Rekordowy sukces Fridy Kahlo. Jej obraz został sprzedany za 54,7 mln dolarów
Padł rekord dotyczący najdroższego sprzedanego obrazu namalowanego przez kobietę. Dzieło meksykańskiej autorki nosi nazwę „El sueño (La cama)” i choć opowiada o tematyce sennej, to jego cena zdecydowanie stawia na nogi.
Meksykanka Frida Kahlo to jedna z najbardziej rozpoznawalnych artystek XX-wiecznego malarstwa. Jej autoportret pt. „Diego i ja” (Diego y yo) był dotychczas najdrożej sprzedanym obrazem jakiegokolwiek latynoamerykańskiego twórcy, osiągając cenę 143 mln złotych. Artystka z Meksyku musiała jednak ustąpić pierwszego miejsca… samej sobie, bijąc tym samym rekord najdroższej pracy namalowanej przez kobietę. „Sen (łóżko)” – historia rekordowego obrazu Obraz, który został sprzedany za rekordowe 54,7 mln dolarów amerykańskich (ok. 202 mln zł), przedstawia senną scenę z udziałem Fridy Kahlo. Portretowana artystka leży w łóżku na tle pochmurnego nieba, a nad nią, na górnej pryczy, spoczywa obwiązany pnączami ludzki szkielet. Motyw snu był charakterystyczny w twórczości meksykańskiej artystki. Prawdopodobną przyczyną takich inspiracji był wypadek, jakiego doznała w wieku osiemnastu lat. W wyniku kolizji autobusu z tramwajem Frida odniosła poważne obrażenia, przez które została unieruchomiona w łóżku na trzy miesiące. W czasie długiej i żmudnej rekonwalescencji Kahlo odkryła swoją pasję do malowania autoportretów. Rodzina zamontowała jej specjalne lustro na baldachimie, aby mogła malować, leżąc w łóżku. Sama artystka po wypadku pisała: „Nie jestem martwa i mam powód, by żyć. Tym powodem jest malarstwo”. Połączenie sennego nastroju, autoportretu i motywu śmierci – tak ważnego w kulturze meksykańskiej – stało się jedną z cech charakterystycznych prac Kahlo. Za takie właśnie dzieła kolekcjonerzy są dziś gotowi płacić dziesiątki milionów dolarów. Gdzie i komu sprzedano obraz? Podobnie jak poprzedni rekordowy autoportret, obraz „Sen (łóżko)” został wylicytowany w kultowym domu aukcyjnym Sotheby’s w Nowym Jorku. Co ciekawe, pochodził z prywatnej kolekcji. Anna Di Stasi, szefowa działu sztuki latynoamerykańskiej w Sotheby’s, przyznaje, że to jedno z ostatnich dzieł tej klasy, które wciąż znajduje się w rękach indywidualnych właścicieli. „El sueño (La cama)” przez 30 lat nie było prezentowane publicznie. Dopiero wraz z ogłoszeniem aukcji obraz trafił na krótkie tournée, podczas którego odwiedził Londyn, Paryż, Hongkong i Abu Zabi. Dane dotyczące nowego właściciela pozostają anonimowe, dlatego obecnie nie wiadomo, jaka przyszłość czeka najdroższy obraz namalowany przez kobietę. Inni rekordziści w malarstwie Najnowszy rekordzista zastąpił na pierwszym miejscu dzieło „Jimson Weed/White Flower No. 1”. Praca autorstwa amerykańskiej malarki Georgii O’Keeffe została w 2014 roku sprzedana za 44,4 mln dolarów amerykańskich. Listę najdroższych obrazów namalowanych przez mężczyzn otwiera „Zbawiciel świata” autorstwa Leonardo da Vinci. Dzieło to zostało kupione w 2017 roku za ponad 450 mln dolarów przez saudyjskiego księcia Badra bin Farhana Al Sauda. Kolejne miejsca zajmują prace m.in. Paula Cézanne’a, Jacksona Pollocka, Rembrandta i Gustava Klimta. Źródła: CNN, National Geographic Polska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Pełna obrazów Van Gogha wieś Cudem Polski National Geographic! „Zaczęliśmy nawet sadzić słoneczniki”
We wsi Brzózki sztuka dosłownie nas otacza. Wszystko za sprawą przeniesionych na fasady budynków obrazów Van Gogha, które nadają jej magicznego klimatu. Mieszkańcy nie kryją zadowolenia, że została wybrana „Cudem Polski 2025” w województwie kujawsko-pomorskim.
Leżące w Dolinie Noteci Brzózki pokonały swoich rywali i zostały docenione przez głosujących w plebiscycie Cuda Polski. Czytelnicy „National Geographic Traveler” wybrali tę niewielką wieś jako najbardziej interesujące miejsce w regionie, a turyści tłumnie przyjeżdżają obejrzeć inspirowane Van Goghiem murale. Sołtys Piotr Kowalski opowiada nam, dlaczego warto odwiedzić tę miejscowość. Mieszkańcy dumni ze zwycięstwa W liczącej sobie około 130 mieszkańców malowniczej wsi znajdziemy 10 ogromnych murali przedstawiających obrazy Van Gogha z różnych okresów jego twórczości. Ich powstanie zawdzięczamy zaangażowanej, lokalnej społeczności związanej wokół Towarzystwa „Twórcze Brzózki”. – Duma nas rozpiera. To wielkie wyróżnienie dla takiej małej wsi. Mieliśmy godnych przeciwników, ale się udało. Cieszymy się, że nasza wieś urzekła ludzi w całej Polsce – opowiada National Geographic sołtys Brzózek Piotr Kowalski. Dodaje, że spływa do niego wiele gratulacji z całego kraju. Skąd Vincent van Gogh w Brzózkach? Sołtys opowiada, że Van Gogh w Brzózkach wziął się przede wszystkim z pasji. Dla mieszkańców to sposób na to, by przemycić sztukę do życia codziennego. W swoim otoczeniu odnaleźli coś bliskiego temu, co ten dostrzegał w rodzinnych Niderlandach. – Jesteśmy zbliżeni krajobrazowo do krajobrazów holenderskich. Mamy wokoło piękną rzekę, zachwycający las. Zaczęliśmy nawet sadzić słoneczniki – śmieje się włodarz. Piotr Kowalski dodaje, że dzięki sztuce mieszkańcy zaczęli inaczej patrzeć na otaczającą ich rzeczywistość. Wspólnie dbają o porządek we wsi, sadzą kwiaty. Są dumni, że odwiedzają ich turyści i chcą być gotowi na ich przyjęcie. Van Gogh Festival w Brzózkach W sierpniu 2025 roku we wsi po raz pierwszy zorganizowano Van Gogh Festival, czyli trzydniowe spotkanie stwarzające wyjątkowe warunki do obcowania ze sztuką, słowem i muzyką w otwartej, plenerowej przestrzeni. To okazja, by lepiej zrozumieć życie i dorobek nie tylko Vincenta van Gogha, ale też innych twórców. W dniach 14–16 sierpnia 2026 roku w Brzózkach odbędzie się druga edycja festiwalu, który połączy literaturę, film, muzykę i teatr z edukacją. Pojawi się także nocna SCENA VAN GOFF, która stanie się miejscem sztuki eksperymentalnej. Na gości będą czekać koncerty, wykłady i warsztaty w malowniczej atmosferze Brzózek. Wieś pełna sztuki, którą warto odwiedzić Mieszkańcy mówią, że Brzózki to miejsce, w którym sztuka jest codziennością, a codzienność staje się sztuką. Nic dziwnego, że ściągają do siebie coraz więcej turystów zainteresowanych nie tylko twórczością holenderskiego artysty, ale także szeroko pojętą wrażliwością. – Turyści i spacerowicze przychodzą do nas, rozmawiają, chwalą. Gratulują nam tego, co zrobiliśmy. Słyszę, że są zachwyceni naszą miejscowością. To powód do dumy – cieszy się sołtys. Brzózki to piękne miejsce i dowód na to, że każdemu z nas potrzebna jest pasja i pomysł na siebie. Dla urzeczonych malarską miejscowością mamy jednak złą wiadomość: lokalne władze donoszą, że we wsi nie ma już żadnych działek na sprzedaż. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska, Van Gogh Project Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Panorama Racławicka to jedna z najbardziej wyjątkowych ekspozycji. Monumentalne dzieło zapiera dech
Panorama Racławicka to jedna z największych atrakcji Wrocławia. Żadna wycieczka po stolicy Dolnego Śląska nie może odbyć się bez wizyty w miejscu, gdzie eksponowane jest jedno z najsłynniejszych polskich dzieł sztuki. Malarski fenomen urzeka nie tylko ogromnymi rozmiarami, ale także niesamowitą dbałością o detale, które przenoszą oglądającego w sam środek historycznej bitwy. Poniżej przybliżamy historię Panoramy Racławickiej.
Spis treści: Dzieło wielu autorów Obraz, który krzewił ducha niepodległości Niezwykła ekspozycja Odzyskane dzieło trafiło do Wrocławia Panorama Racławicka, czyli nowy dom dla wybitnego dzieła Każda epoka początkuje inną modę w sztuce. Pod koniec XIX wieku uznaniem i podziwem cieszyły się przede wszystkim malarskie panoramy, uwieczniające ważne i podniosłe wydarzenia historyczne. Można wymienić wiele wspaniałych dzieł z tego okresu, ale żadne nie zapisało się w powszechnej świadomości tak mocno, jak słynna „Bitwa pod Racławicami”. Dzieło wielu autorów Inicjatorami powstania wybitnego dzieła byli lwowscy radni, którzy w 1893 roku, z okazji 100-lecia insurekcji kościuszkowskiej, zamówili je u Jana Styki, artysty doświadczonego w tworzeniu monumentalnych form malarskich. Obraz miał być główną atrakcją inauguracji Powszechnej Wystawy Krajowej we Lwowie, która miała odbyć się rok później. Styka, któremu powierzono kierownictwo nad projektem, miał pełną swobodę w doborze współpracowników. Jego prawą ręką został Wojciech Kossak, znakomity batalista. Do współpracy zaprosił także Ludwika Bollera, Tadeusza Popiela, Zygmunta Rozwadowskiego, Teodora Aksentowicza, Włodzimierza Tetmajera, Wincentego Wodzikowskiego i Michała Sozańskiego. Prace nad olbrzymim dziełem panoramicznym rozpoczęły się w sierpniu 1893 roku. Artyści podjęli skrupulatne przygotowania. Na miejscu bitwy dokładnie przeanalizowali topografię terenu, rozmieszczenie wojsk i przebieg walk. Mieli zapewnione wsparcie uznanych historyków, m.in. Tadeusza Korzona i Konstantego Górskiego. Podział ról kluczem do sukcesu Każdy artysta, który uczestniczył w racławickim projekcie, odpowiadał za inny aspekt panoramy. Jan Styka był autorem ogólnego zamysłu i nadzorował wykonanie malowidła, ale nie tylko. Spod jego pędzla wyszły kluczowe postaci obrazu, m.in. Tadeusz Kościuszko i chłopski przywódca Bartosz Głowacki. Kossak, jako ekspert od wizerunków koni, namalował m.in. wierzchowca Kościuszki. Był także autorem sztabu podążającego za naczelnikiem, kawalerii narodowej i rosyjskich żołnierzy, broniących armat. Boller, niemiecki pejzażysta, odpowiadał za krajobraz i niebo. Popiel naniósł na płótno drzewa i chłopskie chałupy. Nadzorowani przez Kossaka Axentowicz i Rozwadowski stworzyli sceny batalistyczne, Tetmajer i Wodziński – stroje ludowe chłopów walczących u boku naczelnika. Obraz, który krzewił ducha niepodległości W maju 1894 roku „Bitwa pod Racławicami” była gotowa. Dzieło namalowane w układzie cykloramicznym mierzyło 15 metrów wysokości i 114 metrów długości. Artyści niezwykle wiernie odtworzyli wszystkie detale, od strojów, przez oręż, aż po wizerunki kluczowych postaci. W rezultacie powstało dzieło niezwykłe, które, przypominając o zwycięstwie Kościuszki, jak żadne inne budziło w oglądających patriotyczne uczucia. Dla narodu pod zaborami artystyczna forma pokrzepienia serc miała szczególne znaczenie. Należy jednak podkreślić, że olbrzymi ładunek emocjonalny „Bitwy pod Racławicami” nie tkwił wyłącznie w przekazie dzieła, ale także w jego formie. Niezwykła ekspozycja Spoglądając na panoramiczne płótno, widzowie mogli odnieść wrażenie, że znaleźli się w samym centrum bitwy, którą stoczono pod Racławicami 4 kwietnia 1794 roku. Efekt immersji to nie tylko zasługa realizmu, wspaniałego operowania światłem i cieniem i elementów zacierających granicę między obrazem a przestrzenią przed nim, ale także wpływająca na perspektywę forma ekspozycji. Początkowo panorama była eksponowana w rotundzie o średnicy ok. 38 metrów, którą we Lwowie (w Parku Stryjskim) wybudowano według projektu Ludwika Baldwina-Ramułta. To dawało widzom możliwość spojrzenia na poszczególne sceny pod różnymi kątami i potęgowało magię dzieła. Odzyskane dzieło trafiło do Wrocławia Monumentalna panorama przetrwała II wojnę światową, ale nie bez szwanku. Największych uszkodzeń doznała w trakcie radzickich bombardowań miasta. Żeby uchronić płótno przed dalszą dewastacją, zwinięto je w rulon i ukryto w klasztorze benedyktynów. Po wojnie, z polecenia Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej odzyskane od ZSRR lwowskie dzieła sztuki, w tym „Bitwa pod Racławicami”, zostały przewiezione do Wrocławia. Wspaniała panorama dwa lata spędziła w magazynie kolejowym Wrocław-Brochów. Następnie przez kilkanaście lat była przechowywana w Muzeum Państwowym, później przemianowanym na Muzeum Śląskie i finalnie – na Narodowe. Wystawiano tylko pojedyncze fragmenty obrazu. Ze względów politycznych, przedstawienie całości dzieła obrazującego triumf Polski nad Rosją nie było możliwe, ale dyskusje na temat budowy miejsca stałej ekspozycji trwały. Decyzja w tym temacie zapadła w 1956 roku, ale prace rozpoczęły się dopiero na początku lat 70. Panorama Racławicka, czyli nowy dom dla wybitnego dzieła Niezbyt skomplikowana inwestycja przeciągała się w nieskończoność. Prace były wstrzymywane i przerywane, a na konserwację samego obrazu brakowało pieniędzy. W czerwcu 1980 roku płótno wywieziono do Warszawy. Dopiero po wydarzeniach sierpniowych nastąpiły zmiany w polityce, dzięki którym możliwe stało się wystawienie panoramy we Wrocławiu. W tym miejscu należy wspomnieć, że w dużej mierze przyczyniła się do tego działalność Społecznego Komitetu Panoramy Racławickiej, na czele którego stał prof. Alfred Jahn. Otwarcie ekspozycji nastąpiło 14 czerwca 1985 roku. Od tego czasu, Panorama Racławicka jest miejscem stałej ekspozycji „Bitwy pod Racławicami”. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Diabeł zakochany w sztuce. Hermann Göring stworzył imperium skradzionych dzieł
Historia zna wielu kolekcjonerów sztuki, lecz niewielu wzbudzało tak skrajne emocje. Hermann Göring, jeden z najbardziej znienawidzonych ludzi XX wieku, latami gromadził dzieła warte fortunę. Jego plan stworzenia w Carinhall imponującego muzeum runął w 1943 roku.
W tym artykule: Hitlerowcy planowali przejąć największe skarby europejskiej kultury Hermann Göring – wielki kolekcjoner Ucieczka z luksusowego muzeum Dalsze losy kolekcji Walka o przetrwanie Dzieła sztuki rabowano również w Polsce Kolekcjonerska pasja Hermanna Göringa rozwinęła się niedługo po zakończeniu I wojny światowej. Już wtedy późniejszy dowódca niemieckiego lotnictwa wojskowego zaczął zbierać pojedyncze obrazy i rzeźby, które stały się podwalinami jego kolekcji. Hitlerowcy planowali przejąć największe skarby europejskiej kultury W 1933 roku, po objęciu przez Hitlera stanowiska kanclerza, wspólnie opracowali plan, zgodnie z którym największe skarby europejskiej kultury miały znaleźć się w III Rzeszy. Aby rabunek bezcennych kolekcji przebiegał sprawniej, powołano Devisenschutzkommando, specjalną jednostkę odpowiedzialną za poszukiwanie na podbitych terenach bezcennych gobelinów, rzeźb, obrazów i innych obiektów. Równolegle z Devisenschutzkommando działało Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg (ERR). Organizacja, którą kierował nazistowski ideolog Alfred Rosenberg, okradała z bezcennych woluminów wschodnie i zachodnie archiwa i biblioteki. W ten sposób ponad 2 miliony książek, wcześniej ocenionych pod kątem ideologicznym przez nazistowskich ekspertów, trafiło do Raciborza. To oni decydowali o dalszych losach spuścizny po „wrogach Rzeszy”. Göring miał więc łatwy dostęp do tych wszystkich skarbów, a jako ulubieniec Hitlera regularnie otrzymywał „prezenty”, w rzeczywistości będące łapówkami. Część zdobytych w ten sposób obrazów należących do „zdegradowanej sztuki” (niepasującej ideologicznie), m.in. dzieła Mattise'a czy Picassa, wymieniał na prace Tycjana i Rubensa. W trakcie przesłuchań twierdził, że nabywał je za pieniądze, jednak dalsze śledztwo wykazało, że marszałek kłamał. W 1939 roku liczącą blisko 200 arcydzieł kolekcję Göring ulokował w swojej rezydencji Carinhall. Na ścianach obok poroży dzikich zwierząt znajdowały się kompozycje Vermeera, Rembrandta, Lucasa Cranacha, Renoira i Moneta. W bibliotece umieszczono dwa stoły – jeden mahoniowy ze swastykami po bokach, drugi z nogami w formie penisów wciśniętych w kobiece piersi. Hermann Göring – wielki kolekcjoner Göring uważał się za człowieka renesansu. Marzył, by jego dworek stał się turystyczną mekką mającą bezpośrednie połączenie z Berlinem. Swoją kolekcję traktował jako spuściznę, a gromadzenie nowych dzieł wkrótce stało się obsesją. Dlatego zaczął je pozyskiwać w przemyślany, celowy i zorganizowany sposób. Chciał jak najszybciej i jak najmniejszym kosztem stać się posiadaczem największych zbiorów sztuki. Korzystając z wcześniejszych znajomości z żydowskimi marszandami, w zamian za opiekę, Göring kazał im kraść wskazane przez siebie dzieła znajdujące się w prywatnych i państwowych zbiorach. Łupem marszałka padła m.in. kolekcja Jacques'a Goudstikkera. Kenneth D. Alford, autor książek o zaginionych w trakcie wojny skarbach, podaje dokładne liczby. Według niego w 1945 roku Göring miał: 1375 obrazów, 108 gobelinów, 200 mebli, 250 rzeźb, 75 witraży, 175 innych dzieł. Szacunkową wartość kolekcji Göringa ocenia się dzisiaj na co najmniej kilkaset milionów euro. Zaginioną „Madonnę z Dzieciątkiem” Memlinga wyceniono w 2000 roku na 250 mln dolarów, „Madonna z Dzieciątkiem i Janem Chrzcicielem” Lucasa Cranacha starszego ma obecnie wartość 2,2 mln euro. Za najcenniejsze uchodzą „Para kochanków” van Gogha z 1913 roku (50 mln euro) i wyceniana na taką samą sumę „Wieża niebieskich koni” niemieckiego ekspresjonisty Franza Marca. Ucieczka z luksusowego muzeum Początek 1945 roku sprawił, że Göring zaczął myśleć bardziej realnie niż dotychczas. Dawny przyjaciel Hitlera widział straszne rzeczy. Niemieccy żołnierze uciekali w popłochu przed aliantami. Zabici i ranni leżeli w dołach przysypanych śniegiem i w błotnistych kałużach. Te sceny nie napawały marszałka optymizmem. Chciał za wszelką cenę zabezpieczyć to, co ukradł. Skoro nie mógł mieć wszystkiego, musiał zadbać o to, co nabył do tej pory. Był chciwy i próżny, a tymczasem stworzona przez niego machina pozyskiwania luksusowych przedmiotów przestała działać. Dlatego podzielił kolekcję na dwie części, z których jedną zabrał ze sobą do luksusowego pociągu zmierzającego w kierunku Berchtesgaden. Widząc z okien pociągu zamieszanie spowodowane napływem 14 tysięcy wagonów towarowych, marszałek postanowił wmieszać się w tłum. Dalsze losy kolekcji Tajemnicą poliszynela było, że Göring nikomu dobrowolnie nic nie podarował. Tymczasem po opuszczeniu wagonu, dał w prezencie osobistej pielęgniarce jeden ze swoich bezcennych obrazów, namalowane przez Vermeera płótno „Chrystus i jawnogrzesznica”. W 1945 roku stwierdzono, że nieznana praca Vermeera w rzeczywistości jest falsyfikatem! Do podrobienia dzieła przyznał się sam fałszerz, Han van Megeeren. Czyżby Göring znał tajemnicę „arcydzieła” i dlatego dał upominek pielęgniarce? Wiele na to wskazuje. Kłopoty Göringa dopiero się zaczynały. Stało się jasne, że marszałek nie zdoła ukryć wszystkich skarbów. Po raz kolejny musiał zdecydować, które przedmioty zostawić na stacji kolejowej, a które wysłać dalej, do Unterstein. Następnego dnia łupem mieszkańców Unterstein padły luksusowe wiktuały, drogie alkohole, papierosy, kawa i cukier. Dywany i francuskie kobierce rozcinano na części. Nie oszczędzono też złotych monet i obrazów. 4 maja do Berchtesgaden, gdzie na polecenie marszałka porzucono część skarbów, wkroczyli amerykańscy żołnierze ze 101. Dywizji Powietrznodesantowej. Kapitan Harry V. Anderson, szybko zdał sobie sprawę, że pozostawione w nieładzie obiekty w nieukończonym podziemiu dowodzenia są słynną kolekcją Göringa. Obrazy skonfiskowane z „jaskini Aladyna” zajmowały 40 pomieszczeń, na rzeźby przeznaczono jedynie 4 pokoje wraz z szerokim korytarzem. Walka o przetrwanie Był 9 maja 1945 roku. Do siedziby dowództwa amerykańskiej armii w Kitzbühel w Austrii przyjechał Göring. Hitler zarzucił mu zdradę stanu. Szukały go uzbrojone oddziały dywizji Waffen SS. Göring wszedł ciężkim krokiem, był niewyspany i zły. Początkowo mylnie sądził, że Amerykanie osadzą go w areszcie domowym, w luksusowych warunkach, do jakich przywykł. Zmuszony sytuacją przystąpił do negocjacji. W zamian za uwolnienie chciał przekazać informacje o planach i strategii III Rzeszy. „Tajne” informacje okazały się jednak bezwartościowe. Dlatego swobodę i korzystanie z rzeczy osobistych postanowił kupić za kilka drogich prezentów. Wśród nich były obrazy. Kolejne przesłuchanie miał przeprowadzić generał Arthur White. Ponieważ Göring nie znał angielskiego, chociaż dużo rozumiał, White zaproponował tłumacza. Został nim major Paul Kubala. White podejrzewał, że Göring pamiętał o zakopanych skarbach, ale celowo nic nie mówił. Kilka dni później zyskał dowód. Zaprosił go do domu, gdzie po raz pierwszy marszałek wspomniał o wartej wówczas 400 tysięcy dolarów „Madonnie z Dzieciątkiem” Hansa Memlinga. Niewielkie płótno mierzące niespełna 15 na 25 centymetrów Göring ukradł ze zbiorów Louisa de Rothschilda na rok przed wybuchem II wojny światowej. Udostępnione przez marszałka i przechodzące z rąk do rąk dzieło zniknęło. Rozpłynęło się jak we mgle! Mimo wielu starań, m.in. Herberta Stewarda Leonarda z monachijskiego oddziału MFA&A, instytucji poszukującej i zabezpieczającej skradzione dzieła sztuki, Memlinga, podobnie jak wielu innych obiektów z kolekcji Göringa, nigdy nie udało się odnaleźć. Część skradzionych obiektów znajduje się w prywatnych kolekcjach, niektóre, jak „Chałupy nad kanałem” Jana van Goyena, trafiły do innych muzeów, jeszcze inne, np. posąg Wenus, prezent od Mussoliniego, zakopano w pobliżu rezydencji Carinhall, którą wkrótce po wojnie zniszczono. Dzieła sztuki rabowano również w Polsce Latem 1939 roku do Warszawy, Krakowa i innych większych miast przyjechała grupa niemieckich historyków sztuki na czele z SS-Standartenführerem Kajetanem Mühlmannem. Oficjalnie stawili się na konferencje naukowe, nieoficjalnie, by oglądać prace, które można wywieźć z Polski. W ten sposób z kościoła Mariackiego zniknął „Ołtarz Mariacki” Wita Stwosza, zaginiony w 1939 roku i nie odnaleziony do dziś „Młodzieniec” Rafaela, prace Rembrandta, Dürera, Jacka Malczewskiego, Stanisława Wyspiańskiego i Jana Matejki. Łącznie blisko 63 tys. dzieł o wartości 30 mld dolarów. Los ukradzionych z Polski dzieł sztuki bywał różny: niektóre przypadkowo trafiają na aukcje, a stamtąd do muzeów, w których były przed wojną. Części dzieł, jak tych wywiezionych do Związku Radzieckiego, na przykład „Madonny Głogowskiej” Lucasa Cranacha wciąż nie udaje się odzyskać, jeszcze inne bezpowrotnie zniszczono. Kiedy w listopadzie 2010 roku świat obiegła wiadomość o odzyskanej „Żydówce z pomarańczami” Aleksandra Gierymskiego, nikt nie wiedział, gdzie po Powstaniu Warszawskim kompozycja się znajdowała. Wywieziona z Muzeum Narodowego w Warszawie pozostawała poza zasięgiem polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wreszcie po latach obraz wystawiono w domu aukcyjnym Eva Aldag w Buxtehude pod Hamburgiem, skąd trafił do macierzystej galerii. Optymistycznie brzmią też opowieści o odzyskanym w 2023 roku dyptyku z Gołuchowa. Pochodzące z kolekcji Czartoryskich płótna „Mater Dolorosa” i „Ecce Homo” Dierca Boutsa po wybuchu II wojny światowej schowano w kamienicy przy ul. Kredytowej 12, gdzie mieszkała Maria Ludwika Czartoryska. Odkryte przez Niemców dzieło wywieziono do Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie znajdowało sie co najmniej do wybuchu powstania warszawskiego. W 2019 r. obrazy zidentyfikował pracownik MKiDN w zbiorach Museo Provincial de Pontevedra w Hiszpanii. Takich historii jest więcej. Prywatni kolekcjonerzy zwracają dzieła z ulgą. Krwawe pochodzenie pociąga ich mniej niż wartość złupionego w czasie wojny skarbu. Takie informacje cieszą. Polska jako jeden z nielicznych krajów wciąż nie odzyskała większości zrabowanych (m.in. przez świtę Göringa) dzieł sztuki. Winę za to ponosi ustanowione prawo – o ile kraje skandynawskie chętnie przekazują prace pierwotnym właścicielom, o tyle Niemcy i Rosjanie w ogóle o tym nie myślą. Jak widać, historia lubi się powtarzać. Źródło: National Geographic Polska
Dziewczyna z perłą. Zaskakujące informacje na temat słynnego obrazu
Światowej sławy obraz „Dziewczyna z perłą” najprawdopodobniej nie został zamówiony przez męskiego mecenasa Vermeera, ale przez żonę tego mężczyzny, Marię de Knuijt – ustalili historycy sztuki z Uniwersytetu w Amsterdamie.
Spis treści: Odkrycia w archiwum Dowody na inicjatywę Marii de Knuijt Historia musi być opowiedziana na nowo Bez dwóch zdań jest to arcydzieło i ikona malarstwa. „Dziewczyna z perłą” powstała około 1665 roku. Twórcą tego obrazu był Jan Vermeer, jeden z największych malarzy XVII wieku. W ostatnich latach obraz spopularyzowała powieść i film noszące ten sam tytuł. Zyskały światowe uznanie. Okazuje się, że o obrazie i jego twórcy nadal nie wiemy wszystkiego. Odkrycia w archiwum Historycy sztuki Piet Bakker i Judith Noorman z Uniwersytetu w Amsterdamie postanowili przyjrzeć się rzekomemu najważniejszemu mecenasowi Johannesa Vermeera. – Zawsze uważano, że był to holenderski kolekcjoner sztuki Pieter van Ruijven. Jednak nasze badania pokazują, że to żona Van Ruijvena, Maria de Knuijt, córka kupca tekstylnego z Delft, prawdopodobnie podjęła inicjatywę zakupu około połowy dorobku Vermeera – wyjaśniają Bakker i Noorman. Wśród nich miało się znaleźć słynne na całym świat dzieło „Dziewczyna z perłą”. Wygląda zatem na to, że bez inicjatywy pani de Knuijt być może nigdy nie zobaczylibyśmy arcydzieł, które dziś są znane na całym świecie. Dowody na inicjatywę Marii de Knuijt Dlaczego rola Marii była tak długo pomijana? – Przez dziesięciolecia historia sztuki była pisana z męskiej perspektywy, w której kobiety były często określane jedynie jako żony lub gospodynie domowe – mówią Bakker i Noorman. Na przykład dokumenty archiwalne zawierające ich nazwiska były niedoceniane lub przypisywane ich mężom. Jakie mamy dowody na aktywną rolę Marii? Oto, co znaleźli badacze Testament Marii de Knuijt z 1664 roku. Z dokumentu wynika, że kobieta chciała zostawić znaczną sumę 500 guldenów „Johannesowi Vermeerowi, malarzowi”. Podkreślono, że wyraźnie życzyła sobie, aby pieniądze były przeznaczone wyłącznie dla Vermeera, a nie dla jego spadkobierców. Wskazywało to na wyjątkową więź między nią a artystą. Przyznała również Nicolaesowi van Assendelftowi, prawnikowi i prawdopodobnie miłośnikowi sztuki, prawo do wyboru obrazu z jej kolekcji po jej śmierci. Dokumenty z aukcji z 1696 roku. Sprzedano na niej 21 obrazów Vermeera. Wśród tych dzieł znajdują się niektóre z najsłynniejszych obrazów Vermeera, w tym „Mleczarka”, „Widok Delft” i „Koronczarka”. Chociaż Van Ruijven jest często uważany za pierwotnego nabywcę, dokumenty wskazują, że to De Knuijt prawdopodobnie dokonała i udokumentowała zakupy. Historia musi być opowiedziana na nowo Naukowcy uważają, że Maria de Knuijt nie była zwykłą kolekcjonerką. Wspierała Vermeera, dokumentowała jego twórczość i dbała o zachowanie jego dzieł. Na swój sposób holenderscy badacze napisali historię na nowo. – Żartujemy, że dzięki naszym badaniom film „Dziewczyna z perłą” powinien zostać nakręcony ponownie. W filmie tym Tom Wilkinson gra główną rolę Pietera van Ruijvena, a Maria de Knuijt nie wypowiada ani słowa – zauważają historycy sztuki. Dorobek Vermeera jest pełen niespodzianek. Kilka lat temu zasugerowano, że inny znany jego obraz jest falsyfikatem. Zapewne w przyszłości czekają nas kolejne rewelacje. Źródło: University of Amsterdam Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Te kwiaty są najsłynniejszym dziełem w dorobku van Gogha. To mistrzowska gra światłem
Słoneczniki van Gogha należą do najbardziej rozpoznawalnych dzieł holenderskiego postimpresjonisty i światowego malarstwa. Wiele osób kojarzy artystyczny dorobek mistrza pędzla właśnie z ułożonymi w glinianym wazonie kwiatami. Nie każdy jednak wie, że pod tym tytułem kryje się nie jeden, a cała seria obrazów. Jak Vincent van Gogh uczynił słoneczniki najsłynniejszymi kwiatami świata? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Słoneczniki zapewniły van Goghowi nieśmiertelność Słoneczniki van Gogha powstały w dwóch miastach Słoneczniki van Gogha, czyli dzieła wybitne Chętnych do podziwiania arcydzieła nie brakuje Krytycy sztuki nie mają wątpliwości, że cykl „Słoneczniki” stanowi jednoznaczny dowód kunsztu van Gogha, przejawiającego się mistrzostwem w operowaniu światłem i ograniczoną paletą ciepłych barw. Malując serię obrazów przedstawiających nieożywioną naturę, holenderski mistrz pędzla osiągnął spektakularne efekty. Kwiaty w jego interpretacji wydają się żywe, niemal można poczuć ich zapach. Nic dziwnego, że Jan Hulsker, badacz twórczości van Gogha, określił tę serię jako tą, która „być może bardziej niż jakiekolwiek inne jego obrazy, uczyniła go sławnym na całym świecie”. Słoneczniki zapewniły van Goghowi nieśmiertelność Są obrazy, które zna każdy, nawet osoby, które na co dzień nie obcują ze sztuką. „Mona Lisa” Leonarda da Vinci, „Guernica” Pabla Picassa czy „Krzyk” Edwarda Mucha – prawdopodobnie większość kojarzy każde z tych dzieł, tak samo jak większość myśli o van Goghu, gdy mowa o „Słonecznikach”. Dziś każdy może kupić reprodukcję słynnej martwej natury. Motyw słoneczników pojawia się na kubkach i koszulkach i chyba nikt nie ma wątpliwości że żółte kwiaty w glinianym wazonie, ustawionym na tle neutralnej ściany, wyszły spod pędzla holenderskiego mistrza. Ale gdyby przeciętnego obserwatora zapytać o inne obrazy van Gogha? Niektórzy wskażą na autoportret, namalowany po drastycznym zabiegu odcięcia ucha, który sam na sobie wykonał. Najprawdopodobniej niektórzy wymienią też „Gwiaździstą noc”. A przecież artystyczny dorobek sławnego postimpresjonisty obejmuje około 2000 (słownie: dwa tysiące) dzieł, obrazów, szkiców i rysunków! A jednak Vincent van Gogh jest kojarzony przede wszystkim z cyklem „Słoneczniki”. Arcydzieła z tej serii, podobnie jak inne płótna spod pędzla van Gogha, zdobyły uznanie dopiero po śmierci artysty. Co Vincent van Gogh widział w słonecznikach? Dlaczego holenderski artysta „zafiksował się” na punkcie żółtych kwiatów? Cóż, w XIX wieku słoneczniki były popularnymi kwiatami dekoracyjnymi, a motyw martwej natury był jednym z dominujących w sztuce. Nie można jednak nie wspomnieć, że ten pospolity kwiat inspirowały tylko nielicznych. Słoneczniki pojawiały się na płótnie, ale najczęściej w towarzystwie innych gatunków. Wielu malarzy po prostu uważało te kwiaty... właśnie, za pospolite. Vincent van Gogh widział w nich jednak coś zupełnie innego. W jego interpretacji, słoneczniki symbolizowały radość życia i idealizm i jako takie nie miały w sobie niczego pospolitego. Przenosząc je na płótno chciał, żeby oddziaływały na pomieszczenie tak jak witraże oddziałują na ponure wnętrza kościołów. Miały wprowadzać do niego światło i blask. Światło ożywiło martwą naturę Obrazy namalowane techniką olejną, choć nie odwzorowują kwiatów w stu procentach, mają w sobie niezaprzeczalną magię. Artyście udało się uchwycić moment padania promieni słonecznych na okazały bukiet, czyli chwilę, w której płatki zyskują głęboką, żywą barwę. Uzyskany efekt jest tym bardziej niesamowity, że autor nie bał się eksperymentować z fakturami. Podczas gdy blade tło jest niemal gładkie, to płatki wystają przed powierzchnię płótna. To celowy zabieg. Artysta nakładał farbę różnej grubości i podkreślił kontury kwiatów ciemniejszą barwą. To w połączeniu z mistrzowskim operowaniem refleksami świetlnymi tworzy wyraźny efekt trójwymiarowości. Słoneczniki van Gogha powstały w dwóch miastach Ile obrazów z cyklu „Słoneczniki namalował Vincent van Gogh”? Jedenaście. Najwybitniejsze dzieło w dorobku holenderskiego artysty jest utożsamiane przede wszystkim z jego pobytem w słynnym „Żółtym Domu”, jednak należy podkreślić, że van Gogh zaczął eksperymentować z motywem słoneczników zanim przyjechał do Arles. Prace namalowane w Paryżu W 1886 roku, po krótkim epizodzie pobierania nauk w Akademii w Antwerpii, Vincent van Gogh wyjechał do Paryża, gdzie przebywał jego brat, Theo. Tam poznał Paula Gaugina, Henriego de Toulouse-Lautreca i innych artystów, którzy zapoznali go z francuskim stylem malarstwa. Brat poznał go także z Georgesem Seuratem i Camillem Pissarro, którzy w tamtym czasie należeli do czołowych przedstawicieli szkoły impresjonistów. To właśnie w okresie paryskim zaczął kształtować się charakterystyczny styl van Gogha. Powstały wówczas takie dzieła, jak choćby „Portret Père Tanguy” czy „Autoportret przed sztalugą”. Wtedy też zaczął eksperymentować z martwą naturą. Późnym latem 1887 roku zaczął malować słoneczniki. Nie były to jeszcze słynne prace, przedstawiające kwiaty w glinianym wazonie. Początkowo van Gogh przenosił na płótno ścięte słoneczniki. Powstały wówczas: „Cztery ścięte słoneczniki” (sierpień-wrzesień 1887 r.), „Dwa ścięte słoneczniki (I)” (sierpień-wrzesień 1887 r.), „Dwa ścięte słoneczniki (II)” (sierpień-wrzesień 1887 r.), „Dwa ścięte słoneczniki (III)” (sierpień-wrzesień 1887 r.). Prace namalowane w Arles Po dwóch latach pobytu w Paryżu Vincent van Gogh zapragnął „patrzeć na przyrodę pod jaśniejszym niebem”. W lutym 1888 roku opuścił Paryż i udał się na południowy wschód. Zamieszkał w Arles, a jego pracownią stał się słynny „Żółty Dom”. Niewielkie miasteczko w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże urzekło artystę słonecznymi pejzażami, co znalazło odzwierciedlenie w jego twórczości. W tamtym czasie powstały między innymi obrazy przedstawiające panoramę miasta i okolic, drzewa owocowe, wnętrze i zewnętrze domu van Gogha i krajobrazy. Artysta tworzył też portrety przyjaciół, między innymi listonosza Roulina. Kiedy powstały najsłynniejsze dzieła artysty, czyli „Słoneczniki”? Vincent van Gogh zaczął malować kwiaty w oczekiwaniu na przyjazd do Arles Paula Gauguina (w swojej siedzibie planował stworzyć coś w rodzaju artystycznej komuny). W liście zaadresowanym do Émile Bernarda, datowanym na 21 sierpnia 1888 r. napisał, że planuje udekorować studio pół tuzinem obrazów ze słonecznikami, na których surowe lub przełamane żółcie wybuchną na tle błękitów. O swojej pracy informował także brata. W Arles powstały kolejno następujące płótna: „Trzy słoneczniki w wazonie” (sierpień 1888 r.), „Martwa natura: wazon z pięcioma słonecznikami” (sierpień 1888 r.), „Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami (I)” (sierpień 1888 r.), „Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami (I)” (sierpień 1888 r.), „Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami (II)” (styczeń 1889 r.), „Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami (III)” (styczeń 1889 r.), „Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami (II)” (styczeń 1889 r.). Słoneczniki van Gogha, czyli dzieła wybitne Każdy kolejny obraz z cyklu jest podobny do poprzedniego, ale nie trzeba być historykiem sztuki, by dostrzec różnice, pojawiające się na poszczególnych płótnach. Na wszystkich można jednak dostrzec pewne cechy wspólne. Na obrazach dominują żywe, ciepłe barwy, zwłaszcza różne odcienie żółci, które kontrastują z wyraźnie chłodniejszym tłem. Każdą pracę charakteryzują grube pociągnięcia pędzla, które tworzą impastową fakturę i odpowiadają za efekty ekspresji i dynamiki. Kompozycja, na której skupił się artysta, każdorazowo jest prosta – pierwszoplanowym motywem są jaskrawe kwiaty (ścięte, w przypadku obrazów namalowanych w Paryżu, i ułożone w wazonie, gdy mowa o obrazach powstałych w Arles). Dlaczego van Gogh namalował aż jedenaście wersji „Słoneczników”? Czy chodziło tylko o stworzenie radosnej dekoracji do „Żółtego Domu”? Trudno powiedzieć. W tym miejscu należy jednak zaznaczyć, że holenderski postimpresjonista wielokrotnie powracał do tych samych przedmiotów, krajobrazów czy scen. Kunszt artysty zawarty w jednym obrazie Większość ekspertów zgodnie przyznaje, że najwybitniejszym dziełem w całym cyklu jest praca „Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami”, która powstała na początku 1889 roku. Na obrazie przeważają różne odcienie żółci, kontrastujące z chłodnym, dość bladym tłem. Ten obszar jest podzielony na dwie części. Na dolnej – żółtej – van Gogh przedstawił cześć wazonu. Kompozycja słoneczników w całości mieści się na górnej – błękitnej. Kwiaty, które malarz przeniósł na płótno, znajdują się w różnym stadium. Te świeże są jasne i wydają się lekkie. Z kolei tym, które zaczynają więdnąć, malarz nadał wyraźnie ciemniejszą barwę. Grubo nałożona farba i zdecydowane pociągnięcia pędzlem tworzą specyficzny efekt – kwiaty wydają się ciężkie, znacznie cięższe od świeżych. Chętnych do podziwiania arcydzieła nie brakuje W każdym muzeum, w którym pojawiają się słynne obrazy, ustawia się całkiem pokaźna kolejka ludzi, którzy na własne oczy chcą zobaczyć jeden z najsłynniejszych obrazów świata. „Słoneczniki” van Gogha można podziwiać w kilku muzeach na całym świecie. W tym miejscu należy wskazać na następujące placówki: Muzeum Vincenta van Gogha w Amsterdamie, Kröller-Müller Museum w Otterlo, National Gallery w Londynie, Kunstmuseum w Bernie, Sompo Japan Museum of Art w Tokio, Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, Philadelphia Museum of Art. Należy podkreślić, że nie wszystkie obrazy są częścią stałych ekspozycji. „Słoneczniki” podróżują po całym świecie. Chcąc zobaczyć to arcydzieło na własne oczy, najlepiej udać się do muzeum w Amsterdamie, gdzie znajdują się w stałej kolekcji. Wielu chce zobaczyć, nieliczni mogą mieć Każde płótno z cyklu przedstawia bezcenną wartość kulturową, ale przecież wszystko można wycenić. Do prywatnej kolekcji dzieła van Gogha mogą włączyć tylko najmożniejsi tego świata. W 1987 roku jeden z obrazów został sprzedany na aukcji za 39,9 miliona dolarów, a od tamtego czasu wartość „Słoneczników” znacząco wzrosła. W Londynie wystawiany jest obraz „Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami”, namalowany w sierpniu 1888 roku. Wartość tego arcydzieła jest szacowana, uwaga, na 84 miliony dolarów! Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Czy „Gwiaździsta noc” Vincenta van Gogha to nocne niebo ujęte w ruchu? Tak sądzi polski astronom analizujący dzieło
Namalowana w trakcie pobytu w azylu dla psychicznie chorych „Gwiaździsta noc” Vincenta van Gogha jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej analizowanych dzieł sztuki w historii. Zdaniem profesora Łukasza Wyrzykowskiego z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego i Narodowego Centrum Badań Jądrowych, na obrazie można bez problemu rozpoznać ciała niebieskie. Jednak ich widok ujęty jest w czasie.
Spis treści: Krajobraz zza okna Baczny obserwator nieba Nowoczesne narzędzie w służbie XIX-wiecznej sztuki Kosmiczna improwizacja Sierpowaty Księżyc Saint-Rémy-de-Provence jest uroczym miasteczkiem w południowej Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże. To właśnie tam, w dawnym klasztorze zmienionym na zakład psychiatryczny, leczył się w latach 1889–1890 Vincent van Gogh. Tam też powstało wiele jego obrazów z monumentalną w odbiorze, choć niewielką w formacie „Gwiaździstą nocą” na czele. – W tym obrazie jest coś magicznego, coś, co powoduje, że trudno oderwać od niego wzrok. A że mój zawód wiąże się z wpatrywaniem się w nocne niebo, dlatego zaczęło mnie zastanawiać, jakie niebo widział Vincent van Gogh, by móc namalować taki obraz. Postanowiłem przeanalizować obraz pod kątem astronomicznym. Nie byłem w tym pierwszy, takie badania prowadzono już wielokrotnie, ale dostępność nowoczesnych narzędzi astronomicznych pozwoliła spojrzeć na obraz w nowy sposób – mówi prof. Łukasz Wyrzykowski. W tym celu badacz przyjrzał się niebu z okresu od początku czerwca, kiedy malarz prawdopodobnie zaczął tworzyć pierwsze studia do obrazu, do 18 czerwca, gdy, według listu do brata, dzieło zostało już ukończone. Sprawdził również, co i pod jakim kątem widział van Gogh z okratowanego okna swojego pokoju. Krajobraz zza okna W trakcie pobytu w zakładzie Vincent van Gogh malował bardzo dużo, ale – ze względu na toksyczność farb, a tym samym możliwość otrucia się nimi – nie mógł malować sam w swoim pokoju. W pokoju mógł za to wykonywać szkice zaostrzonym patykiem do kaligrafii lub węglem. Szkice te służyły później za wzór do obrazów malowanych w pracowni, na którą pracownicy azylu przeznaczyli jeden z pokoi na parterze budynku. Dlatego cykl obrazów oddających widoki z okna pokoju był malowany częściowo ze szkiców, a częściowo z pamięci. Na wszystkich obrazach z tamtego okresu przewijają się dwa motywy. Pierwszy to charakterystyczny i niewysoki wapienny masyw Alpilles z czymś, co przypomina występ skalny, umieszczany przez malarza w prawej górnej części obrazów. Widoczny jest również mur dawnego klasztoru. – Aby określić, co dokładnie van Gogh widział z okna swojego pokoju porównywałem współczesne zdjęcia satelitarne tamtych terenów z obrazami namalowanymi w azylu. Pomogły mi również fotografie wykonane przez turystów odwiedzających azyl, którego część jest dostępna dla zwiedzających i miłośników twórczości malarza – mówi prof. Wyrzykowski. Obramowanie okna służyło van Goghowi za swoistą ramę do jego obrazów, ukazujących krajobraz rozciągający się przed artystą. Według prof. Wyrzykowskiego wiemy, że okno to wychodziło prawie dokładnie na wschód, z lekkim, zaledwie 15-stopniowym odchyleniem w stronę północną. Ten charakterystyczny, zamknięty okienną ramą krajobraz widać na większości malowanych w tamtym czasie obrazów, na których artysta niemal zawsze przedstawia odległe wzgórza oraz mur dawnego klasztoru. Te stałe elementy można dostrzec m.in. na tak znanych obrazach, jak „Pole pszenicy ze wschodzącym słońcem” lub „Pole pszenicy z siewcą”, oba z 1889 roku. Istnieją też wyjątki reprezentujące nieco inną kompozycję. Na przykład obrazy „Wschód Księżyca” oraz „Zielone Pole” przedstawiają krajobraz wysunięty nieco bardziej na południe. Można dostrzec na nich wyraźnie większą część masywu niż na większości obrazów. Baczny obserwator nieba Co dostrzegł astronom? Przede wszystkim, że namalowane w tamtym okresie widoki z okna udowadniają, iż Vincent van Gogh precyzyjnie oddawał położenie Słońca i innych ciał niebieskich o różnych porach dnia i nocy względem krajobrazu. Mamy też pewność, że z okna pokoju Vincenta van Gogha nie było widać żadnego cyprysa. Artysta faktycznie widywał i malował je wielokrotnie. Pojawiły się w jego twórczości podczas pobytu artysty w Arles i Saint-Rémy. Mówimy o okresie od lutego 1888 r. do maja 1890 r. Vincent van Gogh namalował wówczas m.in.: „Krajobraz z cyprysem” (czerwiec 1888) – jedno z jego wcześniejszych przedstawień cyprysów, powstałe w Arles; „Cyprysy” (czerwiec 1889) – jeden z najbardziej znanych wczesnych obrazów z tym motywem, przedstawiający falujące drzewa na tle nieba. Ten ostatni obraz musiał powstawać w niemal tym samym czasie, co „Gwiaździsta noc”. Z listu malarza do siostry Wilhelminy z 16 czerwca 1889 roku dowiadujemy się, że właśnie ukończył obraz, który rozpoczął zaledwie kilka dni wcześniej, gdy uzyskał możliwość przebywania poza pokojem i mógł ponownie malować w plenerze. Oba przedstawienia cyprysa są niemal identyczne, jakby pokazywały to samo drzewo. Jednak cyprys był elementem dodanym do krajobrazu „Gwiaździstej nocy”, artysta nie widział go ze swojego okna. Tak samo, jak nie widział z niego miasteczka położonego u podnóża masywu górskiego. Natomiast niebo, które widział i namalował artysta, było już całkiem bliskie temu, co obserwował ze swojego okna w dniach od 4 do 18 czerwca, kiedy to – według listów malarza – musiała powstać „Gwiaździsta Noc”. W liście do brata skatalogowanym pod nr 777, a napisanym między 31 maja a 6 czerwca 1889 roku, van Gogh napisał: „Tego ranka zobaczyłem z mojego okna wiejski krajobraz na długo przed wschodem słońca, tylko z poranną gwiazdą, która wyglądała na bardzo dużą”. W liście, napisanym do siostry z 16 czerwca napisał, że pracuje nad dwoma obrazami – „Zielonymi polami pszenicy z cyprysem”. Natomiast w liście do Theo (nr 782) datowanym na 18 czerwca napisał: „Mam wreszcie pejzaż z oliwkami i również nowe studium gwiaździstej nocy”. Nowoczesne narzędzie w służbie XIX-wiecznej sztuki Dzięki nowoczesnym narzędziom astronomicznym, jak choćby „Stellarium”, możemy bardzo szybko sprawdzić, co działało się na nocnym niebie danego dnia. – Przez wszystkie dni czerwca nad wschodnim horyzoncie nad ranem była widoczna Wenus, ale dopiero w dniach od 11 czerwca w tym kierunku wieczorem zaczął być widoczny Księżyc. Wieczorem 12 czerwca Księżycowi towarzyszył bardzo jasny Jowisz, a wyżej jasne gwiazdy Altair i Wega – wylicza astronom. Dodaje, że w kolejne dni Księżyc zbliżał się do Wenus na porannym nieboskłonie. Jednak kiedy obraz był już ukończony 18 czerwca, odległość na niebie między obiektami była jeszcze na tyle duża, że nie dałaby się one uchwycić na jednym ujęciu. Obserwacje nocnego nieba są możliwe tylko, jeśli widoku nie przesłaniają chmury. Dlatego należało sprawdzić, jaka była pogoda w połowie czerwca 1889 roku w Saint-Rémy. W tym celu profesor Wyrzykowski skontaktował się ze swoim kolegą – profesorem Stéphanem Basą z Laboratorium Astrofizyki w Marsylii. – Muszę przyznać, że gdy Łukasz zwrócił się do mnie z pytaniem o to, jaka pogoda była w Saint-Rémy w okresie, gdy Vincent van Gogh malował „Gwiaździstą noc”, odebrałem to z rozbawieniem, ale przede wszystkim z ciekawością. To bardzo słynny obraz, zwłaszcza w naszym regionie. Świetnie oddaje krajobraz, który wszyscy możemy tu zobaczyć. Początkowo naiwnie myślałem, że wszystko na temat tego obrazu jest już znane, ale okazało się, że tak nie jest – mówi Stéphane Basa. Dodaje, że samo odszukanie danych było – paradoksalnie – wyjątkowo proste. – Wystarczyło poprosić o archiwalne dane pogodowe w MétéoFrance. Kilka kliknięć i znalazłem właściwe miejsce, a następnie musiałem tylko wybrać najbliższą miejscowość względem Saint-Rémy-de-Provence, czyli Awinion. Muszę przyznać, że odkrywanie, jaka pogoda była ponad wiek temu i zestawianie tego z tym, co widział ze swojego okna malarz, było fascynujące. To naprawdę niesamowite – podkreśla astrofizyk. Kosmiczna improwizacja Według Łukasza Wyrzykowskiego, przygotowania do namalowania „Gwiaździstej nocy” trwały praktycznie przez kilka tygodni czerwca. Sam obraz przedstawia kolaż zmieniającego się nieba w tych dniach. W szczególności noc z 17 na 18 czerwca nadawała się do tych obserwacji najlepiej. Artysta namalował niebo nie w sposób, w jaki robimy fotografię, chwytając jeden konkretny moment, ale niejako w ruchu ciał niebieskich po nieboskłonie. Vincent van Gogh malował dynamiczne niebo, które się zmieniało z godziny na godzinę. – Dzięki wcześniejszym spostrzeżeniom z 4, 8 i 15 czerwca, o których to dniach wiemy, że były przynajmniej częściowo pogodne, a w szczególności studiując niebo od wieczora 17 czerwca do rana następnego dnia, możemy sprawdzić jaki układ gwiazd widział. 17 czerwca wieczorem, około 22:30, zrobiło się wystarczająco ciemno, by widać było gwiazdy. Artysta musiał wtedy też zobaczyć Drogę Mleczną wraz z Jowiszem, położonym nad masywem Alpines – wylicza naukowiec. Dodaje, że XIX wiek nie był okresem powszechnego dzisiaj zanieczyszczenia światłem, więc widok Drogi Mlecznej nie był czymś nadzwyczajnym. Bo ślimakowata, żarząca się smuga rozciągająca się nad nocnym miasteczkiem na obrazie, to właśnie wstęga Drogi Mlecznej. A konkretnie jej żywiołowe centrum. Van Gogh musiał malować całą noc, dodając kolejne zjawiska, jakie pojawiały się na niebie. – Już po północy 18 czerwca, konkretnie o godz. 2 w nocy, van Gogh musiał ponownie wyjrzeć przez okno, by zapamiętać układ gwiazd i planet. Dopiero wtedy domalował do nich zmyślony lub skompilowany z innych dzieł krajobraz. W końcu była noc, a Ziemia tonęła w mroku. Stąd na obrazie nie widać ani muru otaczającego azyl, ani domków, które zawsze pojawiały się na obrazach z okna. Zarys wzgórz i gór mógł zapożyczyć z wcześniejszych obrazów. Ewentualnie rzeczywiście był on już wtedy widoczny z lekką łuną od Księżyca oraz wschodzącego Słońca. Natomiast dodany zostaje cyprys oraz wioska – wyjaśnia profesor Wyrzykowski. Sierpowaty Księżyc Pozostaje jeszcze kwestia specyficznego kształtu namalowanego przez artystę Księżyca. Przypomina jaśniejący, mglisty, zamykający się rogalik, co nie kojarzy się nam z widokami Księżyca na czystym niebie. W nocy 17 na 18 czerwca 1889 r. Księżyc miał już około 20 dni, czyli był po pełni i zmierzał do ostatniej kwadry. Swoim wybrzuszeniem wskazywał kierunek na mające wkrótce wzejść Słońce. Ten fakt został poprawnie ujęty przez van Gogha na obrazie, ale – może w celu odróżnienia Księżyca od gwiazd i planet – zaznaczył jego naturę w sposób przesadny w formie nierzeczywistego rogalika. Ten zabieg pojawia się też na kilku innych obrazach z Księżycem. Dodajmy, że w nocy 16 na 17 czerwca 2025 roku na niebie będzie bardzo zbliżona konfiguracja do tej z czerwca 1889 roku. Wieczorem, w miejscach na to pozwalających, dostrzeżemy Drogę Mleczną. W środku nocy – znajdujący się w bardzo podobnej fazie i położeniu co na obrazie van Gogha Księżyc, a o świcie Wenus. Kto wie, może ta noc przyniesie nam nowe arcydzieło malarskie? Bo wiedząc już, w jaki sposób artysta malował, można łatwiej zrozumieć dlaczego „Gwiaździsta Noc” jest obrazem tak dynamicznym. W końcu artysta próbował uchwycić gwiazdy w ruchu. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Tajemnica obrazu „Dziewczyna z perłą”. Jaki jest jego związek ze starożytną Troją?
Co łączy słynny portret holenderskiego mistrza Vermeera ze starożytnym freskiem z Pompejów? Poznaj kod „Dziewczyny z perłą”.
Spis treści: Tajemnica popularności „Dziewczyny z perłą” Branka z „Iliady” w Pompejach Czy Vermeer mógł widzieć Bryzeidę? A jeśli to nie była Bryzeida? Ponadczasowe uchwycenie ludzkiego ducha To arcydzieło, wystawiane obecnie w muzeum Mauritshuis w Hadze, jest jednym z najsłynniejszych obrazów świata. Namalowana około roku 1665 „Dziewczyna z perłą” Jana Vermeera stanowi dziś wręcz ikonę malarstwa. Szeroka publiczność pokochała ją zwłaszcza po powieści i filmie kostiumowym pod tym samym tytułem, które były hitami księgarni i kin. Tajemnica popularności „Dziewczyny z perłą” Badacze wielokrotnie zastanawiali się nad popularnością tego obrazu. Ostatnio naukowcy stwierdzili, że „Dziewczyna z perłą” tak przykuwa uwagę, ponieważ występuje w niej fenomen neurologiczny nazwany trwałą pętlą uwagi (sustained attention loop). Na czym polega? Otóż nasza uwaga zapętla się na występujących w trójkącie dominujących elementach: oczach dziewczyny, jej ustach i perle. To powoduje, że trudno oderwać wzrok od malowidła. Zwraca uwagę także pozycja, w jakiej ukazana jest bohaterka. To portret en trois quarts, czyli w trzech czwartych. Kobieta jest nieco odwrócona od widza, lecz wciąż utrzymuje z nim kontakt wzrokowy. Zdaniem miłośników sztuki, stwarza to poczucie głębi i nadaje całej sytuacji atmosferę intymności. Nie wiemy jednak, kim była portretowana dziewczyna. Służącą, krewną, kochanką? A może klucz stanowi ucharakteryzowanie jej ubioru na wschodni? Czyżby miała to być jakaś postać biblijna? Pojawiały się sugestie, że portret przedstawia starożytną prorokinię Sybillę. Nic jednak nie udowodniono. Tajemnica tylko jednak służy ponadczasowości dzieła. To wszystko sprawia, że „Dziewczyna z perłą” przyciąga widza, zachwyca i nie daje o sobie zapomnieć. Obraz świadczy też o kunszcie i geniuszu Jana Vermeera. Dlatego dużym zaskoczeniem jest, że jego dzieło bardzo przypomina... pewien starożytny fresk z Pompejów. Branka z „Iliady” w Pompejach Przedstawia on sławetną Bryzeidę z „Iliady” Homera. W odróżnieniu od bohaterki „Dziewczyny z perłą”, wiele o niej wiemy. To branka, wojenna zdobycz, którą dowodzący w wojnie trojańskiej greckimi wojskami Agamemnon odebrał herosowi Achillesowi. – Wywołuje to szereg kolejnych zdarzeń. Obrażony Achilles, najpotężniejszy z herosów, wycofuje się z walki, przez co Trojanie osiągają przewagę. Achajowie w krytycznym momencie proszą o pomoc Achillesa, ale ten im odmawia. Jako wsparcie wysyła jednak na pole bitwy swojego przyjaciela, Patroklosa. Ten dokonuje wielu bohaterskich czynów, by finalnie zostać zabitym przez Hektora, syna Priama. Achilles postanawia powrócić do walki i pomścić przyjaciela. Wie jednak, że jeśli zabije Hektora, sam niebawem zginie. Nie bacząc na to, staje do walki... Bryzeida ma w tym wszystkim rolę tyleż ważną, co czysto przedmiotową. Jest pretekstem do konfliktu napędzającego fabułę. A przy tym jest ulepiona z samczych fantazji o pięknej, dobrej i wiernej niewolnicy, nagrodzie za męstwo na polu bitwy – opowiada Roman Żuchowicz, historyk i popularyzator nauki. Starożytne przedstawienie Bryzeidy, o którym mowa, pochodzi z tak zwanego „Domu Dramaturga” (Casa del Poeta Tragico) w Pompejach. Zdobiło niegdyś południową ścianę jego atrium. Jak wskazuje Żuchowicz, choć rezydencja nie należała do największych w mieście, właściciel zadbał o jej bogaty wystrój. Zdobiące ją malowidła skupiały się na tematach z mitologii greckiej, w szczególności z homeryckiej „Iliady”. Malowidła i dom powstały prawdopodobnie niedługo przed tragicznym wybuchem Wezuwiusza w 79 roku n.e. Bryzeida ukazana jest tam w pozycji en trois quarts. Ma duże oczy, wyraźnie zarysowane usta, w uchu błyszczący kolczyk, na głowie chustę. Całkiem jak „Dziewczyna z perłą” Vermeera! Czy to możliwe, że holenderski mistrz skopiował starożytnego mistrza? Czy Vermeer mógł widzieć Bryzeidę? Problem w tym, że „Dom dramaturga” odsłonięto dopiero w roku 1824. W czasach Vermeera nie tylko, że nie był nieznany – same Pompeje, zagrzebane w popiele, ledwie zaczęły budzić zainteresowanie naukowców. Nie zostały jeszcze odkopane, eksplorowane. Nie ma więc możliwości, by Vermeer znał fresk z „Domu dramaturga”. Może zatem istniały inne podobne starożytne wyobrażenia Bryzeidy, które mogły posłużyć twórcy „Dziewczyny z perłą” za inspirację? Niestety, nie ma drugiego tak intrygującego i pięknego jej wizerunku jak w Pompejach. – Trudno powiedzieć, by Bryzeida była w jakiś wyróżniający sposób przedstawiana w sztuce antycznej. Zwykle ma skromnie opuszczoną głową i zakryte włosy, ale tak przedstawiano wiele heroin. Że to w ogóle Bryzeida, często wiemy dzięki pozostawionym przez autorów podpisom albo dlatego, że pojawia się w charakterystycznych scenach. Jedną z nich jest oczywiście odebranie jej Achillesowi. Mamy kilka przedstawień analogicznych do tego z Pompejów, różnią się jednak detalami czy postaciami biorącymi udział w zdarzeniu. Jeśli nawet nawiązują do wspólnego pierwowzoru, jakiegoś niezachowanego obrazu, to raczej w sposób dość luźny. Trudno powiedzieć by było jakieś „kanoniczne” przedstawienie Bryzeidy z tak, a nie inaczej ułożoną głową i kolczykiem. Żeby nie sięgać dalej, warto zwrócić uwagę że postaci ukazane en trois quarts pojawiają się też na innych freskach pompejańskich, w tym tych z „Domu Dramaturga” – zauważa Żuchowicz. A jeśli to nie była Bryzeida? Nie wygląda więc na to, by Vermeer skopiował Bryzeidę z Pompejów. Przeczy temu jeszcze jeden ważny szczegół. Pompejańska Bryzeida nie jest portretem, jak „Dziewczyna z perłą”, lecz stanowi część większej sceny z wieloma postaciami. – Kompozycja przedstawia scenę przekazania branki. Siedzący centralnie Achilles wskazuje ręką ku heroldowi. Z prawej strony Patroklos wyprowadza za nadgarstki Bryzeidę. Scena ta jest wywiedziona z pierwszej księgi „Iliady” – opowiada Żuchowicz. A gdybyśmy brali pod uwagę nie tylko Bryzeidę jako starożytną inspirację dla Vermeera? Można przecież znaleźć wiele różnych pięknych i przyciągających uwagę antycznych wizerunków malarskich. Jak choćby portrety fajumskie czy fresk ze św. Anną (pochodzący z Faras i przechowywany w Warszawie). Niestety, te wyżej wymienione odkryte zostały długo po Vermeerze, a pod względem technicznym jednak różnią się od jego dzieła. – O ile potrafimy znaleźć dzieła antyczne, które spełniałyby kryteria pętli percepcji tak jak obraz Vermeera, o tyle trudniej potraktować to jako powtarzalny patent. Przed wiekami oczywiście uczono się podpatrując dzieła mistrzów czy korzystając ze wzorników. Jest to jednak na tyle skomplikowany do stworzenia efekt, że od jego zauważenia do powtórzenia jest daleka droga – zastrzega Żuchowicz. Ponadczasowe uchwycenie ludzkiego ducha Zapewne efekt osiągnięty przez Vermeera w „Dziewczynie z perłą” jest efektem wielu jego wcześniejszych prób. Dowód stanowi obraz „Głowa dziewczyny”, namalowany kilka lat wcześniej. Nie przyciąga jednak tak bardzo uwagi, nie jest równie wystudiowana i wyidealizowana. Może świadczyć, że Vermeer przeszedł własną drogę do doskonałości, nie oglądając się na starożytnych mistrzów. Trafny wydaje się więc komentarz, zamieszczony w Internecie przez włoskiego miłośnika sztuki, fizyka i finansistę dr. Gabriele Susinno: „Artyści często badają podobne tematy i metody niezależnie. Zachęca to nas do refleksji nad uniwersalnością ludzkiej ekspresji i nad sposobami, w jaki sztuka pokonuje czas (...) Pewne wybory estetyczne głęboko w nas rezonują, przekraczając granice historyczne i geograficzne. To świadectwo nieprzemijającej mocy sztuki, która potrafi uchwycić ludzkiego ducha w sposób, jaki wydaje się zarówno znajomy, jak i głęboko poruszający”. Źródła: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC), Artemis & Winkler Verlag, Zürich-München-Düsseldorf, 1981–1999 Gabriele Susinno, A Fresco from Pompeii That Seems to Have Inspired Vermeer, na: Linkedin.com Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Ten obraz ma działać cuda. Doceniono sanktuarium, w którym się znajduje
W 1670 roku specjalna komisja uznała obraz Matki Bożej Rokitniańskiej za cudowny. Od kilkuset lat ukazana na nim Maryja ma uzdrawiać wiernych. Ponoć pomogła królowi w uzyskaniu ugody ze zbuntowaną szlachtą. Sanktuarium w Rokitnie, w którym znajduje się obraz, trafiło właśnie na listę kluczowych zabytków w Polsce.
Spis treści: Cudowny obraz w Rokitnie Polityczne cuda – Maryja i pomoc dla króla oraz Ziem Odzyskanych 131 obiekt o szczególnym znaczeniu dla kultury W Polsce jest około 800 sanktuariów maryjnych. Najważniejszym, o randze sanktuarium narodowego i jednocześnie miejscem kultu religijnego, pozostaje Jasna Góra. Każdego roku odwiedza je kilka milionów pielgrzymów. Mniej monumentalne, ale równie cenne miejsca tego typu znajdują się na terenie całego kraju. Jednym z ważniejszych sanktuariów maryjnych w zachodniej Polsce jest Sanktuarium Matki Bożej Rokitniańskiej w Rokitnie w województwie lubuskim. Świątynia ta została właśnie doceniona i trafiła do pocztu najważniejszych zabytków w Polski. Cudowny obraz w Rokitnie Kluczowym elementem sanktuarium w Rokitnie jest cudowny obraz. Jego dzieje okryte są mgłą tajemnicy. Wiadomo, że powstał na początku XVI w. na drewnie lipowym. Przedstawia popiersie Matki Bożej na złoconym tle, z charakterystycznie odsłoniętym uchem. Z uwagi na też szczegół Matkę Bożą Rokitniańską nazywa się Cierpliwie Słuchającą. Twarz świętej jest pochylona ku lewej stronie i sprawia wrażenie zasłuchanej. Obraz trafił do Rokitna w 1669 roku jako dar opata Kazimierza Jana Opalińskiego, który przeniósł go z klasztoru cystersów w Bledzewie do kościoła wiejskiego w Rokitnie. Wtedy też, jak twierdzą wierni, zaczął czynić cuda. W Rokitnie pojawiły się informacje o nagłych uzdrowieniach. Z tego powodu biskup poznański powołał Komisję Teologiczną, która zbadała prawdziwość uzdrowień i łask płynących z obrazu świętej. W 1670 r. gremium to uznało obraz za cudowny. Do dzisiaj w lokalnych mediach można przeczytać historie o cudownych uzdrowieniach, które nastąpić miały po skierowaniu próśb do Maryi w rokitniańskiej świątyni. Barokowy kościół, w którym znajduje się obraz, pochodzi z XVIII wieku. Zbudowano go dla potrzeb kultu Maryi. Świątynia jest przykładem późnobarokowej architektury sakralnej w nurcie śląsko-morawskim, o dobrze zachowanym, jednorodnym wystroju i wyposażeniu wnętrz. Uwagę zwracają sklepienia ozdobione barokowymi polichromiami. Dlatego, mimo że nie jest to najstarszy kościół w naszym kraju, to warto do niego zajrzeć. Oprócz obrazu bardzo cenne są też wota z XVII-XVIII wieku i paramenty liturgiczne, ufundowane przez cystersów bledzewskich. Polityczne cuda – Maryja i pomoc dla króla oraz Ziem Odzyskanych W 1671 roku cudowny obraz trafił na Zamek Królewski w Warszawie. Wypożyczył go król Michał Korybut Wiśniowiecki. Zdaniem niektórych wiernych wizerunek Matki Bożej Rokitniańskiej przyczynił się do zawarcia ugody króla ze zbuntowaną szlachtą spod Lublina. Obraz Maryi z Rokitna stał się popularny wśród chrześcijan. Był często kopiowany i stanowi pierwowzór dla innych otoczonych kultem wizerunków Matki Bożej. Po II wojnie światowej Matka Boża Rokitniańska była tytułowana jako „Pani Cierpliwie Słuchająca” i uznana przez prymasa Augusta Hlonda za „Królową Polski Ziem Odzyskanych”. W ten sposób zaznaczono wyjątkową rolę sanktuarium w Rokitnie w procesie integracji powojennej społeczności zachodnich ziem Polski. 131 obiekt o szczególnym znaczeniu dla kultury Pod koniec listopada 2024 r. Sanktuarium Matki Bożej Rokitniańskiej w Rokitnie trafiło na listę pomników historii. Doceniono zarówno barokową architekturę kościoła, jak i jego polichromię i wyposażenie. Wśród pomników historii znajdują się najcenniejsze zabytki i założenia urbanistyczne Polski. W listopadzie trafił na nią również mało znany piastowski zamek z Międzyrzecza w Lubuskiem. Decyzję o nadaniu zabytkowi takiego statusu podejmuje prezydent na wniosek ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Pomnik historii jest jedną z pięciu form ochrony zabytków. Wśród miejsc, które znajdują się na liście pomników historii, są też m.in. historyczny zespół miasta Krakowa, Kanał Elbląski, zespół opactwa benedyktynów w Tyńcu czy kościół pod wezwaniem Trójcy Świętej wraz z budownictwem obronnym w Żórawinie. Źródła: Narodowy Instytut Dziedzictwa, Sanktuarium Matki Bożej Cierpliwie Słuchającej Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Muzeum upamiętniające Hitlera miało być otwarte w 1950 roku. Po to naziści zrabowali tysiące zabytków
Adolf Hitler widział swoje muzeum jako imponujący gmach o długości stu pięćdziesięciu metrów i z monumentalną kolumnadą. Wewnątrz miały się znaleźć tysiące bezcennych obrazów, zrabowanych w całej Europie. Na jakim etapie był ten projekt?
Spis treści: Muzea nazistów – nie tylko Hitler o nim marzył Jak powstawało muzeum Führera w Linzu? Droga obrazów z galerii do siedziby partii i do kopalni Nie tylko Hitler chciał mieć muzeum. Goering też rabował W pierwszych latach II wojny światowej, przed zmasowanymi bombardowaniami miast niemieckich, muzea zdają się wieść w Trzeciej Rzeszy normalne życie, stosując środki bezpieczeństwa wynikające z okoliczności. Wiele korzysta na wojnie, szczególnie z okupacji Francji. Robią dobre interesy na paryskim rynku sztuki dzięki sztucznie zawyżonemu kursowi reichsmarki i ograniczeniom, jakim podlegają sprzedający. Ale są to zaledwie, by tak rzec, drobiazgi. Muzea nazistów – nie tylko Hitler o nim marzył Równolegle toczą się bowiem dwie inne operacje muzealnego bandytyzmu o zupełnie innym rozmachu: gromadzenie kolekcji dla przyszłego muzeum Führera w jego rodzinnym mieście Linzu, wzbogacanie na wielką skalę tej, którą kompletuje sobie druga osoba w Rzeszy, Hermann Goering. Hitler od dawna marzy o muzeum, w którym mógłby wystawiać swoich faworytów, malarzy niemieckich XIX wieku. Ich dzieła zaczyna kupować, odkąd go na to stać. Anschluss stwarza warunki, które pozwalają spełnić to marzenie. Podróż do Włoch w 1938 roku i wizyta w Uffizi zachęcają Hitlera do działania. Wydany przez niego po Anschlussie rozkaz, aby pozostawiono do jego decyzji dzieła sztuki skonfiskowane Żydom wiedeńskim, w tym wspaniałe zbiory Rothschildów, stwarza precedens dla wszystkich późniejszych konfiskat. Przyznaje jego pełnomocnikom artystycznym prawo pierwokupu dzieł, które padły łupem nazistów. Jak powstawało muzeum Führera w Linzu? Projekt muzeum w Linzu zaczyna wtedy nabierać kształtu. Wraz z innymi instytucjami kulturalnymi i przyłączeniem nowego miasta do starego, muzeum ma wynieść Linz do rangi stolicy Europy, zdolnej przyćmić Wiedeń i Budapeszt. Hitler widzi swoje muzeum jako imponujące, z fasadą długości stu pięćdziesięciu metrów i kolumnadą na wzór Domu Sztuki Niemieckiej w Monachium. Jego własnoręczne szkice zostają dostarczone architektowi, który kreśli plany i tworzy makietę przyszłego muzeum. Czyni się też pierwsze kroki w celu zgromadzenia kolekcji, która byłaby jego godna. Otwarcie planuje się na rok 1950. 21 czerwca 1939 roku, na mocy decyzji Hitlera, powstaje Komisja Specjalna Linz. Pięć dni później Hans Posse otrzymuje pełnomocnictwa w kwestii wyboru dzieł przeznaczonych do muzeum. Posse zrobił doktorat z historii sztuki w Wiedniu, był asystentem Bodego w Kaiser-Friedrich Museum. Opublikował jego katalog obrazów niemieckich, holenderskich i angielskich, jest również autorem prac poświęconych malarstwu włoskiemu. Taki dorobek pozwala mu zostać w wieku trzydziestu jeden lat, z poparciem Bodego, dyrektorem Gemäldegalerie Alte Meister w Dreźnie. Na tym prestiżowym stanowisku interesuje się nowymi kierunkami w sztuce i wystawia ekspresjonistów w utworzonej przez siebie galerii nowych mistrzów. To sprawia, że miejscowi naziści po dojściu do władzy pozbawiają go funkcji. Hitler, którego zaufania nie zawiódł, przywraca go na dawne stanowisko, ponieważ Posse wkłada całą swoją energię w muzeum w Linzu. Wkrótce po nominacji objeżdża Wiedeń i rezerwuje dla Führera 324 obrazy, w tym wiele pochodzących z kolekcji Rothschildów. Udaje się do Polski w marcu 1940 roku. Do Holandii, gdy tylko zostaje zdobyta przez Wehrmacht, a potem jeszcze wielokrotnie, aby dokonać akwizycji. Umiera na raka w 1942 roku, zgromadziwszy dwa i pół tysiąca obrazów, rysunków, rzeźb, przedmiotów artystycznych, monet, sztuk broni i zbroi. Droga obrazów z galerii do siedziby partii i do kopalni Jego następca, Hermann Voss, dyrektor muzeum w Wiesbaden, nie jest tak aktywny. Podróżuje niewiele i zdaje się na swoich agentów, którzy nie próżnują. Z braku miejsca trzeba zajmować się przede wszystkim lokowaniem dzieł w siedzibie NSDAP w Monachium, przepełnionej do granic wytrzymałości. I dość szybko transportowaniem ich do kopalni soli w Altaussee, gdzie nie dosięgną ich bomby. Ogólna liczba obiektów zgromadzonych dla muzeum w Linzu pozostaje przedmiotem dyskusji; prawdopodobnie jest bliska siedmiu tysięcy. Inny spór dotyczy sposobu, w jaki zostały one nabyte, a konkretnie procentu dzieł zrabowanych lub zakupionych pod przymusem. Bezsporne pozostaje to, choć ta kwestia jest uboczna dla naszego tematu, że Hitler był bardzo zaangażowany emocjonalnie w projekt muzeum w Linzu, któremu poświęcał wiele czasu, nawet w trudnych chwilach. Inni politycy również chcieli przejść do historii jako założyciele muzeów, widzieliśmy tego przykłady. Jego przypadek stanowi tylko dowód – szczególnie uderzający – miejsca muzeum w kulturze i imaginarium XIX i XX stulecia. Na dobre i na złe. Nie tylko Hitler chciał mieć muzeum. Goering też rabował To samo można powiedzieć o Goeringu. Z tą jedynie różnicą, że pragnienie, by jego kolekcja stała się po jego śmierci muzeum, nierozłącznie wiąże się z rozkoszą, jakiej mu ona dostarcza za życia. Jego pierwsze zakupy pochodzą z roku 1933. Kiedy rozchodzi się pogłoska, że interesuje się sztuką, jego przyjaciele, z Hitlerem na czele, oraz ci, którzy chcą zaskarbić sobie jego łaskawość, dają mu w prezencie dzieła sztuki. On sam nadal zaopatruje się w domach aukcyjnych i u marszandów. W przededniu wojny ma około dwustu obrazów. Po najeździe na Holandię zagarnia obrazy, które należały do Jacques’a Goudstikkera, żydowskiego marszanda, który uciekł z kraju, zakupione przez jego agentów za ułamek wartości. W okupowanej Francji obchodzi rozkaz Hitlera i czyni z magazynu ERR w Jeu de Paume prywatny zasób, z którego czerpie do woli. Zatrudnia równocześnie wiele osób, których zadaniem jest zasilanie jego kolekcji. Katalog, uzupełniony jeszcze we wrześniu 1944 roku, wymienia 1376 obrazów, z których około tysiąca pochodzi z grabieży, często kamuflowanych jako zakupy. Przewidywano, że będą eksponowane w muzeum imienia założyciela, którego plany były gotowe. Miało ono zostać otwarte w 1952 roku, dwa lata po muzeum Hitlera w Linzu. To jest fragment książki autorstwa Krzysztofa Pomiana pt. „Muzeum. Historia Światowa Tom 3: Na podbój świata, 1850–2020”, która ukazała się nakładem wydawnictwa słowo/obraz terytoria. Tytuł, lead, skróty i śródtytuły pochodzą od redakcji.
„Stańczyk” Jana Matejki na okładce płyty Lady Gagi. Muzeum Narodowe komentuje
Już wkrótce „Stańczyk” Jana Matejki opuści Muzeum Narodowe w Warszawie, aby zająć centralne miejsce na międzynarodowej wystawie. To niejedyny sukces obrazu tej jesieni. Słynnym płótnem zachwyciła się sama Lady Gaga.
Spis treści: „Stańczyk” Jana Matejki w Luwrze Lady Gaga doceniła polskiego „Stańczyka” Obraz Jana Matejki „Stańczyk” Polacy nie gęsi i też mają swoich malarzy znanych na całym świecie. Największe uznanie na arenie międzynarodowej zyskali m.in. Jan Matejko, Józef Chełmoński, Stanisław Wyspiański, Jacek Malczewski czy Tamara Łempicka. Ich dzieła do dziś fascynują nie tylko miłośników sztuki, ale też współczesnych przedstawicieli szeroko pojętej popkultury. Jednym z najbardziej znanych obrazów Jana Matejki jest „Stańczyk”. Namalowane w 1862 r. płótno przedstawia zamyślonego błazna na tle królewskiego balu. Jego melancholia kontrastuje z wesołością otoczenia, co symbolizuje świadomość nadchodzących trudnych czasów dla Polski. „Stańczyk” Jana Matejki w Luwrze Słynny obraz już niebawem na kilka miesięcy opuści Muzeum Narodowe w Warszawie. „Stańczyk” będzie bowiem wystawiany w paryskim Luwrze na międzynarodowej wystawie zatytułowanej „Figures of the Fool”. Ekspozycja poświęcona postaci błazna w sztuce i kulturze potrwa od 16 października 2024 roku do 3 lutego 2025 roku. Polski obraz będzie jednym z centralnych eksponatów. W lutym przyszłego roku „Stańczyk” wróci z Paryża do Warszawy. To wyjątkowe wydarzenie dla polskiej sztuki. „Stańczyk” nie tylko zostanie zaprezentowany na jednej z najbardziej prestiżowych wystaw na świecie, ale także znajdzie się w gronie innych ikon sztuki, co podkreśla jego znaczenie dla polskiej i europejskiej kultury. Lady Gaga doceniła polskiego „Stańczyka” Nie jest to jedyny tegoroczny sukces „Stańczyka”. O XIX-wiecznym obrazie zrobiło się ostatnio głośno dzięki… Lady Gadze. Amerykańska wokalistka umieściła bowiem płótno Jana Matejki na tylnej okładce swojej najnowszej płyty zatytułowanej „Harlequin”. Album, który trafi do sklepów i na serwisy streamingowe 27 września 2024 roku, nawiązuje do filmu „Joker: Folie à deux”, w którym Gaga wciela się w rolę Harley Quinn. To nietypowe połączenie polskiego dzieła sztuki z amerykańską popkulturą wzbudziło szeroką dyskusję, zwłaszcza wśród fanów sztuki w Polsce. Muzeum Narodowe w Warszawie, które jest właścicielem obrazu, zareagowało z humorem na ten zaskakujący wybór. – Szok: Myśleliśmy, że jedzie do Luwru, a tymczasem pojawił się na płycie Lady Gagi – czytamy na oficjalnym profilu MN w Warszawie na Facebooku. Pracownicy muzeum przypomnieli też, że „Stańczyk” Jana Matejki debiut w popkulturze ma już za sobą. W 2021 r. obraz pojawił się w jednym z odcinków trzeciego sezonu serialu „Co robimy w ukryciu”. Obraz Jana Matejki „Stańczyk” Pełny tytuł obrazu to „Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony wobec straconego Smoleńska”. Dzieło powstało w czasach, kiedy Polska była pod zaborami, a wielu artystów, w tym Matejko, przenosiło swoje obawy o przyszłość ojczyzny na płótno. Scena przedstawiona w obrazie odnosi się do historycznego wydarzenia z 1514 roku, kiedy Polska utraciła Smoleńsk na rzecz Rosji. Matejko, malując Stańczyka, ukazał błazna, który rozumie powagę sytuacji, podczas gdy jego otoczenie pozostaje w beztroskiej nieświadomości. Obraz pokazuje, jak sztuka może służyć jako forma komentarza politycznego i społecznego. Postać Stańczyka była wielokrotnie przywoływana jako symbol rozczarowania elitami politycznymi, które często nie dostrzegały prawdziwego niebezpieczeństwa. Warto również podkreślić, że Stańczyk był autentyczną postacią z dworu królewskiego, znaną ze swojego intelektu i ciętego języka. W wielu źródłach historycznych pojawia się jako mądry komentator bieżących wydarzeń, który pod przykrywką błazeństwa często krytykował królewskie decyzje. Od momentu powstania, „Stańczyk” stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł sztuki w Polsce. Jak widać, 162 lata od namalowania płótno spod pędzla Jana Matejka nadal zachwyca i inspiruje nie tylko Polaków. Źródło: National Geographic Polska. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Z dumą wspominała o swych polskich korzeniach. Tamara Łempicka i jej droga na szczyt
Tamara Łempicka, jedna z najsłynniejszych portrecistek XX w., z równą pasją jak malarstwu oddawała się autokreacji. Nic dziwnego, że jej biografia jest tak fascynująca.
W tym artykule: Jak rozpoczęła się kariera Tamary Łempickiej? Tamara Łempicka była królową art déco Ulubiona portrecistka Hollywood Ile kosztuje najdroższy obraz Tamary Łempickiej? Wiele faktów z życia Tamary pozostaje tajemnicą. Na przykład data i miejsce jej urodzenia. Ukrywanie wieku to przejaw kobiecej kokieterii, ale zamiana Moskwy na Warszawę jako miejsca przyjścia na świat dowodzi, że artystka chętniej przyznawała się do swych polsko-francuskich korzeni niż żydowsko-rosyjskich. Jedna z głównych przedstawicielek art déco urodziła się zatem w Moskwie ok. 1896 r., jako córka bogatego rosyjskiego Żyda Borysa Gurwika-Górskiego i pochodzącej z dobrej warszawskiej rodziny Malwiny Dekler. Małżeństwo nie było zbyt dobrane, a ojciec szybko „opuścił” rodzinę, choć zdaje się, że nie tyle odszedł, ile popełnił samobójstwo, co stanowiło zamiatany pod dywan rodzinny sekret. W 1911 r. Tamara pojechała do ciotki do Petersburga. Jak przystało na zamożną przedstawicielkę elit, czas płynął jej na wizytach w teatrach, muzeach i na balach. Gdy na balu maskowym pojawiła się przebrana za pasterkę ze stadkiem żywych gęsi, zwróciła na siebie uwagę wszystkich gości, jej zaś wpadł w oko przystojny prawnik Tadeusz Łempicki. Zauroczona urodą bon vivanta z Warszawy Tamara postanowiła zdobyć go za wszelką cenę. Ich ślub zapamiętano, bo tren sukni panny młodej ciągnął się przez kaplicę Kawalerów Maltańskich. Wkrótce Tamara urodziła swe jedyne dziecko, Marię Krystynę zwaną pieszczotliwie Kizette. Jak rozpoczęła się kariera Tamary Łempickiej? W Rosji Łempicką zastała rewolucja październikowa, która pozbawiła ją środków do życia i zmusiła do ratowania męża z więzienia. Dopiero w Paryżu z ekscentrycznej i beztroskiej trzpiotki zmieniła się w artystkę. Ponoć za pędzel chwyciła za namową siostry Adrianny, jednak głównym powodem była bieda, bo złamany więzieniem, ale i próżny Tadeusz nie chciał imać się żadnej niegodnej go pracy – sfrustrowany całymi dniami leżał na kanapie, czasami podnosząc rękę na młodą żonę. Lekcje malarstwa Tamara pobierała m.in. w pracowni André Lhote’a, kubisty czerpiącego pełnymi garściami z francuskiego akademizmu, dzięki czemu stworzył styl łączący nowoczesność z modernizmem. Pod jego wpływem Łempicka zaczęła stosować proste formy, intensywne barwy i wyraźny światłocień z jednej strony, z drugiej zaś wzorowała się na malarstwie włoskiego renesansu. Stała się salonową kubistką, której portrety szykownych, często roznegliżowanych dam doskonale trafiły w gust publiczności. Tamara Łempicka była królową art déco Tamara malowała tych, którzy ją inspirowali swoją urodą lub pozycją, jak królowa Grecji Elżbieta, pisarz André Gide, Greta Garbo czy piosenkarka Suzy Solidor. Większość wybranych przez nią modelek to były kobiety zmysłowe i nowoczesne, które jak i ona „nie znały hipokryzji i wstydu w kategoriach moralności burżuazyjnej”. Wielu krytyków sztuki zarzucało aktom Tamary homoerotyczny charakter i pisało o „propagowaniu perwersyjnego malarstwa”, co jedynie wzmagało zainteresowanie jej dekadencką twórczością. Ale artystka nie zapominała o autopromocji. Aby zaistnieć w prasie, chodziła w wypożyczonych od dyktatora mody Paula Poireta sukniach. W 1929 r. na okładkę niemieckiego magazynu mody Die Dame trafił jej autoportret Tamara w zielonym w bugatti, ikona nowoczesnej i wolnej kobiety doby automobilu. Dzięki dobrej passie Łempicka w ciągu kilku lat zarobiła na swej sztuce prawie milion dolarów. Królowa art déco za dnia pracowała jak szalona, nocą żyła według reguł paryskiej bohemy, imprezując i oddając się licznym romansom z kobietami i mężczyznami. Tadeusz jakiś czas tolerował wolność żony, ale dwuznaczna znajomość z wiekowym włoskim poetą Gabrielem d’Annunzio przelała szalę goryczy. Aby odzyskać męża, Tamara pojechała za nim do Warszawy, ale nic nie wskórała. Symbolem nieprzyjemnego rozstania jest nigdy nieukończony portret Tadeusza zatytułowany Niedokończony mężczyzna. Ulubiona portrecistka Hollywood W 1933 r. Tamara wyszła ponownie za mąż, za austro-węgierskiego barona żydowskiego pochodzenia Raoula Kuffnera de Diószegh, bogacza i kolekcjonera sztuki. „Mój pierwszy mąż był bardzo przystojny. Drugi miał charakter”, pisała. Mający żydowskie pochodzenie Kuffnerowie uciekli przed nazistami do USA. Zatrzymali się na krótko w Nowym Jorku, ale szybko przenieśli do Los Angeles, gdzie Tamara zadbała o dobre „wejście” – najpierw zorganizowała sesję zdjęciową, w której ustylizowana była na hollywoodzką aktorkę, i zaczęła wydawać bankiety, na których serwowała własnoręcznie upichcony bigos. Przez pewien czas była ulubioną portrecistką Hollywood, zwaną trochę prześmiewczo „baronową z pędzlem”. Jednak fabryka snów niemal z dnia na dzień uznała jej malarstwo za passé. Tamara próbowała zmienić tematykę (na bardziej poważną) i styl (sięgając po abstrakcję), ale na próżno – szczyty sławy miała za sobą. Po śmierci Raoula w 1962 r. zamieszkała z rodziną córki, a gdy zmarła w 1980 r. w Cuernavaca w Meksyku, jej prochy rozrzucono, tak jak sobie tego życzyła, nad wulkanem Popocatépetl. Znane obrazy. Oto malarskie dzieła sztuki, których nie wypada nie znać Znane obrazy, takie jak „Zbawiciel świata”, „Mona Lisa” czy „Słoneczniki”, to malarskie dzieła sztuki. Pomimo upływu wieków nadal budzą zachwyt wśród zwiedzających i koneserów... Ile kosztuje najdroższy obraz Tamary Łempickiej? „Życie jest jak podróż, spakuj tylko to, co najbardziej potrzebne, bo musisz zostawić miejsce na to, co zabierzesz po drodze”, twierdziła Tamara. Jej autoportret w bugatti (którego zresztą nigdy nie miała, jeździła żółtym renault) stał się metaforą pełnego podróży życia, ale podczas gdy jej pomalowane na czerwono usta pokazują pewność siebie i namiętność, podkreślone tuszem oczy są smutne, jakby w tej pogoni za szczęściem, pięknem i cielesnością gdzieś się zgubiła. Choć Łempicka z dumą wspominała o swych polskich korzeniach, jednocześnie przyznawała: „Jestem nieszczęśliwą istotą, udręczoną, bez ojczyzny, bez korzeni, zawsze samotną”. Tamara Łempicka została ponownie odkryta pod koniec XX w. Kolekcjonerzy sztuki przypomnieli sobie o malarce, a jej obrazy zaczęły być sprzedawane za bajońskie sumy (19 marca 1994 r. na aukcji w Nowym Jorku jej pracę Adam i Ewa wylicytowano na prawie 2 mln dol.). Obecne szacunkowe ceny jej obrazów w katalogach domów aukcyjnych to 6–8 mln dol. Przypomnijmy, że za obraz Tamary Łempickiej „Portret Marjorie Ferry" na aukcji w Christie's w Londynie 2020 r. zapłacono 82 mln złotych. Tamara byłaby pewnie niezadowolona, że pamięta się tylko jej wczesną twórczość, ale z pewnością ucieszyłoby ją, że jest trzecią najdrożej sprzedającą się artystką XX w.
To jeden z trzech najstarszych wizerunków Kopernika. Nowe ustalenia ekspertów
Słynny obraz przedstawiający Mikołaja Kopernika, który znajduje się w Toruniu, doczekał się precyzyjnego datowania. Okazało się, że to jeden z trzech najstarszych wizerunków astronoma.
W tym artykule: Zagadki słynnego obrazu Precyzyjne określenie wieku obrazu Kopernika Dzieje obrazu Kopernika Rocznica pretekstem do szerszych badań Badacze i badaczki z Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu postawili kropkę nad i w kwestii określenia wieku tzw. gimnazjalnego portretu Mikołaja Kopernika (1473-1543). Widać na nim mężczyznę w wieku ok. 35–40 lat. Uwagę zwracają wyraziste rysy oraz długie, ciemne i faliste włosy. Ciekawostką są jego oczy. Prawe umiejscowione jest wyżej od lewego. Ma na sobie czarną sutannę. Wokół szyi widać biały rąbek koszuli i czerwony kubrak bez rękawów. Jest on podbity białym futrem. Zagadki słynnego obrazu Mimo dużego zainteresowania obrazem i pogłębionych badań, od lat kryje on wiele zagadek. Na przykład nie wiadomo, kto go namalował. Cechy stylistyczne sugerują wpływy malarzy niderlandzkich lub flamandzkich. Dębowe podłoże obrazu dotarło do Torunia aż z Litwy lub z Białorusi. Ale jego droga była bardziej złożona. Najpierw w postaci półproduktu z portu w Kłajpedzie trafiło do Europy Zachodniej, a następnie jako podłoże obrazu przetransportowano je do Torunia. Na przestrzeni dziesiątków lat głowiono się też nad jego wiekiem. Niektórzy badacze sugerowali nawet, że powstał za życia Kopernika. Temu zagadnieniu poświęcony jest artykuł toruńskich ekspertów opublikowany w czasopiśmie naukowym „Journal of Cultural Heritage”. Uczeni opisali w nim badanie podłoża obrazu. Precyzyjne określenie wieku obrazu Kopernika Co prawda już w 1987 roku naukowcy pobrali próbkę do datowania dendrochronologicznego, ale teraz postanowili zweryfikować ówczesne ustalenia. Powtórna analiza malowidła, którą wykonano w 2023 r. z zastosowaniem współczesnych metod oraz baz danych, jednoznacznie potwierdziła, że ten wizerunek Kopernika powstał już po jego śmierci. – Wyniki badań dębowego podłoża obrazu przesunęły datę powstania obrazu o kolejną dekadę – do lat 80. XVI w., czyli ponad 40 lat po śmierci wielkiego astronoma w 1543 r. Górną granicę przedziału czasowego wyznacza z kolei 1594 rok, kiedy obraz wisiał już w Gimnazjum Akademickim w Toruniu – tłumaczą badacze z Wydziału Sztuk Pięknych UMK. – Tym samym potwierdzone zostało, że toruński portret należy do grupy trzech najstarszych wizerunków Mikołaja Kopernika – zaznacza zespół ekspertów. Dzieje obrazu Kopernika Portret Kopernika od około 1594 r. znajdował się w bibliotece Gimnazjum Akademickiego w Toruniu. Stąd obraz określa się jako „gimnazjalny”. Do 1724 r. szkoła mieściła się w budynkach dawnego klasztoru franciszkańskiego przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Od 1725 r. gimnazjum działało w budynku dawnej akademickiej bursy (internatu) przy ulicy Piekary. Od 1855 r. malowidło przechowywano w nowym gmachu szkoły przy Zaułku Prosowym. W czasie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej obraz przeniesiono do Muzeum Miejskiego (obecnie Muzeum Okręgowe w Toruniu). W toku wojny w celu zabezpieczenia zabytku przed grabieżą portret wywieziono poza Toruń. W 1945 r. słynny obraz odnaleziono w składnicy w Wyrzysku. Następnie przekazano go do Muzeum Miejskiego. Obecnie można go oglądać w Sali Mieszczańskiej Ratusza Staromiejskiego w Toruniu. Jak wyglądał Mikołaj Kopernik i skąd o tym wiemy? Udało się odnaleźć czaszkę genialnego uczonego Był prawdziwym człowiekiem renesansu. Uprawiał medycynę i parał się ekonomią, sprawnie zarządzał ogromnymi włościami kościelnymi, dbał o warownię olsztyńską, a nawet – jako prawni... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-wygladal-mikolaj-kopernik-i-skad-o-tym-wiemy-udalo-sie-odnalezc-czaszke-genialnego-uczonego-ryc-jan-matejko-wikimedia-commons-cc0-02bc056.jpg" width="938" height="675" alt="Jak wyglądał Mikołaj Kopernik i skąd o tym wiemy? Udało się odnaleźć czaszkę genialnego uczonego (ryc. Jan Matejko, Wikimedia Commons, CC0)" title="Jak wyglądał Mikołaj Kopernik i skąd o tym wiemy? Udało się odnaleźć czaszkę genialnego uczonego (ryc. Jan Matejko, Wikimedia Commons, CC0)" /> Rocznica pretekstem do szerszych badań Z okazji 550. urodzin Kopernika, które obchodzono 19 lutego br., malowidło poddano specjalistycznym badaniom konserwatorskim. Prace zaczęły się już w listopadzie 2021 r. Centrum Badań i Konserwacji Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Mikołaja udało się odkryć na przykład zagadkowy napis na tylnej stronie XVI-wiecznego obrazu. Głosił on: „Nicolaus Copernic Puld”, czyli „Mikołaj Kopernik brudny”. Dlaczego się tam znalazł? Zapewne był on związany z inwentaryzacją obiektu. Łacińskie słowo „puld” wskazywało na potrzebne prace oczyszczające. Najsłynniejszym dziełem Mikołaja Kopernika jest „De revolutionibus orbium coelestium” („O obrotach sfer niebieskich”). To w nim astronom zaprezentował teorię heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego. Źródło: Portal Informacyjny UMK Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
„Mikołaj Kopernik brudny” – zagadkowy napis na XVI-wiecznym obrazie przedstawiającym słynnego astronoma
„Nicolaus Copernic Puld”, czyli „Mikołaj Kopernik brudny” – taki napis odkrył zespół naukowców na tylnej stronie XVI-wiecznego obrazu przedstawiającego słynnego polskiego astronoma. Obecnie malowidło znajduje się w Ratuszu Staromiejskim w Toruniu.
W tym artykule: „Puld”, czyli brudny Kopernik Gimnazjalny portret Kopernika Mikołaj Kopernik – słynny astronom W ostatnim czasie Centrum Badań i Konserwacji Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika przeprowadziło kompleksowe badania tzw. gimnazjalnego portretu słynnego astronoma. To najsłynniejszy obraz przedstawiający Kopernika. Widać na nim astronoma w wieku ok. 35–40 lat. Ma wyraziste rysy oraz długie, ciemne i faliste włosy. Uwagę zwracają oczy. Lewe znajduje się niżej od prawego. Ubrany jest w czarną sutannę z widocznym białym rąbkiem koszuli oraz czerwony kubrak bez rękawów, podbity białym futrem. Kopernik zmarł w 1543 roku, a obraz powstał kilkadziesiąt lat później. „Puld”, czyli brudny Kopernik Naukowcy użyli między innymi technikę bliskiej podczerwieni, W ten sposób na tylnej stronie obrazu dostrzegli napis przy górnej krawędzi wykonany ołówkiem. Brzmiał: „Nicolaus Copernic Puld”, czyli po łacinie „Mikołaj Kopernik brudny”. – Moje dotychczasowe ustalenia w sprawie napisu wskazują, że był on związany z inwentaryzacją obiektu. Łacińskie słowo „puld” w skrócie od „puldentus” wynikało z oceny stanu zachowania obrazu i wskazywało na potrzebne prace oczyszczające – opowiada National Geographic Polska prof. Elżbieta Basiul z UMK, która kierowała badaniami. Dziś, po pieczołowitej konserwacji, obraz wygląda świetnie. Jednak sto lat temu był w opłakanym stanie, stąd adnotacja wykonana zapewne w czasie inwentaryzacji. Okazuje się, że obraz wówczas mocno ściemniał i mogły być nawet wątpliwości z identyfikacją osoby, którą ukazywał. Poza tym był silnie spękany. – Słowo „puld” było określeniem związanym ze stanem zachowania obrazu i wskazaniem konieczności podjęcia działań oczyszczających – kwituje profesor. Czas wykonania napisu można w przybliżeniu wyznaczyć na okres od połowy XIX w. do poł. lat 30. XX wieku. Być może był to 1939 rok, kiedy obraz trafił w depozyt do Muzeum Miejskiego, czyli dzisiejszego Muzeum Okręgowego. Odkrycie nieznanego do tej pory napisu na drugiej stronie obrazu to tylko jeden z efektów szeroko zakrojonych badań. Wykorzystano m.in. analizę obrazu w świetle widzialnym, fluorescencję wzbudzaną światłem ultrafioletowym, reflektografię w ultrafiolecie, reflektografię w bliskiej podczerwieni oraz obrazowanie promieniowaniem rentgenowskim (technika RTG). To metody bezpieczne dla wiekowego dzieła. Pozwoliły badaczom na szerszą interpretację techniki rysunkowej zastosowanej przez autora portretu. Gimnazjalny portret Kopernika Obraz pochodzi z XVI wieku. – Został namalowany na podstawie nieznanego nam portretu bądź nawet autoportretu astronoma. Ale czy był to rysunek, grafika czy obraz tego nie wiemy – przekazała prof. Basiul. Kiedyś obraz był dłuższy od obecnego. Na dolnej krawędzi malowidła widać ślady drobnych uszkodzeń drewna, które mogły powstać przy odpiłowaniu części dzieła. Zbiory Biblioteki Gimnazjum Akademickiego w Toruniu, w których znajdował się portret, ucierpiały w czasie stacjonowania w tym gmachu wojsk napoleońskich na początku XIX wieku. Urządzono tam szpital wojskowy. Obecnie prezentowany jest w Sali Mieszczańskiej Ratusza Staromiejskiego w Toruniu. Jak wyglądał Mikołaj Kopernik i skąd o tym wiemy? Udało się odnaleźć czaszkę genialnego uczonego Był prawdziwym człowiekiem renesansu. Uprawiał medycynę i parał się ekonomią, sprawnie zarządzał ogromnymi włościami kościelnymi, dbał o warownię olsztyńską, a nawet – jako prawni... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-wygladal-mikolaj-kopernik-i-skad-o-tym-wiemy-udalo-sie-odnalezc-czaszke-genialnego-uczonego-ryc-jan-matejko-wikimedia-commons-cc0-02bc056.jpg" width="938" height="675" alt="Jak wyglądał Mikołaj Kopernik i skąd o tym wiemy? Udało się odnaleźć czaszkę genialnego uczonego (ryc. Jan Matejko, Wikimedia Commons, CC0)" title="Jak wyglądał Mikołaj Kopernik i skąd o tym wiemy? Udało się odnaleźć czaszkę genialnego uczonego (ryc. Jan Matejko, Wikimedia Commons, CC0)" /> Mikołaj Kopernik – słynny astronom Mikołaj Kopernik urodził się w Toruniu 19 lutego 1473 r. Zajmował się astronomią, matematyką, medycyną, prawem, ekonomią. Studiował między innymi w Bolonii. Był duchownym katolickim i doktorem prawa kanonicznego. Bliskie były mu zagadnieniem związane ze strategią wojskową i kartografią. Jego najsłynniejszym dziełem jest „De revolutionibus orbium coelestium” („O obrotach sfer niebieskich”), opublikowane w 1543 r. To w nim astronom zaprezentował teorię heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego. Źródło: UMK Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Dzieła, które stworzyli znani malarze są dziś warte miliony. Do tego grona należą też Polacy
Najbardziej znani malarze świata stworzyli podwaliny tej niezwykłej sztuki, rozwijali ją i dostosowywali do swoich czasów. Dziś każdy z nich jest symbolem epoki, w której tworzył, a ich największe dzieła jednym tchem wymieniają nie tylko znawcy malarstwa. Niektórzy byli podziwiani już w swoich czasach, inni zdobyli należne im uznanie dopiero po śmierci. O których artystach mowa? Poniżej wymieniamy nazwiska najznakomitszych malarzy.
W tym artykule: Leonardo da Vinci (1452–1519) Rafael Santi (1483–1520) Wincent van Gogh (1853–1890) Rembrandt (1606–1669) Pablo Picasso (1881–1973) Jan Matejko (1838–1893) Artur Grottger (1837–1867) Andrzej Wróblewski (1927–1957) Olga Boznańska (1865–1940) Nie każdy jest koneserem sztuki. Nie wszyscy potrafią ocenić obraz okiem krytyka, ale gdy wzrok zatrzymuje się na wybitnym dziele, nikt, nawet osoba będąca kompletnym laikiem w tym temacie, nie ma wątpliwości, że patrzy na pracę, która wykracza daleko poza ramy przeciętności i banału. W kanonie najwybitniejszych arcydzieł zapisały się płótna malarzy włoskich, francuskich, flamandzkich, ale także polskich. Leonardo da Vinci (1452–1519) Listę otwiera nazwisko prawdziwego człowieka renesansu. Malarz, rzeźbiarz, architekt, inżynier, wynalazca – specjalności Leonarda można wymieniać i wymieniać, ale dziś najbardziej interesuje nas pierwsza ze wskazanych. Swoją artystyczną drogę rozpoczął jako praktykant we florenckim atelier Verrocchio – najbardziej utalentowanego ze wszystkich florenckich malarzy tamtych czasów. Z czasem sam został nauczycielem, kształcąc nowych praktykantów w dziedzinie rysunku. Artystyczne życie włoskiego mistrza dzieli się na dwa okresy florenckie i mediolańskie oraz okres rzymski. Pozostawił po sobie dzieła, które do dziś wzbudzają ogromne emocje. „Mona Lisa”, „Ostatnia wieczerza” – tych tytułów nie trzeba nikomu przedstawiać. Jedno ze słynnych płócien znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie. Mowa o zachwycającej „Damie z gronostajem”. Rafael Santi (1483–1520) Rafael jest wymieniany jako jeden z najwybitniejszych przedstawicieli epoki renesansu i jeden z najwybitniejszych w historii. Pierwszym nauczycielem młodego Santiego był jego ojciec. Później opuścił rodzinne miasteczko Urbino, by pobierać dalsze nauki u Pietra Perugino w Perugii. Gdy wyjechał do Florencji, jego kariera zaczęła nabierać rozpędu. Sławę i prestiż w świecie sztuki zapewniło mu jednak dopiero zlecenie od papieża Juliusza II. Głowa Kościoła zleciła Santiemu wykonanie dekoracji watykańskich wnętrz. Powstałe wówczas freski, „Apoteoza Eucharystii” i „Szkoła ateńska”, należą do jego najznakomitszych dzieł, podobnie zresztą jak słynna „Madonna Sykstyńska”, „Święta Rodzina Franciszka I” i jego ostatni obraz „Przemienienie Pańskie”. Wincent van Gogh (1853–1890) Postimpresjonistyczne dzieła Vincenta van Gogha, emanujące żywą kolorystyką i silnie oddziałujące na emocje, bez dwóch zdań wyprzedziły swoją epokę. Dosłownie, bo artysta, którego obrazy dziś jest uważane są za istotne podwaliny sztuki współczesnej, za życia nie cieszył się dużą popularnością. Jego najbardziej znanym dziełem są słynne „Słoneczniki”, ale nie można pominąć też tytułów takich jak „Kwitnący migdałowiec” czy „Gwieździsta noc”. W swoim dorobku miał też niezliczone autoportrety. Rembrandt (1606–1669) Holenderski przedstawiciel baroku, nazywany „malarzem duszy”, był prawdziwym mistrzem w operowaniu techniką światłocienia, która tworzyła niezwykłą atmosferę jego dzieł i dodawała im dramatyzmu. Wielki artysta pozostawił po sobie 300 obrazów olejnych, tyle samo grafik i kilka tysięcy rysunków. Inspirowała go tematyka biblijna i mitologia, ale w swoim dorobku artystycznym miał także sceny rodzajowe, pejzaże i portrety. Najbardziej znane obrazy Rembrandta to m.in. „Żydowska narzeczona” i „Straż nocna”. Pablo Picasso (1881–1973) Nie ulega wątpliwości, że Picasso to jedna z najbardziej znaczących postaci w historii sztuki. Sławny malarz, grafik, rzeźbiarz i ceramik już w najmłodszych latach zdradzał niebywały talent artystyczny. Pierwsze nauki pobierał w Hiszpanii, później kształcił się w Paryżu. To właśnie w stolicy Francji zainspirował się dziełami postimpresjonistycznymi. Tworzył wówczas melancholijne dzieła, skupiające się na życiu ubogich (m.in. „Stary gitarzysta” i „Dwie siostry”). Prace z 1901–1904 są zaliczane do tzw. błękitnego okresu. Po 1904 roku twórczość Picassa wkroczyła w okres różowy. Powstały wówczas dzieła takie jak „Dziewczyna na kuli” i „Rodzina arlekina”. W 1907 roku, zainspirowany twórczością Paula Cézanne'a, rozpoczął eksperymenty z geometrycznymi formami. W ten sposób powstały podstawy kubizmu, wyrażone w dziełach takich jak „Panny Awinionu”. Jan Matejko (1838–1893) Jan Matejko przez ekspertów uważany jest za jednego z najwybitniejszych malarzy w historii, nie tylko polskiej, ale i światowej sztuki. Czołowy autor dzieł batalistycznych i historycznych stworzył ok. 300 obrazów wykonanych techniką olejną, pozostawił po sobie także kilkaset szkiców i rysunków. Matka artysty pochodziła ze spolonizowanej rodziny niemieckiej, a ojciec był czeskim emigrantem. Mimo to w rodzinnym domu Matejków ponad wszystko ceniono ideały niepodległościowe, a wykształcenie postaw patriotycznych było elementarnym obszarem wychowania. Matejko miał jasno sprecyzowany obszar zainteresowań już w 1852 roku, gdy rozpoczynał naukę w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie. Później kontynuował artystyczną edukację w Monachium, a następnie w Wiedniu, a przez cały ten czas fascynowało go malarstwo historyczne. Rozgłos na arenie międzynarodowej zyskał, zanim ukończył 30 lat. W 1865 roku został nagrodzony złotym medalem na dorocznym Salonie paryskim za dzieło „Kazanie Skargi”. W 1867 roku nagrodzono go złotym medalem za obraz „Rejtan – Upadek Polski”. Najbardziej znanym dziełem Matejki jest „Stańczyk”. Obraz ukończony w 1862 roku dobitnie wyraża głęboką troskę wówczas zaledwie 24-letniego artysty o losy kraju. Artur Grottger (1837–1867) Jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego nurtu malarstwa historycznego i czołowy malarz (ale także rysownik i ilustrator) okresu romantyzmu. Artur Grottger w swojej twórczości czerpał pełnymi garściami z narodowej historii, ukazując w swoich dziełach tragedię ogółu poprzez historię jednostki. Pomimo przedwczesnej śmierci, pozostawił po sobie niezwykle bogaty dorobek artystyczny. Jego najstarsza zachowana praca, „Egzekucja szpiega”, powstała w 1847 roku. W zbiorach znajduje się ponad 500 prac spod jego pędzla, a wśród najwybitniejszych wymienia się przede wszystkim dzieła z cyklu „Polonia” m.in. „Schronisko”, „Żałobne wieści” i „Na pobojowisku”. Andrzej Wróblewski (1927–1957) Andrzej Wróblewski to artysta niezwykły pod wieloma względami. Całe jego artystyczne życie wyraża rozdarcie między kilkoma nurtami, będące formą artystycznego buntu. W niektórych jego dziełach wyraźnie odznacza się figuracja, w innych dominują elementy abstrakcji. Właśnie to czyni sztukę Wróblewskiego niezwykłą i sprawia, że to nazwisko jest wymieniane wśród najwybitniejszych malarzy w powojennej Polsce. Wróblewski studiował na Wydziale Malarstwa i Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i równolegle pobierał nauki z dziedziny historii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jego pierwsze obrazy były utrzymane w konwencji postimpresjonistycznej, ale szybko zaczął buntować się wobec koloryzmu. W swoim dorobku miał dzieła typowo surrealistyczne i z elementami abstrakcji geometrycznej (m.in. „Niebo nad górami” i „Segmenty”), jak i figuratywne, w których dominował motyw rodziny (jak choćby „Kolejka trwa”). Najbardziej wyrazistymi działami artysty są jednak obrazy z serii „Rozstrzelania”, w której autor odwołał się do okupacji. Olga Boznańska (1865–1940) Wymieniając najwybitniejszych artystów, którzy po mistrzowsku władali pędzlem, nie można pominąć Olgi Boznańskiej. Najwybitniejsza polska malarka okresu Młodej Polski i jedna z czołowych przedstawicielek modernizmu zadebiutowała w 1886 roku, w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych. Swoje prace prezentowała nie tylko w Polsce, ale także w wielu europejskich krajach i Stanach Zjednoczonych. Laureatka wielu prestiżowych nagród zachwycała krytyków niepowtarzalnym stylem, w którym dominowały ciemne tony: odcienie brązu, szarości, zieleni i czerń z nielicznymi akcentami białymi i różowymi. Tematyka jej dzieł często skupiała się wokół martwej natury, wnętrz, czasami także na pejzażach. Jednak najbardziej wyrazistym elementem jej sztuki były portrety z wyraźnymi wpływami obrazów Whistlera. Wśród najwybitniejszych dzieł artystki należy wskazać na płótna takie jak „Dziewczynka z chryzantemami” i „Portret malarza Pawła Nauena”. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci skrywa pewną tajemnicę. Jak obraz trafił do naszego kraju?
„Dama z gronostajem” to jedyny obraz Leonarda da Vinci, który znajduje się w polskich zbiorach. Dzieło wystawione w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie jest jednym z najcenniejszych portretów, które wyszły spod pędzla włoskiego mistrza renesansu.
W tym artykule: Kim jest kobieta z obrazu „Dama z gronostajem”? Zwierzę na obrazie to gronostaj czy łasiczką? Gdzie obecnie znajduje się „Dama z gronostajem”? Leonardo da Vinci to jeden z najsłynniejszych artystów wszech czasów. Włoski malarz zostawił po sobie wiele wyjątkowych obrazów, które do dziś przyciągają tłumy zwiedzających w muzeach, a niektóre z nich pobiły wszystkie możliwe rekordy cen dzieł sztuki na aukcjach. Jest jednak jeden portret, który włoski mistrz namalował prawdopodobnie ok. 1489 roku, wyjątkowy z zupełnie innego powodu. „Dama z gronostajem”, bo o niej mowa, to jedyny obraz Leonarda, który znajduje się w polskich zbiorach. Kim jest kobieta z obrazu „Dama z gronostajem”? Portret przedstawia Cecylię Gallerani. Chociaż pochodziła z nieszlacheckiej rodziny ze Sieny, odebrała gruntowne wykształcenie. Była przy tym piękna i inteligentna. Nic zatem dziwnego, że wodziła za nią oczami cała śmietanka intelektualna i szlachecka Mediolanu, do którego wyjechała z rodzicami. Cecylia uwielbiała filozofię i poezję. Sama też pisała wiersze, które niestety się nie zachowały. Biegle władała łaciną i greką. W 1489 roku poznała księcia Ludwika Sforzę, zamierzającego wkrótce wziąć ślub z Beatrice d’Este, księżną Bari. Mimo to niedługo Cecylia miała urodzić Ludwikowi syna Cesare'a. Gdy Gallerani była jeszcze brzemienna, Ludwik polecił, aby do czasu rozwiązania pozostała na dworze. Kilka miesięcy obecności kochanki Sforzy stało się tematem plotek i rodzinnych napięć. Władca Mediolanu nie mógł jednak zostawić swojej przyszłej żony. Dlatego przekazał Cecylii ziemię w Saronno i postanowił wydać ją za Ludwika Carminati de Brambilla, hrabiego Bergamino. Młody Cesare natomiast otrzymał od ojca pałac Carmagnola w Mediolanie, w którym zamieszkał wraz z matką i ojczymem. Cecylia do końca życia pisała wiersze i publikowała swoje teksty po włosku i po łacinie. Zmarła w Cremonie w 1536 roku. Zwierzę na obrazie to gronostaj czy łasiczką? Ludwik prawdopodobnie do samego końca darzył Cecylię uczuciem. Właśnie dlatego zlecił Leonardowi sportretowanie swojej kochanki. Malarz postanowił przedstawić poetkę trzymającą na rękach zwierzę z rodziny łasicowatych. Historycy sztuki są niemalże pewni, że to gronostaj, chociaż sprawa oczywista nie jest. Eksperci wskazują, że samo stworzenie ma być aluzją do przydomku księcia (Ermellino – gronostaj) oraz do nazwiska kochanki Gallerani, które przypomina nazwę galé w języku greckim, co oznacza „koci”. Naukowcy odkryli tajemnicę obrazów Leonarda da Vinci. Mistrz używał składnika, który masz w lodówce Najnowsze badania wykazały, że dawni mistrzowie malarstwa używali pewnego składnika, malując swoje obrazy olejne. Robili tak m.in. Leonardo da Vinci, Rembrandt i Sandro Botticelli. Z drugiej strony historycy zwracają uwagę, że przednia łapa ssaka nie przypomina łap zwierząt z rodziny łasicowatych. Według pewnej teorii w chwili, gdy Leonardo malował portret Cecylii Gallerani, kobieta była w ciąży z Ludwikiem, zaręczonym z Beatrice. Artysta w ten sposób chciał ów fakt zamaskować fakt. Przedmiotem dzieła była bowiem uroda Włoszki i wielka miłość mężczyzny do swojej wybranki. Być może zwierzę zostało przedstawione jako „powiernik i strażnik tajemnicy” kochanków. Warto również zwrócić uwagę na fakt, że w kulturze i sztuce gronostaj przez lata był symbolem czystości, z kolei łasiczka – macierzyństwa. Tak ekwilibrystyczny ruch mógł wykonać tylko Leonardo da Vinci. Gdzie obecnie znajduje się „Dama z gronostajem”? Nieznane są dokładne losy „Damy z łasiczką” do końca XVIII wieku. W 1788 roku obraz kupił książę Adam Jerzy Czartoryski. Był to prezent dla jego matki Izabeli. Arystokratka w 1801 roku otworzyła w Puławach pierwsze w Polsce muzeum publiczne, nazwane Domem Gotyckim, gdzie wystawiano „Damę”. W czasie powstania listopadowego dzieło Leonarda wywieziono do Paryża, aby nie zostało zrabowane przez zaborców. Pod koniec XIX wieku obraz wrócił do Polski. Przewieziono go do Krakowa, gdzie powstawało właśnie nowe muzeum rodziny Czartoryskich. W 1939 roku portret Cecylii został skonfiskowany przez nazistów. Przez kilka lat zdobił ścianę wawelskiej rezydencji Hansa Franka, a następnie wywieziono go do Niemiec. Polska odzyskała dzieło włoskiego mistrza dopiero w 1946 roku. Naukowcy odkryli pochodzenie matki Leonarda da Vinci? „Była czerkieską niewolnicą” Analiza dokumentów sprzed prawie 600 lat wykazała prawdopodobne pochodzenie matki Leonarda da Vinci. Włoski historyk twierdzi, że Caterina Buti del Vacca była księżniczką z Kaukazu, którą... W grudniu 2016 roku Fundacja Książąt Czartoryskich sprzedała Skarbowi Państwa całą swoją kolekcję – w tym portret namalowany przez Leonarda – za 100 milionów euro. Od 2012 obraz można było podziwiać na Wawelu, a od maja 2017 w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie. W 2019 roku „Dama z gronostajem” wróciła na swoje pierwotne miejsce. Po wieloletnim remoncie znowu zawisła w sali Muzeum Książąt Czartoryskich. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Odkryto dwa mało znane portrety Rembrandta. Nie widziano ich od prawie 200 lat
W Wielkiej Brytanii zidentyfikowano dwa rzadkie, nieznane wcześniej obrazy Rembrandta. Portrety były częścią prywatnej kolekcji, a eksperci twierdzą, że mogą być warte kilkadziesiąt milionów złotych.
W tym artykule: Obrazy przez kilkadziesiąt lat znajdowały się w Warszawie Przez prawie 200 lat nikt nie widział portretów Drogo, chociaż daleko do rekordu Dwa niewielkiej wielkości portrety przedstawiają męża i żonę. Zostały namalowane w 1635 roku, a na obrazach widnieje podpis Rembrandta, jednego z najwybitniejszych malarzy w Europie i na świecie. Osoby przedstawione na dziełach miały być spokrewnione z najważniejszym malarzem holenderskiego „złotego wieku”. Obrazy przez kilkadziesiąt lat znajdowały się w Warszawie Mężczyzna to Jan Willemsz van der Pluym, a kobieta nazywała się Jaapgen Carels. Oboje pochodzili z Lejdy, miasta, które położone jest między Hagą a Amsterdamem. Starsze małżeństwo miało syna. Dominik van der Pluym ożenił się z kuzynką Rembrandta, Cornelią van Suytbroec. Młoda para doczekała się tylko jednego dziecka, Karela van der Pluyma. Chłopiec pobierał lekcję malarstwa od samego mistrza i sam został później, skądinąd bardzo znanym, malarzem. – Zupełnie się nie spodziewałem, że odkryjemy nieznane wcześniej obrazy. To niezwykłe, że te dzieła nie były wcześniej badane – mówi w rozmowie z Financial Times Henry Pettifer, wiceprezes Christie’s, który zajmuje się sprzedażą dzieł tzw. starych mistrzów. Obrazy przez ponad 200 lat były częścią prywatnych kolekcji. Aż do 1760 roku należały do rodziny van der Pluym. Po śmierci Martena ten Hove – prawnuka Jana Willemsza i Jaapgen – obrazy trafiły do Warszawy. Zakupił je Wincenty Potocki herbu Pilawa, polski podkomorzy nadworny koronny, generał-lejtnant wojsk Korony, starosta lubelski, z zamiłowania kolekcjoner sztuki. Przez prawie 200 lat nikt nie widział portretów Obrazy Rembrandta następnie kupił od Potockiego Baron d’Ivry. Znajdowały się w Paryżu aż do 1820. W tym samym roku kupił je brytyjski lord James Murray, pierwszy baron Glenlyon. W czerwcu 1824 roku arystokrata wystawił portery sprzedaż na aukcji w Christie’s. Kupcami okazała się anonimowa brytyjska rodzina. Portrety znajdowały się w jej kolekcji przez 199 lat. Teraz potomkowie pierwszych nabywców postanowili znowu oddać dzieła wielkiego mistrza na aukcję. Historia zapisana w obrazach. Dlaczego biała farba jest kluczem do zrozumienia przeszłości? Naukowcy odkryli, że na podstawie hydroksowęglanu ołowiu, który był stosowany jako pigment do białych farb, można dowiedzieć się wiele o holenderskich artystach "złotej ery" i rzeczywisto... – Ponownego odkrycia obrazów dokonano kilka lat temu, w ramach rutynowej wyceny przedmiotów, które znajdowały się w domu posiadaczy. Rodzina nie chce jednak, aby ujawniać jej tożsamość – mówi Henry Pettifer w rozmowie z CNN. – Dzieła sztuki od razu wzbudziły ogromne zainteresowanie, ponieważ nikt nie widział ich od blisko 200 lat. Co ciekawe, właściciele również byli zaskoczeni, że obrazy są tak mało znane – dodaje wiceprezes Christie’s. Drogo, chociaż daleko do rekordu Historia zatacza koło i znowu właśnie w domu aukcyjnym Christie’s obrazy Rembrandta zostaną wkrótce sprzedane. Eksperci szacują, że dzieła mogą osiągnąć wartość ok. 6,25–10 milionów dolarów, czyli ok. 26–41,5 mln złotych. Specjaliści z Rijksmuseum w Amsterdamie potwierdzili, że portrety są autentyczne i wyszły spod pędzla Rembrandta. Obrazy trafią na aukcję 6 lipca, ale przedtem zostaną wystawione w muzeach w Nowym Jorku i Amsterdamie. Chociaż cena obrazów wydaje się imponująca, nie będzie rekordowa. Najdroższe dzieło Rembrandta zostało sprzedane za 189,5 miliona dolarów, a nabywcą był rząd Holandii. Tym samym „De Vaandeldrager” po wielu latach wróciło z Francji do kraju. Natomiast w 2015 roku podwójny portret małżeństwa Maertena Soolmansa i Ooptjene Coppit sprzedano za 160 milionów dolarów. Jeśli jednak popatrzymy na najdroższe obrazy na świecie, Rembrandtowi daleko do podium. Tutaj pierwsze miejsce należy do Leonarda da Vinci. „Zbawiciel świata” włoskiego artysty został sprzedany w 2017 roku za 450,3 miliona dolarów. Na drugim miejscu jest „Interchange” Willema de Kooninga. Kwota za ten obraz w 2015 roku osiągnęła 300 milionów dolarów. Trzecie miejsce należy do Paula Cézanne’a. Dzieło „Gracze w karty” było w 2011 roku warte 250 milionów dolarów. Źródła: CNN, ARTnews. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
„Mona Lisa” ujawnia swój sekret. Historyk odkrył, gdzie znajdował się most ze słynnego obrazu
„Mona Lisa” to jeden z najczęściej odwiedzanych i fotografowanych obrazów na świecie. Od ponad 500 lat dzieło Leonarda da Vinci skrywa jednak pewne tajemnice.
W tym artykule: Gdzie siedzi Mona Lisa? Tajemnice i kontrowersje Mona Lisy Najsłynniejsze obrazy na świecie Nie ma chyba na świecie osoby, która nie kojarzyłaby „Mona Lisy”. Słynny obraz Leonarda Da Vinci to jeden z najcenniejszych eksponatów w paryskim Luwrze. Kto chce zobaczyć go z bliska, musi liczyć się ogromnymi tłumami i kolejką. Zrobienie zdjęcia „Mona Lisie” bez ludzi w kadrze niemal graniczy z cudem. Trochę jak z Fontanną Di Trevi w Rzymie. „Mona Lisa” powstała w XVI. i od tamtej pory skrywa wiele tajemnic. Sama postać namalowana przez artystę wzbudza kontrowersje. Na przestrzeni wieków historycy przedstawiali różne teorie. Rzekomo Mona Lisa nie jest kobietą, a mężczyzną. Nie wiadomo też, co wywołało tajemniczy uśmiech na jej twarzy. Tego możemy się już nigdy nie dowiedzieć, dlatego badacze nie dają spokoju innemu szczegółowi. Chodzi o krajobraz widziany na obrazie. Podpowiedzą jest ledwo widoczny most, choć i on był już umiejscawiany przez historyków w różnych lokalizacjach. Gdzie siedzi Mona Lisa? Tym razem zagadkę postanowił rozwiązać włoski historyk Silvano Vinceti. W ramach badań ze stowarzyszeniem kulturalnym Le Rocca przeanalizował nowo odkryte dokumenty, opisujące miejscowe krajobrazy. Tak doszedł do wniosku, że most za Mona Lisą znajdował się w Toskanii. – Jest to etrusko-rzymski most Romito, znany również jako Ponte di Valle, znajdujący się w gminie Laterina w prowincji Arezzo [...] Dziś z konstrukcji zachował się tylko jeden łuk, ale w latach 1501–1503 most funkcjonował i był bardzo ruchliwy. Świadczy o tym dokument o stanie majątkowym posiadłości rodziny, znajdujący się w archiwach państwowych we Florencji – powiedział Vinceti włoskiej gazecie „Ansa”. Most służył jako skrót między Arezzo, Fiesole i Florencją. Z dokumentów zbadanych przez Vincetiego wynika, że ​​Leonardo da Vinci często przebywał w Fiesole ze swoim wujem, księdzem o imieniu Amadori lub Amadoro. Tajemnice i kontrowersje Mona Lisy Według powszechnej interpretacji słynny obraz przedstawia kobietę. Ma nią być Lisa Gherardini, żona florenckiego kupca Francesco del Giocondo. Sława portretu to zasługa jej enigmatycznego uśmiechu oraz użycia sfumato. To technika malarska, w której artysta nakłada kilka warstw półprzezroczystego koloru, aby uzyskać miękki i jednolity wygląd. Obraz ma również unikatową kompozycję z bohaterką umieszczoną w centrum. „Mona Lisa” szybko stała się ikoną kultury i przedmiotem spekulacji. Wiele osób twierdziło, że tajemniczy uśmiech na obrazie jest symbolem tajemnicy lub boskości. Kontrowersje wzbudzało też kwestionowane autorstwo dzieła. Według jednej z teorii „Mona Lisę” miał namalował nie Leonardo da Vinci, a jego uczeń. Co trzymała w rękach Wenus z Milo? Niektórzy specjaliści twierdzili, że bogini miłości miała towarzysza Wenus z Milo, zwana również Afrodytą z Melos, to starożytna rzeźba przedstawiająca boginię miłości i piękna. Znana jest na całym świecie i uważana za jedno z najwspanialszych dzieł sz... Najsłynniejsze obrazy na świecie Świat sztuki jest pełen niezliczonych arcydzieł, ale niektóre z nich wyróżniają się jako najsłynniejsze obrazy na świecie. „Mona Lisa” jest jednym z nich. Te kultowe dzieła sztuki również cieszą się ogromnym zainteresowaniem od wieków: „Gwiaździsta noc” Vincenta van Gogha to kultowe arcydzieło. Namalowany w 1889 roku obraz przedstawia nocne niebo nad małą wioską. Obraz jest często postrzegany jako symbol nadziei. „Stworzenie Adama” autorstwa Michała Anioła to fresk, który można znaleźć na suficie Kaplicy Sykstyńskiej w Rzymie. Obraz przedstawia biblijną historię stworzenia Adama przez Boga i jest uważany za jeden z najsłynniejszych obrazów religijnych na świecie. „Dziewczyna z perłą” autorstwa Johannesa Vermeera to portret młodej dziewczyny noszącej perłę. Obraz znany jest z wyrazistego wykorzystania światła i koloru. „Krzyk” Edvarda Muncha to kultowe dzieło, często postrzegane jako symbol sztuki współczesnej. Obraz przedstawia krzyczącą postać w charakterystycznej pozie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Naukowcy odkryli tajemnicę obrazów Leonarda da Vinci. Mistrz używał składnika, który masz w lodówce
Najnowsze badania wykazały, że dawni mistrzowie malarstwa używali pewnego składnika, malując swoje obrazy olejne. Robili tak m.in. Leonardo da Vinci, Rembrandt i Sandro Botticelli.
W tym artykule: Renesansowi i barokowi artyści dodawali do swoich farb żółtka jaj Białko miało duży wpływ na właściwości farb olejnych Odkrycie rzuca nowe światło na historię sztuki Naukowcy już wielokrotnie udowadniali, że sztuka może być kluczem do zrozumienia przeszłości, a w malarstwie zapisana jest historia, często niewidoczna gołym okiem. Badania z 2021 roku wykazały, że na podstawie składu chemicznego białej farby, można dowiedzieć się wiele o życiu holenderskich artystów z tak zwanej złotej ery. Uczeni dokonali analizy kilkudziesięciu dzieł i odkryli, że niektórzy malarze byli zmuszeni podróżować po całej Europie w poszukiwaniu idealnych farb. Dlaczego? Okazuje się, że wydarzenia i konflikty z XVII wieku miały wpływ na dostawy rud ołowiu. Był to pierwiastek niezbędny do produkcji pigmentu białej farby. Renesansowi i barokowi artyści dodawali do swoich farb żółtka jaj Naukowcy od dziesięcioleci badają dzieła sztuki wielkich mistrzów. Szukają w nich odpowiedzi na pytania dotyczące życia twórców, które zostały ukryte wraz z ostatnim pociągnięciem pędzla. Jednak nie tylko skład chemiczny może być cenną wskazówką, ale również wszelkie uszkodzenia lub rysy widoczne na płótnie, lub ramie. Co ciekawe, na wielu obrazach artystów z epoki renesansu i baroku odkryto drobne ilości białka. Dotychczas uważano, że był to efekt niedbalstwa lub zanieczyszczeń, które pokryły obrazy po latach. Najnowsze badania niemieckich i francuskich naukowców wykazały jednak, że składniki te nie znalazły się tam przez przypadek. Białko miało duży wpływ na właściwości farb olejnych Badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Nature Communications”. Autorzy twierdzą, że malarze z XVI, XVII, a nawet z początku XVIII wieku celowo wykorzystywali jajka do przygotowywania swoich farb olejnych. – Istnieje bardzo mało źródeł na temat przygotowywania farb kilkaset lat temu. Dotychczas nie powstała również praca naukowa, która dokładnie zbadałaby ten proces – twierdzi Ophélie Ranquet, główna autorka badania z niemieckiego Karlsruher Institut für Technologie. Słynny obraz Rembrandta skrywał pewną tajemnicę. Nowoczesna technologia pomogła ją ujawnić „Straż nocna” to obraz Rembrandta i jedno z największych dzieł holenderskiego artysty. Naukowcy odkryli, że obraz może zdradzać pewną wskazówkę dotyczącą życia malarza. Badacze odkryli, że wykorzystując nawet niewielkie ilości kurzego żółtka, można uzyskać niemalże idealną farbę olejną. Autorzy dodają, że zabieg ten miał wpływ nie tylko na estetykę, ale też na długotrwałe właściwości farby. – Reakcje chemiczne, które zachodzą pomiędzy olejem, pigmentem a białkiem zawartym w żółtku, mają bezpośredni wpływ na lepkość farby i jej utlenianie. Pigment bieli ołowiowej, jest bardzo wrażliwy na wilgotne warunki, ale jeśli pokryje się go warstwą białka, stanie się na nią znacznie bardziej odporny. Dzięki temu farba jest dużo łatwiejsza do nałożenia na płótno – twierdzi Ophélie Ranquet. Odkrycie rzuca nowe światło na historię sztuki Na podstawie analizy obrazów Leonarda da Vinci, autorzy stwierdzili, że włoski artysta w ciągu swojej kariery eksperymentował ze składem farb, co da się zauważyć na poszczególnych pracach. Na obrazie „Madonna z goździkiem” widać, że zarówno matka, jak i dziecko mają charakterystyczne „zmarszczki”, które są spowodowane powolnym schnięciem farby olejnej. W tym wczesnym dziele Włocha naukowcy nie znaleźli żadnych śladów białka. Badacze stwierdzili, że tego efektu dałoby się uniknąć, gdyby do składu farby dodać śladowe ilości żółtka. Te z kolei są już obecne w późniejszych obrazach Leonarda. – Ponieważ w obrazach znajduje się znikoma ilość białka i jest trudna do wykrycia, uważamy, że nie jest to efekt zanieczyszczenia – podkreślają autorzy badania. Naukowcy odkryli, że żółtka do farb dodawał również Sandro Botticelli. Dowody na to odnaleziono m.in. w obrazie „Opłakiwanie Chrystusa”. Eksperci uważają, że nowe odkrycie zapewnia nie tylko znacznie lepszy wgląd w historię sztuki. Może być również niezwykle cenne dla konserwatorów, którzy zabezpieczają dzieła sprzed kilkuset lat. Źródło: Nature Communications Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Znane obrazy. Oto malarskie dzieła sztuki, których nie wypada nie znać
Znane obrazy, takie jak „Zbawiciel świata”, „Mona Lisa” czy „Słoneczniki”, to malarskie dzieła sztuki. Pomimo upływu wieków nadal budzą zachwyt wśród zwiedzających i koneserów na całym świecie.
W tym artykule: Znane obrazy „Zbawiciel świata” Leonarda da Vinci „Mona Lisa” Leonarda da Vinci „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci „Krzyk” Edvarda Muncha „Słoneczniki” Vincenta van Gogha „Dziewczyna z perłą” Jana Vermeera „Narodziny Wenus” Sandro Botticellego „Guernica” Pabla Picassa Obrazy znanych malarzy ponownie trafiły pod naszą redakcyjną lupę. Po rankingu najdroższych obrazów świata i najsłynniejszych portretów w historii, przygotowaliśmy zestawienie malarskich dzieł sztuki, które znać powinien absolutnie każdy. Ich kolejność jest zupełnie przypadkowa. Znane obrazy „Zbawiciel świata” Leonarda da Vinci „Mona Lisa” Leonarda da Vinci „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci „Krzyk” Edvarda Muncha „Słoneczniki” Vincenta van Gogha „Dziewczyna z perłą” Jana Vermeera „Narodziny Wenus” Sandro Botticellego „Guernica” Pabla Picassa „Zbawiciel świata” Leonarda da Vinci Leonardo da Vinci to jeden z najwybitniejszych malarzy w historii świata. Nic więc dziwnego, że obrazy, które wyszły spod pędzla włoskiego mistrza, to prawdziwe arcydzieła, a ich ceny osiągają astronomiczne poziomy. Namalowany w latach 1506–1513 obraz „Zbawiciel świata” (łac. Salvator Mundi), przedstawiający wizerunek Jezusa, został sprzedany w 2017 roku za rekordową sumę 450,3 mln dolarów. Kupił go minister kultury Arabii Saudyjskiej, książę Badr bin Abdullah. Historię obrazu przybliżają dwa filmy dokumentalne – „Zagubiony Leonardo” i „Zbawiciel na sprzedaż” – które dostępne są na popularnych platformach streamingowych. „Mona Lisa” Leonarda da Vinci „Mona Lisa” to kolejny obraz Leonarda da Vinci, który zapisał się na kartach historii. Słynny portret przedstawiający wizerunek kobiety o tajemniczym uśmiechu powstał pomiędzy 1503 a 1507 rokiem. Najprawdopodobniej włoskiemu malarzowi zlecił go bogaty kupiec, Francesco del Giocondo. Mężczyzna poprosił o namalowanie portretu swojej żony, Lisy Gherardini, tuż po narodzinach ich dziecka. – Dla pana Franciszka del Giocondo Leonardo namalował portret pani Lisy, jego żony, i choć spędził przy tej pracy cztery lata, obraz pozostawił niewykończony – to fragment biografii Giorgia Vasariego „Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów”. Najsłynniejsze dzieło Leonarda da Vinci jest eksponowane w paryskim Luwrze. Jak wyliczyli statystycy, co godzinę „Mona Lisę” ogląda około 500 osób. „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci Opisując sławne obrazy, nie sposób nie wspomnieć o naszym skarbie narodowym, czyli „Damie z gronostajem”, także autorstwa Leonarda da Vinci. To jedyne dzieło włoskiego malarza w polskich zbiorach, które od lat zdobi Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. W czasie powstania listopadowego powstały w ok. 1490 roku obraz, w obawie przed zniszczeniem, wywieziono do Paryża. Po raz drugi opuścił Polskę podczas II wojny światowej, gdy został skradziony przez niemieckiego okupanta. Za naszą zachodnią granicą przebywał do 1946 roku. Szacuje się, że obraz Lenarda da Vinci wart jest nawet 400 mln euro. Przypomnijmy, że pod koniec 2016 roku cała kolekcja Muzeum Książąt Czartoryskich, w tym „Dama z gronostajem”, został wykupiona przez Skarb Państwa. „Krzyk” Edvarda Muncha „Krzyk” to jeden z najsłynniejszych obrazów na świecie, który został okrzyknięty przez krytyków „arcydziełem ekspresjonizmu”. Powstał w 1893 roku, a jego autorem jest norweski malarz Edvard Munch, prekursor tego kierunku w malarstwie. Na co dzień można go podziwiać na stałej ekspozycji w Narodowym Muzeum Sztuki, Architektury i Projektowania w Oslo. Obraz „Krzyk” przedstawia postać, która trzyma ręce na policzkach i wydaje przeraźliwy krzyk. Ze względu na swój ekspresjonistyczny charakter, interpretacja dzieła nie należy do najprostszych. Co sam mistrz pędzla mówił o swoim dziele? – Szedłem ścieżką z dwojgiem przyjaciół – słońce miało się ku zachodowi – nagle niebo wypełniła krwista czerwień – zatrzymałem się, czując wyczerpanie i oparłem się na barierce – nad czarno-błękitnym fiordem było widać krew oraz języki ognia; – moi przyjaciele szli dalej, a ja stałem tam i trząsłem się z wrażenia – poczułem nieskończony krzyk przepływający przez naturę – zdradził Munch. „Słoneczniki” Vincenta van Gogha „Słoneczniki” to najbardziej rozpoznawalne dzieło Vincenta van Gogha. Niewiele osób jednak wie, że „Słoneczniki” to nie jeden, a seria 11 obrazów, powstałych na przełomie lat 80. i 90. XIX wieku podczas pobytu holenderskiego artysty w Paryżu i Arles. W październiku 2022 roku „Słoneczniki” Vincenta van Gogha z londyńskiego National Gallery zostały oblane zupą pomidorową przez aktywistki z organizacji Just Stop Oil, protestujące przeciwko zmianom klimatu. Wart 84 mln dolarów obraz nie został jednak uszkodzony, ponieważ był chroniony szkłem. „Dziewczyna z perłą” Jana Vermeera Przywołując znane obrazy z kobietą w roli głównej, nie można zapominać o „Dziewczynie z perłą” Jana Vermeera. Choć dokładna data powstania „Mona Lisy Północy” nie jest znana, historycy przypuszczają, że obraz mógł powstać w drugiej połowie XVII wieku. W porównaniu do dzieła Leonarda da Vinci, portret holenderskiego malarza jest niewielkich rozmiarów. Mierzy bowiem zaledwie 44,5 na 39 cm. Aktualnie obraz znajduje się w muzeum Mauritshuis w Hadze. „Narodziny Wenus” Sandro Botticellego Sandro Botticelli na stałe zapisał się na kartach historii sztuki jako wybitny artysta. To jemu świat zawdzięcza między innymi renesansowe arcydzieło, jakim jest obraz „Narodziny Wenus” z ok. 1485 roku. Choć tytuł obrazu wskazuje na scenę narodzin bogini miłości, włoski mistrz ukazał na nim zejście rzymskiej Afrodyty z muszli na ląd. Tytułową Wenus uznaje się za ideał kobiecego piękna, mimo że Botticelli nie zadbał o realistyczne oddanie poszczególnych część ciała. Obraz można podziwiać we florenckiej galerii Uffizi. „Guernica” Pabla Picassa „Guernica” to ponadczasowy obraz Pabla Picassa z 1937 roku. Data powstania nie była przypadkowa. Artysta w ten sposób nawiązał do ówczesnej sytuacji w Hiszpanii, gdy kraj był ogarnięty wojną domową, próbując przy okazji wyrazić swój sprzeciw. Dzieło wybitnego hiszpańskiego malarza i rzeźbiarza, namalowane w odcieniach bieli, szarości i czerni, przedstawia cierpienie ludzi i zwierząt w czasie wojny. Dziś obraz wystawiony jest na stałej ekspozycji w Muzeum Królowej Zofii w Madrycie. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Podczas remontu kuchni odkryto 400-letnie dzieło sztuki. „To odkrycie o znaczeniu narodowym”
Podczas remontu kuchni, w angielskim mieszkaniu w hrabstwie York, odnaleziono fryz, na którym znajdowały się malowidła, które powstały w XVII wieku. Przedstawiają sceny z poematu napisanego przeze Francisa Quarlesa.
W tym artykule: Malowidło przez lata było ukryte pod drewnianą płytą Dzieło sztuki nawiązuje do poematu brytyjskiego pisarza z XVII wieku Malowidło ma olbrzymie znaczenie narodowe To miał być rutynowy remont jednopokojowego mieszkania w zabytkowej kamienicy przy ulicy Micklegate w angielskim mieście York. Luke Budworth wraz ze swoją partnerką Hazel Mooney postanowili odświeżyć kuchnię, aby na dobre zadomowić się w nowym miejscu. Na czas renowacji musieli jednak opuścić swój lokal. Kilka dni później otrzymali telefon od wykonawców z pytaniem: „czy wiedzieliście, że w waszym mieszkaniu jest obraz?”. Nie wiedzieli. Lokatorzy od razu przyjechali na miejsce, aby sprawdzić, czym jest tajemnicze znalezisko. Malowidło przez lata było ukryte pod drewnianą płytą Okazało się, że malowidło znajdowało się na zakrytym fryzie, czyli poziomym pasie dekoracyjnym. Takie elementy często zdobiły świątynie i inne monumentalne budowle. Często malowano na nich symbole religijne, mitologiczne lub historyczne. Lukę Budworth twierdzi, że wiedział o istnieniu fryzu, ale zawsze sądził, że pełnił wyłącznie funkcję ukrycia rur na ścianie. Najdroższe obrazy na świecie. Dzieła sztuki, które osiągnęły astronomiczne ceny Większość z nich powstała w XIX i XX wieku. Najstarszy, a zarazem najdroższy ma ponad 500 lat. Oto 10 obrazów, za które zapłacono rekordowo wysokie ceny. Luke i Chloe wyciągnęli swoje narzędzia i zaczęli odkuwać wewnętrzną warstwę fryzu. Ta była zabudowana drewnianym panelem. Gdy oderwali ten fragment, ich oczom ukazał się sporych rozmiarów obraz, który stylem przypominał dzieła z epoki wiktoriańskiej. – Ten fragment był pomalowany, tak samo, jak reszta ściany. Zawsze myślałem, że nic tam nie ma. Byliśmy bardzo zaskoczeni, jak odkryliśmy te malowidła – mówi Budworth w rozmowie z CNN. Właściciel mieszkania postanowił dowiedzieć się więcej o dziele sztuki. Na pierwszy rzut oka ocenił, że musiał być bardzo stary. Nie przypuszczał jednak, że może być nawet starszy, niż kamienica, w której mieszkali. Dzieło sztuki nawiązuje do poematu brytyjskiego pisarza z XVII wieku Para skontaktowała się z lokalnymi historykami sztuki i badaczami. Okazało się, że malowidło mogło powstać ok. 1660 roku. Idąc na nim sceny, które nawiązują do książki Francisa Quarlesa „Emblematy” (ang. Emblems), która została napisana w 1635 roku. Kamienica, w której odnaleziono dzieło sztuki, została wybudowana w 1747 r. To oznacza, że wcześniej znajdował się tutaj inny, znacznie starszy budynek. – Wiedziałem, że mieszkamy w starym budynku, na bardzo starej i zabytkowej ulicy, której historią sięga jeszcze czasów rzymskich. Dlatego takie odkrycie może nie jest aż tak zaskakujące dla archeologów. Dla nas jednak to niezwykłe spotkanie z historią w naszym własnym mieszkaniu – mówi Luke Budworth. Malowidło ma olbrzymie znaczenie narodowe – To naprawdę szalone pomyśleć, że w tym miejscu wciąż znajdują się struktury, które poprzedzały wielki pożar Londynu i inne późniejsze wydarzenia – mówi Luke Budworth. Anglik dodaje jednak, że chociaż to niesamowite mieć w mieszkaniu takie malowidła, to obawia się, że nie będzie go stać na ich konserwację. Na razie otrzymał dodatkowe fundusze od brytyjskiego instytutu ochrony zabytków, aby mógł zabezpieczyć i ponownie zakryć fryz. W Anglii znaleziono 11 szkieletów bez głów. Były w innych miejscach W Wielkiej Brytanii archeolodzy odkryli kolejny cmentarz z czasów Cesarstwa Rzymskiego. To jednak nie jedyne znalezisko w okolicy. Fundacja Historic England zainteresowała się sprawą. Badacze przeprowadzili dochodzenie, które wykazało, że fryz po raz pierwszy został odkryty w 1998 roku. Poprzedni właściciele postanowili je ukryć, a później o nich zapomniano. – Uważamy, że to dzieło sztuki ma znaczenie narodowe. W Yorku malowidła ścienne są niezwykle rzadkie, dlatego odkrycie jest tym bardziej interesujące – mówi w rozmowie z BBC News Simon Taylor, badacz architektury w Historic England. Źródło: The Guardian Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Znane portrety, a wśród nich polski skarb narodowy. Wart jest fortunę
Jakie są znane portrety w malarstwie? Oto cztery obrazy, które na trwałe zapisały się na kartach historii światowej sztuki. Najsłynniejszy z nich wart jest ponad 850 mln dolarów.
W tym artykule: Znane portrety: „Mona Lisa” Leonarda da Vinci „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci „Dziewczyna z perłą” Jana Vermeera Autoportrety Vincenta van Gogha Na przestrzeni lat powstało wiele wybitnych dzieł sztuki, które po dziś dzień podziwiamy z zapartym tchem. Po najdroższych obrazach świata przedstawiamy najsłynniejsze portrety w malarstwie. Na liście „Mona Lisa” i „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, „Dziewczyna z perłą” Jana Vermeera oraz autoportret Vincenta van Gogha. Znane portrety: „Mona Lisa” Leonarda da Vinci „Mona Lisa” to bezapelacyjnie najsłynniejszy portret w historii sztuki. Namalowany przez Leonarda da Vinci obraz powstał na początku XVI wieku i do dzisiaj uznawany jest za jego największe dzieło. Przyjmuje się, że znany malarz epoki renesansu malował Monę Lisę pomiędzy 1503 a 1507 r., podczas pobytu we Florencji, a później – we Francji. Dokładna tożsamości modelki długo pozostawała tematem dyskusji. Zdecydowana większość koneserów i historyków sztuki uważa, że włoski artysta sportretował żonę florenckiego handlarza, Lisę Gherardini. – Dla pana Franciszka del Giocondo Leonardo namalował portret pani Lisy, jego żony, i choć spędził przy tej pracy cztery lata, obraz pozostawił niewykończony – to fragment biografii Giorgia Vasariego „Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów”. Gdzie się znajduje obraz Mona Lisy? W 1797 roku dzieło Leonarda da Vinci trafiło do zbiorów Luwru, czyli najsłynniejszego paryskiego muzeum, gdzie przebywa po dziś dzień. Za czasów Ludwika XIV obraz zdobiło ściany pałacu królewskiego w Wersalu. Gdy władzę sprawował Nepoleon Bonaparte, renesansowy portret przeniesiono do pałacu Tuileries, przy prawym brzegu Sekwany. Szacuje się, że „Mona Lisa” Leonarda da Vinci warta jest nawet 850 mln dolarów. Co ciekawe, w 1962 roku, w czasie przenosin na tymczasową wystawę do Waszyngtonu, obraz ubezpieczono na rekordową kwotę 100 mln dolarów. Przypomnijmy, że inne wielkie dzieło włoskiego malarza – mowa o „Zbawicielu świata” – zostało sprzedane w 2017 r. za 450,3 miliona dolarów, co czyni go najdroższym obrazem na świecie w historii. „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci „Dama z gronostajem” jest kolejnym słynnym obrazem autorstwa Leonarda da Vinci. To namalowany w technice olejnej portret o wymiarach 54,7 na 40,4 cm z ok. 1490 roku. Przedstawia Cecylię Gallerani, młodą damę mediolańskiego dworu i kochankę księcia Ludovico Sforzy. Od końcówki XVIII wieku obraz znajduje się w polskich rękach. Został kupiony przez księcia Adama Jerzego Czartoryskiego w 1788 r. Jego matka kilka lat później otworzyła w Puławach pierwsze w Polsce publiczne muzeum. „Dama z gronostajem” to jedyne dzieło Leonarda da Vinci w polskich zbiorach, a zarazem jedno z najcenniejszych. W czasie trwania powstania listopadowego obraz, w obawie przed zniszczeniem, przewieziono do Paryża. Powrócił do Polski po 50 latach. Podczas II wojny światowej został skradziony przez Niemców, gdzie przebywał do 1946 roku. Z końcem 2016 roku cała kolekcja Muzeum Książąt Czartoryskich, w tym obraz włoskiego malarza, został wykupiona przez Skarb Państwa. „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, według wstępnych oszacowań, warta jest 400 mln euro. „Dziewczyna z perłą” Jana Vermeera „Dziewczyna z perłą” Jana Vermeera nazywana jest „Holenderską Mona Lisą”. Konkretna data powstania portretu nie jest znana. Historycy podejrzewają, że obraz pochodzi z drugiej połowy XVII wieku. Jest niewielkich rozmiarów – mierzy zaledwie 44,5 na 39 cm. Na co dzień można go podziwiać na stałej ekspozycji w muzeum Mauritshuis w Hadze. Jan Vermmer najprawdopodobniej przyszedł na świat w 1632 roku w Delft, a zmarł w 1675 r. Dokładna data narodzin Holendra nie jest znana. Mimo że obecnie jest uważany za jednego z najwybitniejszych malarzy w historii, za życia i długo po nim był niedoceniany zarówno w kraju, jak i za granicą. To właśnie jemu zawdzięczamy takie dzieła jak „Alegoria malarstwa”, „Chrystus w domu Marty i Marii”, „Mleczarka” czy „Kobieta przy kołysce sznurująca stanik”. Pod koniec 2022 roku Narodowa Galeria Sztuki w Waszyngtonie przekazała, że jeden z obrazów holenderskiego mistrza w rzeczywistości nigdy nie wyszedł spod jego pędzla. Wątpliwości dotyczyły portretu „Dziewczyna z fletem”. Dowodem na to miał być sposób rozprowadzenia farby. Zdaniem amerykańskich badaczy, powierzchnia obrazów Vermeera pozostawała gładka, natomiast w obrazie „Dziewczyna z fletem” powierzchnia była szorstka, co ma być ostatecznym dowodem w sprawie. Autoportrety Vincenta van Gogha Wymieniając portrety sławnych malarzy, nie sposób nie wspomnieć o autoportretach Vincenta van Gogha. Autor słynnych „Słoneczników” w sumie stworzył 38 autoportretów. Najstarszy zachowany obraz z podobizną holenderskiego mistrza datuje się na rok 1886. Aż 27 autoportretów artysty powstało podczas jego pobytu w Paryżu. Najsłynniejszym, a zarazem jednym z ostatnich namalowanych we Francji był „Autoportret przed sztalugą” z 1888 r. Aktualnie obraz znajduje się w muzeum poświęconym twórczości Vincenta van Gogha w Amsterdamie. W ramach ciekawostki dodajmy, że w czasie tworzenia pierwszych portretów modelami Vincenta van Gogha byli chłopi. Jednak ze względu na problemy finansowe zaczął malować otaczającą go naturę, aż w końcu samego siebie. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Tajemniczy obraz jest w rzeczywistości arcydziełem Rafaela. Odkryła to sztuczna inteligencja
Przez lata uważano, że tajemniczy obraz „de Brécy Tondo” był jedynie kopią arcydzieła Rafaela pt. „Madonna Sykstyńska”. Wizerunek Maryi i Jezusa na dwóch obrazach był niemalże identyczny. Po kilkudziesięciu latach badań sztuczna inteligencja pomogła ustalić, że obydwa dzieła wykonał renesansowy artysta.
W tym artykule: Tajemniczy obraz nieznanego autorstwa może być w rzeczywistości dziełem Rafaela Sztuczna inteligencja stwierdziła, że przedstawienia świętej rodziny są identyczne „de Brécy Tondo” prawdopodobnie powstało wcześniej niż „Madonna Sykstyńska” „De Brécy Tondo” to okrągły obraz w pozłacanej, kwadratowej ramie, który przedstawia Maryję i małego Jezusa. Jednak to przedstawienie jest niemalże identyczne, jak to widoczne na znacznie większym obrazie Rafaela „Madonna Sykstyńska”. Przez lata krytycy sztuki uważali, że dzieło jest jedynie kopią pracy renesansowego artysty. Ale nikt nie wiedział, kto mógł być jej autorem. Tajemniczy obraz nieznanego autorstwa może być w rzeczywistości dziełem Rafaela Pierwsze próby identyfikacji „de Brécy Tondo” podjęto ponad 40 lat temu. Już wtedy mówiło się o tym, że być może sam Rafael przeniósł świętą rodzinę z „Madonny Sykstyńskiej” i poświęcił jej osobny, znacznie mniejszy obraz. Oryginał datowany jest na lata 1513–1514. Widoczna na nim Matka Boża z Dzieciątkiem znajduje się w towarzystwie papieża Juliusza II (ukazany tutaj jako jako św. Sykstus) wraz ze świętą Barbarą. Dotychczas jednak nikt nie potrafił udowodnić, czy rzeczywiście to Rafael Santi namalował, a właściwie skopiował swoje dzieło? Sztuczna inteligencja stwierdziła, że przedstawienia świętej rodziny są identyczne Naukowcy z Uniwersytetu w Bradford postanowili skorzystać z nowoczesnych i zaawansowanych technologii, aby ten spór rozstrzygnąć raz na zawsze. W tym celu sięgnęli po oprogramowanie służące do rozpoznawania twarzy, które wspomagane było przez sztuczną inteligencję. Analiza, której dokonał komputer, wykazała, że twarze przedstawione na „de Brécy Tondo” i „Madonnie Sykstyńskiej” są takie same. – Przeprowadzone przez nas kryminalistyczne badanie porównawcze twarzy potwierdziło, że twarze Madonny i Dzieciątka z „de Brécy Tondo” oraz te widoczne na arcydziele Rafaela „Madonna Sykstyńska” są identyczne – mówi Hassan Ugail, dyrektor Centre of Visual Computing na Uniwersytecie w Bradford. Słynny obraz Rembrandta skrywał pewną tajemnicę. Nowoczesna technologia pomogła ją ujawnić „Straż nocna” to obraz Rembrandta i jedno z największych dzieł holenderskiego artysty. Naukowcy odkryli, że obraz może zdradzać pewną wskazówkę dotyczącą życia malarza. Jeśli program stwierdzi, że obiekty lub twarze są podobne w ponad 75 procentach, można uznać je wówczas za identyczne. W przypadku badanych obrazów program ustalił, że dwie Madonny były podobne w 97 procentach, natomiast w przypadku Jezusa sztuczna inteligencja wskazała 86%. – Patrząc na te postacie ludzkim okiem widać oczywiste podobieństwo. Jednak program komputerowy widzi znacznie głębiej niż my, dostrzeże każdy detal i każdy szczegół ukryty w pojedynczym pikselu – dodaje uczony. – Na podstawie naszej analizy stwierdziliśmy, że do stworzenia tych dwóch obrazów wykorzystano identyczne modele, dlatego z całą pewnością możemy stwierdzić, że namalował je ten sam artysta – stwierdza prof. Ugail. „de Brécy Tondo” prawdopodobnie powstało wcześniej niż „Madonna Sykstyńska” Naukowcy porównali swoje wyniki z wcześniejszymi badaniami pigmentu na obrazie „de Brécy Tondo”, które wykonano metodą spektroskopii molekularnej. Analiza wykluczyła wówczas możliwość, że dzieło jest kopią z okresu wiktoriańskiego. Pigment pochodził z prawdopodobnie XVI–XVII wieku, a więc z okresu, w którym żył i tworzył Rafael. Wiadomo, że obraz w XVI wieku był częścią majątku sir Richarda Wynn z Gwydir w Walii, który był skarbnikiem i syndykiem królowej Anglii i księżniczki francuskiej Henryki Marii de France. W przeszłości badania wykazały, że na odwrotnej stronie płótna znajdował się monogram władczyni. Naukowcy stwierdzili, że dzieło zostało stworzone w Rzymie, a Watykan podarował je brytyjskiej monarchini. W 1991 roku dr Murdoch Lothian prowadził badania nad dziełami Rafaela i zajmował się również „de Brécy Tondo”. Badacz stwierdził wówczas, że właśnie to dzieło zostało namalowane jako pierwsze, a jeśli Rafael rzeczywiście jest jego autorem, to „de Brécy Tondo” było inspiracją i modelem dla świętej rodziny z „Madonny Sykstyńskiej”. Źródło: Uniwersytet w Bradford. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Słynny obraz Rembrandta skrywał pewną tajemnicę. Nowoczesna technologia pomogła ją ujawnić
„Straż nocna” to obraz Rembrandta i jedno z największych dzieł holenderskiego artysty. Naukowcy odkryli, że obraz może zdradzać pewną wskazówkę dotyczącą życia malarza.
W tym artykule: Najnowsze badania obrazu Rembrandta ujawniają nieznany wcześniej szczegół Odkrycie było możliwe dzięki nowoczesnej technologii Czy Rembrandt chciał przyspieszyć proces wysychania farby? Czy sztuka może być źródłem wiedzy historycznej? Obrazy, tak jak i inne środki artystycznego przekazu, mogą pokazywać rzeczywistość lub wydarzenia z przeszłości, jednak jest to często przedstawienie metaforyczne lub symboliczne. Nawet jeśli mamy do czynienia z realizmem, trzeba wziąć na poprawkę fakt, że artysta opowiada swoją historię w sposób subiektywny. Jednak naukę trudno oszukać, a odpowiedzi na wiele pytań często kryją się w szczegółach. Niekiedy w tych niewidocznych gołym okiem. Najnowsze badania obrazu Rembrandta ujawniają nieznany wcześniej szczegół Pokazały to m.in. badania z 2021 roku, kiedy naukowcy odkryli, że na podstawie składu chemicznego białej farby można dowiedzieć się wiele o życiu holenderskich twórcach „złotej ery”. Badacze dokonali analizy kilkudziesięciu dzieł i dowiedzieli się, że artyści prawdopodobnie podróżowali po całej Europie w poszukiwaniu idealnych farb. Wpływ na to miały wydarzenia z XVII wieku, m.in. dwie siedemnastowieczne wojny, które zakłóciły łańcuch dostaw rud ołowiu. Pierwiastek ten był niezbędny do produkcji pigmentu białej barwy. O co chodzi z tym fotografowaniem jedzenia? Dawni malarze też mieli podobną obsesję Media społecznościowe to nieskończone źródło obrazów jedzenia – rysunki na piance cappuccino, artystycznie piętrowe hamburgery. Szaleństwo #foodporn ma wyrafinowane pochodzenie – dawni... Najnowsze badania rzucają z kolei nowe światło na najsłynniejsze dzieło Rembrandta. Chodzi o obraz „Straż nocna”, zwany również „Kompanią Fransa Banninga Cocqa i Willema van Ruytenburcha”. Artysta namalował go w 1642 roku. Widać na nim straż obywatelską z Amsterdamu z połowy XVII wieku. Ma wymiary 363 × 437 cm, co czyni go największym obrazem, namalowanym przez holenderskiego mistrza. Odkrycie było możliwe dzięki nowoczesnej technologii Zespół belgijskich, holenderskich i francuskich naukowców postanowił jeszcze raz przyjrzeć się „Straży nocnej”. Poddali płótno badaniu metodą rentgenowskiej dyfrakcji proszkowej. Jest to technika badawcza, która pozwala na jakościową oraz ilościową analizę materiałów krystalicznych zarówno stałych, jak i w formie proszkowej, w żaden sposób nie niszcząc przy okazji badanego obiektu. Autorom udało się przede wszystkim odkryć, że od ostatniego pociągnięcia pędzla przez Rembrandta, na obrazie pojawiło się kilka drobnych zmian. Ponadto badacze w kilku miejscach wykryli obecność mrówczanu ołowiu(II). To związek chemiczny, którego nigdy nie wykryto w żadnym znanym obrazie. – Mrówczany ołowiu znajdowały się również w miejscach, w których nie używano farb z ołowianym pigmentem, takiej jak biała i żółta. Te związki zazwyczaj bardzo szybko „znikają”. Prawdopodobnie dlatego nigdy nie odkryliśmy ich w żadnym dziele dawnych mistrzów – opisują wyniki swoich badań autorzy. Czy Rembrandt chciał przyspieszyć proces wysychania farby? Badacze twierdzą, że mrówczany ołowiu(II) znajdowały się głównie w jasnych kolorach, ale postanowili sprawdzić, czy związek ten występował w farbie już od momentu powstania dzieła. Dzięki badaniu metodą promieniowania synchrotronowego w Europejskim Ośrodku Promieniowania Synchrotronowego w Grenoble (ESRF) naukowcy odkryli, że Holender, tworząc jasne farby, najprawdopodobniej mieszał tlenek ołowiu(II) z olejem lnianym, aby przyspieszyć proces wysychania. Julian Fałat – nie tylko malarz. Oto wszystko, co warto o nim wiedzieć Malarz, pasjonat kultury japońskiej i podróżnik. Julian Fałat, bo o nim mowa, jest uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich artystów okresu realizmu i impresjonizmu. Co jeszcze warto w... Zespół sugeruje, że na skutek reakcji tych dwóch składników wytworzył się mrówczan ołowiu(II). Odkrycie tego związku może być pewną wskazówką, która zdradza nam charakter holenderskiego malarza. Jeżeli nie chciał zbyt długo czekać, aż wyschnie standardowa farba, mógł cechować się wyjątkowym brakiem cierpliwości… Badacze dopuszczają jednak prawdziwość innej hipotezy, która zakłada, że związek ten powstał w wyniku późniejszych prac renowacyjnych. Jednak naukowcy przyznają, że Rembrandt już w swoich czasach był uważany za bardzo nowatorskiego artystę. Lubił eksperymentować efektami światła i cieni, a także przestawieniem portretowanych ludzi. „Straż nocna” jest tego przykładem. Obraz znajduje się obecnie w zbiorach Rijksmuseum w Amsterdamie. Źródło: Angewandte Chemie International Edition. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Słynny obraz Jana Vermeera jest fałszywką? Zaskakujące doniesienia ze Stanów Zjednoczonych
Narodowa Galeria Sztuki w Waszyngtonie twierdzi, że jeden z obrazów legendarnego holenderskiego mistrza w rzeczywistości nigdy nie wyszedł spod jego pędzla. Chodzi o dzieło „Dziewczyna z fletem”.
W tym artykule: Dziewczyna z fletem oficjalnie nie jest już obrazem Vermeera Badanie rzuca nowe światło na życie i twórczość holenderskiego mistrza Kto był autorem obrazu? Kim był Jan Vermeer? Dziewczyna z fletem przez setki lat był obrazem przypisywanym Janowi Vermeerowi. Holenderski malarz, którego twórczość przypadła na XVII wiek, miał stworzyć dzieło w latach ok. 1664–1667. Od dawna pojawiały się wątpliwości co do pochodzenia oraz autorstwa portretu kobiety. Po pierwsze, obraz nie został przez autora sygnowany. Po drugie – wraz z Dziewczyną w czerwonym kapeluszu są jedynymi malowidłami Vermeera, które miał namalować na desce, a nie na płótnie. Dziewczyna z fletem oficjalnie nie jest już obrazem Vermeera Budzący wątpliwości obraz w 1942 roku został podarowany Narodowej Galerii Sztuki w Waszyngtonie i od tego czasu znajduje się w jej kolekcji. Od blisko trzech dekad eksperci spierali się, czy Dziewczynę z fletem oraz Dziewczynę w czerwonym kapeluszu można w rzeczywistości przypisać holenderskiemu mistrzowi. Konserwatorzy sztuki wraz z zespołem naukowców postanowili wykorzystać pandemię koronawirusa, gdy muzea i galerię sztuki były zamknięte, aby dokonać skrupulatnej analizy tych dzieł. W sobotę 8 października przedstawiciele Narodowej Galerii Sztuki w Waszyngtonie zorganizowali konferencję, podczas której przedstawili wyniki swojej wielomiesięcznej pracy. Mikroskopowa analiza pigmentu dwóch obrazów Vermeera oraz badanie metodą zaawansowanego obrazowania wykazały, że tylko Dziewczyna w czerwonym kapeluszu wyszła spod pędzla Vermeera. Badanie rzuca nowe światło na życie i twórczość holenderskiego mistrza Naukowcy twierdzą, że ktokolwiek namalował Dziewczynę z fletem, chciał stworzyć obraz na wzór stylu holenderskiego mistrza. Badanie wykazało jednak, że tym, co odróżniało falsyfikat od innych prac Jana Vermeera, był sposób rozprowadzenia farby. U Holendra powierzchnia pozostawała gładka, natomiast w obrazie Dziewczyna z fletem powierzchnia była szorstka w wielu miejscach. Dotychczas uważano, że Jan Vermeer był samotnym artystą. Przez blisko 200 lat był zapomnianym malarzem, aby dopiero w XIX wieku zachwycić cały świat swoim relatywnie skromnym dorobkiem. Przez wszystkie lata twórczości namalował nieco ponad 30 obrazów. Historia zapisana w obrazach. Dlaczego biała farba jest kluczem do zrozumienia przeszłości? Naukowcy odkryli, że na podstawie hydroksowęglanu ołowiu, który był stosowany jako pigment do białych farb, można dowiedzieć się wiele o holenderskich artystach "złotej ery" i rzeczywisto... Najnowsza analiza może rzucać nowe światło na biografię artysty. Wszystko wskazuje bowiem na to, że Dziewczyna z fletem może i nie została stworzona przez Vermeera, ale nie oznacza to, że malarz nie czuwał nad jej powstaniem. Jedną z hipotez konserwatorów sztuki jest, że Holender mógł prowadzić pracownię, w której nauczał. Kto był autorem obrazu? Studio artysty miałoby znajdować się w Delft, mieście w zachodniej Holandii, z którym związany był przez całe swoje życie. Autorzy odkrycia twierdzą, że do błędu w ustaleniu autorstwa obrazu doszło dopiero w XX wieku. Kto zatem stworzył Dziewczynę z fletem? Musiał być to ktoś blisko związany z artystą, kto znał doskonale jego twórczość i czerpał z niej inspirację. Eksperci wskazują, że mogło być to dziecko Vermeera. Tutaj pojawia się kolejny problem, ponieważ Holender miał bardzo liczną rodzinę. Był ojcem jedenaściorga, a według innych źródeł aż piętnaściorga dzieci, z czego kilkoro zmarło niedługo po urodzeniu. Marjorie Wieseman, jedna z kuratorek galerii w Waszyngtonie w rozmowie z „The Art Newspaper” twierdzi, że autorem Dziewczyny z fletem może być najstarsze dziecko – córka Maria. Według ekspertki, w chwili skończenia obrazu mogła mieć 15–21 lat. Chociaż tajemniczy autor obrazu dobrze znał technikę i styl Vermeera, zabrakło mu precyzji lub umiejętności, aby dokładnie odtworzyć wszystkie cechy, które decydowały o oryginalności. Analiza pigmentu wykazała, że osoba odpowiedzialna za Dziewczynę z fletem nakładała farby w zupełnie inny sposób niż vermeerowski. Eksperci twierdzą również, że widać dużą różnicę w cieniach. Kim był Jan Vermeer? Jan Vermeer urodził się ok. 31 października 1632 roku w Delft. Zostawił po sobie skromny dorobek, ponieważ przypisuje mu się nieco ponad 30 dzieł. Uważany jest za mistrza światłocieni, który za pomocą pędzla odkrywał tajemnice ludzkiej duszy. Eksperci są pełni uznania wobec jego warsztatu, który jest pełen poezji i doskonałości. Malował głównie sceny rodzajowe. Oprócz tego stworzył dwa dzieła historyczne, dwa widoki miasta i dwie alegorie. Najbardziej znanymi obrazami są: Chrystus w domu Marty i Marii, Dziewczyna z perłą, Mleczarka oraz U stręczycielki. W Narodowej Galerii Sztuki w Waszyngtonie można obejrzeć wystawę czasową pt. „Sekrety Vermeera”. Do 8 stycznia 2023 roku można będzie obejrzeć cztery dzieła z kolekcji galerii ze stolicy Stanów Zjednoczonych: Ważąca perły, Kobieta pisząca list, Dziewczyna w Czerwony Kapeluszu oraz błędnie przypisywaną Vermeerowi Dziewczynę z fletem. Źrodło: Narodowa Galeria Sztuki w Waszyngtonie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".