owczych Jest wiele powodów, dla których turyści przyjeżdżają na Wyspy Owcze. Zwykle wskazują oni na krajobraz: 18 głównych wysp to przede wszystkim pagórki porośnięte trawą, które kończą się gwałtownie i ostrymi klifami przecinają niespokojne wody oceanu. Warto lubić wodę, bo z każdego miejsca na Wyspach Owczych do brzegu jest najdalej… 5 kilometrów. Co jeszcze jest tam niezwykłego? Fauna i flora Chociaż na Faroe niemalże nie ma drzew (ich rozwój ograniczają silne wiatry), to fauna rozkwita: mówi się, że na wyspach jest niemal dwa razy więcej owiec niż ludzi. Wyspy Owcze zamieszkuje 54 719 przedstawicieli naszego gatunku (dane z 2024 roku), więc matematykę pozostawiamy czytelnikom. Pogoda dla każdego Zmienna pogoda na Wyspach nie musi być problemem. Mieszkańcy mówią żartobliwie, że dla każdego coś się znajdzie. W języku farerskim funkcjonuje nawet powiedzenie: „jeśli nie podoba Ci się pogoda, poczekaj 5 minut”. Historyczny język Język farerski sam w sobie mógłby być ciekawym przyczynkiem do przyjazdu. Nie przeszedł on gwałtownych zmian, które spotkały inne języki europejskie i uważa się, że jest najbliższy historycznemu językowi wikingów. Próżno szukać go też w popularnych tłumaczach internetowych, jednak istnieje specjalny słownik tworzony przez wolontariuszy. Google Sheep View Za dzikość wysp niech poświadczy fakt, że zdjęcia do map robiły tam... owce, wykorzystując specjalne aparaty zamontowane na swoich grzbietach. Akcję ochrzczono humorystycznym mianem Google Sheep View. Zwierzęta te stanowią ważny filar gospodarki Wysp – nomen omen – Owczych, więc mają nawet pierwszeństwo na drodze. Warto uważać! Małe, średnie i duże wyspy Archipelag składa się z 18 głównych wysp, a tylko jedna z nich – Litla Dimun – nie jest zamieszkana. W stolicy – Tórshavn – mieszka niemal połowa całej ludności, a np. wyspę Koltur zamieszkują raptem dwie osoby. To raj dla tych, którzy poszukują samotności. Na każdej z nich zapłacimy zarówno koronami duńskimi, jak i farerskimi, które turyści często zabierają jako pamiątki. Są wyjątkowo ładne. To tylko wierzchołek góry lodowej tajemnic, które kryją Wyspy Owcze. Mówi się o nich coraz głośniej, ale wciąż są nieodkrytym rajem turystycznym. Surowy klimat i przelotne, niemal codzienne opady mogą odstraszać, ale archipelag odwdzięcza się za cierpliwość pięknym krajobrazem, spokojem i niezwykłą historią. Źródło: ONZ, Britannica, faroeislands.fo Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Golfsztrom traci swoją moc? To dzięki niemu Europa jest tak dobrym miejscem do życia
Prąd Zatokowy, inaczej Golfsztrom, ma kluczowy wpływ na klimat w Europie. Przecież tak naprawdę Barcelona leży na tej samej szerokości geograficznej co Chicago, a Vancouver bardziej na południu niż Warszawa. Holenderscy naukowcy ostrzegają, że nasz oceaniczny zbawca może zacząć wytracać swoją moc. Co to oznacza dla Starego Kontynentu?
Ciepło przenoszone przez Golfsztrom (Prąd Zatokowy) ma ogromny wpływ na mieszkańców wielu kontynentów. Naukowcy z Uniwersytetu w Utrechcie alarmują, że w wyniku zmian klimatycznych może on rozpocząć proces nieodwracalnego osłabienia już w 2060 roku. Czym jest Golfsztrom? Golfsztrom to wyjątkowy prąd morski występujący na północnym Atlantyku. Przenosi on ciepłą wodę pomiędzy półkulami naszej planety: z Zatoki Meksykańskiej w kierunku Islandii, Wielkiej Brytanii i kontynentalnej Europy. Prąd Zatokowy wziął swoją nazwę od Zatoki Meksykańskiej, w której sąsiedztwie się formuje. Sprawia on, że zimą w Europie jest cieplej niż na innych kontynentach o podobnej szerokości geograficznej. Nie wszyscy wiedzą bowiem, że Nowy Jork ma podobne współrzędne, co… Rzym. AMOC, czyli od czego zależy klimat Europy Atlantic Meridional Overturning Circulation (Atlantycka Południkowa Cyrkulacja Wymienna), której jednym najważniejszym elementów jest Golfsztrom, działa jak taśmociąg, który transferuje ciepło z jednej półkuli na drugą. Gdy przerwiemy tę cyrkulację, grożą nam nie tylko dużo chłodniejsze zimy i szalejące burze, ale przede wszystkim – według reportów naukowców – spadek plonów nawet o jedną trzecią w Europie czy dalszy wzrost temperatury na całej półkuli południowej. Załamanie Prądu Zatokowego mogłoby oznaczać obniżenie temperatury na Starym Kontynencie o nawet 10–15 stopni Celsjusza. Czy Golfsztrom słabnie? – Nasze modele pokazują, że przy umiarkowanej emisji CO2 załamanie AMOC może zacząć się ok. 2063 roku, a przy wysokiej nawet już w 2055 – ostrzega kierujący badaniami Rene van Westen. To dużo wcześniej, niż zakładały wcześniejsze analizy. Czy można jakos zatrzymać te zmiany? Najlepszym sposobem na przeciwdziałanie załamaniu Prądu Zatokowego jest szeroko zakrojone podejście do łagodzenia zmian klimatu. Oznaczałoby to ograniczenie emisji czy ochronę i odbudowę lasów, które pełniłyby funkcję pochłaniaczy dwutlenku węgla. Chodzi przede wszystkim o ograniczenie napływu słodkiej wody do oceanu, która osłabia działanie prądu. Ta zaś dociera do niego głównie poprzez topnienie lodowców. Konserwacja arktycznego lodu powinna być więc priorytetem w kontekście ochrony całej planety. Źródło: Arctic Ice Project, naukawpolsce.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wyspa Świętej Heleny należy do Brytyjczyków. Ale rozsławił ją cesarz Francuzów
Z położonej na środku Atlantyku Wyspy Świętej Heleny wszędzie jest daleko. Nie tylko z powodu odizolowania i odległości, ale także możliwości komunikacyjnych. Nawet dzisiaj jest to świat mocno osobny. Cóż dopiero w I połowie XIX w., gdy Brytyjczycy postanowili internować tam pokonanego Napoleona Bonaparte. W wyniku tej decyzji nazwa wyspy prawie skleiła się z cesarzem Francuzów.
Spis treści: Geografia Wyspy Świętej Heleny Mieszkańcy i gospodarka Historia skały na Atlantyku Najsłynniejszy mieszkaniec wyspy Wyspa Świętej Heleny leży na środku Oceanu Atlantyckiego, między Ameryką Południową a Afryką. Do tej pierwszej jest stąd 2888 km. Do drugiej – 1900 km. Te oddalenia w połączeniu w niewielkimi rozmiarami populacji mają swoje konsekwencje. Wszystkie cywilizacyjne osiągnięcia docierają tu z wielkim opóźnieniem. Do niedawna na wyspę można było dotrzeć jedynie drogą morską, a taka podróż oczywiście była wielodniowa. Na telewizję wyspa czekała do lat 90. XX w. Lotnisko powstało dopiero w roku 2015 r. (można tam dolecieć z Afryki Południowej i Wielkiej Brytanii). Wtedy też zaczęła na Świętej Helenie działać telefonia komórkowa. Geografia Wyspy Świętej Heleny Wyspa jest skrawkiem lądu długim na 17 i szerokim na 10 km, mającym łącznie 122 km kwadratowe powierzchni. Ukształtowała ją niegdyś wulkaniczna aktywność Ziemi. Jej linia brzegowa liczy 6o km. Po wschodniej, północnej i zachodniej stronie wyspa kończy się opadającymi do oceanu zboczami lub wręcz pionowymi klifami. W środku tego skrawka lądu wznosi się na wysokość 818 m n.p.m. jego najwyższy szczyt – Diana’s Peak. Mimo położenia w strefie tropikalnej na wyspie panuje łagodny klimat morski, który definiują południowo-wschodnie passaty. Na wybrzeżu opady są niewielkie, ale w centrum wyspy sięgają nawet 800 mm rocznie. Oddalenie od kontynentów sprawiło, że na wyspie przez miliony lat rozwijała się endemiczna fauna i flora. Niestety, kolonizacja ludzka na tym niewielkim skrawku ziemi i przywiezione przez człowieka gatunki obce wyrządziły miejscowej przyrodzie wielkie szkody. Spośród endemicznych roślin warto wskazać sekwoję św. Heleny (Trochetiopsis erythozylon), niespokrewnioną z amerykańskimi gigantami. Pierwsi osadnicy wykorzystywali jej drewno jako budulec. Dziś jednak drzewo to nie występuje już w stanie dzikim, a jedynie w ogrodach. Podobnie rzecz się ma z karłowym, krzewiastym hebanowcem św. Heleny (Trochetiopsis ebenus). Na wyspie w naturze rosną już tylko pojedyncze egzemplarze. Mieszkańcy i gospodarka Na wyspie mieszka ok. 4,5 tys. ludzi. Wyspiarska społeczność to mieszanka rasowa i narodowościowa. Składają się na nią potomkowie europejskich żeglarzy różnych nacji, niewolników z Afryki i robotników sprowadzanych z Azji. Stolicą jest liczące ok. 800 mieszkańców Jamestown, założone jeszcze przez Kompanię Wschodnioindyjską. Miasteczko jest usytuowane w James Bay, bardzo wąskiej dolinie wcinającej się w ląd na długości 2,5 km. Jest to praktycznie jedyne miejsce na wyspie, do którego mogą przybijać statki, a więc i jedyny funkcjonujący tu port. Można stąd wejść na Drabinę Jakubową, czyli wspiąć się po 700 wąskich betonowych schodach do pozostałości fortu Ladder Hill. Warto wspomnieć, że schody otwarte zostały w 1829 roku. Wyspa nie ma wielkich podstaw do gospodarczej prosperity. Nie występują tutaj w zasadzie żadne złoża minerałów, a jedynie na jednej trzeciej jej powierzchni mogą rosnąć lasy i rośliny uprawne. Praktycznie nie ma tu przemysłu. Wyspa Świętej Heleny eksportuje nieco kawy z miejscowych plantacji, a także tuńczyki poławiane w otaczających ją wodach. Inne dochody budżetowe to wpływy ze sprzedaży znaczków i opłat portowych. Funkcjonowanie wyspy umożliwiają w dużej mierze dotacje z Wielkiej Brytanii. Do dziś jest to bowiem brytyjskie terytorium zamorskie o nazwie Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i archipelag Tristan Da Cunha. Łącznie na tę jednostkę administracyjną składa się osiem wysp. Językiem urzędowym na Wyspie Świętej Heleny jest angielski, a mieszkańcy posiadają brytyjskie obywatelstwo. Historia skały na Atlantyku Dlaczego Święta Helena? Tak nazwali wyspę Portugalczycy, którzy odkryli ją w 1502 r. Na cześć matki rzymskiego cesarza Konstantyna, fundatorki m.in. Bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem. Żeglarz Joao da Nova przybił bowiem do brzegów wyspy akurat w dniu jej święta. Pierwszym znanym stały mieszkańcem był Portugalczyk Fernando Lopez, okaleczony na rozkaz gubernatora indyjskiego Goa i tu pozostawiony. Portugalczycy wieść o wyspie trzymali w tajemnicy aż do roku 1588, kiedy to dowiedzieli się o niej Brytyjczycy, a konkretnie Thomas Cavendish. W XVII stuleciu najpierw na krótko kontrolę nad wyspą uzyskali Holendrzy, a potem (od 1673 r.) Anglicy. Kompania Wschodnioindyjska sprowadziła na ten bezludny skrawek lądu pierwszych osadników. W tym okresie połowę jego mieszkańców stanowili niewolnicy. Zostali oni wyzwoleni dopiero w latach 20. I 30. XIX w. Wyspa Świętej Heleny długo była przystankiem dla statków handlowych płynących do i z Indii. Znajdowały się na niej bowiem liczne źródła słodkiej wody. W 1834 r. wyspa została kolonią Imperium Brytyjskiego. Ciosem dla ekonomicznych podstaw funkcjonowania wyspiarskiej społeczności było pojawienie się statków parowych wypierających żaglowce. A przede wszystkim powstanie Kanału Sueskiego (otwartego w 1869 r.), dzięki któremu dotarcie z Europy do Azji nie wymagało już opływania Afryki. Najsłynniejszy mieszkaniec wyspy Na Wyspę Świętej Heleny Napoleon trafił po klęsce pod Waterloo w 1815 r., po której abdykował. Anglicy stanęli wówczas przed problemem, co z cesarzem Francuzów zrobić. Mogli go stracić, wytoczyć mu proces lub uwięzić. Wszystkie te opcje z różnych względów odrzucili. Postanowili internować go na jakimś odległym, kontrolowanym przez nich terytorium, a takich w imperium, nad którym słońce nie zachodziło, można było znaleźć sporo. Wybór padł na Wyspę Świętej Heleny. Bonaparte jako brytyjski więzień stanu przybył tam 18 października 1825 r. i spędził ostatnie 6 lat życia. Na swoim zesłaniu cesarz nie był zamknięty w celi. I nie przebywał tam sam. Towarzyszyła mu kilkunastoosobowa świta złożona z generałów, współpracowników, lekarzy i służących. Wszyscy oni mieszkali w Longwood, dawnej rezydencji gubernatora wyspy. Za żywność Francuzi musieli jednak płacić. Cesarz miał swobodę przemieszczania się. Mógł nawet jeździć konno. Jego ruchy były jednak stale monitorowane przez brytyjskich żołnierzy. Wojsko obsadziło też miejsca, do których mógłby przybić statek chcący podjąć Bonapartego. Wody wokół wyspy natomiast stale patrolowały okręty brytyjskiej marynarki wojennej. Brytyjczycy nie chcieli dopuścić, by powtórzyła się historia z Elby, wyspy u wybrzeży Francji, z której internowany Napoleon wydostał się, by rzucić Brytyjczykom wyzwanie pod Waterloo. Tym razem blokada okazała się skuteczna. 5 maja 1821 r. Napoleon zmarł. Pochowano go w Dolinie Geranium, bez napisu na grobie. Szczątków cesarza dziś już tam jednak nie ma – w 1940 r. zostały sprowadzone do Francji. Warto wspomnieć, że przez blisko rok członkiem świty Napoleona był też Polak, porucznik szwoleżerów, awanturnik i mitoman Karol Piątkowski. Napoleon nie był jedynym więźniem na wyspie. W późniejszych czasach Brytyjczycy wywieźli tam m.in. ok. 6 tys. Burów z południowej Afryki, a także Dinuzulu, króla południowoafrykańskiego ludu Zulusów. Nasz autor Sławomir Borkowski Jestem sekretarzem redakcji magazynu National Geographic Polska związanym z tym pismem od chwili jego debiutu na polskim rynku, a okazjonalnie także wydawcą serwisu national-geographic.pl. Ukończyłem polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim oraz finanse w Wyższej Szkole Bankowości. Moje zainteresowania? Historia, geopolityka i literatura. Relaksuję się w ogrodzie, której to pasji od lat poświęcam mnóstwo wolnych chwil. Szczególnie dumny jestem z odpornej na niestabilność środowiska rozległej rabaty preriowej.
Mauretania. Kraj między piaskami Sahary a Atlantykiem
Położona na skraju Sahary Mauretania należy do krajów najrzadziej odwiedzanych. Choć ma za sobą bogatą historię, dziś jest uznawana za jedno z najmniej bezpiecznych państw na świecie.
Spis treści: Długa historia Mauretanii Jaki klimat panuje w Mauretanii? Kalb al-Riszat. Czym jest Oko Sahary? Nawakszut – co wyróżnia stolicę Mauretanii? Kim są mieszkańcy Mauretanii? Ciekawostki o Mauretanii Czy Mauretania jest bezpieczna? Mauretania, oficjalnie Islamska Republika Mauretańska, to państwo leżące w Afryce Zachodniej. Granice kraju wyznacza od zachodu wybrzeże Oceanu Atlantyckiego, Sahara Zachodnia od północy, Algieria na północnym wschodzie, Mali na wschodzie i południu oraz Senegal na południowym zachodzie. Z powierzchnią przekraczającą milion kilometrów kwadratowych Mauretania wciąż jest jednym z najmniej poznanych krajów świata. Długa historia Mauretanii Historia Mauretanii sięga starożytności. Początkowo ziemie te zamieszkiwały plemiona Berberów, którzy już przed IV wiekiem p.n.e. nawiązywali kontakty handlowe z Fenicjanami i Kartagińczykami. Nazwa Mauretania również ma pochodzenie berberyjskie. W antyku mianem tym określano jednak inny obszar. Ziemie położone bardziej na północ (na terenie dzisiejszej Algierii, Tunezji i Maroka) tworzyły wówczas rzymską prowincję Mauretania. W VII wieku n.e. region został podbity przez Arabów, co zapoczątkowało proces islamizacji i arabizacji lokalnej ludności. W XI stuleciu nomadyczne grupy Barberów utworzyły ruch Almorawidów, który dał początek imperium rozciągającemu się od Sahary po Półwysep Iberyjski. W XVII wieku miejscowe plemiona podjęły próbę powstrzymania napływu Arabów z plemienia Beni Hassan podczas wojny Char Bouba, jednak bezskutecznie. Potomkowie Beni Hassan stali się dominującą warstwą społeczną, a używany przez nich dialekt języka arabskiego zyskał przewagę wśród lokalnej ludności. W XIX wieku Francja rozpoczęła ekspansję kolonialną w regionie Sahary, podpisując traktaty z kolejnymi plemionami. Proces kolonizacji Mauretanii trwał aż do 1912 roku, a ostatnie punkty oporu zostały stłumione dopiero w 1934 roku. Niepodległość Islamskiej Republiki Mauretanii ogłoszono w roku 1960, a rok później stała się ona członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych. Jaki klimat panuje w Mauretanii? Mauretania to kraj o zróżnicowanym krajobrazie, zdominowanym przez rozległe pustynie i półpustynie, stanowiące około 70% jego powierzchni. Na południu wzdłuż rzeki Senegal znajdują się stosunkowo niewielkie bardziej żyzne obszary, na których koncentruje się rolnictwo. Klimat jest głównie pustynny, czemu trudno się dziwić – Sahara stanowi ponad 2/3 powierzchni kraju. Charakteryzuje się on wysokimi temperaturami i niskimi opadami. Fauna Mauretanii obejmuje wielbłądy, gazele pustynne, fenki oraz różne gatunki gadów, a w nielicznych oazach można napotkać małpy i szakale. Szczególnie bogate życie zwierzęce można obserwować w rejonie Parku Narodowego Banc d’Arguin, który jest jednym z najważniejszych na świecie miejsc lęgowych dla ptaków wodnych, takich jak flamingi, pelikany i rybitwy. Czym jest „Oko Sahary”? W samym sercu Sahary – na terytorium Mauretanii – znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych geologicznie zjawisk na Ziemi. Kalb al-Riszat jest często nazywana Okiem Sahary. Ta olbrzymia formacja o średnicy około 40 km jest tak charakterystyczna, że można ją dostrzec nawet kosmosu. Początkowo naukowcy sądzili, że struktura powstała w wyniku uderzenia meteorytu. Jednak późniejsze badania wykazały, że jest to formacja geologiczna uformowana wskutek erozji i procesów tektonicznych. Kalb al-Riszat składa się z koncentrycznych pierścieni skał osadowych i wulkanicznych, które stopniowo odsłaniały się przez miliony lat. Obecnie uważa się, że Oko Sahary powstało około 100 milionów lat temu w wyniku wypiętrzenia skorupy ziemskiej, prawdopodobnie związanego z aktywnością magmową. Następnie siły erozji – woda i wiatr – stopniowo rzeźbiły jej kształt, odsłaniając kolejne warstwy skał. To właśnie ten proces nadał strukturze charakterystyczny, przypominający oko wygląd. Ze względu na swój nietypowy wygląd Kalb al-Riszat stała się przedmiotem licznych spekulacji. Niektórzy entuzjaści teorii spiskowych sugerują, że mogła być pozostałością po zaginionej Atlantydzie. Mimo że brak dowodów na poparcie takich teorii, fascynacja tym miejscem nie słabnie. Nawakszut – co wyróżnia stolicę Mauretanii? Stolica Mauretanii, Nawakszut, wyróżnia się położeniem. Miasto powstało bowiem na styku pustyni i oceanu. Choć jeszcze w połowie XX wieku była to niewielka osada, dziś jest największym ośrodkiem miejskim kraju, liczącym prawie milion mieszkańców. Miasto stanowi centrum polityczne, gospodarcze i kulturalne Mauretanii. Charakteryzuje się mieszanką tradycyjnej zabudowy saharyjskiej i nowoczesnej architektury, a ulice Nawakszut tętnią życiem dzięki bazarom, restauracjom oraz jednemu z największych w regionie portowi rybackiemu. Rytm dnia w stolicy wyznaczają nie tylko godziny pracy i handel na tętniących życiem targowiskach, ale także muzułmańskie modlitwy, które są nieodłącznym elementem życia mieszkańców. Popularnym miejscem spotkań są herbaciarnie, w których Mauretańczycy spędzają czas przy słodkiej miętowej herbacie, prowadząc zazwyczaj rozmowy o polityce i interesach. Mimo szybkiego rozwoju miasto zachowało swój spokojny charakter. Życie płynie tu w rytmie dostosowanym do upalnego klimatu i pustynnych warunków. Kim są mieszkańcy Mauretanii? Mauretania to kraj o bogatej mozaice etnicznej i kulturowej. Dominującą grupą są berberyjscy Arabowie, zwani „białymi Maurami”. Stanowią około 30% populacji. Haratin, potomkowie niewolników pochodzenia afrykańskiego, są z kolei nazywani „czarnymi Maurami” i stanowią około 40% ludności. Pozostałe 30% to różne grupy plemion subsaharyjskich, takich jak Wolofowie, Tukulerzy Fulanie i Soninke. Językiem urzędowym jest arabski, a w użyciu są także języki narodowe: pulaar, soninke i wolof. Francuski, choć nie ma statusu oficjalnego, to język powszechnie używany w administracji i edukacji. Ciekawostki o Mauretanii Oto 5 ciekawych faktów na temat Mauretanii. Stolica Nawakszut została zbudowana od podstaw. Przed uzyskaniem niepodległości była zaledwie niewielką wioską rybacką. W 1960 r. po powstaniu państwa mauretańskiego Nawakszut zostało wybrane na stolicę i rozbudowane niemal od zera. Siódme święte miasto islamu. Zabytkowy Szinkit położony na północy kraju jest uważany za siódme święte miasto islamu. Przez wieki był to ważny ośrodek handlu i nauki przyciągający uczonych z różnych dziedzin. Najdłuższy pociąg świata. Mauretania jest znana z jednego z najdłuższych pociągów na świecie. Pociąg towarowy transportujący rudy żelaza z kopalni w Zouérat do portu w Nawazibu może osiągać długość nawet 2,5 kilometra. Tradycja leblouh. W niektórych społecznościach mauretańskich istnieje tradycja leblouh, polegająca na tuczeniu dziewcząt przed zamążpójściem kuskusem, mlekiem i tłuszczem zwierząt, ponieważ pulchność jest uważana za oznakę piękna i bogactwa. Zakaz muzyki w radiu: W latach 80. XX wieku w Mauretanii obowiązywał zakaz nadawania muzyki w radiu państwowym. Uznawano ją za sprzeczną z wartościami islamskimi. Czy Mauretania jest bezpieczna? Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych stanowczo odradza niekonieczne podróże do Mauretanii, zwłaszcza przekraczanie granicy z Saharą Zachodnią. Kraj ten jest zagrożony terroryzmem, a w rejonach przygranicznych, szczególnie z Mali, mogą się zdarzać napady rabunkowe oraz porwania. Brak polskiej placówki dyplomatycznej znacząco ogranicza możliwość udzielenia pomocy konsularnej, choć w Nawakszut działa Konsul Honorowy RP. Obywatele polscy mogą skorzystać z pomocy konsularnej innych państw UE obecnych w Mauretanii, zgodnie z zasadami unijnymi. W celu znalezienia odpowiednich placówek zaleca się korzystanie z wyszukiwarki Komisji Europejskiej. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Nowe najsłodsze zwierzę świata nie jest futrzane i nie ma wielkich oczu. Zostało wyłowione z oceanu przypadkiem
W sierpniu zeszłego roku naukowcy badający Zatokę Meksykańską natrafili na nietypowe zwierzę. Na plastikowej torbie z próbkami korali znaleźli małego pasażera na gapę. Różowy skorupiak został niedawno pokazany w sieci. I stał się viralem.
Spis treści: Nowe najsłodsze zwierzę świata Czy to jednak naprawdę krab? Dlaczego natura wytwarza kraby? Mały miłośnik jazdy na gapę Wygląda trochę słodko, trochę głupio, a przede wszystkim bardzo śmiesznie. Ma trzy pary odnóży oraz czwarte – ze szczypcami. A także kolce na całym ciele. Mimo to niewielkie zwierzątko raczej nikogo nie wystraszy. Jego czarne oczka i różowe ciałko wyglądają niewinnie. Intuicja podpowiada, że ich właściciel nas nie ugryzie, nie ukąsi ani nie opluje jadem. Poznaliśmy go dzięki badaczom z ekspedycji naukowej NOAA Fisheries. Jej celem było m.in. opracowanie metod ochrony koralowców w Zatoce Meksykańskiej. W ramach badań biolodzy morscy zbierali próbki koralowców z dna morskiego. Na powierzchnię transportowali je w plastikowych torbach. Na jednej siedziało pokazane wyżej stworzenie. Nowe najsłodsze zwierzę świata Kolczaste zwierzątko nie jest niespodzianką dla naukowców. To najprawdopodobniej młodociany osobnik z gatunku Neolithodes agassizii, żyjącego na Zachodnim Atlantyku. Skorupiaki te występują na różnych głębokościach – od 200 aż do 1900 m. Dorosłe zwierzęta dorastają do 12 cm (licząc bez odnóży), jednak ten powyżej ma zaledwie szerokość palca. Maleńki skorupiak natychmiast podbił sieć. Wpierw naukowcy z NOAA Fisheries pokazali go na portalu X, gdzie od razu zrobił furorę. Wideo, na którym widać go siedzącego na fioletowej rękawiczce, ma w tej chwili ponad 10 mln wyświetleń. Było też wielokrotnie repostowane, a wizerunek kolczastego zwierzątka ma szanse stać się memem. Czy to jednak naprawdę krab? Neolithodes agassizii należy do rodziny skorupiaków nazywanych po angielsku królewskimi krabami. Na pierwszy rzut oka nazwa pasuje jak ulał. Zwierzę ma głowotułów, pancerz zwany karapaksem, pierwszą parę odnóży zakończoną szczypcami. Na pozór idealny krab. Diabeł jednak tkwi w szczegółach. W przypadku kolczastego słodziaka jest nim liczba odnóży. Zwierzę ma ich trzy plus czwarte ze szczypcami. Kraby zaś – formalnie: zwierzęta zaliczane do infrarzędu Brachyura – mają o jedną parę odnóży więcej. Ten szczegół jest niezwykle istotny. Pokazuje, że różowy malec, wbrew wyglądowi i nazwie, wcale krabem nie jest. Należy do infrarzędu miękkoodwłokowców (Anomura). Jego i krabów ostatni wspólny przodek żył w oceanach 250 mln lat temu. Dlaczego natura wytwarza kraby? Zwierzątko stanowi podręcznikowy przypadek karcynizacji. Tym słowem określa się zaskakujące zjawisko, polegające na tym, że wśród skorupiaków w wyniku ewolucji często pojawiają się zwierzęta podobne do krabów. Czyli mające zbliżoną budowę ciała, choć z krabami jedynie daleko spokrewnione. Karcynizacja to z kolei efekt działania ewolucji zbieżnej (albo konwergencji). Powoduje ona, że na świecie mogą w różnych okresach i w różnych miejscach pojawiać się organizmy o podobnych cechach lub wyglądzie. I nie są wcale swoimi kuzynami. Ich podobieństwo to efekt zajmowania podobnych nisz ekologicznych i działania takiej samej presji selekcyjnej. Przykłady? I ptaki, i owady mają skrzydła. A rekiny (ryby) i delfiny (ssaki) – podobny plan budowy ciała. Mały miłośnik jazdy na gapę Młodziutki przedstawiciel Neolithodes agassizii najprawdopodobniej trafił na statek naukowców przez pomyłkę. Ale nie ludzką, tylko własną. Wcześniej zdarzało się, że skorupiaki te widywano na strzykwach z rodzaju Scotoplanes. Scotoplanes bywają określane jako morskie świnie (nie mylić ze świnkami morskimi, czyli gryzoniami). Morskie świnie to przydenne zwierzęta z półprzezroczystym ciałem. Padlinożercy, którzy spędzają całe dnie na morskim dnie, szukając resztek pożywienia. Neolithodes żyją na tych samych pustych, podwodnych równinach, pozbawionych naturalnych kryjówek. Dobrą strategią przetrwania, szczególnie gdy nie jest się jeszcze dorosłym osobnikiem, jest schowanie się pod nieszkodliwą strzykwę. I przejażdżka na jej brzuchu na gapę. Być może więc złapany przez NOAA słodziak po prostu pomylił plastikową torbę naukowców ze strzykwą? – zastanawia się autorka artykułu na portalu ScienceAlert. I stał się gwiazdą naszego internetu przez przypadek? Źródła: ScienceAlert, NOAA Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Madera jest wyrastającym z oceanu górskim ogrodem. Ale warto ją odwiedzić nie tylko z powodu natury
Portugalska Madera to spektakularne górskie widoki, bezkres oceanu dookoła, cudowna natura, sprzyjający dobremu samopoczuciu klimat. Nie spotkałem nikogo, kto po powrocie z tej wyspy nie zachwycałby się jej urokami.
W tym artykule: Klimat nieekstremalny Madera na dwóch nogach Madera na czterech kółkach Spałaszować pałasza Wyspa pod znakiem banana Kuchnia w nowej interpretacji Madera stała się w Polsce modna jako cel turystycznych podróży (jesteśmy już czwartą liczebnie nacją odwiedzającą tę wyspę). I nic dziwnego, stanowi bowiem kawałek naprawdę pięknej natury. Nie jest to jednak najlepsza destynacja dla amatorów plażowania. I wcale nie z powodu braku plaż. Te owszem są, w zatoczkach. Piękne jak cała wyspa, choć z reguły stosunkowo niewielkie, wulkaniczne i kamieniste. Gdyby ktoś myślał o tradycyjnym „plażingu”, to piaszczystych najlepiej szukać na Porto Santo, sąsiedniej wyspie archipelagu, oddalonej od Madery o jakieś 40 km. Czy jednak plażowanie jest dobrym wyborem, gdy za plecami pod niebo pną się pokryte niezwykłą roślinnością zielone stoki? Klimat nieekstremalny Madera ma swoje górskie pasmo biegnące przez jej środek. Ale w istocie cała wyspa jest jedną wielką górą – czubkiem wyrastającego z dna Atlantyku dawnego wulkanu tarczowego. Stąd jej brzegi to z reguły albo imponujące klify, albo zbocza wznoszące się w górę niemal od linii wody. I choć miejscami taki krajobraz ma urzekająco dramatyczny charakter, Madera w pewnym sensie jest krainą łagodności. Znane powiedzenie o wyspie wiecznej wiosny jest nie wcale frazesem. Na wyspie nie ma pogodowych ekstremów. Temperatura rzadko spada tu poniżej 15 stopni (pomijając wysokie partie gór, bo Pico Ruivo, najwyższy szczyt Madery, wznosi się 1862 m n.p.m.), podobnie jak rzadko i na krótko przekracza 30. Z reguły utrzymuje się przyjemne dwadzieścia kilka stopni. To sprawia, że dla kwiatów wiosna panuje tu przez większą część roku, a zieleń utrzymuje się przez cały rok. Wspaniałe hortensje, urzekająco niebieskie lilie afrykańskie czy ekstrawaganckie strelicje są powszechne. A gdyby komuś egzotyki miejscowej egzotyki było mało, na zboczach nad Funchal, stolicą wyspy, ma ogród botaniczny Monte Palace, z roślinami z innych rejonów świata, do którego można dotrzeć kolejką linową. I miejsce to naprawdę warte jest odwiedzenia. Tu przychodzi mi na myśl uwaga, że na wyspie wystarczy się przemieścić w poziomie – z północy na południe, bo często pogoda jest tam bardzo różna – albo w pionie, tzn. w górę szczytów, aby zmienić sobie (mikro)klimat, np. ze słonecznego na mglisty. Ta różnorodność naprawdę może zachwycić. Madera na dwóch nogach Z reguły każdy obszar najlepiej poznaje się pieszo. Nie inaczej jest na Maderze, która warunki ku temu ma doskonałe. Liczne szlaki piesze powstały tam niejako samoistnie. Kiedy bowiem w XVI w. w południowej części wyspy, mającej stosowniejszy klimat, zaczęto uprawiać trzcinę cukrową i bananowce, okazało się, że brakuje tam wody, której w wyższych partiach gór na północy jest pod dostatkiem. Zaczęto więc formować i żłobić w skałach koryta, którymi owa woda mogłaby spłynąć na plantacje południowego wybrzeża. Tak powstał osobliwy grawitacyjny system nawadniający, który funkcjonuje po dziś dzień. Ponieważ owe kanaliki, nazywane lewadami, wymagały napraw, konserwacji i monitorowania, w naturalny sposób powstały wzdłuż nich ścieżki, dziś wykorzystywane także turystycznie. Naturalnie nie wszystkie, bo długość lewad szacowana jest na 2500 km. Podobnie nie każdy z 30 turystycznych szlaków Madery biegnie wzdłuż lewady. Stanowią one jednak kręgosłup trekkingowego systemu. Matką wszystkich jest szklak PR nr 1, wiodący granią między Pico do Areeiro (do którego można dojechać asfaltową drogą) a najwyższym szczytem wyspy Pico Ruivo (częściowo szlak wiedzie wąskimi tunelami). Wyżej ma Maderze wejść się już nie da. Widoki po obu stronach są spektakularne, ale de facto jest to krajobraz wysokogórski. Lewady położone niżej są jednak nie mniej interesujące. Z uwagi na zanurzenie w bujnej, przebogatej roślinności, wiosennej w nastroju także w innych porach roku. Na przykład levada dos Cedros i szlak PR 14 prowadzi przez maderską osobliwość, czyli pierwotny wawrzynowy las Laurrisilwa figurujący na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Madera na czterech kółkach Wszystko zależy od czasu, jakim dysponujemy, jeśli jednak chcemy szybko zobaczyć więcej atrakcji wyspy, konieczny jest środek transportu. Można wynająć zwykły miejski samochód. Ale warto rozważyć inną propozycję: spinach tour w Funchal, stolicy wyspy. Te otwarte dwuosobowe elektryczne samochodziki (ale z motocyklową kierownicą) jakby z definicji zapewniają wakacyjną atmosferę (ruszanie pod górę automat ułatwia znakomicie). Podobno byli tacy, którzy tym samochodzikiem wspięli się na szczyt Pico do Areeiro (1818 m n.p.m.). Ale jeśli ktoś ma obawy, bo po wyspie jeździ się wąskimi drogami i tunelami, często serpentynami, z reguły góra-dół, można zaserwować sobie wycieczkę jeepami. W jej trakcie dotrzemy do najciekawszych zakątków wyspy. Na przykład z firmą Hit the Road, o której kierowcach można powiedzieć wszystko tylko nie to, że w swojej robocie się nudzą i nie mają fantazji. Czynny wulkan, czarne plaże i błękitny ocean. Teneryfa – kawałek nieba na ziemi Teneryfa to turystyczny raj, słynący z różnorodności klimatu i krajobrazu. Czynny wulkan, czarne plaże i popularne kurorty nad oceanem, to nie jedyne atuty Teneryfy. Sprawdź czego jeszcze mo... Spałaszować pałasza Dobrym sposobem jest też poznawanie wyspy „od kuchni”. Kulinarnym symbolem Madery jest espada (pałasz czarny). I nic dziwnego. Ta głębokowodna ryba poławiana jest ponoć w dwóch miejscach. W wodach w okolicach Madery i Japonii. Wgląda dość upiornie (co można zobaczyć np. na targu Mercado dos Lavradores w Funchal). Ma ciało długie niczym węgorz, wielkie zęby i ogromne wyłupiaste oczy. Jakby dla kontrastu, mięso ma białe, a smak delikatny. Rybna tekstura po prostu kremowo rozpływa się w ustach. Serwowana często z ziemniaczanym puree i karmelizowanym bananem. Jest to wynalazek „pod turystów”. Podobno lokalni mieszkańcy nigdy tej ryby tak nie przyrządzali. Z mojego rozeznania wynika jednak, że na wyspie zachodzi proces odwrotny do zwyczajowego. To nie lokalne danie trafiło do turystów, tylko danie niejako dla nich wymyślone stopniowo przejmuje lokalna społeczność. Ja jadłem je m.in. kilkaset metrów nad lustrem oceanu, tuż nad zboczem w restauracji Quinta de Furao (nidaleko Santana na północnym wschodzie wyspy). Z oszałamiającym widokiem na góry i kobaltowy ocean. I wierzcie mi, były to niezwykłe doznania. Wyspa pod znakiem banana Ale dlaczego akurat z bananem? Bo banan to kolejna z maderskich specjalności. Bananowce są tam uprawiane od XVI w. Doskonale rosną na niskich stokach na południu wyspy, nadając wielu miejscom tropikalny charakter. W miejscowości Madalena do Mar istnieje nawet Rota da Banana, czyli specjalny szlak prowadzący między plantacjami bananów. O jego atrakcyjności świadczą okoliczności przyrody, czyli ocean, piękne stoki i zieloność imponujących liści bananowców. Trzeba tu zauważyć, że banany z Madery są niewielkie, silą rzeczy mniej zakrzywione i słodsze od tych, które kupujemy w supermarketach. Ale może nawet lepiej niż na bananowy szlak zajrzeć do BAM – Centro da Banana da Madeira niedaleko miejscowości Ponta do Sol. Można tam zobaczyć multimedialne prezentacje i filmy wyjaśniające historię i tajniki uprawy bananowców. A potem skonfrontować tę wiedzę z realiami plantacji bananów, na której uprawianych jest wiele odmian bananowców i inne tropikalne owoce. Inna kulinarna propozycja z Madery to espetada, czyli coś w rodzaju wołowego szaszłyka pieczonego na węglu drzewnym, który serwuje się na zwisającej pionowo szpadzie. No i lapas (małże skałoczepy, jak sama nazwa wskazuje zbierane na przybrzeżnych skałach), stanowiące popularną przystawkę. Ponadto nie można nie spróbować tradycyjnego placka chlebowego Bolo do Caco z masłem czosnkowym, czy też ponchy – lokalnego alkoholowego drinka z cytrusowymi sokami i miodem. Portugalia: 10 powodów, by zakochać się w tym wyjątkowym kraju Dlaczego Lizbona to najpiękniejsza kobieta świata? Czy porto rzeczywiście najlepiej smakuje w Porto? Jak wysokie są fale w Nazare i czy kanioning jest bezpieczny na Maderze? O tym, dlaczego Por... Kuchnia w nowej interpretacji A jeśli ktoś chce współczesnych smakowych „wariacji na temat”, znajdzie je w restauracji Audax w Funchal. Oferuje ona prawdziwe kulinarne doświadczenia kuchni eksperymentalnej, która na nowo interpretuje tradycyjne dania i smaki Madery. Każde danie wyjątkowe smakowo i wizualnie. Można zamówić 5- lub 8-daniowe menu degustacyjne i obserwować przygotowywanie potraw. Nie jest to rozwiązanie budżetowe, ale na specjalną okazję – miejsce jak znalazł. Maderę można smakować na wiele sposobów i jedna wizyta na niej raczej nie wystarczy. Zawsze znajdzie się powód, by z przyjemnością odwiedzić tę wyspę ponownie. Nasz autor Sławomir Borkowski Jestem sekretarzem redakcji magazynu National Geographic Polska związanym z tym pismem od chwili jego debiutu na polskim rynku, a okazjonalnie także wydawcą serwisu national-geographic.pl. Ukończyłem polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim oraz finanse w Wyższej Szkole Bankowości. Moje zainteresowania? Historia, geopolityka i literatura. Relaksuję się w ogrodzie, której to pasji od lat poświęcam mnóstwo wolnych chwil. Szczególnie dumny jestem z odpornej na niestabilność środowiska rozległej rabaty preriowej.
Bitwa o Atlantyk to najdłuższa kampania II wojny światowej. Na jej przebiegu zaważyło złamanie szyfrów
II wojna światowa na morzach i oceanach to w dużej mierze historia rywalizacji Wielkiej Brytanii i III Rzeszy. Jej częścią była słynna bitwa o Atlantyk. Mniejsza niemiecka flota starała się za wszelką cenę opanować brytyjskie szlaki handlowe na Oceanie Atlantyckim. Kluczową rolę w realizacji tego zadania miały odegrać okręty podwodne, czyli U-Booty, zgrupowane najczęściej w tak zwane wilcze stada. Co sprawiło, że niemieckie plany się nie powiodły?
W tym artykule: Wielka Brytania na drodze Niemiec do osiągnięcia dominacji Znaczenie morskich szlaków handlowych dla Wielkiej Brytanii Jaka była brytyjska marynarka wojenna w czasie II wojny światowej? Przygotowania Niemiec do wojny na morzach i oceanach z Anglią Bitwa o Atlantyk Nieograniczona wojna podwodna U-Booty i „wilcze stada”, czyli jak walczono na morzach i oceanach Udział Polaków w bitwie o Atlantyk Rezultat bitwy o Atlantyk Bitwa o Atlantyk – tak w 1941 roku premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill nazwał trwającą już od 2 lat wojnę między zachodnimi aliantami a III Rzeszą o dominację na morzach i oceanach. Długa rywalizacja trwała od 1939 roku aż do ostatecznej klęski Niemiec w 1945 roku, kiedy to zakończyła się II wojna światowa. Naprzeciwko siebie stanęła wielka brytyjska marynarka i znacznie skromniejsza niemiecka – obie wspierane przez sojuszników. Wielka Brytania na drodze Niemiec do osiągnięcia dominacji Po dojściu do władzy Adolfa Hitlera szybko stało się jasne, że Niemcy znów zechcą rzucić Wielkiej Brytanii rękawicę w walce o morską hegemonię. III Rzesza stopniowo rozwijała swoją zredukowaną po I wojnie światowej marynarkę i sposobiła się do kolejnego morskiego starcia. Brytyjczycy swoje nadzieje na bezpieczną przyszłość pokładali nie tyle w wielkich nakładach na budowę nowych niszczycieli, lotniskowców i innych okrętów, co w nowoczesnym systemie radarów i ograniczeniu potencjału przegranych w I wojnie światowej Niemiec przez szereg traktatów. W umowach międzynarodowych z Anglią Niemcy zobowiązywali się do ograniczenia morskich zbrojeń. Niemiecka Kriegsmarine, zgodnie z zapisami miała być „o kilka rozmiarów” mniejsza niż flota brytyjska. „Mein Kampf” – najbardziej kontrowersyjna i złowroga książka na świecie „Mein Kampf” to pozycja, obok której trudno przejść obojętnie. Do końca II wojny sprzedanych zostało ponad 10 milionów egzemplarzy. Przemyślenia Adolfa Hitlera na temat współczesnego ... Jednak podjęcie rokowań z III Rzeszą w sprawie statusu ich marynarki wojennej znacznie zmieniło sytuację. Tajna i pokątna odbudowa floty przez zdemilitaryzowane Niemcy stała się od tej pory międzynarodowo usankcjonowana. Było to zaprzeczeniem traktatów pokojowych podpisywanych po I wojnie światowej. Niemcy znów przystępowały do rywalizacji na morzach i oceanach – na razie jeszcze tylko w wymiarze wyścigu zbrojeń. Znaczenie morskich szlaków handlowych dla Wielkiej Brytanii Brytyjczycy wyszli z I wojny światowej jako zwycięzcy, jednak ta wiktoria była okupiona wielkimi stratami. Oprócz tysięcy poległych żołnierzy, znacząco ucierpiała państwowa gospodarka i przede wszystkim status imperium brytyjskiego na świecie. Anglia dalej wierzyła w swoją największą siłę, czyli w marynarkę. Ale już w latach 30. XX wieku nie była to wiara w pełni uzasadniona. Szybki rozwój floty japońskiej zagroził Brytyjczykom na Pacyfiku. Wyjście ze zbrojeniowej izolacji po I wojnie światowej przez Niemcy naruszyło i tak zachwianą już po 1918 roku pozycję hegemona Anglii na Oceanie Atlantyckim. Oceaniczne szlaki handlowe między Ameryką Północną a Wyspami Brytyjskimi stanowiły dla Wielkiej Brytanii podporę funkcjonowania jako światowego imperium. Do prowadzenia takiej żeglugi konieczne było posiadanie potężnej floty handlowej, a także olbrzymich rozmiarów marynarki wojennej, zdolnej do ochrony statków transportowych. Morskie szlaki pozwalały Anglii na zaspokajanie większości swojego zapotrzebowania na ropę naftową, bawełnę, kauczuk, a nawet żywność. W czasie II wojny światowej szlaki te stały się dla Brytyjczyków tak zwaną linią życia. Jaka była brytyjska marynarka wojenna w czasie II wojny światowej? Royal Navy stawiała nacisk na posiadanie dużej floty okrętów nawodnych. Jeszcze przed wojną Brytyjczycy starali się zredukować rolę okrętów podwodnych do minimum. Londyn był pomny doświadczeń I wojny światowej, gdy właśnie ten rodzaj okrętów szczególnie dał się we znaki podczas pierwszego oceanicznego z Niemcami. Wielka Brytania starała się ograniczyć użycie okrętów podwodnych przez swoich przeciwników na gruncie traktatowym. Starała się w dwudziestoleciu międzywojennym o wprowadzenie zakazu prowadzenia tak zwanej nieograniczonej wojny podwodnej. Niehumanitarna taktyka walki okrętów podwodnych obejmowała terrorystyczne ataki nie tylko flotę towarową i handlową, ale także na okręty pasażerskie. Takie działania miały na celu przerwanie brytyjsko-amerykańskich szlaków handlowych już w I wojnie światowej. Jak się okazało, w II wojnie światowej Niemcy zastosowali tę taktykę raz jeszcze. Oprócz tego brytyjska Royal Navy liczyła na skuteczność radarów, w dalszym ciągu stawiając na wielkie zgrupowania okrętów eskortujących wielkie transportowce i nie inwestując znacząco w rozwój floty okrętów podwodnych. Potencjalny wróg miał być w teorii niszczony podczas klasycznych, walnych nawodnych bitew morskich na wzór bitwy jutlandzkiej z I wojny światowej. Przygotowania Niemiec do wojny na morzach i oceanach z Anglią Niemcy zdawali sobie sprawę jednak ze swoich ograniczeń natury ilościowej i jakościowej. Mniejsza niemiecka Kriesmarine nie posiadała tak wielu ciężkich okrętów jak Royal Navy. Oprócz tego na przyspieszoną rozbudowę floty do optymalnych rozmiarów brakowało już czasu, nawet pomimo tego, że Hitler początkowo zakładał morskie starcie z Anglikami dopiero na 1943 rok. Najskuteczniejszy kamuflaż w historii. Tak artyści wykiwali Hitlera Podczas II wojny światowej Brytyjczycy stworzyli specjalny oddział, który „wyczarowywał” fałszywe armie, porty, lotniska i obiekty wojskowe. Był to najskuteczniejszy kamuflaż w historii ... Rozwiązaniem było mocniejsze postawienie na tańsze i szybsze w budowie okręty podwodne, czyli U-Booty. Chociaż jednostki te w większości nie należały do najnowocześniejszych (były to modyfikowane projekty jeszcze z okresu I wojny światowej), to do ich zalet należało działanie z zaskoczenia i możliwość szybkiego i stosunkowo taniego zwiększenia ich produkcji. U-Booty nękające Brytyjczyków w czasie bitwy o Atlantyk w praktyce były okrętami nawodnymi. Pełne lub częściowe zanurzenie załogi tych jednostek wykonywały głównie w celu ataku lub obrony własnej. Bitwa o Atlantyk II wojna światowa rozpoczęła się na kontynencie europejskim od kampanii wrześniowej. Sojusznicy Polski – Francja i Wielka Brytania – wstrzymały się od bezpośredniej pomocy swojemu wschodniemu aliantowi znad Wisły. W ten sposób spełniło się to, czego oczekiwali Niemcy. Niemcom zasadniczo udało się przeprowadzić izolowaną wojnę z II Rzeczpospolitą, w pewnej mierze także na morzu. I to pomimo wypowiedzenia wojny 3 września 1939 roku przez zachodnich aliantów. Dopiero 16 września po raz pierwszy niemieckie U-Booty zaatakowały konwój ze statkami transportowymi aliantów płynący po Oceanie Atlantyckim. Nie doszło wówczas od razu jednak do totalnego starcia morskiego między III Rzeszą a Wielką Brytanią. Bardzo obawiali się tego naziści, starając się jak najszybciej poradzić sobie na lądzie z Polską. Nieograniczona wojna podwodna Na morzach i oceanach niemiecka marynarka wojenna z wolna przechodziła z „cywilizowanej” i ograniczanej konwencjami walki do nieograniczonej wojny podwodnej. Czyli wojny totalnej na morzu, której tak bardzo obawiali się Brytyjczycy. Nasilenie i zaostrzenie morskiej rywalizacji nastąpiło dopiero w kolejnych latach wojny. Czyli po skutecznym ataku III Rzeszy na Francję i wyeliminowaniu jej dużej floty z walk i po dalszych najazdach hitlerowców na państwa skandynawskie, a potem na Związek Radziecki. Wraz z upływem czasu Niemcy coraz częściej atakowali jednostki handlowe i pasażerskie. Początkowo używali w tym celu dużych jednostek nawodnych i niewielkich krążowników korsarskich. Taktyka prowadzenia walki stawała się coraz bardziej bezwzględna, a naziści zmienili praktyczne podejście do walki na morzu. Zaprzestano przyjmowanie na własne pokłady rozbitków z wrogich jednostek. Dowódca Kriegsmarine Karl Dönitz swoim rozkazie nakazywał swoim marynarzom „twardość” i dążenie do osiągnięcia sukcesu za wszelką cenę. U-Booty i „wilcze stada”, czyli jak walczono na morzach i oceanach Niemcy wielkiej brytyjskiej armadzie przeciwstawili się sposobem. Była nim taktyka prowadzenia walk morskich nazwana atakami wilczych stad. Kluczowe dla powodzenia misji niemieckich okrętów podwodnych było rozpoznanie prowadzone przez lotnictwo. Po wskazaniu celu grupa uderzeniowa U-Bootów zbliżała się do konwoju lub danego okrętu. Dzięki wykorzystaniu przewagi w prędkości, niemieckie „wilcze stado” obserwowało za dnia swojego przeciwnika z bliskiej odległości. Potem atakowało go nocą za pomocą torped, wykorzystując słabość eskorty alianckich konwojów. Z biegiem wojennych miesięcy i lat, niemiecki przemysł wojenny coraz trudniej wytrzymywał rywalizację z brytyjskim i amerykańskim. Ataki wilczych stad, nowoczesne torpedy i systemy naprowadzania na niewiele się zdały wobec wytężonych alianckich wysiłków na rzecz ochrony swoich konwojów. Niemieckie okręty podwodne na początku skutecznie polowały na wrogie jednostki. W końcu same stały się zwierzyną łowną. Alan Turing – samotny geniusz. Kim był twórca pierwszego komputera i ojciec chrzestny sztucznej inteligencji? Był przekonany, że odpowiednio skomplikowana maszyna obliczeniowa może w pewnej chwili zacząć imitować ludzki sposób myślenia. Jego własne maszyny pomogły rozszyfrować kod Enigmy i dać ... Wielka Brytania i USA z biegiem czasu były w stanie ograniczyć niszczycielską działalność U-Bootów dzięki wprowadzeniu wielu nowinek technologicznych. Należało do nich złamanie szyfru Enigmy, opracowanie stacji radiolokacyjnych, stosowanie nowoczesnych radarów czy nowych bomb głębinowych. Olbrzymie znaczenie miało także osiągnięcie przewagi w zakresie lotnictwa. Udział Polaków w bitwie o Atlantyk W bitwie o Atlantyk aktywny udział wzięły polskie jednostki i polscy marynarze. Stało się tak zgodnie z sojuszniczymi ustaleniami z Brytyjczykami sprzed września 1939 roku. Wobec zagrożenia atakiem Niemców większość sił polskiej marynarki skierowała się do brytyjskich portów, wypływając przez Cieśniny Duńskie z Morza Bałtyckiego. Tak zaczął się szlak bojowy w bitwie o Atlantyk choćby słynnego niszczyciela ORP „Burza”. Rezultat bitwy o Atlantyk Po długich walki z Niemcami i ich sojusznikami z Włoch, szala zwycięstwa w końcu przechyliła się na szalę aliantów. Ostatecznie doszło do pełnego zdominowania Kriegsmarine i jej definitywnego zniszczenia. Niemcy zadali jednak sprzymierzonym potężne straty, niszcząc konwoje zaopatrzeniowe przez cały okres trwania bitwy o Atlantyk. Brytyjczycy i ich sojusznicy stracili ponad 4 tys. statków i okrętów. Państwa Osi utraciły ponad 2 razy mniej jednostek (ok. 1,8 tys.). Jednak jednak odbyło się to wielkim kosztem. Służba zwłaszcza na okrętach podwodnych Kriegsmarine była niezwykle ryzykowna. Straty samej niemieckiej floty podwodnej wyniosły 30 tys. marynarzy. Epilogiem bitwy o Atlantyk, czyli najdłuższej kampanii II wojny światowej, w której tak mocno Brytyjczykom i Amerykanom dały się we znaki okręty podwodne, była operacja Deadlight. W jej wyniku, już po wojnie, na przełomie 1945 i 1946 roku zatopiono zdecydowaną większość ocalałych niemieckich U-Bootów, które wpadły w ręce aliantów.
Niesamowity wyczyn. Naukowcy odkryli, że motyle potrafią przelecieć 4200 km i pokonać Atlantyk
Rusałka osetnik, motyl występujący również w Polsce, potrafi pokonać ocean. Wielostopniowe badania wykazały, że owady te migrują z Afryki nie tylko na północ, ale również na zachód. I przy korzystnych wiatrach docierają do Gujany Francuskiej.
W tym artykule: Motyle znalezione na plaży Motyle przelatują nad oceanem Nie tylko sprzyjające wiatry Motyle migrują i są w tym równie dobre, jak ptaki. Do motyli pokonujących gigantyczne odległości należy rusałka osetnik (Vanessa cardui). W Polsce pojawia się w czerwcu, mając za sobą podróż aż z basenu Morza Śródziemnego. Niektóre rusałki nie poprzestają na tym i lecą jeszcze dalej na północ. Zdarza im się docierać do koła podbiegunowego. Owady te żyją bardzo krótko. Dorosłe osobniki – między dwa a cztery tygodnie. Są w stanie pokonać drogę z Afryki do Arktyki, ponieważ podróż jest kilkupokoleniowa. Wczesną wiosną zaczyna się w Afryce, po czym kolejne generacje posuwają się coraz dalej na północ. Naukowcy policzyli, że potrzeba ich sześć, by motyle pokonały liczącą 14 tys. km drogę z tropików za koło podbiegunowe i z powrotem. Przy takich talentach podróżniczych nie dziwi, że rusałka osetnik to jeden z najbardziej rozpowszechnionych motyli na świecie. Występuje na wszystkich kontynentach, poza Antarktydą i Ameryką Południową. A przynajmniej tak sądzono do tej pory. Wszystko zmieniło się w październiku 2013 r, kiedy Gerard Talavera, naukowiec z Institut Botànic de Barcelona, zauważył rusałki na plaży w Gujanie Francuskiej. Motyle znalezione na plaży Niezwykłego odkrycia Talavera dokonał o szóstej rano. Zaobserwował dziesięć motyli, które odpoczywały na plaży. Ich skrzydełka były w kiepskim stanie, a uszkodzenia wskazywały, że owady mają za sobą długi lot. Talaverze udało się złapać trzy żywe osobniki. Skąd się tam wzięły? Pytanie dało początek międzynarodowemu śledztwu, prowadzonemu przez badaczy z kilku różnych uniwersytetów. Postawili oni hipotezę, że „osobniki znalezione na wybrzeżu Gujany Francuskiej powinny wywodzić się z populacji zamieszkujących Amerykę Północną, Europę albo Afrykę” – jak można przeczytać w pracy opublikowanej właśnie w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”. Artykuł stanowi zwieńczenie dziesięciu lat badań nad migracjami rusałek. I przynosi rozwiązanie zagadki. Motyle przelatują nad oceanem To rozwiązanie okazało się niezwykłe. Nie potwierdziła się najbardziej prawdopodobna teoria zakładająca, że motyle pochodzą z Ameryki Północnej. Seria analiz wykazała, że przyleciały z Zachodniej Afryki. To zaś oznacza, że pokonały 4200 km dzielące wybrzeża afrykańskie od Ameryki Południowej! Oczywiście bez przystanków. Pierwszą rzeczą, jaką sprawdzono, były charakterystyki wiatrów wiejących w październiku 2013 r. Okazało się, że w tamtym miesiącu wiatry były wyjątkowo sprzyjające. Mogły pozwolić motylom przelecieć nad oceanem. Naukowcy oszacowali, że trwało to między 5 a 8 dni. Policzyli też, że motyle miały dość energii na taki lot, jednak pod warunkiem, że ograniczały lot aktywny. Bez szybowania pokonałyby zaledwie 780 km. Łącząc lot aktywny z szybowaniem były w stanie pokonać całą trasę. Odkryto nowy rodzaj motyli. Został nazwany po najmroczniejszej postaci z „Władcy Pierścieni” Motyla rodzina właśnie się powiększyła. Naukowcy dodali do niej zupełnie nowy rodzaj. Został nazwany Saurona – od władcy Mordoru z powieści J.R.R. Tolkiena. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/odkryto-nowy-rodzaj-motyli-zostal-nazwany-po-najmroczniejszej-postaci-z-wladcy-pierscieni-fot-https-doi-org-10-1111-syen-12590-cc-by-4-0-c3b4c13.jpg" width="938" height="670" alt="Odkryto nowy rodzaj motyli. Został nazwany po najmroczniejszej postaci z „Władcy Pierścieni” (Fot. https://doi.org/10.1111/syen.12590, CC BY 4.0)" title="Odkryto nowy rodzaj motyli. Został nazwany po najmroczniejszej postaci z „Władcy Pierścieni” (Fot. https://doi.org/10.1111/syen.12590, CC BY 4.0)" /> Nie tylko sprzyjające wiatry Inne dowody? Badania genetyczne złapanych rusałek wykazały, że owady były bliżej spokrewnione z populacjami afrykańskimi i europejskimi niż z północnoamerykańskimi. Analiza DNA pyłków roślin przeniesionych na motylich skrzydłach dowiodła z kolei, że motyle musiały posilać się na dwóch roślinach rosnących tylko w Afryce tropikalnej. Ponadto badacze przeprowadzili analizę izotopową. Izotopy strontu i wodoru pochodzące z motylich skrzydeł wskazały regiony, z których mogły wywodzić się pierwotne populacje. Okazało się, że poprzednie generacje „transatlantyckich” rusałek mogą pochodzić z zachodniej Europy: Francji, Irlandii, Wielkiej Brytanii albo Portugalii. Jeśli tak, ich migracja byłaby jeszcze dłuższa. Wnioski z badań? – Postrzegamy motyle jako symbol kruchości i piękna. Jednak nauka pokazuje nam, że owady te potrafią dokonywać niesamowitych wyczynów. Jest jeszcze wiele do odkrycia na temat ich możliwości – podsumowuje Roger Vila, jeden ze współautorów badań. Źródło: Phys.org, Nature Communications. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Raz na 2,4 mln lat Mars „przyciąga” Ziemię bliżej Słońca. To wpływa na naszą planetę w zaskakujący sposób
Naukowcy znaleźli dowody na cykliczny grawitacyjny wpływ Marsa na Ziemię. Raz na niecałe dwa i pół miliona lat Czerwona Planeta „przyciąga” Ziemię bliżej Słońca. W rezultacie nasz klimat się ociepla.
W tym artykule: Jak planety wpływają na siebie nawzajem Jak Mars „przyciąga” Ziemię bliżej Słońca Ocieplenie klimatu a prądy morskie Marsa i Ziemię łączy bardzo powolny kosmiczny taniec. Oddziaływanie grawitacyjne Marsa zmienia orbitę Ziemi w cykliczny sposób. Ma to wpływ na nasz glob i to taki, którego ślady pozostają w osadach geologicznych. Badając osady z morskiego dna geolodzy z University of Sydney zauważyli, że ruch wody w pobliżu dna morza regularnie słabnie i przybiera na sile. Dzieje się to w bardzo dużej skali czasowej. Naukowcy powiązali te zmiany z przyciąganiem grawitacyjnym między Marsem a Ziemią. Okazało się, że raz na 2,4 mln lat na Ziemi klimat się ociepla, a „winny” temu jest właśnie Mars. Zaskakujące powiązanie zostało opisane w pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”. Jak planety wpływają na siebie nawzajem W uproszczeniu Układ Słoneczny składa się z ośmiu planet krążących wokół znajdującej się w centrum gwiazdy. Jej masa jest wielokrotnie większa od masy globów i to ona stanowi główne źródło grawitacji w całym systemie. Główne, ale niejedyne. Planety, choć znacznie mniej masywne od Słońca, również oddziałują na siebie grawitacyjnie. Oddziaływanie to ma wpływ m.in. na jeden z parametrów ziemskiej orbity – jej ekscentryczność. Określa ona, jak bardzo kształt orbity odbiega od idealnego koła. Pod wpływem przyciągania grawitacyjnego innych planet orbita Ziemi może bardziej lub mniej przypominać elipsę. Dzieje się to w regularnych odstępach czasu. Przekłada się to na tzw. cykl Milankovicia. Pod wpływem Jowisza i Saturna ekscentryczność ziemskiej orbity – i inne jej cechy – zmieniają się. W rezultacie raz na kilkadziesiąt tysięcy lat nasłonecznienie powierzchni się zmniejsza. Klimat Ziemi się ochładza i pojawiają się zlodowacenia. Jak Mars „przyciąga” Ziemię bliżej Słońca Mars ma znacznie mniejszą masę niż Jowisz i Saturn. Jednak on również potrafi wprawić Ziemię w „drżenie”. A także wpłynąć na jej klimat. Odkrył to zespół geolożki Adriany Dutkiewicz z University of Sydney. Naukowcy przyjrzeli się danym zebranym podczas odwiertów naukowych prowadzonych na dnie morza na całym świecie. Interesowało ich, co się dzieje z prądami w pobliżu morskiego dna w okresach ocieplenia klimatu. Gdy na dnie morza jest spokojnie, osady się gromadzą. Gdy zaś pojawiają się specyficzne wiry nazywane „eddy”, w osadach pojawiają się luki. Dane zebrane z prawie 300 różnych miejsc wykazały, że w ciągu ostatnich 70 mln lat takie luki w osadach występowały aż kilkaset razy. Niespodziewanie udało się je powiązać z cyklem grawitacyjnym Marsa i Ziemi. Orbity planet w Układzie Słonecznym zmieniła przelatująca obok gwiazda. To wpłynęło na klimat Ziemi Orbita, po której Ziemia okrąża Słońce, ulega nieustannym, drobnym zmianom. Wpływa na to przyciąganie grawitacyjne pozostałych planet słonecznych, jak i naszego Księżyca. Ale nie tylko t... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/orbity-planet-w-ukladzie-slonecznym-zmienila-przelatujaca-obok-gwiazda-to-wplynelo-na-klimat-ziemi-fot-shutterstock-2f75950.jpg" width="938" height="626" alt="Orbity planet w Układzie Słonecznym zmieniła przelatująca obok gwiazda. To wpłynęło na klimat Ziemi (fot. Shutterstock)" title="Orbity planet w Układzie Słonecznym zmieniła przelatująca obok gwiazda. To wpłynęło na klimat Ziemi (fot. Shutterstock)" /> – Byliśmy zaskoczeni, gdy w naszych danych dotyczących osadów głębinowych odkryliśmy cykle trwające 2,4 miliona lat – powiedziała dr Dutkiewicz. – Istnieje tylko jeden sposób, aby je wyjaśnić: są one powiązane z cyklami interakcji Marsa i Ziemi krążących wokół Słońca. Ocieplenie klimatu a prądy morskie Jak więc Mars wpływa na Ziemię? Raz na 2,4 mln lat „pcha” ją bliżej Słońca. Do powierzchni globu zaczyna docierać więcej promieniowania. Średnia temperatura rośnie, a klimat się ociepla. Oceany „ożywają” – pojawiają się w nich małe, ale silne i nieraz głębokie wiry typu „eddy”, które zapobiegają tworzeniu się osadów. Odkrycie jest zaskakujące. Dotychczas ocieplenie klimatu wiązano ze słabnięciem prądów morskich. Nie dalej jak miesiąc temu naukowcy przestrzegali, że coraz bardziej słabnie Atlantycka Południkowa Cyrkulacja Wymienna (AMOC) – system prądów oceanicznych na Atlantyku. W lutym w „Science Advances” ukazała się praca wskazująca, że AMOC jest coraz bliżej punktu krytycznego. Czyli że może całkowicie zaniknąć, co przewróciłoby do góry nogami klimat m.in. Europy. Jednak badania Dutkiewicz pokazują, że oceany mogą być w pewien sposób uodpornione na ocieplenie klimatu. Niszczące osady wiry, będące efektem np. potężnych huraganów i docierające do największych głębin, sprawiają, że, wbrew obawom, obieg wody w oceanach nie ustaje. Nie powinno nas to jednak zwieść. Mars nie zapobiegnie skutkom trwającego obecnie ocieplenia klimatu wywołanego działalnością człowieka. – Nasze dane obejmujące okres 65 milionów lat sugerują, że cieplejsze oceany charakteryzują się bardziej energiczną głęboką cyrkulacją. To potencjalnie zapobiegnie stagnacji oceanu, nawet jeśli AMOC zwolni lub całkowicie się zatrzyma – mówi dr Dutkiewicz. Źródła: Nature Communications, Phys.org, Live Science, Space.com, Science Alert. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Zaginiona kolekcja kapitana Jamesa Cooka odnaleziona. To ponad 200 niezwykłych okazów
Sądzono, że wspaniała kolekcja unikatowych okazów muszli pozyskana przez kapitana Jamesa Cooka przepadła na zawsze. Po czterech dekadach udało się ją znaleźć. Właśnie trafiła na ekspozycję.
W tym artykule: Skarby z trzeciej wyprawy Jamesa Cooka Losy zaginionej kolekcji muszli Niezwykła Bridget Atkinson Znaczenie kolekcji Cooka Angielski kapitan James Cook (1728–1779) uznawany jest za jednego z najwybitniejszych podróżników i odkrywców nowożytności. Jego zainteresowania były bardzo szerokie. Zajmował się nie tylko odkrywaniem nowych tras morskich, ale też astronomią i przyrodą. W czasie trzeciej wyprawy dookoła świata zginął z rąk Hawajczyków. Skarby z trzeciej wyprawy Jamesa Cooka To właśnie z trzeciej, tragicznej wyprawy Cooka pochodzi zbiór bezcennych muszli, który odnaleziono po 40 latach. Ekspedycja trwała kilka lat od 1776 roku. Na jej trasie kapitan zabierał na pokład swojego statku interesujące go muszle. Głównym celem tej eskapady było jednak odnalezienie przejścia morskiego z Oceanu Spokojnego na Ocean Atlantycki. O odkryciu kolekcji poinformowała organizacja rządowa English Heritage. Od połowy marca 2024 r. muszle można obejrzeć w Chesters Roman Fort and Museum w Northumberland w północnej Anglii. Losy zaginionej kolekcji muszli Kolekcja pozyskana przez Jamesa Cooka była życiową pasją Bridget Atkinson (1732–1814). Atkinson przekazała ją swojemu wnukowi, Johnowi Claytonowi (1792–1890). Większość muszli została sprzedana wraz z posiadłością Claytonów w 1930 roku. Uchowało się 200 eksponatów, które wypożyczono Wydziałowi Zoologii Armstrong College – to obecnie Newcastle University. W latach 80. XX wieku stała się rzecz niewyobrażalna. Pozostałości kolekcji usunięto z uniwersytetu w czasie akcji sprzątania. Uważano, że zostały bezpowrotnie utracone. Po latach okazało się, że jeden z wykładowców, dr John Buchanan, uratował muszle ze śmietnika. Niedawno trafiły do English Heritage za pośrednictwem rodziny Buchananów. Teraz trafiły do Chesters Roman Fort and Museum, gdzie dołączyły do innego eksponatu z wyprawy Cooka – olbrzymiego małża. Niezwykła Bridget Atkinson – Zawsze wiedzieliśmy o kolekcji Bridget Atkinson, ale uważaliśmy, że całkowicie zaginęła. Odkrycie, że muszle nie tylko przetrwały, ale przez cały ten czas były zaopiekowane, jest niczym innym jak cudem – komentuje dr Frances McIntosh z English Heritage. Dr McIntosh zauważa, że Bridget Atkinson była niezwykłą kobietą, której pasją była przyroda. – W czasach, gdy kobiety zazwyczaj zbierały muszle, aby udekorować nimi swoje meble i ogrodowe groty, Bridget zbierała je ze względu na zainteresowania naukowe, a nie estetykę – podkreśla. W jego ocenie kolekcja ta jest nie tylko świadectwem charakteru i kontaktów Atkinson, ale także zapisem roli Wielkiej Brytanii w globalnym handlu pod koniec XVIII wieku. Zdaniem badaczy Bridget Atkinson była jedną z pierwszych znanych kobiet, które zgromadziły naukowo znaczącą kolekcję muszli z całego świata Znaczenie kolekcji Cooka Co znalazło się w odkrytej na nowo kolekcji Jamesa Cooka? Obejmuje ona wiele rzadkich gatunków, w tym gatunki endemiczne z Nowej Zelandii, czyli takie, które występują tylko na tej wyspie. Tego typu muszle cieszyły się wielką popularnością wśród XVIII-wiecznych kolekcjonerów. – Pojedyncze okazy można było sprzedać za tysiące funtów – zauważa dr Tom White z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie, który pomagał w identyfikacji gatunków. Wśród muszli znajduje się ostryga kolczasta (Spondylus americanus). Występuje wzdłuż wybrzeża Atlantyku, od Karoliny Północnej po Karaiby i aż do Brazylii. Pokrywają ją kolczaste wypukłości o długości około pięciu centymetrów. W kolekcji znajduje się również „muszla słoneczna” (Astraea heliotropum), endemiczna dla Nowej Zelandii. Wiemy, że trafiła do zbiorów Atkinson dzięki zbrojmistrzowi z wyprawy Cooka, Georgowi Dixonowi. Jest też gigantyczny małż, przydacznia olbrzymia (Tridacna gigas). To przedstawiciel największych małżów świata. Źródło: English Heritage. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Odkryli w głębinach około 300 nieznanych gatunków. Sukces naukowców z Polski i Norwegii
Około 300 nieznanych nauce morskich gatunków odkryli w głębinach morskich u wybrzeżu Ghany naukowcy z Polski i Norwegii. Zobacz niesamowity film z tych podwodnych badań.
W tym artykule: Współpraca międzynarodowa i wielki sukces Film z niesamowitych badań Presja człowieka na środowisko i inne obserwacje Wybrzeże Zachodniej Afryki jest jednym z najsłabiej poznanych obszarów na Ziemi. Tą białą plamą na mapie badań morskich są zwłaszcza głębiny oceaniczne tego regionu, o których do niedawna nie wiedzieliśmy dosłownie nic. Współpraca międzynarodowa i wielki sukces To właśnie ten rejon stał się celem wspólnych badań naukowców z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Współpracowali z nimi eksperci z norweskiego Instytutu Morskiego w Bergen. Pozwoliły one nie tylko na odkrycie ogromnej różnorodności organizmów morskich. Odnaleziono wiele gatunków wcześniej nieznanych nauce i udało się zbadać morskie dno do głębokości 1000 m. – Badania dna oceanów wciąż bywają porównywane do badania powierzchni Księżyca. Tak naprawdę przez ostatnie kilkadziesiąt lat naukowcom udało się ledwie podrapać morskie dno łyżeczką do herbaty, zwłaszcza gdy porównamy ten wynik do wiedzy o ekosystemach lądowych – opowiada obrazowo prof. Krzysztof Pabis z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska, który był koordynatorem projektu. Jak dodał, w ramach badań udało się pobrać u wybrzeża Ghany 270 próbek wzdłuż 500 km wybrzeża tego kraju na głębokościach sięgających tysiąca metrów. Czyni to ten projekt jednym z większym na obszarze Oceanu Atlantyckiego. – Umożliwiło to jednak poznanie obszaru zaledwie 12 m kw. dna. Na tej powierzchni odpowiadającej wielkości niewielkiego pokoju w bloku znaleźliśmy jednak około 800 gatunków, w tym około 300 nowych dla nauki – dodał prof. Pabis. Dzięki projektowi udało się także wytypować najbardziej narażone obszary dna oraz miejsca wymagające pilnej ochrony. Wskazano gatunki będące potencjalnymi wskaźnikami zmian środowiska naturalnego i przedstawiono wytyczne dla przyszłego monitoringu. Głównym sukcesem ekspedycji jest jednak lepsze zrozumienie złożonych zależności pomiędzy organizmami żywymi a rozmaitymi czynnikami fizycznymi i chemicznymi, w tym zwłaszcza substancjami toksycznymi dostającymi się do oceanu w wyniku działań człowieka. Ekspedycja odbyła się co prawda w 2012 roku, ale przy tego typu badaniach eksperci potrzebują dużo czasu na analizę pozyskanego materiału. Poszczególne wyniki były i nadal są stopniowe publikowane w zagranicznych periodykach naukowych. Film z niesamowitych badań Uniwersytet Łódzki opublikował właśnie niezwykły film dotyczący tego projektu biologów. Można w nim zobaczyć to, w jaki sposób wyglądały prace badawcze prowadzone z pomocą statku badawczego i zdalnego robota. Wypowiadają się w nim również członkowie ekspedycji w przestrzeni Orientarium ZOO w Łodzi. View oEmbed on the source website Presja człowieka na środowisko i inne obserwacje Badania wybrzeża Ghany umożliwiły nie tylko poznanie nowych gatunków, ale też na ocenę stanu środowiska morskiego, szczególnie narażonego na wpływ ludzkiej działalności, takiej jak wydobycie ropy i gazu oraz zmiany klimatyczne. Jak czytamy w komunikacie biura prasowego UŁ, praca zespołu biologów pod kierownictwem prof. Krzysztofa Pabisa, dostarczyła cennych informacji o złożonych zależnościach między organizmami a czynnikami środowiskowymi. Z badań opublikowano szereg publikacji naukowych w ważnych periodykach naukowych, m.in. „Oceanologia”, „Science of The Total Environment” czy „Ecological Indicators”. Kolejne są w przygotowaniu. Autorami, oprócz prof. Pabisa są inny członkowie tego programu badawczego z Uniwersytetu Łódzkiego: dr Robert Sobczyk, dr Anna Stępień, dr Piotr Jóźwiak oraz Krzysztof Podwysocki. – Opublikowane opracowania na wiele lat staną się punktem odniesienia dla badań zoogeograficznych, ekologicznych oraz ocen różnorodności biologicznej. Już teraz wskazały one na konieczność zmiany dotychczasowych przekonań na temat granic regionów Atlantyku – przekonują łódzcy badacze. Źródło: Uniwersytet Łódzki Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Atlantyda to mityczna kraina, ale jej losy mogły bazować na prawdziwej katastrofie. Gdzie do niej doszło?
Historia Atlantydy, opisana przez starożytnych filozofów, od wieków budzi zainteresowanie. Chociaż szukano jej na dalekich morzach i oceanach, to do dziś stanowi zagadkę. A co o Atlantydzie mówił Platon? W rzeczywistości Atlantyda mogła się znajdować w samej starożytnej Grecji.
W tym artykule: Które miejsca widziano jako Atlantydę? Zaginione miasto Helike Czy Helike było Atlantydą? Podobieństwa katastrof Helike i Atlantydy Podobieństwa między Atenami i Atlantydą Co Platon pisał o Atlandtydzie? Na pięć dni przed zniknięciem Helike wszystkie myszy, kuny i węże, stonogi, żuki i inne tego rodzaju stworzenia żyjące w mieście opuściły je co do jednego drogą wiodącą do Cyreny. A lud Helike, widząc to, co się działo, wielce się zdumiał, lecz nie mógł odgadnąć jego przyczyny. Jednakże po odejściu wyżej wymienionych stworzeń w nocy nastąpiło trzęsienie ziemi; miasto się zawaliło; zalała je olbrzymia fala i Helike zniknęło, a dziesięć lacedemońskich statków, które stały w pobliżu na kotwicy, zostało zniszczonych wraz z miastem, o którym mówię”. Opis ten zamieścił w dziele „O naturze zwierząt” Klaudiusz Elian, rzymski pisarz żyjący na przełomie II i III w. n.e. Jego słowa są zastanawiająco podobne do przekazu Platona z IV w. p.n.e. Relacjonował on w dialogach „Timajos” i „Kritia” rzekomą zagładę Atlantydy 9 tysięcy lat wcześniej. „Pojawiły się trzęsienia ziemi oraz powodzie; w ciągu jednego dnia i jednej strasznej nocy cała wasza armia w jednym momencie zapadła się naraz pod ziemię. Podobnie znikła także wyspa Atlantyda, pochłonięta przez morze” – pisał Platon, powołując się na informacje od egipskich kapłanów z Sais. Filozof miał 54 lata, gdy Helike zniknęło z powierzchni ziemi. Dialogi, w których opisał Atlantydę, powstały kilkanaście lat później. Wystarczająco dużo, aby przemyśleć tragedię i przebrać prawdziwą historię w nowe szaty. Czyżby więc Atlantyda była literackim, fikcyjnym odpowiednikiem Helike? A może ktoś tu zmyśla? Które miejsca widziano jako Atlantydę? Zaginiona cywilizacja, którą opisał Platon, zafascynowała naukowców, pseudonaukowców i pasjonatów. Doszukiwano się jej w dziesiątkach miejsc – mitycznych i tych do dziś istniejących, lecz znajdujących się w ruinie: Archeolodzy odkryli „zaginiony” kościół. Znajdował się w osadzie nazywanej „Atlantydą Morza Północnego” Rungholt to średniowieczna osada, która została zalana w 1362 roku. Od tej pory znajduje się pod wodą. W trakcie najnowszych badań archeolodzy odnaleźli ruiny dawnego kościoła. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/archeolodzy-odkryli-zaginiony-kosciol-znajdowal-sie-w-osadzie-nazywanej-atlantyda-morza-polnocnego-d11c391.jpg" width="938" height="528" alt="Archeolodzy odkryli „zaginiony” kościół. Znajdował się w osadzie nazywanej „Atlantydą Morza Północnego”" title="Archeolodzy odkryli „zaginiony” kościół. Znajdował się w osadzie nazywanej „Atlantydą Morza Północnego”" /> Helike: zatopione przez kataklizm greckie miasto, które znał Platon, Malta: ma liczne megalityczne świątynie sprzed kilku tysięcy lat, Tartessos: zaginione miasto, które powstało w miejscu jeszcze starszego; dziś okolice Parku Narodowego Donana, Ławica Ampera koło Madery, gdzie na płyciźnie wypatrzono ruiny, Bimini niedaleko Trójkąta Bermudzkiego z tajemniczą podwodną „drogą”, Guanahacabibes: kubański półwysep z zatopionym miastem , Tiwanaku: prekolumbijskie ruiny nad jeziorem Titicaca, Thira (Santorini): wyspa w pobliżu Krety zniszczona w wyniku katastrofalnej erupcji wulkanu około 1600 r. p.n.e., po czym została kaldera średnicy 10 km, Kreta, na której doszło do zagłady kultury minojskiej, zapewne wskutek wybuchu wulkanu na pobliskiej Thirze, Mohendżo Daro lub inne miasto (np. Harappa) z tzw. Cywilizacji doliny Indusu; rozwijało się od 3300 do 1300 r. p.n.e. i nagle zostało zniszczone, Yonaguni: zatopione formacje sprzed tysięcy lat między Okinawą a Tajwanem, przypominające budowle; trwają spory, czy są dziełem człowieka, czy natury , Antarktyda: powstała fantastyczna teoria, że to tam kwitła starożytna cywilizacja, nim kontynent skuł lód (np. wskutek nagłego „przebiegunowania” Ziemi). Zaginione miasto Helike Helike leżało na południowo-zachodnim brzegu Zatoki Korynckiej, zaledwie 150 km na zachód od Aten, skąd pochodził Platon. Było stolicą pierwszego Związku Achajskiego, pozostającego pod silnymi wpływami Sparty. Obejmował on miasta w centrum i na północy Półwyspu Peloponeskiego. Miasto zamieszkiwało 5 tys. osób, a jeszcze więcej tam pielgrzymowało – do ważnej świątyni Posejdona. Niestety, był to także jeden z najaktywniejszych sejsmicznie regionów na świecie. Pewnej zimowej nocy 373 r. p.n.e. Helike zostało zniszczone i zniknęło z powierzchni ziemi. Fakt ten utrwalili starożytni historycy, powołując się m.in. na doniesienia filozofa Heraklidesa z Pontu, żyjącego w IV w. p.n.e. Dlaczego doszło do katastrofy? Odpowiada za to pechowe położenie miasta. Helike stało na równinie aluwialnej (zbudowanej z osadów rzecznych). Na skutek wstrząsów sejsmicznych została ona odłączona od skalistego wybrzeża i zsunęła się do morza. Badanie geofizyczne i geotechniczne, które przeprowadzono między rzekami Selinountas i Kerynitis – gdzie kiedyś wznosiło się Helike – wykazały, że miasto uległo zniszczeniu w wyniku trzęsienia ziemi o magnitudzie 6–6,7. Następnie zatonęło w rezultacie osunięcia się ziemi spowodowanego wypłukaniem podłoża (podobne zjawisko zaobserwowano w roku 1995). Polak, który wyprzedził Marco Polo. Wiedział o mrocznej tajemnicy Marco Polo jeszcze się nie urodził, gdy na dwór wielkiego chana dotarł Polak. Jednak to Wenecjanina znają wszyscy. Nie tylko dlatego, że Polakowi zabrakło PR-u. Zdobył zbyt cenne informacje... Starożytni autorzy, choć nie dysponowali współczesnymi urządzeniami pomiarowymi, również zwrócili uwagę, że katastrofa miała dwie fazy. Diodor Sycylijski twierdził, że „na początku było pierwsze trzęsienie ziemi, które zniszczyło Helike, a o świcie morze podniosło się do bardzo wysokiego poziomu, a fala (...) przykryła wszystko, po czym mieszkańcy zniknęli razem z ziemią (...)”. Strabon dodawał, że „morze podniosło się na skutek trzęsienia ziemi i wtargnęło w głąb lądu i chociaż Helike było położone 2 kilometry od morza, to i tak znalazło się pod wodą”. Obydwaj sugerowali więc, że katastrofę dopełniło tsunami. Co ciekawe, prace archeologiczne wskazały ślady po zatopionym Helike w odległości około 1–1,5 km od obecnej linii brzegowej, w miejscu, w którym spodziewali się je znaleźć starożytni historycy i geografowie. Ruiny są pokryte warstwą mułu z zatoki. Zastanawiające, że dla starożytnych tragedia Helike nie miała charakteru katastrofy naturalnej, lecz była karą. Czy Helike było Atlantydą? Heraklides przypisywał tragiczny koniec peloponeskiego miasta gniewowi Posejdona. Wywołał go jakiś bezbożny czyn, jakiego dopuścili się obywatele Helike kilka miesięcy wcześniej wobec wysłanników jońskich, którzy przybyli do miasta, by złożyć ofiarę bogu mórz. Pauzaniasz – geograf z II w. n.e. – konkretyzował, że Achajowie „wypędzili błagalników z przybytku i zabili”. Diodor Sycylijski dodał, że Posejdona mógł szczególnie zirytować ten incydent, bo dawniej Peloponez stanowił jego siedzibę i w pewien sposób był mu poświęcony. I tu dochodzimy do Atlantydy, ponieważ w podobnym tonie pisał o jej losie Platon. Kiedy bogowie podzielili między siebie świat, Posejdon otrzymał wyspę jako lenno. Przybył tam, by spłodzić Atlantydów, od których spodziewał się należnej czci. I także mieszkańcy Atlantydy dopuścili się świętokradztwa, za co bóg postanowił ich ukarać. Według Platona „zaczęli zachowywać się haniebnie”. Dlatego „Zeus, który rządzi według praw, posiada władzę postrzegania tego rodzaju rzeczy, poznał, iż dzielne ongiś pokolenie jest [dziś] w pożałowania godnym stanie, zdecydował nałożyć im karę”. W jednym i drugim przypadku nikt nie mógł pomóc skazanym na zagładę. Oba miasta zostały zalane. I w obu pozostały zatopione posągi Posejdona. Takich zbieżności między autentycznymi wydarzeniami a relacją Platona jest więcej. Czy to przypadek? Podobieństwa katastrof Helike i Atlantydy HELIKE Głęboko pod lodem Antarktyki znaleziono ukryty świat. To nieznany wcześniej ekosystem, w którym istnieje życie Naukowcy wwiercili się pół kilometra pod lodowiec na półkuli południowej. Odkryli tam komorę przypominającą katedrę, a w niej setki organizmów żywych. To kolejny znak, że dopiero zaczy... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gleboko-pod-lodem-antarktyki-znaleziono-ukryty-swiat-to-nieznany-wczesniej-ekosystem-w-ktorym-istnieje-zycie-fot-niwa-craig-stevens-642b924.jpeg" width="938" height="563" alt="Głęboko pod lodem Antarktyki znaleziono ukryty świat. To nieznany wcześniej ekosystem, w którym istnieje życie (fot. Niwa/ Craig Stevens)" title="Głęboko pod lodem Antarktyki znaleziono ukryty świat. To nieznany wcześniej ekosystem, w którym istnieje życie (fot. Niwa/ Craig Stevens)" /> Zniszczenie Helike poprzedziły straszne trzęsienie ziemi i ogromna fala przypływu. Diodor i Strabon zauważają, że Helike zostało zniszczone w nocy. Katastrofa była tak nagła, iż przybywający na ratunek Achajowie nie mogli nawet zabrać swoich zmarłych. Christiane Dunand, uczestnicząca we francuskiej wyprawie, która w 1950 roku rozpoczęła podmorskie badania w Helike, przyznała, że poszukiwania zostały przerwane, „ponieważ woda jest wszędzie zmącona przez płynne błoto w nieustającym ruchu”. Helike było poświęcone Posejdonowi. To właśnie bogu morza dedykowano główną świątynię w mieście. Gdy Eratostenes zwiedzał miejsce zatopienia Helike, przewoźnicy powiedzieli mu, że brązowy posąg boga morza wciąż stoi na dnie zalewiska, trzymając w dłoni konika morskiego, który zagraża rybackim sieciom. Jończycy uważali miasto Helike za swoją „Częstochowę”. To właśnie w tej świątyni pozostałych dziewięć jońskich miast co jakiś czas składało bogu ofiary. ATLANTYDA Koniec Atlantydy spowodowały, wedle relacji Platona, silne trzęsienia ziemi i fale tsunami. Platon podkreśla, że zniknięcie Atlantydy było niezwykle gwałtowne i szybkie. W związku z tym żołnierze obu armii – ateńskiej i atlantydzkiej – zginęli w morskiej otchłani. Według Platona wokół Atlantydy: „morze jest tam jeszcze do dzisiejszego dnia nieżeglowne i nawet niezbadane wskutek przeszkód, jakie stawia dno pełne szlamu i płycizn – szlamu zostawionego przez pochłoniętą wyspę”. Atlantyda była wyspą Posejdona. To właśnie jemu została poświęcona cudowna świątynia opisana przez Platona. We wspaniałej świątyni na głównej wyspie Atlantydy wznosił się złoty posąg Posejdona, który stał na rydwanie zaprzęgniętym w sześć uskrzydlonych koni. Atlantyda miała dziesięć prowincji, a ich władcy co roku składali ofiarę w głównej świątyni na wyspie. Podobieństwa między Atenami i Atlantydą Zastanawiające, że starożytni zignorowali oczywiste podobieństwo, które z łatwością dostrzegamy dziś. Rodacy Platona widzieli za to zupełnie inne analogie. Jedni dostrzegali zbieżność między starożytną Atlantydą a Atenami z V w. p.n.e. Arogancja i agresywność tego polis zakończyła się spektakularną klęską, gdy w 404 r. p.n.e. Ateńczycy przegrali II wojnę peloponeską ze Spartanami. Podobnie jak Atlantydzi, z woli wszechpotężnych bogów musieli zapomnieć o mocarstwowych ambicjach. Dla innych jednak Atlantyda była nie kopią Aten, lecz daleko posuniętą idealizacją Sparty. Wskazywali, że Platon w swoim opisie zaginionego lądu wspominał o ateńskiej armii, jakby chciał przenieść w bardzo odległe czasy konflikt między Atenami a Spartą. Tak czy inaczej, starożytni kojarzyli Atlantydę z mocarstwami. Helike takim nie było, a jego tragedia – nawet jeśli uchodziło za ważny ośrodek i znajdowały się w nim spartańskie okręty – miała charakter dosyć lokalny. Na tyle, że miasto Aigion (dzisiejsze Ejo), oddalone zaledwie 10 km od Helike, wyszło z tego samego trzęsienia ziemi niemal bez szwanku. Poza tym Atlantyda przepadła bezpowrotnie w głębinach, natomiast ruiny achajskiego miasta były nadal widoczne w głębi wody jeszcze w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Odwiedzali je Eratostenes, Owidiusz czy Pliniusz Starszy. I żaden z nich nie skojarzył ich z Atlantydą. Może i my nie powinniśmy? Przecież Platon określił lokalizację Atlantydy – i wcale nie przypominała Helike. Masz większą niż inni wrażliwość na ból? To wina genów odziedziczonych po neandertalczykach Nasi przodkowie krzyżowali się z neandertalczykami, czego ślady do dziś mamy w DNA. Jeden z neandertalskich genów zwiększa wrażliwość na ból. Co Platon pisał o Atlandtydzie? Platon podaje, że Atlantydzi przybyli „z zewnątrz, z Oceanu Atlantyckiego”. Precyzuje nawet, że Atlantyda posiadała „wyspę przed wejściem, które u was nazywa się Słupami Heraklesa”. Sęk jedynie w tym, że nie ma pewności, co ludzie żyjący w epoce Platona nazywali Słupami Heraklesa oraz gdzie je umiejscawiali. Tak bowiem nazywano nie tylko obecną Cieśninę Gibraltarską. Określano tymi słowami również: skały po obu stronach Cieśniny Messyńskiej (dzielącej Sycylię od Italii), skały w Cieśninie San Bonifacio (między Korsyką a Sardynią), przylądki Maleas i Tejnaron (na południowo-wschodnich krańcach Peloponezu), wyspy Kythera i Antikithera, potężne słupy fenickiej świątyni Melkarta w Zatoce Małej Syrty, wyspę Faros u ujścia Nilu. Natomiast poza rejonem Morza Śródziemnego nazywano w ten sposób Wyspy Kanaryjskie oraz skały nad cieśniną Kercz nad Morzem Czarnym. Za jakimi Słupami Heraklesa – patrząc z Aten – mogło leżeć Helike? Za żadnymi z wymienionych. To działa na niekorzyść hipotezy dotyczącej achajskiego miasta. Na razie zbyt wiele detali z relacji filozofa nie pasuje do Helike, by w prosty sposób utożsamić ją z zaginionym lądem Platona. Na pewno mogła stanowić dla niego pewną inspirację. Tym bardziej że filozof dobrze znał jedną z ofiar. Jak pisał w III w. biograf greckich filozofów Diogenes Laertios, chodziło o spartańskiego admirała Pollisa. Kiedy przebywając w Syrakuzach, Platon pokłócił się z tamtejszym tyranem Dionizjosem I, władca polecił wywieźć mędrca z wyspy i sprzedać w niewolę. Zadanie to zlecił właśnie znajomemu spartańskiemu dowódcy Pollisowi. Stało się to w 388 r. p.n.e., a Platon dopiero po długich, bolesnych perypetiach odzyskał wolność i wrócił do Aten. Zdaniem Diogenesa Laertiosa, śmierć Pollisa w Helike uznano za karę zesłaną przez Posejdona za sposób, w jaki Spartanin potraktował filozofa. Wystraszył się nawet Dionizjos i próbował Platona przepraszać. Może sam filozof uważał, że ujął się za nim bóg mórz i warto jego czyn utrwalić? Jarosław Molenda – pisarz, publicysta, podróżnik, autor m.in. książki „Narodziny Atlantydy. Prawda i mity na temat relacji Platona”.
Implozja Titana. To nagranie pokazuje, jak doszło do tragedii
Przyczyną śmierci wszystkich pasażerów znajdujących się na pokładzie podwodnej łodzi Titan była implozja. W sieci – niespełna tydzień od dramatycznych wydarzeń na Atlantyku – pojawiła się wizualizacja prawdopodobnego przebiegu katastrofy.
W tym artykule: Jak doszło do katastrofy Titana? Wizualizacja implozji Titana Czy to koniec wypraw do wraku Titanica? Zaginięciem podwodnej łodzi Titan, która 18 czerwca wyruszyła w rejs do wraku Titanica, żył cały świat. Kontakt z pięcioosobową załogą batyskafu urwał się zaledwie dwie godziny po zanurzeniu. Niestety, mimo intensywnej akcji ratunkowej, nie udało się go odnaleźć. Po kilku dniach potwierdził się najgorszy scenariusz – wszystkie pięć osób znajdujących się na pokładzie maszyny zginęło. Przyczyną katastrofy była implozja. Jak doszło do katastrofy Titana? Mimo że od katastrofy Titanica minęło już 111 lat, słynny transatlantyk, który w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku zderzył się z górą lodową na Atlantyku i zatonął, wciąż fascynuje badaczy. Nic więc dziwnego, że każda nowa informacja dotyczącą statku, jak np. niepublikowane wcześniej nagranie z wraku czy pierwszy pełnowymiarowy skan wraku w 3D, cieszy się sporą popularnością w mediach. Równie duże zainteresowanie opinii publicznej wzbudziła ostatnia wyprawa do wraku Titanica. Jednak nikt nawet nie przypuszczał, że dojdzie do takiej tragedii. W niedzielę, 18 czerwca, w godzinach porannych, pięcioosobowa załoga podwodnej łodzi Titan, w skład której wchodzili: współzałożyciel OceanGate Stockton Rush, brytyjski miliarder, pakistański biznesmen Shahzada Dawood i jego 19-letni syn Suleman oraz francuski nurek Paul-Henry Nargeolet, wyruszyła w rejs do wraku RMS Titanic. Kontakt z uczestnikami eksploracji urwał się po ok. dwóch godzinach od zanurzenia. Amerykańskie i kanadyjskie służby niemal natychmiast rozpoczęły akcję ratunkową. Niestety bezskutecznie. W czwartek, 22 czerwca firma OceanGate Expeditions, która organizowała tragiczny rejs na dno Atlantyku, poinformowała, że wszyscy uczestnicy wyprawy nie żyją. – Wszystkie pięć osób na pokładzie łodzi podwodnej Titan zginęło – brzmiał oficjalny komunikat. Części Titana odnaleziono zaledwie 500 metrów od wraku brytyjskiego transatlantyku, na głębokości blisko 4 kilometrów, a na ich trop wpadł podwodny robot. Według ustaleń amerykańskiej straży przybrzeżnej znalezione „szczątki dowodzą, że mieliśmy do czynienia z katastrofalną implozją tej łodzi”. Implozja (przeciwieństwo eksplozji) to nic innego, jak wybuch do środka pod wpływem ciśnienia zewnątrz, co oznacza, że kapsuła została zmiażdżona. Zdjęcia Titanica, jakich nigdy wcześniej nie widziano. Wideo w jakości 8K ujawniło niektóre tajemnice wraku Na niespełna minutowym nagraniu filmowym widać dokładnie, jak wygląda wrak słynnego Titanica po 110 latach od zatonięcia. Na zdjęciach widać również pewien szczegół, którego nigdy wcze... Wizualizacja implozji Titana Implozja Titana trwała tysięczne części sekundy, a załoga – jak podkreślają eksperci do spraw łodzi podwodnych – zginęła błyskawicznie i bezboleśnie. – Całkowite zniszczenie nastąpiło w ciągu 1/20 sekundy, zbyt szybko, aby mogło być rozpoznane przez ludzi w łodzi podwodnej – czytamy na łamach „Naval History Magazine”. Niespełna tydzień od dramatycznych wydarzeń na Atlantyku, w wyniku których śmierć poniosło pięć osób, w sieci pojawiła się wizualizacja prawdopodobnego przebiegu katastrofy. Na nagraniu widać, jak łódź w mgnieniu oka zapada się w sobie i eksploduje, rozpadając się na drobne kawałeczki. View oEmbed on the source website Czy to koniec wypraw do wraku Titanica? Po tragicznym w skutkach rejsie do wraku Titanica, wśród naukowców znów rozpoczęła się dyskusja, by raz na zawsze zakończyć wycieczki na dno Oceanu Atlantyckiego. Wielu ekspertów twierdzi jednak, że nie będzie to proste, co pokazuje, chociażby katastrofa Titana, który nie posiadał odpowiednich certyfikatów. Ponadto kapitan wyprawy i współzałożyciel OceanGate, Stockton Rush – podobnie jak kapitan RMS Titanic – był ostrzegany przed niebezpieczeństwem, jednak zbagatelizował ryzyko. Przypomnijmy, że rok wcześniej w podobnej wyprawie, także organizowanej przez OceanGate, uczestniczył meksykański aktor Alan Estrada. W rozmowie z CNN otwarcie opowiedział o świadomości ryzyka, jakiego się podjął. Wówczas również nie obyło się problemów. Załoga na jakiś czas utraciła łączności ze statkiem pomocniczym oraz zanotowała nagły spadek poziomu naładowania baterii. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Po 26 latach naukowcy odszyfrowali sygnał z okolic wraku Titanica. „To bardziej fascynujące niż odkrycie statku”
W 1996 roku nurkowie badający wrak Titanica, wychwycili enigmatyczny sygnał sonaru. Po 26 latach udało im się rozwiązać zagadkę niezidentyfikowanego obiektu. Co znajduje się obok Titanica?
W tym artykule: Wrak Titanica po 110 latach wciąż intryguje naukowców Titanic leży na dnie w towarzystwie wyjątkowego ekosystemu Czym jest równina abisalna? Titanic to do dziś jeden z najbardziej znanych statków na świecie. Niestety nie ze względu na swoje osiągnięcia, lecz tragedię sprzed 110 lat. W nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku brytyjski transatlantyk podczas dziewiczego rejsu zderzył się z górą lodową i zatonął. W katastrofie zginęło około 1500 osób. Przeżyło ponad 700. Wrak Titanica po 110 latach wciąż intryguje naukowców Wrak statku nieustannie intryguje badaczy, którzy próbują z jego pozostałości odczytać przebieg tragicznego dnia. Od 1 września 1985 roku, czyli od odkrycia Titanica na głębokości 3802 m, zorganizowano kilka ważnych ekspedycji naukowych. Każda dostarczyła nowych informacji, również tych niepokojących, że znaczna część statku ulega zniszczeniu. Co istotne, eksperci szacują, że wkrótce po statku mogą zostać jedynie zdjęcia i wspomnienia. We wrześniu 2022 roku odbyła się ostatnia ekspedycja Ocean Gate Expeditions, która miała na celu dokumentację transatlantyku. Naukowcom udało się pierwszy raz w historii nagrać wideo statku w jakości 8K. Film ujawnił nigdy wcześniej niewidziane szczegóły i części słynnego Titanica. Titanic leży na dnie w towarzystwie wyjątkowego ekosystemu Okazuje się jednak, że brytyjski statek pasażerski, skrywa więcej tajemnic, niż mogłoby się wydawać. Naukowcy postanowili zbadać sygnał, który został wykryty przez sonar 26 lat temu. Paul-Henri Nargeolet, nurek, który ma wieloletnie doświadczenie w badaniu wraku Titanica, wraz z kilkuosobową załogą wyruszył w tym roku na dno Atlantyku. Przełomowe odkrycie u wybrzeży Antarktydy. Odnaleziono wrak słynnego statku Endurance, który zatonął 107 lat temu 44-metrowa barkentyna Endurance irlandzkiego odkrywcy sir Ernesta Shackletona zatonęła w 1915 roku, po tym jak została zmiażdżona przez lód. Przez lata pozostawała zaginiona w czeluściach m... Ze względu na siłę sygnału sonaru, naukowcy spodziewali się, że odnajdą kolejny wrak, nieznanego wcześniej statku. Po dotarciu na miejsce, na głębokości 2900 metrów, odkryli coś zupełnie innego. Skalistą rafę powstałą z formacji wulkanicznej, która stała się domem dla zróżnicowanego ekosystemu. Nurkowie twierdzą, że zauważyli wiele gatunków niezwykłych stworzeń. – Z biologicznego punktu widzenia, to odkrycie jest dużo bardziej fascynujące niż odkrycie wraku statku. Zwierzęta, które zamieszkują ten nieznany wcześniej ekosystem, różnią się od tych, które żyją w głębinach oceanicznych – twierdzi Murray Roberts, profesor biologii stosowanej i ekologii morskiej na Uniwersytecie w Edynburgu, który był członkiem ekspedycji. Czym jest równina abisalna? Eksperci zwracają uwagę, że formacja, którą odkrył zespół Nargeoleta, znajduje się na tak zwanej równinie abisalnej. Jest to rozległa strefa dna oceanicznego, rozciągająca się pomiędzy krańcem stoku kontynentalnego (na głębokości 3000–4000 m) a najgłębszą strefą oceanów do 6000 m. Szacuje się, że zajmuje ok. 42% dna oceanicznego. To jeden z największych ekosystemów na Ziemi. Żyje tam wiele gatunków m.in. ryb głębinowych, koralowców i gąbek. Dodatkowo na pojedynczym stanowisku może występować do ok. 2000 gatunków bakterii, 50 gatunków pierwotniaków i 500 gatunków bezkręgowców. Fauna równin abysalnych wciąż jest w dużej mierze niezbadana. Z wraku statku na Bahamach po 366 latach wyłowiono prawdziwe skarby Co może znajdować się na wraku statku? Oczywiście skarby. Tym razem na zatopionym ponad 300 lat temu galeonie odkryto wyjątkową kolekcję drogocenności. Oto historia „Naszej Pani Cudów”. Naukowcy twierdzą, że odkrycie tego siedliska może pomóc wyjaśnić wiele niewiadomych np. dotyczących tego, jakie odległości pokonują gąbki i koralowce na dnie oceanu. – Jeżeli takich skalistych raf w oceanie jest więcej, może uda nam się zrozumieć, jak wygląda rozmieszczenie podobnych gatunków w oceanach – przyznaje prof. Roberts. Naukowcy mają w planach dalsze badania w regionie nowo odkrytego ekosystemu. Źródło: CNN Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Wrak z czasów II wojny światowej od 80 lat zanieczyszcza ocean. Jak to wpływa na podwodny ekosystem?
Niebezpieczne i toksyczne substancje i materiały wybuchowe, które wciąż są wewnątrz wraku, mają bardzo negatywny wpływ na dno oceanu oraz mikroorganizmy, które tam żyją.
W tym artykule: Nowe badania wykazały, że wrak negatywnie wpływa na ocean nawet 80 lat po zatonięciu Jaki wpływ na Morze Północne mają wraki z czasów II wojny światowej? Co wykazała analiza mikrobiologiczna? Wraki zaburzają równowagę mikrobiologiczną na dnie oceanu Wraki statków wzbudzają olbrzymie zainteresowanie zarówno archeologów, jak i amatorów żeglugi. Chociaż niektóre okazy wyglądają niezwykle majestatycznie w czeluściach mórz i oceanów, rzadko kiedy zwraca się uwagę na ich wpływ na ekosystemy. Ostatni raz uwagę całego świata przykuł Endurance, który został odnaleziony po 107 latach od zatonięcia. Okazało się wtedy, że wrak został zamieszkany przez wyjątkowe i niezwykle rzadkie stworzenia. Nowe badania wykazały, że wrak negatywnie wpływa na ocean nawet 80 lat po zatonięciu Jednak zatopione statki lub okręty, szczególnie te, które w przeszłości transportowały materiały wybuchowe i amunicję, mogą mieć naprawdę negatywny wpływ na środowisko morskie. Belgijscy naukowcy opublikowali właśnie badania naukowe na łamach czasopisma naukowego „Frontiers in Marine Science”. Zwracają w nich uwagę, że wrak z czasów II wojny światowej wciąż uwalnia toksyczne substancje, m.in. materiały wybuchowe i metale ciężkie, które uszkadzają dno oceanu. Skutki odczuwalne są nawet po 80 latach od zatonięcia. Chodzi o niemiecki okręt V 1302 John Mahn, który został zatopiony 12 lutego 1942 roku na Morzu Północnym, podczas operacji Cerberus. Na pokładzie uzbrojonego trawlera znajdowało się mnóstwo bomb głębinowych, które do tej pory nie zostały zdetonowane. Wrak spoczywa na głębokości ok. 35 metrów. Jaki wpływ na Morze Północne mają wraki z czasów II wojny światowej? Zespół naukowców z kilku belgijskich uniwersytetów postanowił zbadać wpływ wraku na ekosystem i dno tej części Atlantyku w ramach projektu North Sea Wrecks (tłum. red. Wraki Morza Północnego). Z wraku statku na Bahamach po 366 latach wyłowiono prawdziwe skarby Co może znajdować się na wraku statku? Oczywiście skarby. Tym razem na zatopionym ponad 300 lat temu galeonie odkryto wyjątkową kolekcję drogocenności. Oto historia „Naszej Pani Cudów”. – Czasami wraki statków naturalnie wtapiają się w środowisko morskie i mogą tworzyć m.in. sztuczne rafy. Nie powinniśmy jednak zapominać, że mogą być również bardzo niebezpiecznymi obiektami, które człowiek nieumyślnie wprowadza do środowiska naturalnego – pisze w artykule Josefien Van Landuyt, główna autorka badań i doktorantka na Uniwersytecie w Gandawie. Co wykazała analiza mikrobiologiczna? Autorzy badań przeprowadzili analizę mikrobiologiczną, aby sprawdzić, jaki wpływ niebezpieczne substancje mają na mikrobiom oraz skład geochemiczny dna oceanicznego. W tym celu pobrano próbki kadłuba V 1302 John Mahn oraz osadów, które znajdowały się w jego okolicach. W zależności od odległości od wraku, stężenie zanieczyszczeń było różne. Wszędzie jednak wykryto metale ciężkie, takie jak nikiel i miedź oraz węglowodory aromatyczne, które występują naturalnie w paliwach kopalnych i węglu. Poza tym odkryto ślady arsenu i materiałów wybuchowych. Wraki zaburzają równowagę mikrobiologiczną na dnie oceanu Naukowcy twierdzą, że im dłużej wraki znajdują się na dnie oceanów, tym bardziej zaczynają zakłócać równowagę mikrobiologiczną tych ekosystemów. Badacze podkreślają, że w próbkach kadłuba znaleziono m.in. bakterie z rodziny Desulfobulbaceae oraz drobnoustroje Rhodobacteraceae i Chromatiaceae, które powodowały rozkład węglowodorów. Badacze zwracają uwagę na to, że ich badania to zaledwie wierzchołek góry lodowej. To dopiero pierwszy wrak, który został przeanalizowany w kontekście mikrobiologicznym. W samym Morzu Północnym znajdują się tysiące wraków statków i samolotów. Eksperci twierdzą, że na dnie oceanów na całym świecie może znajdować się nawet do 20 milionów ton zanieczyszczeń, m.in. naftowych, z czasów I i II wojny światowej. Josefien Van Landuyt podsumowuje, że potrzeba byłoby przeanalizować więcej zatopionych okrętów, aby poznać pełną skalę zanieczyszczeń dna oceanicznego. Uczona podkreśla jednak, że to ludzie wywarli największy wpływ na ekosystemy morskie, o czym bardzo często zapominamy. Źródło: Frontiers in Marine Science. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Głuptaki to ptaki pełne sprzeczności. Jedni się z nich śmieją, inni je podziwiają
Po mistrzowsku nurkują, ale niezdarnie lądują na ziemi. Czule opiekują się młodymi, ale wrogo odnoszą do sąsiadów – głuptaki białe pełne są sprzeczności. Te stworzenia od dawna związane z kulturami morskimi mnożą się dziś w zatłoczonych koloniach wokół północnego Atlantyku.
W tym artykule: Jak wygląda ptak głuptak? Jak głuptaki zdobywają pokarm? W jakim środowisku żyje głuptak? Czym żywią się głuptaki? Dlaczego głuptaki mają niebieskie nogi? Kilkanaście metrów ponad Morzem Północnym miotanym przez sztorm zbiera się chmura ptaków. Potem następuje jej błyskawiczne oberwanie. Kilkadziesiąt białych trójzębów wbija się w fale z hukiem i pluskiem. Chwilę później ptaki wypływają na powierzchnię, każdy z rybą w gardle. Potrząsają głowami, wzbijają się z wody na dwumetrowych skrzydłach i z wdziękiem łabędzi szybują ku swoim gniazdom na ścianie klifu. Tam niezgrabnie lądują, kłócąc się głośno. Dwa lądujące osobniki budzą gniew swych sąsiadów w rozgorączkowanej kolonii. Jednak za tym terytorialnym zgiełkiem kryje się hierarchiczny porządek. Gniazda są rozmieszczone w sprytny sposób – po dwa na metr kwadratowy. Akurat tyle, by sąsiedzi nie mogli dosięgnąć się dziobami. Jak wygląda ptak głuptak? To głuptaki białe, morscy wędrowcy odbywający dalekie podróże, sezonowo łączący się w gwarne kolonie. Patrząc na głuptaka (Morus bassanus), widzimy mewę skrzyżowaną z albatrosem. Jest równie elegancki w locie, jak nieporadny na ziemi, wydaje się na przemian arogancki i pełen wdzięku, potrafi okazywać instynkt terytorialny i czułość, bywa dramatyczny i komiczny. Szkocki przyrodnik Kenny Taylor nazwał go ptakiem pełnym kontrastów. Migruj albo giń. Ruszamy podniebnym szlakiem wędrownych ptaków [REPORTAŻ] Coraz więcej wiemy o niewiarygodnych podróżach podejmowanych przez wędrowne ptaki – i o tym, jak ludzie je utrudniają. Do roku 1913, po stuleciach polowań, liczba tych ptaków, dawniej nie wiadomo jak wielka, spadła do jakichś 100 tys. osobników, a ich kolonii było niespełna 20. Sto lat później dzięki programom ochrony głuptaki mogą być przykładem wielkiego sukcesu przyrodników. Dziś w około 40 miejscach wokół północnego Atlantyku gniazduje mniej więcej 400 tys. par, do czego dochodzą dziesiątki tysięcy osobników młodocianych i ptaków nieposiadających partnerów. Jak głuptaki zdobywają pokarm? Jedna wielka kolonia znajduje się w Hermaness, rezerwacie na czubku Szetlandów. To najdalej na północ wysunięty punkt Wielkiej Brytanii, koniec świata. Kilometry mokrych wrzosowisk wpadają tam 150-metrowymi klifami w otchłań morza i nieba, gdzie huczą fale i wyje wiatr. Dwuoczne widzenie pozwala głuptakom wykrywać pływające głęboko ławice ryb. Kiedy nurkujące ptaki wbijają się w powierzchnię wody z prędkością dochodzącą do 110 km/godz., worki powietrzne chronią ich głowy i piersi. Szczelnie zamykane nozdrza pozwalają im nurkować na głębokość 15 m. W jakim środowisku żyje głuptak? Głuptaki zaczęły tu gniazdować w roku 1917. Latem gubione przez nie pióra wypełniają powietrze niczym bajkowy pył. Sama kolonia to jeden wielki wrzask, łopot skrzydeł i szturchanie dziobami. Najbardziej pożądane miejsca na gniazda znajdują się pośrodku. Są cenne niczym objęte kontrolą czynszów apartamenty na Manhattanie. Gdy już zostaną zajęte, ptaki bronią ich z narażeniem życia. Single czają się na obrzeżach, szukając partnerów. Aby zdobyć jakieś miejsce, dwa samce w zwarciu walczą ze sobą nawet przez godzinę, dziobiąc się po głowach. Kiedy starcie dobiega końca, jeden osobnik odchodzi, a drugi ma dom. – Gdy ptak zajmie już jakieś miejsce, jest mu wierny – mówi szkocki ornitolog Stuart Murray. – Przywabia partnerkę, ta składa jajo, a wtedy on zapewne myśli: „Bingo! Udało mi się!”. Każdy sezon oznacza jedno jajo, gładkie i białe jak u gęsi. Rodzice wysiadują je na zmianę, a po sześciu tygodniach karmią to, co się wykluje – wysuszoną istotkę, nagą i czarną jak heban. W ciągu trzech miesięcy pisklę zacznie przypominać biały puszek do pudru, a potem zamieni się w ciemnopopielatego młodocianego ptaka. Dzięki dwóm posiłkom dziennie rośnie szybko, a rytmiczne machanie skrzydłami rozwija jego mięśnie. Kiedy jest już gotowy do opuszczenia gniazda, rzuca się z pluskiem do morza. – Najpierw kołysze się po prostu na falach. Jest oszołomiony – mówi Murray. – Ale głód popycha go do pływania i nurkowania. Potem, oglądając inne głuptaki, nauczy się, co trzeba robić. Dorastanie będzie niebezpieczne. Niespełna połowa ptaków doczeka trzecich urodzin. Czym żywią się głuptaki? Jeżeli głuptaki coś wyróżnia, to jest to widowiskowy sposób żerowania – lot nurkowy zwany pikowaniem. Aby wydobyć z lodowatych głębin energię potrzebną do życia, spadają bowiem głową w dół niczym piorun. Prawdę mówiąc, relacje człowieka z tym gatunkiem liczą wiele stuleci. Hrothgar, feudał ze staroangielskiego poematu Beowulf, nazywał ocean „kąpielą głuptaków”. John Daniels, który fotografował pierwszy lot braci Wright, stwierdził, że Orville i Wilbur obserwowali głuptaki i naśladowali ruchy ich skrzydeł swoimi ramionami i rękoma. A stopiony tłuszcz głuptaków wykorzystywano kiedyś do rozmaitych celów, od wytwarzania balsamu na podagrę po produkcję smaru do kół. Sztorm: jak powstaje i ile trwa? Kiedy najczęściej występuje na Bałtyku? Natura potrafi wyzwolić niszczycielską siłę. Czym jest sztorm? Jak powstaje to zjawisko meteorologiczne i jak długo trwa? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. Dziś wydaje się, że wobec niewielu naturalnych wrogów i stosunkowo obfitych zasobów pożywienia głuptak biały musi się rozwijać. Mimo to wciąż, jak mówi Murray, „bycie głuptakiem to stresująca sprawa”. Dlaczego głuptaki mają niebieskie nogi? Głuptaki białe mają ciemne, niewyróżniające się nogi. Co innego ich krewni, głuptaki niebieskonogie (Sula nebouxii). Ich nogi, jak sama nazwa wskazuje, są jasnoniebieskie. Niebieskawe są też dzioby tych głuptaków i naga skóra na części głowy. Skąd ten kolor? To zasługa barwników z grupy karotenoidów, które głuptaki uzyskują ze swego pożywienia, czyli ryb. Karotenoidy usprawniają działanie układu odpornościowego ptaków. Dlatego barwa nóg świadczy o kondycji głuptaka. Na ten wskaźnik zwracają uwagę samice. Samiec w czasie godów tańczy przed samicą, prezentując swoje niebieskie nogi. Im intensywniejszy jest ich kolor, tym większe szanse na zdobycie partnerki.
Zdjęcia Titanica, jakich nigdy wcześniej nie widziano. Wideo w jakości 8K ujawniło niektóre tajemnice wraku
Na niespełna minutowym nagraniu filmowym widać dokładnie, jak wygląda wrak słynnego Titanica po 110 latach od zatonięcia. Na zdjęciach widać również pewien szczegół, którego nigdy wcześniej nie zarejestrowano.
W tym artykule: Po 120 latach nagrano film z widocznym wrakiem Titanica w jakości 8K To najlepsze nagranie wraku, jakie kiedykolwiek zrobiono Analiza zdjęć pokazała, że Titanic rozkłada się w bardzo szybkim tempie Kilka minut po północy 15 kwietnia 1912 roku radiooperatorzy liniowca RMS Titanic, Jack Phillips i Harold Bride, rozpoczęli wysyłanie sygnału: „SOS-MGY, toniemy, potrzebujemy natychmiastowej pomocy”. Ponad dwadzieścia minut wcześniej marynarze z bocianiego gniazda, Frederick Fleet i Reginald Robinson Lee, zauważyli, że statek płynie wprost na górę lodową. Wiadomość ta dotarła na mostek kapitański od razu, ale było już za późno. 37 sekund później doszło do jednej z największych tragedii morskich w historii. Po 120 latach nagrano film z widocznym wrakiem Titanica w jakości 8K O godzinie 00:40 spuszczono pierwsze szalupy ratunkowe, a o 2:10 woda sięgała już przedniej części pokładu spacerowego. 10 minut później ostatni element Titanica był już pod wodą. Godzinę później jego wrak osiadł 4000 metrów pod wodą, na dnie Atlantyku. Dopiero o godzinie 4:00 nad ranem przybył statek Carpathia, ratując tych rozbitków, którym udało dostać się na pokład szalup ratunkowych. Szacuje się, że w katastrofie mogło zginąć ok. 1500 osób. Przeżyło 730. W 1858 r. został położony pierwszy transatlantycki kabel telegraficzny. Miesiąc później przestał działać 16 sierpnia 1858 roku 98 słów zmieniło oblicze światowej komunikacji. Tego dnia brytyjska królowa Wiktoria napisała telegram zaadresowany do prezydenta Stanów Zjednoczonych Jamesa Buchanana.... W tym roku OceanGate Expeditions przeprowadziła ekspedycję naukową, aby udokumentować wrak Titanica na wideo w jakości 8K. To obecnie najwyższa rozdzielczość wyświetlacza o szerokości ok. 8 0000 pikseli (7680 × 4320). Materiał ujawnia nigdy wcześniej niewidziane szczegóły i części statku. To między innymi 15-tonowa kotwica i jej łańcuch, kocioł parowy, dziób statku i mosiężne kabestany. Na kotwicy widoczny jest podpis jej producenta „Noah Hingley & Sons Ltd”, którego nigdy wcześniej nie zarejestrowano. To najlepsze nagranie wraku, jakie kiedykolwiek zrobiono – Niezwykła szczegółowość nagrania 8K pomoże naszemu zespołowi naukowców i archeologów morskich jeszcze lepiej scharakteryzować zatonięcie i zniszczenie Titanica – powiedział mediom Stockton Rush, prezes OceanGate Expeditions. Szef firmy twierdzi, że materiał jest fenomenalny również dzięki fantastycznym i realistycznym kolorom. Zdjęcia wykonano z batyskafu Titan, który wyposażony jest w nowoczesne kamery rejestrujące obraz w 8K. View oEmbed on the source website Materiał filmowy opublikowany w internecie trwa niecałą minutę. Dostrzec można na nim dokładnie poszczególne elementy statku i detale, których nigdy wcześniej nie sfilmowano w tak dobrej jakości. – Badam ten wrak od kilkudziesięciu lat i wielokrotnie nurkowałem na dno Atlantyku, żeby zobaczyć Titanica. Jednak pierwszy raz widzę tak duży poziom szczegółowości – twierdzi Rory Golden, naukowiec, który brał udział w podwodnej ekspedycji. Analiza zdjęć pokazała, że Titanic rozkłada się w bardzo szybkim tempie „W pierwszych sekundach filmu widać 15-tonową kotwicę, która wciąż znajduje się na pokładzie wraku oraz szekle, które były pierwotnie przymocowane do głównego masztu – wyjaśniają autorzy zdjęć. – W dalszej części materiału wideo widać trzy okrągłe konstrukcje wzdłuż wewnętrznej strony relingu. Są to potrójne kluzy, przez które prowadzone były cumy – tłumaczą nurkowie. Na nagraniu widać również jedną z dwóch części kadłuba statku oraz jedną ładownię. Odnalazł ponad 100 wraków, ale najwięcej zawdzięcza Titanicowi Wszyscy lubimy czytać relacje z wypraw, zwłaszcza te, które kończą się niesamowitymi odkryciami w najdalszych zakątkach Ziemi. Oceanograf, weteran amerykańskiej marynarki wojennej i odkrywc... Rory Golden zwraca również uwagę na to, że film pokazuje jeden z kotłów, który spadł na dno oceanu, gdy statek rozpadł się na dwie części. To ten sam kocioł, który po raz pierwszy zauważono podczas identyfikacji wraku Titanica w 1985 roku. Naukowcy dodają jednak, że analizując materiały sprzed lat i film z tego roku zauważyli, że wrak ulega zniszczeniu w szybkim tempie. Niektórzy eksperci szacują, że w ciągu kilkudziesięciu lat po legendarnym Titanicu pozostaną tylko zdjęcia. OceanGate Expeditions planuje kolejne misje do wraku Titanica. Możemy więc się spodziewać następnych, być może dłuższych filmów w wysokiej rozdzielczości z wrakiem w roli głównej. Naukowcy mają nadzieję, że materiał pomoże dokładnie określić tempo rozpadu statku. Firma zapewnia, że następna ekspedycja odbędzie się już w 2023 roku. Źródło: CNN, Business Insider. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Gdzie żyją żółwie szylkretowe? Zobacz, czy wiesz wszystko o tych niesamowitych gadach
Niezwykle zjawiskowe gady są niestety gatunkiem krytycznie zagrożonym. Czy wiesz, ile żyją żółwie szylkretowe?
W tym artykule: Żółw szylkretowy – najważniejsze informacje Gdzie żyją żółwie szylkretowe? Czym różnią się żółwie szylkretowe od innych żółwi morskich? Ile żyją żółwie szylkretowe? Na naszej planecie żyje wiele niezwykłych zwierząt. To miliony gatunków, które zamieszkują nawet najdalsze i najgłębsze zakątki Ziemi. Niestety niektóre z nich są zagrożone wyginięciem. Niektórzy eksperci twierdzą, że są stworzenia, których za kilka lub kilkanaście lat może już nie być, gdy umrze ostatni przedstawiciel. Do takich gatunków należy właśnie żółw szylkretowy. Żółw szylkretowy – najważniejsze informacje Żółw szylkretowy (Eretmochelys imbricata) jest gadem z rodziny żółwi morskich. Jest jedynym przedstawicielem monotypowego rodzaju Eretmochelys. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) jest autorem Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych. To olbrzymi spis wszystkich zwierząt, w którym określa się stan poszczególnych stworzeń i jest swoistym wskaźnikiem bioróżnorodności. 8 niezwykłych gatunków zwierząt, które są zagrożone wyginięciem Na świecie żyje wiele milionów gatunków zwierząt. Są jednak stworzenia, które są zagrożone wyginięciem, do tego stopnia, że za kilka lat może ich już nie być. W księdze znajduje się obecnie ponad 142 tysiące gatunków, a 40 tysięcy spośród nich są zagrożone wyginięciem. Niestety eksperci zwracają uwagę na to, że stan wielu zwierząt jest spowodowany przez działalność człowieka. Wpływ ma na to wiele czynników m.in. globalne ocieplenie, wycinka lasów czy niszczenie siedlisk. IUCN już w 1996 roku uznała żółwia szylkretowego za krytycznie zagrożonego wyginięciem (Critically Endangered, CR). To efekt polowań i rybołówstwa, która przez lata zdziesiątkowała populację tego gatunku. W krajach azjatyckich m.in. w Chinach i Japonii, mięso tego żółwia morskiego jest cenione ze względu na jego walory smakowe. Karapaks z kolei, czyli twarda powłoka, grzbietowa część pancerza jest wykorzystywana do produkcji materiałów dekoracyjnych. Czy wiesz jednak, Gdzie żyją żółwie szylkretowe? Gdzie żyją żółwie szylkretowe? Chociaż większość żółwi morskich żyje na otwartych wodach oceanów, żółwie szylkretowe preferują płytkie laguny i rafy koralowe. Można je spotkać we wszystkich oceanach na świecie. Istnieją dwie główne populacje żółwia szylkretowego: Atlantycka, Indopacyficzna W lockdownie żółwie morskie w Grecji rozmnażały się na potęgę. Tego lata zginęły już trzy W te wakacje plaże Zakynthos są już znacznie bardziej zatłoczone niż rok temu. Na wyspę wrócili imprezowicze i zrobiło się głośno, także nocami. Takie okoliczności nie sprzyjają zagro... Oraz dwa podgatunki: E. i. imbricata, E. i. bissa. W wodach Atlantyku najczęściej występuje wzdłuż północnej granicy Stanów Zjednoczonych, Brazylii, Kostaryki, Kuby, w Zatoce Meksykańskiej i u wybrzeży południowej Afryki. Żółwie szylkretowe są niekiedy widziane również w wodach kanału La Manche oraz w okolicach Przylądka Dobrej Nadziei. Do populacji indopacyficznej zaliczamy głównie podgatunek E. i. bissa. Możemy go spotkać praktycznie na całej powierzchni oceanów Indyjskiego i Spokojnego. Żyją na Wielkiej Rafie Koralowej, u wybrzeży zachodniej Ameryki Południowej, na Filipinach, a m.in. na Seszelach młode spędzają pierwsze lata swojego życia. Żółwie szylkretowe, tak jak inne zwierzęta migrujące, podróżują w poszukiwaniu miejsc lęgowych. Naukowców od dawna zastanawiało, dlaczego te gady pokonują często tysiące kilometrów w poszukiwaniu stałego lądu. Najnowsze badania wykazały, że zwierzęta te mają duże problemy nawigacyjne i często nadrabiają bardzo duży dystans. Dlaczego żółwie są tak często ofiarami plastiku? Naukowcy poznali ten okrutny mechanizm Naukowcy w końcu zaczynają rozumieć niezwykłe zainteresowanie morskich żółwi plastikowymi odpadkami pływającymi w oceanie. O ile zwierzęta cierpią przez naszą nieodpowiedzialność ... Eksperci zwracają uwagę, że w trakcie wielomiesięcznych migracji, żółwie nie mają dostępu do wystarczającej ilości pożywienia. Okazuje się, że stworzenia te mają bardzo słabe zdolności do wykrywania sygnału geomagnetycznego. Uczeni twierdzą, że mogą polegać jedynie na swoich zmysłach m.in. zapachu. Czym różnią się żółwie szylkretowe od innych żółwi morskich? Żółwie szylkretowe są bardzo podobne do reszty swoich pobratymców. Mają charakterystyczną powłokę grzbietową, spłaszczone ciało i kończyny, które przystosowane są do pływania. To, co je wyróżnia, to długi i zakrzywiony dziób oraz bardzo wyraźne krawędzie karapaksu. Dorastają do 1,3 metra długości i ważą ok 80–90 kg, chociaż obserwowano osobniki, które znacznie przekraczały 100 kg. Ich karapaks stanowi doskonałą powłokę ochronną przed groźniejszymi drapieżnikami. Płyty grzbietu tworzą swojego rodzaju pancerz. Co więcej, ich płyty krawędziowe są piłkowane, co powoduje okaleczenie potencjalnego agresora. Ich skorupa stanowi większość ich całej powierzchni ciała. Żółw zielony ma swoje podwodne nawyki. Gdzie żyje żółw zielony i czym się żywi? Żółw zielony ma nietypową dietę jak na żółwie morskie. Wyróżnia się także rozmiarami. Niestety, populacja żółwi morskich maleje. Jak im pomóc? Żółwie szylkretowe są wszystkożerne. Ponad 70% ich pożywienia stanowią jednak morskie gąbki. Co ciekawe, duża część jest toksyczna, a gady te są wyjątkowo odporne na ich substancje szkodliwe. Żółwie te jedzą również parzydełkowce (np. żeglarz portugalski, o którym pisaliśmy na łamach National Geogrpahic). Właśnie dlatego, ich mięso w pewnym stopniu uchodzi za toksyczne. Poza tym zjadają również małe ryby, mięczaki i meduzy. Ile żyją żółwie szylkretowe? Pod względem wieku, żółwie szylkretowe nie są rekordzistami. W porównaniu do innych gatunków żółwia, które niekiedy żyją nawet 100-150 lat, te gady na wolności przeżywają ok. 50 lat. Prowadzą samotniczy tryb życia, a w grupach osiadają jedynie w okresie godowym, który trwa od kwietnia do listopada (w przypadku populacji atlantyckiej) i od września do lutego wśród żółwi indopacyficznych. Żółwie szylkretowe kopulują zazwyczaj na płytkich lagunach i bezpośrednio wokół wybrzeży i plaż. Samice w nocy wychodzą na ląd, aby w głęboko wykopanym dole złożyć jaja. Będzie to przyszłe gniazdo dla młodych. Po złożeniu jaj (zazwyczaj ok. 100), dziura zostaje zakopana. Warto zwrócić uwagę na to, że to jedyny moment, gdy żółwie szylkretowe wychodzą na ląd. Plastik w oceanach zabija małe żółwie. „Niewiele z nich dożywa roku” Naukowcy prześwietlili brzuchy ponad 100 małych żółwi morskich. U większości z nich znaleziono niepokojące ilości plastiku. Młode wykluwają się po około dwóch miesiącach. Pierwsze kroki od razu kierują ku wodzie, gdzie rozpoczynają swoją życiową „wędrówkę”. Naukowcy nie wiedzą jednak dokładnie, co się z nimi dzieje w pierwszych momentach życia. Eksperci podejrzewają, że płyną ku głębokim wodom pelagialu. Po osiągnięciu odpowiedniej dojrzałości, przenoszą się w stronę raf koralowych i płytkich wód oceanów.
W 40 dni przepłynęła Atlantyk. Brytyjka nową rekordzistką
Victoria Evans samotnie przepłynęła Atlantyk, bijąc dotychczasowy rekord Guinessa. Wyzwanie połączyła ze wsparciem organizacji, która pomaga zwiększać świadomość roli aktywności fizycznych wśród dziewczynek i kobiet oraz w walce z nierównościami w sporcie.
W tym artykule: Kim jest Victoria Evans, która przepłynęła Atlantyk w rekordowym czasie? Zanim przepłynęła Atlantyk, zdobywała szczyty Przepłynęła Atlantyk, by wesprzeć kobiety w sporcie Kim jest Victoria Evans, która przepłynęła Atlantyk w rekordowym czasie? Victoria Evans z zawodu jest brytyjską prawniczką specjalizującą się w branży sportowej, pracowała wcześniej m.in. dla UEFA i Red Bulla. Jednak sport jako aktywność fizyczna pojawił się nieco później. Nie stanowiło to jednak przeszkody, by podjęła wyzwanie, jakim było przepłynięcie Atlantyku. 11 lutego 2022 r. wyruszyła z Teneryfy na Barbados, pokonując dystans 4740 kilometrów w 40 dni, 21 godzin i 1 minutę. Według organizacji Ocean Rowing Society aż 163 razy podejmowano próbę przepłynięcia tej trasy, w tym 30 razy samotnie. Rosjanka przepłynęła 85 metrów pod lodem Bajkału. To nowy rekord Guinnessa Jekaterina Nekrasowa 7 stycznia przepłynęła pod taflą lodu na jeziorze Bajkał 85 metrów w temperaturze 0,02 stopnia. Temperatura powietrza wynosiła wówczas minus 22 stopnie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rosyjska-plywaczka-nie-miala-na-sobie-pletw-ani-pianki-a-jedynie-zwykly-kostium-kapielowy-fot-youtube-jekaterina-nekrasowa-b8f9a79.jpeg" width="938" height="568" alt="Rosyjska pływaczka nie miała na sobie płetw ani pianki, a jedynie zwykły kostium kąpielowy (fot. Youtube/Jekaterina Nekrasowa)" title="Rosyjska pływaczka nie miała na sobie płetw ani pianki, a jedynie zwykły kostium kąpielowy (fot. Youtube/Jekaterina Nekrasowa)" /> Pomimo ekstremalnych warunków pogodowych i wielu niebezpieczeństw – między innymi rekinów – Victorii Evans udało się pobić poprzedni rekord o 8 dni. Choć cała wyprawa zakończyła się happy endem, nie brakowało kryzysowych momentów. Brytyjka bardzo tęskniła za domem, ale wiedziała, że powinna być skoncentrowana na głównym celu, jakim jest pobicie rekordu. Jak sama przyznaje, najbardziej obawiała się czyszczenia spodu łodzi, ponieważ wymagało to od niej samodzielnego wejście do wody głębokości 5 km. Musiała to robić przynajmniej raz w tygodniu. Na podkładzie miała ze sobą tratwę ratunkową i specjalny spadochron, które mogła wykorzystywać, gdy warunki były niesprzyjające i ciągnęły łódkę w złym kierunku. Miała również sprzęt bezpieczeństwa, czyli elektroniczny sygnalizator do wezwania pomocy oraz zestaw medyczny. Zanim przepłynęła Atlantyk, zdobywała szczyty Victoria przygotowywała się do wyprawy prawie 4 lata. Przede wszystkim pod kątem fizycznym, ale również w ramach treningu mentalnego, dlatego korzystała z pomocy coacha sportowego. Pracowała też z firmą Firstbeat, która pomagała jej w monitorowaniu rytmu snu i określenia rytmu dobowego, czyli ile potrzebuje czasy na odpoczynek i regenerację oraz kiedy jest najlepszy czas na sen. Finalnie podczas ostatnich przygotowań musiała zrezygnować z pracy, by w pełni poświęcić się treningom. Jej przygoda ze sportem rozpoczęła się niedawno. Jako nastolatka walczyła z depresją i zaburzeniami odżywiania. Unikała jakiejkolwiek aktywności. W wieku 27 lat przez przypadek odkryła swoją pasję do sportu podczas przeprowadzki do Szwajcarii. Dołączyła tam do grupy aktywnych sportowo kobiet. Weekendy zaczęła spędzać w górach, na bieganiu, wspinaczce czy jeżdżąc na rowerze. Tam po raz pierwszy dostrzegła wpływ aktywności nie tylko na jej kondycję fizyczną – stała się silniejsza i bardziej pewna siebie. Pierwszym jej większym wyzwaniem było zdobycie Mont Blanc, Kilimandżaro i Gran Paradiso w ciągu 5 tygodni, a później przebiegnięcie półmaratonu. Jeszcze do 2019 roku nie pływała łodzią wiosłową, aż do momentu, gdy po powrocie do Anglii spotkała kolegę, który miał zamiar wziąć udział w Talisker Whiskey Atlantic Challenge, oceanicznym wyścigu wioślarski z Wysp Kanaryjskich na Indie Zachodnie. To wzbudziło jej ogromne zainteresowanie i stało się nowym celem do realizacji. Wcześniej nigdy nie wyobrażała sobie, że podejmie się wyzwania na taką skalę. Przymierzasz się do triathlonu? Oto 11 rzeczy, których potrzebujesz Bezpieczeństwo, wygoda i wpływ na poprawę wyników – takich produktów Ci trzeba. Przepłynęła Atlantyk, by wesprzeć kobiety w sporcie Victoria wiedziała, że aktywności sportowe zmieniły wiele w jej życiu. Zdawała sobie sprawę, że wyzwanie przepłynięcia Atlantyku powinna połączyć ze wsparciem organizacji charytatywnej. W ramach jej projektu Sea Change Sport wspomogła zbiórką brytyjską organizację Women In Sport, której misją jest umożliwienie każdej dziewczynce i kobiecie dostępu do aktywności sportowych oraz zmiany postrzegania ich roli w sporcie. Victoria opowiedziała o swoim celu wyprawy dla National-Geographic.pl. Chciałam, aby wyzwanie było na tyle duże, aby przyczyniło się do dyskusji na temat potrzeby większej równości płci w sporcie. Sport przyczynił się do pozytywnych zmian w moim życiu, dlatego stał się moją pasję, oprócz pracy jako prawniczki sportowej. Moim celem było zwrócenie uwagi na aktualne problemy, dawanie przykładu innym kobietom i zbiórka dla Women In Sport, organizacji charytatywnej, która przyczynia się do dużych zmian w sporcie. Zarówno w swoich osobistych, jak i zawodowych doświadczeniach była świadkiem wielu barier w sporcie, jakie istnieją dla kobiet, jak muszą walczyć o zmianę przepisów i kształtować politykę, która zwiększy ich aktywność i zapewni większe możliwości – przyznaje. Kobiety są statystycznie mniej aktywne niż mężczyźni, ale na to składa się wiele czynników społeczno-ekonomicznych i kulturowych. Twierdzi, że aby to zmienić, działania powinny być podejmowane na poziomie branży sportowej, wspierania zmian w polityce i parytetach, by kobiety też mogły kształtować przyszłość sportu. Marki sportowe poprzez swoje kampanie powinny też mocniej inspirować, przekazywać wiedzę oraz promować rolę dziewczynek i kobiet – dodaje. Na pytanie dotyczące, czy planuje dalsze projekty odpowiada: Co do kolejnych projektów nie jestem pewna. Potrzebuję trochę czasu na regenerację po 4 latach przygotowań do tej wyprawy, ale zawsze będę miała silne poczucie przygody, więc jestem otwarta na przyszłe wyprawy. Na razie skupiam się na pracy nad kampanią, którą tworzę na rzecz kobiet w sporcie. Chcę wykorzystać moje wykształcenie prawnicze, aby pomóc w wprowadzaniu zmian w polityce w tej dziedzinie. Ostatnio pracowałam z organizacją Ironman nad nowymi zmianami w regulacjach udziału dla kobiet. Artykuły, które mogą cię zainteresować: Kajakiem przez Atlantyk: sposób na emeryturę Aleksander Doba jako pierwszy człowiek samotnie przepłynął kajakiem Ocean Atlantycki. Teraz mierzy się z nim po raz drugi Widziałem podwodny teatr. Poznaj historię Polaka, który w Norwegii nurkuje z orkami! "Po tym, co przeżyłem zamilkłem na trzy dni". Kajaki – wszystko, co warto wiedzieć. Trasy dla początkujących, średniozaawansowanych i ekstremalistów Daleko od telewizora, samochodu, klimatyzacji, za to w bliskim kontakcie z naturą! Ruszamy na spływ kajakowy. Nasz ekspert Magdalena Bryś Entuzjastka biegania ultra, szlaków długodystansowych i fotografii sportowej. Lubi pisać i rozmawiać z osobami, które podejmują różne wyzwania m.in. sportowe i te dosyć ekstremalne, by poznać ich motywacje i działanie.
Na najbardziej odizolowanej wyspie Wielkiej Brytanii obowiązuje inny kalendarz niż w całym kraju
Wyspa Foula nie oferuje Wi-Fi, pubów czy barów, ale ma inne zalety. Dla niektórych to może być prawdziwy raj.
W tym artykule: Wyspa Foula to raj dla ornitologów Najbardziej odizolowana zamieszkana wyspa Wielkiej Brytanii Wyspa Foula to jedno z najciekawszych miejsc w Europie, a może i na świecie. Nie jest polecana przez touroperatorów, a większość przewodników milczy na jej temat i bardzo dobrze, bo tłumy turystów pozbawiłyby to miejsce wyjątkowego klimatu. Wokół najbardziej samotnego domu na świecie krąży wiele teorii. Kto w nim mieszka? Ekscentryczny miliarder, Bjork, a może pustelnik? Internauci prześcigają się w tworzeniu kolejnych teorii o mieszkańcach jedynego domu na wyspie Ellidaey. Wyspa Foula to raj dla ornitologów Zacznijmy od tego, że Foula leży w archipelagu Szetlandów na Oceanie Atlantyckim. Jest jedną z najbardziej odizolowanych zamieszkanych (przez zaledwie 30 osób) wysp Wielkiej Brytanii. Od najbliższej, a zarazem największej wyspy Szetlandów, czyli Mainland, dzielą ją 22 kilometry, a od stałego lądu 172 kilometry. Mieszkańcy Fouli zajmują się przede wszystkim hodowlą owiec oraz kucyków. Sprzyja temu górzyste ukształtowanie terenu. Prawdziwymi zwierzęcymi ambasadorami wyspy są jednak ptaki. Jeżeli do wyspy docierają jacyś turyści, to są to najprawdopodobniej ornitolodzy z różnych zakątków świata. Na Fouli można zaobserwować między innymi maskonury, wydrzyki czy głuptaki. Przy odrobinie szczęścia od czasu do czasu z wybrzeża można dostrzec także orki oceaniczne i morświny zwyczajne. Liczba przyjezdnych odwiedzających Foulę jest ograniczona. Zakwaterowanie oferują tylko dwa pensjonaty oraz kilka pól kempingowych. Poza wspomnianą bogatą fauną wyspa nie oferuje innych typowych turystycznych rozrywek. Planując tak odległą podróż, należy pamiętać o tym, że na Fouli nie ma Wi-Fi, pubów i barów, ani nawet sklepu z podstawowymi produktami. Goście muszą zabrać wszystko ze sobą. W czasach, kiedy coraz więcej osób skarży się na przebodźcowanie i chroniczne zmęczenie, wypoczynek w takim miejscu może być pożądanym luksusem. Najmniejsza z Wysp Owczych ma „własną” chmurę Lítla Dímun jest miejscem dobrze znanym przez podróżników, a zwłaszcza marynarzy. To zasługa znajdującej się nad nią niemal przez cały czas chmury soczewkowatej. Najbardziej odizolowana zamieszkana wyspa Wielkiej Brytanii Odizolowana wyspa jest bardzo rzadko odwiedzana przez sąsiadów z archipelagu. Większość Brytyjczyków, o ile w ogóle wie o Fouli, kojarzy ją najprawdopodobniej z kalendarzem juliańskim. W odróżnieniu od reszty kraju skromna populacja wyspy nie przyjęła kalendarza gregoriańskiego. Wyspa Foula to też ostatnie miejsce w Wielkiej Brytanii, w którym mówiono językiem nordyckim, norn. W XVIII w. epidemia ospy zabiła większość mieszkańców wyspy, a kiedy została ponownie zaludniona przez anglojęzycznych Szetlandczyków, norn przestał być używany. Do dziś przetrwały tylko pojedyncze słowa, głównie nazwy ptaków morskich. Solan go oznacza na przykład głuptaka, a maaile północne fulmary. Foula od ponad stu lat jest własnością rodziny Holbourn. Same Wyspy Szetlandzkie tworzą odrębną jednostkę administracyjną Wielkiej Brytanii, a ośrodek administracyjny archipelagu mieści się w Lerwick na Mainland. Mieszkańcy Fouli mogą dostać się do głównego miasta w regionie promem lub samolotem. Lotnisko na najbardziej odizolowanej wyspie funkcjonuje od lat 70. ubiegłego wieku. Źródło: BBC Travel
Polacy uratowali delfina na Oceanie Atlantyckim. Akcja została uwieczniona na nagraniu
Takie historie przywracają wiarę w ludzi. Grupa żeglarzy z Polski uratowała delfina zaplątanego w rybacką sieć.
W tym artykule: Delfin w tarapatach Akcja ratownicza na Oceanie Atlantyckim W przestrzeni publicznej nie brakuje doniesień o ludziach, którzy w bestialski sposób traktują zwierzęta. Chcemy wierzyć, że tak skrajne sytuacje zdarzają się bardzo rzadko. Na szczęście nie brakuje osób, dla których zwierzęcy los nie jest obojętny. Delfiny uczą się od siebie nawzajem. Przełomowe badanie Po raz pierwszy naukowcy zaobserwowali, że delfiny uczą się sprytnego sposobu pozyskiwania żywności nie tylko od matek, ale również od swoich rówieśników Delfin w tarapatach Wolontariusze w schroniskach najczęściej mają do czynienia z czworonogami, tymczasem załoga polskiego jachtu „Pszczółka” udzieliła pomocy… delfinowi. Zwierzak zaplątał się w sieci rybackie na Oceanie Atlantyckim. Żeglarze skontaktowali się z APAFF – lokalną miejscową organizacją prowadzącą działania na rzecz poprawy życia zwierząt. Dzięki ich interwencji Policia Martima dotarła na miejsce w ciągu godziny. W tym czasie załoga „Pszczółki” postanowiła działać na własną rękę, zgodnie z instrukcjami udzielanymi przez pracownika Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego w Helu. Polacy połączyli się z nim telefonicznie. – Rozpoczęliśmy próbę podejścia na bezpieczną odległość, przyciągnięcie i uwolnienie z zaplątanych sieci. W tym celu kapitan i pierwszy oficer przygotowali tępo zakończony nóż do cięcia lin, a sternik zbliżył się na bezpieczną odległość, skąd załoga była w stanie dosięgnąć sieci bosakiem. Ze względu na sporą martwą falę operacja była wykonywana na minimalnej prędkości, z wykorzystaniem inercji, na biegu jałowym, w celu uniknięcia ryzyka uszkodzenia zwierzęcia śrubą, ewentualnie wkręcenia sieci w pędnik. Po przechwyceniu przystąpiliśmy do wyplątywania delfina z sieci, chcąc najpierw uwolnić pysk, a w ostatnim etapie ogon i płetwy – czytamy w relacji. Zestresowany delfin obracał się i próbował uciec w trakcie rozcinania sieci, a to nie ułatwiało akcji ratowniczej. Na szczęście po kilku minutach zwierzę było już wolne i mogło swobodnie odpłynąć. Delfiny też mają imiona. Czym jeszcze nas zaskoczą? O tym, że delfiny to jedne z najinteligentniejszych zwierząt, wiadomo od dawna. Teraz okazuje się, że te morskie ssaki mogą mieć więcej wspólnego z ludźmi, niż nam się wydawało Akcja ratownicza na Oceanie Atlantyckim Wideo z akcji ratowniczej zostało opublikowane na profilu Dom Morświna na Facebooku. Około godziny 11:00 na miejsce dotarła ekipa Policia Martima. To właśnie ratownicy i biolodzy kontynuowali akcję. Kilka dni później Polacy z „Pszczółki” dowiedzieli się, że stan delfina oceniono jako dobry i ulegający poprawie. Zwierzę cały czas jest monitorowane i niedługo najprawdopodobniej wróci do pełni sił. Swoją postawą polscy żeglarze wzbudzili uznanie i szacunek wśród internautów. W takich sytuacjach najważniejszy jest spokój, opakowanie i pokora – jeżeli nie wiemy, jak pomóc zwierzęciu, aby mu nie zaszkodzić, najlepiej zwrócić się o pomoc do specjalistów. Niedługo uratowaniu zwierzaka załoga polskiego jachtu ponownie spotkała delfiny. Tym razem nie groziło im już żadne niebezpieczeństwo. Źródło: profil Dom Morświna na Facebooku