National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-19T12:13:22.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Słynny „człowiek lodu” był nosicielem groźnego wirusa. Jego mumię odkryto w Alpach
items: Szczepionka na grypę może chronić cię przed rakiem i demencją. Ekspert wyjaśnia, jak to działa
items: Konserwanty w żywności mogą zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i raka
items: Koniec hurraoptymizmu? Brakuje dowodów na skuteczność medycznej marihuany przy większości schorzeń
items: Tatuaże pod lupą naukowców. Nowe badania wskazują na ich związek z jednym z nowotworów
items: Kochasz chipsy? Naukowcy sprawdzają, dlaczego o 45% zwiększają zachorowalność na raka
items: Czy na boczku i kiełbasie będą ostrzeżenia jak na papierosach? Oto argumenty naukowców
items: Lekarze wykryją raka płuc za pomocą twojego oddechu. Polscy naukowcy zmieniają diagnostykę onkologiczną
items: Siwe włosy mogą ratować życie? Naukowcy odkryli nieoczekiwany mechanizm
items: Naukowcy wykryli gigantyczne DNA w ustach. Jest obecne u większości z nas
items: To zwierzę potrafi długo przeżyć bez oddychania. Naukowcy chcą wykorzystać jego sekret
items: Brokuł może chronić przed rakiem? Mamy na to nowe dowody
items: Szpitale nie muszą być przygnębiające. To centrum medyczne uznano za jeden z najpiękniejszych budynków na świecie
items: Jedyny polski reaktor jądrowy wraca do pracy. Maria pomaga chorym
items: „Klątwa Tutanchamona” może okazać się silnym lekiem na raka
items: Dlaczego nietoperze nie chorują na raka? „Supermoce” w genach i układzie odpornościowym
items: Pierwszy na świecie przeszczep pęcherza moczowego u człowieka – przełomowa operacja w USA
items: Szklanka mleka dla zdrowia? Redukuje ryzyko zachorowania na raka jelita grubego aż o jedną piątą
items: Kolejna niesamowita umiejętność czworonogów. Psy potrafią wyczuć nowotwór u innych psów
items: Naukowcy odkryli niespodziewany związek: ludzie wyżsi częściej chorują na raka. Dlaczego?
items: Zidentyfikowano 17 rodzajów nowotworów, na które milenialsi i generacja X są narażeni bardziej niż boomersi
items: Znaleziono bakterie, które „rozpuszczają” pewne rodzaje raka. Wszyscy mamy je w ustach
items: Czy starożytni Egipcjanie leczyli nowotwory mózgu? Badania dwóch czaszek wskazują, że przynajmniej próbowali
items: Zwierzęta odporne na raka. Jak medycyna może wykorzystać ten fenomen?
items: W egipskiej mumii wykryto ślady nowotworu złośliwego. Niezwykłe odkrycie polskich naukowców.

Słynny „człowiek lodu” był nosicielem groźnego wirusa. Jego mumię odkryto w Alpach
type: item
date: 2026-01-15T09:33:56.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: wirusy
description: Ötzi to doskonale zachowana mumia mężczyzny z epoki miedzi, którą odkryto w 1991 roku w lodowcu Alp Ötzalskich. Przez lata był jednym z najważniejszych obiektów badań o życiu w neolicie. Teraz naukowcy odkryli, że Człowiek Lodu był nosicielem groźnego wirusa.
encoded: Ötzi, czyli „człowiek z Similaun” lub „człowiek lodu” zmarł ok. 5300 lat temu w dolinie Ötztal w austriackich Alpach. Jego zwłoki zostały zamrożone przez lód surowego klimatu Południowego Tyrolu. Dopiero 19 września 1991 roku mężczyzna został odnaleziony przez niemieckich turystów, Helmuta Simona i jego żonę Erikę podczas górskiej wędrówki. Para na początku sądziła, że natrafiła na zwłoki alpinisty, ale szybko okazało się, że znalezisko ma znacznie większe znaczenie. Dzięki późniejszym badaniom ustalono, że Ötzi żył w późnym neolicie. Kim był Ötzi? Miał 157 cm wzrostu, ważył około 50 kg i zmarł w wieku 40–53 lat. Na ciele stwierdzono 61 tatuaży, a niektóre z nich zostały stworzone w miejscach uważanych za punkty akupunktury dla chorób, na które cierpiał. To między innymi zmiany zwyrodnieniowe stawów i bóle brzucha wywołane zakażeniem Trichuris trichiura. Naukowcy ustalili, że był szatynem, prawdopodobnie miał brązowe oczy i grupę krwi „0”. Liczne analizy i badania wykazały, że również, że człowiek lodu cierpiał na nietolerancję laktozy oraz że mimo swojego wieku miał genetyczne predyspozycje do choroby wieńcowej i cierpiał na arteriosklerozę. Badacze stwierdzili, że nie prowadził siedzącego trybu życia, nie miał nadwagi, nie cierpiał z głodu, a jego dieta była zrównoważona, choć mimo to zagrażały mu choroby serca i układu krążenia. Niemieccy uczeni wykryli u niego także boreliozę spowodowaną najprawdopodobniej ukąszeniem kleszcza. Ötzi zginął od ran odniesionych w walce z innymi ludźmi. Najprawdopodobniej został trafiony strzałą i zmarł chwilę po zranieniu. Naukowcy zbadali DNA Ötziego i Ust’-Iszyma Najnowsze badania dodają kolejną informację do życiorysu neolitycznego mężczyzny z Południowego Tyrolu. Ale nie tylko jego, bo również Ust’-Iszyma, prehistorycznego człowieka, który żył na Syberii 45 tys. lat temu. Naukowcy z Brazylii przeanalizowali ich materiał genetyczny i odkryli, że obydwaj byli zarażeni wirusem HPV16. Praca została opublikowana na portalu naukowych…

otzi-28fb19d.jpg
width: 1782
height: 1200

Szczepionka na grypę może chronić cię przed rakiem i demencją. Ekspert wyjaśnia, jak to działa
type: item
date: 2026-01-14T12:44:13.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: antyszczepionkowcy
subject: demencja
subject: grypa
subject: nowotwory
subject: szczepionka na koronawirusa
subject: szczepionki
subject: Zdrowie
description: Prof. Piotr Rzymski wyjaśnia, że szczepienia przeciw zakażeniom układu oddechowego chronią nie tylko przed grypą i jej powikłaniami, ale także zmniejszają ryzyko zawału, demencji, występowania niektórych nowotworów czy wzmacniają odporność.
encoded: Chociaż wiedza na ten temat w Polsce jest znikoma, to szczepionki przeciw grypie przynoszą dodatkowe korzyści zdrowotne. Ekspert z Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu wyjaśnia, że korzyści ze szczepień nie zawsze są oczywiste i widoczne na pierwszy rzut oka. Szczepienie przeciw grypie jest skuteczniejsze, niż nam się wydaje Prof. Rzymski w rozmowie z PAP tłumaczy, że nieobowiązkowe szczepienie przeciw grypie zmniejsza ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych u osób starszych o 30%. Ten sam poziom redukcji dotyczy ryzyka zgonu z powodu chorób serca. Szczepienie na grypę może zmieniać ekspresję genów odpowiedzialnych za odpowiedź zapalną, co prowadzi do sprawniejszego działania układu odpornościowego. Obserwuje się też usprawnione wydzielanie interferonów – substancji hamujących namnażanie się wirusów. Czy szczepionka na grypę może pomagać na raka? Dane z Azji pokazują, że u osób po 55. roku życia regularne szczepienie przez co najmniej cztery sezony mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka płuc nawet o 75%. Dodatkowo infekcje wirusowe mogą bowiem pogarszać rokowania u osób z już istniejącym rakiem. Prowadzą do „wybudzenia” uśpionych komórek nowotworowych, więc zachodzi wyższe ryzyko nawrotu. Dlatego ograniczenie infekcji przez szczepienia daje taki efekt. Naukowiec podkreśla także, że szczepienia mogą wpływać na przebieg terapii onkologicznej. W przypadku pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca i czerniakiem, szczepienia mRNA przeciw Covid-19 przyczyniły się do lepszych wyników leczenia i przeżywalności. Zaskakujące powiązanie z mózgiem Badania wykazują, że regularne szczepienia przeciw grypie mogą obniżyć ryzyko rozwoju demencji i choroby Alzheimera nawet o 60%. Mechanizm ten może wynikać z ograniczenia infekcji nasilających neurodegenerację oraz z lepszej kontroli stanów zapalnych w mózgu. Szczepienia zmniejszają konieczność stosowania antybiotyków Gdy jesteśmy zaszczepieni, dużo rzadziej musimy stosować antybiotyki. Ekspert w…

GettyImages-1189314773-5cfc35b.jpg
width: 5760
height: 3840

Konserwanty w żywności mogą zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i raka
type: item
date: 2026-01-08T07:02:32.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: cukrzyca
subject: jedzenie
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: nowotwory
subject: Zdrowie
subject: żywność
description: Nowe francuskie badania przeprowadzone na ponad 100 tysiącach osób ujawniają, że powszechnie stosowane konserwanty w żywności mogą znacząco zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i nowotworów. Eksperci biją na alarm.
encoded: Francuski zespół badawczy złożony z naukowców Inserm, INRAE, Sorbonne Paris Nord University, Paris Cité University i Cnam (CRESS-EREN) przeanalizował wpływ spożycia konserwantów na zdrowie w ramach kohorty NutriNet-Santé. W badaniu wzięło udział ponad 100 tysięcy dorosłych uczestników, których dane dotyczące diety i stanu zdrowia zbierano w latach 2009–2023. Celem było określenie związku między spożyciem konserwantów a ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2 oraz nowotworów. Analizie poddano 17 konserwantów spożywanych przez co najmniej 10% uczestników badania. Dane uzyskane od uczestników były weryfikowane za pomocą baz takich jak Open Food Facts, Oqali i EFSA. Wzrost ryzyka cukrzycy typu 2 Wśród 108 723 uczestników badania dotyczącego cukrzycy, u 1 131 osób zdiagnozowano cukrzycę typu 2 w okresie 2009–2023. Badacze zaobserwowali, że wyższe spożycie konserwantów wiązało się z wyższym ryzykiem rozwoju tej choroby: ryzyko wyższe o 47% dla ogółu konserwantów, ryzyko wyższe o 49% dla konserwantów niebędących przeciwutleniaczami, ryzyko wyższe o 40% dla konserwantów przeciwutleniających. Szczególnie niepokojące wyniki dotyczyły substancji takich jak sorbinian potasu (E202), metabisiarczyn potasu (E224), azotyn sodu (E250), kwas octowy (E260), octany sodu (E262), propionian wapnia (E282), a także przeciwutleniacze, m.in. askorbinian sodu (E301), kwas cytrynowy (E330) i wyciąg z rozmarynu (E392). Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature Communications”. Konserwanty a rak: które substancje mogą być groźne? Z kolei w badaniu opublikowanym w „The BMJ” naukowcy przeanalizowali dane 105 260 uczestników kohorty NutriNet-Santé, z których u 4 226 rozpoznano nowotwór. Wśród nich: 1 208 przypadków raka piersi, 508 raka prostaty, 352 raka jelita grubego, 2 158 innych nowotworów. Choć nie stwierdzono związku między ogólnym spożyciem konserwantów a ryzykiem raka, wyższe spożycie kilku z nich – głównie substancji niebędących przeciwutleniaczami – wiązało się z podwyższonym ryzykiem: sorb…

konserwanty-6598ff1.jpg
width: 1798
height: 1200

Koniec hurraoptymizmu? Brakuje dowodów na skuteczność medycznej marihuany przy większości schorzeń
type: item
date: 2025-12-04T13:29:44.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: marihuana
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: Zdrowie
description: Złe wieści dla osób, które widzą w medycznej marihuanie remedium na całe zło świata – nawet na nowotwory. Analiza 2500 badań wykazała, że jej skuteczność można potwierdzić zaledwie w ułamku schorzeń, na które jest stosowana. Czy kannabinoidy czeka podobna przyszłość co opioidy?
encoded: Popularność terapii kannabinoidami stale rośnie, a wielu chorych liczy na jej korzystny wpływ w leczeniu rozmaitych dolegliwości. Wyniki badań są jednak dalekie od jednoznacznych, a najnowsze analizy wskazują na istnienie poważnych ograniczeń dotyczących skuteczności marihuany. To jednak temat, który wciąż budzi emocje. Czy medyczna marihuana działa? Zespół badawczy pod kierownictwem dr Michaela Hsu z UCLA Health przeanalizował ponad 2500 publikacji opublikowanych od stycznia 2010 do września 2025 roku. Przegląd objął randomizowane badania kliniczne, metaanalizy oraz wytyczne kliniczne. Analiza miała na celu ocenę skuteczności medycznej marihuany oraz innych kannabinoidów w leczeniu różnych schorzeń. Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie „Journal of the American Medical Association”, a w badaniu wzięli udział naukowcy z Harvardu, UC San Francisco, Washington University School of Medicine i New York University. Wyniki przeglądu wykazały, że istnieje poważna luka między postrzeganiem społecznym a rzeczywistym stanem wiedzy naukowej na temat skuteczności medycznej marihuany. Pomimo rosnącej popularności jej stosowania – 27% populacji USA i Kanady zadeklarowało w 2018 roku stosowanie medycznej marihuany – dowody naukowe na jej skuteczność są ograniczone lub niewystarczające. – Pacjenci zasługują na szczerą dyskusję o tym, co dokładnie nauka wie na temat medycznej marihuany – mówi dr Michael HSU, autor przeglądu. Na co medyczna marihuana faktycznie pomaga, a na co nie? Na podstawie badań skuteczność farmaceutycznych kannabinoidów udało się potwierdzić jedynie w wąskim zakresie schorzeń. Są to m.in.: utrata apetytu związana z HIV/AIDS, nudności i wymioty wywołane chemioterapią, ciężkie pediatryczne zaburzenia napadowe: zespół Dravet i zespół Lennoxa-Gastauta. W przypadku takich schorzeń jak przewlekły ból, lęk czy bezsenność – w których medyczna marihuana jest często stosowana – brakuje przekonujących dowodów naukowych potwierdzających jej skuteczność. Według naukowcó…

GettyImages-1371077400-8fbd1da.jpg
width: 7952
height: 5304

Tatuaże pod lupą naukowców. Nowe badania wskazują na ich związek z jednym z nowotworów
type: item
date: 2025-11-30T13:30:38.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: tatuaże
subject: Zdrowie
description: Czy pokrycie skóry tatuażem chroni ją przed szkodliwym promieniowaniem UV? Tak podpowiada zdrowy rozsądek – jednak badania pokazują co innego. Nowa analiza naukowców ze Szwecji dowodzi, że tatuaże niosą realne zagrożenie.
encoded: Nowe badanie sugeruje, że osoby z tatuażami mają podwyższone ryzyko czerniaka – najgroźniejszej postaci nowotworu skóry, powiązanej z ekspozycją na promieniowanie UV. Stwierdzono, że posiadacze tatuaży mieli aż o 29% większe ryzyko zachorowania na czerniaka niż osoby bez tatuaży. Nie zaobserwowano natomiast związku między tatuażami a rakiem kolczystokomórkowym, również związanym z uszkodzeniami spowodowanymi UV, ale dużo mniej agresywnym. Jak wyglądało badanie? Choć tatuaże są powszechne, to ich długoterminowy wpływ na zdrowie pozostaje słabo poznany. Naukowcy ze Szwecji zastosowali mieszane badanie kliniczno-kontrolne: zaczęli od osób już chorych na nowotwór skóry i porównali je z danymi osób zdrowych. Dane pozyskano z narodowych rejestrów medycznych, uczestnicy wypełnili też ankiety dotyczące tatuaży: ich wielkości, lokalizacji oraz wieku wykonania pierwszego tatuażu. W badaniu uwzględniono różne czynniki, w tym styl życia, mogący wpływać zarówno na decyzję o wykonaniu tatuażu, jak i ryzyko nowotworów skóry. Pod lupę wzięto na przykład: ekspozycję na słońce, korzystanie z solarium, palenie papierosów, wykształcenie, dochody, typ skóry i pigmentację. W ten sposób naukowcy starali się ograniczyć ryzyko błędnych wniosków. Wyniki dają do myślenia Jednak mimo wszystko związek między tatuażami a czerniakiem okazał się wyraźny. Co zaskakujące, większa powierzchnia tatuaży nie zwiększała ryzyka. To ciekawe, bo większa ilość tuszu to więcej substancji chemicznych wprowadzonych do skóry. Jak to wyjaśnić? Badacze sądzą, że makrofagi (jeden z rodzajów komórek odpornościowych organizmu) przenoszą cząstki tuszu do węzłów chłonnych, gdzie mogą one pozostawać latami. Być może prowadzi to do przewlekłego stanu zapalnego, który sprzyja nowotworzeniu. Tusz, układ odpornościowy czy styl życia? Naukowcy podkreślają, że pojedyncze badanie nie dowodzi jeszcze przyczynowości. Nie wiadomo, czy to tusz, reakcje immunologiczne, czy zachowania posiadaczy tatuaży odpowiadają za wzrost ryzyka.…

tatuaze-ryzyko-raka-2537133.jpg
width: 2001
height: 1499

Kochasz chipsy? Naukowcy sprawdzają, dlaczego o 45% zwiększają zachorowalność na raka
type: item
date: 2025-11-16T08:14:34.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: nowotwory
subject: przekąski
subject: rak
subject: Zdrowie
subject: żywność
description: Zła wiadomość dla miłośników przekąsek, które zwykle kojarzymy z jesiennym seansem przed telewizorem. Najnowsze badania wskazują, że regularne spożywanie chipsów i innych wysoko przetworzonych przekąsek wyraźnie zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów – szczególnie groźnego raka jelita grubego.
encoded: Pojawia się coraz więcej dowodów, że chipsy ziemniaczane i wysoko przetworzone przekąski nie są tak niewinną przyjemnością, jaką mogłyby się wydawać, a zastrzyk kalorii i wpływ na wagę to tylko najmniejsza z ich wad. Mamy dowody na to, że regularne spożywanie takich produktów może mieć poważne konsekwencje zdrowotne i drastycznie zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów. Wyniki wieloletnich badań otwierają oczy i są alarmujące dla łasuchów (czyli wszystkich nas). Jedzenie przekąsek a rak jelita grubego Rak jelita grubego dawniej był kojarzony z podeszłym wiekiem, ale obecnie zapadają na niego coraz częściej osoby poniżej 50. roku życia. Przyczyna tego trendu nie jest jasna, jednak zespół naukowców z Mass General Brigham sugeruje jego istotny związek z żywnością wysoko przetworzoną. Badacze przeanalizowali diety i wyniki badań endoskopowych prawie 30 000 kobiet na przestrzeni 24 lat. Odkryli, że uczestniczki badania, które deklarowały spożywanie najwyższych poziomów żywności wysoko przetworzonej, miały nawet o 45% wyższe ryzyko rozwoju gruczolaków, które mogą być prekursorami wczesnego raka jelita grubego, niż te spożywające najmniej. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „JAMA Oncology”. Uczestniczki badania spożywały średnio 5,7 porcji żywności wysoko przetworzonej dziennie. Stanowiło to 35% całkowitej dziennej dawki kalorii – nieco mniej niż wynosi średnia krajowa w Stanach Zjednoczonych. Ile żywności wysoko przetworzonej można jeść? – Zwiększone ryzyko wydaje się być dość liniowe. To oznacza, że im więcej spożywasz żywności wysoko przetworzonej, tym większe prawdopodobieństwo, że doprowadzi to do polipów jelita grubego – mówi dr Andrew Chan, jeden z autorów badania. Co ciekawe, nie wykazano związku pomiędzy spożyciem chipsów a występowaniem zmian ząbkowanych, innego rodzaju prekursora raka jelita grubego, który jednak rozwija się wolniej i rzadziej jest złośliwy. Czemu chipsy powodują nowotwory? Wysoko przetworzone jedzenie charakteryzuje się znaczną ilością substancji ch…

GettyImages-2154897014-1b7ebf8.jpg
width: 7680
height: 4320

Czy na boczku i kiełbasie będą ostrzeżenia jak na papierosach? Oto argumenty naukowców
type: item
date: 2025-11-07T12:03:35.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: nowotwory
subject: wielka brytania
subject: zdrowe odżywianie
subject: Zdrowie
subject: żywność
description: Brytyjscy naukowcy chcą, by na opakowaniach wędlin pojawiły się ostrzeżenia zdrowotne – takie, jakie widzimy na papierosach. Wskazują na dowody, że substancje peklujące zwiększają ryzyko raka.
encoded: Brytyjscy naukowcy zaapelowali niedawno, by na opakowaniach m.in. boczku i szynki pojawiły się ostrzeżenia zdrowotne, podobne do tych z papierosów. Ich zdaniem produkty te, konserwowane za pomocą azotynów, stanowią realne zagrożenie nowotworowe, z którym kolejne rządy Wielkiej Brytanii nie potrafiły się zmierzyć. Badacze wskazują, że istnieją coraz silniejsze dowody na związek między spożywaniem przetworzonego w ten sposób mięsa a rozwojem raka. Dotyczy to szczególnie raka jelita grubego – choroby, której częstość, zwłaszcza wśród młodych dorosłych, stale rośnie. E250 z wędlin równie niebezpieczny, co azbest Azotyny (m.in. azotyn sodu, oznaczany jako E250) to składniki mieszanki peklującej, która pozwala zakonserwować mięso i zachować jego różowy kolor. Są powszechnym składnikiem wędlin. Najniebezpieczniejsze stają się podczas obróbki termicznej mięsa (gotowanie, parzenie, wędzenie na gorąco), kiedy reagują z produktami rozpadu aminokwasów i tworzą rakotwórcze związki. Już w 2015 roku Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaliczyła tak przetworzone mięso do grupy 1 czynników rakotwórczych. Stawia to peklowane wędliny w tej samej grupie, co tytoń i azbest. Pomimo tego stosowanie azotynów jest wciąż powszechne, także w Polsce. Szacuje się, że ich stosowanie mogło doprowadzić do około 54 tys. przypadków raka jelita grubego w ostatniej dekadzie (dane z Wielkiej Brytanii). Jak działają rakotwórcze azotyny? Zagrożenie wynika z reakcji chemicznych zachodzących w organizmie po spożyciu mięsa konserwowanego azotynami. Substancje te mogą przekształcać się w nitrozoaminy – silne kancerogeny, które uszkadzają DNA. Nitrozoaminy przyłączają się do nici DNA w wątrobie, tworząc tzw. addukt DNA, co prowadzi do błędów genetycznych sprzyjających niekontrolowanemu podziałowi komórek, a co za tym idzie – powstawaniu guzów. Dodatkowo generują reaktywne formy tlenu, które pogłębiają uszkodzenia genetyczne i stres oksydacyjny, dodatkowo napędzając rozwój raka. Co dalej? Nowe normy…

wedliny-90dc9ea.jpeg
width: 4534
height: 3213

Lekarze wykryją raka płuc za pomocą twojego oddechu. Polscy naukowcy zmieniają diagnostykę onkologiczną
type: item
date: 2025-10-23T12:57:25.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: rak
subject: Zdrowie
description: Rak płuc jest najczęściej diagnozowany dopiero w ostatnim stadium choroby – wtedy, kiedy niewiele już można z nim zrobić. Polscy naukowcy z Narodowego Centrum Badań Jądrowych opracowali jednak biosensor, który rozpoznaje nowotwór już na początku, a wystarczy do tego… oddech pacjenta! Jak wszyscy możemy skorzystać z ich badań?
encoded: Zespół naukowców z Centrum Doskonałości NOMATEN w Narodowym Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) w Polsce wspólnie z badaczami z Southeast University w Chinach i Politechniki Warszawskiej opracował przełomowy biosensor wykorzystujący sztuczną inteligencję. Urządzenie umożliwia wykrywanie raka płuc przez analizę składu chemicznego oddechu pacjenta, stanowiąc milowy krok w kierunku wdrożenia łatwiejszych i skuteczniejszych testów przesiewowych dla osób z grup ryzyka śmiertelnego nowotworu. Nowa metoda wykrywania raka płuc Głównym celem projektu było stworzenie takiego narzędzia, które umożliwiałoby szybką i nieinwazyjną diagnostykę raka płuc we wczesnym stadium. To ważne, ponieważ rak płuc i oskrzeli zabija co roku najwięcej ludzi na świecie. Jest to drugi, po raku prostaty, najczęściej diagnozowany rak u mężczyzn i drugi, po raku piersi, najczęściej diagnozowany u kobiet. Rokowania przy raku płuc są nie najlepsze, ponieważ przeżywalność wynosi około 21,7%, ale dzięki wczesnemu wykrywaniu może się to zmienić. Inspiracją dla badań stała się obserwacja, że u osób chorych na raka płuc poziom heksanalu – związku chemicznego należącego do aldehydów – jest w wydychanym powietrzu wyraźnie wyższy niż u osób zdrowych. To był pierwszy trop. Plaster wykrywający nowotwory Wydychane powietrze to skarbnica wiedzy o stanie zdrowia, a w celu jego analizy zespół pod kierownictwem dr Amila Aligayeva stworzył elastyczny, hydrożelowy plaster, który zrewolucjonizował podejście do wykrywania raka płuc. Wykorzystuje on 2 techniki detekcji: SERS (czyli powierzchniowo wzmocnione rozpraszanie Ramana), pozwalające na bardzo czułe wykrycie nawet śladowych ilości heksanalu, oraz detekcję kolorymetryczną, która umożliwia ocenę obecności biomarkera także gołym okiem. W skrócie – plaster po prostu zmienia kolor na niebieski w obecności heksanalu. Materiały, z których tworzone są plastry, pozwalają na precyzyjne, szybkie i nieinwazyjne rozpoznanie obecności biomarkera nowotworowego. Można je wbudować w róż…

GettyImages-1221189889-62aba54.jpg
width: 3936
height: 2624

Siwe włosy mogą ratować życie? Naukowcy odkryli nieoczekiwany mechanizm
type: item
date: 2025-10-22T06:00:36.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: dna
subject: nowotwory
subject: rak
subject: starość
subject: Zdrowie
description: Siwe włosy mogą być nie tylko oznaką starzenia, ale także sposobem organizmu na ochronę przed rakiem. Najnowsze badania wyjaśniają, że to mechanizm zabezpieczający organizmu. Jak to działa?
encoded: Większość osób kojarzy siwienie ze starzeniem się. Naukowcy twierdzą jednak, że pojawienie się siwych włosów może być sprytnym mechanizmem obronnym organizmu, który chroni się przed potencjalnie niebezpiecznymi zmianami, które mogłyby prowadzić do raka. Co warto wiedzieć o powiązaniu siwizny z rakiem skóry? Jak powstają siwe włosy? Siwienie włosów rozpoczyna się wtedy, gdy komórki odpowiedzialne za produkcję pigmentu (melaniny) w mieszku włosowym przestają być aktywne lub zanikają. Odpowiedzialne za ten proces są melanocytowe komórki macierzyste. Zwykle znajdą się one w regionie mieszków włosowych, w których zajmują się cykliczną odnową barwnika i determinują kolor naszych fryzur. Melanocytowe komórki macierzyste mają ścisłą specjalizację i mogą się samoodnawiać. Gdy jednak dochodzi do uszkodzenia ich DNA (np. w wyniku czynników środowiskowych lub naturalnego starzenia się organizmu) mogą przechodzić w stan senescencji, czyli trwałego wyłączenia, który to prowadzi do nieodwracalnej utraty zdolności produkcji pigmentu. W efekcie pojawiają się siwe włosy. Siwienie jest mechanizmem obronnym organizmu Badanie przeprowadzone przez prof. Emi Nishimurę i dr Yasuaki Mohriego z Uniwersytetu Tokijskiego pozwoliło naukowcom dojść do wniosku, że siwienie wynika bezpośrednio z mechanizmu usuwania komórek z uszkodzonym DNA, co jest istotne w kontekście zapobiegania powstawaniu potencjalnie niebezpiecznych zmian nowotworowych. Efekt swojej pracy opublikowali w czasopiśmie „Nature Cell Biology”. Nasze komórki przez całe życie narażone są na szkodliwe działanie wolnych rodników, promieniowania UV, toksyn czy procesów zapalnych, które mogą prowadzić do mutacji DNA. Tak działa również starzenie się. W odpowiedzi na pęknięcia nici DNA dochodzi do aktywacji białka p53, które w przypadku skóry głowy prowadzi do usuwania potencjalnie niebezpiecznych komórek macierzystych melanocytów. To zaś co prawda niszczy pigment, ale przy tym broni przed jednym z najgroźniejszych rodzajów raka – rakie…

GettyImages-1082400048-fdfeca3.jpg
width: 7952
height: 5304

Naukowcy wykryli gigantyczne DNA w ustach. Jest obecne u większości z nas
type: item
date: 2025-09-12T09:19:04.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: dna
subject: genetyka
subject: nowotwory
subject: Zdrowie
description: Olbrzymie elementy DNA, które znajdują się u większości ludzi, wykryli badacze z Japonii i Indonezji. Do tej pory nikt o nich nie wiedział. A odgrywają kluczową rolę – na przykład pomagają „dobrym” bakteriom, które są naturalnym elementem mikrobiomu jamy ustnej.
encoded: Najnowsze badanie opublikowane na łamach „Nature Communications” to dowód na to, że nie tylko morskie głębiny i kosmos nadal są dla nas wielkimi zagadkami. Również współczesną medycynę ciągle mogą czekać rewolucyjne odkrycia. To, dotyczące DNA w ustach, jest jednym z nich. Zagadkowy mikrobiom Ludzie funkcjonują nie tylko dzięki złożonym organom, ale też w wyniku działania mikrobiomu. Tworzą go bakterie, wirusy i grzyby, które zamieszkują ludzki organizm i jego powierzchnię. W ostatnich latach naukowcy przyglądają się mikrobiomowi w różnych częściach ludzkiego organizmu. Częściowo zainspirowani niedawnymi odkryciami „obcego” DNA w mikrobiomie gleby, Yuya Kiguchi, współuczestnik projektu badawczego i jego zespół zwrócili uwagę na duży zbiór próbek śliny zebranych przez laboratorium Yutaka Suzuki z Graduate School of Frontier Sciences na Uniwersytecie Tokijskim. Postanowili się mu przyjrzeć. W ustach odkryto gigantyczne DNA Na potrzeby najnowszych badań przeanalizowano skład śliny blisko 500 osób. Okazało się, że w 74% próbek znajdował się nieznany do tej pory materiał genetyczny. Określono go jako inocles. Jak określili to sami naukowcy, są to gigantyczne elementy DNA, które dotychczas umykały wykryciu. Wykrycie inocles nie było łatwe, ponieważ konwencjonalne metody sekwencjonowania fragmentują dane genetyczne, uniemożliwiając rekonstrukcję dużych elementów. Kluczowy przełom nastąpił po zastosowaniu metody o nazwie preNuc, która pozwala na selektywne usuwanie ludzkiego DNA z próbek śliny. Okazało się, że gospodarzem dla inocles jest głównie bakteria Streptococcus salivariu. – Wiemy, że w mikrobiomie jamy ustnej występuje dużo różnych rodzajów bakterii, ale wiele z ich funkcji i sposobów ich powstawania pozostaje nadal nieznanych – mówi Kiguchi. Jak wyjaśnia, inocles to przykład DNA pozachromosomowego – fragmentów DNA, które występują w komórkach, w tym przypadku bakteriach, ale poza ich głównym DNA. Jak to sobie wyobrazić? – To tak, jakbyśmy znaleźli książkę z dodatko…

gigantyczne-DNA-c9e2f43.jpg
width: 5000
height: 3200

To zwierzę potrafi długo przeżyć bez oddychania. Naukowcy chcą wykorzystać jego sekret
type: item
date: 2025-08-30T10:16:19.000Z
creator: Niranjana Rajalakshmi
subject: Przyroda
subject: nowotwory
subject: ssaki
subject: walenie
subject: zawał
description: Wale Cuviera potrafią nurkować niemal 3 km pod wodę i przeżyć bez tlenu przez prawie 4 godziny. Naukowcy badają, czy ich niezwykłe przystosowania mogą pomóc w opracowaniu nowych terapii udaru, raka i chorób neurodegeneracyjnych.
encoded: Spis treści: Rekordziści nurkowania wśród ssaków Sztuczki waleni, które oszczędzają tlen Wydajna gospodarka tlenem na poziomie komórkowym Więcej krwi i wolniejszy metabolizm Mózg ssaków morskich Co to oznacza dla medycyny człowieka Supermoce pod lupą Spotkania z waleniami nigdy nie są pewne, a z walami Cuviera szczególnie trudno się zetknąć, bo 90 procent czasu spędzają pod wodą. Dlatego gdy łódź Jillian Wisse i jej zespołu staje we właściwym miejscu, a zwierzęta wynurzają się, to sukces. Podczas wypraw u wybrzeży Karoliny Północnej czasem udaje się podpłynąć na tyle blisko, by pobrać próbki tkanek i przyjrzeć się zadrapaniom, które powstają w wyniku zalotów, zabaw i zachowań dominacyjnych. — Wyglądają jak buldogi angielskie w świecie waleni. Uwielbiam je oglądać — mówi Wisse, fizjolożka zachowania z Uniwersytetu Duke’a. Rekordziści nurkowania wśród ssaków Znane także jako zyfie gęsiogłowe, wale Cuviera nurkują głębiej niż jakikolwiek inny znany ssak i występują w większości oceanów świata. Te nieuchwytne zwierzęta regularnie schodzą na głębokość około 1 006 m i polują bez przerwy przez 20–40 minut. Ich najgłębsze zanurzenie w historii sięga 2 992 m, a najdłuższe znane nurkowanie trwało 222 minuty (około 3 godziny i 42 minut). Dla porównania, płetwale błękitne docierają zwykle do około 500 m i nurkują przez 10–20 minut, a najlepsi nurkowie głębinowi wśród ludzi kończą na rekordach około 253 m i 30 minut. Aby osiągać tak imponujące wyniki, ciała zyfii przystosowały się do przetrwania poziomów hipoksji, czyli niedotlenienia, które człowiekowi łatwo mogłyby zagrażać życiu. Wyprawy Wisse są częścią projektu Uniwersytetu Duke’a, którego celem jest zrozumienie tych głębokomorskich adaptacji u waleni i delfinów butlonosów. Hipoksja odgrywa rolę w chorobach od udaru po raka. Ostateczny cel badaczy to przełożenie odkryć z organizmów morskich na terapie, które pewnego dnia mogą pomóc ludziom. Sztuczki waleni, które oszczędzają tlen Projekt z Duke’a to jeden z wielu na świecie…

2025-08-25-123118-The-deepest-diving-whales-could-inspire-new-treatments-for-stroke-and-cancer--N-9ba6735.png
width: 1077
height: 711

Brokuł może chronić przed rakiem? Mamy na to nowe dowody
type: item
date: 2025-08-22T13:27:26.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: jedzenie
subject: nowotwory
subject: rak
subject: warzywa
subject: Zdrowie
description: Nielubiane przez dzieci, ale skrywające moc witamin. Od wielu lat co i rusz dostajemy dowody na to, że warto włączać brokuły i brukselkę do swojej diety. Teraz mamy jeszcze jeden: ich obecność na talerzu może zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego.
encoded: Rak jelita grubego to ciężka choroba. Jak możemy z nią walczyć? Według najnowszych badań za zmniejszenie ryzyka zachorowania na ten nowotwór mogą odpowiadać regularnie spożywane brokuły i brukselki. Jak to działa? Groźny rak jelita grubego Rak jelita grubego jest 3. najczęściej występującym nowotworem na świecie, a 2. pod względem liczby zgonów. Według badań w samym 2022 roku pochłonął 903 859 ofiar śmiertelnych. Rocznie diagnozuje się go około 1,9 mln razy, chociaż na szczęście w przypadku tego nowotworu możliwe jest wczesne wykrycie. Jedną z głównych przyczyn zapadania na tę chorobę jest dieta. Co ważne, jest także tą, nad którą mamy bezpośrednią kontrolę. Ale czy trzeba jeść jedynie brokuły? Życiodajne warzywa Badanie – opublikowane w czasopiśmie „BMC Gastroentrology” – wykazuje, że osoby spożywające więcej warzyw krzyżowych, a do takich zaliczamy np. brokuł, brukselkę, kalafiora czy kapustę, charakteryzowało aż o 20% niższe ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Analizowało one zbiorcze dane z ponad 17 innych badań, w których udział wzięło 639 539 osób. To próba, która robi wrażenie. Według ustaleń, najlepszy efekt ochronny osiągano przy spożyciu 20–40 gramów warzyw krzyżowych dziennie. Dlaczego brokuł chroni przed rakiem? Warzywa krzyżowe, wśród których prym wiedzie brokuł, są bogatym źródłem dobroczynnych flawonoidów, błonnika, witaminy C i karotenoidy. To także wyjątkowe źródło glukozynolanów, które podczas żucia rozkładają się na bioaktywne izotiocyjaniany – cząsteczki odpowiedzialne nie tylko za charakterystyczny zapach warzyw (szczególnie gotowanych), ale także za ich ochronne, chemoprewencyjne działanie. To właśnie izotiocyjaniany są silnie antynowotworowe. Blokują rakotwórcze enzymy, wywołują śmierć komórek złośliwych, hamują tworzenie nowych naczyń krwionośnych w miejscach występowania nowotworów oraz zatrzymują cykl komórkowy, zapobiegając dzięki temu wzrostowi komórek nowotworowych. Warto jeść brukselkę? Badania wskazują na to, że włączenie do sw…

GettyImages-pha282000018-fa220ad.jpg
width: 4961
height: 3508

Szpitale nie muszą być przygnębiające. To centrum medyczne uznano za jeden z najpiękniejszych budynków na świecie
type: item
date: 2025-08-07T07:51:31.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: budynki
subject: nowotwory
subject: wielka brytania
subject: Zdrowie
description: Na świecie powstają miejsca, które udowadniają, że architektura może wspierać proces leczenia. Jednym z nich jest Maggie’s Centre – wyjątkowe centrum medyczne, gdzie naturalne światło, zieleń i przyjazne wnętrza zastąpiły szpitalną surowość.
encoded: Spis treści: Czym jest projekt Maggie’s Centre? Historia powstania Wnętrza wyjątkowych brytyjskich centrów medycznych Najpiękniejsze centrum medyczne na świecie Dla wielu Polaków obraz szpitala wciąż wiąże się z surowymi wnętrzami, wąskimi salami, metalowymi łóżkami i funkcjonalnymi, lecz mało przyjaznymi korytarzami. Tymczasem na świecie powstają miejsca, które całkowicie zmieniają to wyobrażenie. Jednym z najbardziej niezwykłych przykładów jest brytyjski projekt Maggie’s Centre, stworzony z myślą o tym, by przestrzeń wspierała proces leczenia. Do jego realizacji zaproszono największe nazwiska światowej architektury, w tym Zahę Hadid, Franka Gehry’ego, Rema Koolhaasa, Richarda Rogersa czy Normana Fostera. Wśród efektów tej współpracy szczególne miejsce zajmuje centrum medyczne autorstwa Thomasa Heatherwicka, które znalazło się na liście 24 najpiękniejszych budynków świata. Czym jest projekt Maggie’s Centre? Historia powstania Maggie Keswick, projektantka krajobrazu i pisarka, przez lata zmagała się z nowotworem piersi. W swoich wspomnieniach wielokrotnie opisywała, jak przygnębiające potrafią być wnętrza tradycyjnych szpitali: „Okropne światło jarzeniowe, pomieszczenia bez widoku na zewnątrz, niewygodne meble, puste i szare ściany – wszystko to przyczynia się do fizycznego i psychicznego osłabienia. Pacjenci, którzy przybywają relatywnie pełni nadziei, po przebywaniu w takim otoczeniu tracą siły”. Z tego przekonania narodził się pomysł stworzenia miejsc, które oferowałyby pacjentom nie tylko pomoc medyczną, ale również przestrzeń do rozmów, wymiany doświadczeń i otrzymania wsparcia. Maggie wyobrażała sobie ośrodki, w których chorzy mogliby spędzać czas w przyjaznym otoczeniu, korzystać z pomocy w codziennych sprawach – od zakupu peruki po chemioterapii po doradztwo w kwestiach finansowych – oraz odzyskać poczucie bezpieczeństwa i normalności. Po jej śmierci w 1995 roku, jej mąż Charles Jencks – pisarz, architekt i krytyk architektury – powołał do życia fundację Mag…

maggies-daf135d.jpg
width: 2000
height: 1420

Jedyny polski reaktor jądrowy wraca do pracy. Maria pomaga chorym
type: item
date: 2025-08-04T10:45:22.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: leki
subject: nowotwory
description: Na początku kwietnia 2025 roku wyłączono jedyny działający w Polsce reaktor jądrowy. Po kilku miesiącach przerwy wraca do pracy. To dobra wiadomość dla osób cierpiących na nowotwory – urządzenie nie produkuje prądu, ale radioizotopy do diagnozowania nowotworów oraz do radioterapii.
encoded: Spis treści: Maria wraca do gry Po co nam Maria? Reaktor Maria ma już 50 lat. Nosi imię Maria na cześć dwukrotnej noblistki – Marii Skłodowskiej-Curie i znajduje się na terenie Narodowego Centrum Badań Jądrowych (NCBJ), w podwarszawskim Otwocku – Świerku. Reaktor znajduje pod charakterystyczną, okrągłą betonową kopułą, otoczoną kominami wentylatorni. Jest to jedno z największych urządzeń badawczych w Polsce. Zaprojektowali i skonstruowali go polscy specjaliści. Jednak w kwietniu Maria musiała zostać wyłączona – urządzenie nie uzyskało zgody na eksploatację z Państwowej Agencji Atomistyki (PAA). Maria wraca do gry Na początku sierpnia Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) otrzymało zezwolenie PAA na ponowne uruchomienie reaktora badawczego. Zgoda została wydana bezterminowo i umożliwia kontynuację pracy reaktora – podało NCBJ. – Dla nas to bardzo dobra wiadomość i wręcz ulga. Reaktor pełni bardzo ważną rolę, ale wymogi bezpieczeństwa jądrowego zawsze muszą być spełnione. Teraz, kiedy wszystkie niezbędne analizy i procedury zostały odpowiednio przygotowane i zaakceptowane, Maria może wrócić do pracy a priorytetem jest realizacja programu modernizacji, który pozwoli jej pracować kolejne 20 lat – przekazał szef resortu energii, Miłosz Motyka. Procedura trwała kilka miesięcy. Obejmowała przygotowanie dokumentacji zawierającej analizy bezpieczeństwa, procedury eksploatacyjne, plany awaryjne oraz szczegółowe informacje dotyczące ochrony fizycznej i radiologicznej obiektu. Po co nam Maria? Reaktor Maria to jedyny czynny obiekt jądrowy tego typu w Polsce. Ma istotne znaczenie dla krajowych i międzynarodowych sektorów: naukowego oraz medycznego. Od wielu lat odgrywa kluczową rolę w produkcji radioizotopów medycznych – w tym molibdenu 99 (stosowany w diagnostyce i terapii onkologicznej) i jodu-131 (to izotop stosowany w diagnozie i leczeniu chorób tarczycy). Jeden tydzień pracy reaktora to pomoc dla 100 tys. pacjentów na całym świecie. Ponadto Maria stanowi ważne zaplecze dl…

thumbnailReaktor-Maria-PL3-c35563f.jpg
width: 1920
height: 1080

„Klątwa Tutanchamona” może okazać się silnym lekiem na raka
type: item
date: 2025-07-03T13:10:57.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: grzyby
subject: nowotwory
subject: pleśń
description: Kropidlak żółty był uważany za sprawcę tzw. „klątwy Tutanchamona”, a w Polsce – „klątwy Jagiellończyka”. Toksyny tego grzyba z rodzaju pleśni miały zabijać naukowców. Jednak najnowsze badanie odkrywa, że kropidlak produkuje także substancje niszczące komórki nowotworowe.
encoded: Spis treści Nowe odkrycie: toksyczna pleśń kontra komórki nowotworowe Asperigimycyny – nowa nadzieja w walce z rakiem Nie tylko Tutanchamon: klątwa Jagiellończyka w Polsce Grzyb, który być może przyczynił się do śmierci osób obecnych przy otwarciu grobowca Tutanchamona, może skrywać medyczną tajemnicę. Mowa o kropidlaku żółtym (Aspergillus flavus), powszechnie występującym gatunku pleśni, który zwykle budzi obawy ze względu na swoje toksyczne właściwości. Jednak najnowsze badania przeprowadzone przez inżynierów molekularnych wskazują, że może mieć on także silne działanie przeciwnowotworowe. Nowe odkrycie: toksyczna pleśń kontra komórki nowotworowe Zespół naukowców pod kierunkiem Qiuyue Nie z Uniwersytetu Pensylwanii (USA), odkrył że kropidlak produkuje związki należące do grupy RiPPs. To peptydy, czyli prekursory białek, syntetyzowane w rybosomach – organellach komórkowych. Okazało się że RiPPs wyizolowane z kropidlaka wykazują silne działanie wobec komórek nowotworowych, zwłaszcza białaczkowych. Choć RiPPs są już naukowcom dobrze znane (występują w roślinach i bakteriach), te pochodzenia grzybowego pozostają słabo poznane, głównie z powodu trudności w ich identyfikacji wynikających z nietypowych struktur chemicznych. Asperigimycyny – nowa nadzieja w walce z rakiem W badaniu sprawdzono kilkanaście szczepów Aspergillus pod kątem obecności RiPPs i wyizolowano cztery związki, nazwane asperigimycynami. Dwa z nich wykazały silnie niszczące działanie wobec komórek białaczkowych, ale nie działały na inne typy nowotworów, takie jak rak piersi, wątroby czy płuc. Jednak gdy jeden z nich został chemicznie zmodyfikowany poprzez dodanie cząsteczki tłuszczu (lipidu), jego skuteczność znacząco wzrosła. Był skuteczny nie tylko wobec białaczki, ale i komórek raka piersi. Zmodyfikowany związek wykazał skuteczność porównywalną z dwoma zatwierdzonymi przez amerykańską agencję FDA lekami przeciwnowotworowymi: cytarabiną i daunorubicyną. Naukowcy uważają, że lipidowa modyfikacja wpływa …

AdobeStock835661164-bdc3bc8.jpeg
width: 4622
height: 2602

Dlaczego nietoperze nie chorują na raka? „Supermoce” w genach i układzie odpornościowym
type: item
date: 2025-06-11T05:57:55.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: leki
subject: nietoperze
subject: nowotwory
description: Cztery gatunki nietoperzy mają niezwykłe zdolności do zwalczania nowotworów. Dzięki temu mogą w zdrowiu żyć do późnej starości. Naukowcy właśnie rozwikłali zagadkę ich „supermocy”.
encoded: Spis treści Jakie gatunki nietoperzy są odporne na raka? Trzy „supermoce” nietoperzy chronią je przed rakiem Czy wiedza o nietoperzach pomoże ludziom? Zespół naukowców z Uniwersytetu w Rochester przebadał długowieczne nietoperze z czterech gatunków. Mogą one żyć wyjątkowo długo i nie zapadają na nowotwory. Przyczynę odnaleziono w genach i układzie odpornościowym, a wyniki badania mogą potencjalnie pomóc w walce z nowotworami u ludzi. Opublikowano je w artykule w czasopiśmie Nature Communications. Jakie gatunki nietoperzy są odporne na raka? Cztery powszechnie występujące gatunki nietoperzy posiadają „supermoce”, które pozwalają im żyć nawet 35 lat — co odpowiada około 180 latom w ludzkiej skali. A są to: nocek amerykański, mroczek brunatny, jutrzenkowiec jaskiniowy i owocowiec liścionosy. Naukowcy pod kierunkiem dr Very Gorbunovej i dr Andreia Seluanova z Wydziału Biologii i Instytutu Onkologii Wilmot w USA przebadali niezwykłe predyspozycje zwierzaków do zwalczania raka. Odkryli, że nietoperze kontrolują rozrost komórek nowotworowych na trzy sposoby. Trzy „supermoce” nietoperzy chronią je przed rakiem Pierwszy to gen o nazwie p53, który pełni funkcję supresora nowotworów. Gen ten może „wyłączać” raka. Mutacje p53, które ograniczają jego działanie, występują w połowie wszystkich przypadków nowotworów u ludzi. U nocka amerykańskiego naukowcy wykryli dwie kopie tego genu, obie z wyższą aktywnością niż u ludzi. Wysoka aktywność p53 może eliminować komórki nowotworowe poprzez apoptozę – kontrolowane niszczenie komórek, obecne u wszystkich organizmów wielokomórkowych. P53 to jednak miecz obosieczny - zbyt wysoka aktywność tego genu zabija za dużo zdrowych komórek. Nietoperze potrafią jednak skutecznie równoważyć ten proces. Druga „supermoc” nietoperzy to telomeraza – enzym pełniący kluczową rolę w starzeniu się organizmów. Pozwala komórkom dzielić się bez ograniczeń. W kontekście starzenia się to zaleta, bo wspiera regenerację tkanek. Gdyby jednak komórki dzieliły się w …

GettyImages-521025772-225e2b0.jpg
width: 3581
height: 2334

Pierwszy na świecie przeszczep pęcherza moczowego u człowieka – przełomowa operacja w USA
type: item
date: 2025-05-20T10:10:51.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: chirurgia
subject: medycyna
subject: nowotwory
description: Szczęśliwy pacjent to chory na raka ojciec czwórki dzieci. Nowotwór pęcherza i nerek uniemożliwiał mu normalne życie. Nowatorska operacja trwała osiem godzin i otwiera nowy rozdział w transplantologii.
encoded: Spis treści Przełomowa operacja w Los Angeles Nadzieja po siedmiu latach dializ Nowy rozdział w transplantologii Pierwszy w historii przeszczep pęcherza moczowego u człowieka zakończył się sukcesem. Przeprowadzono go w szpitalu UCLA w Los Angeles, dając nową nadzieję tysiącom chorych na ciężkie schorzenia układu moczowego. Oto kulisy tej przełomowej operacji i historia Oscara Larrainzara, który dzięki niej odzyskał szansę na normalne życie. Przełomowa operacja w Los Angeles W Ronald Reagan UCLA Medical Center w Los Angeles przeprowadzono przełomową operację — pierwszą na świecie transplantację pęcherza moczowego u człowieka. Zabieg odbył się 4 maja i był wynikiem ponad czterech lat intensywnych przygotowań i badań całego zespołu lekarzy. Kierowali nim dr Nima Nassiri, urolog i transplantolog w UCLA Health oraz dr Inderbir Gill, urolog-onkolog z University of Southern California. Pacjentem był 41-letni Oscar Larrainzar, który od lat cierpiał na ciężki nowotwór układu moczowego. Wcześniej usunięto mu większą część pęcherza moczowego, a z powodu raka nerek konieczna była też obustronna nefrektomia, czyli usunięcie obu nerek. Nadzieja po siedmiu latach dializ Przez siedem długich lat pan Larrainzar musiał być poddawany stałej dializoterapii. Jego stan zdrowia uniemożliwiał normalne funkcjonowanie, a dostępne dotychczas metody leczenia, jak konstrukcja sztucznego pęcherza z fragmentów jelita, wiązały się z dużym ryzykiem powikłań, w tym infekcji i zaburzeń trawienia. Operacja przeszczepienia całego pęcherza od zmarłego dawcy trwała osiem godzin i wymagała najwyższej precyzji oraz nowatorskiego podejścia. Zespół chirurgów zastosował techniki, które wcześniej były testowane wyłącznie na pacjentach zwierzęcych. Transplantacja objęła nie tylko pęcherz, ale też nerki, moczowody i naczynia krwionośne. Wszystko dla przywrócenia pełnej sprawności układu moczowego. Nowy rozdział w transplantologii Wyniki operacji okazały się bardzo obiecujące. U pacjenta niemal natychmiast po zab…

1350-4e3399d.png
width: 1900
height: 1267

Szklanka mleka dla zdrowia? Redukuje ryzyko zachorowania na raka jelita grubego aż o jedną piątą
type: item
date: 2025-01-09T12:00:33.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: alkohole
subject: badania naukowe
subject: nowotwory
subject: Zdrowie
subject: żywność
description: Duże badanie przeprowadzone w Wielkiej Brytanii wykazało, że jedna duża szklanka mleka wypijana każdego dnia może zmniejszyć ryzyko zachorowania na groźny nowotwór. Czynnikiem chroniącym przed chorobą okazał się wapń. Dobra wiadomość dla wegan: podobny skutek daje picie wzbogaconego mleka sojowego.
encoded: Spis treści: Wapno z mleka krowiego i nie tylko Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego Czy zachorowaniu na nowotwór można zapobiec? Szklanka mleka wielu osobom – szczególnie tym po czterdziestce – może kojarzyć się z dzieciństwem. Dawniej mleko dawano dzieciom w szkołach na stołówkach, a jego wypicie było przymusowe. Nic dziwnego, że często nie jest ono naszym ulubionym produktem. Nowe badanie pokazuje jednak, że z mlekiem warto się przeprosić. Z analizy opublikowanej w czasopiśmie „Nature Communications” wynika, że wypijanie jednej dużej szklanki mleka każdego dnia zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwór jelita grubego o jedną piątą. Czynnikiem, który obniża niebezpieczeństwo pojawienia się raka, okazał się wapń. Codziennie powinniśmy przyjmować 300 mg tego pierwiastka. To tyle, ile znajduje się w bardzo dużej szklance mleka. A dokładniej w brytyjskiej szklance mieszczącej pintę imperialną, czyli ok. pół litra. Wapno z mleka krowiego i nie tylko – To kompleksowe badanie dostarcza solidnych dowodów, że produkty mleczne mogą pomóc w zapobieganiu rakowi jelita grubego głównie ze względu na zawarty w nich wapń – powiedziała „Guardianowi” dr Keren Papier, pierwsza autorka badania i epidemiolożka żywieniowa. Naukowcom udało się wykazać, że dobroczynny wpływ ma wapń pochodzący z różnych źródeł. A więc z mleka krowiego, ale nie tylko. To samo dotyczy również wapnia znajdującego się we wzbogaconym mleku sojowym. W badaniu wykorzystano dane pochodzące od ponad 500 tys. kobiet gromadzone przez siedemnaście lat. Analiza skupiała się na kobietach po menopauzie. Jednak zdaniem dr Papier wnioski, jakie z niej płyną, dotyczą także mężczyzn oraz osób młodszych. – Uważamy, że wapń może chronić poprzez wiązanie się z kwasami żółciowymi i wolnymi kwasami tłuszczowymi w jelicie grubym, co pomaga zmniejszyć ich potencjał rakotwórczy – wyjaśnia badaczka. Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego? W grudniu zeszłego roku pojawiły się ważne wyniki badań…

shutterstock32064607-ba1083f.jpg
width: 1000
height: 667

Kolejna niesamowita umiejętność czworonogów. Psy potrafią wyczuć nowotwór u innych psów
type: item
date: 2024-12-09T14:28:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: leczenie
subject: nowotwory
subject: psy
description: Psy są najlepszymi przyjaciółmi nie tylko ludzi. Mogą zrobić dużo dobrego także dla swoich czworonogich pobratymców. Naukowcy wykazali właśnie, że zwierzęta te potrafią rozpoznać nowotwór pęcherza u innych psów.
encoded: Spis treści: Jak przeprowadzono badania? Czy psy potrafią wykrywać raka u innych psów? Czy psy potrafią wykrywać nowotwory u ludzi? Psy są badane przez naukowców od lat. Nie bez powodu. Zwierzęta te mają wiele niezwykłych umiejętności. Potrafią wyczuć stres opiekunów. Dobrze rozumieją, o czym rozmawiają ludzie. Znają wiele słów, w tym określenia na ich zabawki. Są wierne i cierpliwe. No i mają znakomity węch. Ta ostatnia cecha może okazać się przydatna w diagnostyce. Na łamach czasopisma naukowego „Veterinary and Comparative Oncology” ukazała się praca, który opisuje, do jakich cudów może być zdolny nos psa. Jej autorzy twierdzą, że psy umieją wyczuwać nowotwory u innych psów. Jak przeprowadzono badania? W doświadczeniach, które to wykazały, wzięły udział trzy psy. Jeden z nich to Marlow, czarny labrador, widoczny na zdjęciu ilustrującym ten artykuł. Marlow i dwa inne psy zostały wytrenowane przez specjalistów z organizacji Medical Detection Dogs (MDD). Czworonogi nauczono, by rozpoznawały, czy dana im do wąchania próbka moczu innego psa pochodzi od zwierzęcia zdrowego, czy też chorego na raka pęcherza. Rak przejściowokomórkowy pęcherza moczowego to najczęstszy typ nowotworu złośliwego dróg moczowych u psów. Jest trudny do wykrycia, ponieważ daje objawy podobne do objawów innych chorób: infekcji czy kamieni pęcherza. Potwierdzenie diagnozy wymaga zaś biopsji i badań histopatologicznych. Czy psy potrafią wykrywać raka u innych psów? Okazało się, że psy znakomicie poradziły sobie z zdaniem. W 90 proc. przypadków pozytywnie identyfikowały próbkę – czyli w 9 przypadkach na 10 rozpoznawały próbkę pochodzącą od chorego zwierzęcia. I aż w 95 proc. identyfikowały ją negatywnie. Jak dokładnie to robiły? Próbki wkładano do metalowych stojaków. Pies miał ją powąchać i zareagować tylko wówczas, jeśli była to próbka pozytywna. W takim przypadku zwierzę miało siedzieć, wstać lub patrzeć na trenera. Gdy próbka była negatywna, powinno odejść od stojaka bez reagowania. Za prawidłowe…

groundbreaking-study-s-2-2a5ba0e.jpg
width: 1280
height: 852

Naukowcy odkryli niespodziewany związek: ludzie wyżsi częściej chorują na raka. Dlaczego?
type: item
date: 2024-09-02T12:00:34.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: badania naukowe
subject: nowotwory
subject: Wolny czas
subject: Zdrowie
description: To, ile mamy centymetrów, wpływa na nasze zdrowie w niespodziewany sposób. Z wyższym wzrostem związane jest większe ryzyko zachorowania na nowotwory. Dlaczego tak się dzieje?
encoded: W tym artykule: Na jakie nowotwory częściej chorują ludzie wyżsi? Dlaczego wyżsi częściej chorują na raka? A może chodzi o IGF-1? Naukowcy nie mają dobrych wiadomości dla wysokich. Okazuje się, że im jesteśmy wyżsi, tym większe jest ryzyko zachorowania na raka. Korelacja jest silna i dobrze udokumentowana dużymi analizami, piszą dwie badaczki z University of Queensland na łamach portalu „The Conversation”. Susan Jordan i Karen Tuesley zauważają jednak, że przyczyny tego stanu rzeczy nie są jeszcze w pełni wyjaśnione. Na jakie nowotwory częściej chorują ludzie wyżsi? Jak podaje World Cancer Reserach Fund, silny związek między wzrostem a ryzykiem zachorowania istnieje dla ośmiu rodzajów nowotworów. Należą do nich: rak trzustki, rak jelita, rak macicy (endometrium), rak jajnika, rak prostaty, rak nerki, rak skóry, rak piersi. Z kolei inna analiza – UK Million Woman Study – wykazała, że taki związek istnieje aż dla 15 nowotworów z 17, które oceniano. Z badania wynika, że każde 10 cm więcej niż średni wzrost przekłada się na wyższe o 16 proc. ryzyko zachorowania na nowotwór. Dotyczy to nie tylko kobiet, ale i mężczyzn. Na szczęście, zauważają Jordan i Tuesley, ten odsetek, po przełożeniu na liczby bezwzględne, wcale nie wygląda groźnie. Co roku spośród 10 tys. kobiet o średnim wzroście (czyli 165 cm) na raka zachoruje 45. W grupie 10 tys. kobiet mających 175 cm na nowotwór zapadną 52 osoby. – To tylko siedem przypadków raka więcej. Czyli tak naprawdę całkiem mały wzrost ryzyka – piszą Jordan i Tuesley. Dlaczego wyżsi częściej chorują na raka? Związek między zachorowaniami na nowotwory a wzrostem dotyczy wszystkich grup etnicznych i dochodowych. Co wskazuje, że jego przyczyna musi być uniwersalna. Naukowczynie analizują dwie podstawowe hipotezy. Obie uznają za mocne wyjaśnienie zagadki, jednak zwracają też uwagę, że żadna nie odpowiada na wszystkie pytania. Pierwsza teoria jest prosta. Przypomina ona, że ludzie wyżsi mają większe narządy. Na przykład dłuższe jelito grube.…

naukowcy-odkryli-niespodziewany-zwiazek-ludzie-wyzsi-czesciej-choruja-na-raka-dlaczego-fa485c4.jpg
width: 1000
height: 667

Zidentyfikowano 17 rodzajów nowotworów, na które milenialsi i generacja X są narażeni bardziej niż boomersi
type: item
date: 2024-08-08T11:00:21.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: badania naukowe
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: rak
subject: Wolny czas
subject: Zdrowie
description: Ryzyko zapadnięcia na nowotwór rośnie wraz z wiekiem. Jednak istnieją pewne rodzaje raka, na które coraz częściej zapadają ludzie młodzi i w średnim wieku. Wykazały to ogromne badania, które objęły aż 23,6 miliona pacjentów ze Stanów Zjednoczonych.
encoded: W tym artykule: Na jakie nowotwory częściej chorują młodzi? Nowotwory, na które narażeni są milenialsi Dlaczego młodzi coraz częściej chorują na raka? W czasopiśmie „The Lancet Public Health” ukazały się wyniki ogromnej analizy przeprowadzonej na zlecenie organizacji American Cancer Society (ACS). Jej autorzy prześledzili dane aż 23,6 mln Amerykanów, którzy pomiędzy 2000 a 2019 rokiem zachorowali na nowotwór. Chorzy należeli do różnych grup wiekowych. Najstarsi urodzili się w 1920 roku, najmłodsi w 1990 r. Były to więc osoby tradycyjnie przypisywane do trzech generacji. Urodzeni przed 1965 rokiem to przedstawiciele pokolenia baby boomers. Między 1965 a 1980 r. – zaliczani są do generacji X. Zaś między 1980 a 1990 r. – do milenialsów. Naukowcy przeanalizowali informacje dotyczący występowania 34 różnych rodzajów nowotworów. Okazało się, że milenialsi i generacja X są obarczeni większym ryzykiem zapadnięcia aż na 17 z nich. W niektórych przypadkach różnica była nawet kilka razy większa. Na jakie nowotwory częściej chorują młodzi? Lista 17 rodzajów raka, na które częściej narażeni są młodzi, obejmuje osiem nowotworów zidentyfikowanych w tym badaniu. Są to: rak jelita cienkiego, rak piersi z receptorem estrogenowym, rak jajnika, rak wątroby u kobiet, rak jamy ustnej niezwiązany z wirusem HPV u kobiet, rak odbytu u mężczyzn, mięsak Kaposiego u mężczyzn, rak żołądka (wpustu). Dodatkowo istnieje dziewięć typów raka, o których już wcześniej było wiadomo, że częściej atakują młodsze populacje. Do tej grupy należą: rak jelita grubego, rak trzonu macicy, rak pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, rak nerki i miedniczki nerkowej, rak trzustki, szpiczak, rak żołądka bez wpustu, białaczka, rak jąder. Nowotwory, na które narażeni są milenialsi W niektórych przypadkach różnice w występowaniu nowotworów w różnych grupach wiekowych są bardzo znaczące. Według autorów badania urodzeni w 1990 roku milenialsi aż dwa-trzy razy bardziej niż boomersi (urodzeni w 1955 r.) są zagrożeni zach…

zidentyfikowano-17-rodzajow-nowotworow-na-ktore-milenialsi-i-generacja-x-sa-narazeni-bardziej-niz-boomersi-6716f86.jpg
width: 3352
height: 2234

Znaleziono bakterie, które „rozpuszczają” pewne rodzaje raka. Wszyscy mamy je w ustach
type: item
date: 2024-07-29T11:09:58.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: odkrycia
subject: Wolny czas
subject: Zdrowie
description: Pewien rodzaj bakterii sprzyja pokonaniu nowotworów głowy i szyi. Ludzie, którzy na nie chorują, mają większe szanse wyzdrowienia, jeśli w ich guzach znajdują się mikroby z rodzaju Fusobacterium. Bakterie te „rozpuszczają” raka.
encoded: W tym artykule: Szósta najgroźniejsza grupa nowotworów Bakterie, które rozpuszczają raka Złożona relacja bakterii i raka Bakterie z rodzaju Fusobacterium to beztlenowe, gram-ujemne drobnoustroje występujące u ludzi m.in. w jamie ustnej. Długo uznawane były za naturalny składnik flory ludzkiego gardła. Jednak już od pewnego czasu traktowane są wyłącznie jako patogen. Czyli czynnik chorobotwórczy, którego obecność może skutkować dla nas mniej lub bardziej poważnymi schorzeniami. Jakimi? Najczęściej występujący u ludzi szczep – F. nucleatum – może wywołać choroby przyzębia. Z kolei F. necrophorum powodują zakażenia górnych dróg oddechowych, które mogą przerodzić się w zespół Lemierre’a, groźną chorobę zakaźną. W poprzedniej dekadzie naukowcy natrafili na trop łączący Fusobacterium z rakiem jelita grubego. Dziś wiadomo już, że ten rodzaj bakterii sprzyja nowotworowi tego narządu. Z powyższego mogłoby wynikać, że Fusobacterium to nasz bezwzględny wróg. A jednak związek tych bakterii z naszym stanem zdrowia okazuje się znacznie bardziej złożony. Naukowcy odkryli właśnie coś zaskakującego. Otóż istnieją rodzaje nowotworów, które Fusobacterium wydaje się aktywnie zwalczać. Szósta najgroźniejsza grupa nowotworów Do takich wniosków doszli badacze z fundacji NHS Guy's and St Thomas' oraz King’s College London. Jak podaje „Guardian”, międzynarodowy zespół kierowany przez Miguela Reisa Ferreirę był „brutalnie zaskoczony”, kiedy okazało się, że Fusobacterium mają zdolność zabijania nowotworów głowy i szyi. Nowotwory ust, gardła, krtani, nosa, zatok to szósta najczęściej atakująca ludzi grupa nowotworów. Rokowania dla chorych są bardzo różne – zależnie od zaawansowania choroby i rodzaju raka. Przez ostatnie dwadzieścia lat pojawiło się niewiele nowych terapii. Stąd cały czas trwają poszukiwania sposobów, które mogłyby pomóc chorym. Bakterie, które rozpuszczają raka Fusobacterium zgotowały badaczom niespodziankę. Naukowcy wzięli je pod lupę, spodziewając się, że ich rola w rozwoju …

znaleziono-bakterie-ktore-rozpuszczaja-pewne-rodzaje-raka-wszyscy-mamy-je-w-ustach-db2181b.jpg
width: 2952
height: 1874

Czy starożytni Egipcjanie leczyli nowotwory mózgu? Badania dwóch czaszek wskazują, że przynajmniej próbowali
type: item
date: 2024-05-29T12:02:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: czaszka
subject: Edukacja
subject: egipt
subject: medycyna
subject: mumia
subject: nowotwory
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
subject: Wolny czas
description: Starożytny Egipt już nie raz zadziwiał badaczy zaawansowaniem wiedzy z różnych dziedzin. Tym razem odkryto, że Egipcjanie prawdopodobnie potrafili leczyć raka mózgu.
encoded: W tym artykule: Odkrycie w Cambridge Czaszka mężczyzny Czaszka kobiety Nowotwory w starożytności Międzynarodowy zespół badaczy odkrył, że nowotwory mózgu były prawdopodobnie dość częste w starożytnym Egipcie. Mało tego – analiza dwóch czaszek wskazuje na to, że Egipcjanie próbowali nowotwory mózgu także leczyć. Medycyna w Starożytnym Egipcie Starożytny Egipt jest dobrze znany archeologom ze swojej wiedzy medycznej i różnorodnych sposobów leczenia. Na przykład z historycznych źródeł pisanych: papirusów Kahuna (1850–1700 p.n.e.) czy Ebersa (ok. 1550 p.n.e.). Z zachowanych źródeł wiemy na pewno, że medycyna starożytnego Egiptu była na tyle zaawansowana, aby opisywać, klasyfikować i skutecznie leczyć na przykład urazy kości. Zwyczaj mumifikowania zmarłych i tysiące mumii zachowanych po dziś dzień pozwalają także na fizyczne badanie szczątków Egipcjan. Stosowali oni między innymi: trepanacje czaszki, protezy kończyn, plomby dentystyczne, skutecznie składali złamania kości. Mimo pewności badaczy, że w starożytności chorowano także na nowotwory, to dotychczasowe znaleziska nie dawały pewności, czy próbowano je leczyć. Egipcjanie na pewno zmiany nowotworowe rozpoznawali i próbowali klasyfikować. Ale czy próbowali także leczyć – to było trudno stwierdzić. W egipskiej mumii wykryto ślady nowotworu złośliwego. Niezwykłe odkrycie polskich naukowców. Polscy naukowcy dokonali zaskakującego odkrycia w mumii sprzed 2000 lat, która znajdowała się w zbiorach Uniwersytetu Warszawskiego. Okazuje się, że mogła być chora na raka. Odkrycie w Cambridge Ten stan rzeczy właśnie zmieniło nowe badanie. Artykuł opublikowany w czasopiśmie „Frontiers in Medicine” opisuje dwie staroegipskie czaszki. Starsza ma około 4500 lat, młodsza – mniej więcej 2500 lat. Obie znajdują się w tzw. w kolekcji Duckworth na Uniwersytecie Cambridge w Wielkiej Brytanii. Czaszka i żuchwa nr. 236, datowane na lata 2687–2345 p.n.e., należały do mężczyzny w wieku od 30 do 35 lat. Czaszka E270, datowana na lata 663–343 p.…

czaszka-7f206e1.jpg
width: 1920
height: 1080

Zwierzęta odporne na raka. Jak medycyna może wykorzystać ten fenomen?
type: item
date: 2023-08-13T13:02:44.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: dzikie zwierzęta
subject: medycyna
subject: nowotwory
subject: przyroda
subject: rak
subject: Zdrowie
subject: zwierzęta
description: Zwierzęta, które nie chorują na raka, stanowią nadzieję dla medycyny. Dzięki nim naukowcy mają szansę na opracowanie nowych leków, które pomogą ciężko chorym ludziom.
encoded: W tym artykule: Zwierzęta odporne na raka Im większe zwierzę, tym niższe ryzyko nowotworu Dlaczego golce nie chorują na raka Tajemnica odporności golców Chrząstka rekina nie chroni przed rakiem Matematyka czasem prowadzi naukowców na manowce – tak było w przypadku hipotez dotyczących rozwoju raka. Choroba zaczyna się od zbuntowanej komórki, która, zamiast współpracować z innymi, mnoży się bez opamiętania. Im więcej komórek w ciele, tym wyższe ryzyko, że któraś z nich się zbuntuje. Największe zwierzęta powinny więc najczęściej zapadać na raka. Zwierzęta odporne na raka Tymczasem, jak opisał to w latach 70. XX wieku Richard Peto z brytyjskiego University of Oxford, nic podobnego nie zaobserwowano w przyrodzie. U ludzi ryzyko zachorowania na raka wynosi aż jeden do trzech. W przypadku zaliczanych do waleni białuch – 18 proc. Małe gryzonie, jak myszy i szczury, zapadają na raka bardzo często (i m.in. dlatego wykorzystuje się je w badaniach laboratoryjnych). Z kolei ich nieduży krewniak, żyjący pod ziemią gryzoń zwany golcem, w ogóle nie choruje na raka. Wyjątkowo rzadko zapada na tę groźną przypadłość również inny podziemny zwierz – ślepiec. Podobno nie obserwuje się jej także u morskich bezkręgowców, takich jak rozgwiazdy czy strzykwy. Im większe zwierzę, tym niższe ryzyko nowotworu Naukowcy od dawna próbowali zrozumieć, skąd u tych przeróżnych zwierząt bierze się odporność na nowotwory. Zespół Benjamina Roche’a z francuskiego Instytutu Badań nad Rozwojem w Montpellier zwrócił uwagę, że u zwierząt istnieją dwa rodzaje genów związane z rakiem. Jedne szkodzą organizmowi, bo potrafią zmieniać zwykłą komórkę w nowotworową. Najdłużej żyjące zwierzęta. Poznaj rekordy długowieczności Najdłużej żyjące zwierzęta udowadniają, że czas, jaki jest dany człowiekowi, to ledwie jedna krótka chwila. W przyrodzie występuje całkiem sporo gatunków, które mogą żyć dłużej ni... Drugie pomagają, gdyż naprawiają zniszczenia, które mogłyby doprowadzić do rozwoju raka. Choć jednak te ostatnie p…

zwierzeta-odporne-na-raka-jak-medycyna-moze-wykorzystac-ten-fenomen-fot-getty-images-329ec23.jpg
width: 3008
height: 2000

W egipskiej mumii wykryto ślady nowotworu złośliwego. Niezwykłe odkrycie polskich naukowców.
type: item
date: 2022-07-11T17:00:17.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: egipt
subject: Kultura
subject: mumia
subject: nowotwory
subject: onkologia
subject: Społeczeństwo
subject: starożytny egipt
subject: Zdrowie
description: Polscy naukowcy dokonali zaskakującego odkrycia w mumii sprzed 2000 lat, która znajdowała się w zbiorach Uniwersytetu Warszawskiego. Okazuje się, że mogła być chora na raka.
encoded: W tym artykule: Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego odkryli kolejną tajemnicę egipskiej mumii Analiza wykazała, że kobieta mogła chorować na raka jamy nosowo-gardłowej Mumia może być cennym źródłem wiedzy dla współczesnych onkologów Egipska mumia jest dobrze znana polskim naukowcom. Trafiła do kraju prawie 200 lat temu i od tego czasu znajdowała się w zbiorach Uniwersytetu Warszawskiego. Na podstawie analizy hieroglifów, które znajdowały się na sarkofagu stwierdzono, że należy do mężczyzny, kapłana Hor-Dżehutiego. Człowiek ten miał być miejskim pisarzem i zarządcą w okolicach Medinet Habu w starożytnych Tebach. Szacowało, że żył ok I wieku p.n.e. Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego odkryli kolejną tajemnicę egipskiej mumii W 2016 roku naukowcy postanowili ponownie zbadać mumię. Dokładniejsza analiza wykazała, że w przeszłości doszło do pomyłki. Kapłan ostatecznie okazał się kobietą, a co ciekawsze – ciężarną. Obrazy tomograficzne i RTG wykazały, że płód miał od 26 do 28 tygodni. Odkrycie to udało się dzięki badaniu z wykorzystaniem nowoczesnego tomografu, ponieważ mumia wciąż jest zawinięta w bandaże. Mumia odkryta w Peru znajdowała się w pozycji embrionalnej i była związana sznurem Archeologowie twierdzą, że mumia może mieć nawet 1200 lat. Oznacza to, że pochodzi z czasów jeszcze przed cywilizacją Inków. Została znaleziona w stanowisku archeologicznym Cajamarquilla w... Ci sami badacze dokonali ostatnio kolejnego, fascynującego odkrycia. Zwrócili uwagę na to, że czaszka ma nietypowe ślady ubytku kości. Zupełnie inne niż te, które powstają w zwykłym procesie mumifikacji. – Podczas przygotowania czaszki badanej przez nas mumii do wydruków 3D, zwróciliśmy uwagę na duże ubytki w częściach kości twarzoczaszki, większe niż te, które zwykle powstają podczas zabiegów mumifikacyjnych – mówi w rozmowie z PAP Marzena Ożarek-Szilke, antropolożka i archeolożka z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Analiza wykazała, że kobieta mogła chorować na raka jamy nosowo-gardłowej …

mumia-50e83c3.jpeg
width: 1080
height: 720