National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-10T09:41:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Już za chwilę spektakl, który zdarza się raz na 25 lat. Kompletny przewodnik po zaćmieniu Słońca w Polsce
items: Dziś nad Polską wzejdzie Koźli Księżyc. To jedno z najpiękniejszych lipcowych zjawisk na niebie
items: Orki taranują rybę, rozbijając ją w pył. Niezwykłe nagranie naukowców podbija sieć
items: Niezwykły gość u wybrzeży Portugalii. Mierzący 4 metry żarłacz biały podpłynął do łodzi wycieczkowej
items: Galaktyczne fikołki. Czy Droga Mleczna mogła kiedyś obrócić się na bok?
items: Pleń na szlaku w Beskidzie Niskim. To zjawisko tak rzadkie, że uważano je za przepowiednię
items: Trzy kosmiczne obiekty w jednym kadrze. Nadchodzi wyjątkowa lipcowa noc dla obserwatorów
items: Rosną szanse, że w naszym galaktycznym sąsiedztwie może istnieć planeta podobna do Ziemi
items: Najdawniejsze kwazary odkryte przez Euclida. Świeciły jaśniej niż bilion Słońc
items: Nad Polską pojawi się Truskawkowy Mikroksiężyc. To jedna z najbardziej niezwykłych pełni roku
items: W sobotę nad Ziemią przeleci ogromna planetoida. Obiekty o takich parametrach mijają nas bardzo rzadko
items: Kosmiczny kataklizm widoczny gołym okiem. Zbliża się wyjątkowy wybuch, który można zobaczyć raz w życiu
items: Astronomiczne widowisko roku nad Polską. Dwa najjaśniejsze punkty nocnego nieba znajdą się tuż obok siebie
items: 9 zjawisk na niebie, które można zobaczyć w czerwcu. Od „Truskawkowego Księżyca” po koniunkcję planet
items: Dla swoich młodych zrobiłyby wszystko. 5 najbardziej heroicznych matek w świecie zwierząt
items: Rzadki Niebieski Księżyc nad Polską. Nadchodzi pełnia, jakiej nie było od lat
items: Sezon na najpiękniejsze zjawisko polskiego nieba otwarty. Poprzedni rok przyniósł absolutny rekord
items: Kosmiczny spektakl nad Polską. Ponad naszymi głowami pędzi gigant, który rozświetli „białe noce”
items: Białe noce zawitały nad Polskę. Przez najbliższe tygodnie ciemność niemal całkowicie zniknie
items: 18 maja warto spojrzeć w niebo. Ziemię czeka bliskie spotkanie z nowo odkrytą planetoidą
items: Kosmiczny taniec gigantów. Odkryto parę czarnych dziur o masie 60 mld Słońc
items: Słońce kluczem do odkrycia nowej Ziemi. Pomoże w tym ESPRESSO
items: Mamy to! Nowy polski meteoryt Zadzim jest drugi na świecie i waży prawie 3 kg
items: To może być najjaśniejszy kosmiczny gość 2026 roku. Czy powtórzy sukces „wielkich komet”?
items: Wyjątkowo jasny bolid przeleciał nad Polską. Eksperci badają, czy doszło do upadku meteorytu

Już za chwilę spektakl, który zdarza się raz na 25 lat. Kompletny przewodnik po zaćmieniu Słońca w Polsce
type: item
date: 2026-08-10T09:40:14.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: polska
subject: zaćmienie słońca
description: 12 sierpnia 2026 roku niebo nad Europą stanie się areną wydarzenia, jakiego nie widzieliśmy od ponad ćwierć wieku. W pasie ciągnącym się od Arktyki, przez Islandię, po Hiszpanię nastąpi całkowite zaćmienie Słońca. Mieszkańcy Polski będą mogli podziwiać niezwykle głębokie zaćmienie częściowe. To będzie najbardziej spektakularny zachód Słońca od dziesięcioleci.
encoded: Ostatnie tak głębokie zaćmienie Słońca widzieliśmy w Polsce 11 sierpnia 1999. W środę 12 sierpnia 2026 tarcza słoneczna w najlepszych lokalizacjach będzie przesłonięta aż w 85%. Zobaczymy „nadgryzione” Słońce tuż przed zachodem, co stworzy fenomenalne warunki do obserwacji i fotografii. Jednak warunki w Polsce będą się znacząco różnić w zależności od lokalizacji: najlepsze będą na północnym zachodzie kraju. Im dalej na wschód, tym wcześniej Słońce zajdzie, a maksimum zaćmienia nastąpi już pod horyzontem. Jakby tego było mało, tej samej nocy nastąpi maksimum roju Perseidów, z nawet setką „spadających gwiazd” na godzinę. Pas zaćmienia całkowitego w Europie Pas całkowitości zaćmienia z 12 sierpnia rozpocznie się o wschodzie Słońca w rosyjskiej Arktyce na półwyspie Tajmyr, po czym przetnie Ocean Arktyczny, wschodnią Grenlandię oraz zachodnią Islandię. Najlepszym kierunkiem do astroturystyki jest jednak Hiszpania, gdzie zaćmienie całkowite będzie widoczne od wybrzeża Atlantyku po Morze Śródziemne, m.in. w Oviedo, León, Saragossie, Bilbao czy Palmę na Majorce. Maksymalna długość fazy całkowitej wyniesie 2 minuty i 18 sekund w najlepszym miejscu na Islandii. W Hiszpanii Słońce zostanie przesłonięte zaledwie godzinę przed zachodem, co w połączeniu z korzystnymi prognozami pogody czyni Półwysep Iberyjski najlepszym miejscem do obserwacji. Zaćmienie częściowe w Polsce – miasta i godziny Choć Polskę czeka tylko zaćmienie częściowe, i tak będzie to wyjątkowy spektakl, jaki zdarza się raz na kilkadziesiąt lat. Najlepsze warunki wystąpią na zachodzie i północnym zachodzie kraju, gdzie zasłonięty będzie największy kawałek Słońca, a jego zachód nastąpi już po maksimum. Poniżej prezentujemy dokładne czasy dla 10 wybranych miast w Polsce, obejmujące początek zjawiska, moment maksymalnej widocznej fazy (z procentem przesłonięcia) oraz godzinę zachodu Słońca: Szczecin: 19:14 – 20:07 (84%) – zachód 20:36. Gorzów Wlkp.: 19:14 – 20:07 (84%) – zachód 20:31. Poznań: 19:15 – 20:07 (84%) – za…

zacmienie-492be2f.jpeg
width: 6791
height: 4000

Dziś nad Polską wzejdzie Koźli Księżyc. To jedno z najpiękniejszych lipcowych zjawisk na niebie
type: item
date: 2026-07-29T08:29:46.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: Porady
subject: Traveler
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: niebo
subject: obserwacje
description: 29 lipca 2026 roku czeka nas jedna z najbardziej malowniczych pełni tego lata. Koźli Księżyc pojawi się wieczorem nisko nad południowo-wschodnim horyzontem i może przybrać złoty lub pomarańczowy odcień. Jego tajemnicza nazwa nie ma jednak nic wspólnego z wyglądem tarczy.
encoded: Spis treści: Koźli Księżyc 2026. Kiedy dokładnie nastąpi pełnia? O której godzinie Koźli Księżyc będzie widoczny z Polski? Dlaczego lipcowa pełnia nazywa się Koźlim Księżycem? Czy Koźli Księżyc naprawdę zmieni kolor? Czy pełnia 29 lipca będzie superksiężycem? Jak obserwować Koźli Księżyc z Polski? Pełnia utrudni obserwacje dwóch rojów meteorów Pełnia Koźlego Księżyca nastąpi 29 lipca 2026 roku o godz. 16.35 czasu polskiego. W tym momencie naszego satelity nie zobaczymy jeszcze z Polski, ponieważ będzie znajdował się pod horyzontem. Najbardziej efektowna część widowiska rozpocznie się dopiero wieczorem, gdy niemal idealnie okrągła tarcza wyłoni się nisko nad południowo-wschodnią częścią nieba. Koźli Księżyc 2026. Kiedy dokładnie nastąpi pełnia? Astronomiczna pełnia Księżyca przypadnie w środę 29 lipca o godz. 16.35 czasu obowiązującego w Polsce. Jest to dokładny moment, w którym Księżyc znajdzie się po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce, a jego zwrócona ku nam półkula będzie niemal w całości oświetlona. Pełnia nie jest zatem zjawiskiem trwającym przez całą noc, ale ściśle określonym momentem astronomicznym. Dla obserwatora patrzącego gołym okiem różnica jest jednak niemal niezauważalna. Tarcza będzie wyglądać na pełną zarówno wieczorem 29 lipca, jak i podczas sąsiednich nocy. Mechanizm tego zjawiska wyjaśniają kolejne fazy Księżyca, wynikające ze zmieniającego się położenia Ziemi, Księżyca i Słońca. O której godzinie Koźli Księżyc będzie widoczny z Polski? O godz. 16.35, gdy nastąpi właściwa pełnia, Księżyc będzie jeszcze znajdował się pod polskim horyzontem. Na jego pojawienie się trzeba będzie zaczekać do wieczora. W Warszawie wschód Księżyca nastąpi około godz. 20.44, w kierunku południowo-wschodnim. Dokładna godzina będzie różnić się o kilkanaście lub kilkadziesiąt minut zależnie od miejsca obserwacji. Na wschodzie Polski tarcza pojawi się wcześniej, a na zachodzie nieco później. Najciekawszy moment nastąpi tuż po wschodzie. Księżyc będzie wtedy znajdował się ba…

kozli-ksiezyc-GettyImages-2223876111-35944ef.jpg
width: 3992
height: 2657

Orki taranują rybę, rozbijając ją w pył. Niezwykłe nagranie naukowców podbija sieć
type: item
date: 2026-07-24T13:42:08.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: drapieżniki
subject: kalifornia
subject: obserwacje
subject: orki
subject: polowanie
subject: zachowania
description: Naukowcy z USA zaobserwowali i nagrali nieznaną dotąd taktykę orek. Morskie drapieżniki współpracują ze sobą, by z ogromną siłą taranować i rozbijać gigantyczne ryby na drobne kawałki. Autorka nagrania, biolożka Kathryn Ayres, nie mogła powstrzymać krzyku.
encoded: W Zatoce Kalifornijskiej naukowcy zaobserwowali niezwykłe zachowanie orek, które współpracują, aby rozbijać na kawałki upolowane samogłowy – jedne z największych ryb świata. Eksperci przypuszczają, że ta brutalna technika ma ułatwić żerowanie młodszym, mniejszym osobnikom. Choć taranowanie ofiar jest znaną już metodą orek, to tak precyzyjnej koordynacji jeszcze nie widziano. Orki znów zaskoczyły zachowaniem Orki są uznawane za jedne z najbardziej inteligentnych i pomysłowych morskich drapieżników. Ich ciekawe zachowania nie zawsze mają praktyczny charakter – obserwowano już jak taranują łodzie, przynoszą prezenty ludziom, „noszą” na głowach martwe łososie czy wyjadają rekinom wątroby. Ich techniki polowania mogą się różnić między populacjami, stanowiąc coś w rodzaju lokalnej, „ludowej mądrości” A jednak orkom po raz kolejny udało się zaskoczyć naukowców. W Zatoce Kalifornijskiej badacze zaobserwowali nowe zachowanie: celowe rozbijanie martwych ryb na mniejsze kawałki. Technika ta, nazwana przez naukowców „ram-to-fragment” (taranowanie w celu fragmentacji), może służyć rozdrobnieniu zdobyczy. Niezwykła siła „taranu” orek Proces ten, choć brutalny, jest niezwykle precyzyjny i wymaga ścisłej współpracy. Podczas obserwacji odnotowano, że jedna orka trzymała martwego samogłowa (Masturus lanceolatus, rybę mogąca ważyć nawet 2 tony), przygotowując pole do uderzenia. W tym samym czasie druga orka rozpędziła się w stronę ofiary. Tuż przed staranowaniem osobnik trzymający rybę puścił ją, pozwalając towarzyszowi na potężne uderzenie. Jego siła była tak duża, że ogromny samogłów dosłownie eksplodował, tworząc chmurę fragmentów rozproszonych w wodzie. Kathryn Ayres, naukowczyni z organizacji Beneath the Waves, która nagrała i opisała to zachowanie w czasopiśmie „Frontiers in Ethology”, opowiedziała, że towarzyszył temu głośny huk. Widok rozpadającej się ryby był tak szokujący, że nie mogła powstrzymać krzyku – co dokładnie słychać na nagraniu: View oEmbed on the source website T…

orki2-82aa3db.jpg
width: 3409
height: 2272

Niezwykły gość u wybrzeży Portugalii. Mierzący 4 metry żarłacz biały podpłynął do łodzi wycieczkowej
type: item
date: 2026-07-24T12:20:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: obserwacje
subject: ocean atlantycki
subject: plaże
subject: portugalia
subject: rekiny
description: W portugalskim kurorcie Nazaré pojawił się wyjątkowo rzadki w tych rejonach gość: żarłacz biały. Rekina zauważyła wycieczka obserwująca delfiny. Wydano ostrzeżenia dla plażowiczów.
encoded: Żarłacz biały w atlantyckich wodach Portugalii to rzadki widok. Spotkanie ze słynnym drapieżnikiem przebiegło spokojnie. Rekin przez chwilę krążył w pobliżu łodzi wycieczkowej, nie wykazując oznak agresji. Gdyby nie wystająca ponad wodę charakterystyczna płetwa, mógłby pozostać niezauważony. Rekin zamiast delfinów O spotkaniu żarłacza doniosła firma Ocean Adventures, organizator wycieczki. Jej uczestnik, Nuno Gomez, opowiedział w rozmowie z portalem SIC Noticias, że rekin pojawił się około 3 kilometrów od brzegu. Chwilę przedtem delfiny zupełnie zniknęły, zapewne już widząc lub wyczuwając drapieżnika. Rekin miał około 3–4 metrów długości i biały brzuch, co pozwoliło od razu przypuszczać, że to niemal na pewno żarłacz biały. Firma od razu powiadomiła odpowiednie służby, które wydały ostrzeżenia dla plaż w Nazaré oraz Sao Martinho do Porto. Nazaré słynie z ogromnych fal, przyciągających surferów z całego świata. Kąpiel w tych wzburzonych wodach jest dla zwykłego plażowicza niewskazana. Niebezpieczeństwo spotkania z żarłaczem także z tego powodu jest bardzo niskie. Żarłacz biały w Europie Żarłacz biały w Europie ma status gatunku krytycznie zagrożonego. Jego pojawienie się to wielka rzadkość, mimo że dochodzi do tego dość regularnie. Według nowych badań, analizujących doniesienia o żarłaczach z ostatnich 160 lat, ich niewielka, trudna do zaobserwowania populacja, może żyć w Morzu Śródziemnym. Rekiny te badano także w pobliżu portugalskich Azorów. Jednak prawdziwym domem żarłacza białego są wody Pacyfiku i wybrzeża Australii i obu Ameryk. Ze względu na dalekie migracje gatunek ten jest wyjątkowo trudny do badania. Trasy tych migracji zmieniają się, także z powodu globalnego ocieplenia, dotykającego również oceanów. Żarłacz biały, choć jest rybą, utrzymuje temperaturę ciała nieco wyższą niż otoczenie. To sprawia, że niektóre rejony wód stają się dla niego po prostu zbyt ciepłe. Jego zasięg zapewne zmieni się w najbliższych dekadach. Źródła: Onet, SIC Noticias Nasza autor…

rekin-nazare-1d1705c.jpg
width: 1463
height: 975

Galaktyczne fikołki. Czy Droga Mleczna mogła kiedyś obrócić się na bok?
type: item
date: 2026-07-23T09:21:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: droga mleczna
subject: galaktyki
subject: obserwacje
subject: wszechświat
description: Droga Mleczna liczy sobie 13,6 miliardów lat, czyli jest niemal tak wiekowa, jak znany nam Wszechświat. Nie zawsze wyglądała tak, jak teraz. W swojej długiej historii doświadczyła radykalnej zmiany orientacji. Można powiedzieć, że przewróciła się na bok. Jak do tego doszło pokazują wyniki nowych badań oraz symulacji.
encoded: Nasza Galaktyka sprawia wrażenie stabilnej i uporządkowanej. Wygląda jak spokojnie płynące przez przestrzeń frisbee. Jednak wrażenie a rzeczywistość to dwie różne rzeczy. Nowe badania symulacyjne prowadzone przez zespół astronomów z Durham University sugerują, że w rzeczywistości historia Drogi Mlecznej była burzliwa. Cały dysk galaktyki mógł przez miliardy lat stopniowo przechylać się w obrębie halo ciemnej materii na skutek dawnych zderzeń z mniejszymi galaktykami. To kolejny dowód na to, że licząca 13,6 miliarda lat Droga Mleczna przeszła wiele gwałtownych zmian, co może też tłumaczyć niektóre jej zagadkowe cechy. Spiralny dysk Drogi Mlecznej Większość gwiazd Drogi Mlecznej znajduje się w jej płaskim, spiralnym dysku. Otacza go znacznie większe, ale dużo bardziej rozrzedzone halo gwiazdowe. Tworzą je przede wszystkim gwiazdy, które pierwotnie powstały w mniejszych galaktykach, a następnie zostały włączone do Drogi Mlecznej w wyniku galaktycznych zderzeń. Z obserwacji prowadzonych w ramach zakończonej już misji Gaia wynika, że halo gwiazdowe Drogi Mlecznej obraca się bardzo powoli. Astronomowie nie potrafili jednak dotąd wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje. Aby zrozumieć zmiany zachodzące w naszym kosmicznym domu, najlepiej jest zestawić je z danymi o innych, podobnych do naszej galaktykach. Naukowcy przeanalizowali ewolucję 25 galaktyk podobnych do Drogi Mlecznej. Wszystkie zostały odtworzone w ramach zestawu symulacji kosmologicznych Auriga. Pozwoliło to prześledzić rozwój wybranych galaktyk na przestrzeni miliardów lat. Badania wykazały, że galaktyki, których halo gwiazdowe obraca się najwolniej, mają dwie wspólne cechy: w przeszłości przeszły potężne, czołowe zderzenie z inną galaktyką; w trakcie ewolucji zmieniła się także orientacja ich dysku. Galaktyczne kolizje – Wiemy już, że Droga Mleczna doświadczyła w przeszłości potężnego zderzenia czołowego z galaktyką znaną jako Gaia–Sausage–Enceladus. Dlatego uważamy, że dysk Drogi Mlecznej najprawdopodobniej zmienił…

galatyka-fikolek0-4beaae2.png
width: 1200
height: 798

Pleń na szlaku w Beskidzie Niskim. To zjawisko tak rzadkie, że uważano je za przepowiednię
type: item
date: 2026-07-22T12:42:03.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: beskidy
subject: obserwacje
subject: owady
subject: polska
subject: wierzenia
description: W Beskidzie Niskim zaobserwowano pleń, czyli bardzo rzadkie zachowanie larw niewielkiego owada – ziemiórki pleniówki. Gąsienice tej niewielkiej muchówki łączą się w roje, złożone z setek osobników, wyglądających z pozoru jak jeden organizm. Cel takiego zachowania pozostaje nieznany, choć obserwowano je już setki lat temu.
encoded: Obserwacji dokonał internauta Jakub Urlich na szlaku w Beskidzie Niskim. Jak przekazał we wpisie na Facebooku, widział po drodze kilkanaście pleni, jeden z nich miał formę koła. Kilkanaście pleni to obserwacja niezwykle rzadka – nawet jeden to osobliwe zjawisko. Plenie od wieków mają swoje miejsce w ludowych wierzeniach, nie tylko w Polsce. Dziś powszechność internetu i mediów społecznościowych sprawia, że co roku dowiadujemy się o kilku obserwacjach plenia w naszym kraju. Miesiąc temu widziano go także w Tatrach. Po co owadom pleń? Za to niezwykłe zjawisko odpowiada mały owad o długości niespełna centymetra: ziemiórka pleniówka (Sciara militaris). Tej niepozornej muszki w formie dorosłej zapewne nigdy nie dostrzeżemy wędrując po lesie. Pleń formują jej bezwłose, niemal przezroczyste larwy. Pojedynczej larwy też byśmy nie zauważyli, ale plenie mogą składać się z tysięcy osobników. Po co larwom ziemiórki taka strategia? Tu możemy jedynie spekulować. Być może chodzi o poszukiwanie jedzenia, dogodnych miejsc do przepoczwarzenia się albo jest to po prostu strategia ułatwiająca przetrwanie. Relatywnie duży „obiekt”, jakim jest pleń może zniechęcić owadożerne ptaki lub inne owady, które upolowałyby pojedynczą larwę, ale z wieloma sobie nie poradzą. Zarówno dorosłe ziemiórki pleniówki, jak i ich delikatne larwy potrzebują środowiska o wysokiej wilgotności. To właśnie jedna z przyczyn rzadkich obserwacji plenia. Choć lasów mamy dużo, nie wszędzie ściółka jest na tyle wilgotna, by żyły w niej ziemiórki. Pierwszy polski opis plenia i wierzenia ludowe Za pierwszy polski opis gatunku odpowiada Maksymilian Nowicki. Jego artykuł „O pleniu Kopalińskim i lęgnącej się z niego pleniówce” ukazał się w 1868 roku w „Roczniku Towarzystwa Naukowego Krakowskiego”. Nowicki opisuje w nim często obserwacje plenia w wiosce Kopalin pod Bochnią, ale zagłębia się też w ludowe wierzenia, ustne przekazy, pisemne świadectwa i inne artykuły naukowe. „Liptacy na południowej stronie Tatr zwą go żyremy)…

AdobeStock308479027-498879a-rotated.jpeg
width: 5689
height: 3793

Trzy kosmiczne obiekty w jednym kadrze. Nadchodzi wyjątkowa lipcowa noc dla obserwatorów
type: item
date: 2026-07-13T09:37:45.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: niebo
subject: noc
subject: obserwacje
subject: wenus
description: W połowie lipca nadarzy się wyjątkowa okazja do wieczornych obserwacji. Nad zachodnim horyzontem Polski dojdzie do widowiskowego zbliżenia młodego Księżyca, olśniewającej Wenus oraz Regulusa, zwanego „Sercem Lwa”. To geometryczne spotkanie trzech zupełnie różnych ciał niebieskich będzie doskonale widoczne gołym okiem. Wyjaśniamy, kiedy dokładnie spojrzeć w niebo, by nie przegapić tego letniego spektaklu.
encoded: Spis treści: Zjawiskowy blask, czyli sekrety światła popielatego Wenus i Regulus: Kosmiczna latarnia i gwiazda w kształcie jajka Jak i kiedy obserwować koniunkcję z Polski? Praktyczny poradnik Ciepłe, lipcowe wieczory sprzyjają obserwacji zjawisk astronomicznych, ale tegoroczny środek miesiąca przyniesie zjawisko wyjątkowo fotogeniczne. Już 16 i 17 lipca 2026 roku czeka nas rzadki układ geometryczny, w którym obok siebie znajdą się trzy skrajnie odmienne obiekty: nasz naturalny satelita, najjaśniejsza planeta ziemskiego nieba oraz wirująca z zawrotną prędkością gwiazda. Do obserwacji nie potrzebujesz profesjonalnego sprzętu – wystarczą dobre chęci i bezchmurne niebo. Zjawiskowy blask, czyli sekrety światła popielatego Kluczowym elementem tego widowiska będzie sam wygląd Księżyca. Ponieważ 14 lipca przypada nów – jedna z faz Księżyca – dwa dni później – w czwartek 16 lipca – nad horyzontem pojawi się cieniutki sierpek oświetlony w zaledwie kilkunastu procentach. Taki układ stwarza idealne warunki do zaobserwowania zjawiska znanego jako światło popielate. Przez najbliższe dwa wieczory gołym okiem będzie można dostrzec nie tylko jasny rogalik, ale również zarys całej, pogrążonej w mroku tarczy Księżyca. Dzieje się tak, ponieważ nocna strona Srebrnego Globu jest w tym czasie delikatnie doświetlana przez światło słoneczne odbite od chmur i oceanów Ziemi. Oglądając światło popielate, patrzymy więc pośrednio na blask naszej własnej planety. Wenus i Regulus. Kosmiczna latarnia i gwiazda w kształcie jajka Tuż obok Księżyca letni pasjonaci astronomii bez trudu dostrzegą dwa inne punkty. Pierwszym i zdecydowanie najjaśniejszym będzie planeta Wenus, pełniąca obecnie rolę Gwiazdy Wieczornej. Świeci na tyle intensywnie, że bez problemu przebije się przez pomarańczową łunę tuż po zachodzie Słońca. Drugim, nieco subtelniejszym obiektem w tym zestawieniu będzie Regulus – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lwa. Choć z Ziemi wygląda jak spokojny punkt, w rzeczywistości to kosmiczn…

Konkunkcja-lipiec-b6d4bc9.png
width: 2752
height: 1536

Rosną szanse, że w naszym galaktycznym sąsiedztwie może istnieć planeta podobna do Ziemi
type: item
date: 2026-07-10T07:39:54.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: obserwacje
subject: życie
description: W gwiazdozbiorze Żyrafy, 25 lat świetlnych od Ziemi, wokół czerwonego karła Gliese 3378, krąży planeta, która według ostatnich badań może być przyjazna życiu. Jak to sprawdzić?
encoded: Chociaż liczba potwierdzonych planet pozasłonecznych (tzw. egzoplanet) regularnie wzrasta i wynosi według ostatnich, lipcowych danych już 6316 obiektów, niewiele z nich przypomina Ziemię. Spośród opisanych obiektów tylko 223 to planety skaliste przypominające naszą planetarną kołyskę. Planety skaliste i Super-Ziemie Do kolejnej kategorii należą tzw. super-ziemie, których liczba wynosi 1801. Te egzoplanety to bardzo ciekawa kategoria. Bo chociaż w pierwszej chwili chciałoby się o nich myśleć, że przypominają naszą planetę, tylko są nieco większe, to sprawa nie jest aż tak prosta. Super-ziemie mogą być skaliste, gazowe lub mieć skład pośredni. Dopiero szczegółowe badania pozwalają stwierdzić, czy dana super-ziemia jest rzeczywiście skalista. W praktyce więc liczba planet uznawanych za skaliste w szerokim sensie wynosi gdzieś między 223 a ok. 2000, w zależności od tego, ile super-ziemi faktycznie okaże się skalistych po dokładniejszych pomiarach gęstości. Właśnie do kategorii super-ziemi należy odkryta w 2024 roku planeta znajdująca się około 25 lat świetlnych od Ziemi, w gwiazdozbiorze Żyrafy. Planeta GJ 3378b krąży wokół czerwonego karła. Okrąża swoją gwiazdę co 21,5 dnia, znajdując się około dziesięciokrotnie bliżej niej niż Ziemia znajduje się od Słońca. Ponieważ czerwony karzeł emituje około 90% mniej promieniowania niż Słońce, mimo bliskości gwiazdy GJ 3378b znajduje się niemal idealnie pośrodku tzw. strefy zamieszkiwalnej, w której na powierzchni planety może istnieć ciekła woda. I to jest dobra informacja dla poszukiwaczy życia pozaziemskiego. Jednak początkowe analizy wskazywały, że GJ 3378b jest 5,26 razy masywniejsza od Ziemi, co było potencjalnie problematyczne. Masa jest kluczowa Dlaczego? Z analiz wynika, że powyżej pewnego progu (ok. 2–10 mas Ziemi) znacznie rośnie prawdopodobieństwo, że planeta nie pozostanie skalistym światem z cienką atmosferą, tylko zmieni się w gazowego mini-Neptuna lub przejdzie w stan skrajnego efektu cieplarnianego. Dlatego badac…

superziemiaGJ3378b-0685690.png
width: 2133
height: 1200

Najdawniejsze kwazary odkryte przez Euclida. Świeciły jaśniej niż bilion Słońc
type: item
date: 2026-07-06T10:19:14.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: galaktyki
subject: NatGeoBN
subject: obserwacje
description: Najdawniejsze kwazary zaskoczyły astronomów. Teleskop kosmiczny Euclid Europejskiej Agencji Kosmicznej wykrył 31 wyjątkowo odległych obiektów, w tym dwa rekordowe. Ich światło pochodzi z epoki, gdy Wszechświat miał ok. 670 mln lat.
encoded: Najdawniejsze kwazary znalazły się w centrum uwagi astronomów. Kosmiczny teleskop Euclid Europejskiej Agencji Kosmicznej wyłowił 31 takich obiektów, w tym dwa, które ustanawiają nowe rekordy jako najstarsze znane nauce. Ich światło pochodzi z okresu, gdy Wszechświat miał około 670 milionów lat, czyli zaledwie 5 procent obecnego wieku. Jak zobaczyć najstarsze kwazary W nowej puli obiektów szczególnie wyróżniają się dwa kwazary: EUCL J172902.75+641018.1 oraz EUCL J125308.55+705432.3. To właśnie one przesuwają dotychczasową granicę obserwacji, bijąc poprzedni rekord z 2021 roku. Oba znajdują się 13 miliardów lat świetlnych od Ziemi w popularnonaukowym ujęciu kosmicznych odległości. Kwazar to krótka, ekstremalnie jasna faza życia galaktyki, w której materia opada na centralną supermasywną czarną dziurę i zamienia część swojej masy w promieniowanie. Te obiekty potrafią świecić setki do tysięcy razy jaśniej niż otaczające je galaktyki, dlatego da się je dostrzec z ogromnych odległości. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/mapa-jakiej-nie-bylo-powstal-najobszerniejszy-katalog-aktywnych-supermasywnych-czarnych-dziur-we-wszechswiecie-e6594c1.jpg" width="938" height="573" alt="Mapa jakiej nie było. Powstał najobszerniejszy katalog aktywnych supermasywnych czarnych dziur we Wszechświecie" title="Mapa jakiej nie było. Powstał najobszerniejszy katalog aktywnych supermasywnych czarnych dziur we Wszechświecie" /> Paradoks polega na tym, że najdawniejsze kwazary, choć potężne, są trudne do wyłowienia. Ich pierwotne światło jest słabe i łatwo je pomylić z obiektami bliższymi, na przykład gwiazdami w Drodze Mlecznej. Dodatkowo ekspansja Wszechświata rozciąga promieniowanie ku dłuższym falom: to, co kiedyś było bardziej „ultrafioletowe”, trafia dziś do zakresu bliskiej podczerwieni. Z powierzchni Ziemi trudno jest zaobserwować takie promieniowanie z powodu obecności atmosfery. Euclid obserwuje Wszechświat z kosmosu. Łączy szerokie pokrycie nieb…

kwazar-NASA-1329273.jpg
width: 2340
height: 1277

Nad Polską pojawi się Truskawkowy Mikroksiężyc. To jedna z najbardziej niezwykłych pełni roku
type: item
date: 2026-06-28T06:33:31.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: obserwacje
subject: pełnia
description: W nocy z 29 na 30 czerwca nad Polską będzie można obserwować czerwcową pełnię Księżyca, znaną jako Truskawkowy Księżyc. Tegoroczna pełnia będzie jednocześnie tzw. mikroksiężycem – nasz naturalny satelita znajdzie się blisko apogeum swojej orbity, dlatego będzie wydawał się nieco mniejszy niż zwykle. Dodatkowym efektem będzie bardzo niskie położenie Księżyca nad południowym horyzontem, charakterystyczne dla czerwcowych pełni na półkuli północnej.
encoded: Spis treści: Czym jest Truskawkowy Mikroksiężyc? Dlaczego Księżyc będzie tak nisko nad Polską? Dlaczego Księżyc może wydawać się pomarańczowy? Jak oglądać Truskawkowy Mikroksiężyc w Polsce? Czy warto czekać na tę pełnię? Pierwsza letnia pełnia Księżyca od lat przyciąga uwagę nie tylko miłośników astronomii. Choć nazwa Truskawkowy Księżyc może sugerować niezwykłą barwę naszego satelity, w rzeczywistości pochodzi z tradycji rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej i odnosi się do okresu dojrzewania dzikich truskawek. W tym roku zjawisko będzie miało dodatkowy atut – będzie to mikroksiężyc, czyli pełnia przypadająca w pobliżu największej odległości Księżyca od Ziemi. Czym jest Truskawkowy Mikroksiężyc? Truskawkowy Księżyc to tradycyjna nazwa czerwcowej pełni, wywodząca się z kalendarza ludów Algonkinów. W Europie ta sama pełnia była dawniej określana także jako Miodowy Księżyc, Różany Księżyc lub Księżyc Kwitnienia, ponieważ przypada na początek astronomicznego lata. W 2026 roku czerwcowa pełnia będzie jednocześnie mikroksiężycem. Oznacza to, że nastąpi niedługo po przejściu Księżyca przez apogeum, czyli punkt orbity najbardziej oddalony od Ziemi. Dla obserwatora różnica między fazami Księżyca będzie subtelna – tarcza Księżyca będzie około 7 proc. mniejsza od przeciętnej pełni i wyraźnie mniejsza niż podczas superpełni. Większość osób nie zauważy tego gołym okiem bez bezpośredniego porównania ze zdjęciami wykonanymi podczas superpełni. Dlaczego Księżyc będzie tak nisko nad Polską? Najciekawszą cechą tegorocznej pełni nie jest jej rozmiar, lecz położenie na niebie. Pełnia przypada zaledwie kilka dni po przesileniu letnim, kiedy Słońce znajduje się najwyżej nad horyzontem w ciągu całego roku. Geometria ruchu Ziemi i Księżyca sprawia, że pełny Księżyc znajduje się wtedy po przeciwnej stronie nieba niż Słońce, dlatego porusza się po wyjątkowo niskiej trajektorii. Dla obserwatorów w Polsce oznacza to, że przez większą część nocy Księżyc będzie wisiał stosunkowo nisko nad poł…

truskawkowy-ksiezyc-GettyImages-2219781511-1acb4fe.jpg
width: 4096
height: 2736

W sobotę nad Ziemią przeleci ogromna planetoida. Obiekty o takich parametrach mijają nas bardzo rzadko
type: item
date: 2026-06-25T10:00:47.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: planetoidy
subject: teleskop
description: Jeśli kiedykolwiek marzyłeś o tym, by zobaczyć na własne oczy potężną kosmiczną skałę pędzącą przez Układ Słoneczny, to w ten weekend nadarzy się ku temu doskonała okazja. Już w najbliższą sobotę (27.06) w bliskim sąsiedztwie Ziemi przemknie masywna planetoida.
encoded: Mowa o planetoidzie oznaczonej w katalogach astronomicznych jako (152637) 1997 NC1. Została ona odkryta niemal trzy dekady temu, w 1997 roku. Astronomowie z Europejskiej Agencji Kosmicznej mają dobre wieści – skrupulatnie wyliczyli jej trajektorię, co pozwala całkowicie wykluczyć ryzyko kolizji z Ziemią. Co więcej, do obserwacji obiektu wystarczy najzwyklejsza lornetka! Obiekt znajdzie się w punkcie maksymalnego zbliżenia z naszą planetą dokładnie 27 czerwca 2026 roku o godzinie 13:14 czasu polskiego (po zapadnięciu zmroku także powinno być ją widać), więc przygotuj sprzęt i zobacz na żywo zjawisko, które zdarza się raz na kilka lat. Co to za obiekt i jak daleko minie Ziemię? Planetoida przemknie w naszym sąsiedztwie z prędkością niemal 9 km/s (co daje ponad 32 000 km/h). Dystans, jaki będzie dzielił ją od Ziemi, wyniesie około 2,56 miliona kilometrów. W terminologii badawczej określa się to mianem bliskiego przelotu (ang. close approach), jednak w rzeczywistości odległość ta to około 6,66 średniego dystansu pomiędzy Ziemią a Księżycem. Największą zagadką pozostają dokładne gabaryty kosmicznej skały. Naukowcy szacują jej wielkość na podstawie albedo, czyli parametru odbijania światła słonecznego. Początkowo zakładano, że współczynnik ten dla omawianej planetoidy wynosi od 5% do 25%, co dawałoby potężny obiekt o średnicy od 750 do nawet 1650 metrów. Pojawiają się jednak analizy sugerujące znacznie wyższe albedo (na poziomie sięgającym 60%). Oznaczałoby to, że powierzchnia planetoidy odbija światło niezwykle intensywnie i w rzeczywistości mamy do czynienia ze znacznie mniejszym obiektem, który jedynie wydaje się tak duży z perspektywy ziemskich instrumentów. Jak i kiedy przygotować się do obserwacji? Juan Luis Cano z Biura Obrony Planetarnej ESA zaznacza, że obiekty o podobnych parametrach mijają naszą planetę stosunkowo rzadko – średnio raz na kilka lat. To czyni sobotni przelot wyjątkową okazją dla miłośników nocnego nieba. Aby dostrzec przemykającą planetoidę, nie …

GettyImages-1328315245-323eb49.jpg
width: 4501
height: 3372

Kosmiczny kataklizm widoczny gołym okiem. Zbliża się wyjątkowy wybuch, który można zobaczyć raz w życiu
type: item
date: 2026-06-13T07:54:21.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: gwiazda
subject: kosmos
subject: obserwacje
description: Astronomowie na całym świecie z zapartym tchem obserwują niewielki i dotychczas niepozorny gwiazdozbiór Korony Północnej. Wszystkie dane wskazują, że w najbliższych tygodniach dojdzie tam do potężnej eksplozji termojądrowej, w wyniku której na naszym niebie pojawi się „nowa” gwiazda. Mowa o układzie T Coronae Borealis, zwanym potocznie Płonącą Gwiazdą. To jedno z tych wydarzeń, które przeciętny człowiek ma szansę zaobserwować tylko raz w życiu.
encoded: Spis treści: Dlaczego T Coronae Borealis wybuchnie właśnie teraz? Spektakularny rozbłysk widoczny z centrów miast Jak i gdzie szukać nowej gwiazdy na polskim niebie? Wybuch T Coronae Borealis (często określaną skrótem T CrB) to jedno z najbardziej wyczekiwanych zjawisk astronomicznych ostatnich dekad, które już wkrótce zmieni wygląd nocnego nieba nad Polską. Ten odległy o 3000 lat świetlnych układ podwójny, złożony z białego karła i czerwonego olbrzyma co około 80 lat doświadcza gwałtownej eksplozji termojądrowej. W efekcie niemal niewidoczna na co dzień gwiazda rozbłyśnie jasnością porównywalną z Gwiazdą Polarną. Dla obserwatorów w naszym kraju to wyjątkowa okazja – konstelacja Korony Północnej wznosi się latem niemal w sam zenit, co pozwoli na bezproblemowe dostrzeżenie spektakularnego rozbłysku gołym okiem, nawet z rozświetlonych centrów dużych miast. Dlaczego T Coronae Borealis wybuchnie właśnie teraz? To nie pierwszy raz, gdy piszemy o spodziewanym wybuchu T Coronae Borealis. Jedna z proponowanych dat to 25 czerwca 2026 r., ale moment erupcji pozostaje niepewny. Obserwacje z teleskopów kosmicznych pokazują, że układ wykazuje pewne podobieństwa do okresu poprzedzającego erupcję z 1946 r., co wzmacnia przekonanie, że wybuch jest bliski. T Coronae Borealis nie jest pojedynczą gwiazdą, lecz układem podwójnym oddalonym od Ziemi o około 3000 lat świetlnych. Składa się z dwóch obiektów: czerwonego olbrzyma (gwiazdy u schyłku swojego życia) oraz białego karła (gęstej, martwej pozostałości po innej gwieździe). Oba ciała krążą bardzo blisko siebie, co prowadzi do kosmicznego kanibalizmu. Czerwony olbrzym stale wyrzuca w przestrzeń materię, którą swoją potężną grawitacją ściąga biały karzeł. Wodór pochodzący z zewnętrznych warstw olbrzyma gromadzi się na powierzchni karła, tworząc gęstą, rozgrzaną powłokę. Gdy ciśnienie i temperatura w tej warstwie osiągną masę krytyczną, dochodzi do gwałtownej, niekontrolowanej fuzji termojądrowej. To, co czyni T CrB wyjątkową, to powtar…

T-Coronae-Borealis-7b44e8b.png
width: 1536
height: 1024

Astronomiczne widowisko roku nad Polską. Dwa najjaśniejsze punkty nocnego nieba znajdą się tuż obok siebie
type: item
date: 2026-06-05T05:58:32.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: jowisz
subject: merkury
subject: niebo
subject: obserwacje
subject: wenus
description: Na początku czerwca 2026 roku miłośnicy astronomii w Polsce staną przed wyjątkową okazją do obserwacji jednego z najbardziej widowiskowych zjawisk planetarnych tej dekady. Na wieczornym niebie dojdzie do bliskiej koniunkcji Wenus i Jowisza, którym na sferze niebieskiej towarzyszyć będzie dodatkowo Merkury. Choć zbliżenia planet nie należą do absolutnych rzadkości, to zestawienie ze sobą dwóch najjaśniejszych obiektów gwiazdowych nocnego nieba w tak małej odległości kątowej gwarantuje spektakl, który bez problemu dostrzeżemy gołym okiem – nawet z terenów silnie zanieczyszczonych światłem miejskim.
encoded: Spis treści: Dlaczego czerwcowa koniunkcja planet jest tak wyjątkowa? Jak oglądać paradę planet nad Polską? Instrukcja krok po kroku Co zobaczysz gołym okiem, a co przez lornetkę? Kiedy fotografować koniunkcję planet? Szykuj aparat na połowę miesiąca Echo Gwiazdy Betlejemskiej, czyli jak zbliżenie planet zmieniało historię Czerwcowe, krótkie noce zazwyczaj nie sprzyjają pasjonatom astronomii, jednak początek tegorocznego lata przyniesie wyjątkowe odstępstwo od tej reguły. Już w najbliższych dniach nad Polską dojdzie do rzadkiego układu ciał niebieskich, który bez problemu dostrzeżemy gołym okiem nawet z dużych miast. Na wieczornym niebie rozbłyśnie spektakularna koniunkcja planet – dwa najjaśniejsze obiekty gwiazdowe, Wenus i Jowisz, zbliżą się do siebie na minimalną odległość kątową, tworząc na tle zorzy wieczornej niezwykle wyrazisty, podwójny punkt. Podpowiadamy, kiedy dokładnie spojrzeć w stronę zachodniego horyzontu, by nie przegapić tego kosmicznego widowiska. Dlaczego czerwcowa koniunkcja planet jest tak wyjątkowa? Kluczem do wyjątkowości tego zjawiska jest jasność geometryczna obu głównych ciał niebieskich. Wenus, odbijająca potężne ilości światła słonecznego przez swoją gęstą atmosferę, świeci obecnie blaskiem o magnitudo aż -4,0, co czyni ją trzecim najjaśniejszym obiektem na niebie po Słońcu i Księżycu. Towarzyszący jej Jowisz, największy gazowy olbrzym Układu Słonecznego, osiąga w tym samym czasie jasność rzędu -1,9 magnitudo. Maksimum zbliżenia obu planet nastąpi wieczorem 9 czerwca 2026 roku, kiedy to odległość kątowa między nimi wyniesie zaledwie około 1,5 do 1,6 stopnia. W praktyce oznacza to, że oba potężne punkty świetlne zmieszczą się za opuszką małego palca wyciągniętej przed siebie dłoni. Z perspektywy obserwatora na Ziemi planety będą wyglądały, jakby niemal się ze sobą zderzały. Dodatkowym atutem jest fakt, że oba ciała znajdą się w gwiazdozbiorze Bliźniąt, tuż poniżej jego dwóch najjaśniejszych gwiazd: Kastora i Polluksa. W tym samym czasie (…

koniunkcja-wenus-i-jowisz-7acd84c.jpg
width: 2813
height: 1875

9 zjawisk na niebie, które można zobaczyć w czerwcu. Od „Truskawkowego Księżyca” po koniunkcję planet
type: item
date: 2026-05-31T13:13:20.000Z
creator: Stephanie Vermillion
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: meteory
subject: niebo
subject: obserwacje
subject: pełnia
subject: planety
description: Letnie obserwacje rozpoczynają się od spektakularnych widoków. Czekają nas ekscytująca koniunkcja Jowisza i Wenus oraz spadające gwiazdy.
encoded: Czerwiec przyniesie nam mnóstwo astronomicznych atrakcji. Miesiąc ten oferuje doskonałe warunki do obserwacji gęstego, usianego gwiazdami jądra Drogi Mlecznej, szczególnie w miejscach z ciemnym niebem. Oto dziewięć najciekawszych zjawisk do obserwacji na początku lata. Koniunkcja Jowisza i Wenus – 8–9 czerwca Jowisz i Wenus zbliżają się do siebie od końca maja. Jednak ich koniunkcja stanie się jeszcze bardziej spektakularna między 8 a 9 czerwca, kiedy to z naszej ziemskiej perspektywy te dwa obiekty znajdą się w odległości 1,5 stopnia (nieco ponad szerokość małego palca) od siebie. Kiedy dotrą do tego punktu, można je będzie jednocześnie dostrzec przez lornetkę. Szukajcie tej pary również w noce tuż przed i po koniunkcji. Nadal będą się one znajdować blisko siebie – około 3 stopni. Jowisz i Wenus pojawią się w gwiazdozbiorze Bliźniąt, a Merkury może być widoczny tuż poniżej. Koniunkcja Saturna z Księżycem – 10 czerwca Wczesnym rankiem 10 czerwca Saturn i Księżyc będą świecić w odległości 5 stopni, czyli trzech szerokości palców, od siebie. Oba ciała niebieskie wzniosą się nad wschodni horyzont po północy i będą poruszać się równolegle po niebie aż do wschodu słońca. Czeka nas wspaniały widok na pierścienie Saturna, widoczne nawet przez teleskop ogrodowy lub mocną lornetkę do obserwacji gwiazd. Układ Marsa, Księżyca i Saturna – 11 czerwca Na około godzinę przed wschodem słońca 11 czerwca Mars, sierp Księżyca i Saturn utworzą cienką linię nad wschodnim horyzontem. Aby dostrzec tę trójkę, potrzebny będzie czysty widok na wschód – duże jezioro lub łąka z minimalnymi przesłonami horyzontu. Mars i cienki Księżyc będą świecić blisko siebie następnego ranka, w odległości 6,5 stopnia od siebie – to nieco ponad trzy palce. Nów Księżyca – 15 czerwca Lato to jeden z najlepszych okresów na podziwianie tętniącego życiem centrum Drogi Mlecznej. Nów Księżyca, który rozpoczyna cykl lunarny, to najlepszy moment na jego dostrzeżenie. Kiedy Księżyc wślizguje się między Ziemię a Słońce …

niebo-w-czerwcu-mars-plejady-25154a9.png
width: 1200
height: 802

Dla swoich młodych zrobiłyby wszystko. 5 najbardziej heroicznych matek w świecie zwierząt
type: item
date: 2026-05-26T11:48:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: macierzyństwo
subject: obserwacje
subject: owady
subject: pająki
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Dla większości z nas symbolem macierzyństwa u zwierząt jest niedźwiedzica broniąca młodych lub ptak niestrudzenie karmiący pisklęta. Jednak natura potrafi być o wiele bardziej zaskakująca. W ciemnych wodach oceanów, głęboko w glebie i tropikalnych lasach żyją samice, dla których opieka nad potomstwem oznacza rezygnację z jedzenia na lata, ukrywanie dzieci we wnętrzu własnego ciała, a nawet… oddanie się na pożarcie.
encoded: Spis treści: Ryby pielęgnicowate: u mamy w pysku najbezpieczniej Skorek pospolity: mama z obsesją sprzątania Ośmiornica głębinowa: 4,5 roku matki bez jedzenia Boulengerula taitana: matka, która karmi własną skórą Norosz ziemny: ostateczne matczyne poświęcenie Gdy myślimy o macierzyństwie w świecie przyrody, często ulegamy antropomorfizacji, widząc zachowania zwierząt przez pryzmat ludzkich emocji. Ale ewolucja nie zna sentymentów – zna jedynie skuteczność. Aby gatunki mogły przetrwać, natura wykształciła mechanizmy tak zdumiewające, że graniczą z horrorem lub heroizmem. Oto pięć niezwykłych zachowań i strategii samic, które dla swojego potomstwa zrobiłyby absolutnie wszystko. Ryby pielęgnicowate: u mamy w pysku najbezpieczniej Ryby powszechnie uchodzą za pozbawione instynktów opiekuńczych, jednak afrykańskie i amerykańskie pielęgnicowate całkowicie przeczą temu stereotypowi. Samice wielu gatunków z jezior Malawi i Tanganika noszą swoje jaja i młode w pysku (stąd ich polskie nazwy: pyszczaki lub gębacze). Po złożeniu jaj matka zbiera je do pyska i nosi tam przez kilka tygodni, całkowicie rezygnując w tym czasie z jedzenia. Opieka nie kończy się po wykluciu. Gdy małe rybki wyczują niebezpieczeństwo, błyskawicznie wracają do jej pyszczka, traktując go jak bezpieczny schron. U innej pielęgnicy z Ameryki Południowej – paletki (dyskowca) – skóra samicy w okresie odchowu młodych zaczyna produkować gęsty, bogaty w białka i przeciwciała śluz. Młode zjadają go z ciała mamy, co jest strategią równie skuteczną, jak karmienie mlekiem wśród ssaków. Skorek pospolity: mama z obsesją sprzątania Skorek pospolity (Forficula auricularia) przez wielu jest niesłusznie uważany za domowego i ogrodowego szkodnika. Samica skorka to jedna z najbardziej czułych matek w świecie owadów. Jesienią buduje podziemną norkę, w której składa kilkadziesiąt jaj, a następnie spędza z nimi całą zimę. Jej najważniejszym zajęciem jest nieustanne sprzątanie. Bez przerwy, dzień i noc, wylizuje każde jajo z oso…

matki-w-przyrodzie-255ad87.jpg
width: 1800
height: 1200

Rzadki Niebieski Księżyc nad Polską. Nadchodzi pełnia, jakiej nie było od lat
type: item
date: 2026-05-26T06:51:39.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: niebo
subject: obserwacje
description: Przełom maja i czerwca 2026 roku przyniesie miłośnikom astronomii wyjątkowy spektakl. Już w najbliższy weekend na niebie zabłyśnie rzadki Niebieski Księżyc. To fascynujące zjawisko kalendarzowe, które zbiegnie się w czasie z innym, mało znanym fenomenem – Mikroksiężycem. Kiedy dokładnie spoglądać w niebo, dlaczego ta pełnia będzie zupełnie inna niż zwykle i skąd wzięła się jej intrygująca nazwa? Wyjaśniamy.
encoded: Spis treści: Podwójna pełnia w maju. Czym naprawdę jest Niebieski Księżyc? Kiedy oglądać Niebieski Księżyc w Polsce? Astronomiczne maksimum wypada w dzień Kosmiczny paradoks. Dlaczego majowy Niebieski Księżyc będzie... najmniejszy w roku? Poradnik dla obserwatorów. Jak schwytać w kadrze Niebieski Księżyc 2026? Wbrew temu, co mogłaby sugerować nazwa, nasz naturalny satelita nie zmieni nagle swojej barwy na błękitną. Określenie Niebieski Księżyc odnosi się do rzadkiego układu kalendarzowego. W maju 2026 roku mamy do czynienia z sytuacją, w której w ciągu jednego miesiąca kalendarzowego wypadają aż dwie pełnie Księżyca. Podwójna pełnia w maju. Czym naprawdę jest Niebieski Księżyc? Pierwsza z nich, nazywana tradycyjnie Kwiatową Pełnią, miała miejsce 1 maja. Druga, czyli nasz tytułowy Niebieski Księżyc 2026, rozświetli niebo w ostatni dzień miesiąca – 31 maja. Samo sformułowanie pochodzi od angielskiego powiedzenia „once in a blue moon”, co jest odpowiednikiem polskiego „raz na ruski rok”. To idealnie oddaje naturę tego zjawiska odnoszącą się do faz Księżyca – dwie pełnie w jednym miesiącu zdarzają się średnio raz na 2,7 roku. Wynika to z faktu, że cykl synodyczny Księżyca (od pełni do pełni) trwa 29,5 dnia, czyli nieco krócej niż większość naszych miesięcy. Na kolejny taki układ przyjdzie nam poczekać aż do grudnia 2028 roku. Kiedy oglądać Niebieski Księżyc w Polsce? Astronomiczne maksimum wypada w dzień Oficjalne, astronomiczne maksimum pełni nastąpi dokładnie 31 maja 2026 roku o godzinie 10:45 czasu polskiego. Dla obserwatorów w naszym kraju oznacza to, że precyzyjny moment kulminacyjny nastąpi w ciągu dnia, gdy Księżyc będzie znajdował się pod horyzontem, a niebo będzie rozświetlone światłem słonecznym. Czy to oznacza, że przegapimy widowisko? Absolutnie nie! Dla ludzkiego oka tarcza Srebrnego Globu wydaje się idealnie okrągła przez około dobę przed i dobę po geometrycznym maksimum. Najlepsze warunki do podziwiania oraz fotografowania tego zjawiska w Polsce będziemy …

Blekitny-Ksiezyc-Bloon-Moon-2026-6c1aa0d.png
width: 2816
height: 1536

Sezon na najpiękniejsze zjawisko polskiego nieba otwarty. Poprzedni rok przyniósł absolutny rekord
type: item
date: 2026-05-25T12:59:35.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Przyroda
subject: chmury
subject: meteorologia
subject: obserwacje
description: Nie trzeba jechać na daleką Północ, by zobaczyć coś magicznego na niebie – Polska też ma swoją „zorzę polarną". Czerwcowe i lipcowe noce rozświetlają nam obłoki srebrzyste – świecące chmury, które zachwycają niebieskim blaskiem. Podpowiadamy, jak je obserwować.
encoded: Spis treści Czym są obłoki srebrzyste i jak je rozpoznać? Najlepsze sposoby na obserwację Czerwiec czy lipiec? Natura lubi zaskakiwać Rozpoczyna się najlepszy czas na obserwacje jednego z najpiękniejszych zjawisk naszego nieba, na pograniczu meteorologii i astronomii. Czerwiec i lipiec to miesiące, kiedy pojawia się najwięcej obłoków srebrzystych. Te świecące chmury łatwo zaobserwować i sfotografować. Czym są obłoki srebrzyste i jak je rozpoznać? Obłoki srebrzyste (ang. noctilucent clouds, NLC) to najwyżej występujące chmury w atmosferze Ziemi, tworzące się w mezosferze na wysokości około 75–85 km. Zbudowane są z drobnych kryształków lodu, które kondensują się na maleńkich cząstkach np. pochodzenia wulkanicznego czy kosmicznego. Nie jest jednak jasne, skąd para wodna bierze się na tak dużych wysokościach. Obłoki widać kiedy Słońce zejdzie na 6–16° poniżej horyzontu. W praktyce oznacza to że są widoczne po 22, do 2–3 w nocy. Są chmurami strefy polarnej, czyli tworzą się podobnie jak zorze polarne, na północy. Jednak Polska jest wciąż dobrym miejscem do ich obserwacji. A najlepszym okresem w roku jest czerwiec, choć bywają widoczne także w lipcu i sierpniu. Jak je rozpoznać? To naprawdę łatwe – świecą własnym blaskiem, w odróżnieniu od zwykłych chmur, które mogą tylko odbijać światło Słońca. Blask ten ma charakterystyczny, hipnotyzujący srebrzystoniebieski kolor. Obłoki srebrzyste tworzą też na niebie ciekawe kompozycje i kształty, trochę podobne do dziennych chmur wysokich, ale zdecydowanie ładniejsze i delikatniejsze. Często układają się w faliste, żebrowane lub pasiaste wzory. Najlepsze sposoby na obserwację Przeważnie można je obserwować dość nisko nad północnym horyzontem, ale czasem „zalatują” bardziej na południe i zajmują wtedy trochę większą część nocnego nieba. Są zjawiskiem stosunkowo rzadkim i ulotnym, związanym z niskimi temperaturami tak wysoko w atmosferze. Jednak co roku można je zobaczyć przynajmniej kilka razy. Warto regularnie patrzeć na północ po z…

obloki-srebrzyste-909696e.jpeg
width: 5184
height: 3456

Kosmiczny spektakl nad Polską. Ponad naszymi głowami pędzi gigant, który rozświetli „białe noce”
type: item
date: 2026-05-22T07:31:15.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: niebo
subject: obserwacje
description: Czy wiedziałeś, że w najbliższych dniach możesz dostrzec na polskim niebie obiekt jaśniejszy od niemal wszystkich gwiazd i planet, poruszający się z zawrotną prędkością 28 000 km/h? Przełom kwietnia i maja 2026 roku przynosi wyjątkowe warunki do obserwacji Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Rozpoczynający się sezon białych nocy sprawi, że ten technologiczny kolos będzie doskonale widoczny gołym okiem. Podpowiadamy, kiedy zadbać o czyste niebo i jak nie przegapić tego niezwykłego widowiska.
encoded: Spis treści: Błysk na niebie silniejszy niż gwiazdy. Czym jest ten sunący punkt? Dlaczego maj 2026 roku jest tak wyjątkowy dla obserwatorów? Sekrety „białych nocy”. Jak słońce pomaga nam tropić kosmiczną stację? Sprawdź zegarek. Gdzie szukać i jak nie przegapić przelotu? Wiele osób, patrząc wieczorem w niebo, dostrzega nagle niezwykle jasny, niejednostajny punkt, który w ciągu kilku minut przecina nieboskłon. Wbrew pierwszym skojarzeniom nie jest to ani spadający meteor, ani samolot, ani tym bardziej UFO. To Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) – największe i najbardziej zaawansowane laboratorium, jakie ludzkość kiedykolwiek umieściła na orbicie okołoziemskiej. Błysk na niebie silniejszy niż gwiazdy. Czym jest ten sunący punkt? Stacja krąży na wysokości około 400–420 kilometrów nad Ziemią, pełniąc funkcję międzynarodowego ośrodka badawczego. Pracujący tam astronauci prowadzą pionierskie eksperymenty z zakresu biologii, fizyki czy medycyny kosmicznej, których nie dałoby się odtworzyć w warunkach ziemskiej grawitacji. ISS to gigant o masie ponad 400 ton i wymiarach porównywalnych z boiskiem do piłki nożnej. Za jej niezwykłą jasność na nocnym niebie odpowiadają ogromne panele słoneczne, które odbijają światło słoneczne tak efektywnie, że stacja staje się drugim – po Księżycu – najjaśniejszym obiektem ruchomym na nocnym niebie, osiągając blask rzędu nawet -3,9 magnitudo. Dlaczego maj 2026 roku jest tak wyjątkowy dla obserwatorów? Geometria orbitalna ISS oraz nachylenie osi naszej planety sprawiają, że widoczność stacji nad danym obszarem nie jest stała. Pierwsza część wiosennego sezonu 2026 przynosi fascynującą zmianę warty. Podczas gdy pod koniec kwietnia musieliśmy nastawiać budziki na przeloty poranne (odbywające się między godziną 2:00 a 5:00 nad ranem), maj przynosi bezapelacyjny hit: wysokie i niesamowicie jasne przeloty wieczorne. To idealny moment dla amatorów astronomii. Ciepłe majowe wieczory w połączeniu z dogodnymi godzinami (najlepsze spektakle odbywają si…

ISS-obserwacja-49b72f6.png
width: 2304
height: 1856

Białe noce zawitały nad Polskę. Przez najbliższe tygodnie ciemność niemal całkowicie zniknie
type: item
date: 2026-05-17T13:15:36.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: lato
subject: noc
subject: obserwacje
description: Pierwsze białe noce zawitały nad Polską, niosąc ze sobą niezwykłe widowisko. W najbliższych tygodniach będziemy mogli doświadczyć jasnych nocy w niemal każdym zakątku naszego kraju. Najbardziej spektakularne widoki czekają na wybrzeżu Bałtyku, gdzie „wieczny zmierzch” potrwa aż do sierpnia.
encoded: Słynny rosyjski pisarz Fiodor Dostojewski jedno ze swoich opowiadań poświęcił niemal w całości zjawisku białych nocy. W niegasnącym zmierzchu toczą się losy głównych bohaterów przechadzających się po rozświetlonych, aczkolwiek spowitych nocą ulicach Petersburga. Aby dostrzec to wyjątkowe zjawisko astronomiczne, nie trzeba jednak kierować się na tak daleką północ. W najbliższych tygodniach również w Polsce możemy doświadczyć stanu, w którym niebo w nocy nie staje się całkowicie ciemne. Miłośnicy astronomii już od kilku dni mają okazję obserwować ten proces. Czym są białe noce? Podziwianie zachodów słońca nad polskim morzem na stałe wpisało się do grona licznych aktywności, jakie należy wykonać będąc nad Bałtykiem. W najbliższych miesiącach po zejściu z plaży nie doświadczymy jednak pełnego mroku. Nocą towarzyszyć będzie nam utrzymujący się zmierzch — tzw. biała noc. Zjawisko to, choć najmocniej kojarzone jest z krajami Skandynawii, również w Polsce możliwe jest do zobaczenia. Białe noce to stan, w którym słońce nie schodzi głębiej pod linię horyzontu niż 18 stopni. W efekcie — szczególnie w czasie przesilenia letniego — możemy podziwiać granatowe niebo, które nad linią horyzontu przechodzi w trwałą, krwiście pomarańczową poświatę. W miejscach położonych na północy naszego kraju trudne do dostrzeżenia będą również niektóre z tych gorzej świecących się gwiazd. Warto pamiętać, że białych nocy nie należy utożsamiać z dniem polarnym. W przypadku tego drugiego mamy do czynienia ze zjawiskiem, w którym słońce w ogóle nie kryje się za horyzontem, pozostając widocznym przez całą dobę. Obszary położone za kołem podbiegunowym doświadczają wówczas nieprzerwanej jasności, która w skrajnych, najbardziej wysuniętych na północ przypadkach może trwać nawet pół roku. Nie wszystkich jednak zjawisko białych nocy raduje tak samo. Okres ten jest prawdziwym utrapieniem dla astronomów i miłośników nocnych obserwacji nieba. Dla wielu z nich — szczególnie tych mieszkających na północy — lato …

shutterstock787836949-cc90ada.jpg
width: 5245
height: 3500

18 maja warto spojrzeć w niebo. Ziemię czeka bliskie spotkanie z nowo odkrytą planetoidą
type: item
date: 2026-05-14T08:45:58.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: asteroida
subject: obserwacje
subject: teleskop
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: To będzie gratka nie tylko dla zawodowych astronomów, ale i obserwatorów amatorów. Nowo odkryta planetoida 2026 JH2 przeleci zaledwie 90 000 kilometrów od powierzchni Ziemi. Będzie widoczna nawet przez prosty teleskop.
encoded: Odkryta zaledwie kilka dni temu planetoida wkrótce będzie widoczna na niebie, osiągając jasność 11,5 magnitudo podczas swojego bardzo bliskiego przelotu obok Ziemi. Znajdzie się tak blisko, że powinna być widoczna dla obserwatorów przy użyciu stosunkowo skromnego sprzętu. Jak odkryto 2026 JH2? Astronomowie na całym świecie, a także zautomatyzowane systemy stale skanujące niebo, nieustannie wypatrują obiektów potencjalnie niebezpiecznych dla Ziemi, przemieszczających się przez nasz Układ Słoneczny. Celem jest przewidzenie wszelkich możliwych zagrożeń, ale często trafiają się obiekty nie stanowiące żadnego niebezpieczeństwa, za to niezwykle interesujące. Kilka dni temu astronomowie z kilku obserwatoriów, m.in. Mount Lemmon Survey i Farpoint Observatory w Eskridge, zaobserwowali nowy obiekt. Wstępne obliczenia jego orbity pokazują, że przeleci bardzo blisko orbity Ziemi, co czyni go obiektem bliskim Ziemi (Near Earth Object, NEO), klasy Apollo. To grupa planetoid które krążą wokół Słońca po orbitach dłuższych od orbity Ziemi, ale w pewnym miejscu przecinających trajektorię naszej planety. Kiedy i jak blisko przeleci 2026 JH2? W miarę dalszych badań 2026 JH2 na pewno poznamy jej rozmiar, ale już teraz wiadomo, że jej przelot przewidywany jest na poniedziałek, 18 maja 2026 roku. Jak blisko przeleci i czy jest powód do niepokoju? Jak zwykle w takich przypadkach – nie. Choć w kategoriach kosmicznych obiekt zbliża się niewiarygodnie blisko, nic nie wskazuje, by miał uderzyć w Ziemię. Zbliży się na odległość 0,00064-0,00058 jednostki astronomicznej (j.a.) do Ziemi (j.a. to średnia odległość Ziemi od Słońca). Wcześniej przeleci też w odległości około 0.00284 j.a od Księżyca. Gdy przeliczymy to na kilometry, przelot wygląda znacznie mniej niepokojąco. W momencie największego zbliżenia 2026 JH2 będzie znajdowała się około 90 000 kilometrów od powierzchni Ziemi. To ok. 24 procent średniej odległości między Ziemią a Księżycem. Krótko mówiąc: 2026 JH2 minie naszą planetę, a my będ…

asteroida-przeleci-kolo-ziemi-84cf409.jpeg
width: 3840
height: 2160

Kosmiczny taniec gigantów. Odkryto parę czarnych dziur o masie 60 mld Słońc
type: item
date: 2026-05-14T07:49:35.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: obserwacje
description: Czy zbliżamy się do teoretycznej granicy wielkości czarnych dziur? Nowe odkrycie w galaktyce Abell 402-BCG sugeruje, że tak. Odnaleziona tam para ultramasywnych obiektów waży tyle, co 60 miliardów Słońc. To rzadki widok kosmicznego tańca, który zakończy się powstaniem jednego z największych monstrów.
encoded: W ciemnym, pozbawionym światła gwiazd i rozciągającym się na 3200 lat świetlnych obszarze, w centrum galaktyki o nazwie Abell 402-BCG, znajduje się para masywnych czarnych dziur. Być może najmasywniejsza, jaką kiedykolwiek zaobserwowano. Jak wielkie mogą być super i ultramasywne czarne dziury znajdujące się w centrach galaktyk i kwazarów? Masa tych olbrzymów liczona jest w miliardach mas Słońca. Przypomnijmy, że Słońce waży około 2 miliardy miliardów miliardów ton, a jego masa stanowi 99,86% całkowitej masy Układu Słonecznego. Innymi słowy wszystkie planety, księżyce, planetoidy, komety i pył razem stanowią zaledwie około 0,14% masy całego układu. Skoro mamy już porównanie skali, przejdźmy do supermasywnych czarnych dziur. 60 miliardów mas Słońca Jednym ze znanych rekordzistów jest TON 618 o szacowanej masie 40–60 miliardów mas Słońca. Obiekty tej gargantuicznej wielkości mają horyzont zdarzeń większy niż rozmiary całego Układu Słonecznego. Astronomowie przypuszczają, że powstają przez miliardy lat dzięki pochłanianiu gazu, gwiazd oraz łączeniu się mniejszych czarnych dziur. Niedawno zespół astronomów prowadzony przez profesora Michaela McDonalda z Massachusetts Institute of Technology opublikował analizę obserwacji z Teleskopu Jamesa Webba, które ujawniły niezwykłą wnękę o szerokości około kiloparseka (kiloparsek to około 3260 lat świetlnych lub ok. 30,9 biliarda kilometrów) w rozkładzie gwiazd centralnej galaktyki w gromadzie A402. Dane pomocnicze z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a pozwaliły wykluczyć pył jako przyczynę tego efektu. Zamiast tego badacze sugerują, że jest to lokalne obniżenie gęstości gwiazd odpowiadające brakowi około 2×10^9 mas Słońca w gwiazdach w objętości 0,5 kiloparseka sześciennego. Innymi słowy sądzą, że pustka jest domem dla pary tańczących ultramasywnych czarnych dziur spiralnie zbliżających się do siebie. Razem te giganty mają szacunkową masę równą 60 miliardom mas Słońca — co najmniej dwa razy większą niż kolejny najbardziej masywny znany…

dziura-adc56da.jpg
width: 1575
height: 1050

Słońce kluczem do odkrycia nowej Ziemi. Pomoże w tym ESPRESSO
type: item
date: 2026-05-07T07:48:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: egzoplanety
subject: obserwacje
subject: obserwatorium
subject: słońce
description: Poszukiwanie planet pozasłonecznych właśnie wkroczyło w nową fazę. Co ciekawe, aby odnaleźć planety krążące wokół odległych gwiazd, naukowcy przyglądają się naszej własnej centralnej gwieździe. W jaki sposób zrozumienie natury Słońca przybliża nas do odkrywania nowych światów?
encoded: Wykrywanie oraz charakteryzowanie planet podobnych do Ziemi, czyli posiadających warunki fizyczne umożliwiające istnienie ciekłej wody, a tym samym potencjalnie sprzyjających życiu, jest jednym z podstawowych zadań współczesnej astrofizyki. Niestety poszukiwanie te utrudnia astrofizyczny „szum” z gwiazd macierzystych. Dotychczasowe metody radzenia sobie z tym problemem są niewystarczające do osiągnięcia wymaganych poziomów precyzji. Nowe, nieznane światy Jednak jeden instrument, a tak naprawdę cała infrastruktura, mogą to zmienić. Mowa o teleskopie Paranal solar Espresso Telescope (PoET). Jest on połączony ze spektrografem ESPRESSO (ESO), co umożliwi jednoczesne prowadzenie obserwacji całkowitego widma Słońca oraz obserwacji rozdzielonych przestrzennie na poziomie pojedynczych sekund łuku, przy rozdzielczości widmowej R~200000. Aktualne dane mówią o około 6300 potwierdzonych planetach pozasłonecznych (egzoplanetach). Ponadto istnieją tysiące kandydatów oczekujących na potwierdzenie – głównie z misji takich jak Kepler Space Telescope i TESS. Te pozaziemskie światy są zazwyczaj wykrywane i badane poprzez analizę światła pochodzącego z ich gwiazd macierzystych, m.in. przez szukanie małych zmian w widmie gwiazdy. Jednak aktywność gwiazdowa może wytwarzać sygnały, które zagłuszają, a w innych sytuacjach naśladują zmiany wywoływane przez bliskie gwieździe planety. Podobnie jak plamy słoneczne zmieniają światło słoneczne, powierzchniowa aktywność innych gwiazd zaburza ich widma w sposób, który może być mierzony, jako „szum”, przy użyciu aktualnych instrumentów do polowania na planety. Usuwanie tego szumu z widma odległej gwiazdy jest trudne, ponieważ nie rozumiemy w pełni, jak aktywność gwiazdowa zmienia światło, które obserwujemy. Na szczęście naukowcy znaleźli rozwiązanie: postanowili nauczyć się tego od naszej własnej gwiazdy. PoETyckie łowy na egzoplanety Infrastruktura PoET składa się z teleskopu ze zwierciadłem o średnicy 60 cm, które gromadzi światło z określonych o…

ACD20-0044-003large-30e20cf.jpg
width: 1920
height: 1151

Mamy to! Nowy polski meteoryt Zadzim jest drugi na świecie i waży prawie 3 kg
type: item
date: 2026-04-27T13:50:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: meteory
subject: meteoryty
subject: obserwacje
subject: polska
description: Poszukiwacze z sieci obserwacyjnej Skytinel ogłosili wielki sukces – odnaleźli meteoryt który spadł 17 kwietnia, po bardzo jasnym przelocie nad województwami wielkopolskim i łódzkim. Po raz pierwszy w historii meteoryt znaleziono tak szybko po upadku. I to nie koniec rekordów.
encoded: 17 kwietnia 2026 roku Polska stała się miejscem bezprecedensowego wydarzenia – odnotowano pierwszy w historii kraju obserwowany upadek meteorytu żelaznego. Jasny bolid, który o godzinie 20:53:59 przeleciał nad województwami wielkopolskim i łódzkim, był widoczny przez ponad 6 sekund z wielu rejonów kraju. Dzięki błyskawicznej reakcji sieci Skytinel oraz współpracy z międzynarodowymi ośrodkami badawczymi, już w ciągu kilku dni udało się precyzyjnie wyznaczyć miejsce upadku i odnaleźć okaz. Wydarzenie to ma rangę światową, gdyż znaleziony w gminie Zadzim obiekt o masie 2,9 kg jest dopiero drugim na świecie meteorytem żelaznym z dokładnie wyznaczoną orbitą. Precyzyjna lokalizacja i analiza lotu bolidu Kluczem do odnalezienia meteorytu było sprawne działanie sieci Skytinel, założonej przez Mateusza Żmiję, która zarejestrowała przelot za pomocą 24 stacji obserwacyjnych. Dane z kamer oraz specjalistycznych radiometrów pozwoliły ustalić, że meteoroid przestał być widoczny zaledwie 14 km nad ziemią, co sugerowało, że jest to obiekt niezwykle wytrzymały i prawdopodobnie żelazny. Hipotezę tę potwierdziły analizy spektrograficzne przeprowadzone przez dr. Ernesta Świerczyńskiego na podstawie danych ze stacji w Chrzanowie Małym i Zabierzowie Bocheńskim. Istotnym etapem były konsultacje z naukowcami z Instytutu Astronomii Czeskiej Akademii Nauk – Pavlem Spurným, Jiřím Borovičką i Lukášem Shrbeným. Dzięki porównaniu polskich nagrań z danymi sieci European Network (EN) z Czech i Słowacji, czescy badacze oszacowali masę okazu na około 2,7 kg. Pozwoliło to Mateuszowi Żmii i Gáborowi Kővágó na przeprowadzenie ponownej symulacji, która zawęziła obszar poszukiwań do pola o wymiarach zaledwie 300 na 200 metrów. Przed wejściem w atmosferę z prędkością 13 km/s, meteoroid obiegał Słońce w ciągu 1,5 roku po orbicie nachylonej pod kątem 7° do ekliptyki. Odnalezienie meteorytu w gminie Zadzim Pierwsze grupowe poszukiwania z udziałem 26 osób, dronów i wykrywaczy metali w dniach 18–19 kwietnia ni…

zadzim-meteorite-5-f01062b.jpg
width: 2000
height: 1500

To może być najjaśniejszy kosmiczny gość 2026 roku. Czy powtórzy sukces „wielkich komet”?
type: item
date: 2026-04-25T08:44:29.000Z
creator: Stefanie Waldek
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: kometa
subject: niebo
subject: obserwacje
description: Nowa kometa przyciąga uwagę astronomów i miłośników nocnego nieba. C/2025 R3 (PANSTARRS) to jeden z najciekawszych obiektów ostatnich miesięcy. Może być najjaśniejszą kometą tego roku, ale specjaliści studzą emocje.
encoded: Spis treści: Co sprawia, że kometa staje się „wielka”? Dlaczego tak trudno przewidzieć „wielkie komety”? Co wiemy o komecie C/2025 R3 (PANSTARRS)? Jak zobaczyć kometę C/2025 R3 (PANSTARRS)? Co kilka lat na niebie pojawia się kometa, która zapowiada coś wyjątkowego. Tak jest i tym razem: kometa C/2025 R3 (PANSTARRS), widoczna obecnie przez lornetki i teleskopy, już teraz bywa porównywana do rzadkich „wielkich komet”, które tworzą niezapomniane widowiska na nocnym niebie. Ale co właściwie sprawia, że kometa staje się „wielka”? I czy ta ma na to szansę? Choć astronomowie podkreślają, że C/2025 R3 może być jedną z najjaśniejszych komet tego roku, sama jasność nie wystarczy, by uczynić ją naprawdę niezapomnianą. Oto, co warto wiedzieć o tym potencjalnym kosmicznym spektaklu. Co sprawia, że kometa staje się „wielka”? Określenie „wielka kometa” brzmi imponująco, ale jest to nieformalny termin. Podobnie jak w przypadku „superksiężyca”, nie stanowi on oficjalnej klasyfikacji naukowej. To raczej etykieta nadawana przez obserwatorów, zależna od tego, jak kometa prezentuje się na niebie widzianym z Ziemi. W praktyce „wielkie komety” to takie, które oferują spektakularne widowisko – są wyjątkowo jasne, dobrze widoczne gołym okiem i zapadają w pamięć obserwatorów. Choć określenie „wielkiej komety” jest subiektywne, astronomowie i miłośnicy nieba zgadzają się co do jednego kluczowego kryterium: widoczności gołym okiem. – Moja definicja wielkiej komety jest bardzo prosta: jeśli wyjdziesz w ciemne miejsce, spojrzysz w odpowiednim kierunku i zobaczysz ją od razu – bez szukania i bez sprzętu – to mamy do czynienia z wielką kometą – mówi dr David Schleicher, astronom z Lowell Observatory. Większość komet nigdy nie osiąga takiej jasności i pozostaje widoczna jedynie przez lornetki lub teleskopy. – Zazwyczaj wielka kometa pojawia się raz na kilka do kilkunastu lat – mówi dr David Schleicher. – Choć zdarza się, że dwie takie komety można zobaczyć w odstępie roku lub nawet krótszym. Poniew…

kometa-C2025-R3-PANSTARRS-293e7ef.jpg
width: 3984
height: 2656

Wyjątkowo jasny bolid przeleciał nad Polską. Eksperci badają, czy doszło do upadku meteorytu
type: item
date: 2026-04-20T10:55:30.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: meteory
subject: meteoryty
subject: obserwacje
subject: polska
description: Jak donosi sieć obserwacyjna Skytinel, 17 kwietnia 2026 na polskim niebie pojawił się wyjątkowo jasny meteor (bolid). Tak silne zjawisko sugeruje meteor na tyle duży, że przetrwał przelot przez ziemską atmosferę. Eksperci Skytinel analizują tor jego lotu i szacują obszar ewentualnego upadku meteorytu.
encoded: Do przelotu doszło o godz. 20:53 nad województwami łódzkim i wielkopolskim, choć doniesienia o obserwacjach spływają także z innych województw. Bolid był widoczny przez kilka sekund, a jego jasność zmieniała się. Jak piszą eksperci ze Skytinel, wielokrotnie rozbłyskiwał, sprawiając wrażenie wirowania w atmosferze. Według wstępnych analiz meteoroid poruszał się po orbicie lekko wykraczającej poza orbitę Marsa, a jego obieg wokół Słońca zajmował nieco ponad 1,5 roku ziemskiego. Przelot jasnego bolidu nad Polską „Dysponujemy bogatym zestawem danych z kamer kierunkowych i all-sky, a także ze specjalistycznego spektrografu, który pozwoli nam ocenić skład meteoroidu. Otrzymaliśmy również dziesiątki wiadomości w sprawie tego bolidu, za które serdecznie dziękujemy! Można powiedzieć, że „otoczyliśmy” bolid z każdej strony. Obecnie trwa kompleksowa analiza wszystkich zebranych danych” – pisze Skytinel w mediach społecznościowych. Ciekawostką jest fakt, że bolid przeleciał akurat w dniu XIV Konferencji Meteorytowej, organizowanej przez Polskie Towarzystwo Meteorytowe w Koluszkach. Uczestnicy konferencji także go zaobserwowali. Skytinel informuje, że wynik swoich analiz, czyli prawdopodobny obszar spadku meteorytu, poda do publicznej wiadomości za dwa tygodnie. Komentarze w pod postem Skytinel wskazują, że niektórzy słyszeli także huk. Niewątpliwie niejeden obserwator zacznie szukać fragmentów meteorytu na własną rękę. Ochotnicza Straż Pożarna w miejscowości Starcza otrzymała zgłoszenie o spadku „sporych rozmiarów przedmiotu” który zostawił za sobą chmurę dymu i ognia. Strażacy sprawdzili teren, ale niczego nie znaleźli. Czym jest bolid? Bolid to meteor osiągający na niebie jasność większą niż -4 magnitudo, czyli jaśniejszy od Wenus. Superbolidy przekraczają -15 magnitudo i są jaśniejsze niż Księżyc w pełni. Wbrew pozorom są to dość częste zjawiska i mogą być wywołane wejściem w atmosferę obiektu o wielkości nawet kilku centymetrów. Dużo większe są znacznie rzadsze, a tak duże …

bolid-0e0053f.jpg
width: 1300
height: 1300