National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-03T07:04:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: 3I/ATLAS nie przestaje zaskakiwać. Międzygwiezdna kometa ma związek z meteorytem z Antarktydy
items: Po raz pierwszy odkryto sygnał radiowy z komety. To międzygwiezdny przybysz
items: Nie tylko superpełnia. Trwa „noc spadających gwiazd”. Jak obserwować Południowe Taurydy?
items: Zbliża się największa i najjaśniejsza pełnia w 2025 roku. Kiedy i gdzie obserwować Księżyc?
items: Co się dzieje z orkami? Znalazły sobie kolejną ofiarę. Takiego zachowania nie widziano jeszcze nigdy
items: Nalot rzadkich ptaków nad Polskę. Ornitolodzy prześcigają się w doniesieniach
items: Wielkie odkrycie po 25 latach badań. Naukowcy rozwikłali zagadkę największego nietoperza Europy
items: W stronę południa – o jesiennych wędrówkach ptaków i sekretach obserwacji
items: To najlepszy okres obserwacji komety Lemmon. Gdzie jej szukać na niebie?
items: Ten ptak nie powinien istnieć. Kolorowa hybryda zaskoczyła ornitologów w USA
items: Krytycznie zagrożony ptak widziany na Mazowszu. To jedyny raz w tym roku
items: Zaskakująca obserwacja gwiazdy neutronowej. Naukowcy zachwyceni
items: Świerszczak melodyjny wrócił po 35 latach. To ornitologiczna sensacja
items: Detektory fal grawitacyjnych zarejestrowały zdarzenie, które potwierdziło teorie Einsteina i Hawkinga
items: Rzadki jastrząb z Bliskiego Wschodu polubił Polskę. Pojawia się u nas coraz częściej
items: W polskim „królestwie ptaków” pojawił się rzadki, egzotyczny gość. To jeden z ibisów
items: Czy zarejestrowane przez teleskop Webba tzw. Małe Czerwone Kropki są najwcześniejszymi czarnymi dziurami?
items: Już dzisiaj planetoida wielkości autobusu przeleci w pobliżu Ziemi. Zbliży się na najmniejszą odległość od 100 lat!
items: Jeśli obiekty międzygwiezdne mogą być wytworami innych cywilizacji, jakie technosygnatury nam o tym powiedzą?
items: Sukces ornitologów: pierwsza pokrzewka kaspijska w Polsce. Potwierdzenie obserwacji wymagało badań genetycznych
items: Zniknął z Europy setki lat temu. Teraz powrócił i znów szybuje po naszym niebie
items: Przed nami magiczna Noc Perseidów. Spadające gwiazdy zatańczą nad Polską
items: Nie uwierzysz, jak szybko sunie ta kometa. 3I/ATLAS przemierza Drogę Mleczną jak pocisk!
items: „Rekin-anioł” pojawił się w Walii po latach. Budzi nadzieję wśród naukowców
items: Z USA na Mazury – niespotykana podróż amerykańskiej mewy

3I/ATLAS nie przestaje zaskakiwać. Międzygwiezdna kometa ma związek z meteorytem z Antarktydy
type: item
date: 2025-12-03T07:03:29.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: badania naukowe
subject: kometa
subject: obserwacje
description: Kometa 3I/ATLAS może zawierać aktywne kriowulkany – odkrył zespół hiszpańskich naukowców. Analiza zdjęć ujawniła strumienie gazu i pyłu wyrzucane z jądra komety. Dzięki temu udało się wstępnie określić skład chemiczny tego tajemniczego gościa. Okazał się zaskakująco podobny do znanych obiektów.
encoded: Najnowsze obserwacje sugerują, że międzygwiazdowa kometa 3I/ATLAS może być pokryta aktywnymi kriowulkanami, czyli „lodowymi wulkanami”, wyrzucającymi strumienie gazu i pyłu. Zauważono to, gdy zbliżała się do Słońca. Ta obserwacja pozwala wyciągać nowe wnioski co do składu i budowy tajemniczego obiektu. Nowa analiza 3I/ATLAS Od chwili odkrycia komety w lipcu pojawiały się rozmaite spekulacje, także sensacyjne, o jej rzekomym sztucznym pochodzeniu. Jednak astronomowie są przekonani, że to naturalny obiekt międzygwiazdowy. To dopiero trzecia taka znana nam kometa, dlatego naukowcy intensywnie ją obserwują, zanim opuści ona Układ Słoneczny w przyszłym roku. Według nowej analizy, 3I/ATLAS okazuje się zaskakująco podobna do obiektów z naszej kosmicznej okolicy, mimo że pochodzi z innego układu planetarnego. Autorzy badania pod kierunkiem Josepa Trigo-Rodrígueza z Institute of Space Sciences w Hiszpanii podkreślają, że podobieństwo to było nieoczekiwane. Hiszpanie odkrywają kriowulkany W ramach badań wykorzystano teleskop Joan Oró w obserwatorium Montsec w Katalonii oraz inne lokalne obserwatoria. Kometa była monitorowana podczas zbliżania się do peryhelium, co nastąpiło 29 października. Gdy znalazła się około 378 mln km od Słońca, nastąpił skokowy wzrost sublimacji lodu i jasności obiektu. Uzyskano wtedy zdjęcia o najwyższej jak dotąd rozdzielczości, ukazujące wyraźne strumienie gazu i pyłu. Według hiszpańskich naukowców są to erupcje kriowulkaniczne. Kriowulkany na planetach działają inaczej W odróżnieniu od dużych, lodowych obiektów planetarnych, gdzie kriowulkanizm jest napędzany przez ciepło wewnętrzne ciała niebieskiego, w 3I/ATLAS proces ten może wynikać z reakcji chemicznych. Podgrzewanie komety przez Słońce doprowadziło do sublimacji (przemiany z ciała stałego w gaz) dwutlenku węgla, w wyniku czego jądro komety przestało być ściśle chronione warstwami lodu i zaczęło ulegać korozji. 3I/ATLAS jest podobna do obiektów zza orbity Neptuna Aby sprawdzić wiarygodność teo…

3IATLAS-2401173.jpg
width: 1200
height: 677

Po raz pierwszy odkryto sygnał radiowy z komety. To międzygwiezdny przybysz
type: item
date: 2025-11-14T10:23:02.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: chemia
subject: kometa
subject: obserwacje
description: Astronomowie za pomocą radioteleskopu MeerKAT wykryli pierwszy sygnał radiowy pochodzący z komety międzygwiezdnej 3I/ATLAS. Fale nie zostały jednak wysłane przez obcą cywilizację. Wyjaśnienie jest znacznie prostsze.
encoded: 3I/ATLAS to międzygwiezdna kometa, czyli pochodzący spoza naszego Układu Słonecznego obiekt, który przelatuje przez jego wnętrze, a następnie ponownie ucieka w przestrzeń między gwiazdami. Odkryto ją w programie badawczym Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System (ATLAS) w chilijskim Río Hurtado 1 lipca 2025 r., gdy pędziła z prędkością z prędkością ponad 210 000 km/godz. Znajdowała się wówczas w odległości ok. 670 mln km od Słońca. Jest to trzeci potwierdzony obiekt międzygwiezdny, po 1I/ʻOumuamua i 2I/Borisov. Czym jest międzygwiezdna kometa 3I/ATLAS? Uważa się, że 3I/ATLAS może mieć od 7 do 11 miliardów lat. Czyni to ją najstarszą kometą, jaką kiedykolwiek widzieliśmy. Została prawdopodobnie wyrzucona ze swojego macierzystego układu podczas formowania planet i od tego czasu przemierza pustą przestrzeń międzygwiezdną. Co ważne, porusza się po hiperbolicznej trajektorii, co oznacza, że już nigdy nie wróci do naszego Układu Słonecznego. Obiekt ten był w ostatnim czasie badany przez składający się z 64 anten radioteleskop MeerKAT znajdujący się w RPA. Astronomowie zarejestrowali sygnał radiowy komety 24 października, gdy ta minęła swoje peryhelium. To moment i miejsce na orbicie, w którym odległość danego obiektu od Słońca jest najmniejsza. Ale jak to się stało, że kometa emitowała taki sygnał? Jak kometa może emitować fale radiowe? Choć brzmi to, jakby była to co najmniej wiadomość od cywilizacji z innej galaktyki, w rzeczywistości to całkowicie naturalne zjawisko fizyczne. Wynika z oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego z gazami i pyłami w otoczce komety. Kiedy obiekt wchodzi w okolice Słońca, czyli zbliża się do peryhelium, jego jądro, złożone z lodu, skał i pyłów, zaczyna się nagrzewać. Lód natomiast zaczyna przechodzić ze stanu stałego w gaz. W efekcie wokół jądra tworzy się koma (wyglądająca na niebie jak błękitna otoczka), czyli ogromna chmura gazu i pyłu, w której zaczynają zachodzić złożone reakcje chemiczne. Pod wpływem promieniowania słonecz…

kometa-3i-atlas-018fc3f.jpg
width: 1200
height: 800

Nie tylko superpełnia. Trwa „noc spadających gwiazd”. Jak obserwować Południowe Taurydy?
type: item
date: 2025-11-05T09:58:58.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: meteory
subject: obserwacje
description: Oprócz najjaśniejszej pełni od 2019 roku na niebie można teraz zaobserwować rój meteorów: Południowe Taurydy. Choć jest aktywny między 20 września a 20 listopada, własnie teraz przypada jego maksimum. To zjawisko warto zobaczyć.
encoded: Taurydy Południowe to rój meteorów aktywny od września do listopada, z maksimum około 5 listopada. Ich radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Byka. Charakteryzują się stosunkowo małą liczbą meteorów w ciągu godziny, ale wyjątkowo jasnymi bolidami, które wolno przemierzają niebo. Meteory pochodzą z resztek pozostawionych przez kometę 2P/Encke. Ich prędkość to około 27 km/s. Rój jest znany z widowiskowych przelotów, często widocznych nawet z terenów miejskich. Kiedy i jak obserwować Południowe Taurydy? Maksimum aktywności Południowych Taurydów w 2025 roku przypada w nocy z 4 na 5 listopada. Chociaż szacunkowy wskaźnik ZHR (Zenithal Hourly Rate), czyli liczba meteorów na godzinę, wynosi 5, warto przygotować się na coś znacznie bardziej spektakularnego. Południowe Taurydy znane są z efektownych bolidów – wyjątkowo jasnych meteorów, które mogą dorównywać blaskiem nawet Księżycowi. Właśnie teraz przypada najlepsza okazja, by zaobserwować ich większą liczbę. Radiant Południowych Taurydów, czyli miejsce na niebie, z którego pozornie wybiegają meteory, znajduje się w gwiazdozbiorze Byka, blisko granicy z gwiazdozbiorem Barana, kilka stopni poniżej charakterystycznej gromady Plejad. To właśnie tam warto kierować wzrok w noc maksimum, by mieć największe szanse na dostrzeżenie meteorów. Czy pełnia Księżyca utrudni obserwację meteorów? W noc maksimum, czyli 4-5 listopada, niebo będzie rozświetlać pełnia Księżyca. Z jednej strony oznacza to, że warunki do obserwacji słabszych meteorów będą utrudnione ze względu na dużą ilość światła. Z drugiej jednak strony, najjaśniejsze bolidy – czyli największa atrakcja tego roju – i tak będą możliwe do zaobserwowania. Księżyc w pełni nie powinien więc całkowicie przekreślić szans na podziwianie najbardziej spektakularnych meteorytów tego zjawiska. Aby zwiększyć swoje szanse na dostrzeżenie meteorów, najlepiej wybrać się poza miasto i poświęcić na obserwację kilka godzin. Południowe Taurydy warto obserwować dłużej Południowe Taurydy są aktywne …

poludniowe-taurydy-8b50eac.jpeg
width: 6048
height: 4024

Zbliża się największa i najjaśniejsza pełnia w 2025 roku. Kiedy i gdzie obserwować Księżyc?
type: item
date: 2025-11-04T12:01:12.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: obserwacje
subject: pełnia
description: W tym tygodniu nocne niebo rozświetli wyjątkowe zjawisko. Miłośnicy astronomii będą mogli podziwiać największą i najjaśniejszą pełnię Księżyca w 2025 roku – superksiężyc, który zbliży się do Ziemi bardziej niż jakiekolwiek inne pełnie w tym roku.
encoded: Już niebawem Księżyc znajdzie się wyjątkowo blisko Ziemi, a jego tarcza osiągnie na niebie imponujące rozmiary. To rzadki moment, gdy pełnia i perygeum (czyli punkt orbity najbliższy naszej planecie) niemal się pokrywają, potęgując blask i wielkość Srebrnego Globu. Astronomowie zapowiadają, że będzie to najokazalsza pełnia od 2019 roku, widoczna gołym okiem niemal na całym świecie. Księżyc Bobra w pełni blasku Już 5 listopada na nocnym niebie pojawi się jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk tego roku – tzw. Księżyc Bobra, czyli listopadowa pełnia. Tego dnia Księżyc znajdzie się wyjątkowo blisko Ziemi, w punkcie zwanym perygeum, a dystans między nim a naszą planetą wyniesie około 356 980 kilometrów. W efekcie jego tarcza będzie wydawała się o 10–14% większa i nawet do 30% jaśniejsza niż zwykle. Zjawisko to nazywane jest superpełnią, ponieważ moment pełni niemal dokładnie zbiega się z chwilą największego zbliżenia Srebrnego Globu do Ziemi, co potęguje jego rozmiar i blask na nocnym niebie. To właśnie niezwykła intensywność światła listopadowego Księżyca sprawiła, że w dawnych kulturach półkuli północnej przypisywano mu szczególne znaczenie. Tradycyjna nazwa listopadowej pełni, czyli „Beaver Moon”, wywodzi się z Ameryki Północnej, gdzie w tym czasie bobry kończyły budowę swoich tam przed nadejściem zimy. Dla rdzennych ludów był to okres przygotowań do chłodnych miesięcy, a dla traperów początek sezonu łowieckiego na cenne futra. Nazwa ta przetrwała do dziś jako element dawnego kalendarza przyrody, w którym każdy etap roku miał swoje znaczenie. Współcześnie listopadowa pełnia to dla astronomów doskonała okazja do obserwacji zjawisk związanych z ruchem Księżyca i jego oddziaływaniem na Ziemię – od zmian pływów po różnice w natężeniu odbijanego światła. Kiedy i jak najlepiej obserwować listopadowy superksiężyc? Choć pełnia Księżyca Bobra przypadnie dokładnie 5 listopada o godzinie 14:20 czasu polskiego, jej niezwykły blask będzie można podziwiać także poprzedniej i ko…

IMG8709-911521c.jpeg
width: 5662
height: 4188

Co się dzieje z orkami? Znalazły sobie kolejną ofiarę. Takiego zachowania nie widziano jeszcze nigdy
type: item
date: 2025-11-03T12:38:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: kalifornia
subject: meksyk
subject: obserwacje
subject: orki
subject: rekiny
description: Orki w ostatnich latach coraz częściej zadziwiają naukowców. Widziano już, jak noszą na głowach „kapelusze” z martwych łososi, całują się, a ostatnio sieją postrach w Portugalii wywracając łodzie. Teraz grupa kierowana przez samca Moctezumę odkryła nową, brutalną technikę polowania – ich ofiarą padł najgroźniejszy morski drapieżnik.
encoded: Choć żarłacz biały (Carcharodon carcharias) uchodzi za najgroźniejszego morskiego drapieżnika, obserwacje z wybrzeży RPA i Meksyku dowodzą, że sam staje się ofiarą. A polują na niego sprytne orki (Orcinus orca), które nauczyły się… wyjadać rekinom wątroby. Wyspecjalizowani zabójcy rekinów U wybrzeży RPA znana jest para orek, które tak skutecznie polowały na żarłacze, że te całkowicie opuściły swoje tradycyjne żerowiska. Teraz, po raz pierwszy, podobne zachowanie widziano w Zatoce Kalifornijskiej w Meksyku. Stado orek, znane jako „grupa Moctezumy” (od imienia dominującego samca), zaczęło polować na młode żarłacze. Badacze zarejestrowali te spektakularne sceny zarówno z powietrza, jak i pod wodą. View oEmbed on the source website Grupa Moctezumy polowała na rekiny wielorybie, ale po jakimś czasie wpadła na innowacyjny pomysł. Orki zaczęły „przewracać na plecy” żarłacze białe, by dobrać się do rekiniej wątroby. Pomysłowy sposób orek na posiłek z wątroby To nie przypadek: rekiny odwrócone na grzbiet całkowicie nieruchomieją – to znany biologom dziwny odruch, występujący też u innych zwierząt. Ma on prawdopodobnie na celu „udawanie martwego”. Orki jednak nie dają się na to nabrać. Naukowcy widzieli, jak grupa pięciu dorosłych orek wspólnie przewraca młodego rekina, po czym z chirurgiczną precyzją wydobywa jego wątrobę – niezwykle bogaty w tłuszcze i składniki odżywcze organ. Resztę zdobyczy orki porzucają. Pierwsze takie polowanie zaobserwowano w sierpniu 2020 roku, a drugie w sierpniu 2022, co sugeruje, że ataki na rekiny mogą być sezonowe, być może związane z ich okresem rozrodu. W obu przypadkach orki dzieliły się zdobyczą z młodymi osobnikami, co wskazuje na społeczne przekazywanie wiedzy łowieckiej. Jeden gatunek, wiele specjalizacji Jak podkreśla biolog morski Erick Higuera Rivas, to zachowanie potwierdza niezwykłą inteligencję orek. Techniki łowieckie przekazywane są z pokolenia na pokolenie, więc poszczególne stada mają różne specjalizacje. Choć orki należą do je…

orki-rekiny-04b72df.jpg
width: 1931
height: 1273

Nalot rzadkich ptaków nad Polskę. Ornitolodzy prześcigają się w doniesieniach
type: item
date: 2025-10-24T13:59:53.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: obserwacje
subject: polska
subject: ptaki
description: Październik uraczył nas prawdziwym spektaklem natury – a przecież jeszcze trwa. Tegoroczna migracja ptaków to prawdziwy wysyp wyjątkowych obserwacji. Najwięcej rzadkich ptaków zaobserwowano na wybrzeżu.
encoded: Ostatnie tygodnie rozgrzały portale ornitologiczne do czerwoności. Co i rusz donoszą o obserwacjach bardzo rzadkich w Polsce ptaków, niektórych widzianych tylko kilka razy w historii. To oczywiście sprawa trwającej jesiennej migracji ptaków, która nie wszystkim z nich wychodzi zgodnie z planem. Oto najciekawsze obserwacje ptaków, które „zboczyły z kursu”. Markaczka amerykańska w Krynicy Morskiej Ta piękna kaczka z żółtym dziobem występuje w Ameryce Północnej, ale i na dalekim, północnym wschodzie Rosji. Gniazduje m.in. na słodkowodnych jeziorach tundry Alaski i północnej Kanady. Zimuje na wybrzeżach Atlantyku i Pacyfiku Ameryki Północnej, często w dużych stadach. W Europie pojawia się sporadycznie jako zalatujący, rzadki gość. Tymczasem samiec tego gatunku od 13 października przebywał w Polsce – przez kolejne dni widziało do wielu obserwatorów w punkcie Drapolicz w Krynicy Morskiej. To 21. stwierdzenie markaczki amerykańskiej w Polsce. Ostatnia potwierdzona obserwacja samca pochodzi z 23 października. Świstunki szturmują Półwysep Helski Maleństwa z dalekiej Azji – świstunka ałtajska i świstunka złotawa – pojawiły się na Helu. Ptaszki zaobserwowali m.in. Mikołaj Rowicki, Tobiasz Gorczyca i Paweł Szymański z grupy RBA Poland. Według portalu Clanga.com to dopiero 17. stwierdzenie świstunki ałtajskiej w Polsce. „Na Półwyspie Helskim wysyp rzadkich świstunek (dziś obserwowano tam najprawdopodobniej rekordowe 4 osobniki świstunki ałtajskiej, to odpowiednio 16., 17., 18. i 19. stwierdzenia w Polsce, jeden ptak był już tam obserwowany wczoraj) oraz pierwszą tej jesieni świstunkę złotawą (Antoni Ostoja-Lniski). Gratulacje!” – informuje z entuzjazmem Birding Poland. Oba gatunki to żywiołowe, małe ptaki występujące w Azji (Rosji, Kazachstanie, Uzbekistanie, Afganistanie, Nepalu, Chinach). Zasięg świstunki złotawej to tylko Daleki Wschód. Tym bardziej dziwi i cieszy jej pojawienie się w Polsce. Pierwiosnek syberyjski też lubi Hel Tego malucha z Syberii zaobserwowano aż na Helu.…

shutterstock2652974159-6dc8d19.jpg
width: 4561
height: 3041

Wielkie odkrycie po 25 latach badań. Naukowcy rozwikłali zagadkę największego nietoperza Europy
type: item
date: 2025-10-14T13:00:42.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: drapieżniki
subject: nietoperze
subject: obserwacje
subject: ptaki
description: Borowiec olbrzymi okazał się osobliwością wśród europejskich nietoperzy. Jest nie tylko największy na kontynencie. Okazuje się też, że ma unikatowe zwyczaje, które czynią go maszyną do polowania zjadającą swoje ofiary w locie.
encoded: Po latach badań naukowcy rozwikłali zagadkę największego europejskiego nietoperza – borowca olbrzymiego (Nyctalus lasiopterus). Gatunek ten nie tylko żywi się małymi ptakami, lecz także poluje na nie wysoko w powietrzu, ponad kilometr nad ziemią. To nie wszystko – borowiec zjada ptaki w locie! Potwierdzenie tych zwyczajów wymagało długich i karkołomnych badań. Podjął się ich międzynarodowy zespół naukowców, którzy korzystali z najnowszych technologii. Wyniki właśnie opisano w prestiżowym czasopiśmie „Science”. Borowiec olbrzymi: bezwzględny nocny łowca Każdej jesieni miliardy ptaków wędrownych przemieszczają się nocami między miejscami lęgów a zimowiskami. Robią to między innymi dlatego, by uniknąć dziennych drapieżników. Jednak okazuje się w nocy na niebie czai się inny łowca – borowiec olbrzymi. Choć naukowcy od dawna podejrzewali, że poluje on na ptaki, brakowało dowodów. Zbadanie jego zwyczajów było bardzo trudne. „Plecaki” dla nietoperzy Jak to zrobiono? Badacze z Aarhus University (Dania) i Leibniz Institute for Zoo and Wildlife Research (Niemcy) zamontowali na grzbietach borowców miniaturowe rejestratory przypominające plecaki. Urządzenia te mierzyły prędkość i wysokość lotu oraz emitowane dźwięki echolokacyjne, zapisując zachowanie zwierząt z dokładnością do ułamków sekundy. Rejestratory potwierdziły, że borowce potrafią latać na ogromnych wysokościach, by polować na ptaki migrujące nocą. Emitowanie ultradźwięki pozwalają im namierzać niczego niepodejrzewające ofiary, które same tego nie słyszą. 23 minuty chrupania w locie Gdy drapieżnik zbliża się do celu, wydaje szybkie serie krótkich sygnałów – znak ataku. Zarejestrowane przez naukowców loty nietoperzy przypominały powietrzne pościgi. Pełne były błyskawicznych nurkowań, w trakcie których nietoperze potrajały swoją prędkość i biły skrzydłami z ogromną intensywnością. Jeden z obserwowanych osobników po 30 sekundach pościgu zrezygnował, lecz drugi po trzech minutach dopadł tego samego ptaka (rudzika). Podcza…

mystery-solved-how-eur-9147273.jpg
width: 2880
height: 2160

W stronę południa – o jesiennych wędrówkach ptaków i sekretach obserwacji
type: item
date: 2025-10-12T10:16:02.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: obserwacje
subject: ptaki
description: Jesienna migracja ptaków to coroczny fenomen natury. Niebo staje się autostradą, po której wędrują tysiące skrzydeł w poszukiwaniu ciepła i pożywienia. Dowiedz się, które gatunki możesz spotkać w Polsce tej jesieni.
encoded: Spis treści: Jesienna migracja ptaków – skąd, dokąd i dlaczego? Kompendium obserwatora ptaków – jak zacząć? Ptaki, które możesz spotkać w Polsce jesienią Każdej jesieni tysiące ptaków wyruszają w podróż, której celem jest przetrwanie zimy. Nad naszymi głowami rozgrywa się niezwykły spektakl natury – pełen dźwięków i ruchu. To również doskonała okazja, by rozpocząć przygodę z obserwowaniem ptaków i odkrywać ich tajemnice. Pośród nich można dostrzec dobrze znane gatunki, ale i prawdziwe rzadkości. Spójrz w niebo – właśnie tam rozgrywa się jedna z najpiękniejszych opowieści przyrody. Jesienna migracja ptaków – skąd, dokąd i dlaczego? Jesienna migracja ptaków to coroczne zjawisko, podczas którego wiele gatunków przemieszcza się z obszarów lęgowych na zimowiska. Głównym powodem odlotów jest coraz trudniejszy dostęp do pokarmu, wynikający ze skracającego się dnia i zmian pogodowych. Wraz z nadejściem chłodów rytm życia roślin i owadów zwalnia, a przyroda przygotowuje się do zimy. W Polsce migracja rozpoczyna się zazwyczaj w lipcu i trwa do listopada. W zależności od gatunku, ptaki pokonują różne dystanse – jedne lecą w dzień, inne nocą, a niektóre, jak gęsi, o każdej porze. Do krótkodystansowych migrantów należą m.in. sikory, do średniodystansowych – gawrony, a do długodystansowych – jaskółki i jerzyki. Migracja to jednak nie tylko ogromny wysiłek, ale i ryzyko. Wiele ptaków ginie w wyniku drapieżnictwa, kolizji ze szklanymi fasadami budynków, liniami energetycznymi czy turbinami wiatrowymi. Inne padają ofiarą kłusownictwa lub giną w zderzeniach z pojazdami. Kompendium obserwatora ptaków – jak zacząć? Na początek warto nauczyć się dostrzegać ptaki wokół siebie, a dopiero później próbować je rozpoznawać. Najcenniejsze doświadczenie zdobywa się w terenie. Do obserwowania, dokumentacji i identyfikacji przydadzą się podstawowe narzędzia – lornetka, aparat fotograficzny i atlas ptaków. Najlepiej zacząć przygodę w pobliskim parku, skwerze lub lesie. Warto też wsłuchiwać się w p…

Migrujace-stado-gesi-krotkodziobych-z-pojedynczym-osobnikiem-gesi-bialoczelnej-61d4a52.jpg
width: 5343
height: 3005

To najlepszy okres obserwacji komety Lemmon. Gdzie jej szukać na niebie?
type: item
date: 2025-10-10T06:59:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: kometa
subject: obserwacje
description: Odkąd 3 stycznia tego roku przegląd nieba Mount Lemmon Survey w Arizonie ujawnił pojawienie się komety znanej jako Lemmon C/2025 A6, profesjonaliści i amatorzy astronomii czekali na chwilę, gdy ten przybysz z rubieży Układu Słonecznego zacznie być lepiej widoczny. Właśnie wkraczamy w najlepszy okres do obserwacji tej zachwycającej, szybko jaśniejącej komety.
encoded: Chociaż każdego roku nasze nocne niebo przycina przynajmniej kilka komet, do obserwacji których wystarczą małe teleskopy lub lornetki astronomiczne, to jednak zawsze najbardziej czekamy na te obiekty, które można dostrzec gołym okiem. I wygląda na to, że taka jest właśnie kometa Lemmon (C/2025 A6), która – według najbardziej optymistycznych prognoz – może osiągnąć jasność około +3 magnitudo. Miałaby wówczas jasność podobną do gwiazdy Megrez znajdującej się w Wielkim Wozie. Czyli będzie widoczna z zaciemnionych obszarów Ziemi gołym okiem. Przybysz z Obłoku Oorta Ten odkryty 3 stycznia tego roku kosmiczny wędrowiec przybył do nas prawdopodobnie z Obłoku Oorta – sferycznego zbiorowiska lodowych ciał, które otacza Układ Słoneczny w odległości nawet 100 000 jednostek astronomicznych (około 1,5 biliona km) od Słońca. To właśnie w Obłoku Oorta znajdują się pozostałości pierwotnej materii z czasów formowania się Układu Słonecznego, czyli sprzed ok. 4,6 mld lat. Nowa kometa należy do grona obiektów nieokresowych, czyli pojawi się na naszym niebie prawdopodobnie tylko raz. Najbliżej Słońca, bo w odległości 79 milionów kilometrów, znajdzie się 8 listopada 2025 r. Największe zbliżenie do Ziemi nastąpi 21 października. Wówczas kometa znajdzie się w odległości 89 milionów kilometrów od nas. Obecnie kometa bardzo szybko jaśnieje na porannym niebie, jednak już po 16 października będzie widoczna tuż po zmroku. Skarbiec kosmicznego budulca Kometa Lemmon jest wyjątkowo aktywnym ciałem niebieskim i zmienia się niemal z nocy na noc. W miarę jak zbliża się do wnętrza Układu Słonecznego, jej jasność rośnie, a rozmiary się zwiększają. Mimo to przewidzenie wyglądu komety jest trudne. Jej jasność, kolor i kształt ogona zależą od wielu czynników – składu jądra, kąta względem Słońca i Ziemi oraz ilości wyrzucanego pyłu i gazu. Dodajmy, że jądra komet są bardzo porowate i stanowią zlepek pozostałości po budowie planet i księżyców. Składają się głównie z mieszaniny różnych lodów, skał i pyłu. Gd…

Lemmonkometa-4f8a07b.jpg
width: 2192
height: 1462

Ten ptak nie powinien istnieć. Kolorowa hybryda zaskoczyła ornitologów w USA
type: item
date: 2025-09-26T11:43:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: genetyka
subject: obserwacje
subject: przyroda usa
subject: ptaki
description: Hybryda modrosójki i modrowronki nie powinna pojawić się w naturze – to ptaki zbyt daleko spokrewnione. A jednak w Teksasie ornitolodzy złapali taki egzemplarz. Niezwykły ptak potrafi nawet śpiewać jak oba gatunki.
encoded: Naukowcy z USA zaobserwowali coś wyjątkowego: ptaka-hybrydę dwóch gatunków, których linie ewolucyjne rozeszły się 7 milionów lat temu. Oznacza to tyle, że krzyżówka powstała między ptakami stosunkowo daleko spokrewnionymi. Jak to możliwe? Odkrycie niezwykłego ptaka-hybrydy w Teksasie Do odkrycia doszło w okolicach San Antonio w Teksasie (USA). W 2023 roku, jeden z lokalnych obserwatorów ptaków zauważył w swoim ogrodzie osobnika o niezwykłym wyglądzie i opublikował jego zdjęcia w mediach społecznościowych. Ornitolog Brian Stokes zainteresował się tematem i po kilku próbach udało mu się złapać ptaka. Zbadał go i opisał w artykule naukowym w czasopiśmie „Ecology and Evolution”. Modrosójka czy modrowronka? Okazało się że to krzyżówka modrosójki błękitnej (Cyanocorax luxuosus) i modrowronki zielonej (Cyanocorax yncas). W języku angielskim pokrewieństwo tych ptaków widać także w nazwach: blue jay i green jay. Złapana przez Stokesa hybryda miała niebieskie upierzenie przypominające modrosójkę, a do tego charakterystyczne wzory na głowie modrowronki zielonej. Co więcej, potrafiła naśladować głosy obu gatunków. Gdzie krzyżują się ścieżki obu gatunków? Oba gatunki należą do rodziny krukowatych, w której znajdują się też m.in. wrony, sroki i kruki. Historycznie modrowronka zielona występowała głównie w tropikalnych rejonach Meksyku, Ameryki Środkowej oraz w południowym Teksasie. Z kolei modrosójka – we wschodnich obszarach USA, dochodząc na zachodzie mniej więcej do Houston. W ostatnim czasie zasięgi obu gatunków wyraźnie się przesunęły. Wzrost temperatur sprzyja ekspansji modrowronki zielonej na północ, a inne zmiany klimatyczne i działalność człowieka przesunęły modrosójkę na zachód. W efekcie ich siedliska zaczęły się pokrywać w środkowym Teksasie. Dowód w genach i hybryda z muzeum Pobrana próbka krwi hybrydy potwierdziła jej mieszane pochodzenie: matką była najpewniej modrowronka, a ojcem modrosójka. W latach 70. udało się w hodowli skrzyżować oba gatunki, ale ten przypade…

hybryda-52624ca.jpg
width: 1800
height: 1500

Krytycznie zagrożony ptak widziany na Mazowszu. To jedyny raz w tym roku
type: item
date: 2025-09-22T13:41:09.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: obserwacje
subject: ornitologia
subject: ptaki
subject: zagrożone gatunki
description: Czajka towarzyska to ptak krytycznie zagrożony, a do tego nie występujący w Polsce. Widziano ją jednak w nadwiślańskiej wsi w województwie mazowieckim. Dla ornitologów to prawdziwa sensacja.
encoded: Sezon migracji ptaków już w pełni. Ornitolodzy co i rusz chwalą się niezwykłymi obserwacjami rzadkich gatunków. Niektóre z nich goszczą w Polsce sporadycznie, inne są sensacją ze względu na swój zagrożony status. Tak też jest w przypadku sensacyjnej obserwacji ostatnich dni: w Polsce pojawiła się krytycznie zagrożona czajka towarzyska. Gdzie i kiedy zaobserwowano czajkę towarzyską? To pierwsza obserwacja tego ptaka w 2025 roku. Czajkę towarzyską wypatrzył Mariusz Godlewski. 20 września 2025 zaobserwował ją w Starych Gniewniewicach – nadwiślańskiej wsi na Mazowszu, położonej niedaleko północnych krańców Puszczy Kampinoskiej. Czajka towarzyska była w stadzie innych, znacznie powszechniejszych czajek zwyczajnych. „Ten krytycznie zagrożony azjatycki gatunek ciągle jeszcze zalatuje do nas w miarę regularnie, a szczyt pojawów przypada właśnie na wrzesień. Gratulacje!” – pisze portal Birding Poland. Czajka towarzyska: zasięg występowania i wygląd To ptak faktycznie bardzo rzadki. Czajka towarzyska (Vanellus gregarius) w naturze występuje na południu Rosji i w Kazachstanie. Na zimę migruje do ciepłych krajów w Afryce, na Bliskim Wschodzie i na subkontynencie indyjskim. Kraje które wybiera najczęściej to: Sudan, Erytrea, Izrael, Palestyna, Liban, Arabia Saudyjska, Iran, Pakistan i Indie. O tej porze roku ptak ten jest w tzw. szacie spoczynkowej. Jego pióra mają pustynny, szaro-beżowy kolor, z jaśniejszym brzuchem i czarną „czapeczką” na głowie. W sezonie lęgowym przybiera bardziej jaskrawe ubarwienie, z dużo ciemniejszym brzuchem. W odróżnieniu od „naszej” czajki zwyczajnej nie ma na głowie charakterystycznego czubka. Dlaczego ten ptak jest tak rzadki? Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2004 roku klasyfikuje czajkę towarzyską jako gatunek krytycznie zagrożony. Według najnowszych danych jej populacja być może nareszcie wzrasta i jest ostrożnie szacowana na około 17 tys. osobników na całym świecie. Ogromne stada czajek towarzyskich obserwowano w 2007 roku w Turcji …

AdobeStock396511519-f7de9ba.jpeg
width: 3708
height: 2481

Zaskakująca obserwacja gwiazdy neutronowej. Naukowcy zachwyceni
type: item
date: 2025-09-17T15:00:51.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: gwiazda neutronowa
subject: obserwacje
description: Kosmiczny teleskop rentgenowski XRISM przyjrzał się gwieździe neutronowej GX13+1, będącej wypalonym jądrem dawnej, ogromnej gwiazdy. Głównym tematem badania był generowany przez ten obiekt wiatr, który – według naukowców – miał być podobny do tego generowanego przez supermasywne czarne dziury. Jednak obserwacje wykazały coś zgoła odmiennego.
encoded: Spis treści: Miękkie promieniowanie rentgenowskie Dwa wiatry Granica Eddingtona Powolny i gęsty wiatr Wystrzelony dwa lata temu kosmiczny teleskop XRISM prowadzi obserwacje obiektów emitujących promieniowanie rentgenowskie. Ma to pozwolić lepiej zrozumieć cały wachlarz kosmicznych zagwozdek: od ruchów materii, przez skład chemiczny gazu międzygwiazdowego i międzygalaktycznego, aż po wpływ czarnych dziur na powstawanie galaktyk i ewolucję Wszechświata. Za tym potężnym narzędziem astronomicznym stoją trzy agencje kosmiczne: japońska JAXA, NASA i Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Miękkie promieniowanie rentgenowskie Dzisiaj na łamach prestiżowego magazynu „Nature” pojawił się artykuł opisujący zaskakujące dane z obserwacji prowadzonych przez jeden z instrumentów teleskopu na gwieździe neutronowej GX13+1. Mowa o Resolve, spektrometrze mikro-kalorymetrycznyM (micro-calorimeter) do obserwacji miękkiego promieniowania rentgenowskiego w zakresie ~0,3-12 keV. Gwiazda neutronowa GX13+1 stanowi jasne źródło promieniowania rentgenowskiego, które pochodzi z tzw. dysku akrecyjnego. Gorąca materia dysku stopniowo opada spiralnie w dół, uderzając w powierzchnię gwiazdy neutronowej. Ten sposób zasilenia gwiazdy neutronowej wpływa również na generowane przez nią emisje. A te bezpośrednio wpływają na środowisko kosmiczne, przekształcając je. Ale instrument Resolve, obserwujący te zdarzenia, wyjawił naukowcom znacznie więcej szczegółów niż oczekiwali. – Gdy tylko zobaczyliśmy bogactwo szczegółów w zebranych przez Resolve danych, poczuliśmy, że jesteśmy świadkami czegoś absolutnie przełomowego. Dla wielu z nas było to spełnienie marzenia, za którym goniliśmy przez dekady – powiedział Matteo Guainazzi, naukowiec projektu XRISM w ESA. Dwa wiatry Mowa o kosmicznych wiatrach generowanych przez tę gwiazdę neutronową. Wiatrach, które pojawiają się również w układach supermasywnych czarnych dziur znajdujących się w centrach galaktyk. Wiatry te mogą wywoływać zapadanie się gigantycznych obłok…

XRISM-1-4685010.jpg
width: 9933
height: 5587

Świerszczak melodyjny wrócił po 35 latach. To ornitologiczna sensacja
type: item
date: 2025-09-16T10:00:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: obserwacje
subject: ornitologia
subject: polska
subject: ptaki
description: Po raz drugi w historii na terenie Polski stwierdzono świerszczaka melodyjnego. Tego unikatowego gościa zaobserwowano na terenowej stacji obrączkowania ptaków na Mierzei Wiślanej.
encoded: Świerszczaka melodyjnego zaobserwowali i zaobrączkowali ornitolodzy z Akcji Bałtyckiej. Złapał się w sieci na terenowej stacji obrączkowania ptaków na Mierzei Wiślanej. To drugie stwierdzenie świerszczaka melodyjnego w naszym kraju, i pierwsze zaobrączkowanie. W środowisku ornitologów to wielkie wydarzenie. Niezwykła obserwacja Akcji Bałtyckiej Ptaka zaobrączkował Maciej Wayda, a w skład zespołu Akcji Bałtyckiej weszli: Krzysztof Pyzio, Alicja Niedźwiedzka, Katarzyna Kosiuk, Ewa Kostorz i Paulina Półtorak. Co ciekawe poprzednia obserwacja i pierwsza w historii także należy do Akcji. W 1989 roku zaobserwowano świerszczaka na stacji Kopań, również na wybrzeżu, niedaleko Darłowa. To kolejna ornitologiczna sensacja To nie pierwsza ornitologiczna sensacja, do której doszło w tym roku za sprawą ornitologów i wolontariuszy z Akcji Bałtyckiej. W kwietniu zaobserwowali pierwszą w historii pokrzewkę kaspijską w Polsce. Potwierdzenie obserwacji wymagało badań genetycznych, czym Akcja pochwaliła się w sierpniu. „Mega! Myśleliśmy, że pokrzewka kaspijska to dostateczny prezent na tegoroczne urodziny akcji, jednak to nie wszystko - dzisiaj na stacji Mierzeja Wiślana złapał się 2. dla Polski świerszczak melodyjny Helopsaltes certhiola!” – ekscytują się ornitolodzy na profilu Akcji Bałtyckiej na Facebooku. Co wiemy o tym rzadkim gościu? Świerszczak melodyjny (Helopsaltes certhiola) to gatunek azjatycki. Jego typowy obszar występowania to Rosja, Mongolia, Chiny i Kazachstan. Jako że jest ptakiem wędrownym, na zimowiska przemieszcza się do Azji Południowo-Wschodniej, Indii i na Sri Lankę. Choć globalnie jest uznawany za gatunek najmniejszej troski, to w Polsce, ze względu na wyjątkowo rzadkie odwiedziny, jest ściśle chroniony. Jest blisko spokrewniony ze świerszczakiem zwyczajnym (Locustella naevia) i strumieniówką (Locustella fluviatilis), które naturalnie występują w Polsce. Ma smukłą sylwetkę, brązowy grzbiet i jaśniejszy spód ciała. Jest ptaszkiem dość niepozornym, dobrze maskując…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/548018053180553424904293615363498670674725272n-5ca62fc.jpg
width: 1440
height: 1210

Detektory fal grawitacyjnych zarejestrowały zdarzenie, które potwierdziło teorie Einsteina i Hawkinga
type: item
date: 2025-09-12T08:31:38.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: obserwacje
description: Niemal równo dekadę po pierwszej, wyróżnionej Nagrodą Nobla detekcji fal grawitacyjnych, detektor LIGO zarejestrował „najgłośniejsze” fale grawitacyjne w swojej historii. Zdaniem ekspertów badających zdarzenia kosmiczne poprzez analizę zmarszczek na czasoprzestrzeni, było to jak „szept, który stał się krzykiem”.
encoded: Spis treści: Najwyraźniejszy sygnał w historii 100 lat po Einsteinie Twierdzenie Hawkinga Rozkwit astronomii fal grawitacyjnych Znajdujące się w Stanach Zjednoczonych obserwatorium fal grawitacyjnych LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) zarejestrowało sygnał potwierdzający przewidywania Alberta Einsteina, Stephena Hawkinga i Roya Kerra. Na kilka dni przed rocznicą pierwszej historycznej detekcji fal grawitacyjnych, do której doszło 14 września 2015 r., naukowcy poinformowali, że zarejestrowali zderzenie dwóch czarnych dziur, z których każda miała masę około 32 mas Słońca. Nowy sygnał, który otrzymał sygnaturę GW250114, należy do najczystszych w historii. – To najgłośniejszy ślad fal grawitacyjnych, jaki zarejestrowaliśmy. Przypomina szept, który nagle stał się krzykiem – mówi dr Geraint Pratten z Uniwersytetu w Birmingham. Najwyraźniejszy sygnał w historii Tylko co to oznacza? Jak to możliwe, że „zmarszczka na czasoprzestrzeni” jest głośna? – Chodzi o tzw. stosunek „sygnał u do szumu” (Signal-to-Noise Ratio, SNR). W detektorze fal grawitacyjnych odbieramy sygnał, ale odbieramy też szum samego detektora oraz jego otoczenia. To, na ile sygnał odebrany przez detektor wystaje ponad tło pozostałych „ziemskich” szumów określa, na ile jest on wyraźny. W przypadku pierwszej, historycznej detekcji – GW150914 – SNR określono na 24. Do tej pory za najgłośniejszy sygnał uznawano GW230814 z SNR na poziomie 42. W przypadku najnowszej detekcji GW250114 – SNR wynosi aż 80 – wyjaśnia dr Adam Zadrożny, który brał udział w projekcie LIGO-Virgo w latach 2009–2024 jako pracownik Narodowego Centrum Badań Jądrowych. LIGO jest jednym z trzech współczesnych detektorów fal grawitacyjnych. Pozostałe to działający we Włoszech nieopodal Pizy detektor Virgo oraz japońska KAGRA. Wszystkie zostały zbudowane by rejestrować sygnały pochodzące z kolizji czarnych dziur, zderzeń gwiazd neutronowych, a nawet rzadkich układów mieszanych (czarna dziura i gwiazda neutronowa). Zderzeni…

czarne-dziury-46a4472.jpg
width: 1180
height: 660

Rzadki jastrząb z Bliskiego Wschodu polubił Polskę. Pojawia się u nas coraz częściej
type: item
date: 2025-09-11T09:20:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: obserwacje
subject: ornitologia
subject: polska
subject: ptaki
description: Kurhannik to majestatyczny drapieżnik z rodziny jastrzębiowatych. Na co dzień zasiedla stepy i półpustynie Bliskiego Wschodu, ale od ponad miesiąca widywany jest w różnych miejscach w Polsce. Co go do nas sprowadza?
encoded: Spis treści Egzotyczny ptak z rodziny jastrzębiowatych został w Polsce na dłużej Kurhannik – występowanie, wygląd, zwyczaje Zwykle ten drapieżny ptak występuje i gniazduje w zdecydowanie cieplejszych regionach Europy oraz północnej Afryki i Azji. W tym roku co najmniej kilka osobników zatrzymało się jednak w różnych częściach Polski na dłużej, bo już prawie miesiąc. Egzotyczny ptak z rodziny jastrzębiowatych został w Polsce na dłużej Kurhannik zaczął się u nas pojawiać w drugiej połowie czerwca. Od tej pory zanotowano kilkanaście obserwacji w kilku województwach, zarówno ptaków dorosłych jak i młodych. Kurhannika widziano między innymi w okolicach Nowego Targu na Podkarpaciu, na Bagnie Pulwy na Mazowszu, w województwach podlaskim, lubelskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim. Miłośnicy ptaków wielokrotnie sfotografowali kurhanniki. Według mapy zamieszczonej na portalu ornitho.pl wyraźnie widać, że kurhanniki upodobały sobie wschodnie i zachodnie rubieże Polski, omijają natomiast centrum i wybrzeże. Możliwe, że część obserwacji to widziane kilka razy te same osobniki, ale z pewnością nie dotyczy to wszystkich. Kurhannik najwyraźniej większą grupą zawitał do Polski. Czy sprowadza go do nas cieplejszy klimat i stepowiejące z powodu suszy tereny? Trudno powiedzieć, skoro został nawet po niedawnej radykalnej zmianie pogody. Kurhannik – występowanie, wygląd, zwyczaje Kurhannik (Buteo rufinus) to średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych, podrodziny jastrzębi. Występuje głównie w Europie Południowo-Wschodniej, Azji Środkowej i na Bliskim Wschodzie. Najbliżej nas regularnie występuje na Węgrzech i w Ukrainie. Zamieszkuje otwarte tereny – stepy, półpustynie, suche równiny. Długość jego ciała to 50–65 cm, rozpiętość skrzydeł 120–160 cm. Upierzenie zmienne, zwykle jasnobrązowe z jaśniejszym spodem ciała i ciemniejszymi lotkami. Charakterystyczne dla kurhannika są długie, szerokie skrzydła i stosunkowo krótki ogon. W locie przypomina myszołowa zwyczajnego, a…

Kurhannik-upodobal-sobie-Polske-23621f4.jpg
width: 5472
height: 3648

W polskim „królestwie ptaków” pojawił się rzadki, egzotyczny gość. To jeden z ibisów
type: item
date: 2025-09-10T11:05:47.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: obserwacje
subject: ornitologia
subject: polska
subject: ptaki
description: Po raz trzeci w tym roku w Polsce zaobserwowano ibisa kasztanowatego. Ten piękny, majestatyczny ptak pojawił się w Parku Narodowym Ujście Warty. To mieszkaniec regionów podzwrotnikowych, ale przylatuje do nas coraz częściej.
encoded: Jak donosi Birding Poland, w Parku Narodowym Ujście Warty pojawił się ibis kasztanowaty. To dopiero trzecie stwierdzenie tego niezwykle rzadkiego w Polsce ptaka. Ibis kasztanowaty w naszym kraju nie gniazduje, a przylatuje także bardzo sporadycznie. Ibis kasztanowaty w Polsce Ptaka zaobserwowano dwa razy – pierwszy raz należy do Bartosza Krąkowskiego, a kolejnego dnia (7 września 2025) jego obecność w Parku Narodowym Ujście Warty potwierdzili kolejni obserwatorzy: Karina, Krystian i Olaf Sobota. W tym roku ibisy kasztanowate były widziane jeszcze dwukrotnie: w województwach mazowieckim i lubelskim. Michał Zawadzki z Birding Poland tłumaczy National Geographic: – To południowy gatunek . Najbliżej nas gnieździ się na Węgrzech i od 2023 roku na Słowacji. Wraz z ociepleniem klimatu można spodziewać się większej ilości stwierdzeń. W styczniu 2023 w Wielkopolsce Krystian Pytel dokonał pierwszej zimowej obserwacji w naszym kraju. Najczęściej zalatuje pojedynczo i w grupkach do 4 osobników. Maksymalnie 10 osobników zaobserwowali w 2014 w Gródku na Lubelszczyźnie Przemysław Stachyra i inni – kończy ornitolog. W Polsce ptak ten pojawia się rzadko i nieregularnie, głównie w okresie wiosennych i jesiennych przelotów. Do 2011 roku odnotowano niespełna 50 stwierdzeń, a do 2021 roku liczba ta wzrosła do około 85 obserwacji obejmujących łącznie ponad 100 osobników. Najczęściej widywany jest od marca do listopada, zwykle samotnie lub w niewielkich grupach, przeważnie w pobliżu zbiorników wodnych i mokradeł. Pojawia się w coraz to nowych regionach naszego kraju – w 2024 roku odnotowano go m.in. w Dolinie Baryczy, na Mazurach i Podkarpaciu. Zjawisko to może mieć związek ze zmianami klimatu. W Polsce gatunek podlega ochronie ścisłej, ale w cieplejszych rejonach świata występuje licznie i niemal na wszystkich kontynentach. Jak wygląda ibis kasztanowaty? Ibis kasztanowaty (Plegadis falcinellus) to efektowny, duży ptak brodzący o długości ciała około 55–65 cm i rozpiętości skrzydeł 80–105…

shutterstock1645766536-0687da3.jpg
width: 5472
height: 3648

Czy zarejestrowane przez teleskop Webba tzw. Małe Czerwone Kropki są najwcześniejszymi czarnymi dziurami?
type: item
date: 2025-09-08T06:51:25.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: galaktyki
subject: obserwacje
subject: teleskop
description: Kosmiczne oko ludzkości, czyli badający wszechświat w podczerwieni Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, zajrzał w przeszłość, do tzw. epoki rejonizacji. Zaobserwował tam „Małe Czerwone Kropki”, powstałe około 600 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Czy obiekty te mogą być pierwotnymi czarnymi dziurami, zalążkami współczesnych galaktyk?
encoded: Spis treści: Małe czerwone kropki Czy LRD to pierwotne czarne dziury? Masa galaktyki i czarnej dziury Czym mogą być Little Red Dots (Małe Czerwone Kropki, LRD), których ślady odkryło potężne oko wyniesionego 25 grudnia 2021 roku Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba? Jak dowiedzieć się, w jaki sposób wiązały się z rozwojem Wszechświata aż do momentu, w którym jesteśmy? Astronomowie z Uniwersytetu w Cambridge opublikowali właśnie artykuł, w którym przedstawiają analizy jednej z takim Małych Czerwonych Kropek. Konkretnie QSO1. Małe czerwone kropki Zacznijmy od tego, że LRD są niewielkimi punkcikami o skrajnie przesuniętym ku czerwieni widmie. Pochodzą z tzw. epoki rejonizacji, czyli trwającego miliard lat procesu, w którym światło z pierwszych gwiazd i galaktyk rozwiewało gazy wypełniające wczesny Wszechświat, tym samym umożliwiając światłu swobodny przepływ. Ten wczesny okres jest wyjątkowo tajemniczy. A chociaż naukowcy mają kilka hipotez wyjaśniających, w jaki sposób pierwsze gwiazdy, galaktyki i czarne dziury wyłoniły się z pierwotnej ciemności, sprawdzenie tego poprzez obserwacje nie jest proste. Przede wszystkim dlatego, że światło pochodzące z tych najwcześniejszych obiektów zostało rozciągnięte w kierunku czerwonego krańca widma elektromagnetycznego, czyli przesunięte ku czerwieni, dzięki nieustannie trwającej ekspansji Wszechświata. Na szczęście JWST został zaprojektowany do obserwacji światła w tych długościach fal, co czyni go najlepszym narzędziem, jakim dysponujemy, próbując zrozumieć, jak wszystko się zaczęło. Czy LRD to pierwotne czarne dziury? W opisywanym artykule opublikowanym na łamach serwisu preprintów Arxiv, Ignas Juodžbalis z Uniwersytetu Cambridge w Wielkiej Brytanii oraz jego grupa badawcza rozważa, czy LRD mogą być tzw. pierwotnymi czarnymi dziurami, zalążkami galaktyk. Co ciekawe, w przypadku obserwacji LRD QSO1 siła JWST została wzmocniona przez sam Wszechświat. Wszystko dlatego, że pomiędzy LRD a nami znajduje się masywna gromada galaktyk, kt…

pierwotna-czarna-dziura-36c0ae7.jpg
width: 1024
height: 415

Już dzisiaj planetoida wielkości autobusu przeleci w pobliżu Ziemi. Zbliży się na najmniejszą odległość od 100 lat!
type: item
date: 2025-09-03T10:59:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: planetoidy
description: Odkryta 26 sierpnia planetoida 2025 QD8 zbliży się do nas na odległość 0,0014599 jednostki astronomicznej (AU). Chociaż z analiz jej trajektorii wynika, że planetoida pojawiła się w pobliżu Ziemi już kilkukrotnie, w dodatku powróci do nas jeszcze kilka razy, nigdy nie była i nie będzie tak blisko naszej planety, jak dzisiaj.
encoded: W ubiegłym tygodniu, konkretnie w czwartek 26 sierpnia, teleskop Pan-STARRS 1 na Hawajach, wyspecjalizowany w wielkich przeglądach nieba pozwalających wykrywać tzw. obiekty bliskie Ziemi (Near Earth Objects, NEO), dostrzegł na nocnym niebie poruszającą się plamkę. Na podstawie analizy odbitego od obiektu światła, udało się w przybliżeniu określić jej wielkość. Ma ona średnicę od około 17 do 38 metrów i trudny do określenia kształt. Prędkość, z jaką przemieszcza się obiekt nazwany 25 QD8 to ok. 45 000 km/godz. Należy do grupy Apollo, czyli najliczniejszej rodziny obiektów NEO. Planetoidy Apollo krążą wokół Słońca po orbitach dłuższych od orbity Ziemi, ale w pewnym miejscu przecinają trajektorię naszej planety. W połowie odległości między Ziemią a Księżycem Dzisiaj około 10.42 2025 QD8 przeleciał w pobliżu Księżyca. Następnie o godzinie 16.58 naszego czasu zbliży się do Ziemi na odległość 218 tysięcy kilometrów. Aby lepiej określić tę odległość dodajmy, że Ziemia i Księżyc oddalone są od siebie średnio o 384 400 km. To oznacza, że skalny odłamek wielkości autobusu przeleci w odległości około 57% średniego dystansu Ziemia–Księżyc. Planetoida nie stanowi żadnego zagrożenia dla Ziemi. Skalny odłamek zagrażający naszej planecie musi mieć średnicę 140 metrów i więcej i trafić bezpośrednio w nas. Oczywiście gdyby mniejsze planetoidy trafiły w Ziemię, również wywołałyby poważne szkody, ale nie doprowadziłyby do globalnej katastrofy. Astronomowie analizując trajektorię 2025 QD8, stwierdzili, że w ciągu swojego życia dokonała i jeszcze dokona kilku bliskich przejść w pobliżu Ziemi, Księżyca i Marsa. Według Centrum Koordynacji Obiektów Bliskich Ziemi Europejskiej Agencji Kosmicznej planetoida 2025 QD8 prawdopodobnie już kilkakrotnie zbliżyła się do Ziemi. Miało to miejsce w 1958, 1976, 1994 i 2007 roku. Będzie wracać w pobliże naszej planety przynajmniej do 2116 roku. Ale żadne jej przejście nie będzie już tak bliskie, jak dzisiejsze. Nocne niebo nad Rzymem Niestety, nie uda si…

2025-QD8-501c1e3.jpg
width: 1200
height: 898

Jeśli obiekty międzygwiezdne mogą być wytworami innych cywilizacji, jakie technosygnatury nam o tym powiedzą?
type: item
date: 2025-09-02T13:23:01.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: kosmici
subject: obserwacje
description: Od początku lipca, gdy ziemskie teleskopy potwierdziły istnienie komety 3I/ATLAS, zachwyca ona astronomów i opinię publiczną. W tej chwili ścigamy się z czasem, aby ustalić, czym dokładnie jest ten obiekt. Wiadomo, że 3I/ATLAS to największy i najszybciej poruszający się obiekt międzygwiezdny, jaki do tej pory wykryto. A chociaż brakuje dowodów na to, że ma inne niż naturalne pochodzenie, naukowcy rozważają, jakie sygnatury techniczne musiałby wykazywać, byśmy mogli stwierdzić: tak, to kosmici.
encoded: Spis treści: Kosmiczne artefakty Pierwszy kontakt Niedawne odkrycie trzeciego znanego obiektu międzygwiezdnego (ISO), 3I/ATLAS, wywołało kolejną rundę debaty na temat tego, czy obiekty te mogą mieć potencjalne pochodzenie technologiczne – czy są obcymi statkami kosmicznymi. Panuje przekonanie, że tego typu międzygwiezdne obiekty mają pochodzenie naturalne. Podważenie tego konsensusu wymagałoby wielu wyjątkowo mocnych dowodów. Jakich? Właśnie z tym pytaniem zmierzył się James Davenport z Instytutu DiRAC na Uniwersytecie Waszyngtońskim. W nowym artykule, opublikowanym na łamach serwisu preprintów Arxiv przedstawia niektóre metody pozwalające określić ewentualne sygnatury technologiczne międzygwiezdnych obiektów. Kosmiczne artefakty Same obiekty międzygwiezdne są wciąż stosunkowo nowym odkryciem. Oczywiście przez dziesiątki lat wiadomo było, że muszą istnieć, lecz po prostu nie mieliśmy technologii zdolnej je wykryć, a tym bardziej określić, czy stanowią po prostu odłamek kosmicznego gruzu z innego systemu planetarnego, czy też mają pochodzenie techniczne. James Davenport w artykule postuluje cztery różne rodzaje technosygnatur, które astronomowie mogą znaleźć na jednym z nich. Po pierwsze: prędkość Pierwsza możliwość może wydawać się oczywista, ale w ciągu ostatnich kilku lat wywołała wiele kontrowersji. Jeśli ISO porusza się szybko w sposób, którego nie da się wytłumaczyć grawitacją, to prawdopodobnie jest to spowodowane przez jakiś rodzaj silnika. Kluczowa tu jest duża prędkość, większa niż może to wynikać z warunków grawitacyjnych. Ale mniejsza prędkość niż wynikająca z grawitacji nie byłaby w tym wypadku technosygnaturą. Istnieją inne siły, które mogłyby poruszać ISO wolniej, np. odgazowywanie lub ciśnienie promieniowania. Nawet coś tak niewielkiego, jak zmiana rotacji obiektu może być oznaką, że ISO jest kontrolowany przez siłę inną niż naturalna. Pierwszy odkryty obiekt tego typu, ‘Oumuamua, wykazywał pewne przyspieszenie niegrawitacyjne, co wywołało spore porus…

obiekt-miedzygwiezdny-fa9060d.jpg
width: 1280
height: 854

Sukces ornitologów: pierwsza pokrzewka kaspijska w Polsce. Potwierdzenie obserwacji wymagało badań genetycznych
type: item
date: 2025-08-29T13:34:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: obserwacje
subject: polska
subject: ptaki
description: Po raz pierwszy w historii w Polsce zaobserwowano pokrzewkę kaspijską. To wydarzenie nie byłoby możliwe bez zespołu ornitologów z Akcji Bałtyckiej oraz badań genetycznych.
encoded: Jak donosi na swoim profilu na facebooku ogranizacja Akcja Bałtycka, właśnie udało się po raz pierwszy w Polsce potwierdzić obecność pokrzewki kaspijskiej. Samej obserwacji dokonano kilka miesięcy temu, w kwietniu. Jej ostateczne potwierdzenie wymagało jednak badań genetycznych, których wyniki poznaliśmy dopiero teraz. Ornitologiczna sensacja nad jeziorem Bukowo „Po miesiącach oczekiwania na wynik badań genetycznych mamy potwierdzenie i możemy się pochwalić: nowy gatunek w polskiej awifaunie! 29 kwietnia na stacji Bukowo zaobrączkowaliśmy pokrzewkę kaspijską (Curruca mystacea). Gratulacje dla obrączkarza Macieja Waydy i całej załogi: Anny Woźnickiej, Beaty Bartczak, Magdy Olejnik, Ewy Kostorz oraz Agnieszki i Grzegorza Dudzińskich!” – piszą z entuzjazmem ornitolodzy. To pierwsze stwierdzenie tego gatunku w Polsce. Ptaka schwytano na stacji badawczej nad jeziorem Bukowo. Jak opisuje portal Clanga.com, przynależność gatunkową potwierdzono przez badanie genetyczne przeprowadzone przez prof. Martina Collinsona z Wielkiej Brytanii. Akcja Bałtycka – niezwykły program obrączkowania ptaków Akcja Bałtycka to jeden z najstarszych i najdłużej działających programów obrączkowania ptaków na świecie. Powstała w 1961 roku z inicjatywy studenckiego Koła Naukowego Biologów Uniwersytetu Warszawskiego, a jej głównym organizatorem jest obecnie Stacja Badania Wędrówek Ptaków Uniwersytetu Gdańskiego (SBWP) Co roku, wiosną i jesienią, Akcja prowadzi badania naukowe ptaków wędrujących przez polskie wybrzeże. Badania prowadzone są w obozach terenowych, które funkcjonują w kilku miejscach Pomorza, między innymi nad jeziorem Bukowo, na Mierzei Wiślanej i na Helu. Stacje działają w formule namiotowej i opierają się na pracy zespołu wolontariuszy. Uczestnicy codziennie kontrolują sieci służące do odłowu ptaków, oznaczają je, dokonują pomiarów, a następnie wypuszczają na wolność. Pokrzewka kaspijska – gość z Azji Pokrzewka kaspijska to mały, owadożerny ptak z rodziny pokrzewek (Sylviidae) i rodz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/08/540762871180538258494293614723473432662219281n-f48989b.jpg
width: 1440
height: 1140

Zniknął z Europy setki lat temu. Teraz powrócił i znów szybuje po naszym niebie
type: item
date: 2025-08-14T09:10:12.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: obserwacje
subject: portugalia
subject: ptaki
description: Ibis grzywiasty nie pojawiał się w Europie przez blisko 400 lat, a jeszcze trzy dekady temu jego gatunek był o krok od całkowitego wyginięcia. Teraz powrócił – niedawno zaobserwowano go w północnej Portugalii.
encoded: Spis treści Sensacja w Portugalii: przyleciał ibis grzywiasty Ibisy: święte ptaki Egiptu Jest czarny, ma nagą skórę na głowie i koronę długich sterczących piór. Urody dodaje mu długi, zakrzywiony czerwony dziób. Ten zjawiskowy ptak to ibis grzywiasty, gatunek który powraca ze skraju wyginięcia. Kiedyś powszechny w Europie, dziś nieliczna jego populacja pozostała tylko w Maroku. Tymczasem właśnie przyleciał do Portugalii, czym wzbudził sensację nie tylko wśród ornitologów, ale i w mediach. Sensacja w Portugalii: przyleciał ibis grzywiasty W portugalskim mieście Viana do Castelo ibis grzywiasty pojawił się w tym miesiącu. Ptak spokojnie spacerował po miejskim ogrodzie, co uwieczniło kilku przechodniów. To już kolejny przypadek pojawienia się tego rzadkiego ptaka w regionie Minho, wcześniej obserwowano go m.in. w gminie Caminha oraz w rejonie miasta Faro na południu kraju. Ibis grzywiasty, charakteryzujący się czarnym upierzeniem, nagą skórą na głowie i czerwonym dziobem, kiedyś żył w wielu krajach Europy, m.in.. Austrii i Szwajcarii. Jednak w XVII wieku niemal całkowicie zniknął z naszego kontynentu. W latach 90. ubiegłego wieku jego populacja w Maroku liczyła zaledwie kilka osobników – był na skraju wyginięcia. Dzięki działaniom ochronnym najpierw sklasyfikowano go jako „krytycznie zagrożony”, a od 2018 roku jest już tylko „zagrożony”. Obecność ibisa w Portugalii może być efektem projektu przyrodniczego „Eremita” realizowanego w Kadyksie na południowym zachodzie Hiszpanii. Ma on na celu reintrodukcję tego gatunku na Półwyspie Iberyjskim. Ibisy grzywiaste są hodowane także w ogrodach zoologicznych, co jeszcze zwiększa szanse tego gatunku na powrót do dawnych siedlisk i osiągnięcie bezpiecznej liczebności. Ibisy: święte ptaki Egiptu Ibisy to rodzina ptaków brodzących z rzędu pelikanowych, obejmująca około 30 gatunków, występujących na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Wszystkie charakteryzują się długimi, zakrzywionymi dziobami, które są doskonałym narzędziem do…

Ibis-grzywiasty-6e8f121.jpg
width: 4288
height: 2848

Przed nami magiczna Noc Perseidów. Spadające gwiazdy zatańczą nad Polską
type: item
date: 2025-08-12T10:03:04.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Kosmos
subject: Traveler
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: podróże
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Już dziś czeka nas wyjątkowa Noc Perseidów, czyli najpiękniejsze widowisko spadających gwiazd w roku. W 2025 roku szczyt roju meteorów przypada na noc z 12 na 13 sierpnia, a więc z wtorku na środę. Sprawdź, gdzie oglądać i jak najlepiej sfotografować to zjawisko.
encoded: W tym artykule: Perseidy: co to takiego? Noc Perseidów to niejedyna okazja, aby zobaczyć spadające gwiazdy Mimo że w sierpniu dni są już nieco krótsze, niż w czerwcu czy lipcu, druga połowa wakacji ma swój niepodważalny urok. Zwłaszcza wieczorami. To zasługa Perseidów. Często mówi się, że to spadające gwiazdy. Co więc widzimy na niebie, kiedy kalendarz wskazuje noc Perseidów (12/13 sierpnia)? Perseidy: co to takiego? Perseidy to jeden z najbardziej znanych rojów meteorów, które można obserwować nocami. Jego nazwa pochodzi od gwiazdozbioru Perseusza, a to dlatego, że meteory wydają się wyłaniać właśnie z tego punktu na niebie. Sierpniowy rój Perseidów to zasługa komety Swift-Tuttle, która zostawia za sobą pasmo pyłu i drobnych cząstek. Gdy Ziemia przecina je każdego roku na przełomie lipca i sierpnia, cząstki te wpadają w atmosferę naszej planety. Spalając się, tworzą tzw. spadające gwiazdy. Dlaczego Perseidy spadają? Aby jak najlepiej wyjaśnić, dlaczego perseidy spadają, warto podkreślić, że cząstki pozostawione przez kometę Swift-Tuttle wchodzą w atmosferę z prędkością około 59 km/s. Spalają się na wysokości około 80-100 km nad powierzchnią Ziemi. To właśnie te spalające się drobiny tworzą widowisko, które obserwujemy jako Perseidy. O której godzinie spadają Perseidy? Perseidy są widoczne przez większość nocy. Planując obserwacje, warto jednak pamiętać o tym, że najlepszym czasem będą późne godziny nocne i wczesne godziny poranne, zwykle między północą a świtem. Radiant Perseidów, czyli punkt, z którego wydają się wyłaniać, znajduje się wyżej na niebie w tych godzinach. To zwiększa szansę na zobaczenie większej liczby meteorów. Największa aktywność Perseidów przypada zwykle na noc z 12 na 13 sierpnia. Wówczas w idealnych warunkach, można zobaczyć nawet do 100 meteorów na godzinę. Teleskopowi Webba udało się bezpośrednio sfotografować egzoplanetę. To najbliższy Ziemi superjowisz Używając Teleskopu Webba, naukowcy bezpośrednio sfotografowali planetę pozasłoneczną odl…

Noc-Perseidow-2025-8791055.jpg
width: 7952
height: 5304

Nie uwierzysz, jak szybko sunie ta kometa. 3I/ATLAS przemierza Drogę Mleczną jak pocisk!
type: item
date: 2025-08-08T10:50:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: kometa
subject: kosmiczny teleskop hubble'a
subject: obserwacje
description: Na tę kometę skierowane są teraz obiektywy i instrumenty najważniejszych teleskopów. Wysłużony Teleskop Hubble uchwycił 3I/ATLAS w niespotykanej dotąd szczegółowości. Obiekt przemierza nasz Układ Słoneczny z zawrotną prędkością i skrywa wiele tajemnic, które naukowcy próbują rozwikłać.
encoded: Spis treści Najostrzejszy obraz komety 3I/ATLAS Rozmiary i budowa komety 3I/ATLAS to najszybsza kometa świata Kometa 3I/ATLAS została odkryta 1 lipca 2025 roku przez system ATLAS (Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System) przy Uniwersytecie Hawajskim, gdy była w odległości ok. 670 milionów km. od Słońca. Jej wizyta to kolejny dowód na istnienie nieodkrytej dotąd populacji takich obiektów w Drodze Mlecznej. Najostrzejszy obraz komety 3I/ATLAS Teleskop Hubble’a uchwycił najostrzejszy jak dotąd obraz tajemniczej komety 3I/ATLAS – międzygwiezdnego obiektu przemierzającego nasz Układ Słoneczny. Zdjęcie wykonano 21 lipca 2025 roku, gdy kometa znajdowała się 445 milionów kilometrów od Ziemi. Na fotografii widoczna jest charakterystyczna owalna otoczka wokół lodowego jądra komety. To zjawisko występuje, gdy komety zbliżają się do gwiazd – ciepło powoduje sublimację lodu, co prowadzi do emisji gazu i pyłu tworzących z czasem tzw. warkocz. 3I/ATLAS Jest trzecim w historii zaobserwowanym obiektem międzygwiezdnym, który odwiedza nasz Układ Słoneczny, po ʻOumuamua i 2I/Borisov. Rozmiary i budowa komety Teleskop Hubble'a umożliwił astronomom dokładniejsze oszacowanie wielkości jądra komety – jego średnica może wynosić maksymalnie 5,6 km, ale równie dobrze może być znacznie mniejsza, ok. 320 metrów. Mimo wysokiej rozdzielczości obrazu, samo jądro nie jest widoczne bezpośrednio – jest zbyt małe i otoczone grubą warstwą lodowego pyłu i gazu. Tempo utraty pyłu sugeruje, że 3I/ATLAS zachowuje się podobnie do znanych komet pochodzących z Układu Słonecznego, mimo że pochodzi z zewnątrz. 3I/ATLAS to najszybsza kometa świata Prędkość 3I/ATLAS jest niezwykle duża – 209 000 km/h. To najszybciej poruszająca się kometa kiedykolwiek zarejestrowana. I dowód na to, że kometa leci przez przestrzeń międzygwiezdną od miliardów lat. Ta zawrotna prędkość to wynik licznych oddziaływań grawitacyjnych z ciałami niebieskimi w Drodze Mlecznej. Astronomowie nie są w stanie określić, w jakim układzie g…

heic2509a-7a2eed9.jpg
width: 1280
height: 944

„Rekin-anioł” pojawił się w Walii po latach. Budzi nadzieję wśród naukowców
type: item
date: 2025-07-28T12:38:38.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: obserwacje
subject: rekiny
subject: walia
subject: zagrożone gatunki
description: Jeden z najrzadszych rekinów na świecie został po raz pierwszy od czterech lat uchwycony na nagraniu z kamery śledzącej delfiny w Zatoce Cardigan w Walii. Raszpla zwyczajna jest gatunkiem krytycznie zagrożonym.
encoded: Spis treści Krytycznie zagrożona raszpla u wybrzeży Walii „Rekin-anioł”: ofiara trałowania i degradacji środowiska Jak i gdzie żyją raszple? Raszple to rodzina ryb chrzęstnoszkieletowych, w której większość gatunków jest zagrożona, niektóre krytycznie. Obserwacja w Walii dotyczy raszpli zwyczajnej, jednego z najbardziej zagrożonych gatunków. Sarah Perry, menedżerka ds. ochrony i badań morskich w organizacji Wildlife Trust of South and West Wales, powiedziała, że było to „rzadkie i ekscytujące spotkanie”. Krytycznie zagrożona raszpla u wybrzeży Walii Ryba została sfilmowana przez podwodną kamerę przy okazji do badania grupy delfinów butlonosych, które żyją u wybrzeży Walii. To pierwszy raz od czterech lat, kiedy zaobserwowano tę rybę. Wcześniej młody osobnik tego gatunku został uchwycony na kamerze we wrześniu 2021 roku. Po raz pierwszy widziano ram raszplę w 2019 roku i naukowcy uważają że to znak istnienia nowej, walijskiej populacji. Sarah Perry dodała, że nowe obserwacje raszpli „pojawiają się w kluczowym momencie, gdy Senedd (parlament Walii) i rząd Wielkiej Brytanii rozważają zakaz trałowania w obszarach chronionych”. „Rekin-anioł”: ofiara trałowania i degradacji środowiska Raszple, po angielsku nazywane „angelshark” (rekin-anioł) były niegdyś powszechne we wschodnim Atlantyku i Morzu Śródziemnym, ale ich populacja gwałtownie zmniejszyła się z powodu degradacji siedlisk i połowów. Raszple padały ofiarami tzw. połowów przypadkowych, kiedy to wpadały w sieci rybackie przy okazji łowienia innych ryb, szczególnie za pomocą włoków. To sieci używanie do połowów przydennych, uważanych za wyjątkowo szkodliwe dla środowiska. Połowy włokami niszczą morskie dno, zagrażając całemu ekosystemowi dennemu. Jak i gdzie żyją raszple? Raszple są rekinami przydennymi. Większość czasu spędzają zakamuflowane w osadach na dnie morskim, gdzie czyhają na ryby. W 2019 roku eksperci stwierdzili, że Walia może być kluczowym siedliskiem dla raszpli zwyczajnej, która wcześniej najliczniej w…

AdobeStock560511152-bc52fdb.jpeg
width: 5472
height: 3648

Z USA na Mazury – niespotykana podróż amerykańskiej mewy
type: item
date: 2025-07-22T06:00:21.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: obserwacje
subject: ornitologia
subject: polska
subject: ptaki
description: Mewa delawarska to gatunek, który u nas nie występuje. A jednak, po raz kolejny w ciągu ostatnich lat, zaobserwowano ją w Polsce. Tym razem pojawiła się nad Jeziorem Wulpińskim na Pojezierzu Olsztyńskim.
encoded: Spis treści Mewa delawarska w Polsce Gdzie zwykle żyje mewa delawarska? Zamieszkuje Amerykę Północną, ale pojawiła się na Mazurach – i to nie po raz pierwszy. Mewa delawarska sporadycznie przylatuje do Polski i za każdym razem budzi poruszenie wśród rodzimych miłośników ptaków. Mewa delawarska w Polsce Mewę delawarską zaobserwowano 14 lipca, nad Jeziorem Wulpińskim pod Olsztynem, w województwie warmińsko-mazurskim. Obserwatorka Anna Włodarczak-Komosińska zauważyła tam jednego, oznakowanego osobnika. Według portalu Clanga.com jest to osobnik, który po raz kolejny wrócił w to miejsce. W ciągu ostatnich czterech lat, według danych Polskiej Komisji Faunistycznej, mewę delawarską obserwowano kilka razy i było to na pewno kilka osobników. Jeden z nich posiadał nadajnik i był wielokrotnie obserwowany w marcu oraz między lipcem a grudniem 2023 roku. Jezioro Wulpińskie także nie pierwszy raz jest miejscem, gdzie pojawiła się ta mewa. Ptak widywany jest tam od 2021 roku. Pierwsze potwierdzone stwierdzenie tego gatunku u nas miało miejsce w 2013 roku, gdy pojedynczy osobnik został zaobserwowany nad Zatoką Gdańską. Od tego czasu notowano pojedyncze obserwacje, najczęściej zimą lub wczesną wiosną. Polska Komisja Faunistyczna klasyfikuje ją jako „gatunek, którego wszystkie pojawy wymagają weryfikacji”. Gdzie zwykle żyje mewa delawarska? Mewa delawarska (Larus delawarensis) to średniej wielkości gatunek mewy, zamieszkujący Amerykę Północną – od Meksyku po Alaskę, gdzie jest jednym z najpospolitszych gatunków mew. Gniazduje głównie w Kanadzie i północnych Stanach Zjednoczonych, a zimą migruje na południe USA i do Meksyku. Ma białe ciało, szare skrzydła z czarnymi końcówkami, żółty dziób z charakterystyczną czarną obrączką (szczególnie widoczną u dorosłych osobników w tzw. szacie spoczynkowej) oraz różowe nogi. W okresie zimowym na głowie mogą pojawiać się delikatne szare wzory. Jest gatunkiem wyjątkowo zalatującym do Europy. Regularne, choć nieliczne jej obserwacje notowane są głów…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/07/Portraitofring-billedgullLarusdelawarensisWindsorOntario2014-12-07-e6ab4ee.jpg
width: 3844
height: 2562