National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-10T11:10:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Muszle i skrzydła ptaków w grobie kobiety z epoki wikingów. „Najbardziej niezwykła rzecz”
items: LOT otwiera bramę do krainy fiordów! Nowe połączenie Warszawa–Stavanger już działa
items: Verdens Ende, czyli norweski „koniec świata”. Wzdłuż cieśniny Oslofjorden
items: Podziemna twierdza danych. Na wybrzeżu Norwegii, głęboko pod ziemią, pracuje najnowocześniejszy komputer świata
items: Najlepsze miejsca do życia na emeryturze. Oto kraje, w których seniorzy naprawdę odpoczywają
items: Norweski raj zagrożony. Turystyka wymyka się spod kontroli
items: Odkryli zaginione miasto pod polem uprawnym. Pomocny był georadar
items: Zagłębie średniowiecznych skórzanych toreb pod szkołą. Niezwykłe odkrycie z Oslo
items: Rekin nie do końca grenlandzki? Słynny polarny drapieżnik ma „przedszkole” znacznie bliżej nas
items: Ten słodziak to kandydat na najmłodszego ssaka naszej planety. Powstał bardzo niedawno
items: Czułe giganty: po raz pierwszy nagrano „całujące się” orki
items: Jak wyglądała Tora? Naukowcy odtworzyli twarz średniowiecznej kobiety
items: Wybudowali lotnisko na wiecznej zmarzlinie. Teraz pas startowy zaczyna znikać
items: Archeolodzy badają cmentarzyska wielorybników. Na krańcu świata
items: Fiordy to dzika natura północy. Widoki zapierają dech w piersiach
items: To najstarsze runy na świecie. Archeolodzy odkryli je w formie „puzzli”
items: To tutaj rozpoczynały się legendarne wyprawy. Na Hardangervidda panuje prawdziwa dzikość
items: Zaskakujące praktyki pogrzebowe wikingów. W grobie znaleziono nietypowy artefakt
items: Longyearbyen to najdalej wysunięte na północ miasto. Niewielka osada skrywa sporo atrakcji
items: Polska Stacja Polarna na Spitsbergenie rekrutuje na wyprawę. Przedstawiciele tych zawodów poszukiwani
items: Przedłużony weekend w Bergen? Znamy sposób, jak najlepiej zwiedzić to magiczne miejsce
items: Nordland to najmniej znany region Norwegii. Tu sztuka spotyka się z naturą
items: „Czy to w ogóle jest miasto?”. Kpią z własnej stolicy w promocyjnym spocie
items: Odkryto niesamowity podwodny świat. Pomoże zrozumieć, jak powstaje życie
items: Odnaleziono zaginiony relikwiarz św. Swituna. „Dla Kościoła jest to sensacja”

Muszle i skrzydła ptaków w grobie kobiety z epoki wikingów. „Najbardziej niezwykła rzecz”
type: item
date: 2025-12-10T11:09:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: grób
subject: norwegia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wikingowie
description: Dwie muszle znajdowały się w ustach zmarłej kobiety żyjącej w Norwegii w epoce wikingów. Ta praktyka nie jest znana z grobów przedchrześcijańskich w tym kraju. W pochówku umieszczono też skrzydła ptaków. Kim była ta tajemnicza kobieta żyjąca 1200 lat temu?
encoded: Do tego niezwykłego znaleziska doszło dzięki amatorskiemu poszukiwaczowi. Na początku tego roku Roy Søreng natknął się z wykrywaczem metalu w Bjugn w okręgu Trøndelag w Norwegii na owalną broszkę na polu. Była to typowa biżuteria z epoki wikingów i stuleci poprzedzających. Znalazca zaalarmował archeologów z Muzeum Uniwersyteckiego Norweskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii (NTNU) oraz Rady Okręgu Trøndelag. W czasie badań naukowcy natknęli się na dobrze zachowanego szczątki z około 700 roku n.e. Jednak dalsze badania tego obszaru przyniosły nowe znalezisko: kolejny grób, tym razem z bardzo bogatym wyposażeniem. Archeolodzy postanowili go wyeksplorować, bo obawiali się, że zniszczy go rolnicza orka. Były to więc wykopaliska ratownicze. Bogactwo w wikińskim grobie Nowo znaleziony grób był tak bogaty, że archeolodzy prowadzili badania w tajemnicy, by nie przyciągać uwagi potencjalnych rabusiów. – Grób z epoki wikingów zawiera, jak sądzimy, szczątki kobiety, pochowanej w typowym stroju z epoki wikingów i z kompletem biżuterii z IX wieku. Wskazuje to na to, że była kobietą wolną i prawdopodobnie mężatką, być może właścicielką gospodarstwa – mówi Raymond Sauvage z Norweskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego, który kieruje projektem badawczym w tym miejscu. Na wyposażenie grobu składały się dwie owalne broszki, które mocuje się do ramiączek sukienki na szelkach oraz mała klamra pierścieniowa. Uwagę zwraca też to, że szkielet zachowany był w bardzo dobrym stanie. To rzadkość jeśli chodzi o szczątki z tego okresu z obszaru Skandynawii. Muszle i ptaki. Wyjątkowe dary grobowe Jako „najbardziej niezwykłą rzecz” w grobie badacze wskazuję dwie muszle umieszczone w ustach zmarłej. – To praktyka, która nie była wcześniej znana z przedchrześcijańskich grobów w Norwegii. Nie wiemy jeszcze, z czym związana jest ich symbolika – dodaje Sauvage. Muszle przegrzebków leżały zakrzywioną stroną na zewnątrz, a prostą krawędzią do góry, tak że częściowo zakrywały usta. Ale to nie wszystko.…

wiking-f8af92b.jpg
width: 1575
height: 1050

LOT otwiera bramę do krainy fiordów! Nowe połączenie Warszawa–Stavanger już działa
type: item
date: 2025-11-24T17:25:11.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: fiordy
subject: linie lotnicze
subject: NatGeoBN
subject: norwegia
description: 24 listopada 2025 r. Polskie Linie Lotnicze LOT uruchomiły bezpośrednie, całoroczne połączenie z Warszawy do Stavanger. Nowa trasa to nie tylko ułatwienie dla 110 tys. Polaków w Norwegii, ale i brama do jednych z najpiękniejszych krajobrazów Europy.
encoded: 24 listopada Polskie Linie Lotnicze LOT zainaugurowały nową trasę lotniczą z Warszawy do Stavanger. Rejsy LO489 startują z Lotniska Chopina w Warszawie cztery razy w tygodniu: w poniedziałki, wtorki, czwartki i piątki o godzinie 8:10. Powroty, rejsy LO490, zaplanowano na te same dni o godzinie 11:25. Czas podróży wynosi niecałe 2 godziny. Połączenie jest całoroczne i stanowi kolejny krok w rozwoju siatki połączeń PLL LOT do regionu Europy Północnej. Stavanger to trzecia nowość w północnej Europie – po Reykjaviku (w kwietniu) i przed Rovaniemi (rusza 27 listopada). Stavanger i Rogaland – bezpośrednie rejsy do serca fiordów Nowe bezpośrednie loty do Stavanger otwierają podróżnym drogę do jednego z najbardziej malowniczych regionów kraju, gdzie Rogaland – ze stolicą w Stavanger – zachwyca fiordami, wodospadami, skalistymi klifami i rybackimi wioskami, a po drodze łatwo natknąć się na fascynujące ciekawostki o Norwegii. Region oferuje różnorodne trasy trekkingowe – od krótkich spacerów na słynną Preikestolen po wymagające wyprawy na Kjerag. Wędrując po okolicznych szlakach, turyści mogą podziwiać dziką przyrodę i niesamowite widoki na fiordy, zatoki oraz surowe wybrzeże. Spacer po Stavanger to także możliwość odwiedzenia targu rybnego, klimatycznych kawiarni z widokiem na port i poznania lokalnych tradycji. Region ten to idealne miejsce na połączenie aktywnego wypoczynku z odkrywaniem kultury i historii Norwegii. Preikestolen, Kjerag i fiordy – cuda natury w zasięgu dwugodzinnego lotu Dzięki nowej trasie lotniczej Polskie Linie Lotnicze LOT umożliwiają szybki dostęp do jednych z najpiękniejszych atrakcji przyrodniczych Europy. Preikestolen, czyli „Ambona”, to słynna skalna półka zawieszona 604 metry nad Lysefjordem – miejsce uwielbiane przez fotografów i turystów z całego świata. Nieopodal znajduje się także Kjerag z wyjątkowym Kjeragbolten – głazem zawieszonym między dwiema skałami. Trasy prowadzące do tych miejsc przyciągają miłośników górskich wędrówek, którzy pragną…

stavanger-fjord-GettyImages-1388707844-72b987b.jpg
width: 5992
height: 3987

Verdens Ende, czyli norweski „koniec świata”. Wzdłuż cieśniny Oslofjorden
type: item
date: 2025-10-11T12:30:41.000Z
creator: Paweł Kempa
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: norwegia
subject: oslo
description: Dla rybaków i wikingów znad zatoki Oslofjorden to właśnie w tym miejscu kończył się świat, który znali. Stąd nazwa Verdens Ende, czyli „koniec świata”.
encoded: Spis treści: Drøbak – tu Mikołaj spędza wakacje Tønsberg – najstarsze miasto Norwegii Tjøme – w rybackiej szopie Verdens Ende – tańce przy ognisku Norwegia Oslofjorden – informacje praktyczne Pasażerski statek sunie bezszelestnie przez wąską cieśninę Oslofjorden, najdłuższej zatoki w południowo-wschodniej Norwegii, w mieście Drøbak. Patrzę, jak przesuwa się majestatycznie na tle gór porośniętych drzewami. – Rozbije się? Otrze burtą o skały, jak Titanic o górę lodową? – zastanawiam się, stojąc na brzegu. Mam ochotę wydać krzyk, jak postać na obrazie Edvarda Muncha. Scena swoją dramaturgią i ekspresją mogłaby spokojnie trafić na płótno najsłynniejszego norweskiego malarza. Gdyby nie wstęga połyskujących w słońcu wód cieśniny, to wydawałoby się, że przepływający w najwęższym miejscu Oslofjordenu wycieczkowiec przemieszcza się po lądzie między skałami. Te „żywe obrazy” powstałe z przepływających statków na tle skandynawskiej natury przychodzi oglądać wielu entuzjastów marynistyki z całego świata. Przyjechałem do Drøbaku z Oslo i zatrzymam się w nim kilka godzin. Potem ruszam na południe wzdłuż Oslofjorden razem z przyjaciółmi – Kasią i Łukaszem mieszkającymi w Norwegii od 15 lat. Mamy zamiar wspólnie dotrzeć na Verdens Ende, czyli norweski „koniec świata”. Drøbak – tu Mikołaj spędza wakacje Niewielkie miasteczko Drøbak słynie z tradycyjnych domów rybackich wybudowanych na skalistym wybrzeżu i pomalowanych na biało. Mieszkańcy mówią o nim, że to najbardziej południowe miasteczko leżące najdalej na północy Norwegii. Chodzę wąskimi uliczkami i podziwiam wypielęgnowane przydomowe ogródki, a właściwie skalniaki. Za punkt honoru właściciele uznali zapewne założenie trawnika w tym surowym terenie – im większy, tym wzrasta prestiż i zarazem cena domu. Małe, jednopiętrowe domki rybackie w centrum Drøbaku, z pionowym deskowaniem, tworzą atmosferę niezmienioną od prawie dwustu lat. Do miejscowości przylgnęła także nazwa „norweskiej stolicy Bożego Narodzenia”. Wchodzę do drewnianeg…

Verdens-Ende-50d7434.jpg
width: 2000
height: 1308

Podziemna twierdza danych. Na wybrzeżu Norwegii, głęboko pod ziemią, pracuje najnowocześniejszy komputer świata
type: item
date: 2025-10-10T13:56:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Technologia
subject: ekologia
subject: komputery
subject: norwegia
subject: superkomputer
description: W krainie głębokich norweskich fiordów, gdzie strome góry spotykają się z zimnym Atlantykiem, niepozorny, betonowy płot kryje wejście do gigantycznej, podziemnej serwerowni. Przekształcona w centrum danych dawna kopalnia oliwinu schodzi w dół do 160 metrów i rozciąga się na długości 500 metrów. Najbardziej ekologiczna serwerownia świata kryje jeszcze jeden cud – superkomputer Olivia.
encoded: Spis treści: Na styku przyrody i techniki Krasnoludy i twierdza IT Pięć poziomów wtajemniczenia Centrum o zerowej emisji Niepozorny i wielki zarazem Wśród mgieł, lodowców i zielonych zboczy fiordów, w sercu dawnej kopalni oliwinu, bije dziś cyfrowe serce Skandynawii – Lefdal Mine Data Center, podziemna twierdza danych. Miałam przyjemność zwiedzić tę twierdzę dzięki AMD. To firma, której procesory są kluczowymi elementami infrastruktury obliczeniowej Olivii – niewielkiego, choć potężnego superkomputera. Na styku przyrody i techniki Dostanie się w okolice miasteczka Nordfjordeid, znajdującego się około 400 kilometrów na północ od Bergen i ok. 600 km od Oslo, nie jest proste. Można tam dolecieć niewielkim samolotem, który funkcjonuje jako latający autobus. Lot z Oslo trwa około półtorej godziny, ale widok lodowców i poszarpanych wodą skał sprawia, że czas mija bardzo szybko. Odległość między lotniskiem a miasteczkiem nie jest duża, ale trzeba przepłynąć promem przez szeroką zatokę. Tym, co poza zachwycającą przyrodą zwróciło moją uwagę, była absolutna cisza. Pracujące tam promy są elektryczne i niemal bezgłośne. Można stać na pokładzie i mieć wrażenie, że płynie się poprzez ten wyludniony teren tratwą. Na tamtym obszarze wszystko zasilane jest energią elektryczną. Elektrownie wodne oraz turbiny wiatrowe dają tak dużo czystej i taniej energii, że spalanie paliw kopalnych po prostu się nie opłaca. Właśnie ten naddatek czystej energii był jednym z powodów usytuowania na tym terenie centrum danych. Dwa kolejne powody również wiążą się naturalnymi walorami fiordów. Ale o tym za chwilę. Krasnoludy i twierdza IT Gdyby nie to, że na teren Lefdal Mine Data Center przywieziono mnie busem wraz z międzynarodową grupą dziennikarzy, z pewnością nie zwróciłabym na to miejsce najmniejszej uwagi. Szary, betonowy płot i stróżówka, za nimi wielkie maszyny, jakie widuje się zwykle na ogromnych budowach. Dalej szerokie, wykute w skale wejście, a raczej wjazd do kopalni. Zjechaliśmy kilkadz…

DSC08661-8649497.jpg
width: 4500
height: 3006

Najlepsze miejsca do życia na emeryturze. Oto kraje, w których seniorzy naprawdę odpoczywają
type: item
date: 2025-10-09T07:42:54.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: emerytura
subject: norwegia
subject: pieniądze
description: Znalezienie miejsca, w którym można spokojnie spędzić emeryturę, to marzenie wielu osób – zwłaszcza w czasach, gdy koszty życia rosną, a stabilność finansowa staje się coraz trudniejsza do osiągnięcia. Nie każdy kraj jednak w równym stopniu sprzyja seniorom. Najnowszy raport pokazuje, gdzie starzenie się może oznaczać nie tylko bezpieczeństwo ekonomiczne, lecz także prawdziwy komfort życia.
encoded: Na emeryturę można spojrzeć jak na nowy etap życia – pełen wolności, ale też wymagający stabilnych warunków, które pozwolą naprawdę cieszyć się tym czasem. Co roku raport „Global Retirement Index” analizuje, gdzie na świecie najłatwiej osiągnąć ten cel. Tegoroczna edycja, obejmująca 44 kraje rozwinięte, po raz kolejny dostarcza wnikliwego obrazu jakości życia seniorów. Opracowany przez Natixis Investment Managers indeks ocenia 18 wskaźników pogrupowanych w cztery kategorie: finanse na emeryturze, dobrobyt materialny, zdrowie oraz jakość życia. Bierze pod uwagę tak różnorodne czynniki, jak długość życia, dochód na mieszkańca, poziom zadłużenia publicznego czy stan środowiska naturalnego, tworząc kompleksowy obraz bezpieczeństwa emerytalnego na świecie. Największe wyzwania współczesnej emerytury Bezpieczeństwo finansowe po zakończeniu kariery zawodowej coraz częściej staje się przedmiotem niepokoju – nie tylko wśród przyszłych emerytów, lecz także aktywnych zawodowo inwestorów. W 2025 roku obawy o stabilność świadczeń, wpływ inflacji i realną wartość oszczędności nabierają wyjątkowej intensywności. Dane z raportu Natixis „Global Retirement Index” wskazują, że prawie połowa badanych pracujących osób uważa, iż do osiągnięcia bezpiecznej emerytury potrzebny byłby cud. Źródłem lęku jest złożona sieć zależności między wydłużającym się życiem, niestabilnością rynków, rosnącymi kosztami utrzymania i niepewnością polityki publicznej. Choć recepta mogłaby wydawać się prosta – odkładać więcej – w praktyce wyznaczenie właściwego poziomu oszczędności okazuje się niemal niemożliwe. Przyszłe wydatki, zmienność stóp zwrotu z inwestycji oraz największa niewiadoma (czyli długość życia), sprawiają, że nawet dobrze zaplanowana strategia finansowa może okazać się niewystarczająca. Dodatkowo 38% respondentów przyznaje, że inflacja skutecznie niweczy ich plany emerytalne, ograniczając zdolność do odkładania pieniędzy. Jednocześnie starzenie się społeczeństw i rosnący dług publiczny zwiększ…

GettyImages-2173203067-b394acb.jpg
width: 5500
height: 3669

Norweski raj zagrożony. Turystyka wymyka się spod kontroli
type: item
date: 2025-08-05T08:00:00.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: lofoty
subject: norwegia
subject: turyści
description: Lofoty są symbolem niezwykłego piękna północnej Norwegii, ale ich popularność rodzi pytanie, jak pogodzić ochronę środowiska z rozwojem turystyki. Erozja szlaków, zanieczyszczenie wód, niepokojenie dzikiej przyrody – to realne skutki nadmiernego ruchu turystycznego.
encoded: Spis treści: Turystyka i historyczna przeszłość Lofotów Reakcje mieszkańców na nadmiar odwiedzających Władze reagują na boom turystyczny Norwegia zachwyca krajobrazami, w których majestatyczne góry spotykają się z krystalicznie czystymi wodami i malowniczymi rybackimi wioskami. Nic dziwnego, że co roku przyciąga miliony turystów marzących o tym, by choć na chwilę zanurzyć się w skandynawskim raju. W czasie, gdy w popularnych południowych destynacjach – od Hiszpanii po Grecję – upały stają się coraz bardziej uciążliwe, wielu podróżnych wybiera północ, by spędzić urlop w chłodniejszym klimacie. Z tego względu jednym z miejsc, które w ostatnich latach przeżywają prawdziwy boom, są Lofoty – archipelag nazywany przez wielu „najpiękniejszymi wyspami świata”. Surowy krajobraz, niekończące się dni polarnego lata i bliskość dzikiej przyrody przyciągają wielu odwiedzających, którzy odkrywają te tereny zarówno z perspektywy kajaków, jak i górskich szlaków. Turystyka i historyczna przeszłość Lofotów Lofoty były zamieszkiwane i odwiedzane już w czasach Wikingów, ponieważ właśnie tutaj znajdowały się jedne z najstarszych północnych osad tej kultury. Co więcej, zimą przypływali tu z Islandii kupcy, by handlować dorszem arktycznym, co sprawiło, że rybołówstwo przez stulecia było fundamentem lokalnej gospodarki. Dzisiejsze rorbuer, czyli tradycyjne domki rybackie, są bezpośrednim świadectwem tej historii: niegdyś dawały schronienie marynarzom, a dziś goszczą odwiedzających z całego świata. Dynamiczny rozwój turystyki rozpoczął się dopiero w ostatnich dwóch dekadach. Modernizacja połączeń drogowych i promowych umożliwiła łatwiejszy dostęp do archipelagu, a popularyzacja mediów społecznościowych sprawiła, że jego niezwykłe krajobrazy stały się rozpoznawalne na całym świecie. W efekcie tylko w 2023 roku Lofoty odwiedziło około miliona turystów – to aż czterdzieści razy więcej niż liczba mieszkańców, których jest zaledwie około 25 tysięcy. Tak gwałtowny napływ odwiedzających znacząco ob…

lofoty-d5ffa32.jpg
width: 5168
height: 3448

Odkryli zaginione miasto pod polem uprawnym. Pomocny był georadar
type: item
date: 2025-07-22T06:51:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: miasta
subject: norwegia
subject: średniowiecze
description: Zarysy budynków, wąskie uliczki i zaułki – dostrzegli archeolodzy pod polami uprawnymi w miejscowości Hamar w Norwegii. Aby stało się to możliwe, zastosowali georadar. Średniowiecznej osady szukano w tym miejscu od wielu dekad.
encoded: Spis treści: Georadar ujawnia tajemnicę Co wiadomo o zaginionej osadzie? Zabytki z zaginionego miasta Badacze przeszłości, żyjący sto lat temu, nie uwierzyliby jakie techniki stosują dziś archeolodzy. Różnorodne metody nieinwazyjne, czyli takie, które umożliwiają „zajrzenie” pod ziemię bez wbicia łopaty, są stosowane coraz częściej. Tak też było i w tym przypadku w Norwegii. Przez wiele lat poszukiwano średniowiecznego miasta Hamarkaupangen w południowej części tego kraju. Georadar ujawnia tajemnicę Chociaż na przestrzeni lat w warstwie gleby na polu uprawnym obok współczesnej miejscowości znaleziono fizyczne ślady tego średniowiecznego miasta w postaci pojedynczych zabytków, to jego budynki, działki miejskie i ulice – pozostawały nieuchwytne. W 2023 i 2024 roku Norweski Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym (NIKU) wykonał szeroko zakrojone badania z użyciem georadaru na polach obok współczesnej miejscowości Hamar obok muzeum Domkirkeodden. Georadar stosują również polscy badacze. Jest wśród nich prof. Fabian Welc, któremu udało się dzięki niemu m.in. poznać sekrety krzyżackiej twierdzy w Dzierzgoniu. W Hamar badacze ujrzeli coś, co przypominało zarysy domów i uliczek. Postanowiono postawić kropkę nad i. Rozpoczęły się wykopaliska, które nadal trwają. Archeolodzy potwierdzili, że faktycznie była to średniowieczna osada handlowa. Co wiadomo o zaginionej osadzie? Według lokalnej kroniki z XVI wieku, osada miejska znajdowała się niegdyś na wschód od katedry i rezydencji biskupiej w Hamar. Miasto zostało prawdopodobnie założone w połowie XI wieku, ale nie wiadomo, kiedy je opuszczono. Spośród ośmiu znanych średniowiecznych miast Norwegii jest to jedyne położone w głębi lądu. Do badań wykorzystano 16-kanałowy, zmotoryzowany system radaru penetrującego grunt firmy Guideline Geo. Jest to ten sam sprzęt, który w 2018 roku pozwolił zidentyfikować statek wikingów w Gjellestad. Badania geofizyczne przeprowadzili archeolodzy Monica Kristiansen, Jani Causevic i Ole Fredrik …

tolkning-med-veier-liten-8fe8d32.jpg
width: 1500
height: 1125

Zagłębie średniowiecznych skórzanych toreb pod szkołą. Niezwykłe odkrycie z Oslo
type: item
date: 2025-07-16T13:49:01.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: norwegia
subject: średniowiecze
description: Kilkanaście skórzanych torebek i „portfeli” odkryli archeolodzy w czasie wykopalisk pod szkołą w Oslo w Norwegii. Część była wielkości współczesnych nerek na smartfony. Co w nich przechowywano 700 lat temu?
encoded: Spis treści: Skórzane skarby Torby i portfele – zestaw spod szkoły Indywidualność to podstawa Dziś trudno jest to nam sobie wyobrazić. W średniowiecznych w szatach nie było kieszeni. Z tego powodu pod ubraniem lub na nim noszono różnego rodzaju torby lub torebki. Aby były wytrzymałe, wykonywano je ze skóry. Teraz archeolodzy natknęli się na ich „skarbiec” w czasie wykopalisk przy szkole w stolicy Norwegii, Oslo. Skórzane skarby Wykopaliska przeprowadzili badacze z Norweskiego Muzeum Morskiego. W tym samym miejsce odnaleziono kilka tysięcy przedmiotów ze skóry, w tym wiele butów. Przedmioty z surowców organicznych dosyć szybko ulegają rozkładowi. Dlatego archeolodzy cieszą się, gdy je odkrywają. Ma to miejsce w wilgotnych lokalizacjach pozbawionych dostępu do tlenu. Dzięki temu zachowała się też słynna osada obronna w Biskupinie. Torby i portfele – zestaw spod szkoły Archeolodzy zwrócili uwagę na znalezisko w postaci 15 toreb i portfeli z XIII i XIV wieku. „Dziś rzadko wychodzimy z domu bez torby, worka czy portfela. Tak samo było w średniowieczu – ludzie potrzebowali miejsca do przechowywania swoich drobiazgów. Rozwiązaniem był prosty, ale ważny przedmiot: skórzana torba” – piszą badacze na stronie Norweskiego Muzeum Morskiego. Zachowały się też fragmenty – kawałki skóry z otworami do sznurowania, śladami szwów, a być może nawet pozostałościami szlufek lub pasków do zawieszania. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni używali toreb, choć prawdopodobnie w nieco odmiennych formach. Mężczyźni często nosili je przy pasku razem z nożami, podczas gdy kobiety mogły nosić worki ściągane sznurkiem przytroczone do talii lub ukryte pod ubraniem. Wewnątrz mogły się też znajdować monety, grzebienie, igły, nici, a może nawet amulety. Jedna z zachowanych torebek ma wymiary 15 na 18 cm, tak więc można ją porównać z dzisiejszymi nerkami do przenoszenia smartfonów. Wykonana jest z miękkiej skóry. W górnej części znajduje się klapka. Otwory widoczne wzdłuż krawędzi mogły być częścią mechaniz…

torebki-a1f49e1.png
width: 900
height: 600

Rekin nie do końca grenlandzki? Słynny polarny drapieżnik ma „przedszkole” znacznie bliżej nas
type: item
date: 2025-07-16T10:41:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: arktyka
subject: badania naukowe
subject: dania
subject: norwegia
subject: rekiny
subject: szwecja
description: Rekin grenlandzki, uważany za jednego z najbardziej tajemniczych mieszkańców Arktyki, dorasta zupełnie gdzie indziej, niż dotąd sądzono. Nowe analizy naukowców rzucają światło na prawdziwe miejsce wychowu młodych osobników.
encoded: Spis treści Skagerrak – nieoczekiwane przedszkole polarnego olbrzyma Co wiemy o młodych rekinach grenlandzkich? Znaczenie badania dla ochrony gatunku Nowe badania opublikowane w czasopiśmie „Ecology and Evolution” dowodzą, że wody cieśniny Skagerrak są kluczowym dla rekina grenlandzkiego obszarem wychowu młodych. To zupełnie zmienia naszą dotychczasową wiedzę o tych długowiecznych, tajemniczych polarnych olbrzymach. Skagerrak – nieoczekiwane przedszkole polarnego olbrzyma Do tej pory uważano, że rekiny grenlandzkie rodzą się i dorastają w wodach Arktyki. Jednak analiza występowania 1610 osobników z całego północnego Atlantyku wykazała, że to w cieśninie Skagerrak występuje największy odsetek młodych osobników, mierzących od 90 do 200 centymetrów. Skagerrak to ważny akwen między Danią, Norwegią a Szwecją, stanowiący początek połączenia między Morzem Północnym z Bałtyckim. Kolejne to tzw. Cieśniny Bałtyckie: Kattegat, Sund i Wielki Bełt. Co wiemy o młodych rekinach grenlandzkich? Rekin grenlandzki (inaczej rekin polarny) jest znany z niezwykłej długowieczności (może żyć ponad 400 lat), powolnego metabolizmu i ogromnych rozmiarów (do 6,4 metra długości). Dotychczas niewiele wiedziano o miejscach rozrodu i młodzieńczych etapach życia tego gatunku rekina. Badania, które obejmowały przegląd muzealnych okazów i baz danych wskazują, że rekiny te rodzą się prawdopodobnie w głębokich wodach w pobliżu Grzbietu Śródatlantyckiego, na południe od Islandii. Nowonarodzone osobniki mierzą ok. 40 cm długości i rodzą się prawdopodobnie w spokojnych, głębokich rejonach, gdzie nie występuje intensywne rybołówstwo. W Cieśninie Skagerrak natomiast gromadzą się młode osobniki, określane przez badaczy jako „nastolatki”, znajdując tam odpowiednie warunki do dalszego wzrostu. Bogactwo biologiczne tego obszaru i różnorodność potencjalnych ofiar, jak ryby, ssaki morskie oraz padlina, przyciągają młode rekiny. Najgłębsze partie Skagerraku stanowią dla nich ważne żerowisko, co zmienia wcześniejsz…

new-study-points-to-sk-2-73bc2c3.jpg
width: 1920
height: 1080

Ten słodziak to kandydat na najmłodszego ssaka naszej planety. Powstał bardzo niedawno
type: item
date: 2025-07-02T10:35:59.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: gryzonie
subject: norwegia
subject: tundra
description: Zamieszkujący Półwysep Fennoskandzki leming norweski okazał się jednym z ewolucyjnie najmłodszych ssaków. Badania genetyczne pokazały, że jako gatunek wyodrębnił się zaledwie 35 tysięcy lat temu.
encoded: Spis treści Naukowcy poznali przeszłość leminga norweskiego Nietypowe mutacje i brak krzyżowania z bliskim krewnym Zaskakujące zachowania lemingów – mit o „samobójstwach” Badacze z Uniwersytetu Sztokholmskiego, wykorzystując sekwencjonowanie i zaawansowane analizy genetyczne, odkryli zaskakującą historię ewolucyjną leminga norweskiego (Lemmus lemmus). Wyniki ich pracy, opublikowane w czasopiśmie "Proceedings of the National Academy of Sciences" wskazują że jest to jeden z ewolucyjnie najmłodszych gatunków ssaków. Naukowcy poznali przeszłość leminga norweskiego Leming norweski oddzielił się od swojego najbliższego krewnego – leminga zachodniosyberyjskiego – około 35 000 lat temu, czyli podczas ostatniego zlodowacenia. Odgrywa on kluczową rolę ekologiczną w tundrze Półwyspu Fennoskandzkiego, obejmującego Norwegię, Szwecję, Finlandię i część Rosji. Zwierzak ten jest podstawowym źródłem pożywienia dla wielu drapieżników, w tym zagrożonego lisa polarnego. Dotychczas jednak nie był szczegółowo zbadany genetycznie. Szwedzkie badanie porównało genomy dziewięciu współczesnych oraz dwóch kopalnych osobników lemingów. Wyniki wykazały, że leming norweski i zachodniosyberyjski stanowią odrębne linie ewolucyjne. Co ciekawe, nie znaleziono dowodów na krzyżowanie się tych dwóch gatunków, mimo że ich zasięgi prawie się pokrywają, a rozdzieliły się stosunkowo niedawno. To przypadek dość nietypowy wśród blisko spokrewnionych i żyjących na tym samym terenie ssaków. Nietypowe mutacje i brak krzyżowania z bliskim krewnym Zespół badaczy zidentyfikował setki unikalnych mutacji u leminga norweskiego, szczególnie w genach odpowiadających za kolor sierści, metabolizm tłuszczu i (prawdopodobnie) zachowanie. Te różnice genetyczne tłumaczą charakterystyczne czarno-żółte umaszczenie oraz wyjątkową zdolność do aktywności zimą, co uznawane jest za przystosowanie do surowych warunków klimatycznych i presji drapieżników. Badanie dostarczyło również nowych informacji na temat filogenezy rodzaju Lemmus…

AdobeStock189848686-66002be.jpeg
width: 3504
height: 2336

Czułe giganty: po raz pierwszy nagrano „całujące się” orki
type: item
date: 2025-06-30T14:50:16.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: norwegia
subject: obserwacje
subject: orki
subject: wieloryby
subject: zachowania
description: Udokumentowno nigdy wcześniej niewidziane zachowanie dzikich orek – delikatne dotykanie się pyskami, przypominające całowanie. Nagranie z fiordów północnej Norwegii rzuca nowe światło na społeczne interakcje tych morskich ssaków.
encoded: Spis treści „Całujące się” orki dotychczas widziano tylko w niewoli Gesty czułości czy coś więcej? Jak naukowcy interpretują pieszczoty orek W październiku 2024 roku, podczas ekspedycji snorkelingowej w fiordach Kvænangen w północnej Norwegii, grupa naukowców-amatorów zaobserwowała i udokumentowała niezwykle rzadkie zachowanie dwóch dzikich orek. Zwierzęta przez około dwie minuty delikatnie dotykały się pyskami, w tym trzykrotnie wzajemnie podgryzały się w języki. Zachowanie to przypominało całowanie. Nagranie i artykuł naukowy poświęcony tej obserwacji opublikowano w czasopiśmie "Oceans". „Całujące się” orki dotychczas widziano tylko w niewoli Do tej pory podgryzanie języków i „całowanie” u orki oceanicznej odnotowano tylko kilka razy i to wyłącznie w niewoli. Po raz pierwszy w 1978 roku, a ponownie m.in. w 2019 w ogrodzie zoologicznym Loro Parque na Teneryfie. Obserwacja z Norwegii stanowi pierwszy dowód występowania tego zachowania w naturze. View Ediplayer on the source website Według autorów publikacji, tego rodzaju pieszczoty mogą pełnić funkcję społeczną, podobnie jak inne formy kontaktu pyskiem u ssaków społecznych. U małp "całowanie" i dotykanie ust jest wyrazem przywiązania i zaufania, u psów i wilków lizanie pyska oznacza często uległość lub szacunek. Wśród ssaków morskich podobne interakcje obserwowano także u białuch arktycznych (Delphinapterus leucas). Wygląda na to, że w wodzie kontakt z użyciem jamy ustnej może pełnić ważne funkcje komunikacyjne, bo inne formy dotyku są ograniczone. Gesty czułości czy coś więcej? Jak naukowcy interpretują pieszczoty orek Dr Javier Almunia, współautor badania i dyrektor Loro Parque Fundación, podkreśla, że podgryzanie języków jest u orek niezwykle rzadkie. Chociaż opiekunowie orek w kilku ośrodkach znają to zjawisko, występuje ono sporadycznie i nieregularnie – może pojawić się raz, a potem zniknąć na całe lata. Naukowcy nie są zgodni co do interpretacji tego zachowania. Może to być forma zacieśniania więzi, zabawy, a…

GettyImages-1227190928-b218a73.jpg
width: 5079
height: 3780

Jak wyglądała Tora? Naukowcy odtworzyli twarz średniowiecznej kobiety
type: item
date: 2025-06-06T07:10:54.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: kobiety
subject: norwegia
subject: rekonstrukcja
subject: Społeczeństwo
subject: średniowiecze
description: Jak wyglądała średniowieczna kobieta? Dzięki pracy archeologów i technologii modelowania 3D poznaliśmy twarz kobiety sprzed ponad 800 lat. Zobacz, co odkryli naukowcy.
encoded: Spis treści: Realistyczny model średniowiecznej staruszki Co wiemy na temat życia Tory z Trondheim Za rekonstrukcję kobiety odpowiadają wybitni artyści Kolejna ciekawostka z Norwegii. Badacze z Norweskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego w Trondheim (NTNU) stworzyli niedawno realistyczny, trójwymiarowy model kobiety, która żyła w Norwegii prawie 800 lat temu. Do stworzenia tej niezwykłej rekonstrukcji naukowcy wykorzystali jej kości, które odnaleziono w Trondheim. Tora, bo tak nazwano tę kobietę, w chwili śmierci miała 65 lat. Realistyczny model średniowiecznej staruszki – Zastanawiam się, co mogłaby pomyśleć, gdyby 800 lat temu powiedziano jej, że któregoś dnia stanie się główną atrakcją muzeum – mówi Ellen Grav, archeolożka, która brała udział w tworzeniu rekonstrukcji. Kobieta, którą widać w postaci pełnowymiarowego modelu 3D jest uśmiechniętą staruszką, która podpiera się na drewnianym kiju. Ma na sobie pomarańczową suknię oraz lekkie buty. – Chcieliśmy pokazać każdemu, kto przyjdzie na spotkanie z Torą, że średniowiecze nie było wyłącznie okresem w historii Europy. Powstawało wtedy przecież wiele przełomowych dla ludzkości wynalazków. Ta starsza kobieta mogła ciężko pracować, ale na pewno były chwile, w których była szczęśliwa. Chcieliśmy, żeby ludzie zobaczyli ją właśnie z uśmiechem na twarzy – mówi prof. Ellen Grav. Co wiemy na temat życia Tory z Trondheim Tora urodziła się pod koniec XIII wieku w Trondheim, w środkowej Norwegii. Miasto zamieszkiwało wówczas ok. 4000 osób, głównie kupcy i rzemieślnicy. Prof. Ellen Grav uważa, że w tamtym okresie był to spory i dobrze funkcjonujący ośrodek miejski. Kobieta została pochowana na średniowiecznym cmentarzu przy głównej ulicy Kaupmannastretet. Jej szczątki odkopano w latach 70. XX wieku. Badacze twierdzą, że staruszka prawdopodobnie pochodziła z kupieckiej rodziny. – Na ulicy Kaupmannastretet mieszkali głównie rzemieślnicy, którzy sprzedawali swoje towary na straganach obok domów, zwróconych w stronę drogi. Zakła…

jak-wygladala-sredniowieczna-kobieta-ca095ea.jpg
width: 2560
height: 1707

Wybudowali lotnisko na wiecznej zmarzlinie. Teraz pas startowy zaczyna znikać
type: item
date: 2025-04-30T09:40:06.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: lotniska
subject: norwegia
subject: podróże
description: Pas startowy w Longyearbyen, zbudowany na wiecznej zmarzlinie, topnieje. Codzienne kontrole latem to już norma. Czy biogazowa elektrownia uratuje sytuację?
encoded: Spis treści: Lotnisko na zmarzlinie – czas tyka Energetyczna transformacja Svalbardu Temat Arktyki od kilku lat jest coraz bardziej gorący. I to dosłownie. Dotyczy to już nie tylko branży turystycznej. Oferta Donalda Trumpa dotycząca zakupu Grenlandii czy chińsko-rosyjskie plany morskich szlaków przez Syberię również przeniosły mroźną północ z peryferii na pierwszy plan globalnych wydarzeń. Lotnisko na zmarzlinie – czas tyka Dla podróżników i badaczy najbardziej intrygującym z dostępnych miejsc w regionie jest Svalbard. To norweski archipelag położony ponad 1000 km od bieguna północnego. W Longyearbyen, głównej osadzie archipelagu, funkcjonuje najdalej wysunięte na północ lotnisko z regularnymi połączeniami pasażerskimi na świecie. Przez cały rok latają tu samoloty linii SAS i Norwegian. Bez połączenia powietrznego mieszkańcy (a jest ich około 2500) musieliby płynąć do kontynentalnej Norwegii statkiem, co zajmuje kilka dni. Pas startowy lotniska zbudowano w latach 70. ubiegłego wieku na wiecznej zmarzlinie. Wówczas nikt nie przypuszczał, że grunt zacznie się topić. A jednak 50 lat później klimat ociepla się coraz szybciej, zmarzlina rozmarza, przez co grunt jest niestabilny. Ryzyko zapadnięcia się pasa jest coraz bardziej realne, dlatego latem jego powierzchnia jest sprawdzana codziennie. Zmiany klimatu to nie jedyne wyzwanie, przed jakim stoją lokalne władze. Przez lata Svalbard był uzależniony od węgla. W okolicy działały kopalnie norweskie i rosyjskie, a miejscowa elektrownia węglowa ogrzewała całą osadę. W 2023 roku elektrownia została zamknięta. Zastąpiła ją instalacja dieslowa. Jest mniej emisyjna, choć wciąż daleka od ideału. Energetyczna transformacja Svalbardu Norwegowie nie chcą jednak na tym poprzestać. Nowa biogazowa elektrownia ma zostać uruchomiona na lotnisku pod koniec 2025 lub na początku 2026 roku. Będzie działać jako rezerwa i w razie potrzeby zasili również miasto. Biogaz ma niski ślad węglowy i będzie sprowadzany z kontynentu. Co ciekawe, mimo ż…

Zima-czekaja-tu-zorze-a-latem-topnieje-pas-startowy-634d2af.jpg
width: 4998
height: 3332

Archeolodzy badają cmentarzyska wielorybników. Na krańcu świata
type: item
date: 2025-03-14T10:52:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: norwegia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: polowanie
subject: wieloryby
description: Archeolodzy badają nekropole należące do wielorybników żyjących kilkaset lat temu na Svalbardzie w Norwegii. Ich zachowaniu zagrażają zmiany klimatu.
encoded: Spis treści: Boom na wieloryby Ślady po wielorybnikach – znikają Wielorybnicza zbieranina z różnych krajów Svalbard to fascynujące miejsce na Ziemi. Jest to archipelag położony między Norwegią kontynentalną a Biegunem Północnym. Uznawany jest za najbardziej wysunięty na północ zamieszkały obszar świata. Boom na wieloryby To w tym miejscu na początku XVII wieku rozpoczęło się odławianie wielorybów na dużą skalę. Wówczas w Europie wzrosło zapotrzebowanie na produkty z wielorybów i fok, zwłaszcza na olej, który był używany do produkcji mydła, zaopatrzenia lamp oliwnych, a także w przemyśle tekstylnym i skórzanym. Z kolei fiszbiny (płyty rogowe zwisające z podniebienia wielorybów) były wykorzystywane do produkcji gorsetów i parasolek. Koniec ery intensywnego wielorybnictwa na wodach wokół Svalbardu nastąpił pod koniec XVIII wieku. Kilkaset lat polowań przyczyniło się do drastycznego spadku populacji wielorybów na wschód i zachód od Grenlandii. Ślady po wielorybnikach – znikają Na Svalbardzie cmentarzyska wielorybników należą zarówno do najstarszych, jak i najbardziej delikatnych stanowisk archeologicznych w tym rejonie świata. Do tej pory groby zachowywały się w dobrym stanie ze względu na zimny klimat i wieczną zmarzlinę. Jednak w ostatnich dziesięcioleciach to się zmieniło – temperatury drastycznie rosną. W konsekwencji jest więcej opadów, co przyczynia się do powstawania osuwisk i osiadania gleby. Na przykład na stanowisku Likneset wiele z grobów uległo zniszczeniu właśnie z tego powodu, bo położone są niedaleko brzegu morza. Archeolożka z Norweskiego Instytutu Badań nad Dziedzictwem Kulturowym (NIKU), Lise Loktu, porównuje stan i warunki zachowania szkieletów i tkanin z kilku dużych cmentarzysk w fiordzie Smeerenburg, w północno-zachodnim Parku Narodowym Spitsbergenu. Z szacunków wynika, że w sumie pochowano tam 600 wielorybników w latach 1600-1700. Część z nich przebadano wykopaliskowo w latach 1985-1990. – Groby stanowią unikalny archeologiczny materiał źródłowy, …

Pic2Coffininground-1-bb270f9.jpg
width: 1500
height: 1000

Fiordy to dzika natura północy. Widoki zapierają dech w piersiach
type: item
date: 2025-02-09T11:56:33.000Z
creator: Joanna Lamparska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bergen
subject: fiordy
subject: morze
subject: natura
subject: norwegia
description: Zalane przez morze, głębokie na kilometr doliny otoczone są ścianami, których wysokość często przekracza kolejny kilometr. Fiordy są majestatyczne i dzikie.
encoded: Spis treści: Bergen – stolica fiordów Wycieczka na fiordy Zakręty na zboczach Tu odpoczywa królowa Ten, kto nie widział norweskich fiordów, nie widział w tym kraju prawie nic. Fachowe pisma plasują je w absolutnej czołówce światowych atrakcji turystycznych. Co roku za cel swej podróży obiera je dwa miliony osób. Nic dziwnego – skaliste doliny, w które wdarło się morze, to rzeczywiście jedne z najpiękniejszych miejsc na Ziemi. Dumne, majestatyczne, potężne. Ich magię dostrzeżono już przed wiekami. Cesarz Wilhelm II odwiedzał zachodnie wybrzeże Norwegii aż 17 razy. Również dziś norweska królowa chętnie przyjeżdża na fiordy. Zasiada na tarasie zabytkowego Union Hotel nad Geiranger i podziwia fantastyczne widoki. Bergen – stolica fiordów Bergen nazywane jest stolicą fiordów. Drugie co do wielkości miasto Norwegii to jedno z najbardziej kapryśnych pogodowo miejsc w kraju. Niemal przez cały rok pada tu deszcz, a słoneczne dni można policzyć na palcach jednej ręki. Stary dowcip mówi o turystce, która pyta spotkanego na ulicy chłopca, czy tu zawsze tak leje. Nie wiem – odpowiada chłopak – Mam dopiero 12 lat. Na pierwszy rzut oka Bergen ma klimat korsarski, zresztą jeszcze niedawno zawijali tu piraci. Dookoła wznosi się siedem wzgórz, osłaniających od północy i zachodu fiordy i wyspy. Statki wita forteca Bergenhus, zaś nad samą wodą rozłożył się Torget, barwny targ rybny. W lodzie na klientów czekają krewetki, małże, kraby, łososie, kawior i mięso wieloryba, wyglądające jak wątroba dużego ssaka. Specjalnie dla turystów sprzedawcy mają gotowe bułki i minikanapeczki z morskimi przysmakami. Ceny dość wysokie, ale nie zjeść pajdy z wielorybem to niemal tak, jakby być w Norwegii i nie zobaczyć fiordów. Najedzona ruszam na podbój miasta. Tuż przy targu mieści się stacja naziemnej kolejki linowej na Flřyen. Przeszklony wagon sunie niemal pionowo pod górę – widok niesamowity. Morze wdziera się w miasteczko, w dole wyraźnie odcinają się strzeliste dachy Bryggen, dzielnicy z szekspiro…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b69d59e85efd77377b94e15a502183d544bf8f61-6590135.jpeg
width: 612
height: 480

To najstarsze runy na świecie. Archeolodzy odkryli je w formie „puzzli”
type: item
date: 2025-02-05T11:15:13.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: norwegia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pismo
subject: skandynawia
description: W Norwegii archeolodzy odkryli najstarszy dobrze datowany kamień pokryty pismem runicznym. W starożytności rozłamano go na kawałki i umieszczono w kilku oddzielnych grobach. Teraz naukowcom udało się poskładać starożytny artefakt.
encoded: Spis treści: Starożytne cmentarzysko z zagadkowymi runami Bliżej rozwiązania zagadki runów Skąd pochodzą runy? Czasami archeolodzy określają swoją pracę jako układanie puzzli, które tworzą obraz przeszłości. I choć z reguły jest to po prostu sugestywna metafora, zdarza się, że faktycznie naukowcy składają czy też układają fragmenty artefaktów, stanowiących całość. Tak też było w tym przypadku. W kilku grobach na stanowisku archeologicznym w Svingerud w Norwegii archeolodzy odkryli fragmenty kamieni runicznych. Wszystkie tworzyły kiedyś jeden artefakt. Wynikami analizy naukowcy podzielili się na łamach „Antiquity”. Starożytne cmentarzysko z zagadkowymi runami Cmentarzysko kurhanowe Svingerud znajduje się w gminie Hole w okręgu Buskerud, około 40 km na północny zachód od Oslo. Do tej pory archeolodzy odkryli tu cztery kopce, skrywające starożytne groby i towarzyszące zmarłym dary: naczynia ceramiczne, biżuterię, fragmenty pasów, grzebieni, igły i szpile. To typowe zestawy dla wczesnej epoki żelaza. Szczególną uwagę archeologów przykuły znaleziska dokonane na krawędzi kurhanu oznaczonego jako A140. Znajdowały się tam dwa groby. W jednym znajdował się duży fragment kamienia pokrytego runami, skierowanymi w dół. Grób zawierał również spopielone kości, węgiel drzewny i dary. W położonym obok grobie znajdowała się druga część, jak się okazało, tego samego kamienia – ta była pokryta tylko nacięciami. Jest ona interpretowana jako podstawa stojącego pionowo kamienia, na co wskazuje jej pionowe położenie i obecność dwóch podtrzymujących ją głazów. Kilka metrów dalej na północ, między kurhanami, archeolodzy odkryli kolejne fragmenty tego samego kamienia. Zdaniem badaczy wygląda na to, że kamień został celowo rozdrobniony i umieszczony w późniejszych pochówkach. Być może początkowo był przeznaczony do oznaczenia jednego grobu, ale podzielono go, aby upamiętnić kolejne pochówki. Co prawda roztrzaskany kamień składa się z kilku głównych fragmentów, jednak dzięki katorżniczej pracy…

najstarsze-runy-1259e90.jpeg
width: 1594
height: 1196

To tutaj rozpoczynały się legendarne wyprawy. Na Hardangervidda panuje prawdziwa dzikość
type: item
date: 2024-12-31T12:56:16.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dalekie podróże
subject: europa
subject: norwegia
subject: podróże
description: Dziki, surowy rejon, który od wieków fascynuje swoim majestatem i nieprzewidywalnością. To tutaj, pośród nieujarzmionej natury, legendarni polarnicy przygotowywali się do swoich historycznych wypraw.
encoded: Spis treści: Płaskowyż Hardangervidda Tu trenowali polarnicy Najpiękniej położony kemping Idealny koniec przygody Drewniany znak wyrasta ze skalnej szczeliny, w pionie trzyma go góra usypanych wokół kamieni. Høgste punkt. 1343 m o.h. – wypalono na tabliczce po norwesku. Jak na najwyższy punkt nie robi to wrażenia, ale w tym miejscu nie o wysokość chodzi. Zrzucam plecak na wgłębienie w skale, w której wykuta jest droga Rallarvegen. Na poboczu rośnie trochę trawy przygniecionej podmuchami do ziemi, zaraz za nią zaczynają się skalne pagórki, gęste jak bąble w bulgoczącej wodzie, coraz wyższe i wyższe, porosłe mchami jak szlachetną miedzią. Między nimi rozlewają się oka pośniegowej wody, w większych zagłębieniach wciąż leżą wielkie szarzejące płaty śniegu pozostałe po zimie. A jest połowa września. Całości obrazu dopełniają potoki, rzeki, jeziorka, wodospady; w którąkolwiek stronę spojrzę, jest ich co najmniej kilka. Płaskowyż Hardangervidda Podobny widok towarzyszy mi od dobrych kilku godzin. Niby taki sam, a za każdym zakrętem inny, w zależności od tego, jak ułożą się skały. Ciągle więc zatrzymuję się, by westchnąć: „ale obłęd”. Ciszę mąci jedynie wycie wiatru. Ale wiem, że to tylko pozorne bezludzie. Co kilka godzin, czasem częściej, zbliża się miarowe „ta dam, ta dam, ta dam”, by po chwili równie tajemniczo ścichnąć i zniknąć. Gdzieś w tej litej skale po prawej, równolegle do drogi, którą idę, jest druga – kolejowa. W tunelach, kamiennych galeriach, przyklejona do górskiej ściany; czasem widzę nawet pociąg – przez kilka sekund, nim znowu „pochłonie” go skała. Linia Bergensbanen łącząca dwa największe norweskie miasta, czyli Oslo i Bergen, jest jedną z najwyżej położonych w Europie, najbardziej malowniczych, a równocześnie najtrudniejszych w budowie na świecie. Ma 400 km długości, z czego tunele zajmują ponad 70 km; znajdują się one głównie na terenie, przez który właśnie wędruję – na płaskowyżu Hardangervidda. Wiele okolicznych miejscowości ze światem łączy tylko po…

GettyImages-640996738-29200ff.jpg
width: 2121
height: 1414

Zaskakujące praktyki pogrzebowe wikingów. W grobie znaleziono nietypowy artefakt
type: item
date: 2024-12-27T13:30:37.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: norwegia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wikingowie
description: Archeolodzy odnaleźli w Norwegii trzy pochówki wikingów. Znajdowały się w nich monety i biżuteria, ale w jednym natrafiono na coś jeszcze. Wyrzeźbiony kamień, który według badaczy przypominał kobiece narządy płciowe…
encoded: Spis treści: Kim naprawdę byli wikingowie? Zaskakujące znalezisko w Norwegii Dowód na rozległy handel z trzema kontynentami Grób bez ciała Chociaż może się wydawać, że o wikingach wiemy już niemal wszystko, prawda jest taka, że większość powszechnej wiedzy o normańskich wojownikach zawdzięczamy legendom, mitom, a nawet współczesnej popkulturze. Wikingowie najczęściej przedstawiani są jako bezwzględni barbarzyńcy, którzy niosąc na sztandarach nordyckie bóstwa, zagrażali chrześcijańskiej Europie. I faktycznie, Normanowie dopuszczali się rajdów na Wielką Brytanię, Francję, a nawet wschodnie rubieże kontynentu. Kim naprawdę byli wikingowie? Jednak nie samymi podbojami żyli wikingowie. Ich wyprawy miały przede wszystkim charakter eksploracyjny. Przybysze ze Skandynawii poszukiwali terenów, na których mogliby się osiedlić i uprawiać ziemię. Wielu z nich było przecież rolnikami. A że często u pasa mieli miecze? Cóż. Takie to niespokojne były czasy. O wikingach wiemy sporo nie tylko z nordyckich sag, ale przede wszystkim z odkryć archeologicznych. Najwięcej mówią o nich pochówki, ponieważ nowoczesne techniki badawcze pozwalają rzucić światło nawet na szczegóły życia zmarłych. Ponadto groby zdradzają tajemnice skandynawskich praktyk pogrzebowych i wierzeń. Zaskakujące znalezisko w Norwegii W ostatnim czasie norwescy archeolodzy prowadzili wykopaliska na stanowisku Skumsnes w mieście Fitjar w południowo-zachodniej Norwegii. Odnaleźli tam kilkanaście szkieletów, które pochodziły z IX wieku n.e. Analiza wykazała, że pochowano tam co najmniej trzy kobiety, a w ich grobach znajdowały się monety, koraliki i inne elementy biżuterii. A także kamień, który naukowcy zidentyfikowali jako „kamień sromu” (ang. vulva stone). Badacze twierdzą, że odkrycie dostarcza nowych dowodów, potwierdzających istnienie rozległej sieci handlowej wikingów z Norwegii z krajami Europy, a także Bliskiego Wschodu. – Wikingowie niezwykle dużo podróżowali i prowadzili globalny handel, który obejmował co najmn…

monetawikingowieawersrewers-da374d2.jpg
width: 1200
height: 600

Longyearbyen to najdalej wysunięte na północ miasto. Niewielka osada skrywa sporo atrakcji
type: item
date: 2024-12-08T13:31:42.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: biegun północny
subject: norwegia
subject: spitsbergen
description: Longyearbyen – niewielka miejscowość w prowincji Svalbard – jest najdalej wysuniętą na północ osadą ludzką. Powstała jako miasteczko górnicze, ale dziś przemysł wydobywczy odgrywa tam marginalną rolę. Gospodarka współczesnego Longyearbyen opiera się przede wszystkim na badaniach naukowych i turystyce. Poznajmy bliżej to niezwykłe, fascynujące miejsce.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Longyearbyen? Historia miasta Longyearbyen Współczesne Longyearbyen Atrakcje Longyearbyen Nietypowe prawo w Longyearbyen Powietrze w Longyearbyen jest krystalicznie czyste. Przy dobrej pogodzie gołym okiem można tam dostrzec obiekty oddalone o około 150 km. Krajobraz charakteryzuje się surowym, arktycznym pięknem, które jest niezwykle skutecznym wabikiem na turystów. To nic, że siarczyste mrozy utrzymują się tam prawie przez niemal 10 miesięcy w roku, a pora ciepła, podczas której najwyższa temperatura nie przekracza 8 stopni Celsjusza, trwa zaledwie 2,5 miesiąca. Każdego roku prawie 150 tysięcy osób odwiedza tę niewielką osadę, będącą nieformalną stolicą arktycznej północy. Gdzie znajduje się Longyearbyen? Longyearbyen to niewielka, zamieszkała przez około 2 tysiące osób miejscowość w norweskiej prowincji Svalbard, położonej w obszarze archipelagu o tej samej nazwie. Rozciąga się na wyspie Spitsbergen, powyżej 75. stopnia szerokości geograficznej północnej. Od bieguna północnego dzieli ją około 1300 km. Mówimy tu zatem o najdalej wysuniętej na północ osadzie. Historia miasta Longyearbyen Jak wynika ze skandynawskich kronik, wyspy archipelagu Svalbard były dobrze znane wikingom. Ich ponowne odkrycie nastąpiło w 1596 roku, gdy dotarł tam holenderski podróżnik Willem Barents. Od XVI do XVIII wieku były ośrodkiem rybołówstwa, wielorybnictwa i myślistwa, do którego ściągali rybacy i myśliwi z Europy Północnej. Pod koniec XVIII stulecia wyspy zaczęły być wykorzystywane jako baza wypadowa dla ekspedycji eksplorujących biegun północny. Wówczas nikt jeszcze nie myślał o założeniu stałej osady na tym niegościnnym terytorium. Zmieniło się to dopiero pod koniec XIX wieku, gdy odkryto tam bogate złoża surowców naturalnych. W 1899 roku rozpoczęło się wydobycie węgla kamiennego. W 1906 roku na wyspę Spitsbergen przybył John Munroe Longyear, właściciel przedsiębiorstwa Arctic Coal Company of Boston. Założył tam osadę, którą początkowo zamieszkiwało …

Longyearbyen-60755d9.jpg
width: 1000
height: 667

Polska Stacja Polarna na Spitsbergenie rekrutuje na wyprawę. Przedstawiciele tych zawodów poszukiwani
type: item
date: 2024-11-26T13:38:48.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: badania naukowe
subject: norwegia
subject: praca za granicą
subject: spitsbergen
description: Instytut Geofizyki Polskiej Akademii Nauk ogłasza rekrutację na 48. Wyprawę Polarną do Polskiej Stacji Polarnej Hornsund. Przeżyj niezapomniany rok w mroźnych krajobrazach Spitsbergenu jako członek grupy zimującej lub dołącz do letniej ekspedycji. A może chcesz zdobyć doświadczenie w badaniach polarnych?
encoded: Spis treści: Polacy na Spitsbergenie 48. Wyprawa Polarna do Polskiej Stacji Polarnej Hornsund na Spitsbergenie Asystenci naukowi poszukiwani Szeroko pojęta „daleka północ” od wieków rozpala wyobraźnię podróżników i naukowców. I choć wyjazd w tym kierunku może wydawać się mało realny, w rzeczywistości, aby doświadczyć prawdziwie polarnych warunków, nie trzeba nawet wylatywać poza granice Europy. Koło podbiegunowe północne przechodzi przez Norwegię, Szwecję czy Finlandię. Poszukiwacze polarnej aury najczęściej wybierają się na Spitsbergen, czyli największą norweską wyspę. Jest ona położona w archipelagu Svalbard, na Morzu Arktycznym. To właśnie tam znajduje się Polska Stacja Polarna Hornsund. Polacy na Spitsbergenie Na miejscu pracują między innymi naukowcy z Zakładu Badań Polarnych i Morskich Instytutu Geofizyki PAN (Polska Akademia Nauk). Jest to jednostka naukowa zajmująca się badaniami obszarów polarnych oraz morskich. Siedziba zakładu znajduje się w Warszawie, w strukturze Instytutu Geofizyki PAN. Zakład został utworzony w ramach Instytutu Geofizyki PAN, którego początki sięgają 1952 roku. Od wielu lat Polska jest aktywna w badaniach polarnych, zarówno w Arktyce, jak i Antarktyce. Kluczowymi obiektami są zarówno wspomniana Polska Stacja Polarna Hornsund (otwarta w 1957 roku), jak i Polska Stacja Antarktyczna im. H. Arctowskiego, działająca na Wyspie Króla Jerzego od 1977 roku. Pogoda na wyspie Spitsbergen nie rozpieszcza. Mimo że wraz z globalnym ociepleniem tam również rosną słupki termometrów, zimą termometry mogą wskazywać nawet do minus 20 stopni Celsjusza. To nie zniechęca turystów spragnionych zobaczenia niedźwiedzia polarnego lub przynajmniej jego śladów. Jest jednak sposób, aby odwiedzić największą wyspę Norwegii nie jako turysta. 48. Wyprawa Polarna do Polskiej Stacji Polarnej Hornsund na Spitsbergenie W Arktyce badania odbywają się przez cały rok, ponieważ Stacja Hornsund działa w trybie całorocznym. Personel techniczny i naukowy wymienia się zazwyczaj …

Niedzwiedz-Polarny-db3e291.jpg
width: 1195
height: 800

Przedłużony weekend w Bergen? Znamy sposób, jak najlepiej zwiedzić to magiczne miejsce
type: item
date: 2024-11-19T14:18:42.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bergen
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: norwegia
subject: porady
subject: Travel
description: Bergen to drugie co do wielkości miasto w Norwegii, a przy tym prawdziwa perełka Skandynawii. Turystów przyciągają tam między innymi malownicze fiordy i charakterystyczna zabudowa kolorowych domków. To właśnie z Bergen pochodzą też znani na całym świecie muzycy. Wiecie, o kim mowa?
encoded: Spis treści: Co zobaczyć w Bergen? Miasto Bergen ujmuje mirażem Trawnikowi traperzy Loty do Bergen i praktyczne informacje Bergen to miasto położone na zachodnim wybrzeżu Norwegii, drugie co do wielkości w kraju. Często jest nazywane „Bramą do fiordów”. W okolicy znajdują się bowiem m.in. Sognefjord i Hardangerfjord. To właśnie przyroda jest jedną z wizytówek Bergen. Miasta poza fiordami otaczają również malownicze góry. Bergen ma długą historię, sięgającą epoki wikingów, i było ważnym członkiem Ligi Hanzeatyckiej. W Bergen nieraz była Paulina Wilk – polska pisarka, dziennikarka i podróżniczka, znana z refleksyjnych reportaży oraz książek poświęconych podróżom i kulturze krajów skandynawskich. Jej szczególne zainteresowanie tą częścią Europy wynika z fascynacji tamtejszym stylem życia, filozofią hygge i naturą. W relacji Pauliny Wilk z podróży na daleką północ znajdziecie nie tylko inspiracje, ale też praktyczne podpowiedzi. Co zobaczyć w Bergen? Pociąg wiozący mnie przez góry delikatnie wsuwa się na ostatnią stację. Staromodny zegar pod dworcową kopułą ślamazarnie odlicza czas. Wysiadam bez pośpiechu, na końcu świata. A raczej u bram innego – wodnego. Tuż za drzwiami dworca mam spory wybór. Mogę zanurzyć się w kręte uliczki obstawione bajecznymi domkami albo pójść wzdłuż jeziora Lille Lungegårdsvann. Obsiedli je czytelnicy gazet, psiarze i studenci. Wybieram to drugie, żeby być w słońcu. Bezchmurne, rozświetlone niebo tutaj to cud – przez 231 dni w roku pada. Jakby na złość miastu stworzonemu do spacerów: wszędzie blisko, wszędzie ślicznie. Jak w mydlanej bańce. Kupuję bułkę z kardamonem i kawę, bez której Norwegowie nie potrafią żyć. Wzdłuż jeziora biegnie Ras­mus Meyers Alle – ulica galerii, przy której stoją muzeum KODE, z dziełami Muncha, Picassa i Astrupa, oraz Kunsthall, gdzie prezentują się najważniejsi twórcy współcześni, a po godzinach działa klub nocny. Po sąsiedzku są jeszcze Hordaland i 512 Galleri og Verksted, gdzie można podpatrywać artystów w akcji. …

Bergen-036ec89.jpg
width: 5616
height: 3744

Nordland to najmniej znany region Norwegii. Tu sztuka spotyka się z naturą
type: item
date: 2024-09-06T08:25:59.000Z
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: norwegia
subject: podróże
subject: RPWNG
subject: stolica
description: Jeśli szukasz miejsca, gdzie sztuka spotyka się z dziką naturą, Nordland w Norwegii będzie idealnym celem podróży na rok 2024. Właśnie wtedy Bodø, stolica tego północnego regionu, stanie się Europejską Stolicą Kultury. To pierwsze takie wyróżnienie dla miasta położonego tak daleko na północ, za kołem podbiegunowym, niemal 1200 km od Oslo.
encoded: Spis treści: Ceremonia otwarcia i kulturalne wydarzenia plenerowe Kultura Saamów i festiwale kulinarne Finał roku kulturalnego pod znakiem światła Nordland to miejsce, gdzie kontrasty przyciągają turystów przez cały rok. 1 stycznia 2024 roku miasto Bodø pogrążyło się w całkowitej ciemności. Choć blade słońce na chwilę pojawiło się na horyzoncie dzięki zjawisku refrakcji, zostanie ono szybko zasłonięte przez góry. Z kolei w lecie, od 1 czerwca do 13 lipca, słońce nie zachodziło ani na chwilę, co stworzyło unikalne warunki do organizowania różnorodnych wydarzeń kulturalnych. Ceremonia otwarcia i kulturalne wydarzenia plenerowe Oficjalne otwarcie programu Europejskiej Stolicy Kultury odbyło się w lutym 2024 roku. Wydarzenie zaszczyci swoją obecnością królowa Norwegii, Sonja. Na pływającej scenie w kształcie ucha dorsza, nawiązującej do rybackich tradycji Bodø, odbędą się pierwsze pokazy artystyczne. Z kolei na archipelagu Lofoty można będzie poczuć ducha nordyckiej rybackiej przeszłości – po zimowym sezonie połowów wyspy pokrywają się stelażami do suszenia arktycznych dorszy. Wśród innych wydarzeń na świeżym powietrzu warto wspomnieć o paleniu ognisk w noc świętojańską i K-Lab w Kjerringøy, a także europejskim biennale land artu, sztuki tworzonej w plenerze z użyciem naturalnych materiałów. Te unikalne doświadczenia kulturalne z pewnością przyciągną miłośników sztuki i natury. Kultura Saamów i festiwale kulinarne Nordland to również miejsce, gdzie można poznać kulturę rdzennych Saamów – mieszkańców północy Norwegii, Szwecji i Finlandii. W 2024 roku całoroczne wydarzenia kulturalne w Bodø zostaną wzbogacone o saamskie wystawy w miejskim muzeum oraz festiwal saamskich filmów, który odbędzie się w największym na świecie lávvu, tradycyjnym schronieniu przypominającym amerykańskie tipi. Dla miłośników kulinariów Nordland przygotował arcyciekawe atrakcje, takie jak arktyczny festiwal kulinarny w Mosjøen, gdzie szefowie kuchni z całego świata będą dzielić się przepisami na da…

Bodo-aec3d2c.jpeg
width: 3000
height: 2000

„Czy to w ogóle jest miasto?”. Kpią z własnej stolicy w promocyjnym spocie
type: item
date: 2024-07-08T11:37:55.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: norwegia
subject: oslo
subject: promocje
subject: stolica
subject: Travel
subject: turystyka
subject: Wolny czas
description: Europejskie stolice są chętnie wybierane na tzw. city breaki. Podczas krótkich wyjazdów turyści mają okazję poznać kulturę danego kraju przez soczewkę metropolii. To miasto zdecydowało się na wyjątkowo przewrotną promocję. Sprawdźcie, czy poczujecie się zachęceni do odwiedzin.
encoded: W tym artykule: Czy Oslo to w ogóle miasto? Stolica Norwegii stawia na przewrotny marketing Atrakcje w Oslo Każdy, kto regularnie sprawdza oferty tanich linii lotniczych obsługujących lotniska w Polsce, dobrze wie, że jednym z najczęściej oferowanych kierunków jest Oslo. Swego czasu bilety do stolicy Norwegii można było nabyć już za mniej niż 100 zł. Tanio, ale jest tu pewien haczyk. Niskobudżetowi przewoźnicy najczęściej latają nie na główne lotnisko miasta, a na TORP Sandefjord. To z kolei jest oddalone od norweskiej stolicy o ponad 100 km. Niekiedy za sam transfer z portu do Oslo trzeba zapłacić tyle samo, co za bilet lotniczy. Oczywiście na główne lotnisko w Oslo, czyli Gardermoen, lata wielu innych przewoźników. Skandynawska metropolia co roku przyjmuje setki tysięcy turystów. Nie są to jednak liczby choćby w połowie zbliżone do liczby podróżnych odwiedzających Paryż czy Rzym. To może się jednak niebawem zmienić. Czy Oslo to w ogóle miasto? Tego lato Oslo wystartowało z nową, nieoczywistą kampanią promocyjną. Klip zatytułowany „Is it even a city?” w niespełna dwa tygodnie został obejrzany ponad 400 tys. razy na YouTube. Szybko stał się też viralem w innych social mediach. View oEmbed on the source website Na nagraniu przewodnikiem po Oslo jest 31-letni Halfdan, który na co dzień mieszka w norweskiej stolicy. Mężczyzna już wstępie mówi do kamery, że, szczerze mówiąc, nie chciałby tam przyjeżdżać. Następnie zadaje pytanie, które staje się hasłem przewodnim całej kampanii: „czy to w ogóle jest miasto?”. W kolejnych scenach Halfdan wymienia wady Oslo. Oczywiście robi to w przewrotny sposób. Jak twierdzi, stolica Norwegii nie powinna być nazywana miastem, choćby ze względu na to, że wszędzie jest blisko, a z jednego krańca na drugi można przejść zaledwie w pół godziny. Taki wyczyn jest niemożliwy w największych miastach świata. Co jeszcze jest „wadą” Oslo według Halfdana? Zblazowany Norweg narzeka między innymi na to, że w centrum miasta można pływać, do muzeów nie …

czy-to-w-ogole-jest-miasto-kpia-z-wlasnej-stolicy-w-promocyjnym-spocie-0601889.jpg
width: 1068
height: 522

Odkryto niesamowity podwodny świat. Pomoże zrozumieć, jak powstaje życie
type: item
date: 2024-07-02T13:45:13.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: norwegia
description: U wybrzeży Svalbardu w Norwegii rozciąga się pole kominów hydrotermalnych. Znajdujące się na głębokości ponad 3000 metrów i rozciągające się wzdłuż podwodnego pasma górskiego miejsce, jest prawdziwą oazą dla życia.
encoded: W tym artykule: Jak odkryto pole kominów hydrotermalnych w Norwegii? Ciepło z głębi Ziemi Gdzie powstało życie? Podmorskie systemy hydrotermalne Pole kominów hydrotermalnych Jøtul u wybrzeży Norwegii, zawdzięcza nazwę mitologicznym nordyckim olbrzymom, które mają mieszkać pod górami. Obszar znajduje się na granicy dwóch płyt tektonicznych Ziemi. To wolno rozprzestrzeniający się grzbiet. Płyty bardzo powoli oddalają się od siebie, co powoduje rozciąganie się skorupy oraz rozwój dolin i podwodnych gór. Odnalezienie tego miejsca nie było wcale proste. Jak odkryto pole kominów hydrotermalnych w Norwegii? Zaczęło się od tego, że naukowcy wykryli aktywność hydrotermalną wzdłuż prawie wszystkich grzbietów na północ od Islandii. Podobnej aktywności nie odnotowano jednak na Grzbiecie Knipowicza – grzbiecie śródoceaniczny na dnie Morza Grenlandzkiego. Dopiero 2 lata temu uwagę badaczy przykuły nowe dane, które wskazywały na ślady chemii hydrotermalnej w regionie Grzbietu Knipowicza. Aby je zbadać zanurzyli autonomiczną łódź podwodną „MARUM-QUEST" na głębokość ponad 3 km. Tam pojazd wykonał zdjęcia i pobrał próbki wody. Właśnie dzięki tej wyprawie udało się odnaleźć pole Jøtul. To duży obszar dna morskiego z wygasłymi i aktywnymi kominami hydrotermalnymi oraz charakterystycznym blaskiem wulkanicznego ciepła przenikającego do wody. Ale dlaczego to odkrycie jest tak istotne? Ciepło z głębi Ziemi Zacznijmy od tego, że aktywność wulkaniczna pod dnem morskim powoduje przesiąkanie ciepła do wody. Bez tego procesu na takich głębokościach warunki nie sprzyjałyby rozwojowi życia. Na dnie morza panuje bowiem nieustająca ciemność i niska temperatura, a ciśnienie jest miażdżące. Kominy hydrotermalne działają natomiast jak oazy życia. Minerały wyciekające i rozpuszczające się w wodzie stanowią podstawę sieci pokarmowej zależnej nie od fotosyntezy – jak większość życia bliżej powierzchni – lecz od chemosyntezy. Krótko mówiąc, do produkcji energii wykorzystują reakcje chemiczne, a nie światł…

kominy-geotermalne-913c471.png
width: 1200
height: 630

Odnaleziono zaginiony relikwiarz św. Swituna. „Dla Kościoła jest to sensacja”
type: item
date: 2024-05-29T08:18:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: katedra
subject: kościół katolicki
subject: kościoły
subject: norwegia
subject: skandynawia
subject: średniowiecze
subject: Wolny czas
description: W katedrze w Stavanger w Norwegii archeolodzy natknęli się na relikwiarz, w którym przechowywano szczątki św. Swituna. To archeologiczna sensacja, bo miał być zniszczony 500 lat temu.
encoded: W tym artykule: Galopująca reformacja Zaginiony relikwiarz ze Stavanger Co odkryto w katedrze w Stavanger? Św. Switun i jego cuda 2 lipca 1517 roku ostatni katolicki biskup Stavanger, Hoskuld, wszedł do północnej zakrystii katedry w Stavanger wraz z czterema zaufanymi ludźmi. W obecności świadków chciał sporządzić listę wszystkich relikwii katedry. Grupa mężczyzna szczególną uwagę zwróciła na relikwiarz zawierający fragment kości ramieniowej patrona miasta, świętego Swituna z Winchesteru w Anglii. Co później stało się z bezcenną relikwią? Galopująca reformacja W początku XVI wieku Europą wstrząsnęła reformacja. Był to ruch zapoczątkowany przez Marcina Lutra. Cel: odnowa chrześcijaństwa. Wówczas powstały Kościoły ewangelickie, które odrzucały m.in. kult świętych. Oznaczało to, że celem stały się relikwie świętych przechowywane w licznych kościołach w całej Europie. W pięknych i drogocennych pojemnikach znajdowały się pojedyncze kości, a czasem nawet tylko włosy wyjątkowych postaci związanych z chrześcijaństwem. Były one celem pielgrzymek do świątyń, bo często miały im towarzyszyć cuda. Zaginiony relikwiarz ze Stavanger Relikwiarz św. Swituna z katedry w Stavanger w Norwegii uważano za zaginiony. Sądzono, że w czasach reformacji wysłano go do Danii i przetopiono. Najnowsze badania archeologiczne przeprowadzone przez ekspertów z Muzeum Archeologii Uniwersytetu w Stavanger dały jednak zaskakującą odpowiedź. Szczątki świętego nigdy nie opuściły świątyni. Przez pół tysiąca lat były świetnie zakamuflowane w podziemiach katedry. Reformacja miała wykorzenić wszelkie katolickie „przesądy”. Wszystkie skarby znajdujące się w katedrze miały zostać usunięte i zniszczone. Najnowsze odkrycia wskazują, że wiele ze skarbów uratowano i schowano w krypcie. Znajdują je dopiero teraz archeolodzy. Co odkryto w katedrze w Stavanger? Relikwiarze miały różne kształty. Ten ze Stavanger przybrał postać metalowej szkatułki w kształcie budowli. Archeologom udało się znaleźć wśród wielu drobnych …

odnaleziono-zaginiony-relikwiarz-sw-swituna-dla-kosciola-jest-to-sensacja-9ed9a21.png
width: 1200
height: 630