National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-10-07T06:49:18.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Kamienne kręgi na Pomorzu: ślady pradawnych rytuałów i nieznanych cywilizacji
items: Archeolodzy trafili na najstarsze dowody użycia tytoniu w Mezoameryce. Zaskakuje to, że nie był palony
items: Wierzenia starożytnych Greków. Jak wyglądały rytuały w świecie hellenistycznym?
items: Religia starożytnych Greków – ofiary, misteria, mity i kapłaństwo. W co wierzyli antyczni Grecy?
items: Wierzenia Słowian – jakie były tradycje i wiara naszych przodków?
items: Czy w Salem naprawdę palono wiedźmy?
items: Historia z grobów. Pogańskie korzenie pochówku w Polsce
items: W masce ducha. Co kryje się za afrykańską maską
items: Oblicza wudu. Reportaż ze świata duchów
items: Tana Toradża. Długa droga do grobu [REPORTAŻ]
items: Ochotnicy do bólu. Kto i dlaczego chce by go torturowano?
items: Chiny: Na łasce przodków. "W tradycji chińskiej umierasz, ale pozostajesz tym, kim byłeś" [REPORTAŻ]
items: Święta woda - w każdej kulturze czci się też żywioł
items: Jedni grzebali, inni zosatwiali, a nawet... zjadali. Praktyki pogrzebowe z dawnych kultur
items: 03/2017
items: Zaginione plemię Izraela

Kamienne kręgi na Pomorzu: ślady pradawnych rytuałów i nieznanych cywilizacji
type: item
date: 2025-10-07T06:48:56.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: kamienne kręgi
subject: legendy
subject: obrzędy
subject: pomorze
description: Kręgi kamienne w Polsce od lat rozpalają wyobraźnię turystów i badaczy. Niezwykłe konstrukcje z północy kraju przyciągają tajemnicą, historią i siłą natury, która je otacza.
encoded: Spis treści: Tajemnicze kamienne kręgi Pomorza – co skrywają legendy, energia i... kosmos? Archeologiczne fascynacje – od Stonehenge po Odry Goci i kultura wielbarska – skandynawskie korzenie pomorskich kręgów Obrządek śmierci i rytuały Gotów – groby, biżuteria i krwawe ofiary Jak zwiedzać kamienne kręgi na Pomorzu – Odry, Węsiory i Grzybnica w praktyce Z daleka wyglądają jak rozsypane przypadkiem kamienie, ale im bliżej się podejdzie, tym silniejsze ma się uczucie, że te miejsca skrywają coś więcej niż tylko pozostałości po dawnych czasach. Kamienne kręgi w Odrach, Węsiorach i Grzybnicy od lat pobudzają wyobraźnię – zarówno badaczy, jak i poszukiwaczy tajemnic. Dla jednych to relikty pogańskich rytuałów, dla innych – miejsca o niezwykłej energii, a nawet dawne lądowiska obcych cywilizacji. Tajemnicze kamienne kręgi Pomorza – co skrywają legendy, energia i... kosmos? Według legend kaszubskich, kamienne kręgi były grobami olbrzymów lub zabawkami stolemów – mitycznych gigantów przybyłych z północy. Inne podania głoszą, że to zaklęci w kamień tancerze albo miejsca przeklęte przez siły nieczyste, w których diabeł miał zostawić swój ślad. Radiesteci i bioenergoterapeuci (choć ich rewelacje są dementowane rzez naukowców) wierzą, że kręgi w Odrach, Węsiorach i Grzybnicy emitują silne pole energetyczne, które rzekomo wpływa na ludzki organizm, poprawia samopoczucie i pomaga w medytacji. Z kolei ufolodzy od lat sugerują, że mogą to być pozostałości po lądowiskach obcych cywilizacji, wskazując na precyzyjne rozmieszczenie kamieni i ich rzekome powiązania z konstelacjami gwiazd. Co więcej, wśród lokalnych mieszkańców krążą opowieści o dziwnych dźwiękach i światłach pojawiających się nocą w okolicach kręgów. Część badaczy spekuluje, że kręgi mogły pełnić funkcję punktów orientacyjnych dla podróżników lub rytualnych miejsc uzdrawiających, choć brak na to jednoznacznych dowodów. Fascynacja trwa – tak jak od wieków, te zagadkowe struktury wciąż stawiają więcej pytań niż dają odpow…

grzybnica-shutterstock1160378761-1e68f70.jpg
width: 5368
height: 3579

Archeolodzy trafili na najstarsze dowody użycia tytoniu w Mezoameryce. Zaskakuje to, że nie był palony
type: item
date: 2024-03-13T07:49:42.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka
subject: obrzędy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: używki
subject: Wolny czas
description: Tytoń jest znany w Mezoameryce od tysiącleci. Nie zawsze była to jednak używka dostępna dla wszystkich. Badania wskazują, że tytoń pojawiał się w niespotykanej formie podczas rytuałów.
encoded: W tym artykule: Nikotyna do... picia? Zaskakujące odkrycie w Gwatemali Czemu służył tytoń w Mezoameryce? Zażywanie tytoniu jest znane ludzkości od tysięcy lat. Rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej i Południowej byli jednymi z pierwszych, którzy uprawiali tytoń i używali go. Roślina miała zostać udomowiona na terenie dzisiejszego Meksyku jeszcze przed naszą erą. Kultury rdzennych Amerykanów korzystały z niej m.in. podczas rytuałów i ceremonii religijnych. Jak się okazuje, tytoń nie zawsze był palony. Jakie inne formy jego stosowania były znane w obu Amerykach? Nikotyna do... picia? Nowe światło na ten temat rzuca ostatnie odkrycie archeologów pracujących w Gwatemali. Badania wykazały bowiem pozostałości nikotyny w ceramicznych wazach sprzed tysiąca lat. Odkrycia opisane na łamach „Antiquity” są teraz uważane za najstarszy fizyczny dowód praktyk rytualnych z wykorzystaniem tytoniu w Mezoameryce. Wazy odkryto w latach 90. ubiegłego wieku podczas wykopalisk w Cotzumalhuapa. Było to jedno z największych miast południowej Mezoameryki w okresie późnego klasyku (około 650–950 n.e.). Dopiero niedawno badacze przeprowadzili analizę chemiczną próbek pobranych z wnętrza artefaktów. Okazało się, że w przypadku trzech z siedmiu badanych waz wyniki na obecność nikotyny były pozytywne. To z kolei wskazało na obecność tytoniu. Badacze nie kryli zadziwienia. Kształt naczyń sugerował bowiem, że były wykorzystywane do przechowywania i spożywania płynów. Co więc robił w nich tytoń? Zaskakujące odkrycie w Gwatemali Naukowcy tłumaczą, że w wazonach mógł znajdować się tytoń w postaci płynnej. Chodzi o „ofiary nasączone tytoniem”. Takie przedmioty chowano jako dary dla ziemi lub konkretnych bóstw. Naukowcy dysponują jednak niewielką wiedzą na ich temat. Rzadkość tego typu dowodów archeologicznych wynika z faktu, że pozostałości tytoniu nie zachowują się wystarczająco dobrze, by można je było zbadać. Ostatnie odkrycia badaczy rodzą pytania o to, jak i dlaczego używano tytoniu w Cotzumalhuapa…

najstarsze-dowody-uzycia-tytoniu-w-mezoameryce-zaskakuje-to-ze-nie-byl-palony-e5d15ab.jpg
width: 960
height: 540

Wierzenia starożytnych Greków. Jak wyglądały rytuały w świecie hellenistycznym?
type: item
date: 2024-01-18T10:53:47.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: bogowie
subject: grecja
subject: Kultura
subject: mity
subject: obrzędy
subject: religie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Starożytni Grecy wierzyli, że bogowie sprawują pieczę nad całym wszechświatem. Od wierzchołka Olimpu po dno Hadesu. Z czasem jednak wiara ta przybrała bardziej mistyczny i osobisty charakter. Oto wierzenia starożytnych Greków.
encoded: W tym artykule: W co wierzyli starożytni Grecy? Grecki odpowiednik nieba Jakie były wierzenia starożytnych Greków? Jak wyglądały rytuały religijne w starożytnej Grecji? Skąd wzięły się greckie mity? Światem starożytnej Grecji rządzili bogowie, a na ich czele stali władcy Olimpu – Zeus, Hera, Apollo, Posejdon, Atena i inni mocarze mitologii. Jednak oprócz kultu tych najważniejszych, Grecy otaczali czcią setki mniej znanych bóstw i herosów. Modlili się do nich z tych samych powodów, co my dzisiaj. By prosić o zdrowie i pomyślność, urodzajne żniwa i bezpieczną podróż. Starożytni oddawali bogom cześć we wspólnotach. Składając ofiarne dary, starali się zaskarbić sobie łaskę bóstw, które – jak wierzyli – miały wpływ na ich życie. W co wierzyli starożytni Grecy? Co dzieje się po śmierci? Odpowiedzi Grecy szukali u Hadesa, boga krainy umarłych, brata Zeusa i Posejdona. Ale „niewidzialny”, jak nazywano Hadesa, nie napawał nadzieją. Jego spowite w całun mgły królestwo, pisał Homer, przecięte wodami Styksu, było „siedliskiem grozy”. Miejscem, do którego trafiali po śmierci zwykli ludzie i sławni herosi. Współczucie wobec śmiertelników sprawiło, że z czasem Grecy otworzyli się na nowe formy kultu. Życie pozagrobowe przestało być pasmem udręki – zaczęto przedstawiać je bardziej jako samotną wędrówkę. Tajemne misteria oferowały przewodnictwo i rady, jak odnaleźć się w zaświatach, a niezwykle emocjonalne ceremonie przypominały wyszukane spektakle teatralne. Mitologia grecka to fundament kultury Zachodu. Jednak bogowie Hellady nie byli idealni Mitologia grecka to bez wątpienia jedna z najważniejszych pamiątek po starożytności. Podobnie jak Biblia, inspirowała kolejne kultury i niejako stworzyła fundament, na którym oparła się c... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/mitologia-grecka-charakterystyka-bogowie-i-najwazniejsze-mity-fot-tonellophotography-shutterstock-com-f4f7bd4.jpg" width="933" height="700" alt="Mitologia grecka – charakterysty…

akropol-94b8b4d.jpg
width: 1000
height: 574

Religia starożytnych Greków – ofiary, misteria, mity i kapłaństwo. W co wierzyli antyczni Grecy?
type: item
date: 2023-10-08T09:31:00.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: bogowie
subject: Edukacja
subject: grecja
subject: obrzędy
subject: religie
subject: starożytność
description: Religia starożytnych Greków nie była religią księgi ani religią objawienia. Była bogata w mitologie, obrzędy, święta i rytuały, które odzwierciedlały złożoność ówczesnej kultury. Całości dopełniały relikty pradawnych kultów.
encoded: W tym artykule: Ofiara dla bogów w religii Greków Czy składano ludzi w ofierze bogom? Uroczystości w starożytnej Grecji Czczenie zmarłych przez Greków Życie po śmierci w religii starożytnych Greków Kapłaństwo w antyku Miejsca kultu starożytnych Greków Misteria w starożytnej Grecji Mity greckie Bogowie w religii greckiej Czy w starożytnej Grecji byli ateiści? Domowe obrzędy Greków Kult, ofiara i miaro – te trzy słowa to religia grecka w pigułce. W praktyce sprowadzała się do troski o bogów, czyli zaspokajania ich potrzeb. Podstawową zasadę wzajemności Rzymianie streścili później sławnym do ut des (daję, abyś dawał). My o was dbamy, wy się nie mścicie. Od bóstw nie można było oczekiwać niczego z litości czy miłości. Obowiązki religijne wobec nich brało na siebie miasto. Po prostu większości ludzi nie było stać na kosztowne ofiary, a bogowie musieli przecież otrzymać swoje. Według Greków po to wręcz organizuje się społeczność, aby sprawować kult. Splot władzy i religii nie był nadużyciem ani „sojuszem tronu i ołtarza”. W ten sposób społeczność tworzyła bezpieczny porządek świata. Polis ustalała kalendarz, akredytowała sanktuaria, wydawała święte prawa na kamiennych tablicach. Ofiara dla bogów w religii Greków Pradawni bogowie oczekiwali w zasadzie tylko jednego – ofiary. Mit o Prometeuszu, który oszukał Zeusa w Mekone, wyjaśnia, jak ją ustanowiono. Dobry tytan ułożył przed władcą bogów mięso szczelnie owinięte skórami i kości pod smakowitym tłuszczem. Zeus oczywiście połakomił się na tłuszcz. Dopiero później odkrył ze zgrozą, co się pod nim kryło. W wyniku niekorzystnego dla bogów podziału ludzie mogli więc jeść mięso nawet z ofiarowanych już zwierząt. Trzeba było się jednak porządnie napracować, aby cokolwiek uszczknąć ze stołu bogów. W okresie klasycznym ofiarnicy najpierw oczyszczają się wodą. Odzyskują tak czystość rytualną, którą traciło się czasowo np. przez seks, dotknięcie zwłok lub przelanie krwi. Następnie ubrani w odświętne stroje tworzą procesję, prowadząc …

bogowie-olimpu-8e228cf.jpg
width: 1000
height: 667

Wierzenia Słowian – jakie były tradycje i wiara naszych przodków?
type: item
date: 2023-10-01T09:27:05.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: obrzędy
subject: religie
subject: słowianie
subject: Społeczeństwo
subject: tradycje
description: W wierzeniach Słowian splatają się dawne tradycje, mity i przesądy. Podania i apokryfy Słowian południowych pełne są niesamowitych opowieści na pograniczu wiary i fantazji. W co wierzyli nasi przodkowie i jakie obrzędy odprawiali?
encoded: W tym artykule: Jakie były wierzenia Słowian? Reinkarnacja w wierzeniach Słowian Słowiańskie zabobony a chrześcijaństwo Religia Słowian Na śpiewie, tańcu, skakaniu przez ogniska i szukaniu kwiatu paproci upływała na Słowiańszczyźnie najkrótsza noc w roku (21/22 czerwca). Święto letniego przesilenia znane było m.in. jako Noc Kupały, sobótka czy palinocka. Z nadejściem chrześcijaństwa próbowano pogodzić pogańskie obrzędy z nową wiarą. Kupałę zastąpiło świętowanie późniejszej o dwa dni wigilii św. Jana. Mimo to pozostałości dawnych rytuałów słowiańskich przez stulecia były solą w oku moralistów związanych z Kościołem lub Cerkwią. Wierzenia Słowian fascynują badaczy przeszłości naszej kultury. Jakie były wierzenia Słowian? Oczy w wierzeniach Słowian W kulturach słowiańskich oczy często kojarzono z płodnością i siłą. Bano się „urocznych” spojrzeń, oślepiano konkurentów do władzy. Pilnowano, by ciężarne kobiety nie oglądały ludzi brzydkich ani zmarłych. Do dziś w naszym języku funkcjonują wyrażenia „zakochać się od pierwszego wejrzenia” albo „wpaść komuś w oko”. Według dawnych przekonań, za sprawą czyjegoś spojrzenia można było dosłownie „wpaść”. „Pouczenie o Panu naszym Jezusie Chrystusie” to wykładnia podstawowych dogmatów chrześcijańskich w formie pytań i odpowiedzi, skompilowana w Bułgarii na przełomie XII i XIII w. Na pytanie o pochodzenie prawowiernych narodów, anonimowy autor odpowiada za pośrednictwem apokryficznej historii o wnukach Noego. Sem, ukochany syn budowniczego arki, miał ośmiu synów i tyle samo córek. Po potopie brakowało ludzi, więc bracia byli zmuszeni wziąć siostry za żony. Uznali jednak, że współżycie z nimi będzie grzechem i powstrzymali się od zbliżania się z nimi. Bóg, widząc ich wytrwałość, zesłał na dzieci Sema błogosławieństwo. Od tamtej pory mogli rozmnażać się w sposób bezcielesny – przez spojrzenia. Z ich potomstwa pochodzić miały wszystkie ludy chrześcijańskie. Według pewnej bułgarskiej legendy zapisanej w wielu wariantach w XIX w. Bóg po …

wierzenia-slowian-5eef737.jpg
width: 1024
height: 684

Czy w Salem naprawdę palono wiedźmy?
type: item
date: 2021-11-02T15:50:34.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: czarownice
subject: obrzędy
subject: przesądy
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: O miasteczku Salem słyszał chyba każdy miłośnik strasznych opowieści. Co stało się wiedźmami oskarżonymi o czary?
encoded: W tym artykule: Czarownice z Salem. Co się z nimi stało? Historia żywa do dziś Długie wieczory i jesienna aura za oknem sprawiają, że czytanie o tajemniczych, niewyjaśnionych historiach z przeszłości smakuje jeszcze lepiej. Na przestrzeni lat część wydarzeń historycznych obrosła legendami. Dopowiedziane wątki zazwyczaj mają mało niewiele wspólnego z prawdą, ale to dzięki nim straszne historie opowiada się do dziś. Relacje o spotkaniach z duchami mają swoje naukowe wytłumaczenie Zaskakująco wielu ludzi wierzy w duchy. Badanie przeprowadzone w 2017 roku przez Chapman University wykazało, że aż 52% Amerykanów wierzy, że duchy mogą nawiedzać ludzi! Mało tego, liczb w... Czarownice z Salem. Co się z nimi stało? W latach 1692-1693 w miasteczku Salem i okolicach (stan Massachusetts) władze aresztowały około 150 osób pod zarzutem uprawiania czarów. Dziś takie oskarżenia wzbudziłyby raczej uśmiech i politowanie, jednak pod koniec XVII w. potraktowano je poważne. 19 osób – wspominanych jako czarownice z Salem – skazano na śmierć. Na popularności zyskała wersja wydarzeń, według której wiedźmy spalono na stosie zgodnie z europejskimi zwyczajami. To miałoby sens, biorąc pod uwagę, że miasteczko Salem należało wówczas do angielskiej kolonii. Profesor Elizabeth Reis, autorka książki Damned Women: Sinners and Witches In Puritan New England tłumaczy jednak, że w ramach egzekucji na czary nikt nie został spalony na stosie. Rzekome wiedźmy powieszono. To samo mówi Emerson Baker, profesor historii z Salem State University. – W Anglii i angielskich koloniach sprawy czarów trafiały do sądów karnych. Tak jak w przypadku innych poważnych przestępstw, oskarżonym groziła kara śmierci przez powieszenie – wyjaśnia w rozmowie z serwisem „Live Science”. Jak dodaje, w Europie sprawy związane z magią rozstrzygały sądy zarządzane przez Kościół. Osoby oskarżane o uprawianie czarów były traktowano na równi z heretykami – winni byli paleni na stosie. Opuszczony psychiatryk, ruiny zamku, a nawet komisa…

czarownice-z-salem1-7fc21c2.jpeg
width: 1936
height: 1394

Historia z grobów. Pogańskie korzenie pochówku w Polsce
type: item
date: 2019-10-24T07:00:00.000Z
creator: Adam Robiński
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cmentarze
subject: Edukacja
subject: historia
subject: historia polski
subject: obrzędy
description: Dla człowieka pierwotnego zwłoki były źródłem pożywienia. Z czasem zaczął grzebać zmarłych krewnych – głównie po to, by nie zjedli ich inni. Pierwsze groby nad Wisłą pojawiły się w paleolicie, a pogańskie obrzędy praktykowano jeszcze długo po chrzcie Polski
encoded: Zwłoki na stos W czasach starosłowiańskich ciała zmarłych zwykle palono na stosie. Tak postępowały niemal wszystkie ludy zamieszkujące ziemie polskie przed nadejściem chrześcijaństwa. Prochy całopalne składano w popielnicach lub bezpośrednio w ziemi. Inaczej postępowali Goci, którzy nie chowali zmarłych w całości. Wśród wykopanych w Masłomęczu niedaleko Hrubieszowa szkieletów znaleziono kilka pozbawionych głowy lub kończyn. Niektóre zwłoki skremowane były jedynie w części. W wybranych grobach znajdowały się też kości osób pochowanych gdzie indziej. Wraz z nadejściem chrześcijaństwa kremacja była stopniowo wypierana przez pochówki szkieletowe zalecane przez duchowieństwo. Grobowe początki Najstarszy grób na ziemiach polskich pochodzi sprzed 27,5 tys. lat. Znaleziono go w Jaskini Borsuka w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Resztkom zwłok półtorarocznego dziecka towarzyszył naszyjnik ze 112 zębów zwierząt. Zanim trafił do grobu jako dar, stanowił część stroju dorosłej osoby. Ta forma upamiętnienia obecna była także w epokach brązu i żelaza. Na drogę w zaświaty zmarłych wyposażano w broń, ozdoby i narzędzia. Niektóre pochówki przyjmowały postać kurhanów – kopców. Plemionom starosłowiańskim nie były też obce ofiary z ludzi. Uważano, że żona powinna zostać spalona na stosie razem z mężem. Nie można jednak stwierdzić, czy zjawisko to miało charakter masowy. Jeden z takich grobów z X lub XI w. znaleziono w Bodzi na Kujawach. Obok ciała młodego wojownika, które ułożono w pozycji embrionalnej, w ziemi pochowano młodą kobietę. Bardzo rzadkie u Słowian były z kolei wspólne pochówki ludzi i zwierząt. W pochodzącym z VIII lub IX w. grobie odkopanym w Chodliku na Lubelszczyźnie na prawie 4 tys. spopielonych kości tylko kilka należało do człowieka, który najpewniej spłonął na stosie wraz z wierzchowcem. Cmentarz dla prestiżu Pierwsze cmentarzyska powstały z przyczyn higienicznych. Pochówków dokonywano w pewnej odległości od osad ludzkich. Spalone ciała chowano przy drogach, na polac…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6ff318735c88a508a593788e62906db078eec153-c414758.jpeg
width: 784
height: 478

W masce ducha. Co kryje się za afrykańską maską
type: item
date: 2019-07-29T06:50:42.000Z
creator: Cathy Newman
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: fotografia
subject: historia
subject: Kultura
subject: makijaż
subject: maski
subject: obrzędy
subject: plemiona
subject: tradycje
subject: Travel
subject: walka
description: W Afryce i jej diasporze maska przemienia śmiertelników w bogów i stanowi manifest polityczny. Maskarady mają wymiar sakralny, historyczny lub humorystyczny.
encoded: W sferze duchowej maska jest czymś więcej niż tylko przykryciem. Ma moc transformacji. Człowiek w masce może przemawiać innym głosem, poruszać się inaczej niż na co dzień, inaczej się zachowywać. A to wszystko dlatego, że zakładając maskę, staje się kimś zupełnie innym. Jej założenie automatycznie zaciera granice między rzeczywistością i iluzją, bóstwem i człowiekiem, życiem i śmiercią. Zamaskowany człowiek nie odgrywa roli. On staje się rolą, którą przyjmuje. Maska stanowi zazwyczaj centralny element przebrania, niekiedy uzupełnionego przez inne rekwizyty. Niektóre maskarady służą rozrywce i mogą przyjmować formę pokazów tanecznych, których celem jest wzmocnienie więzów społecznych i tożsamości grupy. Inne są nierozłącznie powiązane z religijnymi rytuałami. W maskaradach uczestnik może odgrywać rolę stróża moralnego, którego zadaniem jest uczyć innych, karać ich, utrzymywać i przywracać porządek lub przewodniczyć rytuałom przejścia – z chłopca w mężczyznę, zwykłego członka społeczności w przywódcę, czasu siewu w czas żniw. Zdaniem historyka sztuki Herberta M. Cole’a źródeł obrzędów związanych z maskami należy szukać w tradycjach myśliwskich i chęci ucieleśnienia, a być może przebłagania dusz zwierzyny. Od ponad 20 lat fotografka Phyllis Galembo podróżuje po Afryce i Haiti, dokumentując maskarady. Co spowodowało zainteresowanie artystki tym tematem? – Podziwiam niezwykłą kreatywność twórców. I nie chodzi tylko o maski, ale o całość strojów obrzędowych – wyjaśnia Galembo. Aby zrobić zdjęcia, fotografka z pomocą przewodników poszukuje kolejnych ceremonii rytualnych na danym terenie. Gdy na taką trafi, rozstawia światła i statyw z widokiem na ścianę, płot, bok domu i pozwala fotografowanym przyjąć wybraną pozę. Jednej osobie robi pełną rolkę zdjęć – 12 klatek. – Albo wyjdzie z tego dobre zdjęcie, albo nie – mówi Galembo. Najczęściej jednak wychodzi.

w-masce-ducha-co-kryje-sie-za-afrykanska-maska-b97efb2.jpeg
width: 3840
height: 2160

Oblicza wudu. Reportaż ze świata duchów
type: item
date: 2019-05-27T04:00:00.000Z
creator: Przemysław Kozłowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: benin
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: ludzie
subject: obrzędy
subject: podróże
subject: Travel
description: W hollywoodzkich filmach obrzędy wudu przedstawiane są krwawo i tajemniczo. Okazało się, że w rzeczywistości wyglądają całkiem podobnie.
encoded: Do Abomey zajeżdżamy wczesnym popołudniem. To dawna stolica królestwa Dahomey, które dziś leży na terytorium Beninu. Droga zajęła nam kilka dni. Dlatego odkładamy zwiedzanie miasta na następny dzień i relaksujemy się w hotelowym ogrodzie przy szklaneczce piwa La Beninoise. Jednak już po kilku łykach spokój zakłóca nam sprzedawca masek i koralików. A zaraz po nim lokalny przewodnik. Proponuje wycieczkę do królewskich pałaców, na targ fetyszy i udział w wieczornej ceremonii wudu (w Beninie pisane vodun, co w języku fon znaczy „duch”). Mówi, że zwerbował już parę Austriaków, więc koszty rozłożą się na więcej osób. Początkowo sceptycznie podchodzimy do zapowiadanej ceremonii. Wyobraziliśmy sobie szemranego kapłana, kumpla przewodnika zarzynającego na potrzeby turystów kurczaka. Po chwili decydujemy się jednak dołączyć. W końcu relaks w ogrodzie i piwo mogą poczekać do wieczora. Fetysze Najpierw trafiamy na targ fetyszy. Trudno go fotografować. Sprzedawcy pieklą się, widząc turystę z aparatem gotowym do strzału. Ale łysy właściciel kilku dobrze zaopatrzonych straganów i sumiastych podkręconych wąsów chętnie zgodził się na sesję za kilka tysięcy franków CFA, których używa się w wielu krajach Afryki Zachodniej. Nie udało mu się sprzedać nam skóry lamparta, zarobi więc chociaż na zdjęciach swoich towarów. A czego on tu nie ma! Są i głowy, i czaszki psowatych, małp i młodego lwa. Pstrokate główki i dzioby ptaków, a także ich łapki i skrzydła. Skóry węży, lampartów i antylop oraz ich powykręcane jak olbrzymi korkociąg rogi. Kupują to czarownicy i kapłani wudu, jako składniki tradycyjnych medykamentów i fetysze pomagające komunikować się z duchami. Sprzedawca wiedział, że nie przydadzą nam się jego fetysze, próbował więc wcisnąć na pamiątkę półmetrowego drewnianego penisa. Nie skusiliśmy się jednak i grzecznie podziękowaliśmy. Dowiedzieliśmy się jednak, że fetysz można też urodzić. Przytrafiło się to żonie króla Tegbessou. Kobieta urodziła zdeformowane dziecko, bez rąk i nóg, …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/67c5d9a5be2b265cd30a503533f58bac35add26a-db2246e.jpeg
width: 1888
height: 1273

Tana Toradża. Długa droga do grobu [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-04-01T07:01:00.000Z
creator: Gosia Drewa
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Moto
subject: obrzędy
subject: śmierć
subject: Społeczeństwo
subject: Technologia
subject: Travel
subject: zwyczaje
description: Najdroższym momentem w życiu Tana Toradża jest śmierć. Rodzina nie przyjmuje tego wydarzenia do wiadomości, póki nie zbierze funduszy. A to może potrwać nawet kilka lat.
encoded: Ogromny bawół prowadzony jest na środek placu. Tłum gapiów się zacieśnia. Mieszkańcy i turyści rozpoczynają walkę o jak najlepsze miejsce. W tle rozlega się monotonny rytm uderzeń bambusowymi tyczkami w koryta do ubijania ryżu. Towarzyszy mu natarczywe bzyczenie owadów żądnych krwi tak samo jak ludzie. Nagle krępy Indonezyjczyk jednym cięciem podrzyna bawołowi gardło. Zwierzę bryzga krwią na stojących bliżej widzów i biegające dookoła dzieci, słania się na nogach, wreszcie pada na klepisko. Ciżba się rozstępuje. Turyści robią ostatnie zdjęcia. Zapada zmierzch. – Ofiary ze zwierząt stanowią archetypiczny widok. Dla Europejczyka to jest jak powrót do historii, stulecia wstecz – mówi Raluca Bajenaru, rumuńska studentka obserwująca obrzęd. – No i te dzieci, które obserwują rzeź z bliska... Jesteśmy w niewielkim górskim regionie Tana Toradża na indonezyjskiej wyspie Celebes (Sulawesi). Na piechotę można go przemierzyć w kilka dni. Wspaniałe krajobrazy gór, dolin i pól ryżowych są wystarczającym powodem, by tu przyjechać. Miejsce słynie jednak z czegoś innego: z niesamowitej kultury, w której życie i śmierć są bliżej siebie niż w innych częściach świata. W osadzie Sangalla obserwujemy ceremonię pogrzebową, którą poprzedzają długie przygotowania. Uroczystości mogą się zacząć, dopiero gdy na miejsce zjedzie cała rodzina i zostaną zebrane odpowiednie fundusze, co może trwać tygodnie, miesiące, a czasem i lata. A co w tym czasie dzieje się z nieboszczykiem? Nic. Najbliżsi w ogóle nie traktują go jak zmarłego, choć z pewnością jest domownikiem kłopotliwym. Myją go zatem, balsamują (kiedyś za pomocą naturalnych środków, dziś formaliny), ubierają, usadzają w zacisznej części domu. I czekają. W zaświaty mają człowieka przeprowadzić zwierzęta ofiarne. Stosowny bawół może kosztować 25–300 mln rupii, czyli od 10 do nawet 120 tys. zł! Jeśli rodzina jest zamożna, a u takiej gościmy, zabija się wiele zwierząt mających być „dodatkiem dla duszy”. To poważne poświęcenie finansowe krewnych…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f5a084f17271d012f2ec0f53614fba03f0513bc5-7b5e01d.jpeg
width: 500
height: 332

Ochotnicy do bólu. Kto i dlaczego chce by go torturowano?
type: item
date: 2019-03-21T08:00:00.000Z
creator: Maciej Nikodemski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: amnesty international
subject: ból
subject: chrześcijaństwo
subject: cierpienie
subject: Edukacja
subject: filipiny
subject: islam
subject: kara
subject: Kultura
subject: malezja
subject: manila
subject: Moto
subject: muzułmanie
subject: obrzędy
subject: półwysep arabski
subject: prawo
subject: Technologia
subject: tortury
subject: Travel
subject: wiara
description: Chociaż tortury powszechnie kojarzą się z zadawaniem bólu innym, większość ludzi na świecie umartwia się sama, na własne życzenie.
encoded: Ruben Enaje ukrzyżował się już 27 razy. Na co dzień pracuje na budowie. Kiedyś spadł z dużej wysokości, ale przeżył. Od 1985 r. dziękuje za to Bogu, przykuwając się do krzyża w każdy Wielki Piątek. Oprócz niego w San Pedro Cutud, 80 km na północ od Manili zawisło w kwietniu jeszcze 19 Filipińczyków. Wszyscy byli ochotnikami. – Moje cierpienia nie poszły na marne, bo dzięki nim żona i dzieci mają się dobrze – twierdzi Alex Laranang, który w tym roku ukrzyżował się po raz 14. W pobliskiej Malezji co roku na przełomie stycznia i lutego hindusi przebijają się sztyletami i hakami. Ich pokutno-dziękczynny marsz to punkt kulminacyjny festiwalu Thaipusam. Rytmiczne melodie wprowadzają pokutników w trans uśmierzający ból. Jedni przekuwają sobie języki lub policzki, inni wbijają w plecy wiele haków, na których ciągną pomocników lub dźwigają ważące kilkadziesiąt kilogramów konstrukcje zwane kavadi (brzemię). Są i tacy, którzy robią to wszystko jednocześnie. Cierpią okrutne męki, wierząc, że w ten sposób odpokutują grzechy i zapewnią sobie przychylność bogów. Muzułmanie natomiast okaleczają się podczas święta Aszura, opłakując śmierć wnuka proroka Mahometa Husajna ibn Alego, który w 680 r. zginął w bitwie pod Karbalą (doprowadziła do rozłamu w islamie i podziału na szyitów i sunnitów). Po kilkudniowych uroczystościach pobożni szyici idą boso do meczetów, biczując się pejczami zakończonymi ostrzami. Twierdzą, że dzięki temu głębiej przeżywają męczeństwo potomków Proroka. Największe kontrowersje budzi fakt, że w obrzędzie uczestniczą też dzieci – wierzy się, że rytualne nacięcia je uzdrowią. Te trzy krwawe święta to nie wyjątek – niemal każda religia zaleca, aby jej wyznawcy praktykowali jakąś formę umartwiania się, bo trenowanie ciała dyscyplinuje duszę, tworzy szczególną więź z Bogiem i pozwala wynagrodzić mu popełnione zło. – Cierpienie jest tym, co każdy może ofiarować i co jest „darem z serca” – wyjaśnia prof. Andrzej Szyjewski, antropolog religii z Uniwersytetu Jagielloński…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/9511d94acabc6d83ef3a4976a57777ad63722dbd-73d9d68.jpeg
width: 1500
height: 1000

Chiny: Na łasce przodków. "W tradycji chińskiej umierasz, ale pozostajesz tym, kim byłeś" [REPORTAŻ]
type: item
date: 2018-12-20T09:16:52.000Z
creator: Peter Hessler
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: duchy
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: obrzędy
subject: pogrzeb
subject: religie
subject: śmierć
subject: Travel
subject: wierzenia
description: Praktykowane przed tysiącleciami składanie ofiar z ludzi Chińczycy zastąpili wyjątkową troską o groby. Ich zmarli mają swoje wymagania.
encoded: We wsi Wiosenna Dolina ludzie rzadko mówili o zmarłych. Nie lubili wracać do przeszłości. – Tu zawsze była wielka bieda – odpowiadali na moje pytanie o minione czasy, po czym milkli. Mieli tylko kilka starych fotografii i jakieś zapiski. W pobliżu wznosił się Wielki Mur, ale nawet jego imponujące ruiny nie wzbudzały ich większego zainteresowania. W 2001 r. postanowiłem zamieszkać w tej osadzie. Przyciągnęła mnie historia regionu, jednak po niedługim czasie zorientowałem się, że migawki z przeszłości bardzo szybko ulatywały, a ludzie żyli tu teraźniejszością. Tak jak większość Chińczyków obecnego pokolenia wieśniacy skupiali się na tym, co mogą dać im dziś i jutro. Myśleli głównie o rosnących cenach lokalnych plonów czy budowlanym boomie w odległym o niecałe dwie godziny jazdy Pekinie. W jeden tylko dzień w roku wieśniacy patrzyli wstecz – w kwietniowe święto Kwingming, „dzień czystej jasności”. Przez ponad tysiąc lat świętowano go w całych Chinach, w każdej części kraju w trochę inny sposób. Na osi czasu początku kultu przodków trzeba jednak szukać jeszcze dalej. Przeszło 5 tys. lat temu w kulturach północnych Chin zmarłym oddawano cześć za pomocą wyraźnie zdefiniowanych rytuałów. Echa tych tradycji żyją do dziś. Podczas pierwszego roku w wiosce towarzyszyłem moim sąsiadom w ich obrzędowej wędrówce na cmentarz. Iść mogli tylko mężczyźni (wszyscy nazywali się Wei). Kilkunastu członków tego rozrośniętego klanu wyruszyło przed świtem, wspinając się na stromą górę położoną za wioską. Mieli na sobie zwyczajne robocze ubrania, nieśli łopaty i płaskie wiklinowe kosze. Maszerowali w ciszy, bez przerw na odpoczynek. Niczym brygada robocza z zadaniem do wykonania, bezrefleksyjnie mijali drzewa morelowe ze świeżymi pąkami świecącymi jak gwiazdy w brzasku poranka. Po 20 minutach dotarliśmy na wiejski cmentarz. Położony wysoko na górze, składał się ze zwykłych kopczyków ziemi starannie usypanych w rzędy. Każdy szereg reprezentował inne pokolenie. Mężczyźni rozpoczęli pracę od na…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5dbe24d169d3fe797e64d5bcc0c7fa985a42b1b9-6bf2c34.jpeg
width: 741
height: 479

Święta woda - w każdej kulturze czci się też żywioł
type: item
date: 2018-06-07T01:00:00.000Z
creator: Joanna Pociask-Karteczka
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chrzest
subject: ganges
subject: obrzędy
subject: pogrzeb
subject: religie
subject: rzeka
subject: Travel
subject: woda
description: Od kropel w chrzcielnicy po świętą rzekę, do której wrzucamy ludzkie prochy – woda błogosławi nasze ciało i nasze życie.
encoded: Człowiek odczuwa potrzebę przeżywania sacrum – to nieodłączny element jego duchowości. Obszary świętości w rozmaitych kulturach były lokowane różnie, ale bardzo często status świętych zyskiwały rzeki. Głównie za sprawą pierwiastka kosmogonicznego, jaki stanowi woda. W kosmogonii, w mitach i rytuałach niezależnie od kultury spełnia ona te same funkcje: jest zaczątkiem stworzenia, udziela „nowego narodzenia”, użyźnia, wzmacnia siły witalne, leczy, zapewnia odrodzenie po śmierci. Płynąca woda rzeki symbolizuje przemijanie, upływający czas, a więc drogę, życiową wędrówkę. Ma swój początek (źródło) i koniec, którym jest powrót do stanu chaosu, śmierci, gdy uchodzi do bezmiaru oceanu. Ponadto koryto rzeki rozcina obszar na dwa odrębne fragmenty, stanowiąc wyraźną naturalną granicę, której przekroczenie związane jest z niebezpieczeństwem. Pokonanie brodu czy mostu stanowi zatem ważne doświadczenie egzystencjalne na granicy świata żywych i krainy śmierci. Rzeka trafia do sfery sacrum zwykle wtedy, gdy wyróżnia się kształtem i wielkością, posiada „moc”, została konsekrowana albo znajduje się na obszarze przepojonym sakralnością. Wiele kultów i obrzędów było skoncentrowanych wokół rzek. Ich przekraczanie wymagało fizycznego trudu i miało sens symboliczny: oznaczało przejście do innego świata. Zgodnie z tą logiką droga w zaświaty musiała wieść przez rzekę. To dlatego Egipcjanie przenosili zmarłych na zachodni brzeg Nilu, tam gdzie zachodzi słońce. Z tego też powodu w mitologii Greków Hermes odprowadzał dusze nad brzeg rzeki Styks (Znienawidzona), a przeprawa łodzią Charona pozbawiała umarłego pamięci o poprzednim życiu. Afrykańczycy wierzyli, że dusza przeprawia się promem, którego przewoźnik pobiera opłatę w muszelkach. Dobrzy ludzie trafiają na drugi brzeg szybko i bez przeszkód, natomiast źli wypadają z promu i muszą płynąć wpław nawet trzy lata. W dawnych wyobrażeniach rosyjskich zmarły przekraczał rzekę Zabyt (Zapomnienie), by po 40 dniach zapomnieć o wszystkim. Skoro po …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d8a0392d6ab62d87aa886b6280f4c6b3b128c9af-3481048.jpeg
width: 714
height: 476

Jedni grzebali, inni zosatwiali, a nawet... zjadali. Praktyki pogrzebowe z dawnych kultur
type: item
date: 2018-05-11T06:45:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: obrzędy
subject: śmierć
subject: Społeczeństwo
subject: zwyczaje
description: Rytuały pogrzebowe w różnych kulturach przybierały rozmaite formy, które wynikały m.in. z koncepcji życia po śmierci. Ludzkie ciało wyprawiano w zaświaty wyposażone na drogę lub przeciwnie – pozbywano się go jak nic nieznaczącego naczynia po duszy.
encoded: W odnalezionych grobach neandertalczyków przetrwały ślady kwiatów, zatem pochowano ich uroczyście. Dla pierwotnych ludzi przyroda była tajemnicą. Czcili cztery żywioły mające magiczną, boską moc. Ziemi, wodzie, ogniowi i powietrzu oddawano więc ciała zmarłych i ich dusze. Czasem z całym dobytkiem, nierzadko z małżonką czy służącymi, ale bywało i tak, że zwłoki rzucano na pożarcie rekinom. W niektórych kulturach jeszcze niedawno uprawiano endokanibalizm, zwany też „kanibalizmem ze współczucia”. Stanowił najwyższą formę szacunku dla zmarłego. W tzw. niebiańskich pogrzebach, wciąż żywej tradycji w górach Tybetu, i zoroastryjskich wieżach milczenia biorą udział sępy. W Mongolii jeszcze kilkadziesiąt lat temu ciała zmarłych pozostawiano w stepie na żer dzikich zwierząt. Wciąż żyją ludzie, którzy byli świadkami związanych z tym ceremonii i opowiedzieli o nich etnologom. – Zwyczaj pozostawiania zwłok w stepie jest pochodzenia buddyjskiego i łączy Mongolię z Tybetem – wyjaśnia prof. Jerzy S. Wasilewski, etnolog, znawca kultury mongolskiej. – Zmarłego rozbierano, okrywano całunem i pozostawiano drapieżnikom. Nie należy sobie jednak wyobrażać, że wszędzie w stepie można było spotkać takie szczątki. Już w latach feudalnej Mongolii w XIX w. lokalni książęta wyznaczali miejsca składania ciał. Komunistyczne władze wypleniły tę formę pochówku, choć w latach 80. ub. wieku zdarzały się pojedyncze przypadki takich pogrzebów. Mówiono mi o szamanie z północnej Mongolii, który przeczuł moment swojej śmierci, sam się rozebrał do naga, przykrył całunem i zmarł. Ciało wywieziono jakoby gdzieś w tajgę. Po śmierci członka rodziny domownicy wyprowadzają się z jurty, wynosząc z niej wszystkie rzeczy, i nie wchodzą tam przez dwa lub trzy dni. Zamyka się górny, dymno-okienny otwór jurty, przy czym o ile na co dzień czyni się to obowiązkowo w kierunku zgodnym z ruchem słońca, to tym razem należy naruszyć regułę i zrobić to odwrotnie. Jest to jedno z wielu symbolicznych odwróceń, które towarzyszą …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e3dbfac8fba9c3cb44038538cc1ed1f5802160bb-20dd83a.jpeg
width: 960
height: 640

03/2017
type: item
date: 2017-02-27T12:06:00.000Z
creator: redakcja
subject: Magazyn
subject: National Geographic
subject: epoka kamienia
subject: kamienne kręgi
subject: legendy
subject: obrzędy
description: Problemem jest, że nie chcemy uwierzyć w to, co wiemy. A wiemy, że nasz klimat się zmienia, że w ciągu 10 lat najpewniej stopi się pokrywa lodowa Arktyki, co doprowadzi do zagłady populacje polarnych niedźwiedzi. Według WWF-u obecnie co czwarty gatunek ssaków, co ósmy ptaków i aż co trzeci płazów może. Miasta duszą się w smogu. To, jak będzie wyglądała nasza rzeczywistość za 5 czy 10 lat, powinno być dla nas istotne. Ale czy jest? Kiedy zastanawiamy się, co jest ważne, do głowy przychodzą nam dziesiątki rzeczy: bezpieczeństwo, zdrowie, miłość, wykształcenie, mieszkanie, samochód, podróże. Jednak gdy zejdziemy do poziomu pierwotnych potrzeb, okaże się, że ze wszystkich ważnych rzeczy najważniejsza jest natura, bo sami jesteśmy jej częścią i bez niej nas też nie będzie. Brzmi to złowrogo jak na pierwszy edytorial nowej redaktor naczelnej, którą mam zaszczyt być od miesiąca. Ale z NG związana jestem już od 15 lat i pracuję tu właśnie dlatego, że nam nie jest wszystko jedno. Naszą misją jest inspirowanie ludzi do dbania o naszą planetę. Bo nie ma dziś chyba bardziej palącego problemu. Pokazujemy go często przez pryzmat pięknych zdjęć, ale robimy to nie bez powodu.
encoded: 20 WIKINGOWIE Wojownicy, grabieżcy, kupcy, odkrywcy, dandysi. Nie ma jednej prawdy o wikingach, a co pewien czas dowiadujemy się o nich czegoś nowego. I może dlatego ci nieustraszeni mieszkańcy północnych krain Europy tak dobrze zadomowili się w zbiorowej wyobraźni. Tekst Heather Pringle Zdjęcia Robert Clark i David Guttenfelder 46 ŚWIAT DZIEWCZĄT Są kraje, w których bycie dziewczynką oznacza konieczność poddania się okrutnym tradycjom i nie mniej okrutnej społecznej rzeczywistości. W Sierra Leone dziewczęce marzenia są skromniejsze niż gdzie indziej. Tekst Alexis Okeowo Zdjęcia Stephanie Sinclair 66 MAM 9 LAT Dzieci z różnych części świata opowiadają, jak widzą swoją przyszłość – szczerze, bo nie ulegają jeszcze, jak nastolatki, autocenzurze, żeby dostosować się do innych. Tekst Eve Conant Zdjęcia Robin Hammond 80 MORZE SPORÓW Azjatyckie morze, wokół którego leży wiele ludnych krajów, w tym potężne Chiny, jest źródłem cennych zasobów, ale też konfliktów. Każdy chciałby wyszarpnąć jak najwięcej dla siebie.Środowiskiem nie przejmuje się nikt. Tekst Rachel Bale Zdjęcia Adam Dean 92 PUSZCZA DLA IROKEZA Dzięki zaskakującej internetowej sławie pewnego makaka czubatego imieniem Naruto cały gatunek na chwilę skupił na sobie uwagę. Być może dzięki takiemu rozwojowi wypadków widoki na ocalenie tych małp są nieco lepsze. Tekst Jennifer S. Holland Zdjęcia Stefano Unterthine 112 METROPOLIS Świat urbanizuje się w oszałamiającym tempie i Martin Roemers postanowił pokazać ten proces, a raczej jego skutek. Zrobił więc portrety megamiast – takich, w których żyje ponad 10 mln ludzi. Zobaczcie, jak mogą być różne. Tekst i zdjęcia Martin Roemers

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/37f0e330fea78c4ac06ac523aa908d0e5bcd8a44-fc684b4.jpeg
width: 661
height: 965

Zaginione plemię Izraela
type: item
date: 2009-03-31T07:44:53.000Z
creator: Wojciech Cejrowski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: ameryka południowa
subject: Kultura
subject: obrzędy
subject: religie
subject: tradycje
description: Żyją w puszczy, w osadach odciętych od świata. Postępują zgodnie z regułami Starego Testamentu. I podobnie jak w czasach Mojżesza składają Bogu ofiary całopalne. Mówią, że są Narodem Wybranym, choć nie ma wśród nich ani jednego Żyda.
encoded: Na placu przed świątynią płonie stos ofiarny. Indianie unoszą ręce w modlitwie, do nieba płyną psalmy Dawida, pieśń ich króla, bo przecież Israelitas są Narodem Wybranym. Niepokoją się, czy dym pójdzie w górę, czy może wzgardzony przez Jahwe będzie się snuł po ziemi. Buchają ognie, skwierczy mięso baranka, a wszystko ułożone tak, aby stos nie rozsypał się na boki, ale zapadł do środka, pochłaniając resztki ofiary. Drewna jest tyle, by spłonęła każda kość, każdy ząb, róg czy racica. Na klepisku może pozostać jedynie garstka popiołu. Żywiczne belki grubości męskiego ramienia poukładano na krzyż w siedem warstw, bo to święta liczba. Płonie pierwszy stos, potem drugi i trzeci. Z okazji święta jest ich wiele: ofiary dziękczynne, przebłagalne, pokutne. Popiół zmiata się z pietyzmem i buduje kolejny stos. A każdej czynności towarzyszy modlitwa, każda ofiara uzupełniona jest śpiewem. I tak stos za stosem, przez kilka dni, aż skończą się zwierzęta. Po święcie Paschy w wiosce Israelitas nie pozostanie żaden baranek. Wszystkie pójdą z dymem. Do Boga. Zarzynanie baranka przebiega według starotestamentowych reguł. Biblia leży otwarta na Księdze Powtórzonego Prawa, gdzie każdy ruch noża jest opisany – jak zarzynać, rozcinać, wykrwawić, jak wypatroszyć, oczyścić, poćwiartować, które części odrzucić, bo są nieczyste... A do tego ortodoksyjnie przestrzegana higiena – dużo czystej wody do płukania martwych zwierząt, do ablucji i wiele białych szmatek do wycierania czoła, rąk, do zawijania mięsa. Każdy kawałek wnętrzności musi być spłukany, a właściwie wyprany, nim zostanie złożony na stosie. A nad czystością całości (fizyczną i rytualną) czuwa święty mąż, mędrzec, nauczyciel, rebe zaczytany w Piśmie. Do niego przychodzą ludzie po radę. U niego szukają odpowiedzi na pytanie, czy kawałek mięsa, który upadł na ziemię, będzie rytualnie czysty, gdy się go podniesie i wypłucze. Pierwsze wrażenie: krew, dużo krwi. Krew, oczywiście, zawsze robi wrażenie, najczęściej złe. Zawsze zadziwia, nie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/0d11ccd147737619f1dce78b7f3b6629e71649f8-757712c.jpeg
width: 640
height: 424