Procesy norymberskie – prawdziwa historia najsłynniejszych procesów sądowych po II wojnie światowej
Procesy norymberskie stały się inspiracja dla filmu Jamesa Vanderbilta, który właśnie wchodzi na ekrany polskich kin. Słynne procesy to seria przełomowych postępowań sądowych po II wojnie światowej, których celem było osądzenie głównych zbrodniarzy nazistowskich za zbrodnie wojenne, przeciwko ludzkości oraz pokojowi. Poznaj prawdziwą historię tych wydarzeń, ich przebieg, oskarżonych i ich wpływ na współczesne prawo międzynarodowe.
Spis treści: Procesy norymberskie – geneza, przebieg i główni oskarżeni Kolejne procesy norymberskie oraz polskie procesy zbrodniarzy wojennych Znaczenie procesów norymberskich dla prawa międzynarodowego i dziedzictwa ludzkości Procesy norymberskie na stałe zapisały się w historii jako pierwsza w dziejach seria międzynarodowych procesów, w których wymierzono sprawiedliwość najwyższym przywódcom III Rzeszy. Te przełomowe postępowania nie tylko ukarały sprawców najcięższych zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, lecz także zapoczątkowały budowę międzynarodowego systemu odpowiedzialności karnej. Prawdziwa historia tych wydarzeń, które już wkrótce zobaczymy na wielkim ekranie, obrosła legendą dzięki skali dokumentacji procesów, ich publicznemu charakterowi oraz wpływowi na powojenne prawo. Do dziś analizowane są przez prawników, historyków i opinię publiczną na całym świecie, stając się inspiracją nie tylko dla nauki, ale również dla kultury i współczesnego kina. Procesy norymberskie – geneza, przebieg i główni oskarżeni Powstanie Międzynarodowego Trybunału Wojskowego i zakres oskarżeń Po zakończeniu II wojny światowej alianci stanęli przed wyjątkowym wyzwaniem: jak osądzić osoby odpowiedzialne za największe zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości oraz zbrodnie przeciwko pokojowi? W wyniku ustaleń konferencji jałtańskiej i poczdamskiej utworzono Międzynarodowy Trybunał Wojskowy (MTW) z siedzibą w Norymberdze. To właśnie tu w listopadzie 1945 roku rozpoczął się pierwszy z tzw. procesów norymberskich, uznany za wzorzec międzynarodowego sądownictwa karnego. Oskarżenia koncentrowały się wokół czterech głównych kategorii: zbrodnie przeciwko pokojowi (planowanie, rozpoczęcie i prowadzenie wojny agresywnej), zbrodnie wojenne (łamanie praw wojny, okrutne traktowanie jeńców i ludności cywilnej), zbrodnie przeciwko ludzkości (ludobójstwo, eksterminacja, deportacje), spiskowanie w celu popełnienia powyższych przestępstw. Nowością była zasada odpowiedzialności indywidualnej za czyny popełnione z rozkazu państwa oraz prymat prawa międzynarodowego nad prawem krajowym. MTW stał się areną, na której po raz pierwszy świat zobaczył, że sprawcy zbrodni na masową skalę mogą być postawieni przed sądem i publicznie rozliczeni. Najważniejsze postacie i grupy oskarżonych w procesach norymberskich W pierwszym procesie norymberskim przed sądem stanęło 24 czołowych nazistowskich przywódców, reprezentujących różne środowiska: aparat państwowy, armię, gospodarkę, dyplomację i propagandę. Do najbardziej znanych należeli: Hermann Göring (jeden z głównych architektów państwa nazistowskiego), Joachim von Ribbentrop (minister spraw zagranicznych), Rudolf Hess (zastępca Hitlera), Albert Speer (minister uzbrojenia). Oskarżeni stanowili przekrój niemieckich elit odpowiedzialnych za zbrodniczą politykę III Rzeszy. W kolejnych procesach osądzano przedstawicieli innych grup: lekarzy, prawników, przedsiębiorców, członków SS, gestapo i wyższych oficerów Wehrmachtu. Procesy te ukazywały, że odpowiedzialność za zbrodnie spoczywała nie tylko na politycznych liderach, ale również na elitach zawodowych i całych strukturach państwa nazistowskiego. Przebieg pierwszego procesu norymberskiego i wydane wyroki Pierwszy proces norymberski trwał od listopada 1945 do października 1946 roku. Przesłuchano setki świadków, zebrano ogromną liczbę dokumentów i dowodów zbrodni nazistowskich. Sąd orzekł wobec oskarżonych różne kary: 12 osób zostało skazanych na karę śmierci przez powieszenie (m.in. Göring – który popełnił samobójstwo tuż przed wykonaniem wyroku), trzech na dożywotnie więzienie, kilku na kary od 10 do 20 lat, a część uniewinniono. Wyroki te miały zarówno wymiar sprawiedliwości wobec ofiar, jak i symboliczny – podkreślając, że nawet najwyżsi przedstawiciele władzy nie są ponad prawem. Kolejne procesy norymberskie oraz polskie procesy zbrodniarzy wojennych Amerykańskie Trybunały Wojskowe i specyfika kolejnych procesów Po zakończeniu pierwszego procesu odbyło się jeszcze 12 tzw. „procesów następczych” prowadzonych przez amerykańskie trybunały wojskowe. Dotyczyły one m.in. przemysłowców, lekarzy, prawników oraz urzędników SS. Szczególne znaczenie miały procesy przemysłowców, którzy byli sądzeni za udział w eksploatacji niewolniczej pracy i dostarczanie technologii dla machiny wojennej III Rzeszy. Te procesy poszerzyły katalog oskarżonych i ukazały, że zbrodnie były efektem współpracy różnych grup społecznych i zawodowych. Wśród osądzanych znalazły się osoby związane z koncernami IG Farben i Krupp, ale także lekarze prowadzący eksperymenty na więźniach obozów koncentracyjnych. Proces lekarzy – eksperymenty medyczne i odpowiedzialność za zbrodnie Jednym z najgłośniejszych postępowań był proces lekarzy, podczas którego sądzono 23 osoby oskarżone o przeprowadzanie okrutnych eksperymentów na więźniach oraz udział w programie eutanazji. To właśnie ten proces zaowocował powstaniem Kodeksu Norymberskiego – podstawy współczesnej bioetyki, wprowadzającej m.in. zasadę świadomej zgody pacjenta na udział w badaniach medycznych. Procesy w Polsce – sprawa Arthura Greisera i krakowskie rozprawy przed Najwyższym Trybunałem Narodowym Równolegle do norymberskich postępowań również w Polsce prowadzono procesy zbrodniarzy wojennych. Szczególnie głośny był proces Arthura Greisera, namiestnika Kraju Warty, który odpowiadał za brutalną germanizację i eksterminację ludności polskiej. Greiser został skazany na śmierć przez polski sąd specjalny. W Krakowie przed Najwyższym Trybunałem Narodowym sądzono m.in. kierownictwo obozu Auschwitz. Procesy te miały nie tylko wymiar sprawiedliwości, ale były także ważnym elementem dokumentowania zbrodni i utrwalania pamięci historycznej. Znaczenie procesów norymberskich dla prawa międzynarodowego i dziedzictwa ludzkości Nowe pojęcia prawne i ich wpływ na współczesność Procesy norymberskie po raz pierwszy wprowadziły do prawa międzynarodowego takie pojęcia jak zbrodnie przeciwko ludzkości czy zbrodnie przeciwko pokojowi. Wskazały na indywidualną odpowiedzialność sprawców, nawet jeśli działali oni w imieniu państwa. Ustalenia z Norymbergi stały się fundamentem dla rozwoju międzynarodowego prawa karnego oraz powstania Trybunału Karnego dla Rwandy, byłej Jugosławii czy Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze. Ponadto procesy norymberskie zdefiniowały standardy sprawiedliwego procesu i publicznego rozliczenia za najcięższe naruszenia praw człowieka, będąc punktem odniesienia dla postępowań dotyczących zbrodni wojennych i ludobójstwa w XX i XXI wieku. Dokumentacja procesów norymberskich jako część „Pamięci Świata” UNESCO W 2018 roku UNESCO wpisało dokumentację procesów norymberskich na listę programu „Pamięć Świata”. Zbiór ten obejmuje 454 tomy akt oraz 430 godzin nagrań zeznań 319 osób. Materiały te są bezcennym źródłem do badań nad mechanizmami zbrodni oraz rozliczeń z totalitaryzmem. Ich unikatowy charakter polega na kompletności, różnorodności oraz transparentności procesu dokumentowania zbrodni. Procesy norymberskie a współczesne postępowania przeciwko zbrodniarzom wojennym Dziedzictwo procesów norymberskich jest obecne w działaniach współczesnych trybunałów, które sądzą zbrodniarzy odpowiedzialnych za ludobójstwo, zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości w Rwandzie, byłej Jugosławii czy Sudanie. Mechanizmy, zasady i orzecznictwo wypracowane w Norymberdze są bezpośrednim punktem odniesienia dla dzisiejszych postępowań międzynarodowych. Procesy norymberskie pokazują, że żaden system totalitarny nie jest w stanie uciec przed osądem historii, a fundamentalne wartości prawa i sprawiedliwości są ponadczasowe. Stanowią ważną przestrogę i fundament dla obrony praw człowieka w obliczu zagrożeń współczesnego świata. Źródła: Instytut Pamięci Narodowej Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Wszyscy kojarzą ją z procesami zbrodniarzy z czasów II wojny światowej. Ale Norymberga to idealne miejsce na city break
Muzeum procesów norymberskich przyciąga tysiące odwiedzających. To ważne i poruszające miejsce, ale w Norymberdze historia nie kończy się na sali sądowej. To niemieckie miasto urzeka piękną architekturą i historią siegającą setki lat wstecz. Tutaj zobaczycie najstarszy globus świata i odwiedzicie domostwo twórcy logotypu – Albrechta Dürera.
W tym artykule: Kaiserburg w Norymberdze Norymberga – centrum Europy Najstarszy globus świata Twórca logotypu Dziedzictwo III Rzeszy Procesy norymberskie Norymberskie zagadki Informacje praktyczne Widzę światełko w tunelu. Dosłownie. Zbliża się do mnie. Powoli jasność staje się coraz bardziej intensywna. Jedno światełko okazuje się tak naprawdę czterema jasnymi punktami. W końcu dostrzegam źródło. To cztery świece przytwierdzone do płyty. Wpatruję się do wnętrza bardzo głębokiej studni. Ma pięćdziesiąt metrów głębokości. Wykuto ją zapewne już w XIII wieku. Kaiserburg w Norymberdze Jestem na zamku w Norymberdze w niemieckiej Bawarii. To drugie największe miasto tego landu zamieszkuje pół miliona osób. Wykucie studni, w której czeluści spoglądam, trwało być może nawet 10 lat. Nie było to zadanie arcytrudne, bo zamek położony jest na miękkiej, piaskowcowej skale. Wystarczy nieco mocniej skrobnąć paznokciami po kamieniu otaczającym źródło, by wykruszyć z niej ziarenka tworzące tę skałę. Przez setki lat studnia ulegała zanieczyszczeniom, mimo że znajduje się w silnie ufortyfikowanym budynku. W 2012 roku w czasie akcji czyszczenia wyciągnięto z niej m.in. niewielkiego plastikowego dinozaura, okulary, figurkę kobiety, kości czy widelec. Przedmioty są eksponowane w gablocie obok studni. Twierdzę wzniósł w tym miejscu Henryk III Salicki, który w 1046 roku został cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Wokół zamku powstała osada. W 1219 roku miasto otrzymało pierwsze prawa miejskie. Norymberga była świetnie usytuowanym miastem od okresu średniowiecza do renesansu. Znajdowała się na szlaku handlowym wiodącym do północnej Europy, ale trafiali tu kupcy z innych rejonów. Na zakupach można było trafić na niezwykłe produkty z całego świata, na przykład kość słoniową. Norymberga – centrum Europy W XV wieku sam papież Pius II miał stwierdzić, że nawet królowie Szkocji nie mieszkają tak komfortowo, jak zwykli obywatele Norymbergi. W XVI wieku określana była nawet terminem „Quasi Centrum Europae”, czyli „mniej więcej środkiem Europy”. To w tym czasie miasto zainwestowało w nowy system umocnień tuż przy zamku. Potężne bastiony można dzisiaj odwiedzać od środka z przewodnikiem. Warto jednak ubrać się ciepło i wybrać trekkingowe obuwie, bo jest w nich chłodno, bardzo mokro i bywa chwilami dość ciasno. Do początku XVIII wieku Norymberga rozwijała się bardzo dynamicznie. Chociaż XIX wiek wcale nie był do końca nieudany – w 1835 otwarto tam pierwsze połączenie kolejowe z pobliskim Fürth. Ale wcześniej miasto odgrywało wiodącą rolę w dziedzinie obróbki metalu. Pracowali tam najwybitniejsi złotnicy i rzeźbiarze Europy. W Norymberdze przez jakiś czas działał na przykład słynny niemiecki artysta Wit Stwosz, który spędził w Polsce około 20 lat i stworzył ołtarz w Kościele Mariackim w Krakowie. Najstarszy globus świata To z tego miasta pochodzi najstarszy zachowany do naszych czasów globus. Obecnie można go podziwiać w Germańskim Muzeum Narodowym w Norymberdze. Ten wyjątkowy globus pokryty jest setkami piktogramów i nazw miejscowości, krótkimi opisami, wizerunkami władców, herbami, postaciami mitycznych istot oraz egzotycznych zwierząt. To kompendium wiedzy geograficznej i historycznej okresu schyłku średniowiecza. Ma około 530 lat. Wykonał go Martin Beheim. Przedmiot ten stał się częścią światowego dziedzictwa dokumentacyjnego UNESCO. Naprawdę robi wrażenie, mimo że nie ma nim jeszcze Ameryki. Warto przyjrzeć się za to w jaki sposób przedstawiono obszary Polski. Twórca logotypu „Volkswagen, Adidas, Puma, Mercedes, Lufthansa – oto słynne niemieckie marki, mające swoje znaki firmowe – logo, takie jak splecione ze sobą litery V i W w przypadku Volkswagena, trzy szerokie paski Adidasa czy trójramienna gwiazda Mercedesa. Samo logo jest zresztą wynalazkiem niemieckim: logotyp był wieloliterowym znakiem i zarazem metodą, jakiej używali drukarze, by przyozdobić stronicę i ułatwić lub przyspieszyć ręczne składanie książki” – pisze Neil MacGregor w książce „Niemcy. Zbiorowa pamięć narodu”. Tuż pod norymberską twierdzą i obok północno-zachodnich umocnień pochodzących z XVI wieku stoi po dziś dzień niezwykły dom, do którego udaję się po zwiedzeniu zamku. Należał właśnie do wynalazcy logotypu. Albrecht Dürer (1471–1528) sygnował swoje obrazy i fotografie inicjałami: wysmukłą i jednocześnie spłaszczoną u góry literą A i literą D pomiędzy nóżkami pierwszej litery imienia. Dürer to artysta znany każdemu Niemcowi. Jako pierwszy sprzedawał swoje dzieła w całej Europie. Wśród najbardziej znanych są drzeworyty „Nosorożec” czy „Czterej jeźdźcy Apokalipsy”. Jak zauważa MacGregor, ryciny Dürera były pierwszymi w Europie wielkimi dziełami sztuki, produkowanymi na masową skalę dzięki wykorzystaniu maszyny drukarskiej. Jego dzieła były kopiowane i fałszowane już w jego czasach. Tak je ceniono. Norymberga została bardzo zniszczona na skutek bombardowań aliantów w czasie II wojny światowej. Siatka ulic i stylistyka domostw nadal nawiązuje do układu miasta sprzed stuleci. Poza tym stosunkowo nieźle zachowały się gotyckie kościoły. Dom Dürera ucierpiał, ale przetrwał. Mieści się w nim muzeum, ale znajdują się w nim zasadzie tylko kopie jego dzieł. Oryginały rozsiane są po całych Niemczech. Jego dzieła można podziwiać w Polsce, na przykład w Muzeum Okręgowym w Toruniu. Jest też inny ciekawy polski wątek. Brat Albrechta, Hans Dürer był malarzem na dworze króla Zygmunta Starego. Stworzył polichromie na Wawelu. Dziedzictwo III Rzeszy Objętość gruzów, które wywieziono po zakończeniu wojny z centrum Norymbergi robi wrażenie. To zdecydowanie więcej niż kubatura piramidy Cheopsa w Gizie, o czym dowiemy się z dwóch sugestywnych modeli piramidek wykonanych w skali, które prezentowane są w podziemiach pod zamkiem. Nazistowska przeszłość Norymbergi nie pozwala o sobie zapomnieć. W 1935 roku to tutaj uchwalono ustawę, na mocy której odebrano ludności żydowskiej wszelkie prawa obywatelskie. Hitlerowcy uczynili Norymbergę miejscem swoich zjazdów. Spotkania partii NSDAP odbywały się w południowo-zachodniej części Norymbergi, w rejonie określanym jako Reichsparteitagsgelände. Jednym z elementów architektonicznych jest trybuna powstała w latach 193–1938 na wzór ołtarza pergamońskiego. Znana była z występów Hitlera, które starannie filmowano i inscenizowano na potrzeby produkcji propagandowych. W dużej części zachowała się do dziś. W 1973 roku wpisano ją na listę zabytków, a w 2013 roku rozpoczęto proces konserwacji. Ma być zachowana dla przyszłych pokoleń dla celów edukacyjnych. I ku przestrodze, by czasy nazistowskie nigdy się nie powtórzyły. Gdy o poranku przechadzam się wzdłuż trybuny, wykorzystywanej dziś między innymi jako widownia do wydarzeń sportowych, dostrzegam biegaczy i osoby na spacerach z czworonogami. Część trybuny jest ogrodzona wysokim płotem. Ciągle trwają prace nad przystosowaniem tego obszaru dla ruchu turystycznego i nadania odpowiedniej oprawy narracyjnej. Gdzieniegdzie znajdują się pojedyncze plansze informacyjne w języku niemieckim i angielskim. Procesy norymberskie W pełni przemyślaną koncepcję uzyskało za to już miejsce procesów norymberskich. W ciągle działającym kompleksie sądowym wydzielono część, w której znajduje się sala rozpraw. To tu w latach 1945–1949 sądzono głównych zbrodniarzy III Rzeszy. Zwiedzający siadają w przebudowanej po latach widowni, na której zasiadali w czasie procesów dziennikarze. Do ucha mam przytkniętego audioguide’a. Gdy już chcę opuszczać pomieszczenie, nagle automatycznie zasuwają się zasłony na wielkich oknach sali sądowej. Przede mną opuszcza się wielki półprzezroczysty ekran. Trwająca kilkanaście minut prezentacja świetnie przybliża historię procesów. Jest to też multimedialny majstersztyk. Wychodzę z sali sądowe.j poruszony pokazem nawiązującym też do łamania praw człowieka dzisiaj przez Rosjan na Ukrainie. Na pomalowanej na mlecznobiały kolor ścianie klatki schodowej prowadzącej do wyjścia dostrzegam odciśniętą czarną dłoń. To oczywiście przypadek, ale skojarzenie miałem jedno: ilu w tych murach było arcyłotrów i zbrodniarzy, którzy mieli brudne, umoczone w krwi ręce. Niestety, wielu z nich ułaskawiono. Norymberskie zagadki Powracam myślami do średniowiecznej studni na zamku w Norymberdze. Źródło niesie za sobą głęboką symbolikę w wielu kulturach. Woda z niego ma mieć właściwości oczyszczające. Przeglądanie się w wodzie w studni to zaglądanie w głąb własnego „ja” i własnej duszy. Lustro wody jest jednak tak daleko, że nie jestem w stanie go dostrzec z góry. Gdy przewodnik wylewa wodę z miedzianego naczynia w dół, chluśnięcie słychać dopiero po 5 sekundach. To jedyny dowód na to, że woda się nadal tam znajduje. Skrywa się głęboko w studni, jak wiele do tej pory nieznanych tajemnic Norymbergi. Informacje praktyczne Z Polski można tutaj dotrzeć pociągiem z przesiadką w Berlinie albo samolotem, najczęściej z transferem we Frankfurcie nad Menem; Stare Miasto ma tyle atrakcji, że można śmiało spędzić tutaj kilka dni. Poza tym liczne deptaki ze sklepami kuszą swoją bogatą ofertą; To idealne miasto na długie przechadzki. Nie warto po nim przemieszczać się samochodem, w centrum ruch jest mocno ograniczony dla aut; Karta norymberska ważna 48 godzin oferuje darmowy transport publiczny i wstęp do głównych muzeów. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
„Był bardzo wrażliwym chłopcem” – urodził w nieznanych okolicznościach, jego śmierć owiana jest tajemnicą
Kaspar Hauser, postać o niezwykłej i tajemniczej historii, do dziś fascynuje badaczy i artystów. Nagłe pojawienie się młodego mężczyzny w Norymberdze w 1828 roku, życie w izolacji oraz niejasna śmierć sprawiają, że jest jedną z najbardziej intrygujących zagadek XIX wieku. Poznaj zagadkowe losy Kaspara Hausera i hipotezy na temat jego pochodzenia.
Spis treści: Kim był Kaspar Hauser – okoliczności pojawienia się i pierwsze lata w Norymberdze Życie w izolacji i próby integracji – edukacja, rozwój i odbiór społeczny Tajemnicza śmierć i teorie dotyczące pochodzenia Kaspara Hausera Wpływ historii Kaspara Hausera na kulturę Najważniejsze hipotezy naukowe i badania nad przypadkiem Kaspara Hausera Historia Kaspara Hausera to jeden z najbardziej intrygujących przypadków w historii XIX-wiecznej Europy, który wciąż stanowi wyzwanie dla badaczy, psychologów oraz miłośników zagadek. Nagłe pojawienie się chłopca w Norymberdze, osobliwe pochodzenie, życie w izolacji oraz niejasne okoliczności śmierci przyczyniły się do powstania licznych hipotez i mitów. Współcześnie historia ta pozostaje źródłem refleksji nad granicami człowieczeństwa oraz rolą wychowania. Kim był Kaspar Hauser – okoliczności pojawienia się i pierwsze lata w Norymberdze Kaspar Hauser pojawił się nagle 26 maja 1828 roku na placu Unschlittplatz w Norymberdze. Był wychudzonym, zaniedbanym nastolatkiem, nieznającym języka i otaczającego go świata. Miał przy sobie dwa anonimowe listy: pierwszy zawierał datę jego urodzenia oraz lakoniczną informację, że jego ojciec był kawalerzystą; drugi adresowany był do kapitana 4. szwadronu kawalerii. Chłopiec nie potrafił czytać, pisać ani mówić, powtarzał jedynie: „Chciałbym być kawalerzystą, jak mój ojciec”, a na inne pytania odpowiadał: „Nie wiem”. W ciągu pierwszych tygodni spędzonych w Norymberdze nauczył się podstaw języka niemieckiego. Dopiero po pewnym czasie był w stanie wyjaśnić, że przez niemal całe życie przebywał w ciemnej, zamkniętej celi, gdzie jedynym towarzystwem był drewniany konik i słomiane posłanie. Żywił się głównie chlebem i wodą, a od czasu do czasu otrzymywał środek nasenny. Po jego zażyciu budził się ostrzyżony i w czystym ubraniu. Wstępne śledztwo przeprowadzone przez lokalne władze nie przyniosło odpowiedzi na pytanie o prawdziwe pochodzenie chłopca. Sprawą zainteresowała się prasa oraz wybitni uczeni, co sprawiło, że historia Kaspara Hausera szybko stała się międzynarodową sensacją. Życie w izolacji i próby integracji – edukacja, rozwój i odbiór społeczny Izolacja, w jakiej dorastał Kaspar Hauser, stała się przedmiotem zainteresowania ówczesnych psychologów, filozofów i pedagogów. Jego przypadek był uważany za niezwykle cenny dla badań nad wpływem środowiska i socjalizacji na rozwój człowieka. Badacze odnosili się do koncepcji „człowieka naturalnego” według Jeana-Jacques’a Rousseau, który postulował, że jednostka rozwija się w pełni tylko w kontakcie z innymi ludźmi i kulturą. W Norymberdze Kaspar Hauser szybko zdobył sympatię mieszkańców. Podjęto próby jego edukacji i integracji społecznej. Chłopcem opiekował się m.in. profesor Georg Friedrich Daumer, który starał się nauczyć go podstaw czytania, pisania, zasad religii oraz zachowań społecznych. Daumer odnotowywał jednak, że Kaspar był bardzo wrażliwy, skłonny do melancholii i miał trudności z adaptacją do nowych warunków życia. Jego historia stała się inspiracją dla licznych dzieł literackich i artystycznych. Paul Verlaine poświęcił mu wiersz „Kaspar Hauser śpiewa” w zbiorze „Sagesse”, a niemiecki pisarz Jakob Wassermann stworzył powieść „Kaspar Hauser czyli dziecię Europy”. Tajemnicza śmierć i teorie dotyczące pochodzenia Kaspara Hausera 11 grudnia 1833 roku Kaspar Hauser został śmiertelnie ugodzony nożem w parku Ansbach. Trzy dni później zmarł, nie zdradzając tożsamości sprawcy ani okoliczności ataku. Na jego nagrobku wyryto słowa: „Tu spoczywa Kaspar Hauser, zagadka swoich czasów. Narodził się w nieznanych okolicznościach, jego śmierć owiana jest tajemnicą”. Już za życia Kaspara pojawiły się spekulacje, że jest on dzieckiem pochodzącym z arystokratycznej rodziny. Najpopularniejsza hipoteza głosi, iż był prawowitym następcą tronu Wielkiego Księstwa Badenii, synem Karola Badenii i Stephanie de Beauharnais (przybranej córki Napoleona Bonaparte). Miał zostać podmieniony z martwym niemowlęciem jednej ze służących, a następnie uwięziony dla celów politycznych. W 2002 roku naukowcy z Uniwersytetu w Münster przeprowadzili analizę DNA mającą na celu potwierdzenie lub wykluczenie tej hipotezy. Wyniki testów nie pozwoliły na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, choć nie wykluczyły jego arystokratycznego pochodzenia. Wpływ historii Kaspara Hausera na kulturę Zagadkowa historia Kaspara Hausera szybko przeniknęła do kultury popularnej oraz rozważań filozoficznych. Postać tajemniczego i nieszczęśliwego chłopca stała się symbolem człowieka pozbawionego kontaktu ze społeczeństwem i wychowywanego w kompletnej izolacji. Inspiracje te wykorzystali twórcy filmów, książek oraz artyści wizualni. Jednym z najważniejszych dzieł jest film Wernera Herzoga „Zagadka Kaspara Hausera” z 1974 roku, który otrzymał liczne nagrody i uznanie krytyków. W polskiej kulturze również odnajdujemy ślady tej historii. Grzegorz Ciechowski napisał piosenkę „Kaspar Hauser”, a postać chłopca była przedmiotem refleksji filozoficznych oraz artystycznych w wielu publikacjach i esejach. Najważniejsze hipotezy naukowe i badania nad przypadkiem Kaspara Hausera Przypadek Kaspara Hausera był i jest analizowany przez badaczy z różnych dziedzin nauki – od psychologii przez medycynę sądową po socjologię i antropologię kulturową. W 2023 roku badacze z uniwersytetu w Moguncji postanowili raz na zawsze rozstrzygnąć, kim naprawdę był Kaspar Hauser. Przeanalizowano DNA pobrane z przedmiotów należących do chłopca oraz porównano je z materiałem genetycznym potomków rodziny badeńskiej. Wyniki nie pozostawiły wątpliwości – Hauser nie był zaginionym księciem Badenii, jak przez dekady sugerowały teorie spiskowe. Analizy genetyczne wykazały, że wspólne pochodzenie z rodziną wielkoksiążęcą jest wykluczone, co definitywnie obala jedną z najsłynniejszych legend XIX wieku. Niektórzy uczeni wysuwali hipotezy, że Kaspar Hauser mógł być oszustem, osobą chorą psychicznie lub wykorzystaną do politycznych intryg. Część badań skupia się na analizie motywacji osób, które mogły przyczynić się do jego izolacji oraz tragicznego końca. Jednak brak jednoznacznych dowodów sprawia, że zagadka pozostaje nierozwiązana. Źródła: Uniwersytet Jagielloński, Polskie Radio, Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zagadka Kaspara Hausera rozwiązana? Nowe badania DNA pomogły obalić 200-letnią teorię spiskową
Badania genetyczne wyjaśniły jedną z zagadek dotyczących Kaspara Hausera. Ten tajemniczy mężczyzna nie był, jak przypuszczano w XIX wieku, spokrewniony z wielkimi książętami Badenii. Pokrewieństwo jednoznacznie wykluczyła analiza mitochondrialnego DNA.
W tym artykule: Tajemnica Kaspara Hausera Morderstwo w ogrodach dworskich Nieznany członek dynastii badeńskiej Badania DNA wyjaśniają zagadkę Kim był Kaspar Hauser? Kaspar Hauser to jedna z najbardziej tajemniczych postaci w historii Europy. Pojawił się na ulicy Norymbergi 26 maja 1828 roku. Miał około 16 lat, wydawał się ociężały i niezdarny. Chodził z trudem, jakby nie do końca umiał się poruszać. Wypowiadał tylko kilka słów. Miał przy sobie anonimowy list. Jego autor wyjaśniał, że chłopiec został oddany pod jego opiekę w 1812 r. Przyznawał, że od tej pory trzymał dziecko w całkowitym odosobnieniu. Dziwny nastolatek został zaprowadzony na policję, która próbowała wywiedzieć się, kim jest. Bez powodzenia. Niespodziewanie okazało się jednak, że chłopiec potrafi wykaligrafować dwa słowa. Brzmiały „Kaspar Hauser”. Tajemniczy znajda zaczął ich wkrótce używać jako imienia i nazwiska, choć były wątpliwości, czy faktycznie tak się nazywał. Tajemnica Kaspara Hausera Kim był zagadkowy nastolatek? Jego historia rozpaliła wyobraźnię ówczesnych. Tym bardziej że z czasem Hauser nauczył się mówić i zaczął opowiadać o swoim dzieciństwie. Od kiedy pamiętał, znajdował się w małej ciemnej piwnicy. Nigdy nikt go nie odwiedzał. Miał tylko drewniane zabawki: dwa koniki i psa. Karmiono go chlebem i wodą, jednak nigdy nie widział osoby, która je przynosiła. Prawdopodobnie w wodzie, którą go pojono, dostawał usypiające opium. Dopiero kilka dni przed końcem uwięzienia przyszedł do niego nieznany mężczyzna. Nauczył go wypowiadać kilka zdań i napisać dwa słowa. Potem zabrał Kaspara na spacer i pozostawił na ulicy w Norymberdze. Morderstwo w ogrodach dworskich Niezwykła historia, opisana w prasie, sprawiła, że z czasem Hauser stał się lokalną gwiazdą. Jedni zarzucali mu oszustwo, inni przypisywali szlachetne urodzenie. Wyobraźnię tych drugich rozpaliło zdarzenie z listopada 1829 r. Hauser został wówczas znaleziony z dużą raną w czole. Twierdził, że jakiś człowiek uderzył go siekierą. Po tym zdarzeniu opiekunowie przenieśli Hausera do Ansbachu. Jednak los dogonił go również tam. 14 grudnia 1833 roku został zwabiony do ogrodów dworskich i zaatakowany nożem. Zdołał wrócić do domu z raną w klatce piersiowej. Zmarł trzy dni później. Nigdy nie ustalono, kto i dlaczego go zabił. Nieznany członek dynastii badeńskiej Oszust czy urodzony wysoko członek którejś z królewskich rodzin usunięty przez zawistnych krewnych? Najpopularniejsza w XIX w. teoria pochodzenia Hausera wiązała go z dynastią badeńską. Miał być synem Karola Ludwika Badeńskiego i jego żony Stefanii de Beauharnais. Małżeństwo to nie doczekało się męskiego potomka, który dożyłby dorosłości. Po śmierci Karola Ludwika rządy objął jego stryj Ludwik I. Jednak w 1812 r. Karolowi i Stefanii urodził się syn. Zmarł zaledwie po 18 dniach, nie otrzymując imienia. Według zwolenników teorii spiskowej zdrowe dziecko zostało podmienione na chorego noworodka. Następnie książęcego syna ukryto w piwnicy, gdzie wyrósł na Kaspara Hausera. Karol i Stefania mieli już tylko córki, a na stryju Karola, Ludwiku I, zakończyła się linia rodu Zähringen. Po niej w Badenii zaczął panować syn hrabiny Luizy Karoliny von Hochberg. To właśnie ją podejrzewano o spisek. 5 największych zagadek świata. Czy kiedykolwiek uda nam się je rozwiązać? Naukowcy od lat próbują rozwiązać największe tajemnice świata. Odkrycie niewyjaśnionych zjawisk i zagadek ludzkości mogłoby rzucić nowe światło na współczesną naukę, a nawet zmieni... Badania DNA wyjaśniają zagadkę Tajemnicza śmierć Hausera tylko powiększyła jego sławę. Został okrzyknięty „sierotą Europy”. Pochodził z dynastii badeńskiej czy też nie? Aż do końca XX w. nie sposób było odpowiedzieć na to pytanie. Jednak wraz z rozwojem badań genetycznych sytuacja się zmieniła. Dzisiaj możliwe jest już potwierdzanie tożsamości osób zmarłych nawet setki lat wcześniej – jeśli tylko mają żyjących krewnych. W 2012 r., po długiej i żmudnej kwerendzie, pod parkingiem w Leicester znaleziono szkielet z XV w. Dzięki badaniom DNA ustalono, że to szczątki króla Ryszarda III, który zginął w bitwie z wojskami Henryka Tudora w 1485 r. Identyfikacja była możliwa, ponieważ znano żyjącą krewną króla Ryszarda, od którego dzieliło ją 17 pokoleń. Badania DNA prowadziła wówczas prof. Turi King z Uniwersytetu Bath. Teraz badaczka zajęła się zagadką Kaspara Hausera. Materiał genetyczny znajdy analizowano już w latach 2000., jednak wówczas wyniki okazały się nierozstrzygające. Teraz zespół King wykorzystał nowocześniejsze techniki badawcze. Próbki DNA pochodziły m.in. z zachowanych ubrań Hausera. Analiza została opisana w artykule opublikowanym w „iScience”. Kim był Kaspar Hauser? Tym razem uzyskano jednoznaczny wynik. Badania mDNA – mitochondrialnego DNA dziedziczonego po linii żeńskiej – wykluczyły, że Hauser był spokrewniony z przedstawicielami dynastii badeńskiej. Jego materiał genetyczny porównano z DNA dwóch żyjących potomków Stefanii de Beauharnais (nawiasem mówiąc, kuzynki Józefiny Bonaparte, i adoptowanej córki Napoleona). – Pracowałam nad dwiema sprawami dotyczącymi potencjalnej identyfikacji członków rodziny królewskiej: Ryszarda III i Kaspara Hausera. Za pierwszym razem potwierdziliśmy tożsamość króla, za drugim udowodniliśmy, że ktoś nie jest księciem – mówi prof. King. – W obu przypadkach były to tajemnice, które ciągnęły się przez wieki, i się cieszę, że nauka mogła pomóc je rozwikłać – dodaje. Niestety nadal nie wiemy, kim był Kaspar Hauser. Naukowcy ustalili tylko, że pochodził z zachodniej Eurazji. Nie umieli jednak powiedzieć niczego choćby o regionie, w którym się urodził. Źródła: Phys.org, iScience Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Magiczna Bawaria. 5 zamków i pałaców, które warto zobaczyć
W największym kraju związkowym Niemiec jest aż kilkadziesiąt twierdz, zamków i pałaców. Niektóre z nich liczą ponad tysiąc lat. Oto 5 najbardziej znanych zamków w Bawarii.
W tym artykule: Zamek Neuschwanstein Zamek Hohenschwangau Pałac Linderhof Zamek Burghausen Zamek cesarski w Norymberdze Przez większość swojej historii Bawaria była niezależnym królestwem lub elektoratem. To tu kolejni władcy wznosili imponujące zamki i pałace. Dzięki cieplejszemu klimatowi, urokliwym jeziorom i górującym nad krainą Alpom to tu cesarze i władcy rzymscy często szukali miejsc na swoje letnie rezydencje. Kto lubi zamki Bawaria nie ma sobie równych. Spędzając wakacje w Bawarii, warto zaplanować trasę szlakami 5 najpiękniejszych z nich. Zamek Neuschwanstein Najbardziej charakterystycznym elementem bawarskiego krajobrazu jest z pewnością baśniowy zamek Neuschwanstein. Twierdzę wzniesiono na polecenie ekscentrycznego księcia bawarskiego Ludwika II Wittelsbacha, zwanego również Szalonym lub Bajkowym. Władca nie szczędził bogactw na realizację swojej śmiałej wizji wyrosłej z fascynacji rycerskimi legendami. Kiedy w 1869 roku ruszyła budowa zamku, król Ludwik II szacował, że na jego ukończenie będzie musiał czekać 3 lata. W rzeczywistości prace trwały znacznie dłużej. Trudności wynikały z ambitnego projektu i lokalizacji budowli na szczycie góry. Król wprowadził się do Neuschwanstein w 1884 roku, czyli 12 lat później. Zamek Neuschwanstein był dla Walta Disneya inspiracją do budowy bajkowego zamku Kopciuszka w kalifornijskim Disneylandzie. Zamek Hohenschwangau Zwiedzając Bawarię, stratą byłoby ominąć zamek Hohenschwangau. Ten neogotycka budowla został zbudowana w XIX wieku na ruinach XII-wiecznej twierdzy Schwanstein. Fundator – król Maksymilian II Bawarski – ojciec wspomnianego Ludwika II – upatrzył sobie to miejsce ze względu na rozpościerające się stąd widoki m.in. na jezioro Forggensee. Wnętrza udekorowane zostały scenami ze średniowiecznych legend, a jedną z nich szczególnie upodobał sobie właśnie Ludwik. Młody książę identyfikował się z rycerzem łabędziem Lohenginem, któremu Ryszard Wagner dedykował operę. Ludwik II mieszkał na zamku do czasu wybudowania swojej nowej siedziby – słynnego zamku Neuschwanstein, który swoim blaskiem miał przebić rezydencję ojca. Opuszczone miejsca w Wielkopolsce. 6 tajemniczych obiektów Zrujnowane dworki i pałacyki, nawiedzony szpital psychiatryczny, porzucona fabryka garniturów… Opuszczone miejsca w Wielkopolsce fascynują i przyprawiają o dreszcze. W Hohenschwangau dla zwiedzających udostępnionych jest około 15 komnat. To bogato wyposażone królewskich apartamenty, z których największe wrażenie robi sypialnia Ludwika. Jej sklepienie ma przypominać niebo dzienne i nocne, a w osiągnięciu założonego efektu miały pomagać sprytnie ukryte lampy oliwne. Pałac Linderhof Kontynuując podróż szlakiem rezydencji związanych z barwną postacią Ludwika II, nie sposób pominąć pałacu Linderhof w pobliżu miasteczka Ettal. To niewielki, ale imponujący neobarokowy pałac, którego pierwowzorem był wersalski pałacyk Petit Trianon. Uwagę zwracają idealne proporcje i przemyślane, choć pełne przepychu zdobienia. Wewnątrz zwiedzający mogą zobaczyć sypialnię ze świecznikiem na ponad sto świec, salę lustrzaną oraz jadalnię z ruchomym stołem. Wszystko to pozwalało realizować fanaberie ekscentrycznego króla. Całość otacza 50-hektarowy park z okazałymi ogrodami i nietypowymi budowlami. Mało tego, przed pałacem znajduje się sztuczny gejzer, który tryska wodą wysoko w górę, regularnie co pół godziny. Zamek Burghausen Zmieniamy klimat i epokę i przenosimy się do Burghausen. Nad tym miasteczkiem wznosi się najdłuższy zamek w Europie. Jego mur ciągnie się na odcinku 1051 metrów. [Więcej o największych zamkach w Europie przeczytasz tutaj]. Leży między graniczną rzeką Salzach a jeziorem Wöhrsee. Większa jego część pochodzi z XIV-XVI wieku, gdy był rezydencją dolnobawarskiej linii Wittelsbachów. Z zamkiem wiąże się również polska historia, w jego murach bowiem mieszkała polska królewna Jadwiga Jagiellonka, siostra trzech kolejnych polskich królów. Jadwiga po śmierci spoczęła w pobliskim klasztorze cystersów, a bramę zamku do dziś zdobi herb Rzeczypospolitej. Masywne mury, liczne blanki, wieże i kaplice sprawiają, że budowla wygląda monumentalnie. Z platformy widokowej, znajdującej się na dachu, rozpościera się przepiękny widok na panoramę miasta. Fantastycznie prezentuje się też starówka w Burghausen, której plac miejski uznawany jest za jeden z najpiękniejszych w Europie Środkowej. Widoki czekają również na tych, którzy zdecydują się na przejazd łodzią „Plättenfahrt“ po rzece Salzach. Zamek cesarski w Norymberdze Kolejny kierunek to Norymberga, drugie największe miasto dzisiejszej Bawarii. Jeszcze bardziej cofamy się w czasie, bo to właśnie w średniowieczu miasto było jednym z kluczowych punktów w historycznej krainie Frankonii. Kiedyś – jedno z piękniejszych europejskich miast, zostało zniszczone w czasie nalotów II wojny światowej. Warto skierować swoje kroki w kierunki położonego na skale zamku cesarskiego (Kaiserburg). Od XI do XVI wieku był on siedzibą wszystkich cesarzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Wejście na teren zamkowy jest darmowe, zapłacimy za wstęp do środka oraz na wieżę Sinwell. Znów zahaczamy o polską historię. To tutaj zmarł i został pochowany rzeźbiarz Wit Stwosz. Na miejskim cmentarzu św. Jana do dziś zachował się jego grób. Podczas II wojny światowej w podziemiach zamku przechowywano skradziony z Krakowa ołtarz Wita Stwosza. Gdzie kręcono Harry'ego Pottera? Poznaj miejsca, w których nagrywano filmową serię o młodym czarodzieju Miejsc, gdzie kręcono Harry'ego Pottera, jest znacznie więcej niż mogłoby się wydawać. Choć zdecydowana większość kojarzy filmową serię o czarodzieju z Hogwartu przede wszystkim z Wyspa... Norymberga to idealne miejsce dla miłośników tajemnic, podziemi, tunelów i komnat. Te w średniowieczu służyły jako magazyny beczek z piwem, w czasie wojny przechowywano tu cenne przedmioty i dzieła sztuki. Ukrywali się w nich również mieszkańcy. Dla odwiedzających dostępnych jest kilka miejsc: Historischer Kunstbunker, czyli „bunkry sztuki”, Felsengänge – piwnice piwne, lochy więzienne pod ratuszem. W Norymberdze znajduje się też jedno z najważniejszych i największych muzeów w Niemczech – Germańskie Muzeum Narodowe (Germanisches Nationalmuseum) założone w połowie XIX wieku w starym klasztorze. To tylko fragment szlaków historii, które można obrać zwiedzając Bawarię. Dziś to największy pod względem powierzchni i najlepiej rozwinięty gospodarczo kraj związkowy Niemiec. A podróż do przyszłości najlepiej zaserwować sobie w Monachium – nowoczesnym mieście, którego strzeże anioł. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Norymberga to raj miłośników zwiedzania i długich spacerów [PRZEWODNIK]
Norymberga to piękne miasto w niemieckiej Bawarii, pełne zabytków i atrakcji turystycznych. Przez Polaków kojarzone głównie z procesami norymberskimi i mroczną historią II wojny światowej, nie jest zbyt popularnym celem podróży. Tymczasem Norymberga zdecydowanie zasługuje na to, by spędzić w niej weekend.
Norymberga: gdzie leży? Norymberga to miasto w Niemczech, leżące w kraju związkowym Bawaria. To duży ośrodek na prawach powiatu - zamieszkuje je stale około 501 000 osób. Zajmuje powierzchnię 186,40 km², a największą przepływającą przez nie rzeką jest Pegnitz. Najbliższe Norymbergi duże miasta to Monachium (stolica kraju związkowego) oraz Stuttgart. Charakteryzuje ją pewna odrębność na tle innych bawarskich miast - mimo, że od czasów średniowiecznych minęły całe stulecia, Norymberga zachowuje swój dawny charakter. Dziś Norymberga to 14. miasto Niemiec pod względem ludności. Jej bogata historia pozostawiła po sobie liczne zabytki, które chętnie zwiedzają turyści. Odwiedzając to wyjątkowe miasto warto z pewnością uwzględnić sporo czasu na spacery ulicami, jedzenie lokalnych pyszności i odwiedzanie muzeów. Warszawę i Norymbergę dzieli niemal 1000 km, jednak od zachodnich granic Polski droga jest o wiele krótsza. Norymberga to bardzo ciekawy kierunek krótkich podróży, przystanek w dłuższej trasie lub cel na tak zwane city tour. Polacy często kojarzą Norymbergę z historią II wojny światowej i nie traktują jej jako ciekawy cel podróży. Zdecydowanie warto dać jej szansę - często okazuje się, że weekend to za mało, by poznać wszystkie atrakcje miasta. Norymberga: atrakcje Norymberga to miasto oferujące wiele atrakcji dla turystów. Nie brakuje tutaj tras spacerowych oraz obiektów, które przyjemnie jest zwiedzić o każdej porze roku. Gdy celem krótkiej podróży jest Norymberga, co warto zobaczyć, oprócz mnóstwa pięknych zabytków? Tiergarten Nuernberg Ogród zoologiczny w Norymberdze odwiedza rocznie ponad milion osób. To jeden z największych ogrodów w Europie, zarówno pod względem powierzchni, jak i żyjących w nim gatunków zwierząt. Można tu podziwiać około 300 gatunków i 3000 osobników. Od lat ogród zoologiczny w Norymberdze angażuje się czynnie w ochronę gatunków zagrożonych. Dodatkowym atutem tego miejsca jest malownicze położenie i wyjątkowo zaaranżowane wybiegi. Germanisches Nationalmuseum Wśród ciekawych kulturalnych atrakcji Norymbergi warto zauważyć także Germańskie Muzeum Narodowe z niezwykle bogatym zbiorem dzieł. Zbiór ten liczy ponad 1 300 000 obiektów i ukazuje historię kultury germańskiej od czasów protohistorii aż do dziś. Można tu podziwiać między innymi dzieła Dürera, obu Cranachów, Wita Stwosza. Z pewnością warto poświęcić na to miejsce nawet cały dzień. To gratka dla osób, które uwielbiają obcowanie ze sztuką. BD Museum BD Museum to wyjątkowe muzeum komunikacji i kolei. Na czym polega jego wyjątkowość? Ukazuje technologię w sposób niezwykle interaktywny i nowoczesny. Nie tylko inżynierowie bawią się tu doskonale. To miejsce dla każdego, także dla rodzin z dziećmi. W mieście takim jak Norymberga atrakcje dla dzieci są dość powszechne. Jedną z nich jest Muzeum Zabawek. Powstało ono na bazie bogatej kolekcji małżeństwa Bayerów. W zbiorach znajduje się około 65 tysięcy zabawek - zabytkowe lalki, misie pluszowe, gry, modele, klocki, a także kukiełki. wizyta w norymberskim Muzeum Zabawek jest niezapomnianym przeżyciem dla najmłodszych podróżników. Norymberga: zabytki Norymberga jest przede wszystkim rajem dla miłośników zwiedzania i zabytków. Warto wybrać się tu przy dobrej pogodzie i zarezerwować długie godziny na przemierzanie ulic miasta i zatrzymywanie się przy kolejnych perełkach. W mieście takim jak Norymberga zwiedzanie jest jedną z głównych atrakcji. Oto kilka propozycji, wybranych spośród wielu godnych polecenia. Norymberga - Stare Miasto Do czasu II wojny światowej Norymberga mogła poszczycić się doskonale zachowanym średniowiecznym założeniem. Po wojnie odbudowano stare miasto, zachowując średniowieczny układ ulic. Na miejscu domów z muru pruskiego zbudowane zostały domy z cegieł. to tutaj zaczynają się pozostałości średniowiecznych fortyfikacji obronnych. Zdecydowanie warto wybrać się na spacer po norymberskim starym mieście i spędzić tutaj trochę czasu, wyobrażając sobie jego dawny wygląd. Handwerkerhof To miejsce handlowe, które istniało już w średniowieczu. Znajduje się tutaj wiele małych sklepików z rękodziełem, niezwykle klimatycznych. Znajdują się tutaj także historyczne karczmy. Zamek Kaiserburg Zamek norymberski to właściwie ogromny kompleks trzech budowli - w jego skład wchodzi zamek cesarski, zamek burgrabiego oraz zamek miejski. Element całego założenia stanowią zachowane obwarowania, pochodzące z XIV–XV w. Zamek odbudowano po II wojnie światowej i dziś stanowi jeden z najbardziej atrakcyjnych zabytków miasta. Charakterystyczne dla Norymbergi zabytki znajdują się niemal na każdym kroku. Należą do nich między innymi piękne fontanny - "Statek głupców", "Karuzela małżeńska" i inne ekspresyjne rzeźby rozmieszczone na ulicach miasta. Spacerując uliczkami Norymbergi warto też zatrzymywać się przy malowniczych mostkach nad rzeką Pegnitz. W mieście nie brakuje też zabytków sakralnych - do najciekawszych należy romańsko - gotycki Kościół św. Sebalda. Norymberga: co trzeba wiedzieć przed podróżą? Norymberga to miasto warte zwiedzenia. Po przyjeździe do miasta warto skorzystać z wyjątkowej oferty dla turystów i kupić NÜRNBERG CARD + FÜRTH. To karta ważna przez 2 dni, uprawniająca do korzystania z komunikacji publicznej oraz zapewniająca wejście do większości muzeów, obiektów zabytkowych i atrakcji. Cena karty to 28€, można ją kupić na lotnisku, w informacji turystycznej, a także w recepcjach niektórych hoteli. Norymberga: historia Norymberga to państwo o bardzo bogatej i daleko sięgającej historii - w okresie wczesnego średniowiecza przebiegała przez nie granica germańsko - słowiańska. Pierwsza znana wzmianka o Norymbergii pochodzi z roku 1050. Od wieku XII miasto pełniło rolę stolicy Burgrabstwa Norymbergi, zaś w roku 1219 stało się wolnym miastem Rzeszy. Obok Legnicy i Wiednia Norymberga była w tych czasach jednym z największych miast środkowej Europy i zarazem ważnym centrum handlu w drodze z Rzymu do północnej części Europy. Norymberga utrzymywała rozwinięte kontakty polityczne i handlowe z Polską oraz Czechami. Co ciekawe, Norymberga była też jednym z ważniejszych ośrodków drukarskich. Mikołaj Kopernik wydał tu swoje dzieło "O obrotach sfer niebieskich". W historii miasta pojawiło się wiele słynnych osób, w tym istotnych dla historii Polski - to tutaj zmarł Wit Stwosz, autor ołtarza w Kościele Mariackim w Krakowie. W mieście żył i tworzył Albrecht Dürer. W roku 1806 Norymberga została wcielona przez Napoleona Bonaparte do Królestwa Bawarii. Wprawdzie straciła polityczną odrębność, jednak odrodziła się gospodarczo i finansowo po przetaczających się przez nią w ubiegłych latach wojnach. W roku 1912 otwarto tu jeden z największych ogrodów zoologicznych w Europie. W mieście Norymberga historia toczyła się dość burzliwie. Czasy III Rzeszy zapisały się na kartach historii miasta wyraźnie, choć mrocznie - mieściła się tutaj ważna siedziba władz nazistowskich. Ogłoszono tutaj między innymi ustawy norymberskie, które w czasie wojny stały się podstawą prześladowania Żydów i innych mniejszości. Z kolei po II wojnie światowej w Norymberdze odbył się proces, w trakcie którego sądzono zbrodniarzy wojennych. W czasie II wojny światowej miasto uległo dużym zniszczeniom, jednak zostało odbudowane. Dziś ślady historii widać w Norymberdze na każdym kroku - jedną z popularniejszych atrakcji w mieście są spacery i zwiedzanie.
4 pomysły na dzień poza Monachium. Zwiedzamy Bawarię
Co robić, kiedy chcemy poznać okolice Monachium od innej strony niż to, co zawsze proponują nam biura podróży - czyli Oktoberfest i piwo? Mamy magiczny przepis.
Bawaria jest przyjazna turystom, a podróżowanie po jej terytorium jeszcze bardziej ułatwia przyjezdnym niemiecka kolej, która udostępnia tzw. Bavaria Ticket. Bilet ten umożliwia podróż po całym regionie przez całą dobę za stałą cenę. W dodatku im większą grupą podróżujemy, tym mniej płacimy. Dla przykładu, cena dla jednej osoby to 23 euro, a dla pięciu osób 39 euro, co daje niecałe 8 euro na osobę. 1. Zamek Neuschwanstein Bajkowe miejsce, którym przy kreacji zamku Śpiącej Królewny inspirowała się sama wytwórnia Disneya. Ta zapierająca dech w piersiach twierdza postawiona została w 1869 r. na specjalne życzenie króla Ludwika II Wittelsbacha, który w ówczesnych czasach zasiadał na bawarskim tronie. Od lat pozostaje jedną z największych atrakcji nie tylko regionu, ale i całych Niemiec przyciągając ponad 1,3 miliona turystów rocznie. Odległość od Monachium: 126 km 2. Lindau i Jezioro Bodeńskie Co poza językiem łączy Niemcy, Austrię i Szwajcarię? Właśnie Jezioro Bodeńskie, jedno z najpiękniejszych jezior Europy, położone w samym sercu Alp. Największym urokiem tej okolicy są krajobrazy – malownicze szczyty, zielone doliny oraz błękitna woda. To wszystko sprawia, że Jezioro Bodeńskie pozostaje jednym z najpiękniejszych miejsc do wypoczynku w Bawarii. Wartym odwiedzenia jest miasteczko Lindau, prawie w całości położone na wyspie. Odległość od Monachium: 179 km 3. Norymberga Największe miasto niemieckiej Frankonii. Historia Norymbergi bardzo mocno związana jest z działalnością Hitlera, bo to właśnie ona przez długi czas służyła mu jako główny ośrodek organizacji wieców politycznych i nie tylko. Pomimo swojej niechlubnej historii, miejsce to pozostaje jednym z bardziej interesujących w regionie i stanowi zwierciadło niemieckiej historii. Podczas Oktoberfest noclegi w Norymberdze są ok. trzy razy tańsze niż w Monachium. Odległość od Monachium: 169 km 4. Jezioro Królewskie W niedalekiej odległości od granicy z Austrią szukający ciszy po szalonym Oktoberfest mogą w spokoju spędzić czas na łonie natury. To właśnie w tym miejscu niemieckie władze, chcąc uchronić ten dziewiczy krajobraz, zdecydowały się na utworzenie Parku Narodowego Berchtesgaden, w którego sercu odnajdziemy Jezioro Królewskie (niem. Königssee). Jego krystalicznie czysta woda oraz porośnięte zielonymi lasami zbocza gór to jedynie część z tego, co możemy zobaczyć, bowiem najpiękniejsze widoki na okolicę roztaczają się przy okazji wspinaczki na pobliski szczyt – Watzmann. Odległość od Monachium: 159 km. Odrobinę poza Bawarią, ale równie blisko.
Anioły i pociągi, czyli szlakiem przedświątecznych jarmarków
W niemieckich miastach czas świątecznych jarmarków. Alternatywne squat-stragany, największy kalendarz adwentowy, pociąg, którym podróżowały anioły - co warto zobaczyć?
Takim przemówieniem, już zwyczajowo, zaczyna się czas świątecznych jarmarków w Norymberdze. Nad rynkiem zawisa Christkind, anioł, którego wybiera specjalne jury po głosowaniu mieszkańców miasta. Anioł jest młodą kobietą i sprawuje kadencję przez dwa lata. Do jego obowiązków należy głównie, co jest raczej kwestią oczywistą, niesienie radości i otwieranie jarmarków. O ile, Norymberga ma prawdziwego anioła i najsmaczniejsze pierniki, to Monachium szczyci się gigantyczną choinką i bajkowymi jarmarkami dla najmłodszych. Berlin natomiast oferuje sześćdziesiąt przedświątecznych jarmarków, od tych tradycyjnych, pachnących kiełbaską z grilla w bułce, po te alternatywne, artystyczne, na których wystawcy rozkładają swój towar w pokrytych grafitti squatach. Wspólnym podmiotem jest oczywiście grzane wino, stollen – ciężkie świąteczne ciasto i tysiące różnych bożonarodzeniowych ozdób. Świętuj i zwiedzaj Niemieckie jarmarki (znany również jest ten w Dreźnie z największym kalendarzem adwentowym na świecie) są atrakcją turystyczną, która przyciąga setki tysięcy turystów niemal z całego świata. Samą Norymbergę odwiedza podczas adwentu ponad dwa miliony gości. Wielu z nich po prostu podróżuje pomiędzy miastami dzięki szybkim połączeniom kolejowym. Z Norymbergii do Monachium jazda Deutsche Bahn zajmuje niecałą godzinę, Monachium – Berlin około pięciu godzin. W ten sposób można odwiedzić dwa miasta w ciągu jednego dnia. Warto również szukać ofert promocyjnych, na wszystkich europejskich trasach z lub do Niemiec aktywna jest oferta „Europa-Special”. Bilety można nabyć już za 39 Euro, a na wybranych trasach, np. z Poznania do Berlina nawet za 19 Euro. Dodatkową atrakcją jest karta rabatowa Bahn Card. Poza zniżką wynoszącą nawet do 50 proc. na zakup biletów, karta umożliwia też bezpłatne korzystanie z miejskiego transportu w ponad stu niemieckich miastach. Dzieci do piętnastu lat jeżdżą Deutsche Bahn bezpłatnie. Na dużych dworcach pasażerowie pierwszej klasy mogą również korzystać z loungu z bezpłatnym poczęstunkiem i napojami. Pociąg, którym podróżowały anioły Przy okazji zwiedzania jarmarków, koniecznie trzeba zajrzeć do Muzeum Niemieckich Kolei (Deutsche-Bahn-Museum) w Norymberdze, które zostało otwarte w 1899 roku jako królewsko-bawarskie muzeum kolei żelaznych i jest ono najstarszą tego rodzaju placówką w Niemczech. W unikatowej kolekcji znajdują się między innymi pierwsza, legendarna lokomotywa Adler. Kiedyś ciągnęła skład tak piękny, że mogły nim podróżować nawet bożonarodzeniowe anioły, dzisiaj pociągi są już tak szybkie, że na anielskich skrzydłach trudno je dogonić. Szczególnie po uczcie z tutejszych przysmaków.