Ta czarna dziura emituje bilion razy więcej energii niż Gwiazda Śmierci
Od czterech lat czarna dziura AT2018hyz „trawi” pozostałości rozerwanej gwiazdy i emituje niewiarygodnie silny strumień energii. Badacze z University of Oregon twierdzą, że to jedno z najpotężniejszych zjawisk we Wszechświecie, a jego siła wciąż rośnie!
W 2018 roku astrofizyczka Yvette Cendes, wówczas jeszcze jako badaczka na Harvardzie, po raz pierwszy zetknęła się z obiektem AT2018hyz. Początkowo uznano to za „najnudniejsze zjawisko” – typowy przykład tzw. zdarzenia rozerwania pływowego (tidal disruption event), w którym czarna dziura rozrywa gwiazdę, przyciągając ją swoją ogromną grawitacją. Ten proces to tzw. spaghettifikacja. Jednak już po kilku latach wszystko się zmieniło. Czarna dziura zaczęła emitować intensywny strumień promieniowania radiowego, co zaskoczyło badaczy. Zjawisko nazwano „kosmiczną niestrawnością”, a naukowcy zauważyli, że energia wciąż rośnie. Energia większa niż w Gwieździe Śmierci Od momentu, gdy czarna dziura AT2018hyz zaczęła emitować silne promieniowanie radiowe, jego intensywność wzrosła pięćdziesięciokrotnie w porównaniu do poziomu z 2019 roku. Obiekt wysyła jeden skoncentrowany strumień energii – tzw. jet – który prawdopodobnie nie był początkowo skierowany w stronę Ziemi. To może tłumaczyć, dlaczego przez lata pozostawał niezauważony. Dziura emituje też światło widzialne, ale bardzo słabe. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdy-gwiazda-zblizyla-sie-do-czarnej-dziury-zostala-przez-nia-pozarta-fot-eso-m-kornmesser-0b598ab.jpeg" width="938" height="528" alt="Gdy gwiazda zbliżyła się do czarnej dziury, została przez nią "pożarta" (fot. ESO/M. Kornmesser)" title="Gdy gwiazda zbliżyła się do czarnej dziury, została przez nią "pożarta" (fot. ESO/M. Kornmesser)" /> Według obliczeń zespołu badaczy z University of Oregon, moc emisji z czarnej dziury może być co najmniej bilion razy większa niż ta generowana przez fikcyjną Gwiazdę Śmierci z „Gwiezdnych wojen”. A być może jest nawet 100 bilionów razy większa! Jak doszło do odkrycia czarnej dziury AT2018hyz? Yvette Cendes, która obecnie pracuje na University of Oregon postanowiła kontynuować obserwacje obiektu, którego emisja niespodziewanie wzrosła po kilku latach od rozerwania gwiazdy. W 2022 roku opublikowała pierwsze wyniki badań. Wówczas badacze twierdzili, że po rozerwaniu i połknięciu gwiazdy czarna dziura „beknęła”. Najnowszy artykuł, zawierający jeszcze bardziej sensacyjne dane, ukazał się 5 lutego 2026 roku na łamach czasopisma naukowego „Astrophysical Journal”. Naukowcy ustalili, że AT2018hyz nie przestała „trawić” pozostałości gwiazdy, lecz robi to w sposób wyjątkowy, stale zwiększając poziom emisji. To nietypowe, ponieważ takie zjawiska zazwyczaj zanikają w krótkim czasie po początkowym wybuchu. Aby dokładnie przeanalizować zjawisko, zespół Yvette Cendes wykorzystał dane zebrane przez czułe teleskopy radiowe zlokalizowane w Nowym Meksyku (Very Large Array) oraz w Południowej Afryce. To dzięki nim udało się zarejestrować wyjątkowo silne promieniowanie radiowe emitowane przez czarną dziurę. Maksimum emisji w 2027 roku Według prognoz zespołu z University of Oregon, emisja promieniowania z AT2018hyz będzie nadal narastać, osiągając szczyt w 2027 roku. Naukowcy wciąż prowadzą regularne obserwacje, aby zweryfikować te przewidywania. Yvette Cendes zaznacza, że tego rodzaju emisje mogły być wcześniej pomijane, ponieważ nikt nie spodziewał się tak późnych „wybuchów” po pierwotnym zdarzeniu. Teraz, mając świadomość, że podobne przypadki mogą istnieć, badacze planują uważniej analizować dane z teleskopów. Ta czarna dziura może być jednym z najjaśniejszych i najbardziej energetycznych zjawisk, jakie kiedykolwiek zaobserwowano we Wszechświecie. Porównują to nawet do tzw. rozbłysków gamma, czyli zjawisk towarzyszących eksplozjom supernowych i hipernowych. Badania nad nią zmieniają nasze rozumienie procesów zachodzących w kosmosie i pokazują, jak wiele jeszcze możemy odkryć. Źródło: Astrophysical Journal
Kosmiczne show nad Polską. Lutowe niebo przyniesie rzadkie zjawiska
Luty zapowiada się wyjątkowo interesująco dla osób śledzących zjawiska na nocnym niebie. W nadchodzących tygodniach warto kierować wzrok ku górze nie tylko po zmroku, lecz także w ciągu dnia, ponieważ kalendarz astronomiczny przynosi kilka efektownych i łatwych do obserwacji wydarzeń. Co będzie można dostrzec nad naszymi głowami?
Luty rozpoczął się od efektownego spektaklu na naszym nieboskłonie. 1 lutego mogliśmy obserwować tzw. Śnieżny Księżyc – pełnię, która w tym roku przypadła w chwili, gdy nasz satelita znajdował się w apogeum swojej orbity, czyli najdalszym punkcie względem Ziemi. Taki układ sprawia, że tarcza Księżyca wydaje się nieco mniejsza i mniej jasna niż w przypadku superpełni, ale i tak widok jasnego, pełnego krążka na zimowym niebie robił duże wrażenie. To jednak dopiero początek astronomicznych atrakcji lutego, bowiem w kolejnych tygodniach czekają nas jeszcze inne zjawiska, które warto mieć na swojej liście obserwacji. Dlaczego lutowe noce 2026 są idealne do obserwacji nieba? Dla mieszkańców Polski luty to wciąż jeden z najlepszych okresów do obserwacji gwiazd. Długie, mroźne i często przejrzyste noce sprzyjają oglądaniu obiektów głębokiego nieba, a niska wilgotność powietrza poprawia widoczność. Z dala od miejskich świateł można dostrzec zimowe konstelacje (Oriona, Byka czy Wielką Niedźwiedzicę), a także liczne gromady gwiazd i mgławice. To właśnie w takich warunkach najlepiej przygotować się na drugą połowę miesiąca, kiedy fazy Księżyca przestaną przeszkadzać w obserwacjach słabszych obiektów. 17 lutego: nów Księżyca, najlepsze warunki do obserwacji galaktyk i kometa widoczna z Polski Nów Księżyca przypadający 17 lutego oznacza, że jego tarcza znajdzie się między Ziemią a Słońcem i pozostanie praktycznie niewidoczna. Dla obserwatorów w Polsce to doskonała wiadomość – brak światła księżycowego pozwoli dostrzec słabsze obiekty. Jednym z ciekawszych celów jest galaktyka M81 w Wielkiej Niedźwiedzicy, znana jako Galaktyka Bodego. To jeden z najjaśniejszych obiektów tego typu widocznych z półkuli północnej, możliwy do odnalezienia nawet przez niewielkie teleskopy. Około północy wznosi się wysoko nad horyzont, co dodatkowo poprawia warunki obserwacyjne. Również w okolicach 17 lutego warto skierować teleskop w stronę komety C/2024 E1 (Wierzchoś). Po przejściu w pobliżu Słońca zbliży się ona do Ziemi i osiągnie jasność około 9 magnitudo, co oznacza, że nie będzie widoczna gołym okiem, ale możliwa do uchwycenia w małych teleskopach. Najlepiej szukać jej nisko nad południowo-zachodnim horyzontem krótko po zachodzie Słońca, korzystając z ciemnego nieba i braku światła Księżyca. 19 lutego: Merkury w największej elongacji wschodniej To jedno z najciekawszych zjawisk widocznych bez sprzętu. 19 lutego Merkury osiągnie największe oddalenie kątowe od Słońca w tym cyklu. Dla obserwatorów w Polsce to krótka, ale cenna okazja, by zobaczyć tę planetę, która zwykle ginie w słonecznym blasku. Około 20–40 minut po zachodzie Słońca należy patrzeć nisko nad zachodni horyzont. Merkury pojawi się jako jasny punkt świetlny tuż nad linią widnokręgu. 28 lutego: parada sześciu planet na wieczornym niebie Pod koniec miesiąca czeka nas efektowne ustawienie planet wzdłuż ekliptyki. 28 lutego na niebie pojawią się: Merkury, Wenus, Saturn, Jowisz, Uran i Neptun. Najłatwiej dostrzegalne będą Wenus i Jowisz, świecące jasno już po zmierzchu. Uran i Neptun wymagają lornetki lub teleskopu, natomiast Merkury i Saturn zajdą stosunkowo szybko, dlatego obserwacje trzeba rozpocząć wcześnie. Takie wieloplanetarne konfiguracje są rzadkie i stanowią atrakcyjny cel dla miłośników nocnego nieba. Co więcej? NASA Artemis II, zaćmienie Słońca i rój Alfa Centaurydów Na początku lutego oczy miłośników astronomii zwrócą się nie tyle ku niebu nad Polską, co ku wydarzeniu, które będzie można śledzić online. 6 lutego otwiera się bowiem okno startowe misji Artemis II – pierwszego od ponad pół wieku załogowego lotu ludzi poza niską orbitę okołoziemską. Statek Orion ma wykonać przelot wokół Księżyca, testując systemy potrzebne do przyszłych lądowań w ramach programu Artemis. Dla obserwatorów w Polsce nie będzie to zjawisko widoczne na niebie jak meteor czy planeta, lecz moment przełomowy w eksploracji kosmosu, porównywany do ery programu Apollo. Transmisje startu z Florydy tradycyjnie przyciągają miliony widzów na całym świecie, a sama misja symbolicznie otwiera nowy rozdział w powrocie człowieka w okolice Srebrnego Globu. W dniach 8-9 lutego z kolei przypadnie maksimum deszczu meteorów Alfa Centaurydów, typowych dla półkuli południowej. Jego radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Centaura, który z Polski nie wznosi się nad horyzont. Oznacza to, że obserwatorzy w naszym kraju nie będą mogli zobaczyć tego zjawiska, w przeciwieństwie do mieszkańców Australii czy południowej Afryki. Co więcej, mieszkańcy półkuli południowej 17 lutego będą mogli obejrzeć obrączkowe zaćmienie Słońca. Pas „pierścienia ognia” przebiegnie nad odległymi obszarami Antarktydy i południowego oceanu, a częściowe fazy zobaczą jedynie mieszkańcy południowych krańców Ameryki Południowej i Afryki. Dla polskich obserwatorów pozostaną transmisje i materiały z innych części świata. Źródło: Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Po raz pierwszy naukowcy wykryli w przestrzeni międzygwiazdowej złożoną cząsteczkę kluczową dla istnienia życia
27 tysięcy lat świetlnych od nas, w obłoku molekularnym znajdującym się pobliżu centrum Drogi Mlecznej, naukowcy odnaleźli złożoną cząsteczkę określaną jako cegiełka życia. Nie oznacza to, że znaleźliśmy obce życie. Jednak wykonaliśmy ogromny krok w kierunku zrozumienia chemicznego powiązania między kosmosem a podstawowymi składnikami istot żywych.
Po raz pierwszy naukowcom udało się wykryć złożoną, pierścieniową cząsteczkę składającą się z 13 atomów, w tym siarki, w przestrzeni międzygwiazdowej. Dokonał tego zespół astronomów z Instytutu Maksa Plancka Fizyki Pozaziemskiej oraz Centrum Astrobiologii CSIC-INTA. Cząsteczka została odkryta dzięki analizom widma międzygwiezdnego obłoku molekularnego G+0.693–0.027, czyli regionu formowania się gwiazd położonego około 27 tysięcy lat świetlnych od Ziemi, w pobliżu centrum Drogi Mlecznej. Odkrycie to wypełnia kluczową lukę, łącząc prostą chemię zachodzącą w przestrzeni kosmicznej ze złożonymi organicznymi „cegiełkami” życia znajdowanymi w kometach i meteorytach. – Jest to istotny krok w kierunku wyjaśnienia kosmicznego pochodzenia chemii życia – przekonują naukowcy w informacji prasowej na temat odkrycia. Budulec życia Zidentyfikowana w obłoku molekularnym cząsteczka to 2,5-cykloheksadien-1-tion (C₆H₆S) – pierścieniowy węglowodór zawierający siarkę, powstający w reakcjach biochemicznych. Został on zidentyfikowany dzięki połączeniu eksperymentów laboratoryjnych z obserwacjami astronomicznymi. Dzięki stabilnemu, sześcioczłonowemu pierścieniowi i łącznej liczbie 13 atomów znacznie przewyższa rozmiarem wszystkie wcześniej wykryte w kosmosie związki zawierające siarkę, co ma istotne znaczenie dla badań nad kosmicznymi początkami życia. – Jest to pierwsze jednoznaczne wykrycie złożonej, pierścieniowej cząsteczki zawierającej siarkę w przestrzeni międzygwiazdowej. I zarazem kluczowy krok w kierunku zrozumienia chemicznego związku między kosmosem a podstawowymi składnikami życia – mówi dr Mitsunori Araki, naukowiec z Instytutu Maxa Plancka i główny autor badania. Międzygwiezdny skarbiec związków organicznych Do tej pory astronomowie identyfikowali w przestrzeni międzygwiazdowej jedynie niewielkie związki siarki, najczęściej złożone z sześciu lub mniej atomów. Bardziej złożone molekuły, pełniące kluczową rolę w białkach i enzymach, pozostawały nieuchwytne. Czy nowoodkryta cząsteczka wypełni lukę między chemią międzygwiazdową a zasobem związków organicznych znanych z komet i meteorytów była jednym z głównych problemów astrochemii? Jak twierdzą eksperci, cząsteczka C₆H₆S jest strukturalnie spokrewniona ze związkami występującymi w próbkach pozaziemskich i stanowi pierwszy tego typu przypadek jednoznacznie potwierdzony w przestrzeni kosmicznej. Badacza z Instytutu Maksa Plancka twierdzą, że tworzy ona bezpośredni chemiczny „most” między ośrodkiem międzygwiazdowym a naszym Układem Słonecznym. Radiowy odcisk palca Badania nad cząsteczką były wielofazowe i obejmowały obserwacje, analizę widma, badania laboratoryjne oraz porównawcze. Zespół zsyntetyzował cząsteczkę w laboratorium, poddając intensywnie pachnący ciekły tiofenol (C₆H₅SH) działaniu wyładowania elektrycznego o napięciu 1000 woltów. Korzystając z opracowanego samodzielnie spektrometru badacze precyzyjnie zmierzyli częstotliwości emisji radiowej C₆H₆S, uzyskując unikatowy „odcisk palca”. Ten radiowy wzorzec został z kolei porównany z danymi astronomicznymi uzyskanymi przy użyciu radioteleskopów IRAM o średnicy 30 metrów oraz Yebes o średnicy 40 metrów w Hiszpanii. – Nasze wyniki pokazują, że trzynastoatomowa cząsteczka, strukturalnie podobna do tych występujących w kometach, istnieje już w młodym, pozbawionym gwiazd obłoku molekularnym. Dowodzi to, że chemiczne podstawy życia powstają na długo przed formowaniem się gwiazd – podkreśla dr Valerio Lattanzi, naukowiec z Instytutu Maksa Plancka. Wygląda na to, że fundamentalne składniki życia mogły powstać w głębi kosmosu na długo przed pojawieniem się Ziemi. A to oznaczałoby, że składniki niezbędne do powstania życia jakie znamy, są bardziej powszechne niż nam się wydaje. Źródło: Nature Astronomy Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Polskie obserwatorium w Chile będzie sterowane autonomicznie. Przełomowy pomysł naszych naukowców
Naukowcy związani z polskim obserwatorium astronomicznym w Chile otrzymali prestiżowy grant Proof of Concept. Przyznane przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych pieniądze mają pomóc stworzyć autonomiczny system sterowania teleskopami. Gdy system otrzyma listę obiektów do obserwacji, sam wybierze odpowiedni moment i właściwy teleskop do wykonania zadania.
„Toward Autonomous Observatories” (AutObs) – taką nazwę nosi zaproponowany przez grupę prof. Grzegorze Pietrzyńskiego z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN (CAMK PAN) projekt mający zautomatyzowań prowadzenie obserwacji astronomicznych. Pomysł autonomicznych obserwatoriów astronomicznych został doceniony przez Europejską Komisję ds. Badań Naukowych opiewającym na 150 tys. euro grantem, którego celem jest sprawdzenie możliwości wykonania projektu. – ERC nie oczekuje od swoich naukowców rozpoczynania pracy od gotowych rozwiązań ani natychmiastowych zastosowań. Zamiast tego beneficjenci grantów ERC badają granice wiedzy, kierując się ciekawością oraz ambicją naukową. Dzięki grantom Proof of Concept wielu z nich będzie mogło zbadać potencjał komercjalizacji lub znaczenie społeczne wynikające z ich badań opartych na ciekawości. Położą oni tym samym fundament pod przyszłe innowacje technologiczne oraz technologie społeczne, które napędzają postęp w Europie – powiedziała prezydent Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) prof. Maria Leptin. Najlepsze miejsce do obserwacji nocnego nieba Pomysł zautomatyzowania obserwacji astronomicznych wiąże się z Obserwatorium Cerro Murphy im. Rolfa Chini w północnym Chile (OCM), którym zarządza CAMK PAN. Obiekt położony jest w idealnym miejscu do prowadzenia obserwacji, w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, w którym powstaje największy teleskop świata – Ekstremalnie Wielki Teleskop (ELT). Chile, a szczególnie pustynia Atakama, oferuje jedne z najlepszych na świecie warunków do obserwacji nieba – bardzo suchy klimat, mało chmur i niskie zanieczyszczenie światłem. To przyciąga międzynarodowe projekty astronomiczne. Na tym terenie działa kilkadziesiąt obserwatoriów, wśród nich tak zasłużone i flagowe instytucje, jak należące do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) Obserwatorium Paranal, w którym znajduje się Very Large Telescope (VLT), otwarte niedawno supernowoczesne Obserwatorium Very C. Rubin czy jedno z największych obserwatoriów fal milimetrowych i submilimetrowych na świecie ALMA. Wyliczenia wskazują, że na terenie Chile znajduje się nawet połowa światowej infrastruktury obserwacyjnej. Polskie obserwatorium autonomiczne Zarządzane przez Polaków chilijskie obserwatorium wyposażone jest w zestaw nowoczesnych teleskopów o średnicach od 0,6 do 1,5 metra. Może pracować przez ponad 300 bezchmurnych nocy każdego roku. – W naszym obserwatorium OCM w Chile od samego początku było jasne, że automatyzacja jest koniecznością. Dysponujemy siedmioma teleskopami, a ich bieżąca obsługa opiera się na bardzo małym zespole obserwatorów – mówi mgr Mikołaj Kałuszyński, lider grupy programistów projektu AutObs. Do grupy należą także dr Marek Górski i mgr Mirosław Kicia. – Obecnie funkcjonują różne modele prowadzenia obserwacji astronomicznych: od obserwatoriów, w których astronomowie spędzają noce przy teleskopach, przez placówki częściowo zautomatyzowane, gdzie obserwator nadzoruje sekwencję automatycznych obserwacji, aż po teleskopy w pełni zrobotyzowane, działające samodzielnie. W tych ostatnich przypadkach jakość danych bywa jednak niższa, a wydajność mniejsza – mówi prof. Grzegorz Pietrzyński. Centralny system zarządzania Projekt AutObs ma być czymś w rodzaju centralnego systemu zarządzania całym zestawem teleskopów. System otrzymuje od astronomów listę obiektów do obserwacji i – w zależności od warunków pogodowych, priorytetów naukowych oraz innych parametrów – dobiera optymalny teleskop oraz sposób prowadzenia obserwacji. Astronom otrzymuje następnie dane gotowe do analizy, wraz z pełnym zestawem informacji dotyczących jakości danych. Jak podkreślają eksperci z CAMK PAN, projekt AutObs wyrasta bezpośrednio z doświadczeń zdobytych w trakcie realizacji międzynarodowego grantu ERC Synergy „UniverScale”, którego kierownikiem również jest prof. Pietrzyński. Badania prowadzone w ramach tego projektu doprowadziły m.in. do jednych z najdokładniejszych pomiarów tempa ekspansji Wszechświata. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
19 stycznia 2026 roku przejdzie do historii. Zorza polarna pojawiła się nad całą Polską i są szanse na powtórkę
Zorza polarna nad Polską pojawiła się od morza do Tatr. Noc z 19 na 20 stycznia 2026 roku przyniosła niecodzienne widowisko, widoczne nawet w centrach największych miast. Mimo że tak silne zorze już pojawiały się na naszym niebie, ta była wyjątkowo łatwa do obserwacji, ze względu na doskonałą pogodę w całym kraju.
W nocy z 19 na 20 stycznia 2026 roku Polacy w całym kraju mogli podziwiać wyjątkowo silną zorzę polarną. Bezchmurna i pogodna noc stworzyła idealne warunki obserwacyjne. To zjawisko, znane głównie z północnych szerokości geograficznych, tym razem objęło niemal cały kraj. Mimo że zorze w Polsce występują coraz częściej, ta była wyjątkowo silna i jasna. Dzięki dobrej pogodzie obserwowało ją prawdopodobnie nawet więcej osób niż słynną już zorzę z 10 maja 2024 roku. Kolory jak na Islandii W mediach społecznościowych oraz serwisach informacyjnych pojawiły się setki zdjęć ukazujących niecodzienny spektakl. Niebo mieniło się różnorodnymi barwami – od zieleni, przez purpurę, czerwień i niebieski, aż po pomarańczowy, żółty i biały. Światła północy były widoczne nawet w centrach dużych miast. Tym razem można było obserwować charakterystyczne wstęgi i łuki świetlne rozciągające się nad horyzontem, co świadczy o sile i intensywności zjawiska. Niektóre obrazy ukazują także niezwykle rzadkie barwy zorzy, jak pomarańczowa i purpurowa. Taki spektakl to ogromna rzadkość. Zwykle zorze tak wyglądają tylko na dalekiej Północy, np. na Islandii. Jak powstaje zorza polarna? Zorza polarna powstaje w wyniku kolizji cząsteczek wiatru słonecznego z gazami atmosferycznymi. Cząsteczki te poruszają się z prędkością około 400–450 km/s. W momencie ich zderzenia uwalniana jest energia, która emituje światło widzialne jako zorza. Wyjątkowa intensywność zorzy polarnej z 19 na 20 stycznia 2026 roku była związana z silną aktywnością słoneczną, w tym burzą geomagnetyczną. Dzięki temu zjawisko mogło być widoczne znacznie dalej na południe niż zwykle. Popularyzator astronomii Karol Wójcicki, prowadzący profil „Z głową w gwiazdach" obserwował zorzę nawet w austriackich Alpach. IMGW potwierdza, że zorza polarna była widoczna niemal w całej Polsce. Instytut podkreślił, że noc z 19 na 20 stycznia była wyjątkowa pod względem skali i siły zjawiska. Tak silnej zorzy nad Polską nie odnotowano od dawna. Czy jest szansa na powtórkę i jak śledzić pogodę kosmiczną? Pogoda kosmiczna jest kapryśna tak samo jak ta ziemska, ale można ją na bieżąco śledzić i sprawdzać alerty zorzowe. Burza geomagnetyczna z 19 stycznia 2026 r. już osłabła, ale tzw. współczynnik Kp jest wciąż wysoki, zatem są szanse na powtórkę kolejnej nocy. Pogodę kosmiczną można sprawdzić m.in. na stronach meteo.imgw.pl oraz alertzorzowy.pl. Czas intensywnych zórz polarnych wkrótce dobiegnie jednak końca, bo nasze Słońce już ma za sobą szczyt swojej aktywności, która zmienia się cyklicznie co 11 lat. Źródła: Alert Zorzowy, Z głową w gwiazdach, Onet, TVN24 Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pod Warszawą pojawił się łoś z huśtawką na porożu. Kampinoski Park Narodowy apeluje i tłumaczy
W okolicach Kampinosu od kilku dni widywany jest młody łoś, który na porożu ma wplątaną plastikową dziecięcą huśtawkę. Nietypowy widok zgłaszali służbom mieszkańcy Izabelina, Starych Babic i Lasek. Kampinoski Park Narodowy apeluje o pozostawienie zwierzęcia w spokoju i tłumaczy, jak zachować się przy spotkaniu z łosiem.
Mieszkańcy gmin Izabelin, Stare Babice oraz miejscowości Lasek przez kilka dni byli świadkami niecodziennej sytuacji. W okolicach Kampinoskiego Parku Narodowego pojawiał się młody łoś – byk, na którego porożu utknęła plastikowa dziecięca huśtawka. Park Narodowy poinformował, że zwierzę zapuściło się wcześniej na jedno z przydomowych podwórek, gdzie najprawdopodobniej doszło do zaczepienia się huśtawki o poroże. Zaniepokojeni mieszkańcy kilka razy zgłaszali obecność łosia z huśtawką władzom Parku. Całą tę sytuację udało się pomyślnie rozwiązać – choć tylko połowicznie. Łoś wrócił do lasu. Z huśtawką Konieczna była interwencja służb. 14 stycznia funkcjonariuszom policji udało się zaprowadzić młodego łosia z powrotem do lasu, zapewniając bezpieczeństwo zarówno jemu, jak i kierowcom jadącym w kierunku Starych Babic. Problem w tym, że zwierzak wciąż ma na głowie huśtawkę. Przedstawiciele parku zaznaczają jednak, że nie utrudnia ona łosiowi codziennego funkcjonowania. Według ich przewidywań niecodzienny balast prawdopodobnie odpadnie sam lub wraz z porożem w ciągu kilku tygodni. Park apeluje o brak ingerencji Przyrodnicy podziękowali mieszkańcom za czujność, ale przy okazji przypomnieli, że w przypadku dzikich zwierząt najlepiej nie ingerować. Wytłumaczyli też, dlaczego zdecydowano się ograniczyć interwencję do skierowania łosia z powrotem do lasu. Próby schwytania czy usypiania mogłyby przynieść więcej szkody niż pożytku, a także wywołać u zwierzęcia zbędny stres. Pracownicy parku tłumaczą, że zima to szczególnie trudny okres dla dzikich zwierząt. Mało pożywienia, obfite opady śniegu i niskie temperatury sprawiają, że łosie i inne zwierzęta leśne czasem opuszczają swoje naturalne środowisko. W poszukiwaniu pożywienia zbliżają się do domostw, czasem też do dróg, gdzie zlizują sól. Jak się zachować przy spotkaniu z łosiem? Kampinoski Park Narodowy wystosował też jasne zasady postępowania przy spotkaniu z łosiem. Oto one: zachowaj bezpieczny dystans – co najmniej 50–100 metrów; nie próbuj się zbliżać, dotykać ani fotografować z bliska; nie dokarmiaj zwierzęcia; nie hałasuj; zwolnij i zachowaj ostrożność w okolicach lasów. W podwarszawskim parku i jego okolicach spotkanie z łosiem to nic nadzwyczajnego. To zwierzę jest nawet symbolem Kampinosu. „Łosie wytępiono tu w pierwszej połowie XIX stulecia. Odtwarzanie populacji tych zwierząt rozpoczęto w 1951 r., w wyniku czego na terenie puszczy żyje obecnie około 450 osobników" – informuje KPN na swojej oficjalnej stronie. Źródło: Kampinoski Park Narodowy Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nowy lokator piwnic Kampinosu. Naukowcy podekscytowani potwierdzeniem kolejnego gatunku
5 stycznia 2026 roku stał się ważną datą dla badaczy fauny Kampinoskiego Parku Narodowego. Oficjalnie potwierdzono obecność nowego gatunku nietoperza – nocka Bechsteina. Odkrycia dokonano w jednej ze 195 piwniczek, specjalnie przystosowanych do potrzeb zimujących nietoperzy.
Choć już wcześniej analizy nagrań sugerowały jego obecność, to wciąż brakowało fizycznego, stuprocentowego potwierdzenia. Park podkreśla, że sukces ten jest efektem ciężkiej pracy m.in. wolontariuszy, w tym Michała Lewandowskiego, który brał udział w zimowych liczeniach niezależnie od panujących warunków pogodowych. Kluczowe dla populacji wszystkich nietoperzy w KPN są piwniczki. To często pozostałości po dawnych gospodarstwach, dziś porzuconych i wykupionych przez władze parku. Nocek Bechsteina: skryty mieszkaniec starych lasów Nocek Bechsteina (Myotis bechsteinii) to jeden z najrzadszych i najbardziej specyficznych gatunków nietoperzy w Polsce, silnie związany ze starymi lasami liściastymi. Jest to niewielki ssak o masie od 7 do 14 gramów. Jego cechą charakterystyczną są bardzo długie uszy, które mają 20–26 mm. To gatunek osiadły, który nie podejmuje dalekich wędrówek – co pozwala przypuszczać, że w Kampinoskim Parku Narodowym może istnieć stabilna, lokalna populacja. Prowadzi nocny tryb życia i żywi się owadami i inne stawonogami. O ile w cieplejszych miesiącach preferuje dziuple lub budki lęgowe, to zimą poszukuje miejsc o bardzo wysokiej wilgotności, takich jak jaskinie czy piwnice, w których temperatura utrzymuje się powyżej zera. W skali Europy nocek Bechsteina uznawany jest za gatunek narażony na wyginięcie (VU), natomiast w Polskiej czerwonej księdze zwierząt posiada status gatunku bliskiego zagrożenia (NT). U nas, jak wszystkie nietoperze, objęty jest ścisłą ochroną gatunkową, a prawo zabrania nawet jego fotografowania czy filmowania bez stosownych pozwoleń, jeśli mogłoby to powodować płoszenie. Niezwykła bioróżnorodność Kampinosu Odkrycie nocka Bechsteina podniosło liczbę gatunków nietoperzy stwierdzonych w Kampinoskim Parku Narodowym do 17. To imponujący wynik, świadczący o wyjątkowej wartości przyrodniczej tego terenu, zwłaszcza gdy zestawimy go z ogólną liczbą gatunków występujących w całym kraju. W Polsce odnotowano dotychczas 27 gatunków nietoperzy. Należą do kilku rodzin: rodzin podkowcowatych (np. podkowiec mały i duży), mroczkowatych (do których należy większość krajowych gatunków, w tym nocek Bechsteina czy borowiec olbrzymi) oraz jeden przedstawiciel podkasańcowatych. Źródło: Kampinoski Park Narodowy Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Historyczna obserwacja w Warszawie. Ptak widziany po raz pierwszy w Polsce zmylił nawet ekspertów
Jeszcze nie opadły emocje środowiska ornitologów po pojawieniu się trznadla białogłowego, a w Polsce mamy kolejną ptasią sensację. Tym razem jest nawet większa, bo tego gatunku nie obserwowano w Polsce jeszcze nigdy. Świergotek syberyjski pojawił się po raz pierwszy, i to od razu w centrum kraju – a konkretnie w Warszawie.
„MEGA!!! Pierwszego dla Polski świergotka syberyjskiego zaobserwowali 04.01 w Warszawie Michał Kucharski, Grzegorz Pac, Krzysztof Skoczylas, Anna Kaniewska-Skoczylas i Filip Wojciechowski” – pisze branżowy fanpage Birding Poland. Grzegorz Pac udostępnił na Birding Poland lokalizację świergotka – widziano go w pobliżu Mostu Południowego im. Anny Jagiellonki w Warszawie. Te południowe rubieże stolicy to nad Wisłą początek terenów, które ptaki bardzo lubią. Łachy, ławice i wyspy rzeczne przyciągają wiele gatunków, przez cały rok. W okolicy wyznaczono także rezerwat ornitologiczny Wyspy Zawadowskie. Dlaczego to taka sensacja? Świergotek syberyjski (Anthus japonicus) jest, jak sama nazwa wskazuje, ptakiem wschodu i dalekiej północy. Jego naturalne obszary występowania są od Polski bardzo odległe. Jest też ptakiem migrującym – gnieździ się na Syberii, w północnej Japonii i Chinach, a zimuje na obszarach od Pakistanu po Azję Południowo-Wschodnią. Co ciekawe, niektóre populacje w Japonii są osiadłe lub migrują jedynie na krótkie dystanse. Gatunek ten posiada status najmniejszej troski. Opisano go naukowo w 1847 roku, ale początkowo uznawano go za podgatunek świergotka łąkowego, a później rdzawego. Dopiero w 2024 roku, dzięki badaniom genetycznym oraz analizie różnic w śpiewie, został on oficjalnie uznany przez IOC za osobny gatunek. Do rodzaju Anthus należy aż 25 gatunków świergotków. Cały rodzaj z kolei należy do rodziny pliszkowatych – pliszki to bliscy krewni świergotków. W Polsce występują m.in. świergotek łąkowy, świergotek drzewny, siwerniak (bardzo rzadki). Sporadycznie pojawiają się u nas świergotek nadmorski oraz świergotek tajgowy. Jak rozpoznano świergotka syberyjskiego? Kluczowe były zdjęcia Michał Kucharski, współautor obserwacji i autor zdjęć świergotka tak opisuje poślizg w informacji i problemy z oznaczeniem niezwykłego gościa: „Wybaczcie, że nie daliśmy znać. Oznaczyliśmy go jako łąkowego i tak poszedł na Ornitho, razem z dokumentacją foto. Ale nikt z nas nie wysłał zdjęć do dalszych konsultacji z pytaniem, czy to na pewno łąkowy. Wyszło to wszystko słabo, zabrakło nam wiedzy i czujności. Dodam, że my to raczej niedzielni ptasiarze (a obserwacja rzeczywiście z niedzieli)”. Jak możemy dowiedzieć się z dyskusji pod postem Birding Poland, na zdjęciach Michała Kucharskiego zamieszczonych na portalu Ornitho.pl świergotka zidentyfikował inny obserwator – Wiktor Kroker. Obserwatorom trudno się dziwić, bo świergotek łąkowy i syberyjski faktycznie są do siebie bardzo podobne. Źródło: Birding Poland Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Tata mundżak kontra Maruśka. Film z wrocławskiego ZOO hitem na całym świecie - dotarł do 12 milionów ludzi
Mały mundżak z wrocławskiego zoo odważył się zaczepić ważącą 1,7 tony samicę nosorożca. Nagranie z tego niezwykłego spotkania stało się globalnym hitem, zdobywając ponad 12 milionów wyświetleń i uwagę mediów na całym świecie. Maleńki jelonek i olbrzymi nosorożec to starzy znajomi - od lat dzielą wspólny wybieg.
Na nagraniu udostępnionym przez zoo Wrocław widzimy nietypowy pojedynek, który rozgrywa się na wspólnym wybiegu. Mały samiec mundżaka chińskiego, ważący kilkanaście kilogramów, staje oko w oko z ponad stukrotnie cięższą samicą nosorożca indyjskiego o imieniu Maruśka. Jelonek odważnie szarżuje w stronę olbrzymiego ssaka, wyraźnie próbując zaznaczyć swoje terytorium. Maruśka reaguje ze spokojem i radością, wykazując zaskakującą cierpliwość wobec zadziornego sąsiada. Skąd tak odważne zachowanie mundżaka? Opiekunowie z wrocławskiego ZOO tłumaczą, że zachowanie mundżaka wynika z naturalnego instynktu. Jego partnerka miała w tym czasie ruję, co podniosło poziom hormonów u samca i wywołało u niego potrzebę obrony terytorium. Jego celem było jednoznaczne zasygnalizowanie, że to on dominuje na danym obszarze. Nie była to agresja, ale nie była to też zabawa, tylko poważny sygnał. A Maruśka potraktowała całą sytuację jako formę zabawy. Według relacji opiekunów, nie wykazała żadnych agresywnych zachowań wobec mundżaka, a nawet odpowiedziała mu w sposób przypominający zaczepki o charakterze towarzyskim. Tylko w jednym momencie parsknęła i się wycofała, dając do zrozumienia, że nie chce kontynuować interakcji. „A jak ich relacja wygląda na co dzień? Nosorożce z mundżakami mieszkają razem w naszym zoo od lat, mają osobne sypialnie, ale wspólne »podwórko«. Z niejednego talerza sianko razem jedli i, jak widać, zazwyczaj panuje tu pełna zgoda" – tłumaczy ogród zoologiczny pod kolejnym filmem, przedstawiającym wspólny posiłek mundżaków i nosorożca. Zagraniczne media zachwycone duetem z Wrocławia Nagranie opublikowane przez ZOO Wrocław zdobyło ogromną popularność w sieci. Według pracowników film tylko na oficjalnych profilach ZOO w mediach społecznościowych osiągnął ponad 12 milionów wyświetleń – a licznik nadal tyka! Na samym Facebooku materiał odnotował ponad 1,5 miliona wyświetleń w ciągu zaledwie 5 godzin od publikacji. Materiał szybko przykuł uwagę mediów z całego świata. O niecodziennym pojedynku napisały m.in.: BBC, NBC, The Independent, RTL, The Sun, Huffington Post, The Telegraph, CNN, The Times of India oraz włoska La Repubblica. Fakt, że historia z polskiego zoo została tak szeroko zauważona, potwierdza siłę internetu w promowaniu pozytywnych i nietypowych zjawisk. Kim są bohaterowie viralowego filmu? Nieustraszony „Tata Mundżak”, bo tak pieszczotliwie nazywają go opiekunowie, w dokumentach figuruje jako Balcer Taduś. To mundżak chiński (Muntiacus reevesi) – niewielki gatunek jelenia występujący we wschodniej Azji, głównie w Chinach i na Tajwanie. Prowadzi samotniczy, terytorialny tryb życia, a dzięki dużej zdolności do adaptacji został introdukowany do Europy, gdzie w niektórych regionach uznawany jest za gatunek inwazyjny. Maruśka jest samicą nosorożca indyjskiego. Wrocławskie ZOO tak opisuje ten gatunek: „nosorożec indyjski ma jeden róg, który może dorastać do 57 cm długości. To właśnie przez niego zwierzęta padają ofiarą kłusowników – w pseudomedycynie tradycyjnej przypisuje mu się cudowne właściwości, choć zbudowany jest tak samo jak ludzkie paznokcie. To prawdziwi giganci – długość ciała do 3,8 m, wysokość 1,9 m i waga nawet 3 tony. A mimo to potrafią biegać z prędkością 55 km/h i świetnie pływają. Dieta? Głównie trawa, liście i gałązki, ale też owoce i rośliny wodne. Jeszcze w XX wieku nosorożców indyjskich zostało zaledwie 100. Dzięki ochronie dziś ich populacja liczy ok. 3600 osobników. Ponad 2500 żyje w Parku Narodowym Kaziranga, a obecnie trwają działania, by odnowić populację w Parku Narodowym Manas”. Źródła: ZOO Wrocław, TVN24 Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ornitologiczna sensacja na Podkarpaciu. Ten ptak nie pojawia się w Polsce prawie nigdy
Do karmnika na Podkarpaciu zawitał ptak tak rzadki, że trafił na wszystkie branżowe portale. Samica trznadla białogłowego to prawdziwa sensacja – ten gatunek widziano w Polsce tylko dwa razy.
Ta historia dowodzi, że warto dokarmiać ptaki. W swoim karmniku w Iwoniczu (woj. podkarpackie) Janusz Mendrala doczekał się gościa tak wyjątkowego, że rozpalił wyobraźnię miłośników ptaków w całej Polsce. Wśród stadka pospolitych, rodzimych trznadli, pożywiała się samica niezwykle rzadkiego u nas trznadla białogłowego. O obserwacji donosi m.in. branżowy portal Clanga.com oraz fanpage Birding Poland. Kulisy wyjątkowej obserwacji O to, jak udało się zaobserwować tego rzadkiego gościa, zapytaliśmy u źródła. Janusz Mendrala tak opisuje swoje spotkanie z trznadlem białogłowym: „6 stycznia, obserwując ptaki korzystające z mojego karmnika, z większą uwagą przyglądałem się licznemu w tym dniu stadu trznadli. Żerowały bardzo intensywnie przy samym karmniku i znajdującej się nieopodal skarpie, częściowo pokrytej śniegiem. Tam, oddalony trochę od innych trznadli, żerował ptak w widocznie innej kolorystyce, odbiegającej od typowej dla trznadli. Był rdzawobrązowy z czysto białym spodem ciała. Upierzenie pozbawione było żółtego koloru. Pierwsze skojarzenie było w kierunku potrzosa ale ptak nie posiadał typowego pociemnienia na gardle. Obserwując tego ptaka na tle białego śniegu odnosiłem wrażenie jakby się rozmywał. Z kolei inne trznadle w widoczny sposób od śniegu odstawały. Dokumentacja fotograficzna pozwoliła zweryfikować obserwację jako samicę trznadla białogłowego. Następnego dnia obecność ptaka pozwoliła mi na wykonanie kolejnych zdjęć.” Jeśli Komisja Faunistyczna potwierdzi obserwację Janusza Mendrali, będzie to oficjalnie trzeci raz w historii, kiedy był widziany w Polsce. Trznadel białogłowy: bardzo rzadki gość ze Wschodu Trznadel białogłowy (Emberiza leucocephalos) to mały ptak, który gniazduje w Azji oraz na wschodnich skrajach Europy. Jest gatunkiem wędrownym; zimuje m.in. w Afganistanie, Nepalu, Iranie i Japonii, choć populacja z Chin jest osiadła. Można go spotkać także np. na Syberii, w Mongolii i Turkmenistanie. W Polsce stwierdzony jedynie dwa razy, w 1994 i 2015 roku. Jest u nas objęty ścisłą ochroną. Osiąga 16–18 cm długości, samce w szacie godowej mają charakterystyczną białą głowę. W 1994 roku trznadel białogłowy doczekał się jaj z samicą trznadla zwyczajnego. Takie mieszane lęgi zdarzają się częściej. Niestety, gniazdo zostało splądrowane przez drapieżniki. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje trznadla białogłowego za gatunek najmniejszej troski. Źródła: Clanga.com, Birding Poland, Janusz Mendrala Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Po 130 latach poszukiwań odnaleziono gwiazdę, którą odkrył, a następnie zgubił amerykański astronom
E.E. Barnard to jeden z najważniejszych astronomów drugiej połowy XIX wieku. Wykonał m.in. pierwszą fotografię Drogi Mlecznej, odnalazł piąty księżyc Jowisza, opisał najszybciej przemieszczającą się po nocnym niebie widzianą z Ziemi gwiazdę, a w 1892 roku zarejestrował jasną gwiazdę w pobliżu Wenus. Kłopot w tym, że niedługo później obiekt ten zniknął. Rozwiązywanie zagadki znikającej gwiazdy zajęło ponad 130 lat.
Spis treści: Jasny punkt przy Wenus Kosmiczny duch Problemy z ocenianiem „na oko” Rok 1892 był dla Edwarda Emersona Barnarda, urodzonego w Nashville amerykańskiego astronoma, wyjątkowo dobry. Używając 91-centymetrowego teleskopu refrakcyjnego pracującego w Obserwatorium Licka w Kalifornii, zaobserwował i opisał piąty księżyc Jowisza, któremu nadano imię Amaltea. Było to ogromne wydarzenie. W końcu Barnard stał się drugim po Galileuszu odkrywcą satelity Jowisza, tym samym przypieczętowując swoją renomę jednego z najważniejszych astronomów ówczesnych czasów. W tym samym roku skierował swój teleskop na Wenus, licząc na odkrycie jej ewentualnych satelitów. Jednak zamiast księżyca, zauważył w pobliżu piekielnej planety jasny, świecący punkt. Jasny punkt przy Wenus Dostrzeżony obiekt uznał za gwiazdę o jasności około 7 magnitudo. W tej skali wyższa liczba oznacza obiekt słabszy. Przy bardzo dobrych warunkach obserwacyjnych ludzkie oko potrafi dostrzec gwiazdy do około 6 magnitudo. Problem w tym, że Barnard dostrzegł gwiazdę raz, po czym nie zobaczył jej już nigdy więcej. Można byłoby powiedzieć, że to złudzenie czy zwykła pomyłka, ale nie mówimy przecież o astronomie-amatorze, tylko o skrupulatnym naukowcu o potwierdzonej renomie i ogromnym dorobku. Zresztą sam przyznał się do „zgubienia gwiazdy” w krótkim artykule opublikowanym w 1906 roku pod tytułem „Niewyjaśniona obserwacja”. Barnard próbował odnaleźć tę gwiazdę w najpełniejszym wówczas katalogu nieba północnego, tzw. Bonner Durchmusterung. Powstały w połowie XIX wieku w Obserwatorium w Bonn katalog umożliwił systematyczne poszukiwania nowych gwiazd, gwiazd zmiennych i stanowił najlepszy punkt odniesienia dla astronomów końca XIX i początku XX wieku. Katalog obejmował wszystkie gwiazdy jaśniejsze niż 9,5 magnitudo. Czyli gwiazda o jasności 7 magnitudo, jak ocenił obiekt w pobliżu Wenus Barnard, powinna się tam znaleźć. Jednak jej nie było. Kolejne, uparcie prowadzone obserwacje również nie przyniosły rezultatu – obiekt zniknął. Jedyną gwiazdą w pobliżu tej pozycji była gwiazda o jasności 11 magnitudo, czyli około sto razy słabsza. Kosmiczny duch Barnard rozważał różne wyjaśnienia. Wykluczył znane wówczas duże planetoidy, takie jak Ceres, Pallas czy Vesta, które w tym czasie znajdowały się gdzie indziej. Rozważał też hipotezę, że słabsza gwiazda mogła chwilowo pojaśnieć albo że padł ofiarą złudzenia optycznego – tzw. „ducha”, czyli wewnętrznego odbicia światła Wenus w teleskopie. Jednak do końca swego życia nie rozwiązał zagadki. Rękawicę podejmowali kolejni astronomowie, ale ich badania również nie przynosiły rozwiązania. Wszystko zmieniło się w grudniu 2024 roku. Grupa astronomów – zarówno amatorów, jak i profesjonalistów – postanowiła raz jeszcze zbadać sprawę. Zespół systematycznie analizował wszystkie wcześniejsze hipotezy i każdą z nich odrzucił jako niewystarczającą. Gdy byli już bliscy rezygnacji, Roger Ceragioli, inżynier optyki z Uniwersytetu Arizony, zdecydował się ponownie sprawdzić hipotezę „ducha”. O świcie obserwował Wenus, używając teleskopu wyposażonego w zabytkowy okular, podobny do tego, jakim mógł posługiwać się Barnard. Ku swojemu zaskoczeniu niemal natychmiast zobaczył w polu widzenia „gwiazdę”. Choć wydawała się dość jasna, mapa nieba na komputerze wskazywała, że ma ona w rzeczywistości jedynie 8 magnitudo, a więc jest stosunkowo słaba. Problemy z ocenianiem „na oko” Badacze doszli do wniosku, że Barnard doświadczył podobnego efektu. Gwiazda, którą ocenił na 7 magnitudo, była w rzeczywistości tą samą, później katalogowaną gwiazdą 11 magnitudo, która w porannym świetle i w pobliżu bardzo jasnej Wenus wydawała się znacznie jaśniejsza. Dodatkowo Barnard był wtedy stosunkowo nowym użytkownikiem teleskopu obserwatorium Licka w Kalifornii i nie miał w polu widzenia innych gwiazd o znanej jasności, z którymi mógłby ją porównać. Jak zauważa Ceragioli, pomyłka Barnarda jest całkowicie zrozumiała. Ocenianie jasności gwiazd „na oko” było wówczas umiejętnością rozwijaną głównie przez astronomów zajmujących się gwiazdami zmiennymi – a Barnard do nich nie należał. Jak widać, nawet najlepsi naukowcy o długiej i udokumentowanej karierze potrafią popełnić błąd. Nie zmienia to faktu, że E.E. Barnard zapisał się w historii astronomii złotymi literami. Poza wymienionymi wcześniej odkryciami ma na swoim koncie badania ciemnych mgławic, których istnienie udowodnił pokazując, że są to obłoki pyłu zasłaniające światło gwiazd, a nie „puste miejsca” na niebie. Wykonał pierwsze naprawdę udane fotografie Drogi Mlecznej, które ukazały złożoną strukturę pyłów i ciemnych pasm w naszej Galaktyce. Odkrył lub współodkrył kilkanaście komet, w tym kilka okresowych, znacząco poszerzając wiedzę o małych ciałach Układu Słonecznego. Jego prace fotograficzne i obserwacyjne na długo wyznaczyły standardy precyzji w astronomii obserwacyjnej. A opisana przez niego szybko przemieszczająca się gwiazda została nazwana Gwiazdą Barnarda. Źródło: Journal of Astronomical History and Heritage Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Jak one to robią? Tylko 21 gatunków na Ziemi potrafi zmienić ubarwienie na zimę
Zimą znikają w śniegu, latem zlewają się z lasem. Zmiana koloru futra to wyjątkowy sposób na przetrwanie, dostępny nielicznym. Tej rzadkiej w świecie zwierząt strategii używają także gatunki występujące w Polsce.
Zjawisko sezonowej zmiany ubarwienia to jedna z najbardziej fascynujących i zarazem najrzadszych adaptacji w świecie przyrody. Na całym świecie zidentyfikowano zaledwie 21 gatunków ptaków i ssaków, które wykształciły tę zdolność, by przetrwać w surowych warunkach północnego klimatu. Białe futro i pióra: jak zapada decyzja o zmianie? Proces ten nie jest wywoływany bezpośrednio przez temperaturę czy pojawienie się pierwszego śniegu. Kluczowe są zmiany w długości dnia. Gdy dni stają się krótsze, organizm zwierzęcia otrzymuje sygnał hormonalny do rozpoczęcia linienia, a nowe futro lub pióra są już białe. Głównym celem tej zmiany jest kamuflaż. Gatunkom narażonym na ataki drapieżników (jak np. zając amerykański), białe futro pozwala stopić się z otoczeniem. Z kolei dla drapieżników, takich jak łasice czy gronostaje, zmiana barwy ułatwia podkradanie się do ofiar. Oprócz funkcji ochronnej, naukowcy wskazują na korzyści w termoregulacji. Białe futro lub pióra są pozbawione melaniny, czyli ciemnego pigmentu. Dzięki temu włosy i pióra mają wewnątrz niewielkie puste przestrzenie, a uwięzione w nich powietrze tworzy dodatkową warstwę izolacyjną. Polscy mistrzowie bieli Gatunkiem, który występuje u nas i potrafi zmieniać ubarwienie na zimowe jest m.in. gronostaj (Mustela erminea). W lecie jego futro jest brązowe z jasnym brzuchem, natomiast zimą staje się niemal całkowicie białe, z charakterystycznym czarnym końcem ogona. To właśnie to zimowe futro było przez wieku niezwykle cenionym materiałem i ozdobą najdroższych ubrań, noszonych często przez koronowane głowy. Jeszcze ciekawszym przypadkiem jest łasica (Mustela nivalis). Polsce tylko jej populacje z północnych regionów kraju czasem zmieniają ubarwienie na białe. Bardziej na północ jest to regułą. Południowe łasice zimą mogą też tylko trochę pojaśnieć lub przybrać mieszane ubarwienie. Wyjątkowi goście i przykłady ze świata Zając bielak (Lepus timidus) jest mieszkańcem europejskiej i azjatyckiej Północy. W Polsce pojawia się rzadko, głównie w północno-wschodniej części kraju. W zimie jego futro staje się całkowicie białe, poza czarnymi końcówkami uszu. Wśród ptaków prawdziwą mistrzynią jest pardwa białosterna (Lagopus leucura), występująca w Ameryce Północnej. Jej upierzenie może przybrać właściwie dowolną kombinację bieli, brązu i szarości, w zależności od panujących warunków. W Polsce czasem można spotkać pardwę mszarną (Lagopus lagopus), która także potrafi zmieniać ubarwienie na zimowe. Po co być białym, kiedy nie ma śniegu? Coraz większym problemem dla gatunków zmieniających ubarwienie jest ocieplenie klimatu. Mimo rosnącej temperatury, długość dnia się nie zmienia. Ich organizmy więc dostają sygnał do zmiany ubarwienia – ale w środowisku zaczyna brakować śniegu lub leży on krócej. Zamiast kamuflażu białe ubarwienie zaczyna się wyróżniać. Białe zwierzę na brązowym, bezśnieżnym tle staje się jaskrawym celem dla drapieżników, co drastycznie zwiększa śmiertelność. W niektórych regionach zimą współistnieją osobniki białe i brązowe. Jeśli zimy będą stawać się coraz krótsze, brązowy kolor może stać się cechą dominującą dzięki doborowi naturalnemu i ułatwić przetrwanie. Źródło: Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Dwa razy uznawano go za wymarłego. Jeden z najrzadszych kotów świata ponownie odkryty w Tajlandii
Kotek kusy, jeden z najrzadszych drapieżników świata, został zauważony w Tajlandii po 30 latach od ostatniej obserwacji. Unikatowe nagrania z fotopułapek zaskoczyły naukowców i dały nową nadzieję na przetrwanie gatunku.
Kotek kusy (Prionailurus planiceps) należy do najrzadszych i najbardziej zagrożonych dzikich kotowatych na świecie. O niezwykłej obserwacji po długiej przerwie poinformowały władze rezerwatu Princess Sirindhorn Wildlife Sanctuary w Tajlandii oraz krajowy departament d.s. parków narodowych i ochrony dzikich zwierząt i roślin. Kotek kusy: rzadki, zagadkowy i skryty Zasięg występowania tego rzadkiego kota ogranicza się do Azji Południowo-Wschodniej: Tajlandii, Malezji, Sumatry i Borneo. Kotek kusy jest nieduży – ma wielkość kota domowego oraz charakterystyczne duże i blisko osadzone oczy, przystosowane do widzenia po zmroku. Ostatnia udokumentowana obserwacja miała miejsce także w Tajlandii, w 1995 roku. Od tego czasu był uważany za wymarłego w tym kraju. Wcześniej sądzono tak w roku 1985. Generalnie obserwacje tego gatunku to wielka rzadkość. Żyje w gęstwinie wilgotnych lasów deszczowych i namorzynowych, zawsze w pobliżu wody. To środowisko niezwykle trudne do badania dla naukowców. O jego trybie życia i rozmnażaniu tak naprawdę niewiele wiadomo. W niewoli odnotowano zaledwie trzy mioty w historii. Fotopułapki zmieniają naukę W obserwacjach tak rzadkich gatunków w tak trudnym terenie nieocenione są fotopułapki. Tak było i w tym przypadku. W Princess Sirindhorn Wildlife Sanctuary badanie z ich użyciem rozpoczęto w 2024 roku. Od tej pory kotka kusego udało się zarejestrować aż 29 razy. – Ponowne odkrycie jest ekscytujące, ale jednocześnie niepokojące – powiedział agencji AFP weterynarz i badacz Kaset Sutasha z Uniwersytetu Kasetsart. Podkreślił, że fragmentacja siedlisk sprawia, iż populacje kotka kusego stają się coraz bardziej izolowane. Póki co naukowcy nie wiedzą, ile osobników nagrały kamery. Kotek kusy nie ma charakterystycznych osobniczych wzorów na futrze, co utrudnia liczenie. Zaskakujące cechy kotka kusego – tego nie potrafi większość kotów Rattapan Pattanarangsan, kierownik programu ochrony w organizacji pozarządowej Panthera uważa, że osobników może być całkiem sporo. Na nagraniach widać między innymi samicę z młodym. Kotek kusy, według dzisiejszej wiedzy biologicznej, wydaje na świat od jednego do czterech młodych. Samice posiadają tylko cztery sutki. Ciekawostka jest także to, że kotek kusy to jeden z czterech gatunków kotowatych, który nie potrafi schować pazurów. Pozostałe to: gepard, kotek wyspowy i kotek cętkowany. Zagrożenia i przyszłość kotka kusego Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) szacuje, że na wolności pozostało około 2 500 kotków kusych i klasyfikuje ten gatunek jako zagrożony. W Tajlandii od dawna figurował on na liście gatunków „prawdopodobnie wymarłych”. Lasy torfowiskowe Tajlandii zostały silnie pofragmentowane, głównie z powodu ekspansji rolnictwa. Kotki kuse są również coraz bardziej zagrożone chorobami przenoszonymi przez zwierzęta domowe, a rozmnażanie się na odizolowanych obszarach sprawia im coraz większe trudności. Choć ponowne odkrycie daje nadzieję, jest ono jedynie punktem wyjścia dla przyszłych działań ochronnych – podkreślają naukowcy. Źródło: Live Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Alert zorzowy informuje o niesamowitym zjawisku. Jak odczytać kosmiczną prognozę pogody?
Alert zorzowy jest coraz częściej ogłaszany dla Polski. Zjawisko burzy geotermalnej przestało już interesować wyłącznie naukowców i pasjonatów. Gdy rozpoczyna się widoczny z naszego kraju niezwykły spektakl kolorów, w obserwatorów nieba i astrofotografów zamieniają się także zwykli obywatele. Należy jednak podkreślić, że alerty zorzowe nie służą wyłącznie komunikowaniu możliwości wystąpienia tego niezwykłego zjawiska, ale także ostrzeganiu przed rozbłyskami Słońca i ich ewentualnymi skutkami.
Spis treści: Alert zorzowy, czyli skąd wzięła się potrzeba monitorowania kosmicznej pogody Jak rozszyfrować kosmiczne prognozy? Największe spektakle XXI wieku W nocy z 10 na 11 maja 2024 roku wydarzyło się coś niezwykłego. Media konwencjonalne i internetowe zalała fala zdjęć, przedstawiających fioletowe i różowe smugi światła, rozświetlające nocne niebo. Zorza polarna była wówczas doskonale widoczna nie tylko nad Bałtykiem, ale także nad Krakowem, Wrocławiem, a nawet w sercu Pienin. Polska stała się świadkiem najsilniejszej burzy geomagnetycznej od ponad dwóch dekad, sklasyfikowanej jako G5. Wcześniejsze silne zjawiska, jak choćby te z 2003 i 2015 roku, były dokumentowane przede wszystkim przez naukowców i pasjonatów. Natomiast w 2024 roku po aparaty sięgnęli wszyscy. Alert zorzowy, czyli skąd wzięła się potrzeba monitorowania kosmicznej pogody 1 września 1859 roku brytyjski astronom-amator prowadził obserwację plam na Słońcu, gdy nagle dostrzegł oślepiający rozbłysk. 18 godzin później w Ziemię uderzył potężny koronalny wyrzut masy (CME). Skutki tego zdarzenia były poważne. W Europie i Ameryce Północnej awarii uległy systemy telegraficzne. W niektórych miejscach operatorzy zostali porażeni prądem, a sypiące się z urządzeń iskry zapalały papier. To wydarzenie było pierwszym dowodem na to, że aktywność słoneczna może bezpośrednio i destrukcyjnie wpływać na ludzką technologię, co zapoczątkowało potrzebę stworzenia systemu prognozowania pogody kosmicznej. Rdzeń systemu ostrzegania Współcześnie sercem globalnego systemu alarmowego jest amerykańskie Space Weather Prediction Center (SWPC), będące częścią National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). Jego misją jest nieustanne monitorowanie Słońca i prognozowanie zdarzeń, które mogą zagrozić kluczowej infrastrukturze, takiej jak sieci energetyczne, satelity, systemy GPS czy komunikacja radiowa. Aby komunikować skalę zagrożeń, SWPC wprowadziło skalę pogody kosmicznej, w tym najważniejszą dla łowców zórz skalę G, która ocenia siłę burzy geomagnetycznej w pięciostopniowej skali, od G1 (słaba) do G5 (ekstremalna). Program Bezpieczeństwa Kosmicznego ESA Także Europa uczestniczy w monitorowaniu kosmosu. European Space Agency (ESA) w 2009 roku zainicjowała Program Świadomości Sytuacyjnej w Kosmosie (Space Situational Awareness – SSA), który z czasem przekształcił się w kompleksowy Program Bezpieczeństwa Kosmicznego. Działania agencji opierają się na trzech filarach: monitorowaniu planetoid, śledzeniu kosmicznych śmieci, śledzeniu pogody kosmicznej. Nie tylko techniczne ostrzeżenie przed niebezpieczeństwem W pierwotnym założeniu, systemy te miały służyć ochronie krytycznej infrastruktury przed kosmicznym zagrożeniem. Docelowymi odbiorcami prognoz były rządy, wojsko i wielkie korporacje. Jednak wraz z rozwojem internetu pojawił się nowy, masowy odbiorca – opinia publiczna, którą sama NOAA określa mianem „entuzjastów pogody kosmicznej”. W ten sposób alert zorzowy, który kiedyś był jedynie technicznym ostrzeżeniem, stał się zaproszeniem do udziału we wspólnej obserwacji nieba. Jak rozszyfrować kosmiczne prognozy? Dla miłośników astronomii w Polsce kluczem do udanych łowów jest zrozumienie kilku podstawowych wskaźników, które pozwalają ocenić szansę na zaobserwowanie zorzy. Indeks Kp Najważniejszym parametrem dla obserwatorów na średnich szerokościach geograficznych jest indeks planetarny Kp. Pod tym oznaczeniem kryje się miara globalnych zaburzeń pola magnetycznego Ziemi, wyrażona w skali od 0 do 9. W dużym uproszczeniu: Kp 0–3 oznacza spokojne warunki i brak szans na zorzę w Polsce; Kp 4–5 oznacza umiarkowaną aktywność i szansę na zaobserwowanie zorzy; Kp 6 i więcej oznacza trwającą silną burzę geomagnetyczną i realną szansę na obserwację. W praktyce, Kp 4–5 daje szansę na sfotografowanie bladej, fioletowej poświaty nisko nad północnym horyzontem, głównie z rejonów nadmorskich. Kp 6 to natomiast solidny alert dla północnej i centralnej Polski. Zorza może być widoczna gołym okiem jako wyraźna, różowa lub czerwona łuna. Kp 7 to silny alert dla całego kraju. Zorza może być widoczna nawet z południowych krańców Polski. Kp 8–9 oznacza burzę klasy G4 lub G5, a wtedy zorza jest widoczna z całego kraju, jako intensywnie kolorowe, dynamiczne zjawisko. W skrajnych przypadkach, może pojawić się nawet w zenicie, czyli nad głowami obserwatorów. Największe spektakle XXI wieku Najsilniejsze, najwyraźniejsze zorze polarne nad Polską były obserwowane w XXI wieku. Poniżej wymieniamy najbardziej spektakularne zjawiska. Październik 2003 Pod koniec października 2003 roku Ziemię nawiedziła seria ekstremalnych burz geomagnetycznych klasy G5, wywołanych przez gigantyczny rozbłysk słoneczny klasy X. Świadkowie opisywali „kolorową eksplozję”, która na niebie sięgała aż do wysokości Gwiazdy Polarnej. Marzec 2015 17 marca 2015 roku rozpętała się potężna burza klasy G4. Indeks Kp osiągnął wówczas wartość 8, a na krótko – nawet 9. Zorza polarna, widziana jako zielona poświata, unosiła się wówczas nisko nad horyzontem. Nad nią pulsowały czerwone i fioletowe filary. Niezwykłe zjawisko można było zaobserwować w całym kraju, od Pomorza, przez Wielkopolskę, aż po Małopolskę. Lata 2023–2024 W 2023 roku Słońce zaczęło się zbliżać do maksimum swojego 25. cyklu aktywności. Ten okazał się silniejszy, niż początkowo prognozowano, co miało przełożenie na spektakularne zjawiska: luty i marzec 2023 – seria pięknych zórz była widoczna nad Bałtykiem i północną Polską. Zwieńczyła ją niespodziewana burza G4 z 23 marca, która zaskoczyła prognostów swoją siłą; 23 kwietnia 2023 – pojawiła się wówczas kolejna potężna, ogólnopolska zorza, która rozświetliła niebo; 5 listopada 2023 – tego dnia rozpoczął się iście spektakularny pokaz. Zorza była widoczna z Małopolski i Podkarpacia. Według relacji świadków, zjawisko było „obłędnie jasne”; maj 2024 – kulminacją tego okresu była historyczna burza G5 z 10–11 maja, wywołana serią potężnych CME. Spektakl objął całe niebo, prezentując kolory i struktury niezwykle rzadko widywane w Polsce. Źródło: alertzorzowy.pl Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
W ten piątek międzygwiezdny podróżnik 3I/ATLAS zbliży się do Ziemi. Jak daleko będzie?
Od momentu odkrycia w Układzie Słonecznym trzeciego potwierdzonego obiektu międzygwiezdnego nie ustają spekulacje co do jego natury. Zdecydowana większość astronomów i ekspertów ds. eksploracji kosmosu przekonuje, że choć 3I/ATLAS jest obiektem osobliwym, to wciąż należy go traktować jako kometę. Czego dowiemy się o gwiezdnym wędrowcu po najbliższych obserwacjach?
Już w ten piątek 19 grudnia 3I/ATLAS znajdzie się w perygeum, czyli w punkcie największego zbliżenia do Ziemi. Myli się jednak ten, kto sądzi, że międzygwiezdny wędrowiec przeleci blisko naszej planety. W tym wypadku perygeum znajdzie się w odległości 270 milionów kilometrów od nas. Aby lepiej uzmysłowić sobie tę odległość można powiedzieć, że to niemal dwukrotnie tyle ile wynosi odległość Ziemia–Słońce. Najlepszy moment na obserwacje A chociaż odległość jest znaczna, to kometa znajdzie się wystarczająco blisko, by umożliwić obserwacje naziemne. Najlepszy moment na obserwacje już się rozpoczął i potrwa jeszcze kilka dni po perygeum. W pierwszych dniach października 3I/ATLAS minęła Marsa w bardzo niewielkiej – w skali kosmicznej – odległości. Konkretnie w odległości około 29 mln kilometrów, co daje 0,2 jednostki astronomicznej (AU). Zdarzenie było śledzone przez orbitery marsjańskie i obserwatoria słoneczne. Najlepsze dane zebrała sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej ExoMars Trace Gas Orbiter. Kamera CaSSIS (Color and Stereo Surface Imaging System) zarejestrowała serię obrazów, na których 3I/ATLAS jest lekko rozmytym, białym, przemieszczającym się punktem. Punkt ten jest centrum komety, obejmującym jej lodowo-skaliste jądro oraz otaczającą je komę. Po przelocie w pobliżu Marsa obserwacje prowadzone z Ziemi stały się bardzo utrudnione, gdyż trajektoria komety przebiegała – patrząc z naszej strony – za Słońcem. Stało się to w kluczowym momencie jej wędrówki – podczas peryhelium, czyli najbliższego podejścia do Słońca, które nastąpiło 29 października. Po ponownym wyłonieniu się spod blasku Słońca, ziemskie teleskopy znów skierowały na nią swoje instrumenty. Teleskopy skierowane na kosmicznego wędrowca Satelita XMM-Newton (teleskop rentgenowski Europejskiej Agencji Kosmicznej) poświęcił 20 godzin na obserwację 3I/ATLAS, rejestrując emisję promieniowania X, powstającą w wyniku zderzeń wiatru słonecznego z rozległą komą komety. Dodajmy, że XMM-Newton jest szczególnie czuły na miękkie promieniowanie rentgenowskie emitowane przez jony węgla, azotu i tlenu. Następnie, pod koniec listopada, obserwacje przejął teleskop Gemini North, który zarejestrował subtelny zielonkawy odcień komety. Ta detekcja wywołała niemałe poruszenie. Wszystko dlatego, że na wcześniejszych obrazach kometa miała czerwonawy odcień. Miało się to wiązać z obecnością organicznych związków zwanych tolinami, pokrywających powierzchnię jądra. Związek ten najlepiej widać na zdjęciach Plutona. To właśnie warstwa tolinów tworzy charakterystyczne czerwone serce tej planety karłowatej. Oczywiście wiele komet ma zieloną barwę, co łączy się z obecnością dwuatomowego węgla (C₂), który pod wpływem światła słonecznego emituje zielone światło fluorescencyjne. Jednak obserwacje 3I/ATLAS dokonane przed wejściem w peryhelium sugerowały, że kometa jest wyjątkowo uboga w C₂. Gość z przestrzeni międzygwiezdnej C₂ nie jest zwykle bezpośrednim składnikiem lodów kometarnych – powstaje z wolnych atomów węgla, uwalnianych z innych cząsteczek pod wpływem promieniowania słonecznego i szybko się rozpada. Nowe dane sugerują, że kometa 3I/ATLAS zaczęła wytwarzać C₂ dopiero późno w swojej wędrówce przez Układ Słoneczny, co jest kolejnym nietypowym zachowaniem. Rozpoczynający się właśnie okres wzmożonych obserwacji komety może odpowiedzieć na wiele przetaczających się przez portale informacyjne pytań. Jednym z najważniejszych jest skład chemiczny tego obiektu. Niektórzy naukowcy uważają, że 3I/ATLAS może być niezwykle bogatym w metale obiektem, najeżonym tzw. kriowulkanami wyrzucającymi gazy w przestrzeń kosmiczną. Inne analizy sugerują, że kometa może wyczerpywać swoje zapasy lodu, stopniowo przechodząc w stadium obiektu postkometarnego, podobnego do planetoidy. Ale przede wszystkim analizy te mogą dostarczyć cennych informacji o warunkach panujących w przestrzeni międzygwiezdnej. A tam zapędziły się jak na razie tylko słabnące z roku na rok sondy Voyager 1 i 2. Właśnie dlatego wszelkie dane na temat tego, co znajduje się poza heliopauzą, są tak istotne. Źródło: ScienceAlert Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
3I/ATLAS nie przestaje zaskakiwać. Międzygwiezdna kometa ma związek z meteorytem z Antarktydy
Kometa 3I/ATLAS może zawierać aktywne kriowulkany – odkrył zespół hiszpańskich naukowców. Analiza zdjęć ujawniła strumienie gazu i pyłu wyrzucane z jądra komety. Dzięki temu udało się wstępnie określić skład chemiczny tego tajemniczego gościa. Okazał się zaskakująco podobny do znanych obiektów.
Najnowsze obserwacje sugerują, że międzygwiazdowa kometa 3I/ATLAS może być pokryta aktywnymi kriowulkanami, czyli „lodowymi wulkanami”, wyrzucającymi strumienie gazu i pyłu. Zauważono to, gdy zbliżała się do Słońca. Ta obserwacja pozwala wyciągać nowe wnioski co do składu i budowy tajemniczego obiektu. Nowa analiza 3I/ATLAS Od chwili odkrycia komety w lipcu pojawiały się rozmaite spekulacje, także sensacyjne, o jej rzekomym sztucznym pochodzeniu. Jednak astronomowie są przekonani, że to naturalny obiekt międzygwiazdowy. To dopiero trzecia taka znana nam kometa, dlatego naukowcy intensywnie ją obserwują, zanim opuści ona Układ Słoneczny w przyszłym roku. Według nowej analizy, 3I/ATLAS okazuje się zaskakująco podobna do obiektów z naszej kosmicznej okolicy, mimo że pochodzi z innego układu planetarnego. Autorzy badania pod kierunkiem Josepa Trigo-Rodrígueza z Institute of Space Sciences w Hiszpanii podkreślają, że podobieństwo to było nieoczekiwane. Hiszpanie odkrywają kriowulkany W ramach badań wykorzystano teleskop Joan Oró w obserwatorium Montsec w Katalonii oraz inne lokalne obserwatoria. Kometa była monitorowana podczas zbliżania się do peryhelium, co nastąpiło 29 października. Gdy znalazła się około 378 mln km od Słońca, nastąpił skokowy wzrost sublimacji lodu i jasności obiektu. Uzyskano wtedy zdjęcia o najwyższej jak dotąd rozdzielczości, ukazujące wyraźne strumienie gazu i pyłu. Według hiszpańskich naukowców są to erupcje kriowulkaniczne. Kriowulkany na planetach działają inaczej W odróżnieniu od dużych, lodowych obiektów planetarnych, gdzie kriowulkanizm jest napędzany przez ciepło wewnętrzne ciała niebieskiego, w 3I/ATLAS proces ten może wynikać z reakcji chemicznych. Podgrzewanie komety przez Słońce doprowadziło do sublimacji (przemiany z ciała stałego w gaz) dwutlenku węgla, w wyniku czego jądro komety przestało być ściśle chronione warstwami lodu i zaczęło ulegać korozji. 3I/ATLAS jest podobna do obiektów zza orbity Neptuna Aby sprawdzić wiarygodność teorii, naukowcy porównali widmo światła komety ze składem meteorytów węglowych (chondrytów) pozyskanych przez NASA na Antarktydzie. Jeden z nich zawierał fragment bardzo dalekiego obiektu, zza orbity Neptuna. Jego analiza wykazała duże podobieństwa do widma 3I/ATLAS, wykazując, że kometa jest bogata w podobne metale (m.in. żelazo i nikiel). Mimo podobieństw do obiektów Układu Słonecznego, kometa niewątpliwie pochodzi spoza niego. Świadczy o tym jej trajektoria i ogromna prędkość (ok. 221 tys. km/godz.) – zbyt duża, by mogła być związana grawitacyjnie ze Słońcem. Jej wiek może sięgać miliardów lat, prawdopodobnie znacznie więcej niż wiek Układu Słonecznego. Trigo-Rodríguez podkreśla, że obserwowanie takich obiektów jest ważne nie tylko ze względu na potencjalne zagrożenie zderzeniem z Ziemią. Także dlatego, że są jak „kosmiczne kapsuły czasu”, niosące informacje o procesach zachodzących w innych rejonach naszej Galaktyki. Źródło: Livescience Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Po raz pierwszy odkryto sygnał radiowy z komety. To międzygwiezdny przybysz
Astronomowie za pomocą radioteleskopu MeerKAT wykryli pierwszy sygnał radiowy pochodzący z komety międzygwiezdnej 3I/ATLAS. Fale nie zostały jednak wysłane przez obcą cywilizację. Wyjaśnienie jest znacznie prostsze.
3I/ATLAS to międzygwiezdna kometa, czyli pochodzący spoza naszego Układu Słonecznego obiekt, który przelatuje przez jego wnętrze, a następnie ponownie ucieka w przestrzeń między gwiazdami. Odkryto ją w programie badawczym Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System (ATLAS) w chilijskim Río Hurtado 1 lipca 2025 r., gdy pędziła z prędkością z prędkością ponad 210 000 km/godz. Znajdowała się wówczas w odległości ok. 670 mln km od Słońca. Jest to trzeci potwierdzony obiekt międzygwiezdny, po 1I/ʻOumuamua i 2I/Borisov. Czym jest międzygwiezdna kometa 3I/ATLAS? Uważa się, że 3I/ATLAS może mieć od 7 do 11 miliardów lat. Czyni to ją najstarszą kometą, jaką kiedykolwiek widzieliśmy. Została prawdopodobnie wyrzucona ze swojego macierzystego układu podczas formowania planet i od tego czasu przemierza pustą przestrzeń międzygwiezdną. Co ważne, porusza się po hiperbolicznej trajektorii, co oznacza, że już nigdy nie wróci do naszego Układu Słonecznego. Obiekt ten był w ostatnim czasie badany przez składający się z 64 anten radioteleskop MeerKAT znajdujący się w RPA. Astronomowie zarejestrowali sygnał radiowy komety 24 października, gdy ta minęła swoje peryhelium. To moment i miejsce na orbicie, w którym odległość danego obiektu od Słońca jest najmniejsza. Ale jak to się stało, że kometa emitowała taki sygnał? Jak kometa może emitować fale radiowe? Choć brzmi to, jakby była to co najmniej wiadomość od cywilizacji z innej galaktyki, w rzeczywistości to całkowicie naturalne zjawisko fizyczne. Wynika z oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego z gazami i pyłami w otoczce komety. Kiedy obiekt wchodzi w okolice Słońca, czyli zbliża się do peryhelium, jego jądro, złożone z lodu, skał i pyłów, zaczyna się nagrzewać. Lód natomiast zaczyna przechodzić ze stanu stałego w gaz. W efekcie wokół jądra tworzy się koma (wyglądająca na niebie jak błękitna otoczka), czyli ogromna chmura gazu i pyłu, w której zaczynają zachodzić złożone reakcje chemiczne. Pod wpływem promieniowania słonecznego cząsteczki wody w tej chmurze rozpadają się na rodniki hydroksylowe (OH), które mogą pochłaniać i emitować fale radiowe o określonej częstotliwości. To właśnie te naturalne interakcje między promieniowaniem a cząsteczkami gazu zarejestrował radioteleskop MeerKAT. Czyli de facto nie pozaziemski sygnał, lecz radiowy ślad aktywności chemicznej komety. Pierwszy raz naukowcy wykryli sygnał radiowy z komety To nie pierwszy raz, gdy uzyskano dowody na to, że na powierzchni komety może znajdować się woda. Zauważyli to na początku października naukowcy z NASA. Najnowsze odkrycie wskazuje jednak, że woda ta jest rozkładana przez promieniowanie słoneczne i nagrzewanie właśnie podczas peryhelium. Warto zauważyć, że to pierwsze w historii wykrycie fal radiowych pochodzących z komety spoza Układu Słonecznego. Dla naukowców to nie tylko ciekawostka, lecz również źródło danych o chemicznym składzie międzygwiezdnych obiektów. Astronomowie podkreślają, że ta obserwacja pozwala lepiej zrozumieć, jak wyglądały procesy formowania się materii w innych układach gwiezdnych miliardy lat temu. Co ciekawe, międzygwiezdny przybysz 3I/ATLAS znajdzie się najbliżej naszej planety 19 grudnia 2025 r. Wówczas minie Ziemię w odległości ok. 260 mln km. Niestety, nie będzie możliwe dostrzeżenie komety gołym okiem, a nawet amatorskimi lub półprofesjonalnymi teleskopami. Przy tej odległości jej jasność będzie zbyt mała dla obserwatorów nocnego nieba. Źródło: The Astronomer’s Telegram Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Nie tylko superpełnia. Trwa „noc spadających gwiazd”. Jak obserwować Południowe Taurydy?
Oprócz najjaśniejszej pełni od 2019 roku na niebie można teraz zaobserwować rój meteorów: Południowe Taurydy. Choć jest aktywny między 20 września a 20 listopada, własnie teraz przypada jego maksimum. To zjawisko warto zobaczyć.
Taurydy Południowe to rój meteorów aktywny od września do listopada, z maksimum około 5 listopada. Ich radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Byka. Charakteryzują się stosunkowo małą liczbą meteorów w ciągu godziny, ale wyjątkowo jasnymi bolidami, które wolno przemierzają niebo. Meteory pochodzą z resztek pozostawionych przez kometę 2P/Encke. Ich prędkość to około 27 km/s. Rój jest znany z widowiskowych przelotów, często widocznych nawet z terenów miejskich. Kiedy i jak obserwować Południowe Taurydy? Maksimum aktywności Południowych Taurydów w 2025 roku przypada w nocy z 4 na 5 listopada. Chociaż szacunkowy wskaźnik ZHR (Zenithal Hourly Rate), czyli liczba meteorów na godzinę, wynosi 5, warto przygotować się na coś znacznie bardziej spektakularnego. Południowe Taurydy znane są z efektownych bolidów – wyjątkowo jasnych meteorów, które mogą dorównywać blaskiem nawet Księżycowi. Właśnie teraz przypada najlepsza okazja, by zaobserwować ich większą liczbę. Radiant Południowych Taurydów, czyli miejsce na niebie, z którego pozornie wybiegają meteory, znajduje się w gwiazdozbiorze Byka, blisko granicy z gwiazdozbiorem Barana, kilka stopni poniżej charakterystycznej gromady Plejad. To właśnie tam warto kierować wzrok w noc maksimum, by mieć największe szanse na dostrzeżenie meteorów. Czy pełnia Księżyca utrudni obserwację meteorów? W noc maksimum, czyli 4-5 listopada, niebo będzie rozświetlać pełnia Księżyca. Z jednej strony oznacza to, że warunki do obserwacji słabszych meteorów będą utrudnione ze względu na dużą ilość światła. Z drugiej jednak strony, najjaśniejsze bolidy – czyli największa atrakcja tego roju – i tak będą możliwe do zaobserwowania. Księżyc w pełni nie powinien więc całkowicie przekreślić szans na podziwianie najbardziej spektakularnych meteorytów tego zjawiska. Aby zwiększyć swoje szanse na dostrzeżenie meteorów, najlepiej wybrać się poza miasto i poświęcić na obserwację kilka godzin. Południowe Taurydy warto obserwować dłużej Południowe Taurydy są aktywne przez ponad dwa miesiące, od września do listopada. To oznacza, że pojedyncze jasne bolidy mogą pojawić się również przed i po dacie maksimum. Warto więc spojrzeć w niebo także w inne noce i wykorzystywać chwile dobrej, bezchmurnej pogody. Nawet jeśli meteorów nie będzie tak dużo jak podczas maksimum, nadal mamy szansę na spektakularne obserwacje. Rój ten słynie z niespodzianek. Źródło: Polski Astro Bloger, Pracownia Komet i Meteorów Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Zbliża się największa i najjaśniejsza pełnia w 2025 roku. Kiedy i gdzie obserwować Księżyc?
W tym tygodniu nocne niebo rozświetli wyjątkowe zjawisko. Miłośnicy astronomii będą mogli podziwiać największą i najjaśniejszą pełnię Księżyca w 2025 roku – superksiężyc, który zbliży się do Ziemi bardziej niż jakiekolwiek inne pełnie w tym roku.
Już niebawem Księżyc znajdzie się wyjątkowo blisko Ziemi, a jego tarcza osiągnie na niebie imponujące rozmiary. To rzadki moment, gdy pełnia i perygeum (czyli punkt orbity najbliższy naszej planecie) niemal się pokrywają, potęgując blask i wielkość Srebrnego Globu. Astronomowie zapowiadają, że będzie to najokazalsza pełnia od 2019 roku, widoczna gołym okiem niemal na całym świecie. Księżyc Bobra w pełni blasku Już 5 listopada na nocnym niebie pojawi się jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk tego roku – tzw. Księżyc Bobra, czyli listopadowa pełnia. Tego dnia Księżyc znajdzie się wyjątkowo blisko Ziemi, w punkcie zwanym perygeum, a dystans między nim a naszą planetą wyniesie około 356 980 kilometrów. W efekcie jego tarcza będzie wydawała się o 10–14% większa i nawet do 30% jaśniejsza niż zwykle. Zjawisko to nazywane jest superpełnią, ponieważ moment pełni niemal dokładnie zbiega się z chwilą największego zbliżenia Srebrnego Globu do Ziemi, co potęguje jego rozmiar i blask na nocnym niebie. To właśnie niezwykła intensywność światła listopadowego Księżyca sprawiła, że w dawnych kulturach półkuli północnej przypisywano mu szczególne znaczenie. Tradycyjna nazwa listopadowej pełni, czyli „Beaver Moon”, wywodzi się z Ameryki Północnej, gdzie w tym czasie bobry kończyły budowę swoich tam przed nadejściem zimy. Dla rdzennych ludów był to okres przygotowań do chłodnych miesięcy, a dla traperów początek sezonu łowieckiego na cenne futra. Nazwa ta przetrwała do dziś jako element dawnego kalendarza przyrody, w którym każdy etap roku miał swoje znaczenie. Współcześnie listopadowa pełnia to dla astronomów doskonała okazja do obserwacji zjawisk związanych z ruchem Księżyca i jego oddziaływaniem na Ziemię – od zmian pływów po różnice w natężeniu odbijanego światła. Kiedy i jak najlepiej obserwować listopadowy superksiężyc? Choć pełnia Księżyca Bobra przypadnie dokładnie 5 listopada o godzinie 14:20 czasu polskiego, jej niezwykły blask będzie można podziwiać także poprzedniej i kolejnej nocy. Co więcej, będzie to druga z serii czterech superpełni, które pojawią się na przełomie 2025 i 2026 roku, gdy orbita Księżyca wyjątkowo zbliży się do Ziemi. W tym czasie jego jasność i rozmiar staną się szczególnie wyraźne, co sprawi, że nawet osoby niezajmujące się astronomią dostrzegą różnicę w jego wyglądzie. W Polsce najlepsze warunki do obserwacji wystąpią wieczorem 6 listopada, tuż po zachodzie Słońca – około godziny 16:00. Wtedy Srebrny Glob zacznie wznosić się nad wschodnim horyzontem, a jego blask, kontrastujący z ciemniejącym niebem, stworzy wyjątkowo malowniczy widok. To właśnie w tej fazie można zaobserwować tzw. złudzenie Księżyca, czyli optyczny efekt sprawiający, że wydaje się on znacznie większy, niż jest w rzeczywistości. Iluzja ta powstaje, gdy ludzki mózg porównuje tarczę Księżyca z obiektami widocznymi na horyzoncie, jak np. drzewa, budynki czy góry. Podczas superpełni wrażenie to jest szczególnie silne, ponieważ Księżyc znajduje się o kilkanaście tysięcy kilometrów bliżej Ziemi niż przeciętnie. W rezultacie jego tarcza wydaje się większa i jaśniejsza, a zjawisko można z powodzeniem obserwować nawet z terenów miejskich. Dlatego astronomowie zalecają rozpoczęcie obserwacji właśnie w chwili wschodu – to moment, w którym jasny blask Księżyca najlepiej kontrastuje z przygasającym niebem, pozwalając w pełni dostrzec skalę i wyjątkowy charakter tego zjawiska. Źródła: Forbes, BBC, Live Science Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Co się dzieje z orkami? Znalazły sobie kolejną ofiarę. Takiego zachowania nie widziano jeszcze nigdy
Orki w ostatnich latach coraz częściej zadziwiają naukowców. Widziano już, jak noszą na głowach „kapelusze” z martwych łososi, całują się, a ostatnio sieją postrach w Portugalii wywracając łodzie. Teraz grupa kierowana przez samca Moctezumę odkryła nową, brutalną technikę polowania – ich ofiarą padł najgroźniejszy morski drapieżnik.
Choć żarłacz biały (Carcharodon carcharias) uchodzi za najgroźniejszego morskiego drapieżnika, obserwacje z wybrzeży RPA i Meksyku dowodzą, że sam staje się ofiarą. A polują na niego sprytne orki (Orcinus orca), które nauczyły się… wyjadać rekinom wątroby. Wyspecjalizowani zabójcy rekinów U wybrzeży RPA znana jest para orek, które tak skutecznie polowały na żarłacze, że te całkowicie opuściły swoje tradycyjne żerowiska. Teraz, po raz pierwszy, podobne zachowanie widziano w Zatoce Kalifornijskiej w Meksyku. Stado orek, znane jako „grupa Moctezumy” (od imienia dominującego samca), zaczęło polować na młode żarłacze. Badacze zarejestrowali te spektakularne sceny zarówno z powietrza, jak i pod wodą. View oEmbed on the source website Grupa Moctezumy polowała na rekiny wielorybie, ale po jakimś czasie wpadła na innowacyjny pomysł. Orki zaczęły „przewracać na plecy” żarłacze białe, by dobrać się do rekiniej wątroby. Pomysłowy sposób orek na posiłek z wątroby To nie przypadek: rekiny odwrócone na grzbiet całkowicie nieruchomieją – to znany biologom dziwny odruch, występujący też u innych zwierząt. Ma on prawdopodobnie na celu „udawanie martwego”. Orki jednak nie dają się na to nabrać. Naukowcy widzieli, jak grupa pięciu dorosłych orek wspólnie przewraca młodego rekina, po czym z chirurgiczną precyzją wydobywa jego wątrobę – niezwykle bogaty w tłuszcze i składniki odżywcze organ. Resztę zdobyczy orki porzucają. Pierwsze takie polowanie zaobserwowano w sierpniu 2020 roku, a drugie w sierpniu 2022, co sugeruje, że ataki na rekiny mogą być sezonowe, być może związane z ich okresem rozrodu. W obu przypadkach orki dzieliły się zdobyczą z młodymi osobnikami, co wskazuje na społeczne przekazywanie wiedzy łowieckiej. Jeden gatunek, wiele specjalizacji Jak podkreśla biolog morski Erick Higuera Rivas, to zachowanie potwierdza niezwykłą inteligencję orek. Techniki łowieckie przekazywane są z pokolenia na pokolenie, więc poszczególne stada mają różne specjalizacje. Choć orki należą do jednego gatunku, różnią się między sobą tzw. ekotypami – grupami o odmiennych zwyczajach i preferencjach żywieniowych. Stado Moctezumy koncentruje się niemal wyłącznie na rekinach i płaszczkach, jest więc doskonałym przykładem specjalizacji. Wybierając na ofiary młode osobniki, orki minimalizują ryzyko podczas polowania. Żarłacze uciekają w popłochu Jak zauważa ekolog morski Salvador Jorgensen, dorosłe żarłacze na widok orek natychmiast uciekają i nie wracają przez wiele miesięcy. Nie wiadomo jednak, czy taka reakcja jest instynktowna, czy wynika z doświadczenia. Zjawisko orek polujących na rekiny nie jest nowe – podobne przypadki notowano już od lat 90., m.in. przy atakach na rekiny wielorybie. Jednak tylko stado Moctezumy wykazuje tak wyraźne i powtarzalne ukierunkowanie na tę grupę ofiar. Badacze podkreślają, że potrzeba dalszych obserwacji, by ustalić częstotliwość tych polowań i ich wpływ na populację rekinów w Zatoce Kalifornijskiej. Źródło: Frontiers in Marine Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nalot rzadkich ptaków nad Polskę. Ornitolodzy prześcigają się w doniesieniach
Październik uraczył nas prawdziwym spektaklem natury – a przecież jeszcze trwa. Tegoroczna migracja ptaków to prawdziwy wysyp wyjątkowych obserwacji. Najwięcej rzadkich ptaków zaobserwowano na wybrzeżu.
Ostatnie tygodnie rozgrzały portale ornitologiczne do czerwoności. Co i rusz donoszą o obserwacjach bardzo rzadkich w Polsce ptaków, niektórych widzianych tylko kilka razy w historii. To oczywiście sprawa trwającej jesiennej migracji ptaków, która nie wszystkim z nich wychodzi zgodnie z planem. Oto najciekawsze obserwacje ptaków, które „zboczyły z kursu”. Markaczka amerykańska w Krynicy Morskiej Ta piękna kaczka z żółtym dziobem występuje w Ameryce Północnej, ale i na dalekim, północnym wschodzie Rosji. Gniazduje m.in. na słodkowodnych jeziorach tundry Alaski i północnej Kanady. Zimuje na wybrzeżach Atlantyku i Pacyfiku Ameryki Północnej, często w dużych stadach. W Europie pojawia się sporadycznie jako zalatujący, rzadki gość. Tymczasem samiec tego gatunku od 13 października przebywał w Polsce – przez kolejne dni widziało do wielu obserwatorów w punkcie Drapolicz w Krynicy Morskiej. To 21. stwierdzenie markaczki amerykańskiej w Polsce. Ostatnia potwierdzona obserwacja samca pochodzi z 23 października. Świstunki szturmują Półwysep Helski Maleństwa z dalekiej Azji – świstunka ałtajska i świstunka złotawa – pojawiły się na Helu. Ptaszki zaobserwowali m.in. Mikołaj Rowicki, Tobiasz Gorczyca i Paweł Szymański z grupy RBA Poland. Według portalu Clanga.com to dopiero 17. stwierdzenie świstunki ałtajskiej w Polsce. „Na Półwyspie Helskim wysyp rzadkich świstunek (dziś obserwowano tam najprawdopodobniej rekordowe 4 osobniki świstunki ałtajskiej, to odpowiednio 16., 17., 18. i 19. stwierdzenia w Polsce, jeden ptak był już tam obserwowany wczoraj) oraz pierwszą tej jesieni świstunkę złotawą (Antoni Ostoja-Lniski). Gratulacje!” – informuje z entuzjazmem Birding Poland. Oba gatunki to żywiołowe, małe ptaki występujące w Azji (Rosji, Kazachstanie, Uzbekistanie, Afganistanie, Nepalu, Chinach). Zasięg świstunki złotawej to tylko Daleki Wschód. Tym bardziej dziwi i cieszy jej pojawienie się w Polsce. Pierwiosnek syberyjski też lubi Hel Tego malucha z Syberii zaobserwowano aż na Helu. Pierwiosnek syberyjski gniazduje w tajdze, od Uralu po rzekę Jenisiej. Zimuje głównie w południowej i zachodniej Azji, sporadycznie w Europie. 19 października ptaka zaobserwowali: Klaudia Polakowska, Grzegorz Zioło i Michał Polakowski. Kluczowy dla rozpoznania gatunku był jego głos. Świergotek tajgowy w Jastarni Na lotnisku w Jastarni zaobserwowano kolejny ptasi unikat: świergotka tajgowego. To dopiero 19. stwierdzenie w Polsce (i 5. tej jesieni) w przypadku akceptacji przez Komisję Faunistyczną. Dokumentację foto- i fonograficzną wykonał Antoni Ostoja-Lniski. Świergotek tajgowy występuje na wschodzie europejskiej części Rosji, na Syberii, w Chinach, Japonii i w Himalajach. Zimuje w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Do Polski zalatuje sporadycznie. Siewka złotawa w Borowie Ale nie tylko wybrzeże ma swoje październikowe hity. Rzadki gość zawitał też do województwa łódzkiego. „MEGA! 14. dla Polski, azjatycką siewkę złotawą znaleźli dziś na stawach w Borowie (woj. łódzkie) Wojciech Stelmach, Arkadiusz Stelmach i Sylwia Lewandowska” – piszą ornitolodzy na fanpage’u Birding Poland. To 14. stwierdzenie tego ptaka w Polsce. Siewka złotawa to średniej wielkości ptak z rodziny siewkowatych (Charadriidae). Gniazduje w tundrze Azji i zachodniej Alaski, zimując głównie w południowej Azji, Oceanii i Afryce. To ptak daleko migrujący. W upierzeniu godowym ma złocisto-czarne plamy na grzbiecie i ciemny brzuch z kontrastującą białą linią boczną. Poza sezonem lęgowym jest jaśniejszy, szarobrązowy. Jej pojawienie się w Polsce, a nawet ogólnie, w Europie – to rzadkość. Nawet tak doskonali podróżnicy czasem w swoich migracjach zbaczają z kursu. Źródła: Clanga.com, Birding Poland Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Wielkie odkrycie po 25 latach badań. Naukowcy rozwikłali zagadkę największego nietoperza Europy
Borowiec olbrzymi okazał się osobliwością wśród europejskich nietoperzy. Jest nie tylko największy na kontynencie. Okazuje się też, że ma unikatowe zwyczaje, które czynią go maszyną do polowania zjadającą swoje ofiary w locie.
Po latach badań naukowcy rozwikłali zagadkę największego europejskiego nietoperza – borowca olbrzymiego (Nyctalus lasiopterus). Gatunek ten nie tylko żywi się małymi ptakami, lecz także poluje na nie wysoko w powietrzu, ponad kilometr nad ziemią. To nie wszystko – borowiec zjada ptaki w locie! Potwierdzenie tych zwyczajów wymagało długich i karkołomnych badań. Podjął się ich międzynarodowy zespół naukowców, którzy korzystali z najnowszych technologii. Wyniki właśnie opisano w prestiżowym czasopiśmie „Science”. Borowiec olbrzymi: bezwzględny nocny łowca Każdej jesieni miliardy ptaków wędrownych przemieszczają się nocami między miejscami lęgów a zimowiskami. Robią to między innymi dlatego, by uniknąć dziennych drapieżników. Jednak okazuje się w nocy na niebie czai się inny łowca – borowiec olbrzymi. Choć naukowcy od dawna podejrzewali, że poluje on na ptaki, brakowało dowodów. Zbadanie jego zwyczajów było bardzo trudne. „Plecaki” dla nietoperzy Jak to zrobiono? Badacze z Aarhus University (Dania) i Leibniz Institute for Zoo and Wildlife Research (Niemcy) zamontowali na grzbietach borowców miniaturowe rejestratory przypominające plecaki. Urządzenia te mierzyły prędkość i wysokość lotu oraz emitowane dźwięki echolokacyjne, zapisując zachowanie zwierząt z dokładnością do ułamków sekundy. Rejestratory potwierdziły, że borowce potrafią latać na ogromnych wysokościach, by polować na ptaki migrujące nocą. Emitowanie ultradźwięki pozwalają im namierzać niczego niepodejrzewające ofiary, które same tego nie słyszą. 23 minuty chrupania w locie Gdy drapieżnik zbliża się do celu, wydaje szybkie serie krótkich sygnałów – znak ataku. Zarejestrowane przez naukowców loty nietoperzy przypominały powietrzne pościgi. Pełne były błyskawicznych nurkowań, w trakcie których nietoperze potrajały swoją prędkość i biły skrzydłami z ogromną intensywnością. Jeden z obserwowanych osobników po 30 sekundach pościgu zrezygnował, lecz drugi po trzech minutach dopadł tego samego ptaka (rudzika). Podczas wspomnianego polowania mikrofon zarejestrował 21 krzyków ptaka, a następnie 23 minuty charakterystycznego „chrupania”. Jest to dowód, że nietoperz pożerał ofiarę w locie. Dla współautorki badań Eleny Teny moment odsłuchania nagrania był niezwykle emocjonujący – mimo współczucia dla ofiary naukowcy wiedzieli, że są świadkami czegoś wyjątkowego. Zabójcze techniki polowania borowców Analizy DNA i rentgenowskie szczątków ptasich skrzydeł znalezionych pod koloniami nietoperzy potwierdziły, że borowce odgryzają ptakom skrzydła, by zmniejszyć opór powietrza podczas lotu. Następnie przyciągają błonę między swoimi tylnymi kończynami do przodu, tworząc swego rodzaju „kieszeń”, w którą pakują zdobycz. Badaczka Laura Stidsholt porównała to do sytuacji, w której człowiek w biegu zjada zwierzę ważące połowę jego masy. Nieszczęsne ptaki próbują uciekać przed nietoperzami, kreśląc w powietrzu pętle i spirale, niczym myśliwce podczas walki. Ale borowce są równie sprytne i szybkie. Potwierdzenie 25-letniej hipotezy To odkrycie wreszcie potwierdziło hipotezę sprzed 25 lat. Badacz Carlos Ibáñez z Hiszpanii znalazł wtedy pióra w odchodach borowców olbrzymich, co wskazywało na polowanie na ptaki. Przez lata naukowcy próbowali potwierdzić to różnymi metodami: kamerami, radarem wojskowym czy balonami z mikrofonami. Borowiec olbrzymi, choć poluje na ptaki, nie stanowi zagrożenia dla ich populacji. Sam jest gatunkiem zagrożonym a jego liczebność wciąż się zmniejsza. Zrozumienie jego strategii łowieckich jest kluczem do skutecznej ochrony. Źródło: Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
W stronę południa – o jesiennych wędrówkach ptaków i sekretach obserwacji
Jesienna migracja ptaków to coroczny fenomen natury. Niebo staje się autostradą, po której wędrują tysiące skrzydeł w poszukiwaniu ciepła i pożywienia. Dowiedz się, które gatunki możesz spotkać w Polsce tej jesieni.
Spis treści: Jesienna migracja ptaków – skąd, dokąd i dlaczego? Kompendium obserwatora ptaków – jak zacząć? Ptaki, które możesz spotkać w Polsce jesienią Każdej jesieni tysiące ptaków wyruszają w podróż, której celem jest przetrwanie zimy. Nad naszymi głowami rozgrywa się niezwykły spektakl natury – pełen dźwięków i ruchu. To również doskonała okazja, by rozpocząć przygodę z obserwowaniem ptaków i odkrywać ich tajemnice. Pośród nich można dostrzec dobrze znane gatunki, ale i prawdziwe rzadkości. Spójrz w niebo – właśnie tam rozgrywa się jedna z najpiękniejszych opowieści przyrody. Jesienna migracja ptaków – skąd, dokąd i dlaczego? Jesienna migracja ptaków to coroczne zjawisko, podczas którego wiele gatunków przemieszcza się z obszarów lęgowych na zimowiska. Głównym powodem odlotów jest coraz trudniejszy dostęp do pokarmu, wynikający ze skracającego się dnia i zmian pogodowych. Wraz z nadejściem chłodów rytm życia roślin i owadów zwalnia, a przyroda przygotowuje się do zimy. W Polsce migracja rozpoczyna się zazwyczaj w lipcu i trwa do listopada. W zależności od gatunku, ptaki pokonują różne dystanse – jedne lecą w dzień, inne nocą, a niektóre, jak gęsi, o każdej porze. Do krótkodystansowych migrantów należą m.in. sikory, do średniodystansowych – gawrony, a do długodystansowych – jaskółki i jerzyki. Migracja to jednak nie tylko ogromny wysiłek, ale i ryzyko. Wiele ptaków ginie w wyniku drapieżnictwa, kolizji ze szklanymi fasadami budynków, liniami energetycznymi czy turbinami wiatrowymi. Inne padają ofiarą kłusownictwa lub giną w zderzeniach z pojazdami. Kompendium obserwatora ptaków – jak zacząć? Na początek warto nauczyć się dostrzegać ptaki wokół siebie, a dopiero później próbować je rozpoznawać. Najcenniejsze doświadczenie zdobywa się w terenie. Do obserwowania, dokumentacji i identyfikacji przydadzą się podstawowe narzędzia – lornetka, aparat fotograficzny i atlas ptaków. Najlepiej zacząć przygodę w pobliskim parku, skwerze lub lesie. Warto też wsłuchiwać się w ptasie głosy – to świetny sposób na naukę rozpoznawania gatunków i odróżniania samców od samic. Pomagają w tym aplikacje mobilne, takie jak BirdNet czy MerlinBirdID. Niezależnie od wieku (poza małymi dziećmi bez opiekunów), każdy może wziąć udział w lokalnych wycieczkach przyrodniczych, które często udostępniają sprzęt optyczny, np. lunety. Obserwacja ptaków wymaga cierpliwości – nie zawsze uda się zobaczyć wymarzony gatunek, a niektóre wypady w teren mogą kończyć się bez sukcesu. Jednak z każdą wizytą w terenie obserwator zdobywa nową wiedzę i doświadczenie, które z czasem tworzą jego osobiste kompendium przyrody. Ptaki, które możesz spotkać w Polsce jesienią Gil (Pyrrhula pyrrhula) – barwny mieszkaniec lasów mieszanych i iglastych. Samce mają pomarańczową pierś, a samice – delikatny róż. W Polsce gniazduje przez cały rok, a populacje ze Skandynawii populacje zatrzymują się jesienią w naszym kraju. Najłatwiej można je spotkać m.in. w parkach miejskich. Piaskowiec (Calidris alba) – niewielki ptak wędrowny o szarym grzbiecie i białym spodzie ciała. Gniazduje w Arktyce, a w Polsce pojawia się głównie podczas jesiennych przelotów, najczęściej na Pomorzu, zwłaszcza nad Zatoką Gdańską. Czeczotka (Acanthis flammea) – niewielki ptak północny, z czerwonymi plamami na piersi i ciemieniu. W Polsce gniazduje nielicznie, częściej obserwowany jest podczas jesiennych przelotów. Pierwsze stadka z Syberii i północnej Europy pojawiają się już we wrześniu. Żeruje na nasionach brzozy, olchy i chwastów. Kobczyk (Falco vespertinus) – niewielki sokół, wielkości gołębia miejskiego, o marchewkowym zabarwieniu oczu, dzioba, nóg i piór podogonowych. Występuje we wschodniej Europie, a w Polsce pojawia się sporadycznie. Zimuje w Afryce. Najczęściej spotykany na otwartych terenach, gdzie poluje na gryzonie. Jer (Fringilla montifringilla) – ptak wielkości wróbla, samce mają pomarańczowe gardło, pierś i barwne skrzydła. W Polsce pojawia się jesienią, a część osobników zimuje, szczególnie w latach obfitujących w bukiew. Chętnie odwiedza karmniki i żeruje na ziemi, wybierając nasiona. Jemiołuszka (Bombycilla garrulus) – północy ptak związany z tajgą, rozpoznawalny po różowawym czubku i czarnej masce wokół oczu, przypominającej postać Zorro. Do Polski przylatuje zwykle w listopadzie i pozostaje do marca, zależnie od dostępności pokarmu. Najczęściej spotykana jest w stadach żerujących na owocach jarzębiny. Edredon (Somateria mollissima) – duża kaczka nurkująca, o charakterystycznym „kosmicznym” wyglądzie. Samce mają czarno-białe upierzenie z zielonkawym karkiem, samice są brązowe. Lęgnie się w północnej Europie, a w Polsce pojawia się jesienią i zimą, najczęściej nad Bałtykiem. Rzepołuch (Linaria flavirostris) – drobny ptak wróblowy o płowobrązowym upierzeniu i żółtym dziobie, podobny do czeczotki. Gniazduje w Skandynawii, do Polski przylatuje nielicznie jesienią i czasem zimuje. Żywi się nasionami roślin, takich jak komosa i bylica, często widywany na ścierniskach i ugorach. Źródła: Strategie wędrówek ptaków, Poradnik ornitologa, Ptaki zimą
To najlepszy okres obserwacji komety Lemmon. Gdzie jej szukać na niebie?
Odkąd 3 stycznia tego roku przegląd nieba Mount Lemmon Survey w Arizonie ujawnił pojawienie się komety znanej jako Lemmon C/2025 A6, profesjonaliści i amatorzy astronomii czekali na chwilę, gdy ten przybysz z rubieży Układu Słonecznego zacznie być lepiej widoczny. Właśnie wkraczamy w najlepszy okres do obserwacji tej zachwycającej, szybko jaśniejącej komety.
Chociaż każdego roku nasze nocne niebo przycina przynajmniej kilka komet, do obserwacji których wystarczą małe teleskopy lub lornetki astronomiczne, to jednak zawsze najbardziej czekamy na te obiekty, które można dostrzec gołym okiem. I wygląda na to, że taka jest właśnie kometa Lemmon (C/2025 A6), która – według najbardziej optymistycznych prognoz – może osiągnąć jasność około +3 magnitudo. Miałaby wówczas jasność podobną do gwiazdy Megrez znajdującej się w Wielkim Wozie. Czyli będzie widoczna z zaciemnionych obszarów Ziemi gołym okiem. Przybysz z Obłoku Oorta Ten odkryty 3 stycznia tego roku kosmiczny wędrowiec przybył do nas prawdopodobnie z Obłoku Oorta – sferycznego zbiorowiska lodowych ciał, które otacza Układ Słoneczny w odległości nawet 100 000 jednostek astronomicznych (około 1,5 biliona km) od Słońca. To właśnie w Obłoku Oorta znajdują się pozostałości pierwotnej materii z czasów formowania się Układu Słonecznego, czyli sprzed ok. 4,6 mld lat. Nowa kometa należy do grona obiektów nieokresowych, czyli pojawi się na naszym niebie prawdopodobnie tylko raz. Najbliżej Słońca, bo w odległości 79 milionów kilometrów, znajdzie się 8 listopada 2025 r. Największe zbliżenie do Ziemi nastąpi 21 października. Wówczas kometa znajdzie się w odległości 89 milionów kilometrów od nas. Obecnie kometa bardzo szybko jaśnieje na porannym niebie, jednak już po 16 października będzie widoczna tuż po zmroku. Skarbiec kosmicznego budulca Kometa Lemmon jest wyjątkowo aktywnym ciałem niebieskim i zmienia się niemal z nocy na noc. W miarę jak zbliża się do wnętrza Układu Słonecznego, jej jasność rośnie, a rozmiary się zwiększają. Mimo to przewidzenie wyglądu komety jest trudne. Jej jasność, kolor i kształt ogona zależą od wielu czynników – składu jądra, kąta względem Słońca i Ziemi oraz ilości wyrzucanego pyłu i gazu. Dodajmy, że jądra komet są bardzo porowate i stanowią zlepek pozostałości po budowie planet i księżyców. Składają się głównie z mieszaniny różnych lodów, skał i pyłu. Gdy promienie słoneczne ogrzewają jądro komety, lód sublimuje, wyrzucając strumienie gazu i pyłu, które tworzą charakterystyczny ogon. Wczesne zdjęcia Lemmon wskazują, że jej ogon składa się głównie z gazu, ma więc niebieskawy odcień oraz jest wąski i prosty, skierowany bezpośrednio od Słońca. Komety bogatsze w pył bywają bardziej efektowne – ich ogony są jaśniejsze i szersze. Średnica głowy (komy) komety wynosi około 8 minut kątowych – to jedna czwarta pozornego rozmiaru Księżyca. Jej ogon ma wizualnie długość około jednego stopnia, czyli dwa razy więcej niż pozorna szerokość Księżyca. O to, jak obserwować kometę Lemmon C/2025 A6 zapytaliśmy popularyzatora astronomii Mateusza Kalisza z programu Astro Life. – To będzie najłatwiejsza do prowadzenia obserwacji kometa w tym roku, dostępna niemal dla każdego, kto włoży choć troszkę wysiłku – twierdzi ekspert. Przed wschodem lub po zachodzie – Astroamatorzy fotografują ją już od końca sierpnia, gdy wyszła „zza Słońca” i ukazała się na porannym niebie. Jej jasność i aktywność sukcesywnie wzrastają wraz ze zbliżaniem się do Ziemi i do naszej gwiazdy. Do końca września pozostawała obiektem nieba porannego, ale na czas najlepszej widoczności przejdzie na niebo wieczorne. Od połowy października, każdego wieczoru około 1,5 godziny po zachodzie Słońca można będzie dostrzec ją nad zachodnim horyzontem, na wysokości około 20° – mówi Mateusz Kalisz. Dodaje, że do 19 października kometa będzie widoczna w gwiazdozbiorze Psów Gończych, a przez kolejne cztery dni w Wolarzu. Przez pozostałe do końca października dni można ją będzie zobaczyć w gwiazdozbiorze Węża (Głowa). – Jasność komety Lemmon może osiągnąć nawet 3 magnitudo, czyli w odpowiednich warunkach może być widoczna gołym okiem. Zanieczyszczenie światłem nie służy obserwacjom, dlatego chcąc zobaczyć Lemmon, najlepiej będzie wyjechać z miasta i poszukać miejsca z osłoniętym od świateł zachodnim horyzontem. Oglądając kometę przez teleskop lub lornetkę, uda się zobaczyć więcej niż tylko plamkę na niebie. Kometa rozwinęła bardzo długi i dynamiczny warkocz gazowy i subtelniejszy pyłowy, choć tego pyłu pojawia się więcej tuż przed peryhelium – opowiada twórca kanału Astro Life. Na zdjęciach doświadczonych fotografów już od kilku tygodni kometa prezentuje się bardzo spektakularnie, ukazując swą zielonkawo-niebieską naturę oraz niesamowitą dynamikę warkocza gazowego. Mamy więc na co czekać. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Ten ptak nie powinien istnieć. Kolorowa hybryda zaskoczyła ornitologów w USA
Hybryda modrosójki i modrowronki nie powinna pojawić się w naturze – to ptaki zbyt daleko spokrewnione. A jednak w Teksasie ornitolodzy złapali taki egzemplarz. Niezwykły ptak potrafi nawet śpiewać jak oba gatunki.
Naukowcy z USA zaobserwowali coś wyjątkowego: ptaka-hybrydę dwóch gatunków, których linie ewolucyjne rozeszły się 7 milionów lat temu. Oznacza to tyle, że krzyżówka powstała między ptakami stosunkowo daleko spokrewnionymi. Jak to możliwe? Odkrycie niezwykłego ptaka-hybrydy w Teksasie Do odkrycia doszło w okolicach San Antonio w Teksasie (USA). W 2023 roku, jeden z lokalnych obserwatorów ptaków zauważył w swoim ogrodzie osobnika o niezwykłym wyglądzie i opublikował jego zdjęcia w mediach społecznościowych. Ornitolog Brian Stokes zainteresował się tematem i po kilku próbach udało mu się złapać ptaka. Zbadał go i opisał w artykule naukowym w czasopiśmie „Ecology and Evolution”. Modrosójka czy modrowronka? Okazało się że to krzyżówka modrosójki błękitnej (Cyanocorax luxuosus) i modrowronki zielonej (Cyanocorax yncas). W języku angielskim pokrewieństwo tych ptaków widać także w nazwach: blue jay i green jay. Złapana przez Stokesa hybryda miała niebieskie upierzenie przypominające modrosójkę, a do tego charakterystyczne wzory na głowie modrowronki zielonej. Co więcej, potrafiła naśladować głosy obu gatunków. Gdzie krzyżują się ścieżki obu gatunków? Oba gatunki należą do rodziny krukowatych, w której znajdują się też m.in. wrony, sroki i kruki. Historycznie modrowronka zielona występowała głównie w tropikalnych rejonach Meksyku, Ameryki Środkowej oraz w południowym Teksasie. Z kolei modrosójka – we wschodnich obszarach USA, dochodząc na zachodzie mniej więcej do Houston. W ostatnim czasie zasięgi obu gatunków wyraźnie się przesunęły. Wzrost temperatur sprzyja ekspansji modrowronki zielonej na północ, a inne zmiany klimatyczne i działalność człowieka przesunęły modrosójkę na zachód. W efekcie ich siedliska zaczęły się pokrywać w środkowym Teksasie. Dowód w genach i hybryda z muzeum Pobrana próbka krwi hybrydy potwierdziła jej mieszane pochodzenie: matką była najpewniej modrowronka, a ojcem modrosójka. W latach 70. udało się w hodowli skrzyżować oba gatunki, ale ten przypadek jest pierwszym udokumentowanym w naturze. Spreparowana hybryda z lat 70. znajduje się dziś w muzeum w Fort Worth. Ptak złapany przez Briana Stokesa jest identyczny. Niezwykła modro-sójko-wronka została zaobrączkowana i wypuszczona. Jej wiek szacowano w momencie złapania na około rok. Po 2023 roku słuch o ptaku zaginął, ale w tym roku widziano go znowu, w tym samym ogrodzie w San Antonio. Czy natura skrywa więcej hybryd? Według naukowców możliwe, że takich hybryd jest w naturze więcej, tylko są trudne do wykrycia. Obszar, w którym nakładają się zasięgi obu gatunków jest słabo zaludniony. Zdaniem Stokesa hybrydyzacja w świecie zwierząt jest znacznie częstsza, niż pokazują dane naukowe. Zmiany klimatyczne (i inne) mogą jak widać prowadzić do zaskakujących skutków. Takich przypadków na pewno będzie więcej i otworzą nowe pole badań nad ewolucją i bioróżnorodnością. Źródło: Ecology and Evolution Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.