National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-07T07:49:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Słońce kluczem do odkrycia nowej Ziemi. Pomoże w tym ESPRESSO
items: Mamy to! Nowy polski meteoryt Zadzim jest drugi na świecie i waży prawie 3 kg
items: To może być najjaśniejszy kosmiczny gość 2026 roku. Czy powtórzy sukces „wielkich komet”?
items: Wyjątkowo jasny bolid przeleciał nad Polską. Eksperci badają, czy doszło do upadku meteorytu
items: Taka okazja zdarza się raz na 5000 lat: ogromna planetoida przeleci nad Polską
items: Wierzbówka po raz drugi w Polsce! Kwiecień nie zawodzi: trwa wysyp niezwykłych obserwacji ptaków
items: Mała kometa zmieniła kierunek rotacji. Czy to wynik naturalnych procesów, czy może aktywności kosmitów?
items: Pierścień gazu wokół młodej gwiazdy zaskoczył astronomów. Teleskop pokazał gigantyczną strukturę
items: To nagranie zmieni podręczniki biologii. Rodzącej matce kaszalota i noworodkowi pomagało 10 „ciotek”
items: Ryś pracz? Niezwykłe nagranie z Hiszpanii. Tego u drapieżników jeszcze nie widziano
items: Sowa o hipnotyzującym spojrzeniu przyleciała do Polski. To rzadki gość z dalekiej Północy
items: Każdy o nim słyszał, ale prawie nikt go nie widział. Para sfilmowała rzadkie zjawisko pioruna kulistego
items: Astronomowie zarejestrowali długookresowy sygnał radiowy. Nie wiadomo, co go wysyła
items: Odległa gwiazda wpadła w „szaleństwo”. Tak astronomowie odkryli potężne zderzenie planet
items: Dramatyczne starcie w amazońskiej dżungli. Harpia wielka zaatakowała turystkę
items: Dwie „ryby zagłady” pojawiły się w południowej Kalifornii. Uratowały je plażowiczki
items: Miłośnicy astronomii wstrzymują oddech. „Wielkanocna kometa” może być najjaśniejsza od dziesiątek lat
items: Droga Mleczna i galaktyki Grupy Lokalnej tworzą kosmiczne prześcieradło. Nowe analizy na miarę Nagrody Nobla
items: Subtelna łuna na wieczornym niebie. Nadchodzi idealny moment na obserwację tego pięknego zjawiska
items: Parada planet już 28 lutego. 6 planet ustawi się w linii nad polskim niebem
items: Żarłacz biały u wybrzeży Hiszpanii. Badania dowodzą, że w Europie mamy stabilną populację legendarnego rekina
items: Czy nowo odkryta kometa rozjaśni wiosenne niebo? Są duże szanse na kosmiczne widowisko
items: Ta czarna dziura emituje bilion razy więcej energii niż Gwiazda Śmierci
items: Kosmiczne show nad Polską. Lutowe niebo przyniesie rzadkie zjawiska
items: Po raz pierwszy naukowcy wykryli w przestrzeni międzygwiazdowej złożoną cząsteczkę kluczową dla istnienia życia

Słońce kluczem do odkrycia nowej Ziemi. Pomoże w tym ESPRESSO
type: item
date: 2026-05-07T07:48:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: egzoplanety
subject: obserwacje
subject: obserwatorium
subject: słońce
description: Poszukiwanie planet pozasłonecznych właśnie wkroczyło w nową fazę. Co ciekawe, aby odnaleźć planety krążące wokół odległych gwiazd, naukowcy przyglądają się naszej własnej centralnej gwieździe. W jaki sposób zrozumienie natury Słońca przybliża nas do odkrywania nowych światów?
encoded: Wykrywanie oraz charakteryzowanie planet podobnych do Ziemi, czyli posiadających warunki fizyczne umożliwiające istnienie ciekłej wody, a tym samym potencjalnie sprzyjających życiu, jest jednym z podstawowych zadań współczesnej astrofizyki. Niestety poszukiwanie te utrudnia astrofizyczny „szum” z gwiazd macierzystych. Dotychczasowe metody radzenia sobie z tym problemem są niewystarczające do osiągnięcia wymaganych poziomów precyzji. Nowe, nieznane światy Jednak jeden instrument, a tak naprawdę cała infrastruktura, mogą to zmienić. Mowa o teleskopie Paranal solar Espresso Telescope (PoET). Jest on połączony ze spektrografem ESPRESSO (ESO), co umożliwi jednoczesne prowadzenie obserwacji całkowitego widma Słońca oraz obserwacji rozdzielonych przestrzennie na poziomie pojedynczych sekund łuku, przy rozdzielczości widmowej R~200000. Aktualne dane mówią o około 6300 potwierdzonych planetach pozasłonecznych (egzoplanetach). Ponadto istnieją tysiące kandydatów oczekujących na potwierdzenie – głównie z misji takich jak Kepler Space Telescope i TESS. Te pozaziemskie światy są zazwyczaj wykrywane i badane poprzez analizę światła pochodzącego z ich gwiazd macierzystych, m.in. przez szukanie małych zmian w widmie gwiazdy. Jednak aktywność gwiazdowa może wytwarzać sygnały, które zagłuszają, a w innych sytuacjach naśladują zmiany wywoływane przez bliskie gwieździe planety. Podobnie jak plamy słoneczne zmieniają światło słoneczne, powierzchniowa aktywność innych gwiazd zaburza ich widma w sposób, który może być mierzony, jako „szum”, przy użyciu aktualnych instrumentów do polowania na planety. Usuwanie tego szumu z widma odległej gwiazdy jest trudne, ponieważ nie rozumiemy w pełni, jak aktywność gwiazdowa zmienia światło, które obserwujemy. Na szczęście naukowcy znaleźli rozwiązanie: postanowili nauczyć się tego od naszej własnej gwiazdy. PoETyckie łowy na egzoplanety Infrastruktura PoET składa się z teleskopu ze zwierciadłem o średnicy 60 cm, które gromadzi światło z określonych o…

ACD20-0044-003large-30e20cf.jpg
width: 1920
height: 1151

Mamy to! Nowy polski meteoryt Zadzim jest drugi na świecie i waży prawie 3 kg
type: item
date: 2026-04-27T13:50:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: meteory
subject: meteoryty
subject: obserwacje
subject: polska
description: Poszukiwacze z sieci obserwacyjnej Skytinel ogłosili wielki sukces – odnaleźli meteoryt który spadł 17 kwietnia, po bardzo jasnym przelocie nad województwami wielkopolskim i łódzkim. Po raz pierwszy w historii meteoryt znaleziono tak szybko po upadku. I to nie koniec rekordów.
encoded: 17 kwietnia 2026 roku Polska stała się miejscem bezprecedensowego wydarzenia – odnotowano pierwszy w historii kraju obserwowany upadek meteorytu żelaznego. Jasny bolid, który o godzinie 20:53:59 przeleciał nad województwami wielkopolskim i łódzkim, był widoczny przez ponad 6 sekund z wielu rejonów kraju. Dzięki błyskawicznej reakcji sieci Skytinel oraz współpracy z międzynarodowymi ośrodkami badawczymi, już w ciągu kilku dni udało się precyzyjnie wyznaczyć miejsce upadku i odnaleźć okaz. Wydarzenie to ma rangę światową, gdyż znaleziony w gminie Zadzim obiekt o masie 2,9 kg jest dopiero drugim na świecie meteorytem żelaznym z dokładnie wyznaczoną orbitą. Precyzyjna lokalizacja i analiza lotu bolidu Kluczem do odnalezienia meteorytu było sprawne działanie sieci Skytinel, założonej przez Mateusza Żmiję, która zarejestrowała przelot za pomocą 24 stacji obserwacyjnych. Dane z kamer oraz specjalistycznych radiometrów pozwoliły ustalić, że meteoroid przestał być widoczny zaledwie 14 km nad ziemią, co sugerowało, że jest to obiekt niezwykle wytrzymały i prawdopodobnie żelazny. Hipotezę tę potwierdziły analizy spektrograficzne przeprowadzone przez dr. Ernesta Świerczyńskiego na podstawie danych ze stacji w Chrzanowie Małym i Zabierzowie Bocheńskim. Istotnym etapem były konsultacje z naukowcami z Instytutu Astronomii Czeskiej Akademii Nauk – Pavlem Spurným, Jiřím Borovičką i Lukášem Shrbeným. Dzięki porównaniu polskich nagrań z danymi sieci European Network (EN) z Czech i Słowacji, czescy badacze oszacowali masę okazu na około 2,7 kg. Pozwoliło to Mateuszowi Żmii i Gáborowi Kővágó na przeprowadzenie ponownej symulacji, która zawęziła obszar poszukiwań do pola o wymiarach zaledwie 300 na 200 metrów. Przed wejściem w atmosferę z prędkością 13 km/s, meteoroid obiegał Słońce w ciągu 1,5 roku po orbicie nachylonej pod kątem 7° do ekliptyki. Odnalezienie meteorytu w gminie Zadzim Pierwsze grupowe poszukiwania z udziałem 26 osób, dronów i wykrywaczy metali w dniach 18–19 kwietnia ni…

zadzim-meteorite-5-f01062b.jpg
width: 2000
height: 1500

To może być najjaśniejszy kosmiczny gość 2026 roku. Czy powtórzy sukces „wielkich komet”?
type: item
date: 2026-04-25T08:44:29.000Z
creator: Stefanie Waldek
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: kometa
subject: niebo
subject: obserwacje
description: Nowa kometa przyciąga uwagę astronomów i miłośników nocnego nieba. C/2025 R3 (PANSTARRS) to jeden z najciekawszych obiektów ostatnich miesięcy. Może być najjaśniejszą kometą tego roku, ale specjaliści studzą emocje.
encoded: Spis treści: Co sprawia, że kometa staje się „wielka”? Dlaczego tak trudno przewidzieć „wielkie komety”? Co wiemy o komecie C/2025 R3 (PANSTARRS)? Jak zobaczyć kometę C/2025 R3 (PANSTARRS)? Co kilka lat na niebie pojawia się kometa, która zapowiada coś wyjątkowego. Tak jest i tym razem: kometa C/2025 R3 (PANSTARRS), widoczna obecnie przez lornetki i teleskopy, już teraz bywa porównywana do rzadkich „wielkich komet”, które tworzą niezapomniane widowiska na nocnym niebie. Ale co właściwie sprawia, że kometa staje się „wielka”? I czy ta ma na to szansę? Choć astronomowie podkreślają, że C/2025 R3 może być jedną z najjaśniejszych komet tego roku, sama jasność nie wystarczy, by uczynić ją naprawdę niezapomnianą. Oto, co warto wiedzieć o tym potencjalnym kosmicznym spektaklu. Co sprawia, że kometa staje się „wielka”? Określenie „wielka kometa” brzmi imponująco, ale jest to nieformalny termin. Podobnie jak w przypadku „superksiężyca”, nie stanowi on oficjalnej klasyfikacji naukowej. To raczej etykieta nadawana przez obserwatorów, zależna od tego, jak kometa prezentuje się na niebie widzianym z Ziemi. W praktyce „wielkie komety” to takie, które oferują spektakularne widowisko – są wyjątkowo jasne, dobrze widoczne gołym okiem i zapadają w pamięć obserwatorów. Choć określenie „wielkiej komety” jest subiektywne, astronomowie i miłośnicy nieba zgadzają się co do jednego kluczowego kryterium: widoczności gołym okiem. – Moja definicja wielkiej komety jest bardzo prosta: jeśli wyjdziesz w ciemne miejsce, spojrzysz w odpowiednim kierunku i zobaczysz ją od razu – bez szukania i bez sprzętu – to mamy do czynienia z wielką kometą – mówi dr David Schleicher, astronom z Lowell Observatory. Większość komet nigdy nie osiąga takiej jasności i pozostaje widoczna jedynie przez lornetki lub teleskopy. – Zazwyczaj wielka kometa pojawia się raz na kilka do kilkunastu lat – mówi dr David Schleicher. – Choć zdarza się, że dwie takie komety można zobaczyć w odstępie roku lub nawet krótszym. Poniew…

kometa-C2025-R3-PANSTARRS-293e7ef.jpg
width: 3984
height: 2656

Wyjątkowo jasny bolid przeleciał nad Polską. Eksperci badają, czy doszło do upadku meteorytu
type: item
date: 2026-04-20T10:55:30.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: meteory
subject: meteoryty
subject: obserwacje
subject: polska
description: Jak donosi sieć obserwacyjna Skytinel, 17 kwietnia 2026 na polskim niebie pojawił się wyjątkowo jasny meteor (bolid). Tak silne zjawisko sugeruje meteor na tyle duży, że przetrwał przelot przez ziemską atmosferę. Eksperci Skytinel analizują tor jego lotu i szacują obszar ewentualnego upadku meteorytu.
encoded: Do przelotu doszło o godz. 20:53 nad województwami łódzkim i wielkopolskim, choć doniesienia o obserwacjach spływają także z innych województw. Bolid był widoczny przez kilka sekund, a jego jasność zmieniała się. Jak piszą eksperci ze Skytinel, wielokrotnie rozbłyskiwał, sprawiając wrażenie wirowania w atmosferze. Według wstępnych analiz meteoroid poruszał się po orbicie lekko wykraczającej poza orbitę Marsa, a jego obieg wokół Słońca zajmował nieco ponad 1,5 roku ziemskiego. Przelot jasnego bolidu nad Polską „Dysponujemy bogatym zestawem danych z kamer kierunkowych i all-sky, a także ze specjalistycznego spektrografu, który pozwoli nam ocenić skład meteoroidu. Otrzymaliśmy również dziesiątki wiadomości w sprawie tego bolidu, za które serdecznie dziękujemy! Można powiedzieć, że „otoczyliśmy” bolid z każdej strony. Obecnie trwa kompleksowa analiza wszystkich zebranych danych” – pisze Skytinel w mediach społecznościowych. Ciekawostką jest fakt, że bolid przeleciał akurat w dniu XIV Konferencji Meteorytowej, organizowanej przez Polskie Towarzystwo Meteorytowe w Koluszkach. Uczestnicy konferencji także go zaobserwowali. Skytinel informuje, że wynik swoich analiz, czyli prawdopodobny obszar spadku meteorytu, poda do publicznej wiadomości za dwa tygodnie. Komentarze w pod postem Skytinel wskazują, że niektórzy słyszeli także huk. Niewątpliwie niejeden obserwator zacznie szukać fragmentów meteorytu na własną rękę. Ochotnicza Straż Pożarna w miejscowości Starcza otrzymała zgłoszenie o spadku „sporych rozmiarów przedmiotu” który zostawił za sobą chmurę dymu i ognia. Strażacy sprawdzili teren, ale niczego nie znaleźli. Czym jest bolid? Bolid to meteor osiągający na niebie jasność większą niż -4 magnitudo, czyli jaśniejszy od Wenus. Superbolidy przekraczają -15 magnitudo i są jaśniejsze niż Księżyc w pełni. Wbrew pozorom są to dość częste zjawiska i mogą być wywołane wejściem w atmosferę obiektu o wielkości nawet kilku centymetrów. Dużo większe są znacznie rzadsze, a tak duże …

bolid-0e0053f.jpg
width: 1300
height: 1300

Taka okazja zdarza się raz na 5000 lat: ogromna planetoida przeleci nad Polską
type: item
date: 2026-04-17T10:43:12.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: asteroida
subject: europejska agencja kosmiczna
subject: obserwacje
description: 13 kwietnia 2029 r. ogromna planetoida minie Ziemię wyjątkowo blisko. Przeleci nad nami niżej niż niejeden sztuczny satelita – w odległości ok. 32 tys. km. Będzie widoczna, także w Polsce, gołym okiem. Taka okazja według astronomów zdarza się raz na 5000 lat.
encoded: 13 kwietnia 2029 r. planetoida (99942) Apophis minie Ziemię w odległości 32–40 tys. Obiekt będzie można dostrzec gołym okiem, z terenu Europy, Afryki i zachodniej Azji. Będzie widoczny także z terenu Polski. Okazja raz na 5000 lat O ile dopisze pogoda, w Polsce okno obserwacyjne nastąpi w godzinach 22:00–00:00, z maksimum jasności około 22:35. Apophis ma świecić jak jasna gwiazda, jej jasność według przewidywań astronomów sięgnie 3,1–3,3 magnitudo. To powinno wystarczyć do obserwacji gołym okiem, zwłaszcza z miejsc nieoświetlonych sztucznym światłem. Według pomiarów Europejskiej Agencji Kosmicznej, planetoida ma około 375 m średnicy. Obiekt tej wielkości mijający Ziemię tak blisko to wydarzenie wyjątkowo rzadkie. Według różnych ujęć zdarza się raz na 5000–1500 lat. Zatem dla każdego miłośnika astronomii taka okazja zdarzy się tylko raz w życiu. Czy piątek, 13 kwietnia 2029 będzie pechowy? Piątek, 13 kwietnia 2029 roku, był niegdyś typowany na najbardziej pechowy dzień w historii Ziemi. Odkryty w 2004 roku Apophis wywołał globalny niepokój: pierwsze obliczenia toru jego lotu sugerowały możliwość uderzenia w naszą planetę. Stąd też jej nazwa, pochodząca od staroegipskiego bóstwa chaosu. Późniejsze obserwacje wykluczyły jednak jakiekolwiek ryzyko kolizji co najmniej przez sto lat. Obecnie Apophis jest klasyfikowany jako „planetoida potencjalnie niebezpieczna”, ale nie dlatego, że stanowi realne zagrożenie, lecz ze względu na swój rozmiar oraz bliską odległość przelotu. Agencje kosmiczne zacierają ręce Europejska Agencja Kosmiczna rozważa misję na Apophisa. Nazwana RAMSES (Rapid Apophis Mission for Space Safety), miałaby wystartować w 2028 r. i obserwować planetoidę z bliska przed i w trakcie przelotu. Polska firma Astronika ma dostarczyć specjalne anteny radarowe dla misji. NASA z kolei planuje, by OSIRIS-APEX zbliżył się do Apophisa w czerwcu 2029 r. To ten sam statek, który jako OSIRIS-REx dostarczył próbkę z planetoidy Bennu w 2023 r. Planowana jest także komercyjna…

AsteroidApophis-a7c688c.jpg
width: 3840
height: 2160

Wierzbówka po raz drugi w Polsce! Kwiecień nie zawodzi: trwa wysyp niezwykłych obserwacji ptaków
type: item
date: 2026-04-14T06:56:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: obserwacje
subject: ornitologia
subject: polska
subject: ptaki
description: Sezon ptasich migracji jest już w pełni. Obserwatorzy ruszyli na bezkrwawe łowy i coraz częściej donoszą o rzadkich przybyszach, któzy do nas przylecieli. Wśród ostatnich ornitologicznych sensacji wyróżnia się drugie w historii stwierdzenie w Polsce maleńkiej wierzbówki. Ale to nie wszystko, a kwiecień zapowiada się na rekordowy.
encoded: Jest niepozorna i maleńka, ale w środowisku polskich birdwatcherów po raz kolejny wzbudziła sensację. Wierzbówka zwyczajna po raz drugi w historii obserwacji pojawiła się w Polsce. Jest gościem z gorącego południa, a doleciała aż pod Szczecin. A to tylko jedna z wielu wyjątkowych obserwacji w kwietniu. Druga obserwacja wierzbówki w Polsce Jak donosi portal Birding Poland, na jeziorze Miedwie w województwie zachodniopomorskim udało się po raz drugi w historii zaobserwować wierzbówkę. Ptaszek został schwytany i zaobrączkowany 5 kwietnia 2026 w Wierzbnie przez Roberta Skeatesa. Podobnie jak przy pierwszej obserwacji, był to samiec. Poprzednio wierzbówkę widziano w Polsce 28 maja 2025. Samiec głośno śpiewał na terenach należących do elektrociepłowni w Gdyni. W kolejnych dwóch dniach inni obserwatorzy potwierdzili obecność ptaka i po raz pierwszy go zobaczyli oraz sfotografowali, a nie tylko usłyszeli. Czy przybysz z południa zadomowi się w Polsce? Wierzbówka zwyczajna (Cettia cetti) to niewielki ptak śpiewający, zamieszkujący głównie południową i środkową Europę, północną Afrykę oraz zachodnią i środkową Azję. Dzięki łagodnym zimom rozszerza swój zasięg na północ, m.in. do Wielkiej Brytanii, gdzie od pierwszego stwierdzenia w 1961 roku populacja znacznie wzrosła. Nie jest zagrożona wyginięciem i jest klasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski (Least Concern) przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN). Ocieplający się klimat zapewne zachęci tego ptaka do częstszych wizyt w Polsce. Wysyp ptasich obserwacji w kwietniu Tegoroczny kwiecień nie zawodzi, jeśli chodzi o obserwacje rzadkich ptaków w Polsce. W pierwszej połowie miesiąca obserwatorzy dostrzegli między innymi: markaczkę amerykańską, 10 kwietnia w Świętoujściu (woj. Zachodniopomorskie), krytycznie zagrożoną czajkę towarzyską w Leoncinie na Mazowszu, 12 kwietnia, sporadycznie zalatującą do nas pliszkę czarnogłową (podgatunek pliszki żółtej) w Długopolu (Małopolska), 10 kwietnia, czerniczka pojawiła się w t…

wierzbowka-d24f848.jpeg
width: 4800
height: 2702

Mała kometa zmieniła kierunek rotacji. Czy to wynik naturalnych procesów, czy może aktywności kosmitów?
type: item
date: 2026-04-13T13:41:34.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: kometa
subject: kosmici
subject: obserwacje
description: Niewielka kometa 41P/Tuttle–Giacobini–Kresák (w skrócie 41P) najpierw zwolniła, a następnie odwróciła kierunek rotacji – poinformowali astronomowie pracujący z danymi Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Ta niespodziewana zmiana pokazuje, jak aktywność kometarnych substancji lotnych może wpływać na ruch obrotowy i fizyczną ewolucję małych ciał w Układzie Słonecznym. Jednak jeden badacz sugeruje, że zmiana ta niekoniecznie musi mieć pochodzenie naturalne.
encoded: Profesor David C. Jewitt – angielski astronom, odkrywca pierwszego obiektu w Pasie Kuipera, czyli planetoidy Albion – opublikował niedawno artykuł dotyczący nietypowego zachowania komety 41P. Obiekt ten prawdopodobnie pochodzi z Pasa Kuipera i został wyrzucony na swoją obecną orbitę przez grawitację Jowisza. Obecnie odwiedza wewnętrzny Układ Słoneczny co 5,4 roku. Ruch komety Kometa zyskała zainteresowanie badaczy w 2017 roku po bliskim przejściu przy Słońcu. Zebrane wówczas przez teleskopy Neil Gehrels Swift Observatory dane wykazały, że 41P obracała się trzykrotnie wolniej niż w marcu tego samego roku, gdy była obserwowana przez Discovery Channel Telescope w Lowell Observatory w Arizonie. Bardziej szczegółowych danych dostarczył kultowy Kosmiczny Teleskop Hubble’a. Dzięki jego obserwacjom z grudnia 2017 roku udało się wykazać, że kometa znów zaczęła obracać się szybciej. Okres rotacji wzrósł do około 14 godzin, w porównaniu do 46–60 godzin wcześniej. Jak to możliwe? Według prof. Jewitta kometa zwalniała tak długo, aż niemal się zatrzymała, a następnie została wprawiona w ruch w niemal przeciwnym kierunku przez strumienie gazów wydobywające się z jej powierzchni. Kometa jest niewielka, jej jądro ma około 1 kilometr średnicy, co sprawia, że łatwo zmienić jej rotację. Gdy obiekt zbliżył się do Słońca, ciepło wywołało sublimację lodów i wyrzut materii. Naturalne silniki odrzutowe – Strumienie gazu działają jak małe silniki odrzutowe. Jeśli są nierównomiernie rozmieszczone, mogą znacząco zmienić rotację komety, zwłaszcza małej – powiedział prof. David Jewitt, który aktualnie pracuje na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles. Rotacja jądra prawdopodobnie odwróciła się pomiędzy przejściem przez peryhelium w kwietniu 2017 roku a obserwacjami po peryhelium w grudniu 2017 roku, na skutek sił wywołanych przez strumienie gazów. Zmiany jasności wskazują stosunek osi około 1,4 do 1, podczas gdy aktywna część jądra zmniejszyła się 17-krotnie. W przypadku tak małego jądra nie…

kometa-41p-953fb9d.jpg
width: 3840
height: 2160

Pierścień gazu wokół młodej gwiazdy zaskoczył astronomów. Teleskop pokazał gigantyczną strukturę
type: item
date: 2026-04-02T09:17:34.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: gwiazda
subject: NatGeoBN
subject: obserwacje
subject: teleskop
description: Pierścień gazu wokół protogwiazdy wykrył zespół z Kyushu University i Kagawa University, analizując obserwacje obiektu MC 27/L1521F. Naukowcy opisują strukturę nieco cieplejszą od otoczenia i wiążą ją z „wyrzutami” materii oraz magnetyzmem dysku protogwiazdowego.
encoded: MC 27/L1521F to zimne, gęste skupisko gazu w Obłoku Molekularnym w Byku, jednym z najbliższych nam „żłobków” gwiezdnych. To właśnie tam badacze od dekady śledzą najwcześniejsze etapy narodzin gwiazd, zwykle ukrytych za zasłoną pyłu i gazu. Radioteleskop Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) w Chile pozwala zajrzeć za tę barierę i zobaczyć, jak materia organizuje się wokół dopiero rosnącej protogwiazdy. W polu widzenia pojawiła się struktura, która natychmiast zwraca uwagę skalą: pierścień gazu o średnicy rzędu 1000 jednostek astronomicznych (150 mld km). W praktyce oznacza to rozmiar wielokrotnie przekraczający zasięg orbit planet w Układzie Słonecznym. Co istotne, ten pierścień nie jest jedynie „bardziej gęstą” częścią obłoku. Dane wskazują, że gaz w jego obrębie jest nieco cieplejszy od otoczenia, jakby coś dopiero co pobudziło go do intensywniejszego ruchu i podniosło temperaturę. Gdy pole magnetyczne wypycha gaz i energię na zewnątrz Zespół interpretuje ten obraz jako ślad gwałtownej reorganizacji w bardzo młodym układzie. Protogwiazda rośnie, zasysając materiał z otoczenia, a jednocześnie otaczający ją dysk gazowo-pyłowy pozbywa się nadmiaru energii i części ładunku magnetycznego. W tym scenariuszu dysk nie jest spokojną, płaską strukturą, która powoli gęstnieje. To środowisko dynamiczne, w którym materia i pole magnetyczne potrafią przemieszczać się skokowo. Mechanizm ma dwa kluczowe elementy. Po pierwsze, dochodzi do wyrzutów materii oraz strumienia magnetycznego z rejonu dysku. Po drugie, taka gwałtowna redystrybucja może generować fale uderzeniowe, które ogrzewają gaz, pozostawiając po sobie cieplejszy ślad w obserwacjach. Badacze porównują to zjawisko do serii krótkich, intensywnych „kichnięć”, dzięki którym młoda gwiazda uwalnia nadmiar energii i może dalej rosnąć w sposób sprzyjający stabilnemu formowaniu. – Bardzo nas zaskoczyły te wyniki, ponieważ nie spodziewaliśmy się znaleźć tak wyraźnego pierścienia. Byłem tak podekscytowany, że napis…

pierscien-wokol-mlodej-gwiazdy-df31939.jpg
width: 3267
height: 2326

To nagranie zmieni podręczniki biologii. Rodzącej matce kaszalota i noworodkowi pomagało 10 „ciotek”
type: item
date: 2026-03-31T13:56:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: kaszalot
subject: obserwacje
subject: wieloryby
subject: zachowania
description: Po raz pierwszy w historii zaobserwowano asystę przy porodzie u gatunku innego niż naczelne. Rodzącej matce kaszalota towarzyszyła grupa wspierających ją samic, również niespokrewnionych. To nieznane do tej pory oblicze empatii u waleni.
encoded: W lipcu 2023 roku badacze z projektu CETI, monitorujący grupę kaszalotów u wybrzeży Karaibów, stali się świadkami wydarzenia, którego nigdy wcześniej nie udało się sfilmować. Dzięki dronom zarejestrowano pełny proces narodzin małego wieloryba. Nagranie dostarczyło dowodów na to, że poród w świecie kaszalotów nie jest indywidualną sprawą matki, tylko skoordynowanym działaniem grupy. W wydarzeniu brało udział aż 11 dorosłych osobników, które skupiły się blisko matki, tuż pod powierzchnią wody, pomagając rodzącej i noworodkowi. Grupowy wysiłek matki i „podwodnych położnych” Podczas trwającego pół godziny porodu 10 samic utrzymywało precyzyjną formację wokół matki. Od razu po tym, jak noworodek pojawił się na świecie, dorosłe osobniki podprowadziły go ku powierzchni wody, pomagając zaczerpnąć pierwszy oddech. To kluczowe, bo nowo narodzone kaszaloty nie mają wystarczającej wyporności i bez pomocy mogą po prostu utonąć. Samice na zmianę podtrzymywały młode, dając mu czas na rozprostowanie płetw ogonowych i przyzwyczajenie się do oddychania. Naukowcy podkreślają, że w matriarchalnych społecznościach kaszalotów wiedza o opiece nad potomstwem jest przekazywana z pokolenia na pokolenie. Na nagraniu widać, że w pomoc angażują się nie tylko blisko spokrewnione z matką samice. Gotowość na ataki drapieżników Widać też, że grupa przewidziała potencjalne zagrożenia. Zaledwie kilkanaście minut po porodzie w okolicy pojawiły się grindwale krótkopłetwe. Samice kaszalotów natychmiast przyjęły postawę obronną. Uformowały barierę między noworodkiem a intruzami, blokując im dostęp również od spodu. Doszło też do agresywnego odstraszania: samice otwierały szczęki i wykonywały gwałtowne ruchy głowami w kierunku nadpływających grindwali. Jeden z intruzów uderzył w dorosłą samicę osłaniającą młode. View oEmbed on the source website Co wieloryby „mówiły” podczas porodu? Naukowcy zebrali też dane za pomocą podwodnych rejestratorów dźwięku. W kluczowych momentach – na początku porodu oraz podcz…

porod-kaszalota-623973b.jpg
width: 1250
height: 833

Ryś pracz? Niezwykłe nagranie z Hiszpanii. Tego u drapieżników jeszcze nie widziano
type: item
date: 2026-03-31T06:46:45.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: hiszpania
subject: obserwacje
subject: rysie
subject: zachowania
description: Fotopułapki w Hiszpanii zarejestrowały zdumiewające zachowanie u rysia iberyjskiego. Samice po polowaniu postanowiły… namoczyć swoje ofiary w wodzie. Tego typu zachowania są częste u wielu zwierząt, ale nigdy wcześniej nie widziano niczego podobnego u drapieżnika.
encoded: Odkrycia dokonywane dzięki nowoczesnej technologii, takiej jak drony czy fotopułapki, regularnie dostarczają nam dowodów na to, jak mało wciąż wiemy o życiu dzikich zwierząt. Najnowsze doniesienia z Hiszpanii, opublikowane w czasopiśmie „Ecology”, opisują fenomen, który wprawił naukowców w osłupienie. Po raz pierwszy w historii udokumentowano u rysiów iberyjskich (Lynx pardinus) celowe zanurzanie upolowanej zdobyczy w wodzie przed jej spożyciem. Rysiowe „panie domu” w hiszpańskich górach Choć mycie jedzenia kojarzy nam się głównie z szopami praczami, zachowanie to jest dość częste i typowe dla gatunków wszystkożernych lub roślinożernych, spożywających owoce. Jednak u mięsożerców regułą jest konsumpcja ofiary niemal natychmiast po zabiciu, ewentualnie jej ukrycie na później. Tymczasem kamery w Górach Toledańskich w środkowej Hiszpanii zarejestrowały samice rysiów iberyjskich, które fundowały swoim ofiarom (królikom europejskim) „kąpiel” w korytach z wodą. Od 2020 roku naukowcy zaobserwowali aż osiem takich incydentów z udziałem pięciu różnych samic. Zjawisko to powtarzało się w odstępach kilku lat u różnych osobników, co wyklucza przypadkowość i sugeruje, że mamy do czynienia z utrwalonym wzorcem behawioralnym, zapewne unikatowym dla tej konkretnej populacji. „Kocia kultura” czy racjonalne działanie? Największą zagadką pozostaje cel tego działania. Badacze wykluczyli wpływ warunków atmosferycznych – namaczanie królika nie było skorelowane z falami upałów ani suszą, więc nie chodzi o chłodzenie mięsa. Kluczem do rozwiązania tej zagadki może być struktura społeczna i pokrewieństwo. Wszystkie samice wykazujące to zachowanie zamieszkiwały sąsiadujące terytoria lub były ze sobą spokrewnione (np. matki i córki). To prowadzi do fascynującej hipotezy o istnieniu lokalnej „kultury” – specyficznej tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie lub poprzez obserwację sąsiadek. Choć rysie są samotnikami, ich terytoria często się nakładają, co stwarza przestrzeń do nieświadomego…

lynx-soaking-rabbit-l-2ccdcb3.jpg
width: 1200
height: 675

Sowa o hipnotyzującym spojrzeniu przyleciała do Polski. To rzadki gość z dalekiej Północy
type: item
date: 2026-03-19T13:22:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: Lubelskie
subject: obserwacje
subject: ptaki
subject: sowy
description: 17 marca 2026 Stowarzyszenie Ochrony Sów poinformowało o niezwykłym gościu, który zawitał do Polski. W Parku Krajobrazowym Lasy Janowskie pojawiła się sowa jarzębata. To w ornitologicznym światku duże wydarzenie.
encoded: Ten gatunek sowy, choć nie jest zagrożony, jest w Polsce rzadkością. To ptak północy, zamieszkujący tajgę i lasotundrę Eurazji i Ameryki Północnej. Jego naturalny obszar występowania w Europie to Skandynawia (z wyjątkiem jej południowych krańców), Estonia i Rosja. Gość z dalekiej Północy Do 2021 Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego potwierdziła około 49 stwierdzeń ptaków tego gatunku w Polsce. Dlaczego sowa jarzębata do nas zalatuje? Robi to przeważnie zimą, prawdopodobnie w poszukiwaniu terenów obfitszych w pokarm, którym są – jak to u sów – gryzonie, ewentualnie drobne ptaki. Poluje nieco inaczej niż inne sowy – zamiast robić to o świcie, zmierzchu i w nocy, wybiera dzień. Wynika to z krótkich, polarnych nocy latem. Sowa jarzębata (Surnia ulula) należy do rodziny puszczykowatych i jest ptakiem średniej wielkości. Wyróżnia się sylwetką i zachowaniem przypominającym jastrzębia, stąd jej angielska nazwa „northern hawk-owl”. Ma ciemnobrązowe upierzenie z białymi plamkami na grzbiecie i charakterystyczne poprzeczne prążkowanie na spodzie ciała. Jej spojrzenie jest wyjątkowo „hipnotyzujące” nawet jak na sowę. Jest gatunkiem osiadłym, choć jak widać zimą potrafi podjąć dalszą wędrówkę. Obserwacja sowy jarzębatej Park Krajobrazowy Lasy Janowskie leży na południowym wschodzie naszego kraju, między Lublinem a Rzeszowem. Tym bardziej niezwykły jest fakt, że sowa jarzębata zaleciała tak daleko na południe. Sowa pojawiła się tam na przełomie stycznia i lutego i zatrzymała się na dłuższy czas, do początku marca. Ptaka zauważyli pracownicy Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych, Jolanta i Tomasz Kiszka oraz Sylwia Odrzywolska. Skąd celowe opóźnienie w informacjach o sowie? Dlaczego Stowarzyszenie poinformowało o tej rzadkiej obserwacji z pewnym opóźnieniem? Było to cenne i przemyślane działanie – chodziło o ochronę rzadkiego przybysza przed ciekawskimi obserwatorami. O tym, że była to słuszna decyzja przekonują choćby komentarze pod f…

Surniaulula-NorthernHawk-OwlHokuggla-e225e0d.jpg
width: 2403
height: 1976

Każdy o nim słyszał, ale prawie nikt go nie widział. Para sfilmowała rzadkie zjawisko pioruna kulistego
type: item
date: 2026-03-19T11:10:38.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: burze
subject: meteorologia
subject: obserwacje
subject: piorun
description: Piorun kulisty to zjawisko, które wciąż pozostaje zagadką dla nauki. Jego istnienie nie zostało jednoznacznie potwierdzone, mimo licznych relacji świadków i przekazów ustnych. Przełomem może okazać się nagranie małżeństwa rolników z Kanady, którym udało się nie tylko dostrzec tę tajemniczą kulę światła, ale i ją sfilmować.
encoded: Spis treści Niesamowite nagranie pioruna kulistego Jak powstaje piorun kulisty? Piorun kulisty jest niemal mitycznym zjawiskiem, o których chyba każdy słyszał, ale prawie nikt go nie widział. Niezwykłe opowieści o ruchomych kulach ognia póki co nie znalazły naukowego wytłumaczenia, ani nawet bezspornego potwierdzenia. W warunkach laboratoryjnych jak dotąd nie udało się wytworzyć kulistej błyskawicy. Tym bardziej cenne jest nagranie pioruna kulistego, które udało się uchwycić parze Kanadyjczyków. Niesamowite nagranie pioruna kulistego Kiedy Ed i Melinda Pardy z ganku swojego domu w prowincji Alberta w Kanadzie obserwowali burzę, zauważyli, jak błyskawica uderzyła w ziemię mniej niż kilometr od ich domu. W ślad za uderzeniem pojawiła się niebieska kula światła, unosząca się nad ziemią. Para zarejestrowała to zjawisko na 23-sekundowym nagraniu, które jest jednym z pierwszych na świecie ukazujących najprawdopodobniej piorun kulisty. Według relacji udzielonej stacji telewizyjnej Global News, kula miała średnicę około 1–2 metrów i unosiła się nad ziemią przez około minutę, po czym zniknęła, wydając na koniec charakterystyczny trzask. View oEmbed on the source website Był to niezwykle rzadki przypadek wystąpienia pioruna kulistego – tajemniczego zjawiska atmosferycznego, opisywanego przez świadków od setek lat, ale dotąd naukowo niewyjaśnionego. Opisy takiego pioruna bywają różnorodne – miewa różną wielkość, kolor czy sposób poruszania się. Tak naprawdę nie wiadomo, czy wszystkie te obserwacje dotyczą tego samego zjawiska. Jak powstaje piorun kulisty? W laboratoriach podejmowano próby stworzenia podobnych kul gorącej plazmy, jednak badania nad tym zjawiskiem są trudne z powodu przypadkowości jego występowania. W 2014 roku naukowcom z Chin udało się przypadkowo sfilmować i zbadać piorun kulisty, sugerując że powstaje on z drobin gleby które odparowują w wysokiej temperaturze wywołanej przez uderzenie „zwykłego” pioruna. Opublikowano artykuł naukowy z tej obserwacji, ale nie…

piorun-kulisty-8b0d777.png
width: 2160
height: 1440

Astronomowie zarejestrowali długookresowy sygnał radiowy. Nie wiadomo, co go wysyła
type: item
date: 2026-03-19T09:34:21.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: teleskop
description: Jego okres wynosi 2147,27 sekundy, co odpowiada około 35,79 minutom, a źródło sygnału znajduje się na niskiej szerokości galaktycznej. Korzystając z radioteleskopu Australian SKA Pathfinder (ASKAP) astronomowie odkryli nowe długookresowe przejściowe źródło radiowe, które otrzymało oznaczenie ASKAP J142431.2–612611 (w skrócie ASKAP J1424). Co może generować taki sygnał?
encoded: „Donosimy o odkryciu nowego długookresowego przejściowego źródła radiowego, oznaczonego jako ASKAP J142431.2–612611, wykrytego w ramach przeglądu Evolutionary Map of the Universe (EMU) prowadzonego przy użyciu teleskopu ASKAP. Źródło to wykazuje okres emisji wynoszący 2147,27 s (≈35,79 min) oraz silnie spolaryzowaną emisję radiową” – można przeczytać we wstępie do artykułu opublikowanego w serwisie preprintów Arxiv. Osiem dni aktywności Naukowcy wskazują, że ASKAP J1424 charakteryzuje się stabilnym profilem impulsu w trakcie około ośmiodniowego okresu aktywności, po którym emisja zanika. Sygnał wykazuje niemal 100% polaryzację w całym profilu impulsu, z przejściem od polaryzacji eliptycznej do liniowej. – Nie wykryto żadnego odpowiednika źródła w zakresie optycznym ani podczerwonym w dostępnych danych archiwalnych. Na podstawie porównania z innymi znanymi długookresowymi przejściowymi źródłami radiowymi sugerujemy, że ASKAP J1424 może być związany z układem podwójnym zawierającym białego karła, w którym emisja jest napędzana oddziaływaniami magnetycznymi – napisali australijscy naukowcy. Grupie badawczej przewodzi dr Joshua Preston Pritchard, radioastronom w Australia Telescope National Facility (ATNF) należącym do CSIRO oraz laureat nagrody Emerging Leaders in Astronomy Software Development Prize przyznanej przez Astronomical Society of Australia (ASA). Długookresowe przejściowe źródła radiowe Zacznijmy od tego, czym są długookresowe przejściowe źródła radiowe (LPT, long-period transients)? Jest to nowo odkryta klasa obiektów astronomicznych, które emitują silne impulsy promieniowania radiowego w bardzo regularnych, długich odstępach czasu. W przeciwieństwie do pulsarów, które „błyskają” co kilka sekund lub milisekund, te obiekty wysyłają sygnały co dziesiątki minut, a nawet kilka godzin. Niektóre obserwacje sugerują, że tego typu sygnały mogą pochodzić z rotujących gwiazd neutronowych o ekstremalnie silnych polach magnetycznych, czyli tzw. magnetarów. Ewentualnie …

sygnal-radiowy-1-aa70c93.jpg
width: 1726
height: 1181

Odległa gwiazda wpadła w „szaleństwo”. Tak astronomowie odkryli potężne zderzenie planet
type: item
date: 2026-03-13T12:56:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: Gwiazdy
subject: księżyce
subject: obserwacje
subject: odkrycia
description: Astronomowie po raz pierwszy śledzili „na żywo” zderzenie dwóch planet. W układzie planetarnym, którego centrum jest gwiazda Gaia20ehk, powstała chmura gorącego pyłu o masie księżyca. To może być klucz do ostatecznej odpowiedzi na pytanie jak powstał nasz Księżyc.
encoded: Po raz pierwszy udało się niemal „na żywo” śledzić narodziny nowego porządku w odległym układzie planetarnym. Katastrofalne zderzenie dwóch planet miało miejsce w układzie Gaia20ehk, oddalonym o około 11 000 lat świetlnych od Ziemi. To monumentalne wydarzenie rzuca nowe światło na procesy formowania się ciał niebieskich. Może stanowić współczesny odpowiednik kolizji, która miliardy lat temu doprowadziła do powstania układu Ziemia-Księżyc. Jak odkryto wielkie zderzenie? Odkrycie jest owocem wielu lat pracy międzynarodowych zespołów badawczych i wykorzystania najbardziej zaawansowanych narzędzi obserwacyjnych. W badaniu wykorzystano dane pochodzące z: satelity Gaia, misji NASA SPHEREx oraz teleskopu WISE. System planetarny Gaia20ehk, czasem oznaczany w literaturze naukowej też jako Gaia-GIC-1, jest położony w gwiazdozbiorze Rufy, obserwowalnym na niebie na półkuli południowej. W 2021 roku zaczął się bardzo dziwnie zachowywać. Astronomowie określili to jako nagłe „szaleństwo” gwiazdy, która do tej pory wydawała się całkowicie stabilna. Pierwszymi sygnałami ostrzegawczymi były trzy wyraźne spadki jasności w zakresie światła widzialnego, trwające średnio 200 dni. Sugerowało to cykliczne pojawianie się gęstego materiału przesłaniającego tarczę gwiazdy. Jednocześnie zaobserwowano gwałtowne pojaśnienie obiektu w widmie podczerwonym. Czyli podczas gdy gwiazda optycznie ciemniała, emitowała duże ilości ciepła. To musiał być rozgrzany pył i odłamki skalne, wyrzucone w przestrzeń kosmiczną w wyniku uderzenia. Temperatura tego świeżo powstałego „gruzu” wynosiła około 900 Kelwinów (około 630 st. Celsjusza). Skala kosmicznej katastrofy Według danych ze spektrometrów, Gaia20ehk to młoda gwiazda typu F, nieco masywniejsza i gorętsza od naszego Słońca. Na podstawie okresów spadków jasności astronomowie precyzyjnie wyliczyli, że kolizja miała miejsce w odległości około 1,1 jednostki astronomicznej (AU) od centrum układu. To dystans niemal identyczny z odległością Ziemi od Słońca. A za…

zderzenie-planet-2882aa4.jpg
width: 3100
height: 2067

Dramatyczne starcie w amazońskiej dżungli. Harpia wielka zaatakowała turystkę
type: item
date: 2026-03-13T10:40:57.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: biologia
subject: drapieżniki
subject: obserwacje
subject: ptaki
description: W lasach Gujany Francuskiej doszło do bezprecedensowego incydentu – harpia wielka wbiła szpony w głowę turystki. To pierwszy naukowo potwierdzony przypadek tak agresywnego zachowania orła wobec człowieka.
encoded: Spis treści Tropikalny orzeł zaatakował kobietę Harpia wielka – jeden z największych ptaków drapieżnych na świecie Czy orły atakowały ludzi? O atakach orłów na ludzi, a także na inne naczelne, dotychczas krążyły tylko niepotwierdzone opowieści. Teraz opisano pierwszy naukowo udokumentowany przypadek harpii wielkiej atakującej dorosłego człowieka w amazońskim lesie deszczowym. Wyniki obserwacji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology and Evolution”. Tropikalny orzeł zaatakował kobietę Do incydentu doszło w Gujanie Francuskiej, na turystycznej wycieczce w amazońskiej dżungli, w grupie prowadzonej przez miejscowego przewodnika. 29-letnia kobieta wraz z partnerem na chwilę oddalili się od grupy by zrobić zdjęcia orła – harpii wielkiej, która z zaciekawieniem przyglądała się turystom. Nagle ptak ruszył do ataku na kobietę. Wbił szpony w skórę głowy, pozostawiając głębokie rany. Kobieta ukryła twarz w dłoniach i upadła na ziemię. Harpia wciąż siedziała na jej głowie, nie wydając żadnego dźwięku, z rozpostartymi skrzydłami. Towarzyszący jej mężczyzna przydeptał głowę orła do ziemi i dopiero wtedy ptak rozluźnił uchwyt swoich szponów, a kobieta została uwolniona. Ofiara została szybko przetransportowana do szpitala w Cayenne, stolicy Gujany Francuskiej, gdzie otrzymała odpowiednią opiekę medyczną. Lekarze, ornitolodzy i fotografowie szczegółowo udokumentowali całe zdarzenie. Atakującym był dorosły osobnik harpii wielkiej. Zaatakowana kobieta była drobnej budowy, co pewnie zachęciło orła do wybrania właśnie jej. Harpia wielka – jeden z największych ptaków drapieżnych na świecie Harpia wielka (Harpia harpyja) to jeden z największych i najsilniejszych ptaków drapieżnych świata, zamieszkujący tropikalne lasy Ameryki Środkowej i Południowej. Charakteryzuje się masywnym ciałem, potężnymi szponami oraz efektownym, wachlarzowatym czubem na głowie. Wachlarz piór wokół głowy może stroszyć lub chować. Poluje głównie na ssaki nadrzewne, takie jak leniwce i małpy. Także na …

harpia-wielka-f6fcef4.jpg
width: 3467
height: 2327

Dwie „ryby zagłady” pojawiły się w południowej Kalifornii. Uratowały je plażowiczki
type: item
date: 2026-03-13T06:59:07.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: kalifornia
subject: meksyk
subject: obserwacje
subject: ryby
description: Wstęgor królewski jest dużą rybą głębinową o wyjątkowym kształcie srebrnej „taśmy”. Bardzo rzadko zdarza się, że wypływa na powierzchnię, a jeszcze rzadziej – że jest wyrzucany przez fale na brzeg. Ale to, żeby na plaży pojawiły się dwa wstęgory jednocześnie, jest czymś niespotykanym. Do tego jednak właśnie doszło na plaży w Cabo San Lucas w meksykańskiej części Kalifornii.
encoded: W Cabo San Lucas, na meksykańskiej części Półwyspu Kalifornijskiego, doszło do wyjątkowo rzadkiego spotkania ludzi z rybami: dwa wstęgory królewskie (Regalecus glesne), potocznie nazywane „rybami zagłady”, zostały wyrzucone na brzeg. Zdarzenie sfilmowała turystka ze Stanów Zjednoczonych, Monica Pittenger, która wraz z siostrą pomagała rybom dostać się z powrotem do wody. Sensacja na plaży w Meksyku Autorka filmu relacjonowała, że początkowo z oddali dostrzegła coś bardzo jasnego, ruchomego i intensywnie błyszczącego. Okazało się, że były to dwa ogromne, srebrzyste stworzenia o niezwykłym, wręcz „obcym” wyglądzie, który przywodził na myśl sceny z filmów science-fiction. Wstęgory królewskie charakteryzują się długim, bocznie spłaszczonym ciałem przypominającym srebrną wstęgę oraz efektowną czerwoną płetwą grzbietową, która u żywych osobników faluje w wodzie. Początek płetwy grzbietowej tworzy długie, przypominające pióropusz wyrostki na głowie. To jedna z najbardziej niezwykłych ryb na świecie – nic dziwnego że wzbudziła sensację. Tym bardziej, że były to dwa osobniki. Ratowanie dwóch wstęgorów Choć na plaży w Cabo San Lucas zebrał się tłum gapiów, większość osób – w tym wielu obecnych tam mężczyzn – zachowywała się biernie. Do akcji szybko wkroczyła siostra Moniki Pittenger która „nie potrafiła patrzeć na cierpienie zwierząt”. Kobieta bez wahania zaczęła spychać pierwszego wstęgora z powrotem do wody. Ostatecznie pomogło jej kilku innych świadków oraz mała dziewczynka. Wstęgor wrócił do oceanu, cała grupa zajęła się drugą rybą i przeprowadziła kolejną udaną operację ratunkową. Czy to faktycznie uratuje wstęgory? Ryby te wypływają na powierzchnię wody w wyjątkowych przypadkach, prawdopodobnie są to osobniki chore, osłabione lub u kresu życia. Trudno zatem powiedzieć, czy ich życie zostało uratowane, czy tylko nieco przedłużone. Wstęgory na filmie Moniki Pittenger wydawały się być w dobrej kondycji – obydwa próbowały aktywnie wrócić do wody, wijąc się na plaży, oba też…

ryba-zaglady-92bff8b.jpg
width: 1575
height: 1050

Miłośnicy astronomii wstrzymują oddech. „Wielkanocna kometa” może być najjaśniejsza od dziesiątek lat
type: item
date: 2026-03-12T07:02:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: kometa
subject: obserwacje
subject: wielkanoc
description: Niedawno odkryta kometa, skatalogowana jako C/2026 A1 (MAPS), pędzi w stronę centrum Układu Słonecznego, a jej jasność gwałtownie rośnie. To oznacza, że może przynieść widowisko, jakiego nie widzieliśmy od lat – jeśli przetrwa bliskie spotkanie ze Słońcem.
encoded: Kometa, odkryta 13 stycznia 2026 na zdjęciu zrobionym przez teleskop na pustyni Atakama w Chile, szybko zyskała przydomek „wielkanocnej”, ponieważ jej los rozstrzygnie się na początku kwietnia. Choć w tej chwili jest widoczna tylko przez zaawansowane teleskopy, jej jasność rośnie w niezwykłym tempie. Kluczowe pytanie, które zadają sobie teraz astronomowie, nie brzmi jednak „czy będzie jasna”, ale „czy przetrwa”. Trajektoria komety prowadzi bowiem bardzo blisko Słońca – tuż nad rozgrzaną fotosferą naszej gwiazdy. Ognista próba w koronie Słońca Kluczowy moment nastąpi 4 kwietnia 2026 roku, kiedy MAPS osiągnie swoje peryhelium. Kometa przeleci w niewyobrażalnie małej odległości – zaledwie 160 tysięcy kilometrów od powierzchni Słońca. To dystans mniejszy niż połowa drogi z Ziemi do Księżyca. W tym krytycznym punkcie napotka ekstremalne warunki: temperaturę sięgającą miliona stopni Celsjusza oraz gigantyczne siły grawitacji Słońca. Aby uniknąć całkowitego wyparowania lub rozpadu, kometa musi mknąć z prędkością przekraczającą 1,6 miliona kilometrów na godzinę. Jeśli jej jądro jest wystarczająco duże i zbite, może wyjść z tego spotkania cało, ciągnąc za sobą spektakularny warkocz materii, który ozdobi wiosenne niebo. MAPS należy do rodziny najjaśniejszych komet Entuzjazm obserwatorów wynika z faktu, że C/2026 A1 (MAPS) jest tzw. kometą muskającą Słońce, z Grupy Kreutza. Historia pokazuje, że to właśnie z tej grupy wywodziły się najjaśniejsze komety w dziejach ludzkości, widoczne nawet w pełnym słońcu. A były to m.in. Wielka Kometa z 1882 roku czy słynna Ikeya-Seki z 1965 roku. Przewidywania wskazują, że w szczytowym momencie jasność obiektu może wynieść -5 magnitudo, co stawiałoby go w jednej lidze z najjaśniejszą na niebie planetą Wenus. Jak śledzić kosmiczną piękność? Dla obserwatorów na Ziemi najważniejszy będzie okres między 8 a 14 kwietnia. Jeśli kometa przetrwa bliskie spotkanie z koroną słoneczną, pojawi się nisko nad zachodnim horyzontem tuż po zachodzie Słońca. Ek…

kometa-wielkanocna-d40dd7e.jpg
width: 1463
height: 975

Droga Mleczna i galaktyki Grupy Lokalnej tworzą kosmiczne prześcieradło. Nowe analizy na miarę Nagrody Nobla
type: item
date: 2026-03-09T12:59:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: galaktyki
subject: obserwacje
subject: wszechświat
description: W matematyce i w fizyce sfera jest kształtem idealnym. W latach 50. ubiegłego wieku założono, że również struktury we Wszechświecie tworzą sfery. Rozkład galaktyk w naszej Grupie Lokalnej też miał tworzyć kulę. Jednak obserwacje nie zgadzały się z teorią. Teraz, dzięki cyfrowemu bliźniakowi Grupy Lokalnej wiemy, że galaktyki w naszym kosmicznym sąsiedztwie tworzą raczej rozległe i cienkie kosmiczne prześcieradło. Badania te obalają koncepcję akceptowaną przez 70 lat.
encoded: Dlaczego bliskie nam galaktyki oddalają się od Drogi Mlecznej, zamiast być przyciągane jej potężną grawitacją? To pytanie nie daje spokoju astronomom od wielu lat. Prawo Hubble’a Wszystko zaczęło się od Edwina Hubble’a, który wykorzystując teleskop Hookera w Mount Wilson Observatory dostrzegł, że im dalej znajduje się jakaś galaktyka, tym szybciej się oddala. Zależność ta znana jest jako prawo Hubble’a i jest jednym z najważniejszych dowodów na rozszerzanie się Wszechświata oraz tego, że rozpoczął się od Wielkiego Wybuchu. Już w czasach Hubble’a astronomowie wiedzieli jednak, że ten schemat nie jest powszechny. Jednym z ważnych wyjątków jest nasza sąsiednia galaktyka Andromedy, która zbliża się do Drogi Mlecznej z prędkością około 100 kilometrów na sekundę. Ale to generowało kolejną zagwozdkę. Dlaczego większość dużych galaktyk w pobliżu naszej, z wyjątkiem Andromedy, wydaje się oddalać od nas zamiast być przyciągana do środka przez grawitację? Jest to zaskakujące, ponieważ galaktyki te znajdują się w pobliżu Grupy Lokalnej (czyli Drogi Mlecznej, Galaktyki Andromedy i dziesiątek mniejszych galaktyk), której łączna masa powinna wywierać zauważalny wpływ grawitacyjny. Kosmiczne prześcieradło Tematowi przyjrzał się zespół badawczy z Instytutu Kapteyna w Groningen, kierowany przez dr. Ewouda Wempe. Korzystając z zaawansowanych symulacji komputerowych badacze odkryli, że materia otaczająca Grupę Lokalną jest ułożona w szeroką i płaską strukturę rozciągającej się na dziesiątki milionów lat świetlnych. Struktura ta obejmuje nie tylko zwykłą materię, ale także niewidzialną ciemną materię otaczającą galaktyki. Nad i pod tą spłaszczoną warstwą znajdują się kosmiczne pustki. Jest to o tyle ciekawe, że – jak wspomnieliśmy wcześniej – od lat 50. ubiegłego wieku powszechnie uznawano, iż nasza Grupa Lokalna jest sferą. Nowe badania burzą ten światopogląd i zmuszają do przemyślenia tego, co w kosmosie wydaje się mam pewne. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatil…

kosmiczne-przescieradlo-0bdfdaf.jpeg
width: 1380
height: 986

Subtelna łuna na wieczornym niebie. Nadchodzi idealny moment na obserwację tego pięknego zjawiska
type: item
date: 2026-02-28T14:16:45.000Z
creator: Stefanie Waldek
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: niebo
subject: obserwacje
description: Późna zima to idealny moment, by na wieczornym niebie dostrzec światło zodiakalne. „Fałszywy zmierzch” to jedno z najbardziej niedocenianych zjawisk astronomicznych. Jak powstaje i gdzie go szukać?
encoded: W pogodne, późnozimowe noce, gdy zapadnie zmierzch, na niebie pojawia się subtelna łuna. Nie jest to ani zorza polarna, ani dogasający zachód słońca, ani jądro Drogi Mlecznej. To światło zodiakalne – zjawisko nazywane niekiedy „fałszywym zmierzchem” lub „fałszywym świtem”. Należy do najbardziej niedocenianych spektakli w Układzie Słonecznym. Wraz ze zbliżaniem się równonocy wiosennej odpowiednie ustawienie Ziemi względem ekliptyki sprawia, że światło zodiakalne staje się lepiej widoczne. To rzadka okazja, by gołym okiem zobaczyć pyłową płaszczyznę naszego Układu Słonecznego. Czym jest światło zodiakalne? Wizualnie jawi się ono jako „klinowaty stożek światła wznoszący się z punktu zachodu słońca wieczorem lub z kierunku wschodu w godzinach przedświtu” – mówi Brian Skiff, naukowiec i astronom z Obserwatorium Lowella. Jest to bardzo rozproszona poświata, która przypomina pierwsze momenty świtu lub ostatnie chwile zmierzchu. Z fizycznego punktu widzenia światło zodiakalne to rozproszone światło słoneczne odbijające się od chmury międzyplanetarnego pyłu, którego cząsteczki są – jak mówi Brian Skiff – „mniej więcej wielkości drobinek dymu papierosowego”. – To mieszanina materii pochodzącej z ogonów i śladów komet, a także z zderzeń planetoid – wyjaśnia. Pył ten znajduje się w płaszczyźnie Układu Słonecznego – tej samej, w której planety krążą wokół Słońca. Stąd określenie „zodiakalne” – poświata podąża wzdłuż ekliptyki, czyli drogi, jaką Słońce pozornie przemierza na tle gwiazdozbiorów zodiaku, obserwowanej z perspektywy Ziemi. W 2021 roku naukowcy z misji NASA Juno opublikowali artykuł sugerujący, że część część cząsteczek pyłu odpowiedzialnych za powstawanie światła zodiakalnego może pochodzić z Marsa. Podczas lotu w stronę Jowisza sonda Juno nieumyślnie zmierzyła gęstość pyłu międzyplanetarnego w wewnętrznym Układzie Słonecznym. Ustalono, że najgęstszy region chmury pyłu znajduje się między orbitą Ziemi a pasem planetoid, w rejonie, w którym krąży Mars. Choć na Marsie …

swiatlo-zodiakalne-abf7500.jpg
width: 6240
height: 4160

Parada planet już 28 lutego. 6 planet ustawi się w linii nad polskim niebem
type: item
date: 2026-02-25T13:40:22.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: planety
subject: polska
description: Miłośnicy astronomii w Polsce zacierają ręce – już 28 lutego 2026 nad naszym krajem odbędzie się rzadka parada planet – aż 6 planet Układu Słonecznego ułoży się w jednej linii na nocnym niebie. Na sobotę zapowiadana jest piękna pogoda i czyste niebo, więc zdecydowanie warto czekać. Jak najlepiej obserwować to zjawisko?
encoded: Chociaż niewielkie parady planet (np. obejmujące 3 planety) zdarzają się całkiem często, to 28 lutego w jednej linii ustawi się aż 6: Merkury, Wenus, Jowisz, Saturn, Uran oraz Neptun. Okno czasowe na ich obserwację jest niezwykle krótkie, ale to gratka dla astronomów. Czym jest parada planet? Parada planet to szczególny moment, w którym kilka planet Układu Słonecznego pojawia się na nocnym niebie jednocześnie, tworząc widowiskowy łuk. Nie oznacza ona oczywiście, że planety rzeczywiście ustawiają się w jednej linii w przestrzeni kosmicznej – to złudzenie optyczne, wynikające z ich pozycji na orbitach względem obserwatora na Ziemi. Jak powstaje linia planet na niebie? Optyczna linia wynika z tego, że większość planet Układu Słonecznego porusza się wokół Słońca w zbliżonej płaszczyźnie (ekliptyce). Kiedy ich położenia na orbitach zbiegną się odpowiednio z naszą perspektywą, tworzą na niebie rozpoznawalny łuk. I chociaż wydaje się, że są blisko siebie, to nie dajmy się oszukać: w rzeczywistości dzielą je miliony, a nawet miliardy kilometrów. Kiedy i jak najlepiej obserwować paradę planet 28 lutego 2026? Optymalne warunki do obserwacji będą w najbliższą sobotę, 28 lutego, w godzinach 17:30–18:30. Co ważne, nie można się spóźnić: najniżej położone planety, czyli Merkury, Wenus i Saturn, zajdą szybko po Słońcu. I po zabawie! Jakie warunki obserwacji wybrać? Idealne będzie miejsce z odsłoniętym zachodnim horyzontem, najlepiej niewielkie wzniesienie. Warto oddalić się od miejskich świateł – wszyscy wiemy, że na łonie natury gwiazdy (i planety) widać lepiej. Jak odróżnić planetę od gwiazdy? Jest na to prosty sposób: gwiazdy migoczą, a planety świecą światłem stałym. To najprostszy sposób rozróżnienia ich podczas obserwacji. Nie bagatelizuj bezpieczeństwa Chociaż obserwacja kosmosu nie kojarzy się z uszkodzeniem wzroku, to wielu domorosłych astronomów przekonało się, że jest zupełnie inaczej. Bezwzględnie nie należy patrzeć w kierunku Słońca przez sprzęt optyczny (nawet przez …

parada-planet-ad00be1-e1772015481300.jpeg
width: 5827
height: 2920

Żarłacz biały u wybrzeży Hiszpanii. Badania dowodzą, że w Europie mamy stabilną populację legendarnego rekina
type: item
date: 2026-02-13T10:54:32.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: europa
subject: hiszpania
subject: morze śródziemne
subject: obserwacje
subject: rekiny
description: Żarłacz biały w Morzu Śródziemnym jeszcze niedawno wydawał się tylko sensacyjną hipotezą. Tymczasem przypadkowe połowy, wieloletnie obserwacje i analiza danych z ostatnich 160 lat sugerują, że w Europie może funkcjonować stabilna populacja tego drapieżnika.
encoded: 20 kwietnia 2023 roku doszło do niezwykłego zdarzenia na wybrzeżu Hiszpanii: lokalni rybacy, operujący na południu kraju, przypadkowo schwytali młodego żarłacza białego (Carcharodon carcharias). Osobnik mierzył około 2 m. długości i ważył 80-90 kg. To wyjątkowa rzadkość, bo rekiny te uważa się za mieszkańców głownie otwartych, oceanicznych wód. Spotkanie ich w Morzu Śródziemnym graniczy z cudem. To rzadkie spotkanie stało się impulsem dla zespołu naukowców. Przeprowadzili szeroko zakrojony przegląd historycznych danych dotyczących obserwacji żarłacza w regionie. Przeanalizowali zapisy obejmujące aż 160 lat – od 1862 do 2023 roku – a wyniki ich pracy zostały właśnie opublikowane w czasopiśmie naukowym „Acta Ichthyologica et Piscatoria”. Dane ze 160 lat. Żarłacz jest czy go nie ma? Analiza źródeł potwierdziła, że żarłacze białe są stale obecne w śródziemnomorskich wodach. Wśród doniesień były zarówno bezpośrednie obserwacje, jak i dowody pośrednie, m.in. ślady drapieżnictwa na żółwiach karetta. Czas obserwacji pokrywał się z sezonowymi migracjami tuńczyka błękitnego, co sugeruje, że żarłacze podążały za pożywieniem. Wygląda jednak na to, że populacja tych rekinów ma charakter niemalże „widmowy” – spotkania z nimi są niezwykle rzadkie. Nie sposób ocenić jak liczna jest ta europejska populacja i jaki dokładnie obszar zamieszkuje. Ale to pewne. Mamy w Europie żarłacza białego. W skali świata, gatunek ten figuruje na Czerwonej Liście Międzynarodowej Ligi Ochrony Przyrody jako narażony na wyginięcie, a ogólny trend jego populacji jest spadkowy. Dr José Carlos Báez, główny autor badania, podkreśla, że kluczowym odkryciem jest obecność osobników młodocianych. Skoro w Morzu Śródziemnym pojawiają się młode rekiny, bardzo możliwe że żarłacze się w nim także rozmnażają – a to byłaby sensacja. Szczytowy drapieżnik i jego rola w ekosystemie Celem badania była nie tylko dokumentacja obecności rekinów. Naukowcy starają się też walczyć z mitami dotyczącymi żarłaczy białych. Dr Báez, …

zarlacz-bialy-0cc99f6.jpg
width: 3701
height: 2776

Czy nowo odkryta kometa rozjaśni wiosenne niebo? Są duże szanse na kosmiczne widowisko
type: item
date: 2026-02-06T12:36:27.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: kometa
subject: obserwacje
description: W połowie stycznia 2026 roku grupa czterech astronomów-amatorów korzystających ze zdalnie sterowanego teleskopu na pustyni Atakama, dostrzegła na nocnym niebie poruszającą się kometę. W pierwszych dniach kwietnia kometa ta przeleci w odległości zaledwie około 120 tys. km od powierzchni Słońca i jeśli przetrwa tę randkę, rozżarzy się tak bardzo, że może być widoczna na niebie nawet w ciągu dnia.
encoded: Spis treści: Najbardziej widowiskowe z komet Fragmenty jednej kosmicznej skały Rozżarzyć niebo Odkryta 13 stycznia tego roku kometa nosi nazwę C/2026 A1 (MAPS). Ten nowy, ekscytujący obiekt na nocnym niebie został odnaleziony dzięki znajdującemu się na Atakamie w Chile teleskopowi Schmidta. W momencie pierwszej obserwacji znajdował się 308 milionów km od Słońca. Jego słabe światło zaobserwowano w gwiazdozbiorze Gołębia. Po zebraniu wystarczającej liczby obserwacji, astronomowie wyznaczyli orbitę, która wykazała, że kometa MAPS należy do rodziny tzw. komet Kreutza. To rodzina komet określanych jako „muskające Słońce”. Przechodzących ekstremalnie blisko naszej dziennej gwiazdy, a ich peryhelium leży niemal na poziomie fotosfery. Tak mała odległość od gwiazdy sprawia, że większość z nich nie przetrwa zbliżenia i całkowicie odparowuje. Nazwa tej grupy upamiętnia niemieckiego astronoma Heinricha Kreutza, który w 1888 roku jako pierwszy udowodnił wspólne pochodzenie tych obiektów. Najbardziej widowiskowe z komet Odkrycie to jest pod wieloma względem bezprecedensowe. Żadna nadlatująca kometa z grupy Kreutza nie została dotąd odkryta tak daleko od Słońca i z tak dużym wyprzedzeniem, bo aż 11,5 tygodnia przed osiągnięciem peryhelium. Poprzedni rekord należał do wspaniałej komety C/1965 S1 (Ikeya-Seki), odkrytej zaledwie 33 dni przed peryhelium. Zacznijmy od tego, że komety Kreutza należą do grona najjaśniejszych i najbardziej widowiskowych komet, jakie kiedykolwiek obserwowano. – Na przestrzeni ostatnich 2000 lat niebo wielokrotnie zdobiły niezwykle widowiskowe komety. Pojawiały się bez zapowiedzi, jakby znikąd, świecąc bardzo blisko Słońca na niebie. Niektóre z nich stawały się na tyle jasne, że można je było zobaczyć w pełnym świetle dnia – napisał na łamach magazynu „The Conversation” profesor astrofizyki Jonti Horner. Odniósł się tym samym do tzw. „Wielkich Komet”, czyli wyjątkowo jasnych i tworzących długi, efektowny warkocz obiektów widoczny na dużej części nieba. Nieg…

kometa-2026-c4faf8d.jpg
width: 1599
height: 1200

Ta czarna dziura emituje bilion razy więcej energii niż Gwiazda Śmierci
type: item
date: 2026-02-05T06:43:01.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: energia
subject: NatGeoBN
subject: obserwacje
description: Od czterech lat czarna dziura AT2018hyz „trawi” pozostałości rozerwanej gwiazdy i emituje niewiarygodnie silny strumień energii. Badacze z University of Oregon twierdzą, że to jedno z najpotężniejszych zjawisk we Wszechświecie, a jego siła wciąż rośnie!
encoded: W 2018 roku astrofizyczka Yvette Cendes, wówczas jeszcze jako badaczka na Harvardzie, po raz pierwszy zetknęła się z obiektem AT2018hyz. Początkowo uznano to za „najnudniejsze zjawisko” – typowy przykład tzw. zdarzenia rozerwania pływowego (tidal disruption event), w którym czarna dziura rozrywa gwiazdę, przyciągając ją swoją ogromną grawitacją. Ten proces to tzw. spaghettifikacja. Jednak już po kilku latach wszystko się zmieniło. Czarna dziura zaczęła emitować intensywny strumień promieniowania radiowego, co zaskoczyło badaczy. Zjawisko nazwano „kosmiczną niestrawnością”, a naukowcy zauważyli, że energia wciąż rośnie. Energia większa niż w Gwieździe Śmierci Od momentu, gdy czarna dziura AT2018hyz zaczęła emitować silne promieniowanie radiowe, jego intensywność wzrosła pięćdziesięciokrotnie w porównaniu do poziomu z 2019 roku. Obiekt wysyła jeden skoncentrowany strumień energii – tzw. jet – który prawdopodobnie nie był początkowo skierowany w stronę Ziemi. To może tłumaczyć, dlaczego przez lata pozostawał niezauważony. Dziura emituje też światło widzialne, ale bardzo słabe. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdy-gwiazda-zblizyla-sie-do-czarnej-dziury-zostala-przez-nia-pozarta-fot-eso-m-kornmesser-0b598ab.jpeg" width="938" height="528" alt="Gdy gwiazda zbliżyła się do czarnej dziury, została przez nią "pożarta" (fot. ESO/M. Kornmesser)" title="Gdy gwiazda zbliżyła się do czarnej dziury, została przez nią "pożarta" (fot. ESO/M. Kornmesser)" /> Według obliczeń zespołu badaczy z University of Oregon, moc emisji z czarnej dziury może być co najmniej bilion razy większa niż ta generowana przez fikcyjną Gwiazdę Śmierci z „Gwiezdnych wojen”. A być może jest nawet 100 bilionów razy większa! Jak doszło do odkrycia czarnej dziury AT2018hyz? Yvette Cendes, która obecnie pracuje na University of Oregon postanowiła kontynuować obserwacje obiektu, którego emisja niespodziewanie wzrosła po kilku latach od rozerwania gwiazdy. W 2022 roku op…

czarna-dziura-energia-06dcde3.jpg
width: 2560
height: 1440

Kosmiczne show nad Polską. Lutowe niebo przyniesie rzadkie zjawiska
type: item
date: 2026-02-03T08:31:40.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: księżyc
subject: niebo
subject: obserwacje
subject: planety
description: Luty zapowiada się wyjątkowo interesująco dla osób śledzących zjawiska na nocnym niebie. W nadchodzących tygodniach warto kierować wzrok ku górze nie tylko po zmroku, lecz także w ciągu dnia, ponieważ kalendarz astronomiczny przynosi kilka efektownych i łatwych do obserwacji wydarzeń. Co będzie można dostrzec nad naszymi głowami?
encoded: Luty rozpoczął się od efektownego spektaklu na naszym nieboskłonie. 1 lutego mogliśmy obserwować tzw. Śnieżny Księżyc – pełnię, która w tym roku przypadła w chwili, gdy nasz satelita znajdował się w apogeum swojej orbity, czyli najdalszym punkcie względem Ziemi. Taki układ sprawia, że tarcza Księżyca wydaje się nieco mniejsza i mniej jasna niż w przypadku superpełni, ale i tak widok jasnego, pełnego krążka na zimowym niebie robił duże wrażenie. To jednak dopiero początek astronomicznych atrakcji lutego, bowiem w kolejnych tygodniach czekają nas jeszcze inne zjawiska, które warto mieć na swojej liście obserwacji. Dlaczego lutowe noce 2026 są idealne do obserwacji nieba? Dla mieszkańców Polski luty to wciąż jeden z najlepszych okresów do obserwacji gwiazd. Długie, mroźne i często przejrzyste noce sprzyjają oglądaniu obiektów głębokiego nieba, a niska wilgotność powietrza poprawia widoczność. Z dala od miejskich świateł można dostrzec zimowe konstelacje (Oriona, Byka czy Wielką Niedźwiedzicę), a także liczne gromady gwiazd i mgławice. To właśnie w takich warunkach najlepiej przygotować się na drugą połowę miesiąca, kiedy fazy Księżyca przestaną przeszkadzać w obserwacjach słabszych obiektów. 17 lutego: nów Księżyca, najlepsze warunki do obserwacji galaktyk i kometa widoczna z Polski Nów Księżyca przypadający 17 lutego oznacza, że jego tarcza znajdzie się między Ziemią a Słońcem i pozostanie praktycznie niewidoczna. Dla obserwatorów w Polsce to doskonała wiadomość – brak światła księżycowego pozwoli dostrzec słabsze obiekty. Jednym z ciekawszych celów jest galaktyka M81 w Wielkiej Niedźwiedzicy, znana jako Galaktyka Bodego. To jeden z najjaśniejszych obiektów tego typu widocznych z półkuli północnej, możliwy do odnalezienia nawet przez niewielkie teleskopy. Około północy wznosi się wysoko nad horyzont, co dodatkowo poprawia warunki obserwacyjne. Również w okolicach 17 lutego warto skierować teleskop w stronę komety C/2024 E1 (Wierzchoś). Po przejściu w pobliżu Słońca zb…

stars-0f9704c.jpg
width: 6633
height: 4332

Po raz pierwszy naukowcy wykryli w przestrzeni międzygwiazdowej złożoną cząsteczkę kluczową dla istnienia życia
type: item
date: 2026-02-03T07:44:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: chemia
subject: obserwacje
subject: życie
description: 27 tysięcy lat świetlnych od nas, w obłoku molekularnym znajdującym się pobliżu centrum Drogi Mlecznej, naukowcy odnaleźli złożoną cząsteczkę określaną jako cegiełka życia. Nie oznacza to, że znaleźliśmy obce życie. Jednak wykonaliśmy ogromny krok w kierunku zrozumienia chemicznego powiązania między kosmosem a podstawowymi składnikami istot żywych.
encoded: Po raz pierwszy naukowcom udało się wykryć złożoną, pierścieniową cząsteczkę składającą się z 13 atomów, w tym siarki, w przestrzeni międzygwiazdowej. Dokonał tego zespół astronomów z Instytutu Maksa Plancka Fizyki Pozaziemskiej oraz Centrum Astrobiologii CSIC-INTA. Cząsteczka została odkryta dzięki analizom widma międzygwiezdnego obłoku molekularnego G+0.693–0.027, czyli regionu formowania się gwiazd położonego około 27 tysięcy lat świetlnych od Ziemi, w pobliżu centrum Drogi Mlecznej. Odkrycie to wypełnia kluczową lukę, łącząc prostą chemię zachodzącą w przestrzeni kosmicznej ze złożonymi organicznymi „cegiełkami” życia znajdowanymi w kometach i meteorytach. – Jest to istotny krok w kierunku wyjaśnienia kosmicznego pochodzenia chemii życia – przekonują naukowcy w informacji prasowej na temat odkrycia. Budulec życia Zidentyfikowana w obłoku molekularnym cząsteczka to 2,5-cykloheksadien-1-tion (C₆H₆S) – pierścieniowy węglowodór zawierający siarkę, powstający w reakcjach biochemicznych. Został on zidentyfikowany dzięki połączeniu eksperymentów laboratoryjnych z obserwacjami astronomicznymi. Dzięki stabilnemu, sześcioczłonowemu pierścieniowi i łącznej liczbie 13 atomów znacznie przewyższa rozmiarem wszystkie wcześniej wykryte w kosmosie związki zawierające siarkę, co ma istotne znaczenie dla badań nad kosmicznymi początkami życia. – Jest to pierwsze jednoznaczne wykrycie złożonej, pierścieniowej cząsteczki zawierającej siarkę w przestrzeni międzygwiazdowej. I zarazem kluczowy krok w kierunku zrozumienia chemicznego związku między kosmosem a podstawowymi składnikami życia – mówi dr Mitsunori Araki, naukowiec z Instytutu Maxa Plancka i główny autor badania. Międzygwiezdny skarbiec związków organicznych Do tej pory astronomowie identyfikowali w przestrzeni międzygwiazdowej jedynie niewielkie związki siarki, najczęściej złożone z sześciu lub mniej atomów. Bardziej złożone molekuły, pełniące kluczową rolę w białkach i enzymach, pozostawały nieuchwytne. Czy nowoodkryta cząs…

zwiazki-siarki-w-kosmosie-8e94371.jpg
width: 1696
height: 954