To tutaj kręcono „Diabeł ubiera się u Prady”. Te miejsca możesz zobaczyć na własne oczy
Po niemal dwóch dekadach od premiery kultowego filmu „Diabeł ubiera się u Prady” historia świata mody powraca na ekran, ponownie przyciągając uwagę widzów. Druga część produkcji, łącząca kulisy branży z osobistymi historiami bohaterów, już teraz wzbudza duże zainteresowanie. To także okazja, by przyjrzeć się miejscom, które stały się tłem dla obu części filmu – od wielkomiejskich ulic po europejskie stolice stylu.
Do swoich ról powrócili Meryl Streep jako wymagająca redaktor naczelna magazynu „Runway”, Anne Hathaway w roli Andy Sachs, a także Emily Blunt i Stanley Tucci, ponownie wprowadzając widzów w świat wielkiej mody i redakcyjnych kulis. Kluczową rolę odgrywają tu również miejsca – przede wszystkim Nowy Jork, który od lat stanowi jedno z najważniejszych centrów światowej branży modowej. W pierwszej części ważnym przystankiem był także Paryż, natomiast kontynuacja rozszerza tę mapę o kolejne europejskie miasto, czyli Mediolan. To właśnie te lokalizacje tworzą nie tylko tło wydarzeń, ale również charakter całej opowieści, prowadząc widzów przez najbardziej rozpoznawalne przestrzenie świata mody. Nowy Jork w „Diabeł ubiera się u Prady”. Kultowe miejsca z obu części filmu Nowy Jork odgrywa w „Diabeł ubiera się u Prady” rolę znacznie większą niż tylko tło wydarzeń – to pełnoprawny bohater historii, nierozerwalnie związany z rytmem świata mody. W obu częściach filmu kluczowym punktem pozostaje charakterystyczny biurowiec przy 1221 Avenue of the Americas, czyli dawny McGraw-Hill Building, który ponownie wciela się w siedzibę wydawnictwa Elias-Clarke i redakcji magazynu „Runway”. To właśnie tutaj Andy Sachs rozpoczyna swoją karierę, a dynamiczne ujęcia z Midtown Manhattan – w tym okolice Szóstej Alei, Bryant Park i Rockefeller Center – budują obraz miasta jako jednego z najważniejszych centrów biznesu i mody na świecie. W pierwszej części widzowie mogą podążać śladami bohaterki także po konkretnych, istniejących lokalizacjach. Jedna z bardziej zapamiętanych scen (czyli moment, w którym Andy w pośpiechu odbiera telefon od Mirandy podczas kolacji z ojcem) została nakręcona w Craft w dzielnicy Flatiron. Z kolei restauracja Smith & Wollensky przy 49. ulicy i 3. Alei pojawia się w scenie, gdy Andy musi w ekspresowym tempie zdobyć posiłek dla swojej szefowej, co dobrze oddaje tempo pracy w redakcji „Runway”. Wątek prywatny przenosi się na Upper East Side – do eleganckiej kamienicy przy East 73rd Street, która w filmie pełni funkcję rezydencji Mirandy Priestly. Jedno z najważniejszych wydarzeń towarzyskich zostało z kolei zrealizowane w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej przy Central Parku, gdzie bohaterki uczestniczą w prestiżowym przyjęciu wymagającym perfekcyjnej znajomości środowiska modowego. Kontynuacja filmu rozwija tę mapę, ponownie wykorzystując najbardziej rozpoznawalne przestrzenie miasta. Ekipa filmowa pracowała m.in. w SoHo oraz na Brooklynie – szczególnie w dzielnicy Cobble Hill, gdzie pojawia się kultowy Long Island Bar, znany z klasycznych koktajli i charakterystycznych wnętrz. W nowych scenach pojawiają się także wnętrza luksusowych hoteli, takich jak Waldorf Astoria, oraz przestrzenie związane ze światem mody, w tym butik Dior New York przy 57. ulicy na Manhattanie. Co ciekawe, nie zabrakło również ujęć realizowanych w porcie lotniczym Newark Liberty, który posłużył jako plan dla scen podróżnych. Paryż w „Diabeł ubiera się u Prady”. Najważniejsze filmowe lokalizacje Paryż w pierwszej części „Diabeł ubiera się u Prady” stanowi kulminacyjny punkt historii Andy Sachs i jednocześnie najbardziej stylową odsłonę świata mody. To właśnie tutaj bohaterka trafia na prestiżowy Tydzień Mody, a miasto staje się tłem dla jednej z najważniejszych przemian w jej życiu. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych momentów filmu jest scena spaceru Andy i Christiana po klimatycznych uliczkach w okolicach Île de la Cité – w rejonie między quai de Montebello a Place Maubert, gdzie znajdują się takie ulice jak rue de la Bûcherie czy rue du Haut Pavé. Wąskie, brukowane przejścia, niewielkie kawiarnie i charakterystyczne latarnie tworzą atmosferę paryskiej elegancji, która kontrastuje z intensywnym tempem nowojorskiej codzienności. Kluczowa dla fabuły scena rozgrywa się jednak na Place de la Concorde – jednym z największych i najbardziej historycznych placów stolicy. To właśnie tutaj Andy podejmuje symboliczną decyzję o odejściu z pracy i odrzuceniu świata, który dotąd ją definiował, wrzucając telefon do fontanny. Otoczenie placu – z widokiem na Sekwanę, Ogrody Tuileries oraz eleganckie budynki, takie jak Hôtel de Crillon – podkreśla wagę tej chwili. Choć Paryż pojawia się w filmie stosunkowo krótko, jego obecność jest wyraźna i znacząca – to przestrzeń, w której moda osiąga swój najbardziej prestiżowy wymiar, a jednocześnie miejsce, gdzie bohaterka konfrontuje się z własnymi wyborami i wyznacza nowy kierunek swojej drogi. Mediolan i jezioro Como w „Diabeł ubiera się u Prady 2”. Moda, luksus i włoska sceneria Kontynuacja filmu przenosi widzów do Mediolanu – jednego z najważniejszych ośrodków światowej mody, który naturalnie staje się tłem dla dalszych losów bohaterów. Jednym z najbardziej efektownych miejsc w filmie jest Galleria Vittorio Emanuele II – monumentalny, XIX-wieczny pasaż handlowy zaprojektowany przez Giuseppe Mengoniego. To właśnie tutaj Miranda pojawia się w jednej z nocnych scen, w przestrzeni otoczonej butikami takich domów mody jak Prada, Gucci czy Louis Vuitton. Ważną rolę odgrywa także tzw. dzielnica mody – Quadrilatero della Moda, obejmująca ulice Via Montenapoleone, Via della Spiga czy Corso Venezia, gdzie koncentrują się flagowe sklepy i showroomy największych marek. Zdjęcia realizowano również w pobliżu Pinacoteca di Brera, a część scen powstała w luksusowym Palazzo Parigi Hotel & Grand Spa, który posłużył zarówno jako plan filmowy, jak i zaplecze produkcji. Filmowa opowieść wychodzi jednak poza miejską przestrzeń i kieruje się nad Jezioro Como – jedno z najbardziej ekskluzywnych miejsc wypoczynkowych we Włoszech. To właśnie tutaj kręcono sceny z udziałem Andy i Emily, które przypływają łodzią do imponującej Villi Balbiano. Ta XVI-wieczna rezydencja, uznawana za jedną z największych prywatnych posiadłości nad jeziorem, słynie z wystawnych wnętrz – wypełnionych freskami, antykami i kryształowymi żyrandolami – oraz rozległych, perfekcyjnie zaprojektowanych ogrodów. W tle pojawiają się także widoki na alpejskie krajobrazy Lombardii, które od lat przyciągają światowe elity. To połączenie Mediolanu – dynamicznego centrum mody – z elegancką, spokojniejszą scenerią jeziora Como podkreśla kontrast między tempem życia zawodowego a luksusowym wypoczynkiem, tworząc jedną z najbardziej spektakularnych części filmowej podróży. Źródła: The Independent, House & Garden Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polska metropolia zaskakuje świat i podbija TikToka. „To Nowy Jork Europy”
Nowy Jork od lat uchodzi za symbol nowoczesnej metropolii – miasta wieżowców, intensywnego tempa życia i charakterystycznej panoramy pełnej drapaczy chmur. Tymczasem w mediach społecznościowych coraz częściej pojawia się zaskakujące porównanie: jedno z polskich miast zaczyna być zestawiane właśnie z tą amerykańską ikoną.
Polska od pewnego czasu przyciąga uwagę zagranicznych turystów, którzy coraz chętniej wybierają ją jako kierunek podróży. Doceniają nie tylko historię i architekturę, ale również poziom rozwoju miast oraz ich dynamiczne przemiany. W krótkich materiałach publikowanych na TikToku pojawia się coraz więcej nagrań pokazujących nowoczesne oblicze jednego z polskich ośrodków miejskich. Dla wielu zagranicznych twórców skala zabudowy i miejski klimat przywodzą na myśl jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast świata. „Nowy Jork Europy”? Obcokrajowcy zachwycają się Warszawą W ostatnich miesiącach w serwisie TikTok pojawia się coraz więcej nagrań publikowanych przez obcokrajowców, którzy z wyraźnym zaskoczeniem pokazują polską stolicę. Kadry są powtarzalne – panorama pełna wieżowców, ujęcia z wysokich pięter, szerokie ulice i gęsta zabudowa centrum. W opisach pojawiają określenia: „New York of Europe”, „European NYC” czy „NYC energy in Warsaw”. Autorzy podkreślają, że nie spodziewali się takiej skali nowoczesnej architektury w tej części kontynentu, a ich nagrania opierają się na kontraście między wyobrażeniem o Europie Środkowo-Wschodniej a rzeczywistością. Szczególnie często pojawiają się okolice Ronda Daszyńskiego i ścisłego centrum, gdzie w ostatnich latach powstało najwięcej nowych biurowców i apartamentowców. To właśnie tam koncentruje się biznesowe życie miasta, a jednocześnie przestrzeń, która dla wielu zagranicznych odbiorców staje się wizualnym symbolem dynamicznych zmian. Nagrania szybko zyskują popularność, a kolejne profile powielają ten przekaz, pokazując miasto jako nowoczesną, intensywnie rozwijającą się metropolię. Drapacze chmur i punkty widokowe. To one tworzą efekt „europejskiego Nowego Jorku” Na to, skąd biorą się te porównania, wpływa przede wszystkim skala i tempo rozwoju zabudowy wysokościowej. Biznesowa część miasta, skupiona wokół Ronda Daszyńskiego oraz w ścisłym centrum, w ostatnich latach przeszła wyraźną transformację i dziś należy do najbardziej dynamicznie rozwijających się przestrzeni w Unii Europejskiej. Wyróżnia się przede wszystkim zagęszczeniem nowoczesnych wieżowców, które tworzą zwartą i rozpoznawalną panoramę. Najbardziej spektakularnym przykładem jest Varso Tower, czyli najwyższy budynek w Unii Europejskiej, sięgający 310 metrów wysokości. Od 2025 roku działa tam taras widokowy na wysokości około 230 metrów, oferujący pełną panoramę miasta. Równie charakterystyczny jest Warsaw UNIT, znany m.in. z platformy Skyfall – przeszklonej konstrukcji wysuwanej poza bryłę budynku, która pozwala spojrzeć na miasto z zupełnie innej perspektywy. W tym zestawieniu nie można pominąć także Pałacu Kultury i Nauki, który – choć powstał w zupełnie innej epoce – dziś stanowi punkt odniesienia dla nowoczesnej zabudowy i tworzy wyraźny kontrast z otaczającymi go szklanymi wieżowcami. To jednak tylko część większej całości. W ostatnich latach w centrum i jego bezpośrednim sąsiedztwie powstały dziesiątki nowych wysokościowców – od biurowców, przez apartamentowce, po hotele. Złota 44, zaprojektowana przez Daniela Libeskinda, osiąga 192 metry i 55 kondygnacji, Warsaw Spire mierzy 220 metrów, a Skyliner i Warsaw Trade Tower przekraczają 190 i 200 metrów wysokości. W panoramie wciąż obecne są również starsze realizacje, takie jak hotel InterContinental czy Centrum LIM, które tworzą tło dla najnowszych inwestycji. To właśnie tempo, w jakim ta zabudowa powstawała – w dużej mierze w ciągu ostatnich kilkunastu lat – najmocniej działa na wyobraźnię zagranicznych obserwatorów. Dla wielu z nich nie jest to jedynie efektowna panorama, ale dowód na dynamiczną transformację miasta, które w krótkim czasie zbudowało rozpoznawalne, wysokościowe centrum i zaczęło funkcjonować jako jeden z najważniejszych punktów biznesowych w tej części Europy. Źródła: Onet, Poznaj Warszawę Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Historyczne odkrycie w sercu Nowego Jorku. Tajne przejście służyło zbiegłym niewolnikom
Zabytkowa kamienica na Manhattanie, która dziś funkcjonuje jako muzeum poświęcone życiu nowojorczyków w XIX wieku, skrywała dotąd nieznaną tajemnicę. Pod podłogą jednej z wbudowanych komód natrafiono na wąski, starannie zamaskowany tunel, który przez niemal dwa stulecia pozostawał niewidoczny dla kolejnych mieszkańców i konserwatorów budynku.
Pod dolną szufladą zabudowanej komody odkryto luźny drewniany panel, za którym znajduje się wąskie przejście prowadzące około 4,5 metra w głąb ziemi. Badacze przypuszczają, że tunel mógł pełnić funkcję znacznie ważniejszą niż dotąd sądzono – według historyków istnieje duże prawdopodobieństwo, że stanowił element tzw. Podziemnej Kolei, czyli sieci tajnych tras wykorzystywanych w XIX wieku do pomocy osobom uciekającym z niewoli. Wejście do ukrytego korytarza znajduje się na drugim piętrze Merchant’s House Museum – niemal dwustuletniej kamienicy na Manhattanie, która do dziś zachowała oryginalny układ wnętrz. Jak podkreślają przedstawiciele placówki, sposób ukrycia przejścia wskazuje na jego celowe zamaskowanie i brak analogii w innych historycznych domach tego typu w Nowym Jorku, co czyni to odkrycie szczególnie wyjątkowym z punktu widzenia architektury i historii miasta. Tajemniczy tunel w Merchant's House odnaleziony Powiązanie Merchant’s House Museum z działalnością tzw. Podziemnej Kolei (czyli nieformalnej sieci abolicjonistów, która w XIX wieku pomagała osobom uciekającym z niewoli przedostać się do stanów wolnych) ujawniono dopiero podczas szczegółowych badań konstrukcji budynku. Archeolodzy, analizując elementy zabudowy na drugim piętrze kamienicy, natrafili na niewielki, prostokątny otwór wycięty bezpośrednio w deskach podłogowych, ukryty pod szufladami wbudowanej komody znajdującej się w korytarzu prowadzącym do sypialni. Za nim odkryto zamkniętą przestrzeń o wymiarach około 60 na 60 centymetrów oraz drabinę prowadzącą na niższy poziom domu, co – zdaniem ekspertów – mogło stanowić improwizowaną kryjówkę lub awaryjną drogę ewakuacji w sytuacji zagrożenia. Układ konstrukcyjny przejścia wskazuje, że nie było ono przypadkowym elementem architektonicznym, lecz celowo zaprojektowaną skrytką, która mogła służyć do ukrywania zbiegów w okresie poprzedzającym wojnę secesyjną. W tamtym czasie obowiązywała bowiem ustawa o zbiegłych niewolnikach z 1850 roku, umożliwiająca łowcom niewolników (często działającym przy wsparciu lokalnych władz) ściganie osób, które próbowały przedostać się na północ w poszukiwaniu wolności. W efekcie nawet mieszkańcy stanów formalnie wolnych narażeni byli na konsekwencje prawne za udzielanie pomocy uciekinierom, co wymuszało stosowanie zaawansowanych metod ukrywania takich przestrzeni w prywatnych domach. Jak przyznają przedstawiciele muzeum, sam fakt istnienia ukrytej przestrzeni był znany już wcześniej, jednak jej funkcja przez lata pozostawała niejasna. Dopiero analiza kontekstu historycznego oraz konsultacje z architektami i specjalistami ds. ochrony zabytków pozwoliły wysunąć hipotezę o możliwym związku domu z działalnością Podziemnej Kolei. – To naprawdę niezwykłe odkrycie – podkreśliła Emily Hill-Wright, dyrektorka muzeum. Eksperci zwracają uwagę, że sposób zamaskowania przejścia – niewidocznego z zewnątrz i dostępnego jedynie po odsunięciu zabudowy meblowej – nie ma analogii w innych zachowanych rezydencjach z tego okresu na terenie Manhattanu. W rezultacie odkrycie to może stanowić jeden z najbardziej znaczących przykładów ukrytej architektury miejskiej XIX wieku, a zarazem materialny ślad działań podejmowanych w ramach walki z systemem niewolnictwa na długo przed jego formalnym zniesieniem. Kto zaprojektował tajne przejście w Merchant's House Museum? Coraz więcej wskazuje na to, że ukryty tunel nie był przypadkowym elementem konstrukcyjnym, lecz świadomie zaprojektowaną częścią budynku już na etapie jego powstawania. Kamienica, w której dziś mieści się Merchant’s House Museum, została wzniesiona w 1832 roku przez rzemieślnika Josepha Brewstera – kapelusznika z Connecticut, który kilka lat później sprzedał ją zamożnej rodzinie kupieckiej Tredwellów. To właśnie Brewster, jak sugerują najnowsze analizy architektoniczne, miał odpowiadać za stworzenie systemu ukrytych przestrzeni, które mogły pełnić funkcję awaryjnej kryjówki dla osób uciekających z niewoli. Historyk architektury Patrick Ciccone wskazuje, że budowniczy był niemal na pewno związany z ruchem abolicjonistycznym, co w realiach XIX-wiecznego Nowego Jorku (zwłaszcza wśród białych rzemieślników i przedsiębiorców) należało do rzadkości. – Bycie abolicjonistą było niezwykle rzadkie wśród białych Nowojorczyków, zwłaszcza zamożnych – podkreślił badacz, zaznaczając jednocześnie, że jako projektant Brewster miał możliwość wprowadzenia takich rozwiązań jeszcze przed sprzedażą nieruchomości. Dodatkowe światło na tę hipotezę rzuciły archiwalne dokumenty, które wskazują, że Brewster mógł stosować podobne zabiegi konstrukcyjne także w innych budynkach. Jak zauważyła historyczka muzeum Ann Haddad, odnalezione zapisy dotyczące prac prowadzonych w pobliskim kościele sugerują, że rzemieślnik miał doświadczenie w projektowaniu ukrytych przestrzeni. – Moim zdaniem świadczy to o oddanym i zagorzałym abolicjoniście – stwierdziła w rozmowie z „New York Times”. Nie jest natomiast jasne, czy rodzina Tredwellów była świadoma istnienia przejścia ani w jakim stopniu mogła je wykorzystywać. Wiadomo jednak, że w okresie poprzedzającym wojnę secesyjną Afroamerykanie przebywający w Nowym Jorku – zarówno zbiegli niewolnicy, jak i wolni mieszkańcy – byli narażeni na porwania i przemoc ze strony łowców nagród działających na podstawie ustawy o zbiegłych niewolnikach z 1850 roku. Sam budynek przez niemal sto lat pozostawał w rękach Tredwellów, zanim w XX wieku został przekształcony w muzeum, a następnie objęty ochroną konserwatorską. W 1966 roku uznano go za Narodowy Zabytek Historyczny, co podkreśliło jego znaczenie dla dziedzictwa miasta. Dziś Merchant’s House Museum nie tylko prezentuje życie zamożnej nowojorskiej rodziny kupieckiej z XIX wieku, lecz także – dzięki nowym ustaleniom – może stanowić namacalny dowód zaangażowania mieszkańców Północy w walkę z niewolnictwem oraz funkcjonowanie sieci wsparcia dla osób uciekających z Południa. Źródła: The Guardian, Popular Mechanics, Smithsonian Magazine, New York Times Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Coraz więcej kobiet podróżuje solo. W tych miastach czują się najbezpieczniej w 2026 roku
Rynek podróży solo rośnie dziś wyjątkowo dynamicznie, co wynika zarówno z rosnącej potrzeby niezależności i samorozwoju, jak i z coraz łatwiejszego dostępu do technologii ułatwiających planowanie wyjazdów. Samotne wyprawy przestały być niszą, a stały się jednym z wyraźnych trendów współczesnej turystyki. Wraz z tym wzrostem coraz częściej pojawia się jednak kluczowe pytanie – które miejsca oferują kobietom podróżującym w pojedynkę największe poczucie bezpieczeństwa?
Znaczenie tego segmentu potwierdzają prognozy rynkowe – globalna wartość rynku podróży solo ma do 2035 roku osiągnąć 2092,34 mld dolarów, przy średniorocznym tempie wzrostu (CAGR) na poziomie 14,5% w latach 2025–2035. Już w 2024 roku kobiety podróżujące samotnie odpowiadały za 52,67% całkowitych przychodów generowanych w tym sektorze, a szacunki wskazują, że w 2026 roku aż 84% osób wybierających takie wyjazdy stanowią właśnie kobiety. Dane z wyszukiwarki Google w Wielkiej Brytanii pokazują dodatkowo, że liczba zapytań dotyczących samotnych podróży bije kolejne rekordy, przy wzroście zainteresowania o 116% rok do roku. Skala zjawiska rośnie więc szybciej niż kiedykolwiek, ale jednocześnie to właśnie wybór odpowiedniej, bezpiecznej destynacji pozostaje dla wielu kobiet największą barierą przed podjęciem decyzji o wyjeździe. Najbezpieczniejsze miasta dla kobiet podróżujących solo – lider rankingu Rosnąca liczba kobiet decydujących się na samodzielne podróże nie jest już jedynie stylem spędzania wolnego czasu, lecz elementem szerszej zmiany społecznej. Samotne wyjazdy coraz częściej postrzegane są jako narzędzie budowania tożsamości, niezależności i poczucia sprawczości, dlatego dynamicznie rozwijają się nisze takie jak turystyka wellness czy wyjazdy organizowane wyłącznie dla kobiet. Odpowiadają na to zarówno wyspecjalizowane biura podróży, jak i programy grupowe tworzone z myślą o bezpieczeństwie i wsparciu społecznościowym. Szczególnie widoczny jest udział kobiet dojrzałych (wdów lub osób, których partnerzy nie podróżują), traktujących samodzielne wyprawy jako sposób na aktywne i świadome przeżywanie świata. W odpowiedzi na ten trend przeprowadzono badanie mające wskazać najkorzystniejsze miasta dla kobiet podróżujących solo. Analiza objęła m.in. poziom bezpieczeństwa i przestępczości, sprawność transportu publicznego, jakość infrastruktury cyfrowej oraz zainteresowanie samotnymi podróżami mierzone trendami wyszukiwań. Tym samym na pierwszym miejscu znalazł się Singapur, który wyróżnił się wysokim wskaźnikiem bezpieczeństwa na poziomie 77,5, bardzo szybkim internetem szerokopasmowym (średnio 407,05 Mb/s) oraz wyjątkowo sprawnym transportem miejskim – średni czas oczekiwania na połączenia to zaledwie 6 minut. Połączenie nowoczesnej infrastruktury, stabilności społecznej i przejrzystych zasad funkcjonowania przestrzeni publicznej sprawia, że miejsce to bywa postrzegane jako jedno z najbardziej przewidywalnych i komfortowych środowisk miejskich dla podróżujących w pojedynkę. Dodatkowo tropikalny klimat, liczne tereny zielone i dostęp do wybrzeża powodują, że pobyt nie ogranicza się do zwiedzania metropolii, lecz umożliwia także wypoczynek na świeżym powietrzu. Dane platformy TrustedHousesitters wskazują, że zainteresowanie hasłem „wakacje w Singapurze” wzrosło o 27% rok do roku, co potwierdza rosnącą pozycję tego miasta jako bezpiecznego i wygodnego kierunku dla kobiet planujących samodzielną podróż. Kolejne miasta w rankingu dla kobiet wyjeżdżających w pojedynkę Tuż za liderem zestawienia uplasował się Nowy Jork, który zdobył drugą pozycję dzięki korzystnemu połączeniu bezpieczeństwa i jakości infrastruktury miejskiej. Wskaźnik przestępczości na poziomie 21,1/100 oraz szybki internet o średniej prędkości 295,18 Mb/s sprawiają, że miasto pozostaje funkcjonalne także dla osób przemieszczających się samodzielnie. Krótki, 8-minutowy średni czas oczekiwania na transport publiczny dodatkowo ułatwia poruszanie się między dzielnicami, co w praktyce ogranicza stres związany z logistyką i pozwala skupić się na zwiedzaniu. Zwarta struktura wielu rejonów Manhattanu i rozbudowana sieć metra powodują, że nawet intensywny program dnia można realizować sprawnie, bez konieczności długich przejazdów. Na trzecim miejscu znalazł się Dubaj, wyróżniający się jednym z najwyższych wyników bezpieczeństwa w zestawieniu (83,9/100), przy jednocześnie bardzo niskim poziomie przestępczości. Stabilne środowisko miejskie, nowoczesna infrastruktura i dobrze zorganizowany transport tworzą warunki sprzyjające podróżom solo, zwłaszcza dla kobiet, które zwracają uwagę na przewidywalność przestrzeni publicznej. Dalej w rankingu pojawiają się azjatyckie metropolie, takie jak Tokio i Seul (4. i 5. miejsce), doceniane za punktualny transport, wysoką jakość usług miejskich i rozwiniętą infrastrukturę cyfrową. Europejskie miasta – Paryż oraz Amsterdam (czyli 6. i 7. miejsce) – łączą z kolei ofertę kulturalną z relatywnie sprawnym systemem komunikacji, choć uzyskały nieco niższe wyniki bezpieczeństwa niż czołówka. W pierwszej dziesiątce znalazły się również Abu Zabi, Londyn oraz Bangkok. W przypadku Londynu istotna pozostaje zarówno rozbudowana sieć transportu publicznego, jak i gęstość instytucji kultury, kawiarni oraz przestrzeni publicznych, które sprzyjają samodzielnemu odkrywaniu miasta bez konieczności szczegółowego planowania każdego przejazdu. Abu Zabi z kolei wyróżnia się jednym z najwyższych wskaźników bezpieczeństwa w zestawieniu, oferując uporządkowaną, nowoczesną przestrzeń miejską, podczas gdy Bangkok łączy dynamiczne tempo metropolii z rozbudowaną infrastrukturą usługową i cyfrową. Razem tworzą przekrój kierunków bardzo od siebie różnych kulturowo i geograficznie, lecz wspólnie wskazujących, że kobiece podróże solo coraz śmielej przenoszą się z niszy do głównego nurtu globalnej turystyki. Źródła: Dailu Mail, Market Analysis Report Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie zjeść najlepszą pizzę na świecie? Międzynarodowy ranking ukazuje niespodziewanych triumfatorów
Renomowany brytyjski magazyn „TimeOut” wybrał najlepszą pizzę na świecie. Międzynarodowy zespół spróbował przeróżnych odmian tego kultowego dania z całego globu. Werdykt – jak to zwykle bywa – na pewno nie spotka się z jednoznaczną aprobatą. Jaka jest więc najlepsza pizza na świecie?
Spis treści: Nieoczywisty zwycięzca z Nowego Jorku Rzym nad Neapolem Ekstrawagancja z Londynu i klasyka z Neapolu Pizza z całego świata Pochodzenie pizzy jest nam tylko częściowo znane. Wiemy, że swoje korzenie ta słynna potrawa ma w południowych Włoszech – pomiędzy Neapolem a Rzymem. Z biegiem lat receptura pizzy była modyfikowana, aż w końcu neapolitański piekarz Raffaele Esposito zdecydował się na dodanie do ciasta pomidorów, mozzarelli i bazylii. Te trzy składniki miały ponoć symbolizować flagę kraju z Półwyspu Apenińskiego. W ten sposób powstała „margherita”, która swoją nazwę zaczerpnęła od królowej Włoch Małgorzaty Sabaudzkiej, na której wizytę wymyślono ten placek. Wraz z popularyzacją i globalizacją pizzy oryginalna forma włoskiego dania zaczęła się zmieniać. Potrawa trafiła do najodleglejszych zakątków świata, stając się jedzeniem ulicznym, serwowanym także w lokalach typu fast food. Gdy spojrzymy na klasyczną pizzę neapolitańską i porównamy ją choćby z jej chicagowskim odpowiednikiem, otrzymamy dwie zupełnie różne potrawy. Obie jednak funkcjonują pod tą samą nazwą i obie zostały uwzględnione przy tworzeniu rankingu magazynu „Time Out”. Nieoczywisty zwycięzca z Nowego Jorku Choć mogłoby się wydawać, że pierwsze miejsce w rankingu zajmie jedna z pizzerii z Półwyspu Apenińskiego, w rzeczywistości triumfator znajduje się znacznie dalej od Europy. Najlepszą pizzą według magazynu „Time Out” okazała się ta serwowana przez niewielki lokal Mama’s TOO!, działający na nowojorskim Broadwayu. To właśnie tam powstało danie The Cacio e Pepe, które podbiło podniebienia recenzentów. Ta wyjątkowa propozycja nie jest klasycznym „trójkątem” znanym z większości włoskich restauracji. W Mama’s TOO! pizzę podaje się w kwadratowej formie, szczelnie przykrytej warstwą serów. The Cacio e Pepe składa się z ciasta, ubijanego mascarpone, dojrzewającej mozzarelli, pecorino romano oraz parmigiano reggiano. Całość doprawiona jest świeżo mielonym, gruboziarnistym pieprzem, który nadaje potrawie wyrazistej ostrości. Kompozycja tak bardzo przypadła do gustu jury, że zdecydowano się przyznać jej pierwsze miejsce. W ten sposób nowojorski lokal wyprzedził m.in. pizzerie z Neapolu i Rzymu. Rzym nad Neapolem Kolejnym zaskoczeniem może być przewaga Rzymu nad Neapolem w końcowej klasyfikacji. Pizza capricciosa z lokalu 180grammi Pizzeria Romana, położonego na obrzeżach włoskiej stolicy, zajęła wysokie drugie miejsce. Warto dodać, że w mieście z Koloseum króluje tzw. pizza la scrocchiarella, charakteryzująca się cienkim, okrągłym i wyjątkowo chrupiącym ciastem, które zapewnia charakterystyczne, „trzeszczące” doznania podczas jedzenia. Pizza capricciosa w dosłownym tłumaczeniu oznacza „kapryśna”. W 180grammi Pizzeria Romana serwuje się ją z dodatkiem karczochów, szynki, oliwek i pieczarek, a czasem także z jajkiem. Co ciekawe, jest to jedna z pizz, które zyskały popularność na całym świecie – w Polsce znajdziemy ją niemal w każdej pizzerii. To jednak we wschodniej części Rzymu można spróbować jej klasycznego odpowiednika, który z dala od turystycznego zgiełku zachowuje wyjątkowo lokalny charakter. Ekstrawagancja z Londynu i klasyka z Neapolu Kolejne dwa miejsca w rankingu reprezentują zupełnie odmienne podejścia do pizzy. Najniższe miejsce na podium zajęła nowoczesna interpretacja pizzy marinara, serwowana przez londyński lokal Short Road Pizza. Tej wywodzącej się z południowych Włoch potrawie – niegdyś jadanej przez marynarzy podczas długich rejsów – nadano zupełnie nowy wymiar. We wschodnim Londynie pizzę tę podaje się z dodatkiem purée z czosnku, pikantnego chimichurri (argentyńskiego sosu ziołowego na bazie oliwy), burraty oraz sycylijskich anchois. Podstawę stanowi oczywiście placek pokryty sosem pomidorowym. Jeden z właścicieli nagrodzonego brązowym medalem lokalu podkreśla, że hegemonia pulchnej pizzy neapolitańskiej dobiegła końca, a teraz nadszedł czas na eksperymenty, które pokazują klasyczne danie w zupełnie nowym świetle. Z tą tezą zdecydowanie nie zgodziliby się właściciele Pizzerii da Attilio w Neapolu. Restauracja działa w największym mieście południowych Włoch od czasów II wojny światowej, a receptura serwowanej tam pizzy przekazywana jest już trzeciemu pokoleniu. Pizza neapolitańska to przede wszystkim nacisk na jakość składników – kompozycje nie są przypadkowe, a ich połączenia mają wydobywać to, co najlepsze w kuchni Italii. Według „Time Out” najlepszą propozycją tego niemal stuletniego lokalu pozostaje klasyczna margherita – niezawodna królowa wszystkich pizz. Jej prostota doskonale uwypukla jakość składników, sprowadzanych z okolicznych nadmorskich miejscowości. Dla miłośników autentyczności, a nie kulinarnych eksperymentów, wizyta w Pizzerii da Attilio może być niezapomnianym doświadczeniem. Pizza z całego świata Na kolejnych miejscach rankingu pojawiają się lokale coraz bardziej oddalone od Europy. Piątą pozycję zajmuje tokijska pizza umami, przygotowywana na bazie kremowego sosu z suszonych grzybów shiitake, z dodatkiem mozzarelli, pecorino, makreli, płatków suszonego tuńczyka bonito, wodorostów kombu, zielonej cebulki, sezamu oraz sosu sojowego. Wśród dalszych laureatów znalazły się m.in. Buenos Aires z południowoamerykańską interpretacją pizzy w stylu nowojorskim, Kapsztad, gdzie serwuje się rzemieślniczą pizzę o spodzie będącym efektem wielogodzinnych przygotowań, a także street foodowa propozycja z meksykańskiej Oaxaki, oparta na tortilli posmarowanej pastą z smażonej fasoli. Pizza na całym świecie przybiera dziś rozmaite formy, odzwierciedlające kulturę i klimat danego miejsca. Ten wyjątkowy placek stał się więc lustrem, w którym odbijają się lokalne zwyczaje i smaki. Ranking pokazuje, że pizza nie jest już wyłącznie nośnikiem tradycji, lecz także polem do eksperymentów, a dla wielu – stylem życia. Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Tu odlicza się sekundy do Nowego Roku. Przez resztę roku liczy się uwagę przechodniów
Times Square nie jest klasycznym placem miejskim, lecz dynamicznym węzłem komunikacyjnym, gdzie krzyżują się Broadway i Seventh Avenue, tworząc jedno z najbardziej intensywnie użytkowanych miejsc w przestrzeni miejskiej świata. To właśnie tutaj po raz pierwszy w historii miasta wprowadzono obowiązek instalowania świetlnych reklam jako elementu architektury, co na trwałe ukształtowało wizualną tożsamość Nowego Jorku.
Spis treści: Historia Times Square w Nowym Jorku Rewitalizacja i przemiany Times Square w XXI wieku Architektura i budynki Times Square Turystyka, ruch i atrakcje Times Square – dzielnica teatralna i centrum rozrywki Times Square w popkulturze Dawniej znany jako Longacre Square, plac ten zyskał nowe oblicze, gdy „The New York Times” przeniósł tu swoją siedzibę. Stopniowo Times Square przekształcał się w tętniące życiem miejsce kultury, sztuki i handlu, które dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów Nowego Jorku. Historia Times Square w Nowym Jorku Times Square w Nowym Jorku to plac znany wcześniej jako Longacre Square, który na przestrzeni lat przekształcił się z niepozornego obszaru na tętniące życiem centrum miasta. Szybki rozwój handlu i urbanizacja Manhattanu wprowadziły tu teatry, restauracje i hotele, tworząc pierwsze zalążki dzielnicy rozrywki. W 1904 roku swoją siedzibę w nowym budynku przy 42. ulicy ulokował The New York Times, co dało początek obecnej nazwie Times Square. Wkrótce rozpoczęto instalację pierwszych elektrycznych reklam. W latach 20. XX wieku Times Square stało się epicentrum rozrywki i luksusu, a jednocześnie zaczęło przyciągać elementy mniej bezpieczne – hazard, prostytucję i przestępczość, co pozostawało wyzwaniem dla władz miasta przez kolejne dekady. W okresie Wielkiego Kryzysu oraz w latach powojennych część teatrów zamknięto lub przeznaczono na kina i sale rozrywki dla dorosłych, co utrwaliło reputację placu jako niebezpiecznej dzielnicy. W latach 60., 70. i 80. XX wieku Times Square był symbolem zaniedbania Nowego Jorku – jego ulice były znane z barów go-go, sex shopów i peep-show, a niektóre bloki określano jako najbardziej obskurne w mieście. Rewitalizacja i przemiany Times Square w XXI wieku Zmiany rozpoczęły się w latach 80., kiedy rozpoczęto budowę nowoczesnych wieżowców biurowych i hoteli. W tym czasie opracowano regulacje miejskie, które wymuszały instalowanie jasnych, podświetlanych szyldów, nadając Times Square charakterystyczny, neonowy krajobraz. Od początku lat 90. proces rewitalizacji nabrał tempa – zakup kilku kluczowych budynków przez firmy takie jak Morgan Stanley i Bertelsmann zapoczątkował przyciąganie nowych najemców i rozwój atrakcji komercyjnych. W połowie lat 90. burmistrz Rudolph Giuliani podjął działania w celu oczyszczenia placu: zamknięto kina pornograficzne, zwiększono obecność policji i wprowadzono przepisy zachęcające do tworzenia atrakcji turystycznych. W tym okresie Disney odrestaurował teatr New Amsterdam, a Madame Tussauds otworzyło swoje muzeum figur woskowych. W efekcie Times Square zyskało nowoczesny, bezpieczny charakter, pozostając jednocześnie centrum rozrywki i handlu. Dziś Times Square to przykład udanej rewitalizacji miejskiej – przyciąga inwestorów, turystów i artystów, będąc jednocześnie symbolem Nowego Jorku jako metropolii światowej. Architektura i budynki Times Square Times Square charakteryzuje się niezwykłym krajobrazem architektonicznym. Na jego obszarze znajdują się zarówno historyczne budynki, jak i nowoczesne wieżowce. Do najważniejszych należą One Times Square, Reuters Building, Times Square Tower, New York Times Building, Bank of America Tower czy New York Marriott Marquis. Plac słynie również z ogromnej liczby podświetlanych reklam, tzw. spectaculars, w tym jumbotronów, które nadają mu niepowtarzalny, neonowy charakter. Billboardy i ekran LED przyciągają wzrok zarówno turystów, jak i mieszkańców, czyniąc Times Square jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w świecie architektury miejskiej i reklamy. Turystyka, ruch i atrakcje Szacuje się, że Times Square w Nowym Jorku przyciąga rocznie około 50 milionów turystów z całego świata. To jedno z najbardziej ruchliwych skrzyżowań na świecie – codziennie przechodzi tu około 330 000 pieszych, a w szczytowe dni liczba ta przekracza 460 000. W okolicy mieszczą się liczne atrakcje: muzea, takie jak Madame Tussauds i Ripley's Believe It or Not!, kina wielosalowe, a także charakterystyczne sklepy (Hershey’s, M&M’s World) oraz restauracje tematyczne (np. Bubba Gump Shrimp Company czy Planet Hollywood). Dodatkowo Times Square jest miejscem organizacji różnych wydarzeń masowych, od sesji jogi po koncerty na świeżym powietrzu, które przyciągają tysiące uczestników. Times Square – dzielnica teatralna i centrum rozrywki Obszar wokół Times Square, znany jako Broadway, jest sercem nowojorskiego teatru i jednocześnie globalnym centrum rozrywki. To tutaj znajdują się największe i najbardziej prestiżowe teatry, prezentujące zarówno klasyczne spektakle, jak i nowatorskie produkcje. Times Square przyciąga widzów z całego świata, oferując szeroką gamę wydarzeń – od musicali po występy eksperymentalne. Plac i jego okolice są również ważnym punktem medialnym: mieszczą się tu studia popularnych programów telewizyjnych, takich jak „Good Morning America” stacji ABC czy niegdyś „Total Request Live” MTV. Nowoczesne produkcje filmowe, nagrania telewizyjne i koncerty często wykorzystują Times Square jako tło, podkreślając jego znaczenie jako symbolu kultury masowej i rozrywki. Historyczne teatry, połączone z nowymi scenami, tworzą unikalną mozaikę artystyczną, która umacnia pozycję Nowego Jorku jako światowej stolicy sztuki scenicznej. Times Square w popkulturze Times Square często pojawia się w filmach i produkcjach telewizyjnych, symbolizując dynamikę miasta i nowoczesną kulturę miejską. Przykłady obejmują sceny z Kevin sam w Nowym Jorku, Spider-Man, Vanilla Sky czy King Kong. Plac jest również wykorzystywany w literaturze i muzyce, a jego wizerunek stał się ikoną globalnej wyobraźni o Nowym Jorku. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych wydarzeń na Times Square jest powitanie Nowego Roku. Tradycja opadania kuli, znanej jako Times Square Ball, rozpoczęła się 31 grudnia 1907 roku. Ball drop odbywa się na dachu One Times Square, a całe wydarzenie łączy muzykę, światła i spektakularne pokazy multimedialne. Co roku w uroczystości uczestniczy około miliona osób, a transmisje telewizyjne docierają do miliarda widzów na całym świecie. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Planujesz Sylwestra za granicą? W tych miastach świętowanie Nowego Roku kosztuje najwięcej
Nowy Rok zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nim jedne z najbardziej wystawnych i kosztownych imprez na świecie. Od luksusowych bali hotelowych, przez pokazy fajerwerków w centrach metropolii, po ekskluzywne kolacje z widokiem na panoramę miasta – Sylwester dla wielu turystów oznacza dziś nie tylko zabawę, ale też poważny wydatek. Gdzie jednak przywitanie Nowego Roku kosztuje najwięcej i w których miastach portfele turystów chudną najszybciej?
Odpowiedzi na to pytanie dostarcza najnowsze zestawienie opublikowane przez serwis Cheaphotels.org, który cyklicznie analizuje ceny noclegów w najpopularniejszych destynacjach sylwestrowych na świecie. W tegorocznym badaniu pod lupę wzięto 60 znanych miast, porównując koszt najtańszych dostępnych pokoi dwuosobowych na trzy noce – w terminie od 30 grudnia do 2 stycznia. Uwzględniono wyłącznie hotele położone w ścisłych centrach miast, posiadające co najmniej trzy gwiazdki i pozytywne opinie gości. Wyniki jasno wskazały, gdzie świętowanie Nowego Roku oznacza luksus… i rekordowe rachunki. Najdroższe miasta świata na Sylwestra 2025 Sylwestrowa noc w najpopularniejszych metropoliach świata coraz wyraźniej pokazuje, że przełom roku stał się jednym z najbardziej ekskluzywnych momentów w kalendarzu turystycznym. Tegoroczny ranking Cheaphotels.org nie pozostawia wątpliwości: absolutnym liderem pod względem kosztów okazało się Miami, które wyprzedziło wszystkie inne miasta świata. Najtańszy dostępny pokój hotelowy spełniający kryteria badania kosztował tam aż 1187 dolarów za trzy noce, co oznacza wzrost o niemal 200% w porównaniu ze standardowymi cenami styczniowymi. To wyraźny sygnał, że połączenie tropikalnego klimatu, intensywnego życia nocnego i masowych imprez sylwestrowych przekłada się na ogromny popyt – i równie wysokie rachunki. Tuż za Miami uplasowały się kolejne ikony globalnej zabawy. Rio de Janeiro zajęło drugie miejsce z kosztem 1172 dolarów, potwierdzając, że noworoczne fiesty w rytmie samby od lat należą do najbardziej pożądanych na świecie. Na trzecim miejscu znalazł się natomiast Nowy Jork. Tam trzydniowy pobyt w centrum miasta kosztował 1164 dolary, jednak wysoka cena nie odstrasza turystów marzących o sylwestrze na Times Square i spektakularnych pokazach świetlnych. Co istotne, Europa również nie pozostaje w tyle. Na czwartym miejscu znalazł się Edynburg, gdzie sylwestrowe obchody Hogmanay od lat przyciągają tłumy, windując ceny hoteli do poziomu około 1040 dolarów. Niewiele taniej jest w Wiedniu, który zajął szóste miejsce z wynikiem 994 dolarów za trzy noce, co potwierdza, że elegancka oprawa noworocznych bali i koncertów także ma swoją cenę. W pierwszej dziesiątce zestawienia znalazły się ponadto takie miasta jak Sydney, Cancún, Amsterdam, Kopenhaga oraz Paryż. Ta obecność destynacji z różnych kontynentów pokazuje, że globalny popyt na noworoczne wyjazdy utrzymuje się na wyjątkowo wysokim poziomie. Gdzie ceny hoteli rosną najszybciej w okresie sylwestrowym? Druga część zestawienia Cheaphotels.org pokazuje, że sylwestrowe podróże nie tylko drożeją, ale w niektórych miastach zmiany kosztów przybrały wręcz gwałtowny charakter. Najbardziej spektakularny wzrost odnotowano w Bangkoku, gdzie ceny hoteli w okresie noworocznym wzrosły aż o 94% w porównaniu z poprzednią edycją badania z 2022 roku. To wyraźny sygnał, że azjatyckie metropolie, jeszcze niedawno postrzegane jako relatywnie przystępne cenowo, coraz częściej dołączają do globalnej czołówki drogich kierunków na przełom roku. Eksperci wiążą ten trend m.in. z dynamicznym powrotem turystyki międzynarodowej, rozwojem oferty eventowej oraz rosnącą popularnością miejskich sylwestrów wśród młodszych podróżnych. Znaczące podwyżki odnotowano również w Europie. Kopenhaga znalazła się w ścisłej czołówce miast o najszybciej rosnących cenach – noclegi zdrożały tam o 72% w porównaniu z 2022 rokiem. Podobny trend widać w Wiedniu, gdzie ceny wzrosły o 63%, co potwierdza, że europejskie stolice z rozbudowaną ofertą kulturalną i balową coraz skuteczniej przyciągają zamożnych turystów w okresie noworocznym. W praktyce oznacza to, że spontaniczne decyzje o wyjeździe na Sylwestra do popularnych miast stają się coraz bardziej kosztowne. Jednocześnie raport pokazuje wyraźny kontrast między drogimi metropoliami a kierunkami wciąż przyjaznymi dla portfela. Na przeciwległym biegunie znalazło się Phnom Penh, które zostało uznane za najtańszą destynację sylwestrową. W stolicy Kambodży ceny hoteli spadły o ponad 60% w porównaniu z 2022 rokiem, a noclegi w okresie noworocznym można znaleźć już za około 20 dolarów za noc. To różnica, która dobitnie pokazuje, jak bardzo zróżnicowany stał się globalny rynek sylwestrowych wyjazdów – od luksusowych, czterocyfrowych stawek w Miami czy Nowym Jorku, po budżetowe alternatywy w Azji Południowo-Wschodniej. Źródła: Cheaphotels.org, Travel Pulse Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zagubione elektryczne taksówki Nowego Jorku. Elektromobilność w XIX wieku
Samochód przyszłości był hitem w USA już pod koniec XIX w. Co się stało z tymi elektrycznymi pojazdami?
Spis treści: Electrobat – pierwsza elektryczna taksówka Zalety i wady Wzlot i upadek Pod koniec XIX w. Nowy Jork miał problem z końmi. Ulice i zaułki miasta były zatłoczone przez mniej więcej 150 tys. zwierząt, z których każde produkowało ponad 16 kg odchodów dziennie. Usuwanie takiej ilości odpadów było wielkim wyzwaniem. Nowy wynalazek – samochód – wydawał się dobrym rozwiązaniem problemu. Electrobat – pierwsza elektryczna taksówka Kiedy w 1897 r. uruchomiono pierwszą w mieście motoryzacyjną firmę taksówkową, jej flota wykorzystywała auta, które mogłyby zaskoczyć współczesnych nowojorczyków. Były to bowiem pojazdy elektryczne. Produkowane przez firmę Electric Vehicle Company samochody znane jako Electrobaty stały się liderem na rynku pojazdów elektrycznych. Skonstruowane przez Henry’ego Morrisa i Pedro Saloma z Filadelfii, zostały opatentowane w 1894 r. Po dwóch latach opracowano ich mniejszą i szybszą wersję. W ważącym ok. 1315 kg nowym modelu zastosowano akumulator kwasowo-ołowiowy. Wóz osiągał prędkość maksymalną 32 km/godz. i mógł przejechać na jednym ładowaniu do 40 km. Wydaje się nieprawdopodobne, że już w latach 90. XIX w. po Nowym Jorku jeździły pojazdy elektryczne, jednak na początku ery motoryzacji sprzedawały się one lepiej niż ich odpowiedniki z silnikami spalinowymi. Były bowiem ciche, czyste i łatwe w obsłudze. – W tamtych czasach jeśli rano bez problemu udało się uruchomić samochód na benzynę, można było mówić o szczęściu – tłumaczy Dan Albert, autor książki „Czy już tam jesteśmy? Przeszłość, teraźniejszość i brak kierowcy w amerykańskiej motoryzacji”. – Były hałaśliwe, śmierdzące i niewygodne, podczas gdy samochód elektryczny włączało się jednym przełącznikiem. W tamtym czasie technologie wykorzystujące elektryczność wydawały się zdolne do pokonania każdego wyzwania. – Gdyby spytać ludzi na ulicy, co się ostatnio wydarzyło, powiedzieliby, że pojawiła się elektryczność, magiczna siła – mówi historyk David A. Kirsch, autor książki „Pojazd elektryczny i ciężar historii”. – Zaprzęgliśmy ją do oświetlania, transportu tramwajowego. Rozprzestrzenia się wszędzie, a teraz zabierze nas w podróż. Zalety i wady Morris i Salom sprowadzili Electrobata do Nowego Jorku i opracowali pomysłowy system wymiany akumulatorów w dawnej hali lodowiskowej na Broadwayu, aby utrzymać taksówki w ciągłym ruchu. Pracownicy używali wind i hydrauliki, by wyjmować rozładowane akumulatory ważące 560 kg i zastępować je świeżymi. Cały proces trwał zaledwie trzy minuty. – To było znacznie szybsze niż wymiana zaprzęgu konnego i prawdopodobnie równie szybkie jak dzisiejsze tankowanie – twierdzi Kirsch. Duże przyspieszenie i cicha jazda Electrobata rodziły nieoczekiwane problemy. W maju 1899 r. taksówkarz Jacob German został pierwszym kierowcą samochodu aresztowanym za przekroczenie prędkości. Pędził bowiem wzdłuż Lexington Avenue z prędkością 20 km/godz. Kilka miesięcy później elektryczna taksówka śmiertelnie potrąciła pośrednika w handlu nieruchomościami Henry’ego Blissa, gdy wysiadał z tramwaju na Upper West Side. Pierwsza amerykańska śmiertelna ofiara samochodu nie usłyszała nadjeżdżającego Electrobata. Morris i Salom zdecydowali, że zamiast sprzedawać swe pojazdy, będą je wynajmować, na zasadzie miesięcznego abonamentu lub opłaty za przejazd. Ich usługa taksówkowa zyskała popularność, a flota rozrosła się z kilkunastu wozów w roku 1897 do ponad stu w 1899. Wzlot i upadek Szybki rozwój biznesu Morrisa i Saloma sprawił, że widzieli oni dla swojego samochodu wielką przyszłość. Znaleźli nowych inwestorów, w tym finansistę Williama Whitneya, znanego z sukcesów w elektryfikacji tramwajów miejskich. Pod jego kierownictwem grupa zakupiła wiodącą firmę zajmującą się produkcją akumulatorów, licząc na przejęcie kontroli nad większością rynku pojazdów elektrycznych w kraju. Electric Vehicle Company rozszerzyła swoją działalność taksówkową na inne duże miasta, takie jak Filadelfia, Chicago i Boston, ostatecznie stając się największym producentem samochodów w kraju. Jednak jej szybki rozwój okazał się nie do utrzymania. Działalność poza Nowym Jorkiem była źle zarządzana, a inwestorzy poczuli się oszukani, gdy New York Herald w 1899 r. ujawnił, że Electric Vehicle Company nieuczciwie pozyskała pożyczkę. Ceny akcji firmy spadły, a jej sytuacja finansowa pozostawała bardzo napięta do 1902 r. Upadek przedsiębiorstwa rzucił cień na obiecującą niegdyś przyszłość pojazdów elektrycznych. – Tym, co je zabiło, nie był pomysł, technologia czy model biznesowy – mówi Albert. – Sprawiło to nieuczciwe działanie ludzi stojących za przedsięwzięciem. Zniszczenie znacznej części floty w wyniku katastrofalnego pożaru, a następnie kryzys finansowy 1907 r., który spowodował gwałtowny spadek produkcji samochodów, pogrążył elektryczne taksówki w Nowym Jorku. Popularność na rynku zyskiwały pojazdy benzynowe. W 1907 r. przedsiębiorca Harry Allen wprowadził usługę taksówkową z 65 samochodami spalinowymi sprowadzonymi z Francji. W ciągu roku jego flota urosła do 700 pojazdów. Wydawało się, że Nowy Jork nigdy nie spojrzy wstecz. Dni samochodów elektrycznych były policzone, zwłaszcza po debiucie w 1908 r. przystępnego cenowo benzynowego Forda T. Elektryczne pojazdy przetrwały do lat 20. XX w., ale kolejne amerykańskie stulecie napędzał silnik spalinowy. Jednak samochody elektryczne miały wrócić. W 2022 r. na ulicach Nowego Jorku pojawiło się 25 elektrycznych taksówek. Źródło: archiwum NG
W tych miastach rachunki przyprawiają o zawrót głowy. Oto ranking najdroższych miejsc 2025 roku
Codzienne życie w globalnych metropoliach coraz bardziej obciąża portfele mieszkańców i przyjezdnych. Wysokie koszty wynajmu, usług oraz podstawowych produktów sprawiają, że niektóre miasta uznawane są dziś za szczególnie wymagające finansowo. Najnowszy ranking za 2025 rok ujawnia, gdzie rachunki sięgają rekordowych poziomów i które lokalizacje są najdroższe do życia.
Od czynszu za mieszkanie po codzienne zakupy – w 2025 roku koszty życia w największych metropoliach świata osiągnęły rekordowy poziom. Globalna inflacja, wahania kursów walut oraz rosnące ceny importu sprawiają, że mieszkańcy wielu miast płacą dziś znacznie więcej niż jeszcze kilka lat temu. Najdrożej wciąż jest w ośrodkach biznesowych i technologicznych, gdzie konkurencja o mieszkania i usługi codziennego użytku winduje ceny. Ranking najkosztowniejszych miejsc do życia pokazuje, które miasta stały się najbardziej wymagające finansowo dla swoich mieszkańców i przyjezdnych. Najdroższe miejsce do życia na świecie w 2025 roku Aby uzyskać pełny obraz kosztów życia w największych metropoliach świata, eksperci przeanalizowali ceny żywności, transportu, usług, mediów oraz mieszkań, zestawiając je we wskaźniku „Cost of Living Plus Rent Index”. Dane z połowy 2025 roku pokazały jednoznacznie, że to Nowy Jork znalazł się na szczycie zestawienia. O wyniku przesądziło przede wszystkim ogromne zapotrzebowanie na mieszkania i ograniczona podaż, które od lat windują ceny czynszów na niespotykany poziom. Miasto, w którym życie toczy się w szybkim tempie, przyciąga specjalistów z całego świata – od bankierów i prawników po ekspertów z branży technologicznej – co dodatkowo zwiększa presję na rynek nieruchomości. Jednak nie tylko czynsze sprawiają, że Nowy Jork jest tak kosztowny. Wysokie są także ceny codziennych produktów i usług, w tym żywności, opieki zdrowotnej, transportu czy rozrywki, które odzwierciedlają nie tylko globalny status metropolii, lecz również rosnące koszty prowadzenia działalności w mieście. W efekcie mieszkańcy Nowego Jorku muszą przeznaczać znaczną część swoich dochodów na podstawowe potrzeby, a dla wielu osób codzienne życie staje się nie lada wyzwaniem finansowym. Jednocześnie prestiż, bogactwo możliwości zawodowych i kulturalnych sprawiają, że mimo wysokich kosztów miasto wciąż pozostaje jednym z najbardziej pożądanych miejsc do życia. Gdzie życie kosztuje fortunę? Lista miast z najwyższymi wydatkami A jak przedstawiają się kolejne pozycje na liście? W rankingu najdroższych miast świata dominują dwa regiony – Stany Zjednoczone i Szwajcaria. W pierwszej dziesiątce aż trzy amerykańskie metropolie – San Francisco (4. miejsce), Boston (7.) i San Jose w Dolinie Krzemowej (9.) – odzwierciedlają presję rynku nieruchomości oraz koszty życia w centrach innowacji technologicznych. W samym San Francisco średnia cena domu wciąż utrzymuje się na poziomie około 1,3 mln dolarów, mimo spadku popytu związanego z pandemią. Z kolei w Europie wyróżnia się Szwajcaria – Zurych (2.), Genewa (3.), Bazylea (5.), Lozanna (6.) oraz Lugano (10.) zajmują aż pięć pozycji w pierwszej dziesiątce. Tak wysokie koszty życia są efektem silnego franka szwajcarskiego, stabilnej gospodarki i wysokich standardów socjalnych, które przyciągają ekspatów, ale jednocześnie podnoszą ceny mieszkań i usług. Pierwszą dziesiątkę zamyka także Singapur (8.), jedno z najgęściej zaludnionych państw świata, gdzie w 2025 roku żyje średnio 8576 osób na kilometr kwadratowy. Wysoka koncentracja ludności, ograniczone zasoby przestrzeni oraz status globalnego centrum finansowego czynią go jednym z najdroższych miejsc do życia na Ziemi. Ranking najdroższych miast świata w 2025 roku: Nowy Jork, USA Zurych, Szwajcaria Genewa, Szwajcaria San Francisco, USA Bazylea, Szwajcaria Lozanna, Szwajcaria Boston, USA Singapur, Singapur San Jose, USA Lugano, Szwajcaria Honolulu, USA Waszyngton, USA Londyn, Wielka Brytania Berno, Szwajcaria Reykjavik, Islandia Źródła: Visual Capitalist, Numbeo, Culture Cut Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Groźna bakteria uderzyła w Nowy Jork. Wcześniej wywołała epidemię w Rzeszowie
Choroba legionistów wywołała poważne ognisko zakażeń w Nowym Jorku. To nie pierwszy raz, gdy choroba ta nagle pojawia się w miejskiej infrastrukturze – podobne sytuacje miały miejsce również w Polsce.
Spis treści Choroba legionistów wykryta w instalacjach Nowego Jorku Historia odkrycia bakterii Legionella Legionella – bakteria która lubi klimatyzację Odkryta niecałe 50 lat temu w USA choroba legionistów jest wciąż groźna – bo bakteria ją wywołująca uwielbia wielkie miasta i przenikające je instalacje: wodociągi i klimatyzację. Tym razem pojawiła się w Nowym Jorku. Choroba legionistów wykryta w instalacjach Nowego Jorku W Nowym Jorku w ciągu ostatnich dwóch tygodni stwierdzono aż 58 przypadków choroby legionistów, z czego dwie osoby zmarły. Jak poinformowały 4 sierpnia władze sanitarne miasta, źródłem zakażeń okazały się wieże chłodnicze, w których wykryto bakterię Legionella pneumophila. To dość typowe miejsce namnażania się tych bakterii, a niespodziewane i nagłe ogniska zakażeń także nie należą do rzadkości. Zdarzały się również w Polsce. Po wykryciu ogniska nowojorscy inspektorzy rozpoczęli kontrolę wszystkich wież chłodniczych w okolicy (dzielnica Central Harlem). Wieże te, powszechne w dużych budynkach, odparowują wodę w celu odprowadzania ciepła. Od lat wiadomo, że mogą być źródłem ognisk choroby legionistów. Przepisy w Nowym Jorku wymagają, by wieże były regularnie badane i odkażane. Historia odkrycia bakterii Legionella Choroba legionistów to ciężka zakaźna infekcja dróg oddechowych, wywoływana przez bakterie z rodzaju Legionella. Mogą one też spowodować łagodniejszą postać choroby – gorączkę Pontiac. Wczesne rozpoznanie i leczenie antybiotykami zazwyczaj prowadzi do pełnego wyleczenia. Po raz pierwszy opisano ją dopiero w 1976 roku, po epidemii wśród uczestników zjazdu Amerykańskiego Legionu w Filadelfii. Zachorowało wtedy co najmniej 221 osób. Ustalenie przyczyny wymagało szeroko zakrojonego śledztwa i wykluczenia innych źródeł zakażenia. Okazało się że sprawcą jest nieznana wcześniej bakteria, ukrywająca się w systemie klimatyzacji. Przeanalizowano też podobne, tajemnicze ogniska zapaleń płuc z wcześniejszych lat – tak wykryto że choroba legionistów wcale nie jest rzadka. Legionella – bakteria która lubi klimatyzację Zakażenie następuje poprzez wdychanie aerozolu wodnego zawierającego bakterię. Legionella najlepiej rozwija się w stojącej wodzie w temperaturze 25–45°C. Może do niego dojść m.in. w wyniku kontaktu z wodą z wież chłodniczych, systemów klimatyzacyjnych, jacuzzi czy spa, a także wodociągów. W 2023 roku podobne ognisko choroby legionistów wykryto w Rzeszowie. Zachorowało ponad 150 osób, a zmarło 14. W mieście powołano sztab kryzysowy. Poszukiwanie źródeł bakterii okazało się trudne i pracochłonne. Ostatecznie okazało się, że rezerwuarem była miejska sieć wodociągowa, a konkretnie ciepła woda. Ogniska były rozproszone, znajdowały się przede wszystkim w mieszkaniach, węzłach cieplnych i budynkach użyteczności publicznej. W USA co roku zgłasza się około 6 tys. przypadków, choć część jest mylona z innymi zapaleniami płuc. Od 2000 do 2018 roku zachorowalność wzrosła pięciokrotnie z nie do końca jasnych przyczyn. Źródło: Scientific American, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Rzeszowie Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Miała 79 lat, gdy przeprowadziła się na drugi koniec świata. Uważa, że to najlepsza decyzja w jej życiu
Przeprowadzka na emeryturze dla wielu wydaje się nieosiągalna lub wręcz niewyobrażalna. A jednak nie brakuje osób, które właśnie wtedy decydują się na radykalne zmiany. Co sprawia, że po 70. roku życia niektórzy wybierają zupełnie nowy początek?
Spis treści: Od Sorbony po Nowy Jork. Jak dojrzewało marzenie o Paryżu? Nowe życie po 80-tce. Przeprowadzka na inny kontynent Dlaczego ludzie po 70-tce podejmują takie decyzje? Coraz częściej w mediach pojawiają się historie osób, które dopiero na emeryturze decydują się na radykalne życiowe zmiany. Dla jednych to życie na pokładzie statku i rejs dookoła świata, jak w przypadku 77-letniej Sharon. Dla innych, jak Mary Jane z Nowego Jorku, to przeprowadzka na inny kontynent. Mając 79 lat porzuciła doskonale znane sobie życie i zamieszkała w Paryżu. Choć początki były trudne, dziś nie ma wątpliwości, że to jedna z najlepszych decyzji, jakie kiedykolwiek podjęła. Od Sorbony po Nowy Jork. Jak dojrzewało marzenie o Paryżu? Mary Jane Walkie dorastała w Teksasie w USA, ale od najmłodszych lat wiedziała, że chce zobaczyć różne zakątki świata. Mając 21 lat wyjechała do Francji, gdzie przez rok studiowała na Sorbonie. Później dostała pracę w Ameryce Południowej i przez kolejne lata mieszkała m.in. w Boliwii oraz Paragwaju, przy okazji perfekcyjnie opanowując język hiszpański. Następnie osiadła w Nowym Jorku. Tam zaczęła śpiewać w chórze, z którym koncertowała w różnych częściach świata. 10 lat temu ze swoimi przyjaciółmi wróciła do Paryża i na nowo się w nim zakochała. – Nowy Jork jest wspaniały, ale na różnych etapach życia pragnie się innych rzeczy. (...) Stwierdziłam, że chciałabym przeprowadzić się do Francji – wspominała w wywiadzie dla CNN. Od tamtej pory starała się być w Paryżu przynajmniej dwa razy do roku, poznając kulisy miejscowego życia. Finalnie w grudniu 2021 roku sprzedała swoje nowojorskie mieszkanie i na stałe przeniosła się do stolicy Francji. – Udało mi się uzyskać za nie bardzo dobrą cenę. Wystarczyło na życie, choć nie na zakup nowego lokum w stolicy Francji. Ale tutaj jestem – dodała. Nowe życie po 80-tce. Przeprowadzka na inny kontynent Dziś Mary Jane ma 83 lata i mieszka w spokojnej dzielnicy na południowo-zachodnich obrzeżach Paryża. Cały czas pracuje zdalnie i prowadzi skromne, ale aktywne życie. Choć jej przeprowadzka okazała się spełnieniem wieloletniego marzenia, początki nie były łatwe. Szczególną trudność sprawiło jej znalezienie mieszkania. – We Francji obowiązuje prawo, które chroni lokatorów powyżej 80. roku życia przed eksmisją, dlatego właściciele często obawiają się podpisywać umowy z osobami w podeszłym wieku. Nie miałam o tym pojęcia – przyznała, informując, że ostatecznie udało jej się znaleźć niewielkie lokum z jedną sypialnią. Zaznaczyła też, że zmiana statusu – z turystki na mieszkankę – okazała się większym wyzwaniem, niż się spodziewała. Miasto, które znała z wcześniejszych wizyt, było zupełnie inne podczas codziennego życia. – Początki były trudniejsze, niż przypuszczałam – mówiła, podkreślając jednak, że mimo wszystko szybko zaaklimatyzowała się w nowym środowisku. – Jestem dość rozmowna, więc łatwo nawiązuję kontakty – tłumaczyła. Mary Jane Wilkie w rozmowie z CNN również wyznała, że nie przestaje ją zachwycać paryska architektura, rytm życia i lokalna kuchnia. – To miasto wciąż mnie oczarowuje. Nawet te nowe, mniej urokliwe budynki mają w sobie coś pięknego – stwierdziła. Z kolei zapytana, czy decyzja o przeprowadzce do Francji w wieku 79 lat była odważna, odpowiedziała z dystansem. – Ludzie mówią: „Och, w tym wieku to wymagało wielkiej odwagi!”. Ale dla mnie to nie była odwaga. Odwaga to działanie mimo strachu. A ja się nie bałam. To była decyzja, która po prostu musiała zostać podjęta – podsumowała. Dlaczego ludzie po 70-tce podejmują takie decyzje? Dlaczego osoby w dojrzałym wieku podejmują tego typu decyzje? Postanowiliśmy o to zapytać psycholożkę Katarzynę Kucewicz. Specjalistka wyjaśniła nam, że choć niektórzy twierdzą, iż to zły czas, z psychologicznego punktu widzenia właśnie wtedy często przychodzi moment, w którym człowiek czuje, że chce zrobić coś ważnego dla siebie. Coś, co nada życiu większy sens. – W psychologii rozwojowej mówi się o tym, że życie dzieli się na różne fazy. Kiedy jesteśmy w dojrzałym wieku to wkraczamy w fazę bilansu. To taki czas, kiedy z dystansem patrzymy na to, co było, i zaczynamy się zastanawiać: czy zrobiłam wszystko, co chciałam? Czy czegoś nie odkładałam latami „na później”? I wtedy pojawia się naturalna potrzeba domknięcia własnej historii – czasem w sposób symboliczny, czasem poprzez bardzo konkretny, odważny ruch – tłumaczyła Katarzyna Kucewicz. Co więcej, w takich decyzjach często kryje się potrzeba sprawczości. – Chęć powiedzenia sobie i światu : „To nadal ja kieruję swoim życiem. Mam wybór, mam głos”. I to jest absolutnie naturalne. Wiek nie wyklucza przecież potrzeby wolności, nowych doświadczeń czy spełniania marzeń, które czekały całe dekady – kontynuowała. Nie da się też pominąć jeszcze jednej rzeczy: świadomości własnej śmiertelności. – Im jesteśmy starsi, tym mocniej to czujemy. Ale to wcale nie musi być myśl smutna czy przygnębiająca. Wręcz przeciwnie – wiele osób mówi wtedy sobie: „Chcę wykorzystać ten czas tak, jak czuję. Teraz, nie później”. To takie bardzo ludzkie, głęboko osobiste „teraz albo nigdy”. I jeszcze jedna ważna kwestia. W naszej kulturze osoba starsza często funkcjonuje w jednej roli: babci, dziadka, kogoś, kto już głównie odpoczywa. A przecież wiele osób po siedemdziesiątce wcale nie czuje, że to jest ich jedyna rola. Czasem wręcz przeciwnie — pojawia się potrzeba pokazania, że życie nadal się toczy. Że można być w ruchu, można mieć marzenia, można się na nowo odkrywać – dodała specjalistka, znana w sieci jako @psycholog_na_insta. Źródło: National Geographic Polska, CNN, Local News 8 Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Dla tego zjawiska warto zaplanować podróż do Nowego Jorku. Zdarza się tylko dwa razy w roku
Manhattanhenge to zjawisko które elektryzuje mieszkańców Nowego Jorku, przyciąga też mnóstwo turystów. Zachodzące Słońce ustawia się idealnie w jednej linii z siatką ulic Manhattanu, tworząc spektakularny widok.
Spis treści Geneza nazwy i historia Manhattanenge w tym roku Najlepsze miejscówki do obserwacji Manhattanhenge to zjawisko astronomiczne występujące tylko dwa razy w roku. Zachód Słońca następuje idealnie równo z siatką ulic Manhattanu, tworząc jedyny w swoim rodzaju widok. Nazwa pochodzi od połączenia „Manhattan” i „Stonehenge”, a zjawisko przyciąga tłumy fotografów i instagramerów z całego świata. Geneza nazwy i historia Termin Manhattanhenge został wymyślony przez astrofizyka Neila deGrasse Tysona w 1997 roku w artykule dla magazynu „Natural History“. Tyson, dyrektor planetarium Haydena przy Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku, zainspirował się wizytą w Stonehenge w młodości. Udział w wyprawie badawczej z Geraldem Hawkinsem – naukowcem, który wysunął teorię o astronomicznej funkcji Stonehenge – uświadomił mu, że podobne zjawisko zachodzi w nowoczesnym Manhattanie. Choć starożytni budowniczowie Stonehenge świadomie projektowali konstrukcję pod kątem wędrówki Słońca po niebie, twórcy nowojorskiego planu ulic nie planowali takiego efektu. To przypadek, że siatka ulic, stworzona w XIX wieku, zgrała się z cyklem słonecznym. Manhattanenge w tym roku Pierwszy Manhattanhenge w tym roku wypada dziś – 28 maja, o godzinie 20:13 czasu lokalnego. Powtórka nastąpi dzień później, 29 maja, o 20:12. Kolejna okazja do obserwacji tego fenomenu wystąpi latem – 11 i 12 lipca. Pełna tarcza Słońca będzie jednak widoczna tylko 28 maja i 12 lipca. W poprzednie dni widać tylko jej połowę, reszta już skrywa się pod horyzontem. Zjawisko nie przypada dokładnie w letnie przesilenie, które w 2025 roku wypada 20 czerwca. Ze względu na układ ulic Manhattanu ma miejsce mniej więcej trzy tygodnie przed i po tej dacie, kiedy Słońce ustawia się dokładnie wzdłuż głównych ulic przebiegających na linii wschód-zachód. Najlepsze miejscówki do obserwacji Najlepsze punkty obserwacyjne to ulice biegnące na linii wschód-zachód: 14th Street, 23rd Street, 34th Street, 42nd Street i 57th Street. Im dalej na wschód, tym bardziej spektakularny efekt – promienie słońca pięknie odbijają się od fasad budynków. Manhattanhenge można również obserwować zza East River i z Long Island City na Queensie. Całe wydarzenie ma raczej charakter nieformalny. Miłośnicy fotografii zbierają się na długo przed zachodem słońca, aby uchwycić jak najlepsze ujęcie. Warto to wziąć pod uwagę. Przy planowaniu można też wspomóc się którąś z aplikacji śledzących ruch Słońca, np. Sun Surveyor lub Sun Tracker. Źródło: Phys.org Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Chrysler Building to ikona Nowego Jorku. Przez 11 miesięcy był najwyższym budynkiem świata
Chrysler Building to bez wątpienia jeden z najbardziej wyrazistych symboli Nowego Jorku i jeden z najbardziej rozpoznawalnych wieżowców na świecie. Ikona stylu art déco w swoim czasie była nie tylko najwyższym, ale także najnowocześniejszym drapaczem chmur. Wspaniały gmach do dziś inspiruje architektów z całego świata, którzy rozpływają się nad jego wyrafinowaniem i kunsztownymi detalami. Jaka jest historia tej niezwykłej budowli? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Historia wieżowca Chrysler Building Najwyższy budynek świata Linię nieba Manhattanu przecinają dachy i iglice niezliczonych drapaczy chmur. Wiele z nich to współczesne konstrukcje, ale w panoramie najmniejszego okręgu Nowego Jorku nadal wyróżniają się wspaniałe wieżowce, które wzniesiono w minionym stuleciu. Jednym z nich jest ikoniczny Chrysler Building – smukła wieża, która dziś robi tak samo duże wrażenie, jak niemal sto lat temu. Historia wieżowca Chrysler Building Ikoniczny wieżowiec Chrysler Building powstał z polecenia Waltera Chryslera. W latach 20. XX wieku amerykański magnat motoryzacyjny zapragnął stać się właścicielem najwyższego budynku świata. Wspaniały drapacz chmur nie miał być siedzibą jego korporacji. Dla Chryslera była to inwestycja, jednak nie brakuje opinii, że majętnym przedsiębiorcą kierowała przede wszystkim pycha. Podobno Walter Chrysler chciał mieć najwyżej położone biuro i toaletę, by móc... „defekować na Henry’ego Forda”. Czy Walterem Chryslerem rzeczywiście kierowała wyłącznie pycha? Tego nie wiemy, jednak należy przypuszczać, że duży wpływ na tę inwestycję miał wyścig, który w Nowym Jorku rozpoczął się już w pierwszej dekadzie XX wieku. Nowojorski wyścig do chmur Człowiek od najdawniejszych czasów chciał sięgać wyżej i wyżej. Wielkie budowle wznoszono już w starożytności. Wraz z postępem w budownictwie, marzenia o sięgnięciu chmur zaczynały zyskiwać coraz realniejsze kształty. W 1909 roku, na Madison Avenue, wzniesiono Metropolitan Life Insurance Company Tower. Mierzący 213 metrów gmach stał się najwyższym budynkiem świata. 50-piętrowy wieżowiec stracił ten tytuł w 1913 roku, gdy na Broadway 233 otwarto mierzący 241 metrów i liczący 57 pięter wieżowiec Woolworth Building. Gmach należący do Woolworth Company dzierżył ten status przez siedemnaście lat, jednak już w latach 20. było jasne, że straci go na rzecz jednego z trzech gigantów, którzy niebawem mieli stanąć na Manhattanie. Mowa o drapaczach chmur finansowanych przez Waltera Chryslera (bo właściciel motoryzacyjnego imperium opłacił budowę własnymi środkami), 40 Wall Street Holdings Corp i Empire State Inc. Początek prac nad Chrysler Building Co istotne, Walter Chrysler nie był pierwotnym pomysłodawcą wzniesienia wieżowca u zbiegu Lexington Avenue i 42. ulicy. Pierwotnym inwestorem był William H. Reynolds. Biznesmen prawdopodobnie nie planował ukończyć budowy wieżowca. Przedsiębiorca z branży motoryzacyjnej odkupił projekt przyszłego Chrysler Building za dwa i pół miliona dolarów. Wykonaniem projektu zajął się William Van Alen. Znany i ceniony architekt miał zaprojektować dość skromny biurowiec, ale nowy inwestor całkowicie zmienił fundamentalne założenia projektu. Van Alen otrzymał polecenie zaprojektowania najwyższego budynku, wykonanego z najlepszych materiałów. Dzięki temu udało się mu stworzyć ikoniczne dzieło, które na stałe zapisało się w kanonie światowej architektury. Prace na 405 Lexington Avenue rozpoczęły się 19 września 1928 roku. Każdego tygodnia budowla powiększała się o cztery piętra. Zdarzało się, że na placu budowy pracowało równocześnie 3 tys. osób. Pierwotnie wieżowiec Chryslera miał mierzyć 246 metrów i liczyć 46 pięter. Gdy inwestorzy odpowiedzialni za budowę 40 Wall Street ogłosili, że ich budynek urośnie do 256 metrów, zmianie uległy także plany Waltera Chryslera. Sprytny fortel i wielkie otwarcie Jako pierwszy powstał gmach 40 Wall Street, czyli Bank of Manhattan Trust Building. Sięgający 283 metrów kolos został otwarty 26 maja 1930 roku, ale status najwyższego budynku świata zachował tylko przez jeden dzień. Wydawało się, że wieżowiec Chryslera jest już ukończony, a motoryzacyjny magnat będzie musiał uznać wyższość gmachu wzniesionego przy Wall Street. Nic bardziej mylnego, bo William Van Alen chował w rękawie asa, dzięki któremu miał zgarnąć całą pulę. Okazało się, że wewnątrz budynku potajemnie budowano wielką, 40-elementową iglicę ze stali nierdzewnej. Gdy właściciele wieżowca na Wall Street świętowali sukces, kazał wciągnąć ją na szczyt przez szyb windy. Wówczas mierzący 282 m wieżowiec osiągnął niewiarygodną wysokość 318,9 m. Wielkie otwarcie nastąpiło 27 maja 1930 roku. Najwyższy budynek świata Chrysler Building oficjalnie stał się najwyższym budynkiem świata i najwyższą budowlą świata. Oba tytuły stracił 11 miesięcy później, na rzecz mierzącego 443,2 m Empire State Building. Tak naprawdę od początku było jasne, że wieżowiec wzniesiony u zbiegu Lexington Avenue i 42. ulicy szybko straci swój status. Nie zmienia to jednak faktu, że wieżowiec wybudowany z polecenia Waltera Chryslera do dziś pozostaje najwyższym budynkiem świata wybudowanym z cegły. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nieznany utwór Fryderyka Chopina. Unikatowe odkrycie w Nowym Jorku
W nowojorskiej kolekcji The Morgan Library & Museum dokonano niezwykłego odkrycia. To nieznany utwór Fryderyka Chopina – twierdzą znalazcy. Maleńki rękopis jest dwa razy mniejszy od kartki zeszytu szkolnego.
Spis treści: Jak doszło do odkrycia nieznanego utworu Chopina? Co wiemy o nieznanej kompozycji Chopina? Czy na pewno jest to nieznany utwór Chopina? Głos polskiego eksperta Nietypowy walc Chopina czy dowód na jego działalność pedagogiczną? Od końca lat 30. XX wieku nie znaleziono nic podobnego. Odkrycia dokonał kurator rękopisów muzycznych w The Morgan Library & Museum w Nowym Jorku – Robinson McClellan. Jak podaje muzeum, po analizach z udziałem zewnętrznych ekspertów i konserwatorów stało się jasne, że jest to nieznany utwór Fryderyka Chopina. Jak doszło do odkrycia nieznanego utworu Chopina? Historia znaleziska sięga 2019 roku, ale odkrywcy wstrzymywali się z jego upublicznieniem do czasu wykonania bardziej wnikliwych badań. Kurator rękopisów muzycznych Robinson McClellan katalogował muzealny zbiory z kolekcji Arthura Satza i wówczas natknął się na intrygujący rękopis. Nie był w stanie przypisać żadnego utworu polskiego artysty do tego zapisanego na kartce. McClellan zwrócił się do czołowego eksperta w dziedzinie twórczości Chopina, profesora Jeffreya Kallberga z University of Pennsylvania w USA, aby pomógł w weryfikacji znaleziska. Jak podaje muzeum, „szeroko zakrojone badania” wskazują na duże prawdopodobieństwo, że utwór jest autorstwa Chopina. Wskazywać na to ma również papier i atrament. – Ten nowo odkryty walc poszerza nasze rozumienie Chopina jako kompozytora i otwiera nowe pytania dla naukowców, dotyczące tego, kiedy go napisał i dla kogo – powiedział Robinson McClellan. Co wiemy o nieznanej kompozycji Chopina? Kartka, na której go zapisano jest niewielka. Jej wymiary to ok. 10 na 13 cm. Być może miał być to prezent dla czyjegoś albumu z autografami. Jest jednak jedno ale. Chopin zwykle podpisywał rękopisy, które były prezentami. Ten jest niepodpisany, co sugeruje, że muzyk zmienił zdanie i wstrzymał jego wydanie. Rękopis zawiera 24 zapisane takty, które pianista powtarza raz. Utwór rozpoczyna się kilkoma nastrojowymi taktami, po chwili głośno kulminuje, po czym wchodzi w nieco melancholijny finał. Całość trwa około minuty. Zdaniem muzealników, żaden ze znanych walców Chopina nie zaczyna się w ten sposób i nie jest tak krótki, co czyni go jeszcze bardziej intrygującym. Artyści już udostępnili w internecie swoje interpretacje nowego utworu Chopina. Można ich posłuchać m.in. na YouTube. View oEmbed on the source website Czy na pewno jest to nieznany utwór Chopina? Głos polskiego eksperta Ostrożność w interpretacji nowego odkrycia zaleca dyrektor Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, dr Artur Szklener. Jednocześnie przyznaje, że jest to ważne znalezisko. – Jest to z pewnością jedno z ciekawszych odkryć ostatnich lat. Oryginalne rękopisy chopinowskie są niezwykle rzadkie, a sama sugestia, że możemy mieć do czynienia z nieznaną wcześniej muzyką polskiego kompozytora, elektryzuje pianistów i muzykologów – komentuje w komunikacie wysłanym mediom dr Szklener. Ekspert zauważa, że rękopis odnaleziony w Morgan Library ma szereg cech typowych dla chopinowskich manuskryptów. I wylicza: zapisany jest brązowym atramentem na papierze z epoki, podobnym do tego, jaki Chopin używał w pierwszych latach pobytu w Paryżu, użyta kartka jest trochę grubsza i bardziej żółta od późniejszych kart nutowych. Zdaniem dr. Szklenera odróżnia się też wyraźnie od partytur warszawskich, które cechował zielonkawy odcień. – Muzycznie fragment ten ma cechy stylu brillant, co również zgadza się ze wskazanym możliwym czasem powstania (1830–35) – dodaje muzykolog. Nietypowy walc Chopina czy dowód na jego działalność pedagogiczną? Są jednak pewne wątpliwości, bo odnaleziony rękopis ma jednocześnie cechy nietypowe dla muzyki Chopina. – Przede wszystkim, nie jest to kompletny utwór, a raczej pewien gest muzyczny, temat okraszony dość prostymi chwytami pianistycznymi nawiązującymi do stylu wirtuozowskiego. Można sobie wyobrazić, że jest to rodzaj szkicu pierwszej myśli muzycznej, jeszcze nieskomponowanej w formę całego utworu, jednak z koncepcją taką nie zgadzają się cechy samego manuskryptu – komentuje dr Szklener. Pewne elementy rękopisu wskazują, że mógł być on podarunkiem dla pianisty-amatora, lecz – jak zauważa dr Szklener – brak jest dedykacji czy charakterystycznego podpisu kompozytora – słowo Chopin nie jest pisane jego ręką. Jest też inna opcja. Rękopis ten może być dowodem na działalność pedagogiczną Chopina, w której Chopin współtworzył z uczniem w trakcie lekcji kompozycji. Ale takiej ewentualności zdają się przeczyć mały rozmiar i staranność manuskryptu – zauważa ekspert. A co jeśli chodzi o pismo użyte na kartce? – Zapis wydaje się mieć pewne charakterystyczne cechy pisma chopinowskiego – zauważa muzykolog. Jednak ponownie pojawiają się wątpliwości. Dr Szklener wyjaśnia, że grafologia zapisu muzycznego nie jest tak skodyfikowana, jak w przypadku pisma literowego. Dlatego znalezisko należałoby poddać detalicznym badaniom porównawczym, które umożliwiłyby dalszą jego klasyfikację. Źródła: The Morgan Library & Museum, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Na aukcji sprzedano najbardziej kompletny szkielet stegozaura. Anonimowy nabywca zapłacił za niego majątek
44,6 mln dolarów kosztował Apex. To przezwisko nadane największemu i najbardziej kompletnemu szkieletowi stegozaura, jaki kiedykolwiek znaleziono. Wczoraj Apex został sprzedany prywatnemu nabywcy na aukcji w Nowym Jorku.
W tym artykule: Gdzie znaleziono szkielet stegozaura? Co wiemy o stegozaurach? Przedmiot handlu czy dziedzictwo naukowe ludzkości? 17 lipca w domu aukcyjnym Sotheby’s wystawiono na aukcji szkielet dinozaura. Został sprzedany za 44,6 mln dolarów. To jedenaście razy więcej, niż wynosiła jego cena wywoławcza. I zarazem największa suma, jaką kiedykolwiek zapłacono za skamieniałość prehistorycznego gada. Dinozaur należał do stegozaurów. Jego szczątki to najlepiej zachowany szkielet stegozaura, jaki kiedykolwiek odkryto. A także „jeden z najbardziej kompletnych szkieletów dinozaurów w ogóle” – jak reklamował aukcję Sotheby’s. Apex składa się z 254 kości. Naukowcy podejrzewają, że kompletny szkielet stegozaura liczył 319 kości. Apex ma 3,4 m wysokości. Jego długość wynosi ponad 8 metrów, licząc od niewielkiej głowy aż do końcówki ogona. Jest o jedną trzecią większy niż Sophie – drugi pod względem kompletności szkielet stegozaura. Sophie można zobaczyć w londyńskim Muzeum Historii Naturalnej. Gdzie znaleziono szkielet stegozaura? Nabywca, który zapłacił za dinozaura krocie, pozostaje anonimowy. Zapowiedział jednak, że bezcenny naukowy artefakt nie opuści Stanów Zjednoczonych. „Apex urodził się w Ameryce i w Ameryce pozostanie” – miał powiedzieć nowy właściciel stegozaura. Szkielet został znaleziony zaledwie dwa lata temu. Wykopał go Jason Cooper, profesjonalny poszukiwacz skamieniałości, na swojej własnej działce w pobliżu miejscowości Dinosaur w stanie Kolorado. Cooper nazwał szkielet Apex od angielskiego określenia apex predator – drapieżnik szczytowy. Zainspirowały go jednak rozmiary dinozaura, a nie jego dieta. Stegozaury były bowiem roślinożercami. Co wiemy o stegozaurach? Apex był dużym, dorosłym stegozaurem. Żył ok. 150 mln lat temu, w późnej jurze. Musiał być w zaawansowanym wieku. Znaleziono bowiem ślady sugerujące, że mógł cierpieć na reumatoidalne zapalenie stawów. Szkieletowi brakowało za to jakichkolwiek znaków walk albo poważniejszych zranień. Również po śmierci Apex uniknął rozszarpania przez padlinożerców. Jego szkielet przetrwał miliony lat w twardym piaskowcu, który uchronił skamieniałość przed zniszczeniem. Zwierzę ma powszechnie znane cechy charakterystyczne stegozaurów. Należą do nich mała głowa, beczkowaty tułów oraz rząd kostnych płyt w kształcie rombów biegnący wzdłuż kręgosłupa. Nie przetrwała za to typowa ozdoba ogona stegozaurów – kolce. Stegozaury żyły w środkowej i późnej jurze, czyli w okresie mniej więcej od 174 do 152 mln lat temu. Nie wiadomo, gdzie wyewoluowały. Ostatnio spekulowano, że mogły pojawić się po raz pierwszy na terenie dzisiejszych Chin. Takiego dinozaura jeszcze nie widzieliśmy. Nowo odkryty gatunek miał na głowie szczotkę W Montanie znaleziono skamieniałości dinozaura z nietypową ozdobą na głowie. To nowy gatunek roślinożernego pachycefalozaura. Naukowcy przypuszczają, że zwierzę miało na czubku czaszki w... Przedmiot handlu czy dziedzictwo naukowe ludzkości? Aukcja Apeksa pobiła poprzedni rekord, ustanowiony cztery lata temu. W październiku 2020 r., również w Nowym Jorku, w domu aukcyjnym Christie’s wystawiono na sprzedaż Stana – szkielet tyranozaura kompletny w 70 proc. Bezcenna skamieniałość została zakupiona za 37 mln dolarów. Nabywca – podobnie jak w przypadku Apeksa – pozostał anonimowy. Tamta aukcja wywołała protesty paleontologów. Stowarzyszenie Paleontologii Kręgowców miesiąc wcześniej wystosowało do Christie’s apel, by ograniczyć aukcję do „instytucji zajmujących się kuratorstwem okazów dla dobra publicznego i na czas nieokreślony lub podmiotów składających oferty w imieniu takich instytucji”. Apel nie został jednak wzięty pod uwagę. Stan został sprzedany. Przez następne półtora roku nie było wiadomo, co się z nim stało. W marcu 2022 r. okazało się, że Stan trafił do Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Będzie atrakcją powstającego właśnie Muzeum Historii Naturalnej w Abu Zabi. Jego otwarcie planowane jest na przyszły rok. Wyjaśnienie losów Stana nieco uspokoiło naukowców. Szkielet w muzeum – a nie w rękach prywatnego kolekcjonera – oznacza, że społeczność naukowa nadal będzie miała do niego dostęp. Jednak nie likwiduje to problemu. Skamieniałości osiągające wielomilionowe wyceny zachęcają do nielegalnych poszukiwań, oszustw, kradzieży, wreszcie handlu skradzionymi artefaktami. Pozostaje też pytanie, czy bezcenne i unikatowe okazy – stanowiące dziedzictwo naukowe ludzkości – w ogóle powinny być przedmiotem handlu. Źródła: BBC, Guardian, Science.org, NHM Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ellis Island przez 62 lata była bramą do Ameryki. Niezwykłe portrety imigrantów, którzy przybyli do USA
Wyspa nadziei i łez, brama do lepszego świata i pierwszy krok w kierunku spełnienia amerykańskiego snu. Na Ellis Island przez 62 lata ważyły się losy milionów imigrantów, którzy chcieli zacząć nowe życie Stanach Zjednoczonych.
W tym artykule: Imigracja przed Ellis Island Pierwszy człowiek na wyspie nadziei Życie i śmierć u bram Ameryki Ellis Island nie dla każdego Wyjątkowe portrety, które pokazują historię imigracji Ellis Island. Niewielka wysepka w porcie Nowego Jorku, niedaleko wyspy Manhattan. To właśnie tutaj zaczynało się nowe życie milionów imigrantów, głównie z Europy. Nazywano ją bramą do Ameryki i pierwszym przystankiem do lepszego świata. Po przekroczeniu jej progów zaczynał się „amerykański sen”. Dla niektórych jednak wyspa nadziei była początkiem koszmaru i przylądkiem łez. Nie każdemu bowiem udawało się ostatecznie postawić nogę na ziemi Stanów Zjednoczonych. Imigracja przed Ellis Island Centrum przyjmowania migrantów na Ellis Island zaczęło działać 1 stycznia 1892 roku. Był to rezultat zmian w prawie migracyjnym. Wcześniej to poszczególne stany decydowały, kto może trafić na terytorium USA. W Nowym Jorku to Castle Garden, a obecnie Castle Clinton, który położony jest w Battery Park na południowym krańcu Manhattanu w Fort Clinton, był pierwszą amerykańską stacją imigracyjną. Od 1855 do 1890 roku nawet 7,5 mln imigrantów musiało przejść kontrolę przed wjazdem do Stanów Zjednoczonych. Wszystko zmieniło się, gdy władze w zakresie prawa migracyjnego przejął rząd federalny. Pod koniec XIX wieku Castle Garden stał się niewystarczający do kontroli stale napływających migrantów z Europy. To właśnie wtedy postanowiono zamknąć Fort Clinton i przenieść całą administrację do nowo powstałego ośrodka na Ellis Island. Pierwszy człowiek na wyspie nadziei Nastoletnia Annie Moore z Irlandii stała się pierwszą imigrantką, która pozytywnie przeszła kontrolę na Ellis Island. Towarzyszyli jej dwaj młodsi bracia, Anthony i Philip. Annie otrzymała wówczas od urzędnika sztukę złota, która była wówczas warta 10 dolarów. Annie Moore wyszła w USA za Josepha Augustusa Schayera, imigranta z Niemiec, który był sprzedawcą na nowojorskim targu rybnym. Urodziła mu 11 dzieci. Irlandka zmarła w wieku 50 lat na niewydolność serca. Nie wiemy, czy jej życie okazało się lepsze od tego w Irlandii i czy spełniła swój amerykański sen. Pewne jest natomiast to, że Annie na stałe zapisała się w 62-letniej historii Ellis Island oraz zaczęła nowe życie. Dostała szansę, której nie otrzymywali wszyscy migranci. Życie i śmierć u bram Ameryki Po dotarciu na wyspę imigrantów czekał rutynowy proces. Byli przesłuchiwani przez urzędników oraz badani przez lekarzy. Najczęściej trwało to zaledwie kilka godzin, zanim mogli opuścić budynek centrum migracyjnego i trafić na stały ląd. Nie każdy miał tyle szczęścia. Byli i tacy, którzy na Ellis Island zostawali wiele tygodni, a nawet miesięcy. Władze nie dopuszczały bowiem ludzi chorych, ponieważ obawiały się epidemii. Szacuje się, że w ciągu 62 lat swojej historii, na wyspie zmarło nawet 3 tysiące osób. Zazwyczaj zakaz wjazdu otrzymywali również ludzie z kryminalną przeszłością lub cierpiący na choroby psychiczne. Z drugiej strony statystyki pokazują, że przeprawa przez urzędnicze procedury na Ellis Island, zazwyczaj przebiegała pomyślnie. Dane pokazują, że tylko ok. 2% migrantów nie otrzymało zgody na osiedlenie się w Stanach Zjednoczonych. Ci ludzie byli zmuszeni do powrotu do Europy. Wiele z nich wydało ostatnie pieniądze, aby kupić bilet w kierunku USA. W Starym Świecie nic już na nich nie czekało. Co ciekawe, nie każdy imigrant musiał przechodzić kontrolę na Ellis Island. Pasażerowie pierwszej i drugiej klasy zazwyczaj byli sprawdzani i badani już na pokładzie statku. Tylko nieliczne osoby, które po pobieżnej inspekcji wykazywały objawy chorobowe, były wysyłane na wyspę w celu dokładniejszej kontroli. Sprawa wyglądała zupełnie inaczej w przypadku ludzi, którzy podróżowali trzecią klasą. Osoby te miały najgorsze miejsca na statku, spędzali dwa tygodnie w tłoku, wśród innych osób. Podczas tych kilkunastu dni dochodziło do wielu zachorowań, ponieważ warunki higieniczne w tej klasie były przerażające. Ellis Island nie dla każdego Kontrola na Ellis Island odbywała się w Wielkiej Sali. To właśnie tam lekarze badali każdą nowo przybyłą osobę. Codziennie przez wyspę przewijało się kilka tysięcy osób. Personel medyczny doszedł do takiej wprawy, że rutynowe badania trwały zazwyczaj kilka sekund, a po rzuceniu okiem na badanego, można było zdiagnozować wiele schorzeń. Po badaniach następowało przesłuchanie. Imigranci musieli odpowiedzieć na 29 pytań, takich jak „jak się nazywasz?” Lub „Z kim przybyłeś do USA?”. Urzędnikom pomagali tłumacze, którzy byli zatrudnieni na Ellis Island. Po wszystkim osoby, które były zdrowe i pozytywnie przeszły przesłuchanie, otrzymywały landing card. Dokument uprawniał do przejścia przez upragnioną bramę do Nowego Świata. Od 1892 do 1954 roku, gdy Ellis Island ostatecznie przestało działać, na terytorium USA przyjęto nawet 12 milionów imigrantów. Były to głównie osoby z Niemiec, Skandynawii, Żydzi, Irlandczycy, Francuzi, Holendrzy, Włosi, Rosjanie, a także Polacy. Według oficjalnych danych ponad 2,2 miliona imigrantów z Polski dotarło do Stanów Zjednoczonych między rokiem 1820 a 1914, z czego przez Ellis Island w latach 1899–1918, podczas wielkiej emigracji – ok. 1,3 mln. Uważa się, że nawet 40% obecnej populacji USA może mieć przynajmniej jednego przodka, który przeszedł przez Ellis Island. Wyjątkowe portrety, które pokazują historię imigracji Augustus Frederick Sherman był pracownikiem na Ellis Island od 1895 do 1925 roku. Zajmował się również fotografią. W latach 1906–1914 robił zdjęcia imigrantom, którzy przechodzili wszystkie procedury na wyspie. To wyjątkowe dzieła, które dziś są częścią kolekcji Nowojorskiej Biblioteki Publicznej. Sherman prosił przyjezdnych, aby do zdjęcia – w miarę możliwości – założyli tradycyjne stroje z krajów, z których pochodzili. W ten sposób za pomocą fotografii pokazał światu, jak zróżnicowani ludzie przypływali do Stanów Zjednoczonych. Portrety są dziś świadectwem tożsamości i dziedzictwa USA. Galeria zdjęć Shermana znajduje się poniżej. Źródło: Statue of Liberty, History Colored, New York Public Library
Nowy Jork zapada się. Badacze biją na alarm
Drapcze chmur to nieodłączny element Nowego Jorku. Jak się jednak okazuje, niekwestionowany symbol miasta może doprowadzić do jego katastrofy. Badacze ostrzegają bowiem, że jedna z najbardziej zaludnionych metropolii świata stopniowo się zapada.
W tym artykule: Nowy Jork zapada się – ostrzegają badacze Polskie miasta zostaną zalane? Nowy Jork to największe pod względem liczby ludności miasto w Stanach Zjednoczonych i jednocześnie jedno z najbardziej zaludnionych miejsc na świecie. Według danych z 2021 roku, „Wielkie Jabłko”, jak potocznie nazywany jest Nowy Jork, zamieszkiwało 8,8 mln osób. Choć amerykańska metropolia uchodzi za istny raj do życia, najbliższe lata nie zapowiadają niczego dobrego dla jego mieszkańców. Badacze biją na alarm i ostrzegają, że Nowy Jork – ze względu na swoją olbrzymią masę – zaczyna się zapadać. Szczególnie zagrożone są dzielnice Manhattan, Brooklyn i Queens Nowy Jork zapada się – ostrzegają badacze Nowy Jork zapada się – alarmują media zza oceanem. Kilka dni temu na łamach czasopisma „Earth’s Future” pojawił się artykuł zatytułowany „The Weight of New York City: Possible Contributions to Subsidence From Anthropogenic Sources”. naukowcy z Uniwersytetu w Rhode Island oraz US Geological Survey doszli w nim do niepokojących wniosków. Zdaniem oceanografów i geologów największe miasto USA osiągnęło tak dużą masę, że zaczyna się zapadać. Przyczynić miały się do tego przede wszystkim ogromne budowle, z który słynie Nowy Jork. – Obliczyliśmy masę wszystkich budynków w Nowym Jorku i stworzyliśmy model ich osiadania, spowodowanego ciśnieniem wywieranym przez nie na ziemię – czytamy w raporcie. Jak podkreślają autorzy badania, przeprowadzone pomiary geodezyjne wskazują, że średnie tempo osiadania się miasta wynosi nawet 1–2 mm na rok. Naukowcy zaznaczają jednak, że „występują różnice w szybkości zapadania się konkretnych jego części”. Szczególnie narażeni na niebezpieczeństwo są mieszkańcy Manhattanu, Brooklynu i Queens, czyli dzielnic położonych w miejscu ujścia rzeki Hudson i Oceanu Atlantyckiego Winna takiemu obrotowi spraw jest nie tylko olbrzymia masa nowojorskich drapczy chmur. Są to także czynniki naturalne, jak np. ruchy tektoniczne, ale przede negatywny wpływ człowieka na środowisko. Nadmierna urbanizacja Nowego Jorku i emisja gazów cieplarnianych, szczególnie w jego wschodniej części, powoduje, że amerykańska metropolia narażona jest na coraz większą liczbę kataklizmów. Huragany z 2012 i 2021 roku spowodowały poważne zniszczenia w mieście. Co gorsza, według opublikowanych badań, ponad 90% budynków wybudowanych w ostatnich latach nie spełnia standardów przeciwpowodziowych. Dlatego raport ma szczególnie zwrócić uwagę tamtejszych władz, które bagatelizują problem. Polacy zainicjowali powstanie wyjątkowej instalacji. 300 słoneczników stanęło w centrum Nowego Jorku Świat nie zapomina o tym, że w Ukrainie wciąż toczy się wojna z rosyjskim agresorem. Na znak solidarności z naszymi wschodnimi sąsiadami, w Nowym Jorku stanęła niecodzienna instalacja skł... Polskie miasta zostaną zalane? Nie jest wykluczone, że los Nowego Jorku podzielą inne miasta na świecie, w tym także w Polsce. Organizacja Climate Central, zajmująca się ochroną środowiska i zmianami klimatu, stworzyła interaktywną mapę, z której możemy się dowiedzieć, co za kilka dekad może się stać z zamieszkanymi przez miliony ludzi aglomeracjami. Z mapy wynika, że do 2050 roku pod wodą zniknąć mogą m.in. Tokio, Szanghaj, Amsterdam, Kopenhaga, Wenecja oraz Miami. Zagrożone są także polskie miasta. Szczególną ostrożność powinni zachować mieszkańcy Gdańska, Stegny, Elbląga czy Nowego Dworu Gdańskiego. Jeśli przypuszczenia okażą się prawdziwe, swoje domy opuścić będzie musiało nawet ok. 100 mln osób. – Te wyniki pokazują potencjał wpływu zmian klimatycznych na przekształcanie linii brzegowych, miast, gospodarek i całych regionów w ciągu naszego życia – podkreśla dr Scott Kulp z Climate Central. <iframe allow="fullscreen 'none'" frameborder="0" height="450" src="https://coastal.climatecentral.org/embed/map/8/17.549/53.9177/?theme=sea_level_rise&map_type=year&basemap=roadmap&contiguous=false&elevation_model=best_available&forecast_year=2050&pathway=ssp3rcp70&percentile=p50&return_level=return_level_1&rl_model=gtsr&slr_model=ipcc_2021_med" title="Climate Central | Land projected to be below annual flood level in 2050" width="100%"> Interaktywna mapa przygotowana przez Climate Central Autorzy mapy podkreślają jednak, że istnieje ryzyko popełnienia błędu. Dlatego prognozy warto traktować jako pewnego rodzaju ostrzeżenie dla przyszłych pokoleń. Źródło: Earth's Future Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Polacy zainicjowali powstanie wyjątkowej instalacji. 300 słoneczników stanęło w centrum Nowego Jorku
Świat nie zapomina o tym, że w Ukrainie wciąż toczy się wojna z rosyjskim agresorem. Na znak solidarności z naszymi wschodnimi sąsiadami, w Nowym Jorku stanęła niecodzienna instalacja składająca się z 300 słoneczników.
W tym artykule: 300 słoneczników stanęło na Broadwayu. Co oznaczają? Dlaczego słonecznik jest symbolem Ukrainy? Za miesiąc minie dokładnie rok, odkąd Rosja zaatakowała Ukrainę, wypowiadając tym samym wojnę naszym wschodnim sąsiadom. 24 lutego 2022 Władimir Putin podjął decyzję, by przeprowadzić atak przeciwko Ukraińcom. W telewizyjnym orędziu, wyemitowanym tuż przed godziną 4:00 nad ranem czasu polskiego, rosyjski dyktator nazwał inwazję „specjalną operacją wojskową” we wschodniej Ukrainie. Jak się później okazało, był to początek wielkiej tragedii dla milionów niewinnych ludzi i całego świata. Do tej pory nie jest znana dokładna liczba ofiar rosyjskiej agresji na Ukrainę. Dlatego tak ważna jest pamięć o tych, którzy zginęli w walce o wolną ojczyznę, ale także wsparcie dla tych, którzy wciąż walczą lub szukają schronienia. Obok wsparcia politycznego i militarnego nadal bowiem (co warto podkreślać) potrzebna jest także pomoc humanitarna i finansowa. Jak pomagać Ukrainie? Polacy w chwili rozpoczęcia wojny za wschodnią granicą stanęli na wysokości zadania i tłumnie ruszyli na pomoc przybywającym uchodźcom. Choć od ataku wojsk rosyjski mija dokładnie 11 miesięcy, w sieci znajdziemy wiele fundacji i organizacji pozarządowych, które nie zapominają o wojnie i wciąż organizują zbiórki dla potrzebujących obywateli Ukrainy. Nie mniej ważne jest również symboliczne wsparcie. Pamiętajmy, by wyrażać solidarność naszymi ukraińskimi przyjaciółmi poprzez tak proste gesty jak zapytanie, czy czegoś nie potrzebują, jak czują się ich najbliżsi i czy są bezpieczni. Filmy i książki o Rosji, które ukazują brutalną politykę Władimira Putina – TOP 8 Oczy całego świata skierowane są na Ukrainę, gdzie trwa bezprecedensowy atak wojsk rosyjskich na naszego wschodniego sąsiada. Wojna nie rozpoczęła się jednak 24 lutego 2022 r. – jej pocz.. 300 słoneczników stanęło na Broadwayu. Co oznaczają? Z Ukraińcami solidaryzuje się cały świat. 22 stycznia, w Dzień Jedności Ukrainy i w 333. dniu wojny, w Nowym Jorku pojawiła się wyjątkowa instalacja złożona z 300 słoneczników, czyli jednego z symboli narodu ukraińskiego. Obiekt stanął na skrzyżowaniu Broadwayu i słynnej 5 Alei w ramach polskiej kampanii społecznej – Unify Ukraine. Ma ona na celu przypomnienie Amerykanom o tym, co dzieje się na wschodzie Europy oraz zachęcić ich do pomocy i demonstracji solidarności z Ukrainą. – Kampania Unify Ukraine ma na celu dzielenie się historiami uchodźców i ocalałych, dostarczając Amerykanom spostrzeżeń i faktów dotyczących ukraińskiej tożsamości i kultury. Cel: budowanie więzi między narodami. Razem możemy wezwać do zakończenia okupacji i pomóc Ukrainie ponownie stać się wolnym, zjednoczonym krajem – czytamy na stronie unifyukrainecampaign.org. Organizatorzy zachęcają mieszkańców i turystów, by fotografowali się na tle słoneczników, a zdjęcia zamieszczali w mediach społecznościowych, dodając w opisie hashtag #UnifyUkraine. – Opublikuj zdjęcie słonecznika (narodowego kwiatu Ukrainy) w mediach społecznościowych, używając #UnifyUkraine, aby zażądać zakończenia okupacji. Aby ziemia i naród Ukrainy mogły ponownie zostać zjednoczone – dodają pomysłodawcy wydarzenia. Do akcji przyłączyło się kilka gwiazd, m.in. Bethenny Frankel czy Kat Graham. Według wstępnych zapowiedzi, podobna instalacja ma pojawić się w Waszyngtonie. Banksy potwierdził, że jest w Ukrainie. Stworzył tam już w sumie siedem nowych murali Jedno z jego dzieł przedstawia małego judokę, który rzutem powala mężczyznę – prawdopodobnie Putina – ubranego w judogi. W sumie Banksy miał stworzyć co najmniej siedem nowych murali. Dlaczego słonecznik jest symbolem Ukrainy? Słonecznik – jak już zostało wspomniane – to jeden z najważniejszych symboli Ukrainy. Swoimi kolorami nawiązuje bowiem do flagi ukraińskiej, dlatego jest tak ważny dla całego narodu. Jego żółty odcień nawiązuje do siły słońca, a także symbolizuje pracę, dobrobyt, siłę i jedność narodu. Od momentu rozpoczęcia wojny za naszą wschodnią granicą, słonecznik stał się także symbolem oporu całego kraju przeciwko rosyjskiej inwazji. Kilka dni po tym, jak Rosjanie najechali tereny niepodległej Ukrainy, w sieci pojawiło się filmik, ukazujący odważną Ukrainkę, która wyszła na przeciw okupantom. Kobieta radziła, by żołnierze opuścili jej kraj i zabrali ze sobą nasiona słonecznika. – Włóżcie te nasiona słonecznika do kieszeni, proszę. Polegniecie tutaj z tymi nasionami. Przyszliście na moją ziemię. Rozumiecie? Jesteście okupantami. Jesteście wrogami – brzmiał fragment nagrania. Źródło: unifyukrainecampaign.org. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Statua Wolności była Afroamerykanką? Zdradzamy największe tajemnice nowojorskiego posągu
Statua Wolności na stałe wpisała się w miejski krajobraz Nowego Jorku. Co ciekawe, to nie Amerykanom, a Francuzom zawdzięczamy jej powstanie. Jeden z najsłynniejszych posągów na świecie był bowiem darem od narodu francuskiego dla sojuszników z okazji setnej rocznicy uchwalenia Deklaracji Niepodległości.
W tym artykule: Kto podarował USA Statuę Wolności? Kogo przedstawia Statua Wolności? Ciekawostki o Statui Wolności Statua Wolności to niekwestowany symbol Nowego Jorku, bez którego trudno sobie wyobrazić największe miasto USA. Okazały posąg na wyspie Liberty, znajdującej się przy ujściu rzeki Hudson, został wzniesiony w XIX wieku. Mimo upływu kolejnych dekad, wciąż wzbudza spore zainteresowanie wśród turystów z całego świata. Poniżej prezentujemy nieznane fakty i ciekawostki na temat najsłynniejszego amerykańskiego obiektu. Kto podarował USA Statuę Wolności? Nowojorską Statuę Wolności zawdzięczamy Francuzom, którzy zafascynowani młodym i prężnym krajem postanowili sprezentować mu coś spektakularnego. Wieczny symbol wolności, niezależności, ale również i francuskiej przyjaźni. Mimo licznych przeciwników udało się zebrać wśród ludzi gigantyczną jak na tamte czasy kwotę na jej budowę – 250 tys. dolarów. Statuę jako pierwszy zobaczył 37-letni francuski rzeźbiarz Frédéric-Auguste Bartholdi. W 1871 r., wiedząc, że będzie wykonawcą tego wielkiego międzynarodowego projektu, popłynął do Ameryki. Ujrzał ją najpierw we własnej wyobraźni, dobijając do nowojorskiego nabrzeża, czego dowodem są szkice i akwarele, które wówczas namalował. Dzięki pracy dziesiątek osób: artystów, inżynierów (w tym słynnego Alexandra Gustave’a Eiffela) i robotników projekt ukończono 28 paździer­nika 1886 r. – Dzień był ponury, niebo ołowiane, ziemia błotnista, a z nieba uparcie kropił deszcz. Ale ludzka radość rzadko było tak jasna i czysta – opisywał otwarcie Statui korespondent argentyńskiej gazety. Kogo przedstawia Statua Wolności? Pod koniec lat 90. ubiegłego wieku Amerykę zelektryzowała pogłoska, że prawdziwym pierwowzorem twarzy Lady Liberty była Afroamerykanka. Jednak tej tezy nie potwierdzono. Czyją więc twarz oglądamy? Ponoć jest to matka Bartholdiego, która służyła mu za modelkę przy tworzeniu projektu. „New York Times” upiera się jednak, że jest to Francuzka – Isabelle Boyer, żona amerykańskiego przemysłowca Isaaca Singera. Ciekawostki o USA – poznaj najciekawsze informacje o Stanach Zjednoczonych Różnice, które dzielą Stany Zjednoczone i kraje Europy, decydują o tym, że mówimy tu o jednym z najciekawszych miejsc na mapie świata. Chcesz je poznać nieco bliżej? Zatem koniecznie zapo... Ciekawostki o Statui Wolności Całkowita wysokość Statui Wolności wynosi 93 metry. Dla porównania najwyższe drzewo na świecie, czyli sekwoja wieczniezielona o nazwie Hyperion z Narodowego Parku Redwood, mierzy 116 metrów. Ramię z pochodnią było pierwszą częścią, która wylądowała na amerykańskiej ziemi. Pokazano je na Wystawie Stulecia w Filadelfii. Potem przewieziono do Nowego Jorku, gdzie stało w Madison Square Park, i wróciło do Francji, by dołączyć do reszty postaci. W 1916 r. niemieccy sabotażyści podłożyli ładunki wybuchowe na wybrzeżu New Jersey. Potężna eksplozja uszkodziła ramię Statui, zabijając 7 osób. Palec u nogi był pierwszą częścią Statui, którą można było zwiedzić. Pokazywał skalę przygotowywanej rzeźby: w palcu mogło stanąć dziecko. W 1877 r. ekspozycję na placu budowy w pobliżu Łuku Triumfalnego w Paryżu odwiedziło 300 tys. osób, w tym pisarz Victor Hugo czy prezydent USA Ulysses S. Grant. Jak wyliczono, cała stopa Lady Liberty odpowiada numerowi buta 879! Co ciekawe, jest przykładem znanego w ortopedii syndromu Mortona. To typ układu kości palców u nogi, w którym duży palec jest krótszy od drugiego. Przed przybyciem pierwszych osadników dzisiejszą Liberty Island wykorzystywali Indianie. Głównie jako źródło pożywienia, bo było tu wyjątkowo dużo ostryg. To dało jej też pierwszą nazwę. Holenderscy osadnicy nazwali ją Wielką Wyspą Ostryg. Przemianowana na Wyspę Miłości, gdy w 1667 r. kupił ją już od Brytyjczyków Isaac Bedlow. Od niego wzięła się kolejna nazwa, którą zmieniono dopiero w 1956 r. – Bedloe’s Island. Do budowy Statui wyspa, mająca dzięki położeniu duże znaczenie militarne, była siedzibą fortu i wojska. Po otwarciu Pani Wolność miała piękny miedziany kolor. Jednak kilka lat później nabrała zielonkawego odcienia. To naturalna patyna powstała przez utlenienie zrobionej z miedzi powierzchni. Naukowcy doszli do wniosku, że jest warstwą ochronną rzeźby i nie będą jej usuwać. Zabezpieczono ją od środka. Turyści często pytają, co to za książka, którą Lady Liberty trzyma w ręku. I choć książka to nie jest, pytanie jest jak najbardziej zasadne. Frédéric-Auguste Bartholdi długo zastanawiał się, co umieścić w lewym ręku Statui. Najpierw myślał o rozerwanym łańcuchu, jako symbolu wyzwolenia. Potem wymyślił książkę, a konkretnie Konstytucję Stanów Zjednoczonych. Ostatecznie wybór padł jednak na kamienną tablicę z wyrytą datą „JULY IV MDCCLXXVI” (4 lipca 1776) – dniem podpisania Deklaracji Niepodległości USA. Amerykanie mieli poważne problemy, by ufundować postument, na którym dar miał stanąć. Pomógł magnat prasowy Joseph Pulitzer. Urodzony na Węgrzech żyd wiedział dobrze, czym jest emigracja. Zaangażował swoją gazetę w zbieranie pieniędzy. Potrzebne było 100 tys. dol. Zebrano zaś dokładnie 101 091 dol. Od 1984 roku Statua Wolności widnieje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Najpopularniejsze kierunki 2022 roku. Na pierwszym miejscu znalazło się miasto z Europy
W ciągu ostatnich kilku lat to Europa najbardziej przyciąga turystów z całego świata. Udowadnia to badanie brytyjskiej firmy Euromonitor, która co roku publikuje listę 100 najpopularniejszych miast 2022 roku.
W tym artykule: W pierwszej dziesiątce znalazło się aż 8 miast z Europy Dubaj odwiedziło w ostatnim roku 12 milionów zagranicznych turystów Co ma największy wpływ na sytuację w branży turystycznej? Euromonitor to brytyjska firma, która zajmuje się badaniami rynku i najnowszych trendów. Co roku publikują listę 100 najpopularniejszych miast minionego roku. Najnowsze zestawienie niewiele różni się ubiegłorocznego, chociaż pewną zmianę w branży turystycznej. Europa wciąż jest najchętniej wybieranym kierunkiem przez podróżników z całego świata. W rankingu wymieniono aż 40 europejskich miast. Paryż znalazł się na pierwszym miejscu po raz drugi z rzędu. Stolica Francji została doceniona za to, jak radzi sobie z wyzwaniami i problemami. W pierwszej dziesiątce znalazło się aż 8 miast z Europy Euromonitor tworzy swój ranking na podstawie kilku najważniejszych czynników. To między innymi infrastruktura, zrównoważony rozwój, zdrowie i bezpieczeństwo oraz gospodarka kraju. Analitycy zwracają również uwagę na poziom cyfryzacji miasta, potencjał inwestycyjny i rozwój technologiczny. Rynek podróżniczy został podczas pandemii koronawirusa wywrócony do góry nogami. Przed 2020 rokiem to kraje azjatyckie były najchętniej wybierane. Przez ostatnie dwa lata jednak w większości krajów Azji obowiązywał tzw. twardy lockdown i turyści nie mogli przekraczać granicy, takich krajów jak Tajlandii, Wietnamu, czy Indonezji, które dawniej były rajem dla wszystkich typów podróżników. Best of the World 2023. Oto podróżnicze hity National Geographic na przyszły rok National Geographic przedstawia propozycje miejsc do odwiedzenia w 2023 r. Gdzie czeka nas przygoda, a gdzie przyroda? Co ciekawe, nowy raport pokazuje, że pomimo zmian w globalnej turystyce i poluzowaniu większości obostrzeń, to Europa cieszy się niezwykłą popularności. Aż 8 państw z tego kontynentu znalazło się w pierwszej 10. Na 2. miejscu znalazł się Dubaj, który jednocześnie był krajem, który odwiedziło najwięcej międzynarodowych turystów. Dubaj odwiedziło w ostatnim roku 12 milionów zagranicznych turystów W tym roku do największego miasta Zjednoczonych Emiratów Arabskich przyjechało ponad 12 milionów turystów. To prawie dwa razy więcej niż w 2021 roku. Duży wpływ miało na to jednak opóźnione Expo 2020, wydarzenie, które trwało od października 2021 do marca 2022 i przyciągnęło bardzo dużo turystów. „Dziesiątkę” zamyka Nowy Jork, który spadł aż o trzy miejsca w porównaniu z rankingiem z ubiegłego roku. Chociaż na liście najpopularniejszych miast znalazło się relatywnie mało miast z Azji, Euromonitor zaznacza, że sytuacja na Wschodzie może się zmienić już w nadchodzącym roku. Świadczy o tym, chociażby fakt, że wiele miast m.in. Singapur znalazły się nawet o 30 miejsc wyżej w porównaniu z badaniem z 2021 roku. TOP 10 najczęściej wyszukiwanych kierunków. Sprawdź, dokąd googlowaliśmy najchętniej - Traveler Znamy listę najczęściej wyszukiwanych kierunków w tym roku. To o tych miejscach szukaliście informacji w sieci. – Azja jest regionem, który warto obserwować w 2023 roku, ponieważ powrót podróży międzynarodowych na pewno będzie miało wpływ na następny ranking – czytamy w oświadczeniu brytyjskiej firmy. Co ma największy wpływ na sytuację w branży turystycznej? Eksperci twierdzą, że duży wpływ na sytuację na rynku turystycznym ma szalejąca inflacja, kryzys gospodarczy, niepewna sytuacja geopolityczna, wojna w Ukrainie i znacznie wyższe ceny biletów lotniczych niż jeszcze kilka lat temu. Przedstawiciele firmy Euromonitor przyznają, że 2022 rok był relatywnie dobry dla branży turystycznej. Jednak droga do pełnego powrotu do sytuacji sprzed pandemii jest długa, a kluczowe będzie wsparcie rządowe. 30 najpopularniejszych miast 2022 roku: Paryż Dubaj Amsterdam Madryt Rzym Londyn Monachium Berlin Barcelona Nowy Jork Praga Lizbona Mediolan Los Angeles Singapur Wiedeń Frankfurt Dublin Sztokholm Tokio Florencja Orlando Ateny Abu Zabi Stambuł Seul Wenecja Zurych Toronto Miami Źródło: Euromonitor Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Autoportret Fridy Kahlo sprzedany za rekordową sumę ponad 143 mln złotych
Obraz tym samym stał się najdroższym dziełem latynoamerykańskiego twórcy w historii. Aukcja odbyła się w Nowym Jorku w słynnym Sotheby.
W tym artykule: Historia obrazu, historią miłości Malarstwo inspirowane bólem i cierpieniem Trudna miłość Ikona feminizmu Chodzi o obraz "Diego i ja" (Diego y yo), który Frida namalowała w 1949 roku, 5 lat przed swoją śmiercią. Inspiracją malarki do stworzenia dzieła był jej mąż, Diego Rivera, z którym związana była przez większość życia. Cena osiągnięta w tym roku za obraz Kahlo, ponad trzykrotnie przekroczyła cenę obrazu Rivery. W 2019 roku jego dzieło "The Rivals” sprzedano za 9,75 mln dolarów. W oświadczeniu Sotheby możemy przeczytać, że cena „umieszcza Kahlo pośród wielkich twórców historii sztuki”. Nowym posiadaczem obrazu stał się Eduardo F. Costantini. Historia obrazu, historią miłości Obraz Fridy Kahlo pełny jest smutku i żalu. Z jej oczu powoli lecą łzy, a włosy, które zazwyczaj uplecione są w piękny i kwiecisty kok, tym razem są rozpuszczone i potargane. Na czole artystki pojawia się głowa męża, co świadczy o tym, że bardzo zaprzątał jej myśli. Nic dziwnego. W tym samym roku, w którym Frida namalowała ten autoportret, Diego zdradził ją jej z przyjaciółką - gwiazdą filmową Marią Felix. Słynna malarka próbowała żartować, jak w przypadku innych romansów męża, ale autoportret pokazuje, że Rivera naprawdę ją skrzywdził. Oczy męża na obrazie zwrócone są w drugą stronę, a Kahlo z rozżaleniem patrzy w stronę widza. Malarstwo inspirowane bólem i cierpieniem Frida Kahlo nie miała łatwego życia, dlatego większość jej obrazów naznaczonych jest smutkiem, goryczą, bólem i cierpieniem. Urodziła się 6 lipca 1907 roku w Coyoacan, niewielkim miasteczku na przedmieściach Meksyku. Problemy Fridy zaczęły się już gdy miała 6 lat. Zachorowała wtedy na polio i w wyniku choroby, jej prawa noga była krótsza niż lewa. Będąc dorosłą kobietą próbowała ukryć ten defekt nosząc długie suknie, zakrywające jej nogi. 12 lat później w 1925 r. Frida odniosła poważne obrażenia w wypadku, w którym autobus zderzył się z tramwajem. Złamanie kręgosłupa, obojczyka, połamane żebra, złamana miednica, 11 złamań prawej nogi, zwichnięcie prawej stopy i ramienia. To nie wszystko. Stalowy uchwyt poręczy autobusu przebił jej podbrzusze i macicę, co w latach późniejszych były powodem jej poronień. Po wypadku Frida spędziła 3 miesiące w łóżku, unieruchomiona gipsowym gorsetem. Właśnie wtedy stwierdziła, że zamierza zacząć malować. Jej codziennym widokiem było swoje odbicie w lustrze, które widziała każdego dnia. Dlatego, jak później sama przyznawała, malowała głównie to, co znała najlepiej, czyli siebie. Po długiej rehabilitacji malarka znowu zaczęła chodzić, ale wypadek dawał o sobie znać przez resztę życia. Wielokrotnie dokuczały jej bóle i często trafiała do szpitala. Trudna miłość Dla twórczości Fridy Kahlo olbrzymie znaczenie miał ślub z jej największą życiową miłością Diego Riverą. Poznali się w 1922 roku, kiedy 15-letnia wtedy Kahlo wobserwowała jak znany już malarz murali, tworzył dzieło w szkole, do której chodziła. Frida zafascynowała się artystą. Spotkali się dopiero po latach, kiedy przyszła do niego pokazać swoje prace. Rivera uznał, że młoda malarka ma wielki talent i potencjał, aby osiągnąć wiele w sztuce. Wzięli ślub rok od tego spotkania. Niestety dla młodej Fridy, jej rodzina nie akceptowała tego małżeństwa. Jej matka nazwała nawet ten związek „Mażenstwem słonia i gołębicy”. Ponieważ Frida była bardzo drobną kobietą, z kolei jej mąż - postawnym i otyłym mężczyzną. Portrety meksykańskiej malarki inspirowane były często jej życiem miłosnym, ale również dramatami rodzinnymi, które ją spotykały. Frida dwa razy zaszła w ciąże. Niestety w obliczu wypadku z dziedziństwa, dwa razy poroniła. Stratę obydwu dzieci utrwaiła na portrecie "Henry Ford Hospital". Dzieło równie przerażające jak śmierć wyczekiwanego dziecka. Frida leży naga, na zakrwawionym prześcieradle szpitalnego łóżka. Autorka trzyma sześć czerwonych wstążek, przypominających pępowinę, na końcu których znajdują się różne obiekty. Między innymi dziecko, ślimaka i dolne części ciała Kahlo, które były powodem poronienia. W 1939 roku małżeństwo rozwiodło się po tym, jak Rivera zdradził Kahlo z jej własną siostrą. Po rozpadzie ich związku Kahlo bardzo dużo malowała i stawała się coraz bardziej popularna. Wrócili do siebie rok później, ale to już nie była ta sama Frida. Artystka stała się jeszcze silniejsza, niewzruszona i niezależna. Stworzyła wiele słynnych do dzisiaj dzieł. W pracach meksykanki uwidocznił się również bardzo duży wpływ rdzennej kultury Meksyku. Eksperymentowała swoją sztuką, łącząc w malarstwie elementy kultury, religii i tradycji meksykańskiej z surrealizmem. Wielu krytyków sztuki określało jej prace jako surrealistyczne, choć ona sama temu przeczyła. Pod koniec lat 40 zdrowie malarki zaczęło się pogarszać. Przed śmiercią jeździła na wózku inwalidzkim i malowała coraz rzadziej. Nie miała już sił zarówno fizycznych jak i psychicznych. Zmarła w nocy z 12 na 13 lipca 1954 roku. Ikona feminizmu Życie Fridy Kahlo było niewątpliwie naznaczone wieloma trudnościami i przeciwnościami losu. Jej sztuka, choć pełna cierpienia i żalu, pokazuje również wielką siłę kobiety, która potrafi stanąć twarzą w twarz z problemami i która dąży do niezależności. Artystka nie bała się poruszać tematów takich jak aborcja, cielesność, przemoc, erotyzm, kobiecość, czy seks. Malarstwo Kahlo to swoisty bunt przeciwko światu zdominowanym przez mężczyzn, którzy uprzedmiotowiają kobiety.
Projekt „Miliard Ostryg” na celu przywrócenie bogatej niegdyś populacji ostryg w wodach otaczających Nowy Jork. Cele są ambitne, bo chodzi nie tylko o przywrócenie bioróżnorodności w akwenie nowojorskiego portu, ale również o zainspirowanie nowego pokolenia do działania na rzecz środowiska.
W tym artykule: Obecność ostryg daje dużo korzyści 6000 uczniów bierze udział w projekcie Za projektem „Miliard Ostryg” (ang. Billion Oyster Project) stoją Pete Malinowski i Murray Fisher, którzy od 2014 roku działają w jego ramach na rzecz odbudowania populacji ostryg, tak by osiągnęła liczebność 1 miliarda do 2035 roku. Kluczowe jest tutaj słowo „przywrócić”, a nie „stworzyć”, bowiem w czasach sprzed rewolucji przemysłowej i rozwiniętego osadnictwa na tym obszarze, na przełomie XVI i XVII w. nowojorski port był istną oazą różnorodności biologicznej. Można tu było spotkać nie tylko ostrygi, ale też delfiny, foki a nawet wieloryby! Niestety, od tamtego czasu, a zwłaszcza w ciągu ostatnich 150 lat urbanizacja i zanieczyszczenie środowiska doprowadziły do niemal całkowitego zniszczenia raf ostryg, a w ślad za nimi z nimi całego podwodnego ekosystemu. Obecność ostryg daje dużo korzyści Przywrócenie rafy ostryg może mieć bardzo wymierne, pozytywne skutki dla Nowego Jorku. Ostrygi są bardzo przydatne w ochronie obszarów ujść rzek i wysp przed ekstremalnymi warunkami pogodowymi, które ostatnio przybierają na sile. Dzieje się tak, ponieważ ostrygi uwalniają specyficzny osad, znany jako „pseudo kał" który szybko krzepnie i działa trochę jak zaprawa murarska chroniąca dno morskie. Płaski kształt ostryg pochłania również bardzo dobrze energię fal, co zmniejsza ich szkodliwy wpływ na linie brzegowe. „Duże rafy ostryg od wieków powodowały uspokojenie wód na nowojorskim akwenie, to sprawiało, że tutejszy port był bardzo atrakcyjny dla wszystkich statków. Dziś, nasze rafy znów rosną, i mogą odegrać rolę jako część zintegrowanego systemu rozwiązań które mają zabezpieczyć miasto przed podnoszącym się się poziomu wody i bardziej intensywnymi burzami" mówi Malinowski. Nie od dziś wiadomo również, że ostrygi są znakomite w oczyszczaniu wody, w której bytują. Jedna ostryga jest w stanie przefiltrować nawet około 200 litrów wody dziennie! Taka filtracja jest nieoceniona w procesie usuwania nadmiaru azotu i innych zanieczyszczeń chemicznych z portu. To nie koniec listy korzyści jakie daje obecność ostryg w wodnym ekosystemie. Wyławiają one również fitoplankton i algi, co sprawia, że światło słoneczne dociera na większe głębokości co wspiera wzrost wodorostów, które są kolejnym elementem zdrowego, wodnego systemu biologicznego. 6000 uczniów bierze udział w projekcie Oprócz typowo biologicznych celów, twórcy projektu chcą zarazić pasją do natury jak największą ilość młodych nowojorczyków. Nieprzypadkowo, „Miliard Ostryg” współpracuje obecnie z 100 szkołami z Nowego Jorku, zapewniając wycieczki i zajęcia w klasie, w których do tej pory wzięło już ponad 6000 uczniów. „Zaczęliśmy od programu przywrócenia ostryg do nowojorskiego portu, ale szybko zdaliśmy sobie sprawę, że potrzebujemy również wszechstronnego personelu w innych dziedzinach. Nie osiągniemy naszego celu bez nurków, kierowców łodzi, inżynierów i naukowców, więc wszyscy uczniowie którzy działają z nami będą mogli w przyszłości, kiedy już dorosną, pracować wspólnie na rzecz odbudowy populacji ostryg w porcie. Chcemy zarazić tym pomysłem jeszcze więcej szkół w całym mieście" ekscytuje się Malinowski.
Nowy Jork pozywa paliwowych gigantów za "ekościemę" i fałszowanie wpływu na klimat
Miasto Nowy Jork pozywa trzy wielkie firmy paliwowe oraz grupę zrzeszającą producentów ropy naftowej twierdząc, że koncerny „systematycznie i celowo wprowadzały konsumentów w błąd, co do kluczowej roli, jaką ich produkty odgrywają w wywoływaniu kryzysu klimatycznego”.
Pozew wniesiony w czwartek przez miasto Nowy Jork do sądu stanowego obejmuje firmy Exxon Mobil (XOM), BP, Shell oraz grupę branżowa American Petroleum Institute (Amerykański Instytut Naftowy) - zrzeszenie branżowe producentów ropy naftowej. Bezprecedensowy krok władz miasta to reakcja na odrzucenie przez federalny sąd apelacyjny wniosku o pociągnięcie firm do odpowiedzialności za szkody spowodowane globalnym ociepleniem. W pozwie, władze miasta podają, że wskazane firmy „fałszywie przedstawiają paliwa sprzedawane na swoich stacjach jako czystsze i redukujące emisje”. Jak podaje agencja Reuters, wcześniej w tym miesiącu 2. Okręgowy Sąd Apelacyjny Stanów Zjednoczonych na Manhattanie wydał decyzję korzystną dla BP, Chevron Corp, ConocoPhillips, Exxon i Shell i stwierdził, że regulacja emisji gazów cieplarnianych powinna być rozpatrywana na mocy prawa federalnego i traktatów międzynarodowych. Tym samym sąd odrzucił starania miasta o pozwanie koncernów za szkody spowodowane przez produkcję i sprzedaż paliw kopalnych. Stwierdził, że roszczenia miasta na szczeblu federalnym, dotyczące prawa zwyczajowego, zostały zastąpione przez federalną ustawę o czystym powietrzu. De Blasio się nie poddaje Pozew, w sprawie którego orzekał sąd na Manhatanie, został złożony w 2018 r. i był efektem wysiłków stanów USA na rzecz rozszerzenia prawa stanowego w celu przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Teraz analogiczny pozew trafi do sądu stanowego. „Trzy z największych koncernów naftowych i gazowych oraz ich czołowe stowarzyszenia branżowe systematycznie i celowo wprowadzały w błąd konsumentów w Nowym Jorku w sprawie kluczowej roli, jaką ich produkty odgrywają w wywoływaniu kryzysu klimatycznego” - stwierdza pozew. „Zaangażowali się w to zwodnicze postępowanie zarówno po to, aby konkurować z rosnącymi bezpieczniejszymi opcjami energii, jak i aby odróżnić się od konkurentów z branży, którzy walczą o dolary konsumentów” - cytuje pozew CNN. Burmistrz Nowego Jorku Bill de Blasio, informując o wniesieniu pozwu, stwierdził też, że wskazane firmy oraz API naruszyły nowojorskie prawo ochrony konsumentów. – Przemysł naftowy stworzył wielotorową, konsekwentną kampanię greenwashingu (czyli "zielonego mydlenia oczu", tzn. wmawiania konsumentom, że firma lub produkt działa zgodnie z zasadami ekologii - od red.) w Nowym Jorku, aby przekonać nas o czymś, co nie było prawdą i było niebezpieczne – mówił w czasie konferencji prasowej. – Przedstawiając się jako liderzy w walce ze zmianami klimatycznymi, równocześnie pogłębiali kryzys klimatyczny swoimi działaniami. Trzeba ujawnić tę sprzeczność, fałsz i wywrzeć większą presję na ten przemysł – dodał de Blasio. "Wspieramy globalne wysiłki" Do tematu odniosły się też pozwane koncerny. Rzecznik Exxon Mobil zwrócił uwagę, że w Nowym Jorku niedawno oddalono kolejny pozew w tej sprawie i że działania władz Nowego Jorku „nie mają żadnego pożytku” i nie przyczyniają się do przyspieszenia wysiłków na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym. „Wspieramy globalne wysiłki decydentów, firm i osób fizycznych w celu rozwiązania problemu” - podało Exxon. Z kolei Shell wydał oświadczenie, które również wskazywało na oddalenie niedawnego pozwu, twierdząc, że nowy jest „taki sam”. Dodano również, że walka ze zmianami klimatycznymi „wymaga inteligentnej polityki ze strony rządu, wspieranej przez działania sprzyjające włączeniu wszystkich sektorów biznesu, w tym naszego, oraz całego społeczeństwa”. Zgodnie z oświadczeniem Shell w tych działaniach Shell „zamierza odgrywać wiodącą rolę”. Przedstawiciele BP odmówili komentarza w sprawie, za to wiceprezes i główny prawnik American Petroleum Institute, Paul G. Afonso, powiedział, że „branża osiągnęła swój cel, jakim było zapewnienie amerykańskim konsumentom niedrogiej, niezawodnej energii amerykańskiej, przy jednoczesnym znacznym zmniejszeniu emisji i wpływu na środowisko” „Wszelkie sugestie przeciwne są fałszywe” - stwierdził stanowczo. Adwokaci Nowego Jorku Adwokaci Nowego Jorku argumentują, że koncerny naftowe i API stosują taktykę podobną do tej stosowanej przez „Big Tobacco” (największe koncerny tytoniowe) – które promują niską zawartość nikotyny i papierosy light jako „zdrowszą opcję palenia”, podczas gdy wszystkie papierosy są szkodliwe. Co więcej, prawnicy miasta twierdzą, że chociaż wskazane korporacje utrzymują, że inwestują w technologie niskoemisyjne i bezemisyjną energię odnawialną, to inwestycje te stanowią tylko niewielki procent ich całej działalności. „W świetle tej rozbieżności oskarżeni wprowadzają w błąd konsumentów z Nowego Jorku, przedstawiając zasoby czystej energii jako znaczną część ich całej działalności, która zamiast tego nadal w przeważającej mierze koncentruje się na produkcji i sprzedaży paliw kopalnych” - stwierdza pozew.
Nowojorskie zoo trzymało czarnoskórego mężczyznę w klatce orangutana. Przeprasza po 114 latach
Przez tydzień od 8 września 1906 roku zoo w nowojorskiej dzielnicy Bronx trzymało w klatce orangutana w tamtejszej małpiarni 23-letniego mężczyznę z Afryki w stroju plemiennym. Teraz organizacja zarządzająca ogrodem zoologicznym przeprasza za dawne grzechy.
The Wildlife Conservation Society (WCS) opublikowało formalne przeprosiny za uwięzienie i złe traktowanie Ota Benga, pigmeja z plemienia Mbuti zamieszkałego pierwotnie na terenie dzisiejszej Demokratycznej Republiki Konga. List do wszystkich pracowników WCS z 19 czerwca oraz towarzysząca temu lipcowa informacja dla mediów zostały skomponowane i podpisane przez szefa WCS Cristiána Sampera w duchu rozliczania się z przeszłością obchodzącej 125. rocznicę istnienia organizacji. – W imię równości, transparentności i odpowiedzialności za własne czyny musimy stawić czoło historycznej roli jaką nasza organizacja pełniła w promowaniu nietolerancji społecznej – napisał Samper i dodał, że dwa epizody w historii WCS „demonstrują niedające się zaakceptować przejawy nietolerancji”. View oEmbed on the source website Pierwszy, to potraktowanie Benga, który 40 lat po zakończeniu ery niewolnictwa w USA spędził blisko tydzień w klatce z małpami, a uratowany został i przygarnięty przez lokalnego czarnoskórego pastora. Beng – co zauważa szef WCS – „pozbawiony godności ludzkiej popełnił samobójstwo dekadę później”. Drugi grzech, to „zachowania, promowane idee filozoficzne i dzieła naukowe z pogranicza eugeniki” tworzone przez założycieli organizacji. Co nie uszło uwadze obecnemu kierownictwu WCS, to wspólne dzieło literackie owych założycieli, czyli Madison Granta i Henry’ego Fairfielda Osborna (znanego paleontologa który nadał nazwę Tyrannosaurus rex słynnemu dziś dinozaurowi). Rasistowska książka „The Passing of the Great Race” używana była przez obrońców nazistów podczas procesu w Norymberdze. Co do Bengi jeszcze, to zanim trafił do zoo w Nowym Jorku, przez ponad 2 lata od porwania z Afryki musiał podróżować po Stanach Zjednoczonych z „żywą wystawą” innych Kongijczyków dzielących ten sam co on los. Z Afryki zabrał ich samozwańczy „badacz” Samuel P Verner. W rozmowie z „New York Times” opublikowanej 9 września Verner wyjaśniał, że na pigmeju ani on, ani zoo nie zarabiają, a „jedynie publiczność zyskuje”. Dodał, że Benga znajduje się w klatce z własnego wyboru. – Jeżeli Ota Benga jest w klatce to tylko po to, by dbać o zwierzęta. Jeżeli widnieje przy nim tabliczka informacyjna to tylko po to, żeby odpowiedzieć na zadawane pytania – mówił Verner dodając, że ze względu na chrześcijańską wrażliwość czarnoskóry mężczyzna będzie wypuszczany w niedziele. Choć porwany Kongijczyk miał w zoo spędzić cały wrzesień, to kierownictwo zoo pod wpływem popularności ludzkiej wystawy (500 gości dziennie) snuło już plan przytrzymania go tam całą jesień, być może do wiosny. Zanim udało się go uwolnić, „dla jego większej wygody” przeniesiono go z klatki szympansów do klatki orangutana o imieniu Dohang. Przy okazji chciano, by mogło go jednocześnie oglądać więcej osób. View oEmbed on the source website Dyrektor i kurator zoo, William Temple Hornaday bronił idei wystawiania człowieka w klatce jako czysto naukowego przedsięwzięcia. Wskazywał też, że podobne „ludzkie wystawy” organizowały podobne instytucje w Europie od XVII wieku, a na przełomie XIX i XX wieku można je było znaleźć w Paryżu, Hamburgu, Antwerpii, Barcelonie, Londynie, Mediolanie i Nowym Jorku.
Wenecja i Malediwy zostaną zalane do końca tego wieku? Ponure prognozy dla popularnych miejsc turystycznych
Przez pandemię koronawirusa w mediach znacznie rzadziej mówi się ostatnio o innych problemach współczesnego świata, a do tych należy między innymi globalne ocieplenie. Zmiany klimatyczne nie zwalniają, i chociaż tej zimy w Polsce jest wyjątkowo biało (co na dobrą sprawę nie powinno nas tak dziwić), to najnowsze badania przedstawiają bardzo niepokojące prognozy.
W tym artykule: Wenecja, Włochy Malediwy Nowy Jork, USA Hongkong Z najnowszego raportu Międzynarodowego zespołu ONZ ds. Zmian Klimatu (IPCC) wynika, że do 2100 roku poziom mórz wzrośnie nawet o 25 procent. Jeśli ta tendencja się utrzyma, część popularnych wśród turystów miejsc może zostać zalana. Innym następstwem powodzi będzie przymusowa relokacja ponad 600 milionów ludzi. Najbardziej zagrożone takim scenariuszem są państwa wyspiarskie: Fidżi, Palau, Seszele czy Malediwy. Ich mieszkańcy liczą się z tym, że w niedalekiej przyszłości będą musieli wyemigrować do wyżej położonych miejsc. Według naukowców regularne powodzie już niebawem mogą stać się przykrą codziennością dla mieszkańców między innymi Nowego Jorku, Amsterdamu, Tokio czy Kapsztadu. W skali roku wzrost poziomu wody w morzach i oceanach nie jest odczuwalny. Z czasem może jednak poważnie odbić się na naszej codzienności. Aby nagłośnić ten problem, naukowcy przygotowali listę atrakcji turystycznych, które są zagrożone zalaniem do końca tego wieku. Wenecja, Włochy W 2019 roku powodzie, z którymi borykała się Wenecja, spowodowały szkody o wartości 1 miliarda euro. Wiosną ubiegłego roku miasto ponownie zostało zalane. Klimatolodzy przewidują, że do 2050 roku Wenecja będzie borykała się z powodziami średnio co pięć lat. W drugiej połowie tego wieku do zalań będzie dochodzić nawet dwa razy w roku. Malediwy Część Malediwów już teraz znajduje się już poniżej metra nad poziomem morza, co potwierdza, że te wyspy są wyjątkowo podatne na przypływy. Naukowcy przewidują, że przy obecnym tempie wzrostu poziomu mórz do 2100 roku większość kraju znajdzie się pod wodą. Taka sytuacja poważnie zagrozi branży turystycznej, która odpowiada za 2/3 PKB na Malediwach. Nowy Jork, USA Nowy Jork jest uważany za stolicę świata, przez co setki tysięcy osób marzą o tym, żeby w nim zamieszkać i zrobić karierę. To może zmienić się w niedalekiej przyszłości, bo słynne miasto ma szansę stać się jednym z najniebezpieczniejszych miejsc do życia na całej planecie. To wątpliwa zasługa wzrostu poziomu mórz. Przy obecnych prognozach mieszkańców dzielnic Brooklyn i Queens będzie czekała eksmisja. Hongkong Każdego roku tętniący życiem Hongkong odwiedza około 56 milionów turystów. Przewiduje się jednak, że do 2100 roku poziom morza w nadmorskim mieście wzrośnie nawet o 1,3 m. Zwiększone prawdopodobieństwo ekstremalnych powodzi miałoby niszczycielski wpływ na 8,4 miliona mieszkańców, którzy żyją na nisko położonych obszarach. Szkody poniesione przez branżę turystyczną i znaną na całym świecie dzielnicę finansową mogą być katastrofalne.