National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-25T09:04:26.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Pokonaliśmy czerniaka? Nowa szczepionka mRNA zmieni zasady gry w onkologii
items: Odkryliśmy kolejny sekret stulatków. Ich układ odpornościowy sam niszczy raka
items: Związek słodzonych napojów z rakiem żołądka potwierdzony. Badanie trwało kilka dekad
items: W czaszce odkryto nowy narząd. Chroni on mózg przed nowotworami
items: Ciemna strona prestiżowej pracy. Harvard ujawnia śmiertelne ryzyko u personelu pokładowego
items: Rak też podlega prawom Darwina. W guzie trwa bezlitosna ewolucja
items: Ruch może pomóc organizmowi walczyć z rakiem. Wiadomo, ile go potrzeba
items: Nieskończona armia komórek do walki z rakiem. Przełomowe odkrycie naukowców z USA
items: Kreatyna może wzmacniać komórki układu odpornościowego. I to te, które są kluczowe do walki z rakiem
items: Kolejny promyk nadziei w walce z rakiem trzustki. Pacjentom pomogły zmodyfikowane wirusy
items: Nigdy nie jest za późno na zmianę. Odkryto niezwykłe zdolności naszego ciała do regeneracji po odstawieniu alkoholu
items: Zagadka witaminy B12. Naukowcy próbują rozszyfrować jej związek z nowotworami
items: Największy stream charytatywny w historii świata. Łatwogang i Bedoes 2115 pokazali, że Polacy ciągle potrafią się zjednoczyć
items: Nowa nadzieja w walce z bezwzględnym nowotworem: szczepionka z komórek samego guza
items: Tatuaże niosą realne zagrożenie. Naukowcy odkryli ich powiązanie z jednym z nowotworów
items: Zaskakujące badanie naukowców z USA. Małżeństwo wyraźnie chroni przed rakiem
items: Terapia czerwonym światłem: nauka czy marketingowa „ściema”? Wyjaśniamy, jak działa na komórki
items: Przełom w walce z rakiem oka u dzieci. Krople z nasienia świni zamiast bolesnych zastrzyków
items: Mammografia może wykrywać choroby serca. Pomogła w tym sztuczna inteligencja
items: Tatuaż to dla naszego ciała „intruz”. Może sprzyjać powstawaniu raka
items: Słynny „człowiek lodu” był nosicielem groźnego wirusa. Jego mumię odkryto w Alpach
items: Szczepionka na grypę może chronić cię przed rakiem i demencją. Ekspert wyjaśnia, jak to działa
items: Konserwanty w żywności mogą zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i raka
items: Koniec hurraoptymizmu? Brakuje dowodów na skuteczność medycznej marihuany przy większości schorzeń
items: Kochasz chipsy? Naukowcy sprawdzają, dlaczego o 45% zwiększają zachorowalność na raka

Pokonaliśmy czerniaka? Nowa szczepionka mRNA zmieni zasady gry w onkologii
type: item
date: 2026-08-25T09:20:07.000Z
creator: Avery Hurt
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: szczepionki
subject: Zdrowie
description: Firmy Merck i Moderna ogłosiły, że ich szczepionka mRNA zapobiega nawrotom i rozprzestrzenianiu się czerniaka. Przełomowy lek pomyślnie przeszedł III fazę badań klinicznych – ostatni krok przed zatwierdzeniem przez rządową agencję FDA. Szczepionkę zaprojektowano tak, aby celować w komórki nowotworowe konkretnego pacjenta.
encoded: Eksperymentalna szczepionka mRNA na raka zapobiegła nawrotowi i rozprzestrzenianiu się czerniaka (najgroźniejszej formy nowotworu skóry) w zakrojonym na szeroką skalę badaniu klinicznym. Firmy farmaceutyczne Merck i Moderna poinformowały, że lek pomyślnie osiągnął główny cel III fazy badań klinicznych. To ostatni etap przed ubieganiem się o zatwierdzenie przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Szczepionka przechodzi III fazę badań To pierwszy przypadek, gdy onkologiczna szczepionka mRNA znalazła się tak blisko masowego użycia w medycynie. W jej badaniu wzięło udział ponad 1000 pacjentów z czerniakiem, u których usunięto zmiany, ale nadal istniało ryzyko nawrotu. Porównano w nim działanie kombinacji intismeranu (spersonalizowanej szczepionki przeciwnowotworowej) z lekiem keytruda (przeciwciałem monoklonalnym powszechnie stosowanym w zapobieganiu nawrotom czerniaka) oraz stosowania samej keytrudy. Choć koncerny nie opublikowały jeszcze pełnych danych, przekazały że wstępna analiza wyników wykazała wyższą skuteczność terapii łączonej przy minimalnych skutkach ubocznych, takich jak zmęczenie czy gorączka. Dodajmy, że badania nad użyciem spersonalizowanych szczepionek mRNA trwają także w przypadku raka trzustki. Pisaliśmy o nich tutaj. Obiecujące wyniki i niewielkie działania uboczne – Pacjenci czuli się kiepsko przez kilka dni i opuścili dzień lub dwa w pracy, ale nie było to nic zagrażającego życiu – powiedziała dr Janice Mehnert, lekarz onkolog i badaczka z Perlmutter Cancer Center na NYU, kierowniczka projektu. – To badanie pokazuje, że metoda rozwijana przez naukowców od niemal dekady naprawdę pomaga pacjentom — mówi dr Catherine Wu, lekarka i badaczka z Dana-Farber Cancer Institute na Uniwersytecie Harvarda, której zespół w 2017 roku po raz pierwszy wykazał poprawność koncepcji szczepionek mRNA. Wu dodaje, że „szanse są duże”, iż tego typu szczepionka sprawdzi się również w przypadku innych rodzajów nowotworów. – Jeśli to zadziała w przypadku innych nowot…

GettyImages-1289949750-2211679.jpg
width: 5102
height: 3406

Odkryliśmy kolejny sekret stulatków. Ich układ odpornościowy sam niszczy raka
type: item
date: 2026-08-21T08:26:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: długowieczność
subject: japonia
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: układ immunologiczny
subject: Zdrowie
description: Choć z wiekiem układ odpornościowy człowieka zazwyczaj słabnie, organizmy osób dożywających stu i więcej lat wyłamują się z tego schematu. Najnowsze badania japońskich naukowców wykazały, że u stulatków dochodzi do namnożenia rzadkiego typu limfocytów T, które aktywnie niszczą komórki nowotworowe.
encoded: Przeciętna długość życia w krajach rozwiniętych wynosi w tej chwili ok. 81 lat. Osiągnięcie setnych urodzin zdarza się nielicznym, a prawdziwą rzadkością są superstulatkowie – osoby przekraczające 110. rok życia. To, jak ich organizmy radzą sobie z rosnącym ryzykiem zapadania na nowotwory, pozostawało do tej pory zagadką dla nauki. Nowe odkrycie „supermocy” ich układu odpornościowego w końcu uchyla rąbka tej tajemnicy. Limfocyty T: od pomocników do zabójców Limfocyty T pomocnicze stanowią ważną część układu odpornościowego i posiada je każdy człowiek, niezależnie od wieku. Koordynują naszą odpowiedź immunologiczną w walce z różnymi zagrożeniami, np. infekcjami wywołanymi przez chorobotwórcze mikroorganizmy. Jednak okazuje się, że w organizmach stulatków dochodzi do namnożenia ich rzadkiej odmiany. Badanie japońskich naukowców, opublikowane właśnie w „Cell Press” wykazało, że te zwykle łagodne komórki, u osób starszych dużo częściej przekształcają się w rzadką, agresywną odmianę cytotoksyczną, zwaną limfocytem T CD4 CTL. Zamiast tylko alarmować, same ruszają do walki, patrolując ciało w poszukiwaniu komórek zainfekowanych, uszkodzonych lub nowotworowych. Naukowcy odkryli, że ta transformacja zachodzi w momencie, gdy limfocyty tracą ze swojej powierzchni określone białka: najpierw CD27, a następnie CD28. To wyzwala kaskadę zmian, która czyni z nich wyspecjalizowanych zabójców patogenów. A co najciekawsze – zachodzi w najsilniejszym stopniu dopiero w bardzo zaawansowanym wieku. Armia we krwi superstulatków Skala tego zjawiska jest najbardziej zaskakująca u osób wybitnie długowiecznych. Analiza próbek krwi pobranych od grupy japońskich ochotników wykazała, że u osób w wieku 70, 80 i 90 lat udział cytotoksycznych limfocytów T CD4 wynosi zaledwie ok. 4 procent. Sytuacja mocno się zmienia u osób powyżej stu lat – wskaźnik rośnie do 9,6 procent. Prawdziwy przełom widać jednak u superstulatków, u których stanowią one średnio aż 17,6 procent wszystkich limfocytów. Co niezwykl…

GettyImages-1354767273-ccd3f00.jpg
width: 3934
height: 2764

Związek słodzonych napojów z rakiem żołądka potwierdzony. Badanie trwało kilka dekad
type: item
date: 2026-08-21T06:47:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: cukier
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: Zdrowie
description: Amerykańscy naukowcy opublikowali wyniki 36-letnich badań, które po raz pierwszy łączą słodzone napoje z wyższym ryzykiem raka żołądka. Zjawisko to jest szczególnie widoczne u kobiet.
encoded: O tym, że słodzone napoje nie są dobre dla naszego zdrowia, wiemy od dawna. Badania łączą ich konsumpcję ze zwiększonym ryzykiem próchnicy zębów, otyłości, cukrzycy typu 2 i chorób serca. Teraz pojawiły się pierwsze dowody na ich związek także z nowotworami żołądka. Okazało się, że osoby spożywające jeden (lub więcej) razy dziennie słodzone napoje są ponad 2 razy bardziej narażone na ryzyko raka żołądka, niż te nie pijące ich nigdy. To pierwsze badanie potwierdzające tę korelację, ale należy zaznaczyć, że ma charakter obserwacyjny, dane dotyczą tylko USA, a artykuł naukowy, opublikowany w „Gastro Help Advances”, jest wciąż w fazie recenzji. Nowotwory żołądka a słodzone napoje – paląca potrzeba dobrych badań Do tej pory badania nad wpływem słodzonych napojów na raka żołądka pozostawały niejednoznaczne, ze względu na ograniczoną ilość danych. Nowotwór ten jest piątym najbardziej śmiertelnym na całym świecie, ale wiedza o tym, jak dieta wpływa na jego rozwój, była dotychczas bardzo skąpa. W nowym badaniu, aby uzyskać wiarygodne wyniki, zespół pod kierownictwem gastroenterologa dr Andrew T. Chana z Massachusetts General Hospital przeprowadził analizę danych na ogromną skalę. Metodologia i przebieg badania Wykorzystano dane z dwóch dużych projektów badawczych w USA: Nurses' Health Study oraz Health Professionals Follow-Up Study. Łącznie analizie poddano 112 284 uczestników. Badanie trwało wiele lat: od 1986 do 2022 roku. W tym okresie jego uczestnicy co dwa lata wypełniali szczegółowe kwestionariusze dotyczące diety, stylu życia, oraz diagnozowanych schorzeń. W ankietach żywieniowych precyzyjnie raportowali spożycie słodzonych napojów, w tym: napojów gazowanych, ponczu, lemoniady oraz napojów sportowych. W USA ponch (punch) to popularny napój owocowy, często w wersji bezalkoholowej. Kluczowe wyniki Głównym wnioskiem naukowców jest to, że codzienne spożywanie co najmniej jednego słodzonego napoju (zdefiniowanego jako porcja o pojemności 8 uncji, czyli około 240 ml) wiąże …

AdobeStock125890112-81a759c.jpeg
width: 4782
height: 3291

W czaszce odkryto nowy narząd. Chroni on mózg przed nowotworami
type: item
date: 2026-08-20T06:02:00.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: nowotwory
subject: onkologia
subject: układ immunologiczny
subject: Zdrowie
description: Nowy narząd odpornościowy odkryto w czaszce. Naukowcy znaleźli struktury podobne do węzłów chłonnych, które uruchamiają szybką reakcję przeciw glejakowi – bardzo groźnemu nowotworowi mózgu.
encoded: W kościach czaszki może kryć się coś, co do niedawna nie mieściło się w podręcznikowym obrazie układu odpornościowego: struktury przypominające węzły chłonne. Zespół badaczy z Washington University School of Medicine w St. Louis wykazał, że w szpiku kości czaszki u myszy istnieją skupiska tkanki, które uruchamiają szybką reakcję przeciw agresywnemu nowotworowi mózgu. Nowo odkryte struktury chronią mózg Przez dekady dominowało przekonanie, że mózg jest w pewnym sensie odizolowany od układu odpornościowego. Ma natomiast własny system obronny, złożony m.in. z komórek mikrogleju. Tymczasem nowe badania pokazują, że sytuacja jest bardziej złożona. Badacze śledzili, jak białka przemieszczają się z mózgu myszy przez drobne kanały łączące tkankę mózgową, oponę twardą i czaszkę, aż do szpiku w kościach czaszki. W tym właśnie szpiku naukowcy zidentyfikowali struktury typowe dla węzłów chłonnych — takie, które porządkują i „trenują” elementy układu immunologicznego. Kluczową rolę pełnią tam limfocyty T typu follicular helper, które wspierają limfocyty B w produkcji dużych ilości przeciwciał. Nie chodzi tu o przypadkowe nagromadzenie komórek odpornościowych, ale o zorganizowaną przestrzeń, w której reakcja obronna może zostać szybko uruchomiona i ukierunkowana. Co równie intrygujące, badacze znaleźli także dowody obecności podobnych komórek odpornościowych w szpiku ludzkiej czaszki. To nie jest jeszcze dowód, że u ludzi działa identyczny system, ale sygnał, że warto przyjrzeć się temu obszarowi znacznie uważniej. Błyskawiczna walka z nowotworem Znaczenie tych struktur najbardziej wyraźnie widać wtedy, gdy mózg staje wobec bardzo groźnego przeciwnika – glejaka wielopostaciowego. To jeden z najbardziej agresywnych nowotworów mózgu. Badacze sprawdzili, czy skupiska komórek odpornościowych w czaszce mogą chronić przed glejakiem. Kiedy zaburzali ich działanie za pomocą substancji chemicznej, guzy rosły szybciej niż u myszy, u których te struktury pozostawały sprawne. Upośledzenie fu…

nowy-narzad-4d0cc47.jpg
width: 1200
height: 803

Ciemna strona prestiżowej pracy. Harvard ujawnia śmiertelne ryzyko u personelu pokładowego
type: item
date: 2026-08-18T11:30:38.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: loty samolotem
subject: nowotwory
subject: pilot
subject: rak
subject: samoloty
subject: stewardessa
subject: Zdrowie
description: Każdego dnia wznoszą się nad chmury i dbają o bezpieczeństwo pasażerów. Okazuje się jednak, że to ich zdrowie jest najbardziej zagrożone. Nowe badanie naukowców z Harvardu rzuca światło na śmiertelność związaną z nowotworami wśród pilotów i personelu pokładowego. Wyniki nie pozostawiają złudzeń.
encoded: Praca w liniach lotniczych kojarzona jest z prestiżem. To nie tylko możliwość niezłych zarobków, ale też poznania odległych zakątków świata. Jednak wiąże się ona też z poważnym ryzykiem, co właśnie udowodnili amerykańscy naukowcy. Niewidzialne zagrożenie na 10 tysiącach metrów Okazuje się, że personel pokładowy otrzymuje największą roczną dawkę promieniowania jonizującego spośród wszystkich grup zawodowych w USA. Przyczyną jest promieniowanie kosmiczne, które na wysokościach lotu samolotów jest znacznie silniejsze niż na poziomie morza. Podczas gdy przeciętny pasażer wykonujący 10 lotów krajowych rocznie otrzymuje dawkę ok. 0,4 milisiwerta (mSv), załogi przyjmują od 3 do 6 mSv rocznie. Naukowcy z Harvard Medical School postanowili sprawdzić, czy ta ekspozycja przekłada się na konsekwencje zdrowotne. Wyniki opublikowano w prestiżowym periodyku „JAMA Internal Medicine”. Akty zgonu na tapecie To badanie miało niespotykaną skalę. Zespół pod kierownictwem prof. Anupama Jeny oraz dr. Vishala Pateli przeanalizował akty zgonu blisko 13 milionów osób z lat 2020–2024. Eksperci przyjrzeli się zmarłym reprezentującym ponad pół tysiąca zawodów, w tym 14 000 pilotów i 7 000 stewardes i stewardów. Zastosowali zaawansowane metody statystyczne, które pozwoliły na precyzyjne wskazanie roli samej profesji w ryzyku zgonu na raka. Niechlubne pierwsze miejsce w rankingu Wyniki badania są alarmujące: spośród ponad pół tysiąca profesji w USA, to właśnie personel pokładowy i piloci zajmują odpowiednio pierwsze i drugie miejsce pod względem proporcji zgonów spowodowanych nowotworami związanymi z promieniowaniem. Około 6,9% zgonów wśród personelu pokładowego i 6,7% wśród pilotów było wynikiem tego typu nowotworów. Okazało się, że personel lotniczy wyprzedził w tym rankingu nawet techników nuklearnych. Zajęli ono dopiero 12. miejsce, mimo stałego kontaktu z promieniowaniem ze źródeł niekosmicznych. Jednocześnie u pracowników naziemnych lotnisk (w tym mechaników czy monterów) nie stwierdzono po…

steward-737b690.jpg
width: 6000
height: 4000

Rak też podlega prawom Darwina. W guzie trwa bezlitosna ewolucja
type: item
date: 2026-07-20T05:57:48.000Z
creator: Nick James
subject: Nauka
subject: choroby
subject: ewolucja
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: Zdrowie
description: Rak nie jest nieruchomym i jednorodnym przeciwnikiem. W miarę rozwoju choroby komórki nowotworowe mutują, konkurują ze sobą i podlegają doborowi naturalnemu. Te, które najlepiej przystosują się do warunków panujących w organizmie – lub przetrwają zastosowane leczenie – mogą dać początek kolejnym, bardziej opornym liniom komórek.
encoded: Spis treści: Jak teoria ewolucji Darwina pomaga zrozumieć rozwój raka? Jak komórki nowotworowe podlegają ewolucji? Przerzuty mogą różnić się od guza pierwotnego. Tak ewoluuje rak Jak zasady opisane przez Karola Darwina pomagają zrozumieć jedną z najgroźniejszych chorób człowieka? Poniższy tekst jest fragmentem książki „Nowotwór złośliwy” Nicka Jamesa, wydanej w Polsce przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. Autor pokazuje, że rozwój raka można analizować jako proces ewolucyjny, w którym kolejne populacje komórek gromadzą mutacje, konkurują o zasoby i przystosowują się do zmieniającego się środowiska organizmu. Jak teoria ewolucji Darwina pomaga zrozumieć rozwój raka? Ludzka komórka zawiera około 21 tys. genów rozmieszczonych w 23 parach chromosomów. Obecnie technologia sekwencjonowania DNA jest tak powszechna, że pozwala na dokładne porównanie genomów komórek prawidłowych i nowotworowych, ujawniając złożony i dynamiczny obraz zmian genetycznych. Z biegiem czasu geny ulegają mutacjom w stosunkowo stałym tempie. Dzięki temu, analizując różnice między dwoma genomami, można oszacować czas, jaki upłynął od życia ich wspólnego przodka. Podobne metody stosowano od dawna w biologii ewolucyjnej, np. do określenia momentu, w którym ludzie i małpy człekokształtne mieli wspólnego przodka. Ostatnio techniki te zostały wykorzystane do badania nowotworów, pozwalając ustalić, w jaki sposób genomy komórek nowotworowych różnią się od ich macierzystych tkanek oraz które zmiany genetyczne mogą sprzyjać rozprzestrzenianiu się raka do nowych miejsc w organizmie. Teoria ewolucji Karola Darwina jest prawdopodobnie jedną z najbardziej znanych teorii naukowych. Ponad 150 lat po opublikowaniu dzieła „O powstawaniu gatunków” (ang. The Origin of Species) wciąż pozostaje niezwykle wpływowa, a w niektórych środowiskach budzi kontrowersje. Kluczowym odkryciem Darwina było to, w jaki sposób gatunki ewoluują i różnicują się pod wpływem doboru naturalnego. Zasadniczo zmiany w genach pojawiają się l…

komorka-rakowa-GettyImages-2151333984-867b04f.jpg
width: 9428
height: 5302

Ruch może pomóc organizmowi walczyć z rakiem. Wiadomo, ile go potrzeba
type: item
date: 2026-07-12T13:17:59.000Z
creator: Cathy Nelson
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: choroby
subject: ćwiczenia siłowe
subject: ćwiczenia wytrzymałościowe
subject: nowotwory
description: Aktywność fizyczną od dawna zaleca się jako sposób na obniżenie ryzyka zachorowania na raka. Coraz więcej dowodów sugeruje jednak, że może ona również pomagać zmniejszać ryzyko nawrotu choroby i poprawiać przeżywalność po diagnozie.
encoded: Spis treści: Ćwiczenia mogą zmniejszać ryzyko nawrotu raka Jak ruch pomaga organizmowi walczyć z rakiem? Ile ruchu potrzeba, by pomóc pacjentom onkologicznym? Onkologia aktywności fizycznej się rozwija, ale dostęp jest ograniczony Przez dziesięciolecia lekarze zalecali aktywność fizyczną, aby pomóc pacjentom z chorobami nowotworowymi radzić sobie ze skutkami ubocznymi leczenia i poprawiać jakość życia. Jednak nowe, przełomowe badanie sugeruje, że ruch nie tylko poprawia samopoczucie pacjentów – może również zmniejszać ryzyko nawrotu choroby. Ćwiczenia mogą zmniejszać ryzyko nawrotu raka Badanie CHALLENGE z 2025 roku, opublikowane w czasopiśmie „New England Journal of Medicine”, było pierwszym dużym randomizowanym badaniem kontrolowanym, które sprawdzało, czy ustrukturyzowany program ćwiczeń może poprawić długoterminowe wyniki leczenia u pacjentów z rakiem okrężnicy po zakończeniu operacji i chemioterapii. Po medianie okresu obserwacji wynoszącej osiem lat pacjenci z rakiem okrężnicy w stadium 2 i 3, którzy uczestniczyli w programie, mieli o 28% niższe ryzyko nawrotu choroby, wystąpienia nowego pierwotnego nowotworu lub śmierci niż osoby, które otrzymały jedynie materiały edukacyjne na temat ćwiczeń. Mieli oni również o 37% niższe ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny. Według autorów badania skala korzyści związanych z przeżywalnością była porównywalna z tą obserwowaną w przypadku wielu zatwierdzonych terapii przeciwnowotworowych. Wyniki te stanowią punkt zwrotny dla dynamicznie rozwijającej się dziedziny, jaką jest onkologia aktywności fizycznej (ang. exercise oncology). – Choć nikt nie sugeruje, że ruch powinien zastąpić standardowe metody leczenia, coraz więcej dowodów wskazuje, że powinien on stać się integralną częścią standardowej opieki onkologicznej obok tych terapii – mówi dr Sharlene Gill, onkolożka z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej i współautorka badania. – Konwencjonalnymi filarami leczenia nowotworów są chirurgia, radioterapia i chemioterapia, a wszys…

cwiczenia-a-rak-f1d9e9a.jpg
width: 6000
height: 4000

Nieskończona armia komórek do walki z rakiem. Przełomowe odkrycie naukowców z USA
type: item
date: 2026-07-07T07:39:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: nowotwory
subject: odkrycia
subject: terapia
subject: układ immunologiczny
description: W świecie onkologii doszło do odkrycia, które może zmienić terapię najtrudniejszych postaci raka. Naukowcy z University of Southern California (USC), we współpracy ze specjalistami ze Stanford University, znaleźli sposób na stworzenie niemal nieskończonej ilości komórek odpornościowych, zdolnych do infiltrowania i niszczenia złośliwych guzów.
encoded: Kluczem do tego przełomu są makrofagi – wyspecjalizowane białe krwinki, które są jedną z pierwszych linii obrony naszego organizmu. Nazwa „makrofag” pochodzi z języka greckiego i oznacza „wielkiego zjadacza”, co idealnie oddaje naturę tych komórek, posiadających nienasycony apetyt na patogeny – w tym także komórki rakowe. Jak zmusić makrofagi do pracy? Makrofagi pełnią w organizmie funkcję nie tylko pożeraczy patogenów, ale i strategicznych koordynatorów. Potrafią wedrzeć się do środka guza i stamtąd wysyłać sygnały alarmowe. Informacja chemiczna oznaczająca „zjedz mnie” mobilizuje do działania inne kluczowe elementy układu immunologicznego, takie jak limfocyty T. Przez lata naukowcy próbowali wykorzystać ten potencjał w terapiach nowej generacji, jednak makrofagi okazały się niezwykle oporne na manipulacje laboratoryjne. W przeciwieństwie do innych komórek, bardzo trudno zmusić je do namnażania się poza ludzkim ciałem w stopniu wystarczającym do przeprowadzenia skutecznej terapii. To, że w końcu udało się to osiągnąć, jest potencjalnie jednym z największych przełomów w onkologii. Ograniczenia terapii CAR-T i nowa nadzieja w CAR-M Standardem w zaawansowanej immunoterapii jest obecnie CAR-T, czyli metoda polegająca na genetycznym modyfikowaniu limfocytów T pacjenta, by lepiej rozpoznawały nowotwór. Chociaż terapia ta uratowała życie wielu osobom z nowotworami krwi, znacznie gorzej radzi sobie z guzami litymi, takimi jak rak płuc czy piersi. To właśnie tu makrofagi mają przewagę – naturalnie gromadzą się w masie guza, będąc często najliczniejszymi komórkami odpornościowymi w jego obrębie. Nowa koncepcja, zwana terapią CAR-M (oparta na makrofagach zamiast limfocytów T), mogłaby wypełnić lukę, którą pozostawia CAR-T. Odkrycie supermocy komórek progenitorowych Zespół naukowców, pod kierownictwem biologa prof Qi-Long Yinga odkrył, że kluczem do sukcesu nie są dojrzałe makrofagi, lecz ich prekursory, czyli tzw. komórki progenitorowe. Do tej pory nauka stała na stanowisku, …

makrofag-fbc7570.jpg
width: 4572
height: 3935

Kreatyna może wzmacniać komórki układu odpornościowego. I to te, które są kluczowe do walki z rakiem
type: item
date: 2026-06-08T11:52:17.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: nowotwory
subject: układ immunologiczny
description: Kreatyna z roku na rok staje się coraz bardziej popularna. Zażywają ją nie tylko kulturyści, ale także osoby uprawiające sport tylko okazjonalnie – w przez dekady wielokrotnie zostało udowodnione jej działanie wzmacniające budowanie masy mięśniowej. Wychodzi jednak na to, że ten organiczny związek jest jeszcze potężniejszy, niż nam się wydawało.
encoded: Większość współczesnych, zatwierdzonych immunoterapii antynowotworowych skupia się na tzw. limfocytach T, które bezpośrednio atakują guzy. Niestety, ta strategia działa zaledwie u 20 do 40% pacjentów. Dlaczego tak się dzieje? Uderzają one niejako „na oślep”. Być może da się to jednak zmienić – naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego (UCLA) postanowili przyjrzeć się z bliska komórkom dendrytycznym: tym, które wychwytują fragmenty nowotworu, analizują je i dosłownie wskazują limfocytom T cel ataku. Znaleźli coś fascynującego. Zespół pod kierownictwem prof. Lili Yang odkrył, że kreatyna nie tylko pomaga walczącym limfocytom, ale wręcz napędza całą „infrastrukturę wywiadowczą” układu odpornościowego, dodając jej energii i pomagając walczyć z nowotworem. Ma właściwości, których się nie spodziewaliśmy. Trzeba było przeprowadzić śledztwo wewnątrz guza Naukowcy z UCLA rozpoczęli swoje dochodzenie od zbadania, które geny metaboliczne były najbardziej aktywne w komórkach dendrytycznych przenikających do wnętrza guzów u myszy i walczących z nowotworem. Odkryli anomalię – wewnątrz środowiska nowotworowego komórki te miały wyraźnie podwyższony poziom białka zwanego transporterem kreatyny. Mechanizm nie był do końca zrozumiały – przynajmniej dopóki, dopóty badacze genetycznie nie usunęli tego transportera. Skutek był natychmiastowy – komórki dendrytyczne słabły, traciły zdolność przetrwania i nie potrafiły skutecznie aktywować limfocytów T do walki z rakiem. Postanowiono więc odwrócić ten proces. Gdy myszom z modelem czerniaka podawano codzienne zastrzyki z kreatyny, rozwój guzów znacząco spowolnił. Komórki dendrytyczne stawały się bardziej aktywne, liczne i zaczęły produkować sygnały chemiczne wzywające kolejne posiłki immunologiczne do wnętrza guza. Czy kreatyna naprawdę może tak działać? Ostateczne rozwiązanie zagadki udało się dzięki precyzyjnym analizom metabolomicznym. Suplementacja kreatyną podnosi wewnątrzkomórkowy poziom ATP – nośnika energii niezbędnej do życia. Kreaty…

GettyImages-2259737275-cf82bdb.jpg
width: 6048
height: 4024

Kolejny promyk nadziei w walce z rakiem trzustki. Pacjentom pomogły zmodyfikowane wirusy
type: item
date: 2026-06-01T12:15:41.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: nowotwory
subject: rak
subject: wirusy
description: Podczas badania klinicznego w USA udało się powstrzymać rozwój raka trzustki za pomocą powszechnie występujących wirusów. Choć to wstępny etap, wyniki są obiecujące – tym bardziej, że pacjentom podano minimalne dawki. Terapia aktywizuje także układ odpornościowy, co daje nadzieję chorym u których wystąpiły przerzuty.
encoded: Rak trzustki ma złą sławę jednego z najgroźniejszych nowotworów. Jego objawy pojawiają się zwykle bardzo późno – w momencie, gdy zaatakował już sąsiednie tkanki i nie można go usunąć chirurgicznie. Od momentu diagnozy pacjenci przeżywają średnio 3–6 miesięcy. Nic dziwnego, że naukowcy na całym świecie poszukują metod leczenia tego zjadliwego nowotworu. Niedawno pisaliśmy o obiecujących wynikach badań nad terapią szczepionkami mRNA, a teraz pojawiła się kolejna iskierka nadziei: terapia zmodyfikowanymi adenowirusami. Dlaczego rak trzustki jest tak trudny do leczenia? Trudności w leczeniu sprawia specyficzna budowa guzów trzustki: twarde, włókniste wnętrze blokuje przenikanie leków. „Są twarde niczym krążki hokejowe” – tak obrazowo określa je prof. Masato Yamamoto z Uniwersytetu w Minnesocie, który kierował nowym badaniem. Także immunoterapie, których celem jest pobudzenie układu odpornościowego do walki z nowotworem są nieskuteczne – komórki raka trzustki potrafią skutecznie się maskować. Przełomowa terapia adenowirusami Pierwszemu pacjentowi, z guzem o średnicy siedmiu centymetrów, preparat wirusowy podano rok temu. Dwaj pozostali dołączyli w kolejnych miesiącach. U żadnego z nich guz nie wykraczał poza strukturę trzustki, czyli nie mieli przerzutów. Od momentu podania wirusa guzy u całej trójki całkowicie przestały rosnąć. – Wszyscy pacjenci żyją, a ich stan jest stabilny – ogłosił prof. Yamamoto, który przedstawił nową terapię na dorocznym zjeździe Amerykańskiego Towarzystwa Terapii Genowej i Komórkowej w Bostonie, na początku maja 2026. Kolejny etap badań obejmie 15 osób, a dawki wirusów będą większe. – Skuteczność terapii okazała się wyższa, niż się spodziewałem. Tym bardziej że trzem pacjentom podaliśmy zaledwie jedną dziesiątą dawki, którą docelowo chcemy aplikować – wyjaśnia prof. Yamamoto. Jakie wirusy wstrzyknięto pacjentom z rakiem trzustki? W nowej metodzie wykorzystuje się zmodyfikowanego genetycznie adenowirusa. Namnaża się on tylko w komórkach nowotwor…

rak-trzustki-234b12a.jpg
width: 4850
height: 3645

Nigdy nie jest za późno na zmianę. Odkryto niezwykłe zdolności naszego ciała do regeneracji po odstawieniu alkoholu
type: item
date: 2026-05-19T09:18:07.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: ALKOHOLIZM
subject: choroby
subject: nowotwory
subject: regeneracja
subject: uzależnienie
subject: Zdrowie
description: Przez lata docierały do nas sprzeczne komunikaty: z jednej strony ostrzegano nas przed zgubnym nałogiem, z drugiej – karmiono opowieściami o „zdrowym kieliszku wina do kolacji”. Dziś wiemy, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu, ale nauka ma dla nas optymistyczną wiadomość: ludzkie ciało posiada zdumiewające zdolności regeneracyjne, a porzucenie procentów pozwala na powrót wielu naszych narządów do pełni formy.
encoded: Przełomowa praca przeglądowa, na czele której stanął Sinclair Carr – doktorant z Katedry Epidemiologii w Harvard T.H. Chan School of Public Health – została opublikowana 14 maja 2026 roku na łamach prestiżowego międzynarodowego czasopisma naukowego „Addiction”. Badania porządkują naszą wiedzę na temat tego, jak wpływ alkoholu na organizm demoluje nasze zdrowie oraz co dokładnie dzieje się w ciele, gdy decydujemy się na abstynencję. Okazuje się, że warto jest rzucić alkohol w każdym wieku, a dowody anegdotyczne o cioci, która piła całe życie i dożyła 100. urodzin, nadają się tylko do kosza. Alkohol powoduje ponad 60 schorzeń Skala zniszczeń, za które bezpośrednio odpowiada alkohol, jest zatrważająca. Naukowcy przypominają, że w aktualnej, 11. edycji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11) prowadzonej przez Światową Organizację Zdrowia znajduje się ponad 60 jednostek chorobowych i urazów, które są w 100 proc. zależne od spożycia alkoholu. Wśród nich prym wiodą schorzenia będące skutkiem chronicznego, ciężkiego picia, takie jak kardiomiopatia alkoholowa (poważne uszkodzenie mięśnia sercowego), alkoholowa marskość wątroby oraz nieodwracalny płodowy zespół alkoholowy (FAS) dotykający dzieci matek pijących w ciąży. …i wspiera dziesiątki innych Na tym jednak nie koniec. Badanie Carr’a i jego zespołu kategoryzuje dziesiątki innych schorzeń, w których powstawaniu alkohol pełni rolę kluczowego katalizatora. Naukowcy podzielili je na pięć głównych grup: Nowotwory: alkohol jest bezpośrednim kancerogenem. Zwiększa ryzyko raka jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, wątroby, piersi, szyjki macicy oraz jelita grubego i odbytnicy. Choroby układu krążenia: przyczynia się do nadciśnienia tętniczego, udarów mózgu, chorób niedokrwiennych serca oraz migotania przedsionków. Choroby metaboliczne: stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2. Choroby psychiczne: przyspiesza procesy otępienne (w tym demencję) oraz wywołuje padaczkę. Choroby układu pokarmowego: drastycznie zwię…

alkohol-szkodzi-bc6bcb4.jpeg
width: 7952
height: 5304

Zagadka witaminy B12. Naukowcy próbują rozszyfrować jej związek z nowotworami
type: item
date: 2026-05-14T12:20:31.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: diety
subject: nowotwory
subject: witaminy
subject: Zdrowie
description: Witaminy są rekomendowane w prostych słowach: dostarczaj organizmowi ich odpowiednią ilość, a twoje ciało będzie dobrze funkcjonować. Ale działanie naszych organizmów jest dużo bardziej skomplikowane. Dostarczanie witamin nie zawsze jest czymś jednoznacznie pozytywnym. Udowodniła to seria nowych badań nad witaminą B12.
encoded: B12 jest ostatnio „na fali”. Dużo mówi się o efektach jej niedoborów, np. uporczywym zmęczeniu i spowolnionych funkcjach poznawczych. Jednak badania sugerują, że szerszy obraz funkcjonowania B12 w organizmie jest skomplikowany. Zauważono nowe zależności między poziomem B12 a niektórymi nowotworami – w tym rakiem płuc, piersi, przełyku i jelita grubego. Bez B12 nie ma życia B12, jest witaminą, bez której żadne zwierzę nie mogłoby przeżyć. Bierze udział w syntezie DNA oraz mieliny chroniącej nasze nerwy, jest też niezbędna do dojrzewania czerwonych krwinek oraz procesów przemian kwasów tłuszczowych i aminokwasów. Ponieważ rośliny jej nie potrzebują i nie wytwarzają, występuje wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Osoby na diecie roślinnej lub słabo wchłaniające składniki odżywcze często zmagają się z jej niedoborem. Jej rola w syntezie i stabilizacji DNA skłoniła naukowców do zbadania powiązań z nowotworami. Rak zaczyna się od uszkodzenia DNA – a poważny niedobór B12 pośrednio zakłóca procesy kopiowania i naprawy DNA. Niektórzy naukowcy twierdzili, że utrzymanie zdrowego poziomu B12 może pomóc chronić komórki przed niestabilnością genetyczną, a w konsekwencji – nowotworami. Prawda okazała się bardziej skomplikowana. Skutek czy przyczyna? B12 a nowotwory Jednak kolejne badania zagmatwały sprawę, wykazując związek między wysokim poziomem B12 a rakiem płuc. Zarówno nienaturalnie niski, jak i nienaturalnie wysoki poziom B12 został wykryty w przypadkach nowotworów w wielu badaniach na całym świecie. Ale czy to oznacza, że brak równowagi w spożyciu B12 powoduje raka? Okazuje się, że niekoniecznie. Jedną z przyczyn niejednoznaczności w badaniach jest to, że naukowcy często mierzą dwie różne rzeczy: ile B12 ludzie spożywają oraz ile jej krąży we krwi. Na poziom B12 we krwi wpływa nie tylko dieta, ale także to, jak organizm przechowuje, zużywa i transportuje tę witaminę. Wątroba magazynuje duże ilości B12, a kilka nowotworów – szczególnie rak wątroby – może zakłócać …

witamina-b12-4d28f22.jpeg
width: 7010
height: 3900

Największy stream charytatywny w historii świata. Łatwogang i Bedoes 2115 pokazali, że Polacy ciągle potrafią się zjednoczyć
type: item
date: 2026-04-27T11:19:17.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Ludzie
subject: akcje charytatywne
subject: internet
subject: nowotwory
description: Wczoraj w małej, 30-metrowej kawalerce na warszawskim Gocławiu zakończył się prawdziwy maraton pomocy. Byliśmy świadkami rzeczy wielkich: największego streamu charytatywnego w historii świata. Dzięki determinacji jednego chłopaka oraz wsparciu milionów Polaków, na konto Fundacji Cancer Fighters trafiło niewiarygodne 251 000 000 złotych na leczenie dzieci dotkniętych chorobą nowotworową. A to dopiero początek.
encoded: Wszystko zaczęło się od rapera Bedoesa 2115, który wspólnie z Fundacją Cancer Fighters (i dzielną 11-letnią Mają Mecan) 14 kwietnia 2026 wydał utwór „Ciągle tutaj jestem (diss na raka)”. Poruszony tą piosenką twórca internetowy Łatwogang rozpoczął 9-dniowy charytatywny stream na żywo, podczas którego chciał zebrać 500 tysięcy złotych. Nie wiedział, że rozpoczyna największy tego typu zryw w historii nie tylko Polski, ale i świata. Nikt w internecie nie zebrał więcej. Lawina dobroczynności zaczęła się od filmiku na Tiktoku W dniu premiery piosenki Łatwogang na krótkim wideo zapowiedział, że za każde jego polubienie będzie słuchał „Dissu na raka” przez sekundę. Polubień było tak dużo, że tiktoker musiał rozpocząć 9-dniowego streama. I rozpoczęło się szaleństwo. View oEmbed on the source website Początkowo Łatwo streamował sam, a na żywo było z nim kilka tysięcy ludzi. Akcja jednak stopniowo zaczęła docierać do coraz szerszego grona, a kawalerkę twórcy odwiedzali goście – początkowo były to głównie osoby znane z przestrzeni internetowej, jednak wkrótce 30-metrowe mieszkanko wypełniło się gwiazdami znanymi z telewizji, artystami czy sportowcami. To, co rozpoczęło się skromnie, przerodziło się w jeden z największych, charytatywnych ruchów społecznych w historii naszego kraju. Wraz z nimi na streamie przybywało oglądających, a na koncie fundacji wpłat. O akcji wkrótce huczało nie tylko w całej Polsce, ale też poza granicami kraju. Transmisję na żywo transmitowano w dużych telewizjach, w centrach handlowych, w elektromarketach, w pubach czy na meczach piłki nożnej (np. ekstraklasowego meczu Korona Kielce vs. GKS Katowice). Kto pojawił się na streamie Łatwoganga? Łatwiej chyba powiedzieć, kogo tam nie było. Jedną z pierwszych dużych „nieinternetowych” gościń Łatwoganga była Doda, która na wizji dzwoniła m.in. do Roberta Makłowicza i do Magdy Gessler. Na transmisji przewinął się także Robert Lewandowski, który hojnie wsparł zbiórkę i nagłośnił ją za granicą, Wojciech Szczęsny…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-04-27T123941.033-e50aa46.jpg
width: 2813
height: 1875

Nowa nadzieja w walce z bezwzględnym nowotworem: szczepionka z komórek samego guza
type: item
date: 2026-04-23T13:10:09.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: rak
description: Konferencja naukowa poświęcona nowotworom w USA przyniosła dobre wieści. Na raka trzustki, jeden z najbardziej śmiercionośnych i najtrudniejszych w leczeniu nowotworów, być może w końcu znaleziono lekarstwo: spersonalizowane szczepionki.
encoded: Jest rzadki, ale kiedy zaatakuje, nie daje żadnych szans. Odebrał życie m.in. Davidowi Bowie i Steve’owi Jobsowi. Rak trzustki to jedno z największych wyzwań w onkologii – 87 procent zdiagnozowanych pacjentów umiera w ciągu pięciu lat. Wieloletnie wysiłki naukowców zaczynają jednak przynosić efekty. Na dorocznej konferencji amerykańskiego stowarzyszenia badań nad rakiem AACR naukowcy ogłosili, że opracowali szczepionkę, która wreszcie daje nadzieję na opanowanie tego zjadliwego nowotworu. Nowa szczepionka powstaje z… komórek samego guza Nowa terapia to spersonalizowana szczepionka mRNA. Preparat jest jeszcze w fazie testów klinicznych, ale u siedmiorga pacjentów którym go podano, odnotowano znaczącą poprawę i wydłużenie czasu przeżywalności. – Dla mnie to cud. Mogę robić wszystko – opowiada 72-letnia dziś pacjentka, u której zdiagnozowano raka trzustki w wieku 66 lat i podano 9 dawek szczepionki. Nowa szczepionka różni się od innych dotychczas stosowanych na nowotwory: jest syntetyzowana indywidualnie dla każdego pacjenta, przy użyciu materiału genetycznego pobranego bezpośrednio z guza. Jej zadaniem jest nauczenie komórek odpornościowych rozpoznawania tego konkretnego nowotworu. Tak „wyedukowane” komórki żyją w ciele pacjenta potencjalnie przez wiele kolejnych lat. – Sądzimy, że znaleźliśmy sposób, by tak pobudzić układ odpornościowy, że nigdy już nie dopuści on do powrotu nowotworu. Mamy też nadzieję że ta sama strategia okaże się skuteczna w walce z innymi typami nowotworów – powiedział Robert Vonderheide, prezes AACR. Skuteczność przełomowej szczepionki Onkolog Vinod Balachandran zdradził na konferencji, że po 6 latach trwania testów nowej szczepionki u 90 procent pacjentów nastąpiła aktywacja układu immunologicznego i wciąż żyją. Badania objęły 16 pacjentów z operowalnym rakiem trzustki, u których nie doszło do przerzutów. Wszyscy najpierw przeszli operację, a następnie podano im nową szczepionkę oraz zastosowano chemio- i immunoterapię. U ośmiorga pacjentów uk…

rak-trzustki-22712c6.jpeg
width: 5000
height: 3750

Tatuaże niosą realne zagrożenie. Naukowcy odkryli ich powiązanie z jednym z nowotworów
type: item
date: 2026-04-20T10:13:38.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: tatuaże
subject: Zdrowie
description: Szwedzcy naukowcy odkryli niepokojący związek między tatuażami a ryzykiem rozwoju nowotworu. Z analizy wynika, że osoby z pigmentem pod skórą są o 29% bardziej narażone na zachorowanie.
encoded: Nowe badanie sugeruje, że osoby z tatuażami mają podwyższone ryzyko czerniaka – najgroźniejszej postaci nowotworu skóry, powiązanej z ekspozycją na promieniowanie UV. Stwierdzono, że posiadacze tatuaży mieli aż o 29% większe ryzyko zachorowania na czerniaka niż osoby bez tatuaży. Nie zaobserwowano natomiast związku między tatuażami a rakiem kolczystokomórkowym, również związanym z uszkodzeniami spowodowanymi UV, ale dużo mniej agresywnym. Jak wyglądało badanie? Choć tatuaże są powszechne, to ich długoterminowy wpływ na zdrowie pozostaje słabo poznany. Naukowcy ze Szwecji zastosowali mieszane badanie kliniczno-kontrolne: zaczęli od osób już chorych na nowotwór skóry i porównali je z danymi osób zdrowych. Dane pozyskano z narodowych rejestrów medycznych, uczestnicy wypełnili też ankiety dotyczące tatuaży: ich wielkości, lokalizacji oraz wieku wykonania pierwszego tatuażu. W badaniu uwzględniono różne czynniki, w tym styl życia, mogący wpływać zarówno na decyzję o wykonaniu tatuażu, jak i ryzyko nowotworów skóry. Pod lupę wzięto na przykład: ekspozycję na słońce, korzystanie z solarium, palenie papierosów, wykształcenie, dochody, typ skóry i pigmentację. W ten sposób naukowcy starali się ograniczyć ryzyko błędnych wniosków. Wyniki dają do myślenia Jednak mimo wszystko związek między tatuażami a czerniakiem okazał się wyraźny. Co zaskakujące, większa powierzchnia tatuaży nie zwiększała ryzyka. To ciekawe, bo większa ilość tuszu to więcej substancji chemicznych wprowadzonych do skóry. Jak to wyjaśnić? Badacze sądzą, że makrofagi (jeden z rodzajów komórek odpornościowych organizmu) przenoszą cząstki tuszu do węzłów chłonnych, gdzie mogą one pozostawać latami. Być może prowadzi to do przewlekłego stanu zapalnego, który sprzyja nowotworzeniu. Tusz, układ odpornościowy czy styl życia? Naukowcy podkreślają, że pojedyncze badanie nie dowodzi jeszcze przyczynowości. Nie wiadomo, czy to tusz, reakcje immunologiczne, czy zachowania posiadaczy tatuaży odpowiadają za wzrost ryzyka.…

tatuaz-a-rak-3423eb8.jpg
width: 7000
height: 4667

Zaskakujące badanie naukowców z USA. Małżeństwo wyraźnie chroni przed rakiem
type: item
date: 2026-04-16T06:51:59.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: małżeństwo
subject: nowotwory
description: Przeprowadzone na Uniwersytecie Miami badanie wykazało uderzającą korelację: osoby które nigdy nie były w związku małżeńskim, znacznie częściej chorują na nowotwory. Szczególnie wyraźnie widać to u kobiet.
encoded: Analiza objęła ogromną próbę aż 4 milionów uczestników z 12 stanów USA i dane z lat 2015–2022. U osób które nigdy nie były w sformalizowanym związku ryzyko zachorowania na nowotwór okazało się dramatycznie wyższe niż u małżonków. U mężczyzn – wyższe o 68%, a u kobiet aż o 85%. Choć liczby te robią wrażenie, eksperci podkreślają, że małżeństwo nie jest biologiczną tarczą, lecz markerem stylu życia. Kluczowe okazują się czynniki społeczne, behawioralne oraz dostęp do opieki zdrowotnej. Badanie ukazało się w czasopiśmie „Cancer Research Communications”. Które nowotwory są rzadsze u małżonków? Analiza wykazała, że największe różnice występują w przypadku nowotworów powiązanych z wirusem HPV. Są to: rak szyjki macicy (3-krotnie częstszy u singielek) czy rak odbytu (5-krotnie częstszy u nieżonatych mężczyzn). W przypadku chorób, które wymagają regularnych badań, brak partnera pilnującego terminów okazuje się krytyczny. Przy nowotworach objętych powszechnymi programami monitoringu (np. rak piersi i prostaty), różnice między małżonkami a singlami były znacznie mniejsze. Dowodzi to, że małżeństwo kompensuje braki w samodyscyplinie i działa jak system wczesnego ostrzegania. Wzajemna troska jako tarcza przed rakiem Naukowcy sugerują, że za niższym ryzykiem u osób w związkach małżeńskich stoi dynamika relacji. Małżonkowie często wzajemnie motywują się np. do rzucenia palenia, lepszego odżywiania czy badań lekarskich. W grę może wchodzić też co innego: osoby zdrowsze i stabilniejsze emocjonalnie statystycznie częściej decydują się na sformalizowanie związku, co już na starcie daje im przewagę zdrowotną nad singlami. Przyczyna czy tylko korelacja? Mimo wyraźnych korelacji, badacze ostrzegają przed wyciąganiem pochopnych wniosków. Małżeństwo ma swoje wady (wyższe ryzyko demencji), a bycie singlem zalety (sprzyja szerszym więziom społecznym i rozwojowi osobistemu). Inne badania wskazują na przykład, że małżeństwo jest dla kobiet źródłem stresu, a żonaci mężczyźni częściej chorują n…

malzenstwo-chroni-przed-rakiem-e01c3ba.jpg
width: 5700
height: 3802

Terapia czerwonym światłem: nauka czy marketingowa „ściema”? Wyjaśniamy, jak działa na komórki
type: item
date: 2026-04-05T08:47:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: leczenie
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: światło
subject: terapia
subject: Zdrowie
description: Jeszcze kilka lat temu terapia czerwonym światłem była traktowana jako niszowa ciekawostka. Dziś, dzięki przełomowym badaniom nad mitochondriami i historiom takim jak ta o „cudownym” powrocie do zdrowia po udarze, fotobiomodulacja powoli wchodzi do głównego nurtu medycyny. Dlaczego rezygnacja z tradycyjnych żarówek mogła nieświadomie wpłynąć na nasze zdrowie i jak „karmienie” komórek światłem zmienia współczesne terapie?
encoded: Spis treści: Jak światło staje się ludzkim paliwem Od leczenia ran po neuroprotekcję mózgu – dowody działania światła Wszyscy jesteśmy na „głodzie” światła Nie daj się naciąć. Czy domowe urządzenia działają? Najlepszy jest powrót do natury W 2021 roku syn dermatologa Davida Ozoga przeszedł rozległy udar. Gdy nastolatek leżał sparaliżowany, Ozog – początkowo sceptyczny – zdecydował się na niekonwencjonalny krok: naświetlanie głowy syna panelami LED emitującymi bliską podczerwień. Dziś jego syn znów chodzi i studiuje. Choć to tylko pojedynczy przypadek, stał się on impulsem do zbadania zjawiska, które do 2030 roku ma stać się rynkiem wartym miliard dolarów. Jak światło staje się ludzkim paliwem? Kluczem do zrozumienie fotobiomodulacji są mitochondria – roboczo możemy nazwać je elektrowniami naszych komórek. Światło czerwone (ok. 600–700 nm) i bliska podczerwień (760–940 nm) potrafią przenikać przez skórę, a nawet kości czaszki, docierając prosto do nich. Naukowcy odkryli, że fotony te są pochłaniane przez oksydazę cytochromu c – enzym kluczowy w procesie wytwarzania energii. Efektem tego procesu jest zwiększona produkcja ATP (komórkowego „paliwa”), poprawa przepływu krwi czy redukcja stanu zapalnego i stresu oksydacyjnego. Niektórzy badacze sugerują, że światło działa jak „smar” dla komórkowego silnika, zmniejszając lepkość płynów wewnątrz mitochondriów, dzięki czemu te pracują wydajniej. Od leczenia ran po neuroprotekcję mózgu – dowody działania światła Dowody naukowe na skuteczność terapii światłem – warto jednak pamiętać, że bardzo konkretnym i z dawką dobieraną przez lekarza – gromadzą się w kilku kluczowych obszarach. Onkologia: od 2020 roku terapia światłem jest zalecana w zapobieganiu bolesnym owrzodzeniom jamy ustnej po chemioterapii. Okulistyka: w 2025 roku zatwierdzono pierwsze urządzenie na suche zwyrodnienie plamki żółtej (AMD). Krótkie sesje naświetlania mogą chronić starzejącą się siatkówkę. Neurologia: badania na modelach zwierzęcych z chorobą Parkinson…

shutterstock2607298933-0c0940e.jpg
width: 5472
height: 3648

Przełom w walce z rakiem oka u dzieci. Krople z nasienia świni zamiast bolesnych zastrzyków
type: item
date: 2026-04-01T11:49:53.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: leczenie
subject: leki
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: onkologia
subject: Zdrowie
description: Leczenie nowotworów oka u dzieci to bolesna przeprawa przez inwazyjne zastrzyki i chemioterapię, która niesie ryzyko utraty wzroku. Naukowcy znaleźli jednak niespodziewanego sprzymierzeńca w walce z siatkówczakiem. Okazuje się, że substancja pochodząca z nasienia świń potrafi przeniknąć bariery, które dla tradycyjnych leków są nie do pokonania.
encoded: Pokonanie bariery ochronnej otaczającej oko to najtrudniejszy etap leczenia siatkówczaka – agresywnej formy nowotworu oka, która najczęściej dotyka dzieci. Choć nowotwór ten dobrze reaguje na terapię po dostarczeniu leku do wnętrza gałki ocznej, obecne metody, takie jak bezpośrednie zastrzyki, chemioterapia i radioterapia, są bolesne i często prowadzą do trwałej utraty wzroku oraz poważnych skutków ubocznych. Jest jednak przełom. Nowa metoda, opisana w prestiżowym czasopiśmie „Science Advances”, jest nieco... niecodzienna, ale pozwala rozwiązać ten problem. Proponuje bezpieczniejszą i znacznie mniej inwazyjną drogę: specjalistyczne krople do oczu. Egzosomy pochodzące z nasienia: „koń trojański” w służbie medycyny Kluczem do sukcesu są egzosomy – maleńkie pęcherzyki naturalnie wydzielane przez komórki. Już wcześniej uznawano je za obiecujące nośniki leków ze względu na zdolność przekraczania barier biologicznych i słabą reakcję immunologiczną organizmu. Naukowcy skupili się na egzosomach pochodzących ze świńskiego nasienia (SEVs). W toku ewolucji przystosowały się one do przenikania przez drogi rodne samic dzięki specyficznym białkom na ich powierzchni. – Białka te umożliwiają SEVs pokonywanie potężnych barier biologicznych, co sugeruje, że mogą one mieć wrodzone właściwości ułatwiające penetrację barier ocznych. Ta wyjątkowa zdolność pozwala SEVs nieinwazyjnie dostarczać leki do tylnego odcinka oka – tłumaczą autorzy badania. Precyzyjny atak na guza Aby sprawdzić tę teorię, zespół inżynierów stworzył zaawansowane krople do oczu, łącząc egzosomy z kwasem foliowym (FA) i systemem nanozymowym (CMG). System ten składa się z kropek węglowych, dwutlenku manganu i oksydazy glukozowej. Jak to działa? Kwas foliowy pomaga precyzyjnie namierzyć komórki nowotworowe. Egzosomy (SEVs) izolowane z nasienia świń zamykają w sobie lek i czasowo, odwracalnie otwierają specjalne połączenia w warstwach ochronnych oka. Nanozymy wywołują intensywny stres oksydacyjny wewnątrz komórek guza, …

GettyImages-148199337-1e89c7e.jpg
width: 3888
height: 2592

Mammografia może wykrywać choroby serca. Pomogła w tym sztuczna inteligencja
type: item
date: 2026-03-09T07:59:59.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: badania
subject: kobiety
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: nowotwory
subject: rak
subject: Zdrowie
description: Sztuczna inteligencja może przewidywać ryzyko poważnych chorób serca na podstawie mammografii – pokazuje przełomowe badanie obejmujące 123 tys. kobiet w USA. Wyniki opublikowane w „European Heart Journal” otwierają nowy rozdział w walce o zdrowie kobiet.
encoded: Połączenie fraz „sztuczna inteligencja” i „piersi” może kojarzyć się z algorytmami, które cyfrowo rozbierają kobiety na zdjęciach, takimi jak Grok Elona Muska. Jednak warto pamiętać, że AI ma też wartościowe zastosowania. Jednym z najbardziej obiecujących obszarów jest diagnostyka medyczna. Właśnie opublikowano badanie dowodzące, że sztuczna inteligencja doskonale sprawdza się w badaniu piersi. A konkretnie – przy analizie mammografii, czyli prześwietlenia rentgenowskiego tych części ciała. Standardowo jest ono wykorzystywane do wczesnego wykrywania raka piersi. Badanie na ogromnej liczbie kobiet Zespół badaczy kierowany przez dr. Hari Trivediego z Emory University w Atlancie przeprowadził badanie z udziałem 123 762 kobiet. Uczestniczki przeszły standardowe mammografie w ramach przesiewowych badań piersi i nie miały wcześniej zdiagnozowanej choroby sercowo-naczyniowej. Dzięki innowacyjnemu wykorzystaniu sztucznej inteligencji naukowcy przeanalizowali stopień zwapnienia tętnic w piersi, czyli ilość złogów wapnia widocznych na zdjęciach rentgenowskich. Te analizy mają kluczowe znaczenie dla zdrowia tysięcy kobiet. Sztuczna inteligencja przewiduje poważne choroby serca na podstawie mammografii Za pomocą zaawansowanych algorytmów sztucznej inteligencji badacze zmierzyli ilość wapnia w tętnicach piersi. Wyniki podzielili na cztery grupy: brak zwapnień, łagodne, umiarkowane lub ciężkie zwapnienia. Następnie porównali te wyniki z przypadkami poważnych incydentów sercowych, takich jak zawał serca, udar, niewydolność serca czy śmierć z przyczyn kardiologicznych. Wyniki są znaczące: już łagodne zwapnienie oznaczało ryzyko poważnych chorób serca wyższe o około 30% w porównaniu z kobietami, u których nie stwierdzono zwapnienia. Umiarkowane zwapnienie wiązało się z ryzykiem wyższym o ponad 70% , a ciężkie zwapnienie – nawet dwu- lub trzykrotnie większym zagrożeniem życia! Badanie pokazało, że podwyższone ryzyko dotyczy nie tylko starszych kobiet. U kobiet poniżej 50. roku życia,…

mammografia-1-5b1d633.jpg
width: 1200
height: 594

Tatuaż to dla naszego ciała „intruz”. Może sprzyjać powstawaniu raka
type: item
date: 2026-02-28T08:13:23.000Z
creator: Stacey Colino
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: tatuaże
subject: Zdrowie
description: Coraz więcej dowodów wskazuje na to, że tatuaże wiążą się z wyższym ryzykiem choroby nowotworowej. Badacze przeanalizowali, jak tusz przenika do węzłów chłonnych i osłabia układ odpornościowy. Wyniki skłaniają do ostrożności.
encoded: Popularność tatuaży nie słabnie. Jednocześnie naukowcy publikują coraz więcej badań sugerujących związek między tuszem do tatuażu a podwyższonym ryzykiem rozwoju nowotworów. Te doniesienia mogą skłonić do refleksji osoby planujące wykonanie wzoru na ciele. Badanie opublikowane w 2024 roku na łamach czasopisma „The Lancet” wykazało, że u osób posiadających tatuaże ryzyko wystąpienia chłoniaka – nowotworu atakującego układ limfatyczny, będący istotną częścią układu odpornościowego – jest o 21 procent wyższe. Kolejne badanie, przeprowadzone w Danii na grupie blisko 2700 bliźniąt i opublikowane w styczniowym numerze „BMC Public Health” z 2025 roku, wykazało, że osoby z tatuażami były o 62 procent bardziej narażone na rozwój raka skóry. W przypadku dużych tatuaży ryzyko zachorowania wzrastało niemal trzykrotnie. Analizy te są jednak dalekie od jednoznacznych rozstrzygnięć. Choć wykazały korelację między posiadaniem tatuaży a zwiększonym ryzykiem nowotworów, nie potwierdziły bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego. Pojawiają się także dane wskazujące na odmienne zależności. Badanie opublikowane w grudniowym numerze „Journal of the National Cancer Institute” z 2025 roku wykazało, że u osób posiadających co najmniej trzy duże tatuaże ryzyko wystąpienia czerniaka – najgroźniejszej postaci nowotworu złośliwego skóry – było o 74 procent niższe niż u osób bez tatuaży. Tatuaże a ryzyko nowotworów Jednak najnowsze doniesienia skłaniają do zadawania pytań o to, co dzieje się z tuszem po wprowadzeniu go do organizmu oraz jakie mechanizmy biologiczne mogą stać za potencjalnymi zagrożeniami. Uzyskanie rzetelnych odpowiedzi jest dziś dla naukowców ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Z sondażu Pew Research Center z 2023 roku wynika, że już 32 procent dorosłych Amerykanów deklaruje posiadanie tatuażu, a 22 procent ma ich więcej niż jeden. – Nie ma powodów do paniki, ale warto lepiej poznać skład tuszu do tatuażu oraz sprawdzić, jakie metale ciężkie i inne substancje o potencjal…

tatuaz-a-nowotwory-e268aff.jpg
width: 4615
height: 3784

Słynny „człowiek lodu” był nosicielem groźnego wirusa. Jego mumię odkryto w Alpach
type: item
date: 2026-01-15T09:33:56.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: wirusy
description: Ötzi to doskonale zachowana mumia mężczyzny z epoki miedzi, którą odkryto w 1991 roku w lodowcu Alp Ötzalskich. Przez lata był jednym z najważniejszych obiektów badań o życiu w neolicie. Teraz naukowcy odkryli, że Człowiek Lodu był nosicielem groźnego wirusa.
encoded: Ötzi, czyli „człowiek z Similaun” lub „człowiek lodu” zmarł ok. 5300 lat temu w dolinie Ötztal w austriackich Alpach. Jego zwłoki zostały zamrożone przez lód surowego klimatu Południowego Tyrolu. Dopiero 19 września 1991 roku mężczyzna został odnaleziony przez niemieckich turystów, Helmuta Simona i jego żonę Erikę podczas górskiej wędrówki. Para na początku sądziła, że natrafiła na zwłoki alpinisty, ale szybko okazało się, że znalezisko ma znacznie większe znaczenie. Dzięki późniejszym badaniom ustalono, że Ötzi żył w późnym neolicie. Kim był Ötzi? Miał 157 cm wzrostu, ważył około 50 kg i zmarł w wieku 40–53 lat. Na ciele stwierdzono 61 tatuaży, a niektóre z nich zostały stworzone w miejscach uważanych za punkty akupunktury dla chorób, na które cierpiał. To między innymi zmiany zwyrodnieniowe stawów i bóle brzucha wywołane zakażeniem Trichuris trichiura. Naukowcy ustalili, że był szatynem, prawdopodobnie miał brązowe oczy i grupę krwi „0”. Liczne analizy i badania wykazały, że również, że człowiek lodu cierpiał na nietolerancję laktozy oraz że mimo swojego wieku miał genetyczne predyspozycje do choroby wieńcowej i cierpiał na arteriosklerozę. Badacze stwierdzili, że nie prowadził siedzącego trybu życia, nie miał nadwagi, nie cierpiał z głodu, a jego dieta była zrównoważona, choć mimo to zagrażały mu choroby serca i układu krążenia. Niemieccy uczeni wykryli u niego także boreliozę spowodowaną najprawdopodobniej ukąszeniem kleszcza. Ötzi zginął od ran odniesionych w walce z innymi ludźmi. Najprawdopodobniej został trafiony strzałą i zmarł chwilę po zranieniu. Naukowcy zbadali DNA Ötziego i Ust’-Iszyma Najnowsze badania dodają kolejną informację do życiorysu neolitycznego mężczyzny z Południowego Tyrolu. Ale nie tylko jego, bo również Ust’-Iszyma, prehistorycznego człowieka, który żył na Syberii 45 tys. lat temu. Naukowcy z Brazylii przeanalizowali ich materiał genetyczny i odkryli, że obydwaj byli zarażeni wirusem HPV16. Praca została opublikowana na portalu naukowych…

otzi-28fb19d.jpg
width: 1782
height: 1200

Szczepionka na grypę może chronić cię przed rakiem i demencją. Ekspert wyjaśnia, jak to działa
type: item
date: 2026-01-14T12:44:13.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: antyszczepionkowcy
subject: demencja
subject: grypa
subject: nowotwory
subject: szczepionka na koronawirusa
subject: szczepionki
subject: Zdrowie
description: Prof. Piotr Rzymski wyjaśnia, że szczepienia przeciw zakażeniom układu oddechowego chronią nie tylko przed grypą i jej powikłaniami, ale także zmniejszają ryzyko zawału, demencji, występowania niektórych nowotworów czy wzmacniają odporność.
encoded: Chociaż wiedza na ten temat w Polsce jest znikoma, to szczepionki przeciw grypie przynoszą dodatkowe korzyści zdrowotne. Ekspert z Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu wyjaśnia, że korzyści ze szczepień nie zawsze są oczywiste i widoczne na pierwszy rzut oka. Szczepienie przeciw grypie jest skuteczniejsze, niż nam się wydaje Prof. Rzymski w rozmowie z PAP tłumaczy, że nieobowiązkowe szczepienie przeciw grypie zmniejsza ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych u osób starszych o 30%. Ten sam poziom redukcji dotyczy ryzyka zgonu z powodu chorób serca. Szczepienie na grypę może zmieniać ekspresję genów odpowiedzialnych za odpowiedź zapalną, co prowadzi do sprawniejszego działania układu odpornościowego. Obserwuje się też usprawnione wydzielanie interferonów – substancji hamujących namnażanie się wirusów. Czy szczepionka na grypę może pomagać na raka? Dane z Azji pokazują, że u osób po 55. roku życia regularne szczepienie przez co najmniej cztery sezony mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka płuc nawet o 75%. Dodatkowo infekcje wirusowe mogą bowiem pogarszać rokowania u osób z już istniejącym rakiem. Prowadzą do „wybudzenia” uśpionych komórek nowotworowych, więc zachodzi wyższe ryzyko nawrotu. Dlatego ograniczenie infekcji przez szczepienia daje taki efekt. Naukowiec podkreśla także, że szczepienia mogą wpływać na przebieg terapii onkologicznej. W przypadku pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca i czerniakiem, szczepienia mRNA przeciw Covid-19 przyczyniły się do lepszych wyników leczenia i przeżywalności. Zaskakujące powiązanie z mózgiem Badania wykazują, że regularne szczepienia przeciw grypie mogą obniżyć ryzyko rozwoju demencji i choroby Alzheimera nawet o 60%. Mechanizm ten może wynikać z ograniczenia infekcji nasilających neurodegenerację oraz z lepszej kontroli stanów zapalnych w mózgu. Szczepienia zmniejszają konieczność stosowania antybiotyków Gdy jesteśmy zaszczepieni, dużo rzadziej musimy stosować antybiotyki. Ekspert w…

GettyImages-1189314773-5cfc35b.jpg
width: 5760
height: 3840

Konserwanty w żywności mogą zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i raka
type: item
date: 2026-01-08T07:02:32.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: cukrzyca
subject: jedzenie
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: nowotwory
subject: Zdrowie
subject: żywność
description: Nowe francuskie badania przeprowadzone na ponad 100 tysiącach osób ujawniają, że powszechnie stosowane konserwanty w żywności mogą znacząco zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i nowotworów. Eksperci biją na alarm.
encoded: Francuski zespół badawczy złożony z naukowców Inserm, INRAE, Sorbonne Paris Nord University, Paris Cité University i Cnam (CRESS-EREN) przeanalizował wpływ spożycia konserwantów na zdrowie w ramach kohorty NutriNet-Santé. W badaniu wzięło udział ponad 100 tysięcy dorosłych uczestników, których dane dotyczące diety i stanu zdrowia zbierano w latach 2009–2023. Celem było określenie związku między spożyciem konserwantów a ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2 oraz nowotworów. Analizie poddano 17 konserwantów spożywanych przez co najmniej 10% uczestników badania. Dane uzyskane od uczestników były weryfikowane za pomocą baz takich jak Open Food Facts, Oqali i EFSA. Wzrost ryzyka cukrzycy typu 2 Wśród 108 723 uczestników badania dotyczącego cukrzycy, u 1 131 osób zdiagnozowano cukrzycę typu 2 w okresie 2009–2023. Badacze zaobserwowali, że wyższe spożycie konserwantów wiązało się z wyższym ryzykiem rozwoju tej choroby: ryzyko wyższe o 47% dla ogółu konserwantów, ryzyko wyższe o 49% dla konserwantów niebędących przeciwutleniaczami, ryzyko wyższe o 40% dla konserwantów przeciwutleniających. Szczególnie niepokojące wyniki dotyczyły substancji takich jak sorbinian potasu (E202), metabisiarczyn potasu (E224), azotyn sodu (E250), kwas octowy (E260), octany sodu (E262), propionian wapnia (E282), a także przeciwutleniacze, m.in. askorbinian sodu (E301), kwas cytrynowy (E330) i wyciąg z rozmarynu (E392). Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature Communications”. Konserwanty a rak: które substancje mogą być groźne? Z kolei w badaniu opublikowanym w „The BMJ” naukowcy przeanalizowali dane 105 260 uczestników kohorty NutriNet-Santé, z których u 4 226 rozpoznano nowotwór. Wśród nich: 1 208 przypadków raka piersi, 508 raka prostaty, 352 raka jelita grubego, 2 158 innych nowotworów. Choć nie stwierdzono związku między ogólnym spożyciem konserwantów a ryzykiem raka, wyższe spożycie kilku z nich – głównie substancji niebędących przeciwutleniaczami – wiązało się z podwyższonym ryzykiem: sorb…

konserwanty-6598ff1.jpg
width: 1798
height: 1200

Koniec hurraoptymizmu? Brakuje dowodów na skuteczność medycznej marihuany przy większości schorzeń
type: item
date: 2025-12-04T13:29:44.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: marihuana
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: Zdrowie
description: Złe wieści dla osób, które widzą w medycznej marihuanie remedium na całe zło świata – nawet na nowotwory. Analiza 2500 badań wykazała, że jej skuteczność można potwierdzić zaledwie w ułamku schorzeń, na które jest stosowana. Czy kannabinoidy czeka podobna przyszłość co opioidy?
encoded: Popularność terapii kannabinoidami stale rośnie, a wielu chorych liczy na jej korzystny wpływ w leczeniu rozmaitych dolegliwości. Wyniki badań są jednak dalekie od jednoznacznych, a najnowsze analizy wskazują na istnienie poważnych ograniczeń dotyczących skuteczności marihuany. To jednak temat, który wciąż budzi emocje. Czy medyczna marihuana działa? Zespół badawczy pod kierownictwem dr Michaela Hsu z UCLA Health przeanalizował ponad 2500 publikacji opublikowanych od stycznia 2010 do września 2025 roku. Przegląd objął randomizowane badania kliniczne, metaanalizy oraz wytyczne kliniczne. Analiza miała na celu ocenę skuteczności medycznej marihuany oraz innych kannabinoidów w leczeniu różnych schorzeń. Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie „Journal of the American Medical Association”, a w badaniu wzięli udział naukowcy z Harvardu, UC San Francisco, Washington University School of Medicine i New York University. Wyniki przeglądu wykazały, że istnieje poważna luka między postrzeganiem społecznym a rzeczywistym stanem wiedzy naukowej na temat skuteczności medycznej marihuany. Pomimo rosnącej popularności jej stosowania – 27% populacji USA i Kanady zadeklarowało w 2018 roku stosowanie medycznej marihuany – dowody naukowe na jej skuteczność są ograniczone lub niewystarczające. – Pacjenci zasługują na szczerą dyskusję o tym, co dokładnie nauka wie na temat medycznej marihuany – mówi dr Michael HSU, autor przeglądu. Na co medyczna marihuana faktycznie pomaga, a na co nie? Na podstawie badań skuteczność farmaceutycznych kannabinoidów udało się potwierdzić jedynie w wąskim zakresie schorzeń. Są to m.in.: utrata apetytu związana z HIV/AIDS, nudności i wymioty wywołane chemioterapią, ciężkie pediatryczne zaburzenia napadowe: zespół Dravet i zespół Lennoxa-Gastauta. W przypadku takich schorzeń jak przewlekły ból, lęk czy bezsenność – w których medyczna marihuana jest często stosowana – brakuje przekonujących dowodów naukowych potwierdzających jej skuteczność. Według naukowcó…

GettyImages-1371077400-8fbd1da.jpg
width: 7952
height: 5304

Kochasz chipsy? Naukowcy sprawdzają, dlaczego o 45% zwiększają zachorowalność na raka
type: item
date: 2025-11-16T08:14:34.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: nowotwory
subject: przekąski
subject: rak
subject: Zdrowie
subject: żywność
description: Zła wiadomość dla miłośników przekąsek, które zwykle kojarzymy z jesiennym seansem przed telewizorem. Najnowsze badania wskazują, że regularne spożywanie chipsów i innych wysoko przetworzonych przekąsek wyraźnie zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów – szczególnie groźnego raka jelita grubego.
encoded: Pojawia się coraz więcej dowodów, że chipsy ziemniaczane i wysoko przetworzone przekąski nie są tak niewinną przyjemnością, jaką mogłyby się wydawać, a zastrzyk kalorii i wpływ na wagę to tylko najmniejsza z ich wad. Mamy dowody na to, że regularne spożywanie takich produktów może mieć poważne konsekwencje zdrowotne i drastycznie zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów. Wyniki wieloletnich badań otwierają oczy i są alarmujące dla łasuchów (czyli wszystkich nas). Jedzenie przekąsek a rak jelita grubego Rak jelita grubego dawniej był kojarzony z podeszłym wiekiem, ale obecnie zapadają na niego coraz częściej osoby poniżej 50. roku życia. Przyczyna tego trendu nie jest jasna, jednak zespół naukowców z Mass General Brigham sugeruje jego istotny związek z żywnością wysoko przetworzoną. Badacze przeanalizowali diety i wyniki badań endoskopowych prawie 30 000 kobiet na przestrzeni 24 lat. Odkryli, że uczestniczki badania, które deklarowały spożywanie najwyższych poziomów żywności wysoko przetworzonej, miały nawet o 45% wyższe ryzyko rozwoju gruczolaków, które mogą być prekursorami wczesnego raka jelita grubego, niż te spożywające najmniej. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „JAMA Oncology”. Uczestniczki badania spożywały średnio 5,7 porcji żywności wysoko przetworzonej dziennie. Stanowiło to 35% całkowitej dziennej dawki kalorii – nieco mniej niż wynosi średnia krajowa w Stanach Zjednoczonych. Ile żywności wysoko przetworzonej można jeść? – Zwiększone ryzyko wydaje się być dość liniowe. To oznacza, że im więcej spożywasz żywności wysoko przetworzonej, tym większe prawdopodobieństwo, że doprowadzi to do polipów jelita grubego – mówi dr Andrew Chan, jeden z autorów badania. Co ciekawe, nie wykazano związku pomiędzy spożyciem chipsów a występowaniem zmian ząbkowanych, innego rodzaju prekursora raka jelita grubego, który jednak rozwija się wolniej i rzadziej jest złośliwy. Czemu chipsy powodują nowotwory? Wysoko przetworzone jedzenie charakteryzuje się znaczną ilością substancji ch…

GettyImages-2154897014-1b7ebf8.jpg
width: 7680
height: 4320