Wąż Steve'a Irwina. Poznaj historię nowego gatunku nazwanego na cześć „łowcy krokodyli”
Pamiętacie Steve’a Irwina? To on pokazał nam piękno świata i znaczenie dzikiej przyrody w swoim programie „Łowca krokodyli”. Jego legenda trwa do dziś, a teraz ma swoją kolejną, żywą reprezentację – badacze ochrzcili nowy gatunek pięknego, rzadkiego węża właśnie jego imieniem. Jaki jest Lycodon irwini?
Historia węża Steve’a Irwina, czyli Lycodon irwini, zaczyna się na Wielkich Wyspach Nikobarskich w Indiach. To tam naukowcy odkryli nowego, unikatowego przedstawiciela herpetofauny. Nazwali go na cześć legendarnego australijskiego przyrodnika, podkreślając jego ogromny wkład w promowanie ochrony przyrody na całym świecie. Czym wyróżnia się ten nieznany wcześniej nauce wąż i czemu budzi takie zainteresowanie? Kim był Steve Irwin? Nazwanie nowego gatunku na cześć Irwina ma wymiar symboliczny. Był znanym na całym świecie edukatorem, popularyzatorem przyrody i aktywnym „stróżem” środowiska naturalnego, za którym potrafił stanąć murem. Pokazywał piękno otaczającego świata tak, jak udało się tylko kilku osobom w historii. Otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego biologii. Jego działalność, zarówno w Australii, jak i na forum międzynarodowym, przyczyniła się do zwiększenie świadomości o potrzebie ochrony dzikiej przyrody i zwrócenia uwagi na zagrożenia, przed którymi stoją endemiczne gatunki zwierząt. To pasja i poświęcenie Irwina do inspirowania kolejnych pokoleń przyrodników – według badaczy – była motorem do uhonorowania go nieśmiertelnością zaklętą w nazwie nowego gatunku. Jak zginął Steve Irwin? Niestety, odwaga i determinacja przyrodnika przyczyniła się do jego tragicznej śmierci. W 2006 roku pracował on przy programie poświęconym najbardziej zabójczym zwierzętom, a na planie doszło do straszliwego wypadku – podczas kręcenia materiału o australijskiej Wielkiej Rafie Koralowej został ugodzony w przez jadowitą płaszczkę. Jej wypełniony trucizną kolec wbił się w serce, co doprowadziło do niemal natychmiastowej śmierci. Jaki jest nowy wąż Lycodon irwini? Lycodon irwini wyróżnia się błyszczącym, czarnym ubarwieniem. Mierzy około metra i jest niejadowity, a jego budowa przypomina inne gatunki z rodzaju Lycodon, określanego potocznie „wilczymi wężami”. Preferuje wilgotne, leśne siedliska, które zapewniają mu spokój i dostęp do pokarmu. Poluje głównie na drobne gady, płazy oraz niewielkie ssaki. Jest niegroźny dla ludzi. Wąż Steve’a Irwina występuje wyłącznie na Wielkiej Wyspie Nikobarskiej, jest więc gatunkiem endemicznym. Obszar ten słynie z unikalnej bioróżnorodności, ale wciąż pozostaje w dużej mierze niezbadany, zwłaszcza jeśli chodzi o herpetofaunę, czyli płazy i gady. Inne gatunki nazwane na cześć „Łowcy krokodyli” Lycodon irwini nie jest jedynym gatunkiem nazwanym na cześć australijskiego przyrodnika. W 1990 roku Steve Irwin sam odkrył nowy gatunek żółwia wężoszyjnego, który później otrzymał nazwę Elseya irwini. Żółw ten zamieszkuje zaledwie dwa odcinki australijskich rzek i jest równie rzadki, co nowo odkryty wąż. W 2009 roku australijscy naukowcy opisali także nowy gatunek ślimaka: Crikey steveiriwni. Nazwa nawiązuje do słynnego okrzyku Irwina „Crikey!” i podkreśla oryginalność oraz wpływ jego działalności na współczesną biologię. Legenda przyrodnika trwa więc z nami do dziś i jest kontynuowana przez jego dzieci. Między innymi syn Steve’a, Robert Irwin, także prowadzi własne programy telewizyjne i zajmuje się fotografią przyrodniczą. Źródło: Evolutionary Systematics, The Guardian Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Lubicie nietoperze? Tuż przed Halloween odkryto aż 6 nowych gatunków skrzydlatych ssaków
Nietoperze są jednym z najbardziej charakterystycznych symboli Halloween. Brzmi to więc na chichot losu, że właśnie w okolicy tego święta ogłoszono odkrycie aż 6 nowych gatunków tych budzących fascynację i grozę stworzeń. Tropikalne lasy Filipin ujawniają swoje fascynujące sekrety, a badacze są zaskoczeni skalą różnorodności. Co jeszcze czeka na nas w dżungli?
Aż 6 nowych gatunków nietoperzy rurkonosych odkryto w lasach Filipin. Ta nocna – i nie co upiorna – grupa ssaków jest niezwykle różnorodna, a nowe zwierzęta dołączają do tysięcy znanych już gatunków nietoperzy. Wyspiarski kraj jest niezwykle zróżnicowanym siedliskiem lotników, bo jeszcze przed odkryciem znany był z 79 gatunków nietoperzy. Nietoperze i Halloween: zbieg okoliczności czy mroczna symbolika? Odkrycie ogłoszono 27 października 2025 roku – tuż przed Halloween – co wywołało niezwykłe skojarzenia. Nietoperze od dawna kojarzą się z tajemnicą, mrokiem i są elementem mitologii wielu kultur. Na Filipinach, gdzie odnaleziono nowe gatunki, istnieją opowieści o „aswangach” – przerażających, zmiennokształtnych istotach, często przedstawianych jako latające potwory inspirowane wyglądem nietoperzy. Chociaż Halloween nie jest tam obchodzone na taką skalę jak w Ameryce Północnej czy Europie Zachodniej, to jego symbolika idealnie komponuje się z odkryciem. Nocne ssaki wiedziały, kiedy się pokazać! Czy nietoperze to najdoskonalszy gatunek? Nietoperze występują na całym świecie. Zawdzięczają to ewolucji, dzięki której są w stanie zasiedlić szeroką gamę ekosystemów, a we wszystkich pełnią ważną funkcję ekologiczną i wspierają bioróżnorodność. Nietoperze rurkonose, do których należą nowoodkryte gatunki, to owadożerne ssaki występujące w całej Azji, które potrzebują do odpoczynku rozległych terenów leśnych – ich przetrwaniu zagrażają więc postępujące wylesienia. Kto szuka nowych nietoperzy? Odkrycia dokonał międzynarodowy zespół badaczy reprezentujących Royal Ontario Museum (Kanada), Field Museum w Chicago (Stany Zjednoczone) oraz Lawrence University w Wisconsin (Stany Zjednoczone). W skład zespołu wchodzili między innymi dr Judith Eger, dr Burton Lim, dr Lawrence Heaney i dr Jodi Sedlock. Kluczowa była również współpraca z instytucjami filipińskimi. Dwa z nowo nazwanych gatunków noszą imiona osób szczególnie zasłużonych dla badań nietoperzy na Filipinach: Murina alvarezi upamiętnia Jamesa Alvareza, który zmarł podczas badań w 2018 roku, a Murina baletei została nazwana na cześć Danilo Balete, aktywnie uczestniczącego w badaniach od 1989 roku. Nietoperz nietoperzowi nierówny, czyli czym wyróżniają się nowe gatunki? Nowe gatunki nietoperzy zidentyfikowano dzięki precyzyjnym badaniom morfologicznym i generycznym. Naukowcy szczegółowo analizowali wzory uzębienia, kształt czaski czy umaszczenie sierści. Prace trwały latami i były prowadzone przez wiele ekspedycji terenowych. To długa, żmudna praca, dzięki której zwiększa się nasze zrozumienie świata, w którym żyjemy. Wszystkie 6 gatunków to małe, owadożerne ssaki – ważą od 4 do 14 gramów, więc wyjątkowo trudno je zauważyć. Ich obecność to kolejny dowód na to, że Filipiny mają najbardziej unikalną faunę ssaków na świecie w przeliczeniu na jednostkę powierzchni. Wyspy te z pewnością skrywają jeszcze wiele tajemnic. Źródło: Zootaxa Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Żaby kolonizują Holandię. Niezwykła inwazja z dalekich krain
Pełnoskalowa inwazja w Niderlandach. Wojownicze żaby śmieszki z terenów Imperium Osmańskiego kolonizują południowo-wschodnią Holandię, zagrażając rodzimym płazom. Przybysze ze wschodu nie mają litości.
Kolonizacja Holandii przez egzotyczne żaby z odległych rejonów Turcji stała się jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla lokalnej przyrody. Żaby śmieszki konkurują w walce pożywienie i rozprzestrzeniają choroby wśród rodzimych żab zielonych. Skala problemu została potwierdzona przez badaczy z Uniwersytetu w Lejdzie, a i Polacy mają w tym swój udział. Ekspansja żab śmieszek w Holandii. Skąd pochodzą natarczywe płazy? Holenderscy badacze potwierdzili inwazję obcych płazów na terenie Niderlandów, którą szczególnie łatwo zaobserwować w rejonie Limburgii. Waleczne żaby śmieszki (Pelophylax ridibundus), pochodzące nie tylko z Turcji, ale także z Polski wypierają rodzime żaby zielone. Badania na temat imigranckich płazów opublikowano w czasopiśmie „Amphibia-Reptilia” i brali w nich udział biolodzy uniwersyteccy i specjaliści z organizacji RAVON pod kierownictwem dr Bena Wielstry. Według badaczy żaby te zostały zawleczone do Holandii w wyniku działalności człowieka, m.in. na potrzeby przemysłu gastronomicznego – to jedno z tych miejsc w Europie, w którym specjałem są żabie udka. Śmieszki, z racji swoich rozmiarów i wyglądu, stanowiły także zwierzęta ozdobne do oczek wodnych. Analizy genetyczne potwierdziły, że populacje inwazyjnych żab pochodzą z różnych regionów: między innymi z Bałkanów, północnej i południowej Turcji oraz… Polski. Tak, to także polscy imigranci. Jak sprawdzić żabie obywatelstwo? Skuteczne rozpoznanie holenderskich płazów wymagało współpracy naukowców z wolontariuszami. Uniwersytecka wiedza, nowoczesne metody badawcze wdrożone przez Reptiles Amphibians Fish Research Netherlands (REVON) oraz wsparcie lokalnych społeczności pozwoliło precyzyjne określenie nie tylko gatunków, ale także pochodzenia poszczególnych osobników. Wolontariusze, czyli chętni mieszkańcy regionu, pobierali wymazy śliny żabom napotkanym w terenie. To przełomowy sposób na mapowanie inwazji i szybkie reagowanie na pojawienie się obcych gatunków. Inwazyjne żaby są zagrożeniem Więcej żab w Holandii to niedobra informacja lokalnego ekosystemu. Żaby śmieszki są wyjątkowo żarłoczne i polują na wszystko, co mieści się do ich wielkiego pyska: zjadają zarówno owady, jak i młode ryby i inne żaby. Roznoszą także groźne dla lokalnej fauny choroby oraz pasożyty, np. grzyby z rodzaju Batrachochytrium odpowiedzialne za spadek populacji płazów. Dodatkowo, krzyżując się z lokalnymi żabami zielonymi, prowadzą do powstania hybryd, co grozi utratą unikatowych cech genetycznych lokalnych populacji oraz stopniową homogenizacją genotypów. Skutki tego procesu mogą być długofalowe i trudne do odwrócenia. Jak chronić rodzime gatunki? Naukowcy podają kilka rozwiązań Do ochrony rodzimych gatunków żab przede wszystkim potrzebne jest zdanie sobie sprawy z problemu, wczesne wykrywanie inwazji i monitoring. Ważna jest też edukacja i informowanie społeczeństwa – niektórzy mieszkańcy nie wiedzą, że sprowadzanie do oczek wodnych gatunków zza granicy może mieć katastrofalne skutki dla ekosystemu. Ogromną rolę odgrywa także ochrona siedlisk rodzimych gatunków. Niekiedy niezbędna staje się eliminacja inwazyjnych osobników, tworzenie stref ochronnych czy miejsc lęgowych niedostępnych dla groźnych przybyszów. Potrzebne są także natychmiastowe regulacje prawne ograniczające import i hodowlę egzotycznych żab. Tylko dzięki zdecydowanym działaniom – takim jak akcja holenderskich wolontariuszy – możemy chronić piękną i zróżnicowaną europejską naturę. Źródło: Amphibia-Reptilia Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
W Meksyku odkryto nowy gatunek dinozaura. Miał głowę jak struś i łapy jak leniwiec
Nowy, dziwny i bardzo ciekawy gatunek dinozaura odkryli naukowcy w Meksyku. Wykopali tam szczątki wielkiego gada, który z wyglądu przypominał strusie. Jednak pewne jego cechy anatomiczne wskazują, że był zapamiętałym roślinożercą, tak jak leniwce.
Spis treści: Do jakiej rodziny należy nowy dinozaur? Czy dinozaur z Meksyku potrafił pędzić jak wiatr? Czym odżywiał się Mexidracon longimanus? W 2014 roku zespół archeologów i paleontologów prowadził wykopaliska w meksykańskim stanie Coahuila. Znajduje się tam formacja Campanian Cerro del Pueblo Formation, jedno z najbogatszych źródeł skamieniałości dinozaurów w Meksyku. Wykopaliska prowadzone ponad dziesięć lat temu zaskoczyły naukowców. Natrafili oni na szczątki nieznanego dinozaura. Na tyle różniły się one od znanych skamieniałości pradawnych gadów, że uczeni nie potrafili ich zidentyfikować. Kości trafiły na przechowanie na uniwersytet Benemérita Escuela Normal de Coahuila. Dopiero powtórne badania przeprowadzone przez międzynarodowy zespół specjalistów, między innymi z Meksyku, Stanów Zjednoczonych i Hiszpanii, wyjaśniły ich sekret. Okazało się, że mamy do czynienia nie tylko z nowym gatunkiem, ale z nowym rodzajem dinozaurów ptasiopodobnych. Do jakiej rodziny należy nowy dinozaur? Z wyglądu bardzo przypomina dzisiejsze strusie. Ma jednak wyjątkowo długie kości śródręcza. A to wskazuje, że prawdopodobnie poszukiwał pokarmu roślinnego w takim sam sposób, jak robią to leniwce. Nowy gatunek został nazwany Mexidracon longimanus. Żył na Ziemi pod koniec kredy, czyli około 73 miliony lat temu. Był to okres, kiedy prehistoryczny superkontynent Laurazja rozpadał się na bardziej nam znane twory – Amerykę Północną i Eurazję. Na wszystkich tych terenach dzisiaj znajdowane są szczątki przedstawicieli rodziny dinozaurów, do której należał mexidracon. Są to tak zwane ornitomimy, czyli dinozaury ptasiopodobne. A nawet dokładniej – strusiopodobne. Te wielkie gady miały bowiem długą szyję, dużą, delikatną czaszkę z wielkimi oczodołami i pozbawiony zębów dziób. Ich charakterystyczną cechą były wydłużone kończyny przednie (to odróżniało je od dalekich kuzynów tyranozaurów). Ich skórę pokrywały pióra. Możliwe nawet, że Mexidracon longimanus miał długie pióra na przedramionach, przez co jeszcze bardziej przypominał strusie. Czy dinozaur z Meksyku potrafił pędzić jak wiatr? Ornitomimy łączyła ze strusiami jeszcze jedna zdolność. Strusie, gdy potrzeba, potrafią poruszać się bardzo szybko. Biegają z prędkościami sięgającymi nawet 50-70 km/godz. Mexidracon longimanus prawdopodobnie także był niezłym sprinterem. Miał długi ogon, który pomagał mu utrzymać równowagę w czasie biegu. Jednak jeśli pędził przed siebie, to raczej uciekając przed większymi drapieżnikami, niż coś goniąc. Tym, co najbardziej wyróżnia tego dinozaura, jest budowa jego kończyn górnych. Naukowcy zwrócili uwagę na kości śródręcza, które są wyjątkowo wydłużone i szczupłe. Łapa zwierzęcia były przez to dłuższa niż całe górne ramię. To pozwoliło postawić hipotezę, że Mexidracon longimanus był – podobnie jak wiele niedużych ornitomimów – zapamiętałym roślinożercą. Czym odżywiał się Mexidracon longimanus? Naukowcy porównali kończyny górne mexidracona i współczesnych leniwców. Odkryli podobieństwa, które wskazują, że dinozaur ten mógł odżywiać się w podobny sposób. Buszował w gęstwinie krzewów i drzew, gdzie sięgał po gałęzie wraz z liśćmi i wkładał je sobie do pyska. Pochłaniał również pączki, kwiaty i owoce – wszystko, co znajdował na krzewach lub drzewach. Możliwe jednak również, że był wszystkożerny i polował na nieduże zwierzęta żyjące na brzegach zbiorników wodnych. Budowa kończyn górnych nie wyklucza, że był w stanie chwytać ryby, które wybierał z wody. Praca opisująca nowo odkryty gatunek ukazała się w czasopiśmie „Cretaceous Research”. Naukowcy oszacowali, że Mexidracon longimanus miał około 3 metrów długości. Nie był zatem zbyt dużym dinozaurem. Ornitomimy znacząco różnią się od siebie wielkością. Do tej rodziny należą zarówno gatunki nieduże, ważące zaledwie kilkanaście kilogramów, jak i sześciotonowe bestie. Źródła: Cretaceous Research, phys.org Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Kości tego giganta przepadły w czasie wojny. Nowy gatunek rozpoznano dzięki przypadkowo znalezionym zdjęciom
Badacze dopatrzyli się nowego, nieznanego dotychczas rogatego dinozaura na archiwalnych zdjęciach z czasów II wojny światowej. Fotografie skamieniałości znaleziono przypadkiem. Same szczątki dinozaura przepadły w czasie bombardowania.
Spis treści: Co się stało ze skamieniałościami w czasie II wojny światowej? Nieznane zdjęcia starego znaleziska Co doktorant odkrył w archiwach? Nowy gatunek dinozaura Ta niezwykła historia rozpoczyna się w 1914 roku. Wówczas ekipa niemieckich naukowców prowadziła wykopaliska na pustyni w Egipcie, w oazie Baharija. Jednym z najważniejszych znalezisk tamtej wyprawy były kości bardzo dużego dinozaura. Wykopał je kolekcjoner skamieniałości Richard Markgraf. Szczątki, obejmujące fragmenty czaszki, kręgosłupa i tylnych kończyn, Markgraf wysłał do Monachium. Otrzymał je czołowy paleontolog tamtych czasów – Ernst Stromer von Reichenbach. Stromer był autorem ponad 100 prac naukowych oraz podręcznika paleontologii. Sam często uczestniczył w ekspedycjach do Egiptu. Opisał wiele znalezionych tam dinozaurów z kredy: m.in. spinozaury czy bahariazaury. Wnioski z badań skamieniałości znalezionych przez Markgrafa Stromer upublicznił dopiero po siedemnastu latach. W 1931 r. ogłosił, że należały do nowego rodzaju dinozaurów: karcharodontozaurów, czyli „jaszczurów o zębach rekina”. Niekompletny szkielet otrzymał również własną nazwę gatunkową. Co się stało ze skamieniałościami w czasie II wojny światowej? Szczątki zwierzęcia były bardzo cenne. Pochodziły sprzed 95 mln lat i należały do dinozaura mierzącego aż 10 m długości. Był to jeden z największych lądowych drapieżników, jakie kiedykolwiek chodziły po Ziemi. Rozmiarami odpowiadał tyranozaurowi (który jednak żył nieco później). Kości wielkiego gada trafiły na przechowanie do budynku Starej Akademii w centrum Monachium. Mieściła się tam wówczas siedziba Bawarskiej Stanowej Kolekcji Paleontologii i Geologii (niem. Bayerische Staatssammlung für Paläontologie und Geologie, BSPG). 21 lipca 1944 budynek Starej Akademii został trafiony bombą podczas alianckiego nalotu na Monachium. Całkowicie spłonął. Większość tamtejszej kolekcji – w tym wszystkie przechowywane kości egipskich dinozaurów – zostały bezpowrotnie zniszczone. Nieznane zdjęcia starego znaleziska Historia – polityczna Europy oraz naukowa, paleontologiczna – toczyła się dalej. Po dinozaurze wykopanym na początku stulecia pozostało kilka ilustracji, parę zdjęć oraz notatki Stromera. Odkrycie na długi czas zostało zapomniane. Karcharodontozaury powróciły na łamy czasopism naukowych dopiero w latach 90. W 1995 roku w Maroko znaleziono niemal kompletną czaszkę karcharodontozaura, który przypisano do tego samego gatunku, jaki zidentyfikował Stromer. W tym samym roku w Republice Nigru natrafiono na jeszcze jedne skamieniałości należące do karcharodontozaurów. Problem polegał jednak na tym, że pierwotne znalezisko – to z Egiptu z 1914 r. – znacząco różniło się od szczątków, jakie odkryto w latach 90. Co doktorant odkrył w archiwach? Wpadł na to Maximilian Kellermann, doktorant Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium. Podczas kwerendy prowadzonej w archiwach Uniwersytetu w Tybindze Kellermann natrafił na niespodziewane dokumenty. Były nimi nieznane fotografie skamieniałości dinozaura wykopanego przez Markgrafa, wykonane w latach 40. Zdjęcia szczegółowo i dokładnie prezentowały oryginalne szczątki dinozaura. Nikt dotychczas nie wiedział o ich istnieniu. Kellermann obejrzał je, a następnie pokazał specjalistom – prof. Oliverowi Rauhutowi i dr. Elenie Cuesta. – To, co zobaczyliśmy na historycznych zdjęciach, zaskoczyło nas wszystkich. Przedstawiona skamielina egipskiego dinozaura znacznie różni się od nowszych znalezisk karcharodontozaurów w Maroku. Pierwotna klasyfikacja Stromera była zatem niepoprawna – opowiada dzisiaj Kellermann. Nowy gatunek dinozaura Szczegółowa analiza zdjęć pozwoliła naukowcom zidentyfikować zupełnie nowy, nieznany dotychczas gatunek drapieżnego dinozaura. Został nazwany Tameryraptor markgrafi. Zazwyczaj identyfikacja nowych gatunków nie odbywa się na podstawie zdjęć. Jednak tym razem badacze uznali, że jest to przypadek szczególny. Tameryraptor markgrafi – drugi człon nazwy honoruje odkrywcę skamieniałości – został wyłączony z rodzaju karcharodontozaurów. Utworzono specjalnie dla niego nowy rodzaj, Tameryraptor, co odwołuje się do starożytnej nazwy Egiptu. Dinozaur miał symetryczne zęby i duży róg na nosie. Odkrycie badacze opisują w pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym PLOS ONE. Jak ostrożnie zaznaczają, „teropody z Oazy Barahiya oraz z Maroka nie są ze sobą tak blisko spokrewnione jak pierwotnie sądzono”. – Ta praca pokazuje, że paleontolodzy mogą kopać nie tylko w ziemi, ale także w starych archiwach – podsumowuje prof. Oliver Rauhut. Źródło: PLOS ONE, SNSB, Live Science Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Trzymano go w akwariach na całym świecie. Teraz naukowcy odkryli, że to zupełnie nowy gatunek
Zoolodzy z Czech odkryli nowy gatunek raka. Nie był on jednak nieznany akwarystom. Od dwóch dekad pojawiał się w akwariach wraz z innymi zwierzętami. Nie miał jednak formalnej nazwy i aż do teraz nikt nie zwrócił uwagi, że to nie przypadek.
Spis treści: Gdzie odkryto nowy gatunek raka? Gdzie w naturze występuje nowy gatunek raka? Co jeszcze wiadomo o nowym gatunku? Jak klasyfikuje się gatunki? Gdzie szukać nowych gatunków? W mało zbadanych lasach tropikalnych i deszczowych. W głębinach oceanów. Na odległych wyspach i w kilometrowych dolinach. Czyli wszędzie tam, gdzie człowiek pojawiał się dotychczas rzadko albo wcale. Tyle teorii. Praktyka bywa zupełnie inna. Jak udowodnił czteroosobowy zespół naukowców z Czech, by znaleźć nieznane zwierzęta, niekoniecznie trzeba nawet ruszać się z domu. Za to warto uważnie rozglądać się po okolicy, także tej pod dachem. W zeszłym tygodniu w czasopiśmie naukowym „Zootaxa” ukazał się artykuł ogłaszający odkrycie nowego gatunku raka. Jednak nowego tylko dla taksonomów – czyli badaczy klasyfikujących zwierzęta i rośliny. Rak ten bowiem od dwóch dekad jest hodowany przez akwarystów z Europy, Stanów Zjednoczonych, Indonezji i Japonii. Doczekał się różnych nazw, lecz dopiero teraz został formalnie sklasyfikowany. Gdzie odkryto nowy gatunek raka? Czesi wytropili go wśród zwierząt akwariowych zakupionych od hurtownika w 2023 roku. Wśród różnych gatunków, jakie sprowadzał, wyróżniały się jaskrawo ubarwione i dość znajomo wyglądające dla naukowców raki. Przyjrzeli się oni uważnie sześciu osobnikom. Dokładna analiza cech anatomicznych oraz badanie DNA wykazało, że stanowią one nowy gatunek. Naukowcy nazwali go Cherax pulverulentus. Można to przetłumaczyć jako zakurzony rak. Określenie „zakurzony” pochodzi od drobniutkich plamek, które pokrywają ciało tego zwierzęcia. Ma około 5 cm długości. Wyróżniają je duże oczy oraz gładkie ciało. Gdzie w naturze występuje nowy gatunek raka? Cherax pulverulentus może występować w dwóch różnych ubarwieniach. Jedna odmiana, fioletowa, ma turkusowy kolor i wyraźnie biały ogon. Druga, niebieska, jest z kolei jasno nakrapiana. Jej ogon może być intensywnie pomarańczowy. Raki tego gatunku po raz pierwszy pojawiły się w ofercie dla akwarystów ponad 20 lat temu. Wówczas zostały sprowadzone z Nowej Gwinei. Jak można przeczytać w artykule, gatunek jest „endemiczny dla strumieni na zachód od Jeziora Ayamaru na Półwyspie Ptasiej Głowy w indonezyjskiej części Nowej Gwinei”. – Jego powszechnie używane nazwy w handlu zwierzętami domowymi to „Hoa Creek”, „Irian Jaya” lub rak „Blue Moon” – dodali badacze. Co jeszcze wiadomo o nowym gatunku? Bardzo niewiele. Raka nie udało się jeszcze obserwować w jego naturalnym środowisku. A dopiero wówczas można by powiedzieć coś więcej o jego trybie życia, rozrodzie czy sposobie odżywiania. Co ciekawe, w trakcie badań zoolodzy odkryli jednego osobnika należącego do gatunku Cherax pulverulentus w źródle termalnym na Węgrzech. Najprawdopodobniej trafił tam wyrzucony wraz z całą zawartością akwarium i przetrwał. Jak klasyfikuje się gatunki? Formalny system klasyfikacji żywych organizmów został wymyślony już 250 lat temu. Jego autorem jest szwedzki przyrodnik Karol Linneusz. To on wymyślił, by nazwa każdej rośliny i zwierzęcia – a także innych żywych istot, który nie mieszczą się w żadnej z tych grup – składała się z dwóch członów. Sam Linneusz nazwał ponad 7000 roślin i ponad 4000 zwierząt. Opisane przez niego gatunki otrzymały po swojej nazwie prestiżową literkę „L”. Obecnie katalog zapoczątkowany przez Linneusza jest przebogaty. Zawiera około 1,9 mln gatunków. To jednak zaledwie kropla w morzu różnorodnego życia na Ziemi. Pół roku temu ukazała się praca, której autorzy szacują, że ciągle nie znamy – czyli formalnie nie opisaliśmy – aż 86 proc. ziemskich gatunków. W akwariach i poza nimi czeka więc bardzo wiele nieznanych stworzeń do odkrycia. Źródło: phys.org, Zootaxa Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
„Roślina kosmita” znaleziona w Utah nie należy do żadnego znanego gatunku. Ani istniejącego, ani wymarłego
Naukowcy przeprowadzili ponowne badania tajemniczej skamieniałości sprzed 47 milionów lat. Wynik okazał się zaskakujący. Nie udało się wskazać rodziny, do której należy ten gatunek. Jego kuzynów nie ma ani wśród współczesnych drzew i krzewów, ani wśród roślin już wymarłych.
Spis treści: Co jeszcze znaleziono w okolicy opuszczonego miasteczka? Gdzie natrafiono na nowych przedstawicieli gatunku z Utah? „Roślina kosmita” – co na pewno o niej wiemy? Miasteczko Rainbow w stanie Utah istniało tylko 27 lat. W okresie swojej świetności, w latach 30. XX wieku, składało się z kilkudziesięciu drewnianych domów stojących po dwóch stronach prostej drogi. Miało własną szkołę i stację kolejową. To właśnie dzięki niej do odbiorców trafiał asfaltyt, osadowa skała wydobywana w kopalniach otaczających Rainbow. W 1937 roku kopalnie w Rainbow zamknięto, a wydobycie asfaltytu przeniesiono do pobliskiej Bonanzy. Górnicze miasteczko przestało istnieć. Dzisiaj interesują się nim głównie paleolodzy. Rainbow znajduje się niedaleko rozległej formacji geologicznej Green River, jednego z najważniejszych miejsc zawierających skamieniałości z epoki eocenu (czyli z okresu między 56 a 34 mln lat temu). Najistotniejsze naukowo znalezisko pochodzące z Green River Formation to bez wątpienia szczątki najstarszego znanego latającego ssaka. Był nim nietoperz z gatunku Icaronycteris index. Zachował się nie tylko jego szkielet, ale też chrząstki, błony oraz cała zawartość przewodu pokarmowego. Nietoperz ten żył około 52 miliony lat temu. Co jeszcze znaleziono w okolicy opuszczonego miasteczka? Green River Formation okazało się miejscem wyjątkowo bogatym w różnego rodzaju skamieniałości. Odkrywano tam nie tylko szczątki kręgowców i bezkręgowców, ale również roślin. Trzy lata po wyjątkowym nietoperzu paleobotanicy pracujący w pobliżu Rainbow znaleźli skamieniałość liści nieznanej rośliny. Było to w 1969 roku. Same liście nie pozwalały wyciągnąć bardzo zaawansowanych wniosków na temat odkrytego gatunku. Naukowcy nazwali go Othniophyton elongatum, co można przetłumaczyć jako „roślina-kosmita”. Analiza unerwienia liści naprowadziła jednak badaczy na pewien trop. Ponieważ przypominały liście gatunków należących do istniejącej współcześnie rodziny araliowatych (Araliaceae), uznano, że „kosmita” to przedstawiciel właśnie tej grupy. Gdzie natrafiono na nowych przedstawicieli gatunku z Utah? Od strony naukowej sprawa Othniophyton elongatum wydawała się zamknięta. I pewnie taka by pozostała, gdyby nie Steven Manchester, kurator działu paleobotaniki Muzeum Historii Naturalnej Florydy i specjalista od znaleziska z Utah. Pewnego razu, w czasie oglądania zbiorów paleobotanicznych znajdujących się w Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, Manchester zauważył bardzo dobrze zachowane szczątki nieznanej rośliny. Jak się dowiedział, pochodziły z tych samych okolic, gdzie kilkadziesiąt lat wcześniej znaleziono Othniophyton elongatum. Szczegółowa analiza wykazała, że zarówno skamieniałości z Utah, jak i te, które znajdowały się w Berkeley, to ta sama roślina. Jednak skamieniałości przechowywane na Uniwersytecie Kalifornijskim były znacznie bogatsze: zawierały nie tylko liście, ale również zdrewniałe łodygi oraz owoce. A to pozwoliło zrewidować hipotezę, że dawno wymarła roślina jest spokrewniona z araliowatymi (czyli m.in. z żeń-szeniem i bluszczem). Roślina kosmita – co na pewno o niej wiemy? W najnowszym numerze czasopisma „Annals of Botany” Manchester przedstawia wyniki najnowszych badań obu skamieniałości „kosmity”. Wnioski, jakie z nich płyną, są zaskakujące. Naukowcy nie znaleźli żadnych roślin spokrewnionych z Othniophyton elongatum. Ani wśród 400 rodzin roślin kwitnących, jakie obecnie występują na Ziemi, ani wśród roślin wymarłych. Owoce wykluczyły, że gatunek ten mógł należeć do traw albo magnolii. Kwiaty z kolei przypominały kwiaty niektórych współczesnych roślin, jednak bliższe pokrewieństwo z nimi wykluczyły inne cechy. To nie koniec niespodzianek. Obecnie paleobotanicy dysponują znacznie bardziej zaawansowanymi instrumentami i metodami badawczymi niż 50 lat temu. Przeprowadzili więc badania mikroskopowe skamieniałości oraz analizy z użyciem sztucznej inteligencji. Tak udało się ustalić, że mimo iż roślina już owocowała, nadal zachowała pręciki, męski organ rozrodczy. – Zwykle pręciki opadają w miarę rozwoju owocu. A ta roślina wydaje się niezwykła, ponieważ zachowuje pręciki w momencie, gdy ma dojrzałe owoce z nasionami gotowymi do rozsiania. Nie widzieliśmy tego u współczesnych gatunków – mówi Manchester. To nie koniec nietypowych cech O. elongatum. – Ta skamielina jest rzadka, ponieważ ma gałązkę z dołączonymi do niej owocami i liśćmi. Zwykle występują one oddzielnie – mówi Steven Manchester. Jak widać, nowe badania przyniosły więcej pytań niż odpowiedzi. Nie ma wątpliwości do jednego – „roślina kosmita” w pełni zasługuje na swoją nazwę. Źródła: Annals of Botany, phys.org, UC Berkeley Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
„Ludzie o dużych głowach”. Naukowcy zidentyfikowali nieznany dotychczas gatunek praczłowieka
W rodzaju Homo, skupiającym człowieka oraz jego wymarłych krewnych, pojawił się nowy gatunek. Nazywa się Homo juluensis, co można przetłumaczyć jako „ludzie o wielkich głowach”. Co o nim wiadomo?
Spis treści: Co wiadomo o nowym gatunku człowieka? Terminologia dla ułatwienia naukowej komunikacji Ile gatunków należy do rodzaju Homo? Nową grupę homininów zidentyfikowało dwóch naukowców. To antropolog Christopher Bae z Uniwersytetu Hawajskiego w Mānoa i paleoantropolog Xiujie Wu z Chińskiej Akademii Nauk. Obaj są autorami artykułu opublikowanego niedawno w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”. Artykuł ten zdobył już łatkę „prowokującego”, nadaną mu przez innego naukowca, Johna Hawksa, niezaangażowanego w badania. Dlaczego? Bae i Wu zaproponowali, by w rodzaju Homo pojawił się jeszcze jeden gatunek. Został on zidentyfikowany na podstawie szczątków znajdowanych w środkowych Chinach. Pochodzą ze stanowisk Xujiayao oraz Xuchang i zostały wydatowane na okres między 220 a 100 000 lat temu. Szczątki te zostały znalezione kilka dekad temu. W 1974 roku naukowcy odkryli ogromny zbiór kamiennych artefaktów oraz 21 fragmentów skamieniałości należących do 10 różnych osobników. Znalezione kości czaszki wskazywały, że homininy te miały bardzo duże mózgi. Większe niż inni praludzie z tamtych czasów, włączając w to Homo sapiens. Co wiadomo o nowym gatunku człowieka? Pewne cechy anatomiczne łączyły Homo juluensis z neandertalczykami. Jednak nie byli to neandertalczycy. Około 300 000 lat temu na terenie dzisiejszej wschodniej Azji obok siebie żyły bardzo różne grupy homininów, a Homo juluensis byli tylko jednymi z nich. „Ludzie o wielkich głowach” byli kuzynami neandertalczyków. Dawniej, na podstawie szczątków, zaliczano ich do denisowian. Bae i Wu uważają jednak, że stanowią oddzielny gatunek, który zasługuje na odrębną nazwę. Jak twierdzą naukowcy, Homo juluensis żyli w okresie od 300 000 do 50 000 lat temu. Tworzyli małe grupy, w których polowali na dzikie konie. Wytwarzali kamienne narzędzia i prawdopodobnie nauczyli się obrabiać skóry zwierząt. Dlaczego wyginęli – nie wiadomo. Terminologia dla ułatwienia naukowej komunikacji Drzewo genealogiczne człowieka już w tej chwili jest bardzo skomplikowane. Jednak zdaniem Christophera Bae wyróżnienie na nim jeszcze jednej nowej gałęzi ma sens z punktu widzenia naukowej wymiany myśli. – To badanie rozjaśnia zapis kopalny homininów, który zwykle obejmował wszystko, czego nie można łatwo przypisać do Homo erectus, Homo neanderthalensis lub Homo sapiens – mówi Bae. – Chociaż rozpoczęliśmy ten projekt kilka lat temu, nie spodziewaliśmy się, że będziemy w stanie zaproponować nowy gatunek homininów, a następnie zorganizować skamieniałości homininów z Azji w różne grupy. Ostatecznie powinno to pomóc w komunikacji naukowej – twierdzi uczony. Ile gatunków należy do rodzaju Homo? Dzisiaj na Ziemi żyje tylko jeden gatunek człowieka. Jednak przed tysiącami lat mogło być ich nawet kilkanaście. Zestaw ten, w miarę postępu nauki, cały czas się powiększa. W 2003 roku odkryto Homo floresiensis – najmniejszy znany gatunek człowieka, który żył 100 000 lat temu w Indonezji. Cztery lata później na Filipinach znaleziono szczątki sprzed 67 tys. lat, które nazwano Homo luzonensis. W 2010 roku dowiedzieliśmy się o istnieniu denisowian, zaś w 2018 roku paleoantropolodzy przebadali skamieniałość z północno-wschodnich Chin, która okazała się być kolejnym wymarłym gatunkiem homininów. W 2021 roku zyskał on formalną nazwę Homo longi. Precyzyjną klasyfikację poszczególnych gatunków z rodzaju Homo utrudnia to, że homininy krzyżowały się ze sobą. Tak formowały się grupy noszące cechy kilku różnych gatunków. Naukowcy podejrzewają, że właśnie w rezultacie wielu takich wielokrotnych krzyżowań powstawały hybrydy, co ostatecznie napędzało ewolucję homininów w Azji. Źródła: phys.org, Nature Communications, ScienceAlert, Live Science Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Na zboczach podwodnych gór znaleziono 50 nowych gatunków. A także rybę wyglądającą, jakby miała wybuchnąć
Ekspedycja naukowa zbadała jedną z najbardziej tajemniczych części Pacyfiku. Podwodne łańcuchy górskie w pobliżu wybrzeży Chile okazały się domem kilkudziesięciu nowych gatunków. A także wielu takich, które miały w ogóle nie występować w tym regionie.
W tym artykule: Tajemnicze podwodne góry Wyprawa na stoki podmorskich szczytów Mieszkańcy morskich głębin Ochrona podmorskich gatunków 50–60 – co najmniej tyle nowych gatunków odkryli uczestnicy ekspedycji Schmidt Ocean Institute. Wyprawa miała na celu zbadanie jednego z najsłabiej poznanych regionów świata. To podmorski łańcuch górski Salas y Gómez Ridge. Rozciąga się od wybrzeży Chile aż do Wyspy Wielkanocnej. Tajemnicze podwodne góry Salas y Gómez oraz sąsiedni mniejszy Nazca to dwa potężne podwodne łańcuchy górskie. Mają prawie 3 tys. km – ich długość odpowiada z grubsza szerokości całej Ameryki Południowej. Ukrywają się pod wodami południowo-wschodniego Pacyfiku. Większość z tych pasm znajduje się na pełnym morzu, poza jurysdykcją jakiegokolwiek kraju. W skład Salas y Gómez i Nazca wchodzi ponad 200 podmorskich gór. Zimny Prąd Peruwiański i Rów Atakamski skutecznie odizolowują je od innych rejonów Pacyfiku. To sprawia, że łańcuchy Salas y Gómez oraz Nazca są tajemniczą, słabo poznaną krainą o wysokiej bioróżnorodności. Naukowcy szacują, że ponad połowa występujących tu organizmów jest endemiczna. Czyli nie występuje nigdzie indziej na świecie. Żyje tam również ponad 80 zagrożonych i krytycznie zagrożonych gatunków. Wyprawa na stoki podmorskich szczytów Nic dziwnego, że biolodzy morscy są zainteresowani jak najlepszym poznaniem środowiska naturalnego Salas y Gómez i Nazca. Najnowsza wyprawa do tego regionu – skupiająca się na łańcuchu Salas y Gómez Ridge – rozpoczęła się 4 lutego. Trwała 40 dni. Wzięło w niej udział 25 naukowców z pięciu krajów. Specjaliści przyjrzeli się bliżej zboczom 10 podmorskich gór – sześciu z nich po raz pierwszy. Wykorzystali do tego zdalnie sterowany podmorski pojazd, który mógł opuścić się na 4500 m poniżej poziomu morza. Na głębokościach badacze natrafili na prawdziwe skarby. Stworzenia, jakich nigdy nie widziano w tych rejonach. Oraz takie, których ludzie w ogóle nie widzieli nigdy wcześniej. Mieszkańcy morskich głębin Wśród fauny Salas y Gómez Ridge były kalmary, ryby, koralowce, mięczaki, gąbki szklane, jeżowce, kraby i homary. Ponadto zauważono koralowca Leptoseris – najgłębiej występujące zwierzę zależne od zdolności fotosyntezy (nie swojej, tylko pewnego gatunku glonów, które tworzą z koralowcem związek zwany mutualizmem). Leptoseris należy to koralowców tworzących tzw. mezofotyczne ekosystemy koralowców. To rafy koralowców, które żyją na średnich głębokościach (30–150 m). Występuje tam już bardzo mało światła, dlatego koralowce tworzą rozległe, płaskie struktury. Ułatwia to wychwytywanie promieni słonecznych współpracującym z nimi glonom. Ponadto w czasie ekspedycji naukowcy obserwowali występujące na znacznych głębokościach ośmiornice, a także ryby należące do wężorowatych, o wydłużonym i spłaszczonym ciele i ostrych zębach. Oraz głębinową rybę z rodzaju Chaunax o jaskrawym, pomarańczowym zabarwieniu. Ma ona charakterystyczny, rozzłoszczony pysk wyglądający, jakby zwierzę miało lada moment wybuchnąć. Ochrona podmorskich gatunków W czasie ekspedycji naukowcy zmapowali teren o powierzchni 78 tys. km kw. Jednym z ich celów było przeanalizowanie, w których rejonach występują poszczególne gatunki morskich stworzeń. W przyszłości umożliwi to zbadanie, jak na występowanie tych zwierząt wpływają zmiany klimatyczne zachodzące na świecie. – Najpierw jednak musimy lepiej zrozumieć różnorodność biologiczną i zależności regionu – mówi Ariadna Mechó z Barcelona Supercomputing Center, jedna z badaczek ekspedycji. – Po to, by ustalić, które kluczowe gatunki w nim występują i w jakich dokładnie górach żyją (…). W zasadzie jest to wyjątkowa eksploracja w miejsca, gdzie praktycznie wszystko jest niezbadane – dodaje naukowczyni. To już druga wyprawa do tego rejonu. Wcześniej, w styczniu i lutym 2024 roku, naukowcy badali Nazca Ridge. Wówczas także odkryli około 100 nowych gatunków. Celem obu ekspedycji było zwrócenie uwagi na oba podmorskie łańcuchy. A konkretnie: na konieczność objęcia ich pełną ochroną. Źródła: Schmidt Ocean Institute, Phys.org, StoryMap, Narodowe Centrum Nauki. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Odkryli w głębinach około 300 nieznanych gatunków. Sukces naukowców z Polski i Norwegii
Około 300 nieznanych nauce morskich gatunków odkryli w głębinach morskich u wybrzeżu Ghany naukowcy z Polski i Norwegii. Zobacz niesamowity film z tych podwodnych badań.
W tym artykule: Współpraca międzynarodowa i wielki sukces Film z niesamowitych badań Presja człowieka na środowisko i inne obserwacje Wybrzeże Zachodniej Afryki jest jednym z najsłabiej poznanych obszarów na Ziemi. Tą białą plamą na mapie badań morskich są zwłaszcza głębiny oceaniczne tego regionu, o których do niedawna nie wiedzieliśmy dosłownie nic. Współpraca międzynarodowa i wielki sukces To właśnie ten rejon stał się celem wspólnych badań naukowców z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Współpracowali z nimi eksperci z norweskiego Instytutu Morskiego w Bergen. Pozwoliły one nie tylko na odkrycie ogromnej różnorodności organizmów morskich. Odnaleziono wiele gatunków wcześniej nieznanych nauce i udało się zbadać morskie dno do głębokości 1000 m. – Badania dna oceanów wciąż bywają porównywane do badania powierzchni Księżyca. Tak naprawdę przez ostatnie kilkadziesiąt lat naukowcom udało się ledwie podrapać morskie dno łyżeczką do herbaty, zwłaszcza gdy porównamy ten wynik do wiedzy o ekosystemach lądowych – opowiada obrazowo prof. Krzysztof Pabis z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska, który był koordynatorem projektu. Jak dodał, w ramach badań udało się pobrać u wybrzeża Ghany 270 próbek wzdłuż 500 km wybrzeża tego kraju na głębokościach sięgających tysiąca metrów. Czyni to ten projekt jednym z większym na obszarze Oceanu Atlantyckiego. – Umożliwiło to jednak poznanie obszaru zaledwie 12 m kw. dna. Na tej powierzchni odpowiadającej wielkości niewielkiego pokoju w bloku znaleźliśmy jednak około 800 gatunków, w tym około 300 nowych dla nauki – dodał prof. Pabis. Dzięki projektowi udało się także wytypować najbardziej narażone obszary dna oraz miejsca wymagające pilnej ochrony. Wskazano gatunki będące potencjalnymi wskaźnikami zmian środowiska naturalnego i przedstawiono wytyczne dla przyszłego monitoringu. Głównym sukcesem ekspedycji jest jednak lepsze zrozumienie złożonych zależności pomiędzy organizmami żywymi a rozmaitymi czynnikami fizycznymi i chemicznymi, w tym zwłaszcza substancjami toksycznymi dostającymi się do oceanu w wyniku działań człowieka. Ekspedycja odbyła się co prawda w 2012 roku, ale przy tego typu badaniach eksperci potrzebują dużo czasu na analizę pozyskanego materiału. Poszczególne wyniki były i nadal są stopniowe publikowane w zagranicznych periodykach naukowych. Film z niesamowitych badań Uniwersytet Łódzki opublikował właśnie niezwykły film dotyczący tego projektu biologów. Można w nim zobaczyć to, w jaki sposób wyglądały prace badawcze prowadzone z pomocą statku badawczego i zdalnego robota. Wypowiadają się w nim również członkowie ekspedycji w przestrzeni Orientarium ZOO w Łodzi. View oEmbed on the source website Presja człowieka na środowisko i inne obserwacje Badania wybrzeża Ghany umożliwiły nie tylko poznanie nowych gatunków, ale też na ocenę stanu środowiska morskiego, szczególnie narażonego na wpływ ludzkiej działalności, takiej jak wydobycie ropy i gazu oraz zmiany klimatyczne. Jak czytamy w komunikacie biura prasowego UŁ, praca zespołu biologów pod kierownictwem prof. Krzysztofa Pabisa, dostarczyła cennych informacji o złożonych zależnościach między organizmami a czynnikami środowiskowymi. Z badań opublikowano szereg publikacji naukowych w ważnych periodykach naukowych, m.in. „Oceanologia”, „Science of The Total Environment” czy „Ecological Indicators”. Kolejne są w przygotowaniu. Autorami, oprócz prof. Pabisa są inny członkowie tego programu badawczego z Uniwersytetu Łódzkiego: dr Robert Sobczyk, dr Anna Stępień, dr Piotr Jóźwiak oraz Krzysztof Podwysocki. – Opublikowane opracowania na wiele lat staną się punktem odniesienia dla badań zoogeograficznych, ekologicznych oraz ocen różnorodności biologicznej. Już teraz wskazały one na konieczność zmiany dotychczasowych przekonań na temat granic regionów Atlantyku – przekonują łódzcy badacze. Źródło: Uniwersytet Łódzki Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Prawdziwy skarb mglistych lasów Boliwii. Odkryto 20 nowych gatunków zwierząt
Uczestnicy wyprawy do doliny Zongo w pobliżu La Paz znaleźli na miejscu niezwykłe bogactwo - zupełnie nowych - gatunków roślin i zwierząt. Przy okazji udało się też odkryć ponownie gatunki uważane za wymarłe.
W skrywanych chmurami lasach boliwijskich Andów ekipa naukowców odkryła 20 nieznanych nauce gatunków, w tym żabę mniejszą od monety, jadowitą żmiję, cztery motyle i tyle samo nowych gatunków storczyków. Przy okazji udało się też odkryć ponownie gatunki uważane za wymarłe. Grafika: Conservation International Badacze z pozarządowej organizacji Conservation International liczą, że zademonstrowanie olbrzymiego bogactwa tego regionu przyczyni się do skutecznego chronienia miejscowych gatunków zwierząt i roślin. Region Zongo jest także ważny dla ludzi. Z tego obszaru pochodzi większość wody pitnej, a po zbudowaniu hydroelektrowni, także energii dla stołecznego La Paz jak i pobliskiego El Alto. Są tego konsekwencje. fot. Conservation International/Trond Larsen Po wybudowaniu tam elektrowni wodnej na dwie dekady zniknęło jedyne znane stanowisko występowania Oreobates zongoensis, niewielkiej żaby z rodziny Craugastoridae. Dopiero wyprawa kierowana m.in. przez Tronda Larsena z Conservation International zdołała udowodnić, że żabka przetrwała inwazję człowieka na jej terytorium. Choć 14-dniowa wyprawa miała miejsce jeszcze w 2017 roku, przez ogrom dokumentacji publikacja wyników nastąpiła dopiero po 3 latach. Pełny raport można znaleźć na stronie NGO’sa. - W Zongo jedyne dźwięki które się słyszy pochodzą od natury. Mieszają się nawoływania ptaków, bzyczenie insektów, rechot żab i szum spadających wokół wodospadów. Wszystko wokół pokrywa gruba warstwa mchu, orchidei i paprocie – Larsen opowiedział CNN dodając, że mnogość nowych i już znanych gatunków znalezionych na miejscu zaskoczyła członków ekipy. ; Conservation International/Trond Larsen Jednymi z nieznanych dotąd gatunków są odmiana niezwykle jadowitej żmii żararki, Bothrops monsignifer oraz Eutrachelophis sp. nov., rodzaju węża z rodziny połozowatych (Colubridae) noszącej narodowe barwy Boliwii (czerwony, żółty i zielony). ; Conservation International/Trond Larsen Szczególnie dużym wyzwaniem było odnalezienie i uchwycenie na zdjęciu miejscowej Noblelli, niewielkiego płaza bezogonowego z rodziny Craugastoridae. Mierzącą 1 cm Noblellę sp. nov. członkowie wyprawy nazwali żabą lilipucią. Za ukrywającą się w gęstym mchu naukowcy szli „na słuch” a dopiero potem wypatrywali zakamuflowanego zwierzęcia. Noblella; Conservation International/Trond Larsen Wyprawa do doliny Zongo przyniosła też wiele nowych gatunków flory. Odkryty wyblin z rodziny storczykowatych Malaxis sp. nov. ma część imitującą kształtem owada. Ma to zachęcić prawdziwe insekty do zapylania właśnie tej rośliny. Miłośników kwiatów zainteresuje też zapewne nowy gatunek storczyka kielichowego, nieznany dotąd pięknie ubarwiony Brachionidium sp. nov. Malaxis; Conservation International/Trond Larsen Wspomniana wyżej żabka Oreobates zongoensis nie jest jedynym gatunkiem przywróconym nauce. Należący do oczennic motyl Pseudeuptychia sp. nov. widziany był ostatni raz aż 98 lat temu. Ekipa naukowców-poszukiwaczy z Conservation International złapała go w pułapkę nęcąc zapachem zgniłych owoców Mala Pseudeuptychia; Conservation International/Trond Larsen Wiele z tych zwierząt jest endemicznych, nie występuje w żadnym innym miejscu na ziemi. Naukowcy dostrzegli w dolinie Zongo zmiany wśród fauny i flory wskazujące na proces adaptowania się do ocieplającego się klimatu. Wiele gatunków przenosi się np. w wyższe partie w poszukiwaniu niższych temperatur przemierzając „zielone korytarze” prowadzące w stronę gór. fot. Conservation International/Trond Larsen - O ile nie utrzymamy tych korytarzy w niezmienionym stanie, zwierzęta i rośliny nie będą miały dokąd uciec i nie zdołają dostosować się do zmieniających warunków. To kluczowy powód, dla którego powinniśmy chronić tak wyjątkowe obszary przyrodnicze jak dolina Zongo – wyjaśnia Larsen.
Dziś mijają 2 lata od zdobycia Tramén Tepui! Odkryty tam nowy gatunek motyla Erateina sprytna dziewczyna, oficjalnie zarejestrowany!
Opis nowego gatunku motyla, odkrytego przez grupę polskich naukowców w Wenezueli, został opublikowany w międzynarodowym kwartalniku „Genus”. Erateina sprytna dziewczyna (łac. Erateina puellaastuta) nowy, endemiczny gatunek motyla został odkryty w lutym 2012 r. podczas polsko-wenezuelskiej wyprawy na Tramén Tepui do Wenezueli. Nowy dla nauki owad został zidentyfikowany przez naukowców z Muzeum Zoologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. “A new Andean element in the lepidopterous fauna of the Guiana Shield: the day-flying genus Erateina Doubleday, with the description of two new species from Roraima, Tramén and Auyán Tepui (Geometridae: Larentiinae)” brzmi tytuł publikacji autorstwa Tomasza W. Pyrcz, Izabeli Stachowicz i Rafała Garlacza (Genus, Vol. 24(3-4): 291-301), która oficjalnie rejestruje nowy dla nauki gatunek. W konkursie na nazwę dla motyla zorganizowanym przez „National Geographic Polska” jego laureatka - Alicja Zdobylak - otrzymuje wyjątkową nagrodę za swoją pomysłowość, jaką jest cytacja w publikacji naukowej. Wyprawa eksploratorsko-naukowa do Wenezueli „Tramén Tepui 2012” Polsko-wenezuelska ekspedycja zdobyła 14 lutego 2012 roku (dokładnie dwa lata temu) izolowaną górę Tramén Tepui w południowo-wschodniej Wenezueli. Grupa doświadczonych eksploratorów-przyrodników po raz pierwszy w historii stanęła na niedostępnym szczycie o wysokości 2726 metrów. Na zboczach Tramén Tepui Polakom udało się odkryć unikalne okazy fauny, w tym zupełnie nowe dla nauki endemiczne gatunki motyli oraz rozpoznać nowy, również endemiczny, gatunek żaby. Szczyt zdobyli Marek Arcimowicz – fotograf od zadań specjalnych i współpracownik „National Geographic Polska” oraz dwóch wenezuelskich wspinaczy: Carlos Mario Osorio i Alberto Raho. Wyprawą kierował Michał Kochańczyk – doświadczony podróżnik, lider wielu wypraw, jeden z polskich pionierów wspinaczki w Andach. Nowe dla nauki gatunki odnalazła Izabela Stachowicz – absolwentka Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego, miłośniczka tropikalnych ekosystemów i naukowych wyzwań. Pomocy przy identyfikacji nowych gatunków motyli udzieliło Muzeum Zoologiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obszerny fotoreportaż zatytułowany „U wrót zaginionego świata”, dokumentujący wyprawę oraz niezwykłe odkrycia polskich naukowców ukazał się we wrześniowym (2012) wydaniu miesięcznika „National Geographic Polska”.
W Australii odkryto nowy gatunek ślimaka
Przyciąga swoją uwagę nie tylko sporym rozmiarem, ale przede wszystkim kolorem. Zobacz materiał wideo.
Nowy gatunek ślimaka odkryto na wierzchołku Mount Kaputarw Nowej Południowej Walii. Góra słynie z tego, że w specyficznych warunkach klimatycznych wykształcił się tam unikatowy ekosystem, a między innymi ślimak, który przyciąga uwagę swoim nietypowym kolorem. Triboniophorus aff. graeffei to ślimak nagi o długości 20 cm, który jest intensywnie różowy, że aż trudno wyobrazić sobie ten kolor w przypadku zwierząt.Badacze żartują sobie, że wygląda jak landrynka. - Rankiem można chodzić i wokół napotykać ich setki, ale tylko z jednej strony góry. Chowają się w ściółce, a po zmroku wspinają się po pniach w poszukiwaniu mchów i pleśni. - mówi Michael Murphy z National Parks and Wildlife Service. Na Mount Kaputar można też znaleźć 3 drapieżne ślimaki, które wypatrują na dnie lasu śluzowych śladów swych pobratymców.
Vectidraco daisymorrisae, czyli nowy gatunek
Odkrywca nowego gatunku pterozaura ma teraz zaledwie 9 lat!
Daisy Morris od najmłodszych lat uwielbia przyrodę. Zbiera muszle, szczątki i wszystko kolekcjonuje w swoim pokoju. Okazuje się, że jedno ze zgromadzonych przez małą dziewczynę znalezisk ma wartość większą niż tylko emocjonalną: to szczątki dotąd nieznanego gatunku pterozaura, który na jej cześć został nazwany Vectidraco daisymorrisae. Vectidraco z łaciny oznacza smoka z wyspy Wright. Nowy gatunek pterozaura – latającego gada, żyjącego na ziemi w tym samym czasie, co dinozaury – najprawdopodobniej był rozmiarów zbliżonych do kruka czy wrony. Pterozaury były pierwszymi aktywnie latającymi kręgowcami, a tym samym największymi latającymi zwierzętami odkrytymi przez człowieka. Daisy Morris dzisiaj ma 9 lat, jednak swojego odkrycia dokonała jeszcze jako 5-latka, kiedy to w 2008 roku spacerowała po plaży na Wyspie Wight (Południowe Wybrzeże Anglii). Jej uwagę przyciągnęły „kości wystające z piasku” jak podaje BBC. Na początku znalezione na plaży szczątki trafiły na półkę w domu Daisy, jednak rodzice dziewczynki postanowili pokazać je brytyjskiemu paleontologowi z Uniwersytetu w Southampton, Martinowi Simpsonowi. Ekspert od razu dostrzegł potencjał znaleziska i przesłał szczątki do bardziej szczegółowej analizy. Sztab specjalistów dowodzony przez doktorów Warrena Naisha i Garetha Dyke’a stwierdził, że są to szczątki nieznanego wcześniej gatunku. - U pterozaurów poszczególne części szkieletu – w szczególności czaszka i miednica – są zupełnie inne niż u pozostałych gatunków – wyjaśnia Andrew Farke, paleontolog z Raymond M. Alf Museum of Paleontology w Clermont (Kalifornia). Na podstawie miednicy nowo odkrytego gatunku można założyć, że Vectidraco daisymorrisae miał skrzydła o rozpiętości ok. 75 centymetrów, a jego długość (licząc od dzioba do ogona) to zaledwie 35 centymetrów co oznacza, że był podobnych rozmiarów do dużego kruka. Naukowcy przypuszczają, że to mniejszy „kuzyn” liczącego 10, a nawet 15 metrów władcy przestworzy o nazwie Kecalkoatl. Był to jeden z największych latających zwierząt (mógł ważyć nawet do 250 kilogramów!) Znaleziony na brytyjskiej wyspie Vectidraco daisymorrisae żył ok. 145-65 milionów lat temu. Jeśli był taki, jak jego krewni, to świetnie radził sobie w chodzeniu, a nawet w bieganiu na lądzie i doskonale radził sobie podczas latania w leśnym gąszczu. Wyspa Wight to jedno z najbogatszych miejsc w Europie jeśli chodzi o skamieniałości dinozaurów. Na jej terenie odnaleziono już ponad 20 gatunków prehistorycznych gadów oraz innych zwierząt pochodzących jeszcze z okresu kredy. Jeszcze nigdy nie zdarzyło się jednak, by tak ciekawego odkrycia dokonało dziecko. - Ta historia pokazuje szczególną więź pomiędzy amatorami, naukowcami i kuratorami. Dzięki niej widzimy, że warto wchodzić w tego typu relacje, bo wspólnie możemy zdziałać dużo więcej. To także dowód na to, że każdy może dokonać wielkiego odkrycia. Chodzi tylko o to, by znaleźć się we właściwym miejscu i we właściwym czasie – podsumował Simpson. Źródło: nationalgeographic.com, BBC,