Czerwcowe Bootydy nadciągają nad Polskę. Nadchodzi noc spadających gwiazd
W najbliższych dniach czerwca będziemy świadkami fascynujących zjawisk astronomicznych. Na nocnym niebie pojawią się czerwcowe Bootydy, których aktywność wzrasta nawet do 100 spadających gwiazd na godzinę. Do dostrzeżenia tych niesamowitych meteorów nie potrzeba specjalistycznego sprzętu.
Miłośnicy nocnego nieba mają powody do ekscytacji. Przełom czerwca i lipca to czas wyjątkowych zjawisk astronomicznych, od których trudno oderwać wzrok. Główną atrakcją są Czerwcowe Bootydy – rój meteorów znany ze swojej niezwykłej nieprzewidywalności. Jak najlepiej przygotować się na ten kosmiczny spektakl? Spadające gwiazdy z gwiazdozbioru Wolarza Bootydy swoją nazwę zawdzięczają gwiazdozbiorowi Wolarza (łac. Bootes). To tam leży radiant meteorów, czyli ich pozorne źródło na niebie. To wyjątkowe zjawisko astronomiczne wynika z drobnych okruchów pozostawionych przez kometę 7P/Pons-Winnecke, która w 1819 roku została odkryta przez francuskiego astronoma Jeana-Louisa Ponsa. Gdy Ziemia przecina strumień takich pyłowych i kamiennych cząstek, wchodzą one w atmosferę i spalają się jako meteory. Od 22 czerwca do 2 lipca rój Bootydów staje się więc aktywny, a niebo nad naszymi głowami zapełnia się żarzącymi „spadającymi gwiazdami”. Cechy Bootydów Mimo że obserwowanie Bootydów zwykle nie jest tak efektowne jak wypatrywanie późniejszych Perseidów, to późne czerwcowe noce należą do jednych z najbardziej wyjątkowych na nocnym niebie. W przypadku nadchodzących meteorów nigdy nie jesteśmy bowiem pewni skali zjawiska. Aktywność roju jest zmienna i nieprzewidywalna — w niektórych latach bywa bardzo słaba, a w innych potrafi zaskoczyć większą liczbą spadających gwiazd. Rekordowa aktywność Bootydów przypada na rok 1998, kiedy to można było zaobserwować około 100 spadających gwiazd w ciągu godziny. Dodatkowo rój może dawać bardzo jasne meteory. Dzieje się tak m.in. ze względu na niedużą prędkość spadania tych meteorów. Czerwcowe Bootydy wpadają w atmosferę z prędkością około 18 km/s, więc spalają się dłużej niż szybkie meteory i przez to są lepiej widoczne oraz częściej wyglądają na jasne. Kiedy wypatrywać spadających gwiazd w czerwcu? Czerwcowe Bootydy najlepiej obserwować w nocach z 26 na 27 oraz z 27 na 28 czerwca, kiedy przypada szczyt aktywności. Maksimum roju występuje 27 czerwca około godziny 5 rano, więc czas dobrych obserwacji to przedświt oraz wieczór tuż po zmierzchu. Należy pamiętać, że do obserwacji nocnego nieba nie potrzebujemy żadnego specjalistycznego sprzętu. Zamiast teleskopu wystarczy koc i ciemne miejsce z dala od miejskich iluminacji. Można skorzystać z któregoś z Parków Nocnego Nieba, gdzie panują idealne warunki do podziwiania meteorów. Źródła: RMF24, nocneniebo.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Białe noce zawitały nad Polskę. Przez najbliższe tygodnie ciemność niemal całkowicie zniknie
Pierwsze białe noce zawitały nad Polską, niosąc ze sobą niezwykłe widowisko. W najbliższych tygodniach będziemy mogli doświadczyć jasnych nocy w niemal każdym zakątku naszego kraju. Najbardziej spektakularne widoki czekają na wybrzeżu Bałtyku, gdzie „wieczny zmierzch” potrwa aż do sierpnia.
Słynny rosyjski pisarz Fiodor Dostojewski jedno ze swoich opowiadań poświęcił niemal w całości zjawisku białych nocy. W niegasnącym zmierzchu toczą się losy głównych bohaterów przechadzających się po rozświetlonych, aczkolwiek spowitych nocą ulicach Petersburga. Aby dostrzec to wyjątkowe zjawisko astronomiczne, nie trzeba jednak kierować się na tak daleką północ. W najbliższych tygodniach również w Polsce możemy doświadczyć stanu, w którym niebo w nocy nie staje się całkowicie ciemne. Miłośnicy astronomii już od kilku dni mają okazję obserwować ten proces. Czym są białe noce? Podziwianie zachodów słońca nad polskim morzem na stałe wpisało się do grona licznych aktywności, jakie należy wykonać będąc nad Bałtykiem. W najbliższych miesiącach po zejściu z plaży nie doświadczymy jednak pełnego mroku. Nocą towarzyszyć będzie nam utrzymujący się zmierzch — tzw. biała noc. Zjawisko to, choć najmocniej kojarzone jest z krajami Skandynawii, również w Polsce możliwe jest do zobaczenia. Białe noce to stan, w którym słońce nie schodzi głębiej pod linię horyzontu niż 18 stopni. W efekcie — szczególnie w czasie przesilenia letniego — możemy podziwiać granatowe niebo, które nad linią horyzontu przechodzi w trwałą, krwiście pomarańczową poświatę. W miejscach położonych na północy naszego kraju trudne do dostrzeżenia będą również niektóre z tych gorzej świecących się gwiazd. Warto pamiętać, że białych nocy nie należy utożsamiać z dniem polarnym. W przypadku tego drugiego mamy do czynienia ze zjawiskiem, w którym słońce w ogóle nie kryje się za horyzontem, pozostając widocznym przez całą dobę. Obszary położone za kołem podbiegunowym doświadczają wówczas nieprzerwanej jasności, która w skrajnych, najbardziej wysuniętych na północ przypadkach może trwać nawet pół roku. Nie wszystkich jednak zjawisko białych nocy raduje tak samo. Okres ten jest prawdziwym utrapieniem dla astronomów i miłośników nocnych obserwacji nieba. Dla wielu z nich — szczególnie tych mieszkających na północy — lato to okres odłożenia teleskopu w kąt. Jasne niebo nie pozwala bowiem na obserwacje niektórych obiektów znajdujących się nad naszymi głowami. Kiedy w Polsce dostrzeżemy białe noce? To wyjątkowe zjawisko można obserwować w naszym kraju już od początku maja. Białe noce w pierwszej kolejności spowijają obszary wysunięte najdalej na północ — na czele z Jastrzębią Górą, która stanowi najdalej wysunięty w tę stronę punkt Polski. Czas trwania tego niezwykłego spektaklu zależy od miejsca, w którym się znajdujemy. Na południu białe noce towarzyszą nam jedynie od początku czerwca do pierwszych dni lipca, natomiast na północy w „wiecznym zmierzchu” możemy spacerować aż do sierpnia. Swoją eskalację białe noce mają w trakcie przesilenia letniego — ok. 21 czerwca. To wtedy podczas najkrótszej nocy w roku zmierzch w sposób zjawiskowy płynnie przechodzi w świt. Istnieje jednak jeden niezmienny czynnik, który utrudnia podziwianie tego zjawiska pod każdą szerokością geograficzną: sztuczne światło. Dlatego białe noce najlepiej przeżywać w miejscach z dala od cywilizacji, gdzie blask miast nie zakłóca naturalnego piękna zmierzchu. Gdzie najlepiej zobaczyć białe noce? Jak wcześniej wspomniano, najlepszym regionem w Polsce do obserwacji białych nocy są tereny wysunięte najdalej na północ. Pod koniec czerwca warto więc wybrać się nad polskie morze, by osobiście doświadczyć tego wyjątkowego zjawiska. Okolice Jastrzębiej Góry jawią się jako sceneria idealna – wysokie klify kurortu, w którym wielokrotnie bywał Józef Piłsudski, stanowią doskonałą „lożę” do podziwiania wiecznego zmierzchu. Dla tych, którzy z jakiegoś powodu przegapią białe noce, mamy dobrą wiadomość: to nie koniec astronomicznych wrażeń tego lata. Tuż po tym, jak nad Polskę powróci głęboka czerń nieba, przyjdzie czas na kolejne spektakularne zjawisko – noc spadających gwiazd. Źródła: Nauka w Polsce Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Zapomniany rytuał wraca do łask. Dusking pomaga odzyskać spokój i odbudować więź z naturą
Przywrócony do współczesnej codzienności przez holenderską pisarkę Marjolein Dubbers, prosty rytuał „duskingu” – czyli świadomego obserwowania chwili, gdy dzień przechodzi w noc – zyskuje coraz większą popularność. Dla wielu osób to nie tylko sposób na wyciszenie, lecz także forma ponownego nawiązania kontaktu z naturą i rytmem, który na co dzień łatwo przeoczyć.
Obserwowanie zapadającego zmroku może wydawać się czynnością banalną, a jednak w rzeczywistości ma w sobie potencjał głębokiego wyciszenia. Przez wieki ludzie naturalnie funkcjonowali w rytmie światła i ciemności, traktując zmierzch jako moment przejścia – symboliczne zakończenie dnia i początek odpoczynku. Współcześnie ten prosty zwyczaj powraca w nowej formie jako praktyka określana mianem „duskingu”, coraz częściej postrzegana jako sposób na poprawę dobrostanu psychicznego. Trend ten wpisuje się w rosnące zainteresowanie uważnością i świadomym przeżywaniem codzienności. Zatrzymanie się na kilka minut, by obserwować zmieniające się światło, kolory nieba i stopniowe wyciszenie otoczenia, może pomóc ograniczyć napięcie, uspokoić myśli i stworzyć przestrzeń do refleksji. To doświadczenie, choć niezwykle proste, dla wielu osób staje się jednym z najbardziej dostępnych sposobów na odzyskanie równowagi w świecie pełnym bodźców. Skąd wziął się dusking? Zapomniany rytuał wraca do łask Choć dziś „dusking” bywa przedstawiany jako nowy trend związany z uważnością, jego historia sięga znacznie głębiej i jest wyraźnie zakorzeniona w dawnym stylu życia. W Holandii funkcjonował pod nazwą schemeren i jeszcze w XVIII oraz XIX wieku był naturalnym elementem codzienności – szczególnie na obszarach wiejskich. Rodziny, kończąc dzień pracy, na chwilę przerywały zajęcia, by wspólnie obserwować zapadający zmrok, zanim zapalono lampy i rozpoczęto wieczorne aktywności. Był to moment przejścia – symboliczne oddzielenie obowiązków w ciągu dnia od odpoczynku, a zarazem czas wyciszenia i skupienia na otoczeniu. Wraz z upowszechnieniem elektryczności i przyspieszeniem tempa życia w XX wieku zwyczaj ten w dużej mierze zanikł, o czym już w latach 60. i 70. pisano jako o utraconym elemencie codziennej kultury. Do tej niemal zapomnianej praktyki powróciła współcześnie holenderska pisarka Marjolijn van Heemstra, która – sięgając do wspomnień starszego pokolenia i archiwalnych źródeł – zaczęła przywracać ją do publicznej świadomości. Jej działania pokazują jednak coś więcej niż tylko lokalną tradycję: podobne rytuały istnieją i funkcjonują do dziś w wielu częściach świata, choć przyjmują różne formy i nazwy. W Japonii moment zmierzchu określany jest jako yūgure i od wieków wiąże się z refleksją nad przemijaniem dnia, natomiast pieśni takie jak yūyake celebrują zachód słońca jako szczególny moment wyciszenia. Na Bali praktykowany jest zwyczaj matahari terbenam, czyli świadomego obserwowania zachodu słońca, często o wymiarze niemal rytualnym. Z kolei w krajach skandynawskich funkcjonuje pojęcie kvällsro, oznaczające spokojne wyciszenie wieczoru i przejście do odpoczynku. W różnych formach – mniej lub bardziej sformalizowanych – praktyki te przypominają o potrzebie zatrzymania się i świadomego przeżywania chwili, która w naturalny sposób oddziela dzień od nocy. Jak dusking wpływa na zdrowie psychiczne i rytm dnia? Współczesna popularność duskingu wynika nie tylko z jego symbolicznego charakteru, ale także z realnych korzyści dla zdrowia psychicznego i fizjologii człowieka. Praktyka ta polega na świadomym zatrzymaniu się w momencie przejścia dnia w noc i powstrzymaniu się od natychmiastowego włączania sztucznego światła – tak, by naturalnie obserwować, jak zmienia się otoczenie i natężenie barw. W warunkach codziennego pośpiechu jest to rzadko spotykana forma uważności, która – jak podkreśla Ellie Smith na łamach „Country & Townhouse” – „w dzisiejszej kulturze nieustannego pośpiechu rzadko zdarza się, żebyśmy siedzieli i nic nie robili”, mimo że właśnie takie momenty mogą ograniczać stres, poprawiać jakość snu i sprzyjać większej równowadze emocjonalnej. Dusking wpisuje się w szerszy nurt slow life i koncepcję niksen, czyli praktykowanego w kulturze niderlandzkiej „nierobienia niczego bez celu”, które zyskało popularność jako sposób przeciwdziałania wypaleniu. Jednocześnie – jak zauważa Marjolijn van Heemstra – istotą tego rytuału jest skierowanie uwagi na świat zewnętrzny, a nie wyłącznie na własne wnętrze: „Skupienie jest jak medytacja, a ludzie tego potrzebują. Ale zapadanie zmroku polega na skupieniu się na świecie zewnętrznym, a nie na zamykaniu oczu”. W praktyce oznacza to powrót do naturalnych rytmów, które współczesne społeczeństwa w dużej mierze utraciły. Szczególnego znaczenia nabiera tu problem zanieczyszczenia światłem – według badań opublikowanych w czasopiśmie „Science” w 2023 roku nocne niebo na świecie rozjaśniało się średnio o 9,6% rocznie w latach 2011–2022, a jedynie około 10% mieszkańców półkuli zachodniej ma dziś dostęp do naprawdę ciemnego nieba. Skutki tego zjawiska są wielowymiarowe: od zaburzeń snu i spadku poziomu melatoniny, po negatywny wpływ na zdrowie psychiczne, ale także na ekosystemy – sztuczne światło zakłóca orientację zwierząt nocnych i ogranicza aktywność zapylaczy. Dusking staje się więc nie tylko praktyką indywidualną, lecz także subtelną formą sprzeciwu wobec świata funkcjonującego w trybie 24/7. Organizowane w Holandii wspólne sesje obserwowania zmierzchu (gromadzące setki uczestników nad rzeką Amstel czy podczas wydarzeń kulturalnych) pokazują, że powszechna jest potrzeba wyciszenia i kontaktu z naturalnym cyklem dnia. W tym sensie prosty gest zatrzymania się o zmierzchu zyskuje dziś nowe znaczenie i jest sposobem na odzyskanie uwagi, kontaktu z naturą i doświadczenia ciemności, która – jak podkreślają badacze – jest równie istotna dla życia jak światło. Źródła: BBC, The Guardian, Country & Townhouse, Science Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Superpełnie 2025: kiedy i jak obserwować rzadką serię trzech pełni z rzędu
Andrew Fazekas /National Geographic News
Superpełnie 2025 wystąpią trzy razy z rzędu: 6 października, 5 listopada i 4 grudnia. Sprawdź, czym różnią się od zwykłych pełni i jak je najlepiej obserwować.
Spis treści: Co sprawia, że pełnia jest „super”? Dlaczego w 2025 roku zobaczymy trzy superpełnie z rzędu Skąd biorą się nazwy pełni Co zobaczymy na nocnym niebie Jak obserwować i fotografować superpełnie Tej jesieni każda pełnia będzie superpełnią. Oto jak często się to zdarza — i dlaczego. Spójrz w niebo tej jesieni, a zauważysz coś nietypowego. Każda pełnia Księżyca wyda się większa i jaśniejsza niż zwykle. Dzieje się tak, bo ostatnie trzy miesiące 2025 roku przyniosą rzadką serię superpełni występujących jedna po drugiej — gdy pełnia zbiega się z punktem orbity Księżyca najbliższym Ziemi. 6 października, 5 listopada i 4 grudnia na niebie pojawią się kolejno: październikowy księżyc żniw, listopadowy księżyc bobrów i grudniowy zimny księżyc. Wszystkie w wersji „super”. Oto, co warto wiedzieć. Co sprawia, że pełnia jest „super”? Księżyc nie krąży wokół Ziemi po idealnym kole, lecz po wydłużonej, „jajowatej” orbicie. W każdym miesiącu są więc momenty, gdy jest nieco bliżej (perygeum) oraz dalej (apogeum). W perygeum odległość Księżyca może wynosić około 356 000 km, a w apogeum przekraczać może 406 000 km. Gdy pełnia zbiega się z perygeum, mamy superpełnię — tarcza wydaje się wtedy trochę większa i świeci jaśniej niż zwykle. W porównaniu z najdalszą pełnią superpełnia może wyglądać nawet na o 14% większą i o 30% jaśniejszą. Względem przeciętnej pełni różnice to zwykle ok. 7% i 15%. Dla nieuzbrojonego oka zmiana bywa subtelna. Zestawienia zdjęć obok siebie pokazują ją jednak bardzo wyraźnie. Dlaczego w 2025 roku zobaczymy trzy superpełnie z rzędu Superpełnie same w sobie nie są rzadkością — zwykle zdarzają się kilka razy w roku. Nietypowe jest to, że w 2025 r. trzy kolejne pełnie niemal idealnie pokryją się z perygeum. Dzieje się tak, bo „kalendarz” perygeum powoli przesuwa się względem faz Księżyca, zamykając pełny cykl mniej więcej co 14 miesięcy księżycowych. Czasem oznacza to, że tylko jedna pełnia jest dostatecznie blisko, by uznać ją za „super”. Innym razem — jak w 2025 r. — zgranie jest na tyle dobre, że dostajemy serię trzech z rzędu. Kosmiczna „impreza” przejdzie płynnie w 2026 rok. 3 stycznia 2026 zobaczymy pierwszą superpełnię nowego roku, co w praktyce da serię czterech superpełni pod rząd. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/2025-10-03-123924-How-to-watch-the-rare-streak-of-3-supermoons-happening-back-to-back--National-G-1de8d36.png" width="1103" height="742" alt="Super „błękitny” Księżyc wschodzi nad zamkiem Monsaraz w portugalskim rezerwacie Dark Sky Alqueva. W październiku, listopadzie i grudniu 2025 r. pojawi się kolejny superksiężyc./Fot. Miguel Claro" title="Super „błękitny” Księżyc wschodzi nad zamkiem Monsaraz w portugalskim rezerwacie Dark Sky Alqueva. W październiku, listopadzie i grudniu 2025 r. pojawi się kolejny superksiężyc./Fot. Miguel Claro" /> Skąd biorą się nazwy pełni Od stuleci pełnie mają nazwy nawiązujące do rytmów pór roku, sposobów przetrwania i tradycji. Najbardziej dziś znane nazwy anglojęzyczne utrwaliły m.in. publikacje w rodzaju „Farmer’s Almanac”, czerpiące zarówno z europejskich, jak i rdzennych tradycji nazewniczych. Październikowy księżyc żniw odwołuje się do ostatnich tygodni prac w polu na półkuli północnej. Zanim pojawiła się elektryczność, rolnicy korzystali z jego wydłużonego blasku — przez kilka kolejnych nocy wschodzi on blisko zachodu słońca — by pracować przy zbiorach dłużej. Listopadowy księżyc bobrów notowały społeczności rdzennych Amerykanów jako porę, gdy bobry szykowały się do zimy, naprawiając żeremia i budując tamy. Dla traperów był to też czas wyruszania przed zamarznięciem rzek, więc nazwa łączy obserwacje przyrody z ludzką działalnością. Grudniowy zimny księżyc zwiastuje długie noce i nadejście głębokiej zimy na półkuli północnej. Wschodzi w okolicach świąt, dlatego od dawna uchodzi za świetlisty punkt w najciemniejszych dniach roku. Co zobaczymy na nocnym niebie Różnica wielkości między zwykłą pełnią a superpełnią jest subtelna, ale najlepiej widać ją przy wschodzie. Gdy tarcza wynurza się tuż po zachodzie Słońca nad wschodnim horyzontem, może wydawać się ogromna. To nie tylko efekt realnego zbliżenia w perygeum. Działa też iluzja księżycowa — nasz mózg ocenia obiekty przy horyzoncie jako większe niż te wysoko nad głową. Wkomponowanie Księżyca w kadrze między drzewa, budynki czy góry dodatkowo wzmacnia wrażenie — i dla fotografów, i dla zwykłych obserwatorów. Nawet pływy potrafią być odczuwalnie wyższe podczas superpełni — o kilka centymetrów. Mimo sensacyjnych twierdzeń nie ma dowodów, że superpełnie wywołują trzęsienia ziemi, erupcje wulkanów czy inne katastrofy. Jedynym realnym „zagrożeniem” dla obserwatorów są chmury zasłaniające widok. Jak obserwować i fotografować superpełnie Najprościej: w odpowiedni wieczór wyjdź po zachodzie Słońca i spójrz na wschodni horyzont. Lornetka wyostrzy szczegóły: kratery, pasma górskie i ciemne „morza” zastygłej lawy. Nawet skromny teleskop ogrodowy pokaże surowe piękno księżycowego krajobrazu w zachwycającym detalu. Jeśli chcesz uchwycić moment aparatem, liczą się czas i kompozycja. Fotografuj tuż po wschodzie, gdy złota tarcza unosi się nad charakterystycznymi obiektami na horyzoncie. Lustrzanka (DSLR) z teleobiektywem 200 mm lub dłuższym pozwoli wypełnić kadr Księżycem, zestawionym z elementem pierwszego planu — to klasyczny efekt „superpełni nad panoramą miasta”. Szerokokątne ujęcia smartfonem też działają: pokażą Księżyc wznoszący się nad pejzażem, skąpanym w barwach zmierzchu. Choć Księżyc będzie tylko trochę bliżej niż zwykle, zachwyt, jaki budzi, pozostaje bez zmian. Zawsze — super. Źródło: National Geographic
Jasna kometa C/2023 A3 jest widoczna na niebie. Jak i kiedy ją obserwować?
Kometa C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) przyleciała do nas z krańców naszego Układu Słonecznego. Warto ją zobaczyć!
Spis treści: Kometa C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) Obserwacje komety Czy kometa się rozpadnie? Kolejna kometa zbliża się do Ziemi Co roku odkrywa się średnio rzecz biorąc kilkanaście nowych komet. Drugie tyle pojawia się jako już wcześniej znane i przewidziane. Jednak nadzieja na jasną kometę na niebie elektryzuje wszystkich. I badaczy komet, i miłośników patrzenia w rozgwieżdżone niebo. Jasna kometa to przepiękne zjawisko. Kometa C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS) Takim obiektem już jest kometa C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS). Nadeszła z krańców naszego Układu Słonecznego – z Obłoku Oorta jak dziś się uważa, zawiera on biliony takich skalno-lodowych obiektów jak nasza dzisiejsza bohaterka. Nieliczne z nich są z rzadka kierowane w pobliże Słońca wskutek działania albo pływów od dysku naszej Galaktyki, albo przejścia gwiazdy w pobliżu Słońca – dawno, dawno temu. Warkocz komety Gdy taki skalno-lodowy obiekt zbliży się do Słońca, z jego jądra zaczynają sublimować lody (zamrożony tlenek i dwutlenek węgla, lód wodny oraz inne). Wówczas staje się on kometą, czyli rozwija świecące otoczkę i warkocze. Warkocze w spektakularnych przypadkach mogą nawet rozpościerać się na „całym niebie”. Tak było w przypadku komety C/2006 P1 (McNaught), której warkocz pyłowy można było podziwiać z południowej półkuli naszego globu. Oszacowano, że odbijający światło słoneczne warkocz pyłowy komety McNaughta, miał rzeczywiste rozmiary rzędu 1,5 jednostki astronomicznej (j.a.). Czyli był tak długi, jak odległość Marsa od Słońca. Obserwacje komety Okres orbitalny C/2023 A3 jest rzędu 200 tysięcy lat. Jest więc chwilowym gościem w naszej okolicy. Niewykluczone, że – jeśli się rozpadnie – na tym zakończy swój żywot. Ale może się to nawet zdarzyć i za kilka miesięcy. Kiedy kometa będzie widoczna? Dziś wiemy, że przeszła w dobrej kondycji swe peryhelium, czyli punkt orbity położony najbliżej Słońca. Możemy podziwiać ją w całej krasie już i na naszych szerokościach geograficznych. Najlepsze warunki do jej dostrzeżenia będą za kilka dni, najbliżej Ziemi będzie już 13 października. Minie wówczas nas w odległości 0,47 j.a., czyli około 70 milionów km. Ponieważ też całkiem niedawno (27 września) przeszła najbliżej Słońca, poruszając się po swej wstecznej orbicie w odległości 0,39 j.a. od naszej dziennej gwiazdy, to nadal spodziewana jest duża aktywność tej komety. Aplikacje dla miłośników astronomii Gdzie jej wypatrywać? Po szczegóły najlepiej sięgnąć do aplikacji The Sky Live albo do popularnego Stellarium. To ostatnie to darmowe przenośne planetarium, które można załadować na własny komputer czy laptop. Gdzie szukać komety? Zdradzę tylko zatem, że kometa teraz jest w gwiazdozbiorze Panny. Można ją zobaczyć nad ranem. Jest blisko Słońca, więc trzeba trafić w okres tuż przed wschodem Słońca, ale kiedy jeszcze niebo jest w miarę ciemne. Z kolei po 13 października należy jej wypatrywać wieczorem, tuż po zachodzie Słońca. Ciemnego nieba i wytrwałości życzę wszystkim poszukiwaczom! Czy kometa się rozpadnie? Z kometami jak z pszczołami – nigdy nic nie wiadomo. A dlaczego? Bo są „kruche”. Ich jądro utworzone jest, mówiąc w skrócie, z połączonych z sobą mniejszych bryłek materii pierwotnej, pozostałości po tworzeniu się planet. Gdy kometa znajdzie się dostatecznie blisko Słońca, może albo utracić część swego ciała, albo wręcz całkowicie się rozpaść. Wówczas możemy zaobserwować rozbłysk i potem mniej lub bardziej gwałtowny spadek jasności, w zależności jak bardzo destrukcyjne dla komety było dane wydarzenie. Zdenek Sekanina, badacz i wielki znawca komet, wykazał, że te ze znanych nam komet przychodzących z Obłoku Oorta, które miały zbliżyć albo zbliżyły się w peryhelium na odległość poniżej 0,6 j.a., aż w 50% przypadków rozpadły się w okolicach peryhelium. Badacz wskazuje także, że jedyne dwie komety z Obłoku Oorta odkryte między 2000 a 2017 rokiem, które przetrwały przejście przez peryhelium poniżej 0,3 j.a., to: wspomniana wyżej C/2006 P1 (McNaught), C/2011 L4 (PanSTARRS). Obie były bardzo jasnymi kometami i, jak pisze Sekanina, prawdopodobnie masywnymi i bogatymi w pył. A C/2023 A3 ma peryhelium orbity odległe zaledwie 0.4 j.a. od Słońca Nic dziwnego, że wiele emocji towarzyszy jej wędrówce wokół Słońca. Czy przeżyje tę podróż? Jeśli przeżyje, to w przyszłości opuści nasz Układ Słoneczny na zawsze. Po opuszczeniu rejonu planet będzie poruszać się po orbicie hiperbolicznej. Kolejna kometa zbliża się do Ziemi Pozornie drwi sobie z tego, co napisałam powyżej odkryta 27 września kometa C/2024 S1 (ATLAS). Dziś jest widoczna na niebie w gwiazdozbiorze Hydry. Niestety, na razie tylko przez spore teleskopy. Kometa C/2024 S1 przejdzie przez peryhelium swej orbity już miesiąc po odkryciu, 28 października, w odległości zaledwie 0,008 j.a. od Słońca. Będzie tak blisko naszej dziennej gwiazdy, że zaliczana jest do tzw. komet muskających Słońce (ang. sungrazing comet). Ma orbitę podobną do grupy komet muskających Słońca Kreutza (ang. Kreutz sungrazers), które są najpewniej fragmentami jednej dużej komety z przeszłości. Zatem C/2024 S1 nie przybyła bezpośrednio z Obłoku Oorta. Dziś spekuluje się, że jeśli ta kometa się nie rozpadnie, to „będzie jaśniejsza od Wenus”. Takie przewidywania nadzwyczajnej jasności – jak napisałam wyżej – należy traktować z wielką ostrożnością. Ale też nie zniechęcać się do poszukiwań jasnych komet na niebie. Komety są mało przewidywalne pod względem ich aktywności i przetrwania. Jednak śledzenie na żywo, co się dzieje z takim obiektem, może sprawić wiele frajdy. Zachęcam! prof. Małgorzata Królikowska-Sołtan Zakład Dynamiki Układu Słonecznego i Planetologii Centrum Badań Kosmicznych PAN. Specjalizuje się w badaniu małych ciał Układu Słonecznego, przede wszystkich komet i obiektów pochodzących z Obłoku Oorta.
Ludzie nie hibernują, ale występuje u nich coś w rodzaju snu zimowego. Każdy z nas miał z tym do czynienia
Wiele ssaków zapada w sen zimowy. Jak się okazuje, u ludzi również można zaobserwować podobne zjawisko. Na czym ono polega?
W tym artykule: Czy pora roku wpływa na to, jak długo śpimy? Zimą wydłuża się faza snu REM Jak zadbać o sen zimą i na początku wiosny? Zimą powinniśmy jak najczęściej korzystać z naturalnego światła Zwierzęta zapadające w sen zimowy mogą pozostawać w tym stanie przez wiele miesięcy. Ten niezwykły mechanizm pozwala im przetrwać okres niskich temperatur i związany z tym niedobór pożywienia. Jednak ludzie zdecydowanie zaliczają się do stworzeń aktywnych zimą. Udaje nam się to przede wszystkim dzięki zdobyczom cywilizacji: ubraniom, zapasom jedzenia i ciepłym domom. Z najnowszych badań wynika jednak, że i u ludzi dochodzi do zmian rytmu dobowego, które przypominają trochę sen zimowy. Do takich wniosków doszli badacze z Niemiec. Ich pracę naukową opublikowało czasopismo „Frontiers in Neuroscience”. Czy pora roku wpływa na to, jak długo śpimy? Niezależnie od tego, czy jesteśmy „sowami”, czy „skowronkami”, nasze zegary biologiczne są nastawiane przez słońce. Teoretycznie zmiana długości dnia i ekspozycji na światło w ciągu roku może wpływać na długość i jakość naszego snu. Ale ustalenie, jak to wygląda w praktyce, jest trudne. Z badań ankietowych, w których ludzie oceniają swój sen wynika, że zimą śpimy dłużej. Jednak naukowcy z Kliniki Snu i Chronomedycyny w szpitalu św. Jadwigi w Berlinie (St. Hedwig-Krankenhaus) postanowili to zbadać dokładniej. Epidemia bezsenności. Dlaczego nasz mózg omija fazy snu? Całonocny, zdrowy sen wydaje się dziś czymś równie rzadkim i staroświeckim jak ręcznie napisany list. Wygląda na to, że wszyscy idziemy na skróty, zwalczając bezsenność pigułkami czy ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fazy-snu-na-czym-polega-sen-nrem-i-rem-dlaczego-snimy-i-jak-dziala-wtedy-nasz-mozg-fot-getty-images1-aeb8bf8.jpeg" width="938" height="528" alt="Fazy snu: na czym polega sen NREM i REM? Dlaczego śnimy i jak działa wtedy nasz mózg? (fot. Getty Images)" title="Fazy snu: na czym polega sen NREM i REM? Dlaczego śnimy i jak działa wtedy nasz mózg? (fot. Getty Images)" /> W tym celu zaprosili do udziału w badaniach grupę 292 pacjentów. Przeszli oni kompleksowe badania snu zwane polisomnografią. Robi się je w laboratorium, w którym pacjenci śpią bez budzika, a jakość i rodzaj snu oraz długość snu są obiektywnie monitorowane. Do analizy wykorzystano dane od 188 pacjentów. Jakie były wyniki? Zimą wydłuża się faza snu REM Naukowcy odkryli subtelne, ale wyraźne zmiany rytmu snu w różnych porach roku. Całkowity czas snu był o około godzinę dłuższy zimą niż latem. Badacze podkreślają jednak, że wynik ten nie był statystycznie istotny. Natomiast faza snu zwana REM była znacząco, bo o 30 minut dłuższa zimą niż latem. W fazie REM uaktywnia się wiele funkcji organizmu: wzrasta ciśnienie krwi, gałki oczne przesuwają się w jedną i w drugą stronę, oddech jest bardziej zróżnicowany, tak samo jak częstość uderzeń serca. To w tej fazie pojawiają się najczęściej zapamiętywane, najbardziej niezwykłe i nacechowane emocjami sny. Podczas snu REM mózg porządkuje dane nagromadzone w ciągu dnia, utrwalając część z nich jako wspomnienia. Sen REM jest bezpośrednio powiązany z zegarem biologicznym, na który wpływa ekspozycja na światło. Jak zadbać o sen zimą i na początku wiosny? Uczeni podkreślają, że takie zmiany rytmu snu widać nawet w populacji miejskiej. To środowisko o niskiej ekspozycji na światło naturalne i o dużym zanieczyszczeniu światłem sztucznym. Teoretycznie mieszkańcy miast nie powinni być podatni na sezonowe zmiany snu. Badania pokazują, że jest inaczej. Dlatego uczeni radzą, aby zimą przede wszystkim wcześniej kłaść się spać. – Każda żywa istota na tej planecie jest podatna na zmiany sezonowe. Zimą z pozoru funkcjonujemy bez zmian. Jednak w tym okresie nasz organizm działa na niższych obrotach. W lutym i marcu pojawia się nawet uczucie „jechania na rezerwie”. Warto więc dostosować swoje nawyki związane ze snem do pory roku – radzi dr Dieter Kunz, jeden z autorów badań. Oto 9 podpowiedzi, jak dobrze spać. Opracował je naukowiec ze Stanford Zaburzenia snu to problem prawie połowy ludzi na całym świecie. Podobny odsetek cierpiących jest także w Polsce. Zajmujący się terapią snu Brandon Peters-Mathews wyliczając swoje 9 punktó... Jakie są ograniczenia tej analizy? W badaniach wzięli udział pacjenci doświadczający problemów ze snem. – Takie badania należy teraz wykonać na dużej kohorcie zdrowych osób – mówi dr Kunz. Jego zdaniem w tej grupie zmiany sezonowe mogą być jeszcze większe. Zimą powinniśmy jak najczęściej korzystać z naturalnego światła Z wcześniejszych badań płyną podobne wnioski. Np. mieszkańcy Seattle w zimie kładli się spać średnio o 35 minut później i wstawali średnio o 27 minut później. Okazało się, że odpowiedzialny za to jest zimowy brak dziennego światła zimą. Opóźnia on rytm dobowy ludzi o około 40 minut. A to sprawia, że wieczorem mamy trudność z zaśnięciem, a rano – z dobudzeniem się. Jak sobie z tym poradzić? Jeśli masz trudności z zasypianiem wieczorem, częściej wychodź na zewnątrz w ciągu dnia – radzą badacze. Światło w ciągu dnia – szczególnie rano – przyspiesza nasz rytm dobowy. A więc wieczorem robimy się zmęczeni wcześniej. Co ciekawe, tę zależność odkryli na własną rękę mieszkańcy krajów takich jak Norwegia. Praktykują oni tzw. „friluftsliv”, czyli jak najczęstsze przebywanie na świeżym powietrzu. – Są takie dni zimą, że tarczę słoneczną widać u nas tylko przez 10–15 minut dziennie. I wtedy każdy, kto może, wychodzi z domu, szkoły czy pracy, żeby wystawić nos w kierunku słońca. Żeby poczuć je na twarzy. To nawyk, którego wcześniej nie znałam i nie widziałam w żadnym innym kraju – opowiadała w Radiu TOK FM mieszkająca w Norwegii dziennikarka Hanna Zielińska. Źródła: Frontiers in Neuroscience, Frontiers Science News
Góry Izerskie: niewysokie, ale piękne i wyjątkowe. Dlaczego warto tu przyjechać?
Jest w Polsce takie miejsce, gdzie zobaczysz wszystkie barwy mroku. Za dnia też jest pięknie!
Granicy na Izerze pilnuje św. Jan Nepomucen. Ręka na biodrze, druga na brzuchu, w niej krucyfiks, twarz raczej zasępiona. Tak patrona mostów wyrzeźbił Maciej Wokan ze Szklarskiej Poręby, gdy w 2005 r. nad graniczną rzeką przerzucano któryś już z kolei most łączący dwa światy: ten śląski i ten czeski. Bo niby od paru dekad to była granica przyjaźni, ale taka grodzona drutem kolczastym i strzeżona nie przez „Nepomucka”, a wopistów. „Zatrzymanie do wyjaśnienia” na dwie doby skutecznie odstraszało turystów w czasach PRL-u. Dziś wszystko wygląda inaczej, o przyjaźni nikt nie mówi, ona po prostu jest. Dawną drogę celną z huty Carlsthal zamieniono na zielony szlak turystyczny. Ze schroniska Orle, które ulokowało się w jej budynkach, do czeskiej Jizerki szedłem może dwa kwadranse. Po polskiej stronie w dół doliny prowadziła klatka schodowa z korzeni smreków, w górę, po czeskiej, droga z jasnoszarych kamieni. Las pachniał ściętym drewnem. Po drodze minąłem jeszcze Granicznik, 12-metrową granitową skałę z paroma drogami dla wspinaczy. Ale nie miałem ani uprzęży, ani asekuracji. Szedłem do Czech na krótki spacer właściwie po to, żeby zabić czas. Czekałem zmroku, a do niego były jeszcze dwie godziny. Wszystkie barwy mroku Pierwszy był Księżyc. W nowiu, cienki jak przyrost paznokcia, pojawił się na zachodnim niebie gdzieś nad Bukowcem, a może jeszcze dalej, nad Zielonym Wierchem. Potem z tej ciemnej masy wyłaniały się kolejne migoczące punkty. Pierwszy meteor z roju Perseidów wystrzelił z samego szczytu nieba, kolejne przecinały je w regularnych odstępach. Kiedy oczy przyzwyczaiły się już do ciemności absolutnej, po dłuższej chwili gapienia się przez lornetkę na Drogę Mleczną uświadomiłem sobie, że na każdym skrawku nieba coś się porusza. Że nocne niebo jest dyskoteką, parkietem dla roztańczonych satelitów, których przez parę dekad eksploracji kosmosu wysłaliśmy na orbitę multum. A potem, oglądając zrobione po ciemku zdjęcia, zobaczyłem też, że te wszystkie obiekty mają kolory. Błękit, żółć, czerwień. Że to, co na niebie, nigdy nie jest po prostu białym punktem. Podobno Vincent van Gogh doszedł do tego samego wniosku w Prowansji. Ja potrzebowałem Gór Izerskich. To nie są wysokie góry, a jeszcze na dodatek schowały się za Karkonoszami. Tysiąc, tysiąc sto metrów n.p.m. na szczytach, które tak naprawdę są raczej porośniętymi świerczyną pagórami. Pewnie nigdy bym nie wpadł na to, by przyjechać tu na nocne obserwacje, gdyby nie Polsko-Czeski Park Ciemnego Nieba. Ustanowiono go w 2009 r., gdy polscy i czescy astronomowie spojrzeli na mapy zanieczyszczenia światłem i doszli do wniosku, że w dolinie Izery jest go po prostu najmniej. Powstał więc symboliczny model Układu Słonecznego pod postacią długiej na 11 km ścieżki edukacyjnej. Od tamtej pory rokrocznie organizuje się tu też liczne imprezy astronomiczne, a kilka razy w roku zamiast nart i rowerów królują tu teleskopy. Biegiem na narty Bo mimo tych ciemności prym wiodą jednak biegówki. Kiedy szedłem następnego dnia z Orla w kierunku nieczynnej kopalni kwarcu Stanisław, co rusz natrafiałem na oznaczenia tras narciarskich. Łącznie jest ich tu ponad 100 km, wszystkie wiją się po leśnych duktach w bliższym lub dalszym sąsiedztwie Polany Jakuszyckiej. Miejsce jest mekką narciarzy biegowych, co roku na tych terenach odbywa się słynny Bieg Piastów. Jeśli dodamy do tego ponad drugie tyle kilometrów tras na Izerskiej Magistrali Narciarskiej po czeskiej stronie, okaże się, że nie trzeba lecieć do Skandynawii, by biegać na nartach. Z tym śniegiem w okolicy sprawa jest zresztą ciekawa. Góry Izerskie charakteryzują się nietypową topografią. Są jak płaskowyż, pośrodku którego powstała dolina o płaskim dnie. Podczas bezchmurnych zimowych nocy gromadzi się w niej zimne powietrze, które spływa z okolicznych stoków. W efekcie w dolinie jest o wiele chłodniej niż na szczytach. W 2012 r. na Hali Izerskiej (820 m n.p.m.) zanotowano -36°C, a silne mrozy nie są tu wcale rzadkością nawet w lecie. Schowajcie się, Suwałki, to tu jest prawdziwy polski biegun zimna. Potwierdzą to zresztą polarnicy, którzy często przyjeżdżają nad Izerę w poszukiwaniu namiastki Arktyki. Narciarze dostają zaś śnieg zalegający jak na tę wysokość bardzo długo. Kiedy nie ma śniegu, asfaltem śmigają rowery. Kolarze też mają pociechę z tej topografii – bo choć to góry, to jednak raczej płaskie niż strome. Do dawnej kopalni kwarcu na czerwonym szlaku ze Szklarskiej do Świeradowa-Zdroju nikt na rowerze jednak nie podjeżdżał. Wiało tak, że ledwo stałem na nogach, ale dzięki tej zawierusze z góry widać było na kilometry. Z jednej strony zęby masywu Szrenicy w Karkonoszach, z drugiej pogórze poszatkowane polami uprawnymi. Tarasy kamieniołomu pozarastały już świerkowym młodnikiem, a na jego dnie stała woda. Kiedyś była tu góra Biały Kamień, teraz straszyła dziura w ziemi. Podobno wciąż znaleźć tu można mnóstwo wartościowych skał, ale ich masowe wydobycie przestało się opłacać. Szedłem dalej czerwonym szlakiem na wschód, w stronę największego skarbu izerskiej przyrody – torfowisk doliny Izery. Powstały, bo woda lubi stać na tutejszych bezodpływowych łąkach, tworząc krajobraz niespotykany zwykle w górach. Większość bagien ma 5 tys. lat, ale znaleziono i torf sprzed 11 tys. lat. Wszedłem na teren rezerwatu, którego na mojej mapie nie było – widać ochrona przyrody w Górach Izerskich postępuje. Ścieżka wiła się pośród krzewin jagody i borówki bagiennej, co rusz musiałem skakać przez placki błota. Wsadziłem w jeden z nich patyk – zniknął na ponad 30 cm. Sądząc po śladach, niektórzy próbowali pokonać ten szlak rowerem, ale o jeździe nie mogło być mowy. Tu była wieś A potem, już na Hali Izerskiej, wreszcie poczułem przeciąg. Tak rozległa przestrzeń zdawała się marnotrawstwem przestrzeni. Kiedyś zresztą przez trzy wieki była tu wieś Gross Iser, ale potem przyszli czerwonoarmiści, wszystkich wysiedlono, a malownicza łąka stała się pasem pogranicza, po którym hasali wopiści. Po Niemcach został już tylko budynek szkoły, w którym w latach 80. uruchomiono kultowe schronisko. Z miską jarzynowej prosto z tamtejszej kuchni siadłem w Chatce Górzystów. Do Orla, a więc zamknięcia pętli, którą zaplanowałem, miałem jeszcze godzinę marszu wzdłuż Izery. Bezchmurne niebo zapowiadało kolejną chłodną i gwiezdną noc. ■ DOJAZD W góry najwygodniej wybrać się pociągiem z Wrocławia lub Jeleniej Góry do Szklarskiej Poręby, a potem (na jednym bilecie) czeskimi kolejami do Jakuszyc. Jeśli jednak naszą bazą ma być Świeradów-Zdrój, wybierzmy auto. ■ NOCLEG W jednym z kilku schronisk górskich, np. w Stacji Turystycznej „Orle”, albo w którymś z pensjonatów i kwater w Świeradowie-Zdroju lub Szklarskiej Porębie. ■ JEDZENIE Chata Górzystów na Hali Izerskiej serwuje dania schroniskowe. Z kolei Izerska Chata w Świeradowie kusi pstrągiem pieczonym na kamieniu. Warto też zobaczyć dom zdrojowy i spróbować wód mineralnych. Adam Robiński
Kampinos jakiego jeszcze nie wiedzieliście. Piękne nocne zdjęcia Marka Młynarczyka oraz film
Codziennie dostajemy od naszych czytelników wiadomości ze świetnymi zdjęciami. Jeszcze więcej publikują oni sami w naszym dziale Foto na tej stronie. Te jednak szczególnie nas oczarowały. Poznajcie prace astrofotografa.
Astrofotografia to pasja fotografowania rozgwieżdżonego nieba nocą. Ze względu na rozwijające się miasta nie jest łatwa, bo oświetlenie ulic i budynków tworzy łunę zakrywającą piękne nocne niebo. To zjawisko nazywane jest zanieczyszczeniem światłem. Marek Młynarczyk zajmuje się fotografią od 9 lat. Przez ten czas przetestował wiele aparatów, miejsc i możliwości. Na nocne astro-plenery jeździ z reguły z więcej niż jednym z nich by w razie czego zabezpieczyć się przed utratą kadru. Zobacz zdjęcia! Oprócz odpowiednich aparatów takie hobby wymaga inwestycji w inny sprzęt. - Aparaty, obiektywy szerokokątne, dobre statywy, oprogramowanie do obróbki zdjęć, śledzenia gwiazd czy azymutów drogi mlecznej po pozycji GPS - wymienia Marek Młynarczyk - Jednakże są to koszta jednorazowe, które przychodzą w czasie więc nie są tak odczuwalne jakbyśmy inwestowali w to jednorazowo. Największą inwestycją jest tu chyba jednak własne zdrowie, bo kto chce zrobić dobre zdjęcie, nie może liczyć na przyjemny sen. - Największym kosztem jaki ponoszę są nieprzespane noce - tłumaczy Młynarczyk - ale jakoś sobie z tym radzę, ponieważ z zawodu jestem programistą i jestem przyzwyczajony do pracy w nocy kiedy otacza mnie cisza i zza okna nie słychać już gwaru miasta. Mam wtedy najlepsze warunki do pracowania a algorytmami i strukturami danych. Pan Marek fotografował niebo między innymi nad Polską, Sudanem, Kambodżą, Egiptem, a w niedalekiej przyszłości planuje fotografować Angkor Wat. Mamy nadzieję, że i stamtąd prześle nam doskonałe zdjęcia. Zobacz przepiękną noc nad Kampinosem! View oEmbed on the source website Natomiast tym, którzy chcieliby rozpocząć przygodę z astrofotografią doradza dwa miejsca w internecie, gdzie można sprawdzać zanieczyszczenie światłem nocnego nieba: Light Pollution Map, oraz Dark Site Finder. Jak ogląda góry niewidomy alpinista? Jurek Płonka przemierza najwyższe pasma Europy i zdobywa kolejne szczyty. Posłuchaj jego opowieści! View oEmbed on the source website
Posiwieć przez noc? To nie "miejska legenda", a naukowy fakt
Okazuje się, że infekcja wirusowa może spowodować siwienie. Najnowsze badania na myszach tłumaczą, jaki mechanizm stoi za tym zjawiskiem.
Przez lata siwienie kojarzono wyłącznie z procesem starzenia się, a przedwczesne pojawianie się siwych włosów tłumaczono nadmierną ekspozycją na stres. Tymczasem okazuje się, że można osiwieć z powodu… infekcji wirusowej i to całkiem spektakularnie - bo nagle, a cały proces ma związek ze zbyt silną odpowiedzią naszego układu immunologicznego. - Dzieje się tak, ponieważ cząsteczki odpowiedzialne za pigmentację skóry i włosów kontrolują też niektóre geny związane z naszym układem odpornościowym - wynika z najnowszych badań przeprowadzonych na myszach przez naukowców z Uniwersytetu Alabama w Birmingham. Jak to wytłumaczyć? Najpierw powtórka z biologii. Nasz układ odpornościowy to genialny system, który działa w myśl zasady „najlepszą obroną jest atak”. Kiedy w organizmie pojawia się wirus, komórki rozpoznające wroga wysyłają informację do układu odpornościowego, który zaczyna wytwarzać tzw. interferony - białka sygnalizujące innym komórkom, że w organizmie dzieje się coś niedobrego i należy działać. Co ma ta reakcja obrona organizmu do siwienia? Okazuje się, że całkiem sporo. Za zabarwienie włosów odpowiedzialne są melanocyty - komórki produkujące melaninę. Kiedy wypada nam włos, a w jego miejsce odrasta nowy, w procesie tym uczestniczą znajdujące się w mieszkach włosowych komórki macierzyste melanocytów - to one służą jako rezerwa dla melaniny. Gdyby nie one, włosy pozbawione były barwnika. Z upływem lat w naturalny sposób zmniejsza się liczba komórek macierzysty, co objawia się większą liczbą włosów niepigmentowanych. Czasem dzieje się tak, że komórek macierzystych brakuje zbyt wcześnie, a winić za to należy nadmierne reakcje obronne organizmu. Odpowiedzią na związek pigmentacji włosów i układu odpornościowego wydaje się aktywność białka MITF (tzw. czynnik transkrypcyjny MITF). Badacze odkryli, że to ono uczestniczy w pigmentacji włosów oraz kontroli niektórych genów wrodzonego układu odpornościowego. Jak zareagowały na to myszy? By zbadać ten związek, badacze z Uniwersytetu Alabama poddali myszy działaniu wirusa. Jak się okazało u niektórych osobników z genetycznymi predyspozycjami, czynnik MITF był produkowany w zbyt dużej ilości. Powodowało to nadmierną reakcję układu odpornościowego, a w efekcie atak na komórki macierzyste w mieszkach włosowych (innymi słowy: białko MITF kontrolowało odpowiedź interferonu w komórkach macierzystych melanocytów). Rezultat? Siwe futro. Spokojnie, by doszło do siwienia musi istnieć predyspozycja genetyczna związana z działaniem czynnika MITF. Ponadto eksperyment został wykonany na myszach, dlatego potrzebne są dalsze badania, by można przyjąć, że podobny mechanizm działa u ludzi - tłumaczy dr Melissa L. Harris. Nowe badanie może okazać się przełomem w leczeniu chorób pigmentacyjnych, takich jak bielactwo. Hanna Gadomska Źródło: www.sciencedaily.com
15 niesamowitych nocnych krajobrazów. To naprawdę nasz świat?
Migoczące gwiazdy, skrzące się zorze, tańczące po niebie i ziemi kolory - to nagrody dla podróżników i fotografów, którzy docierają na krańce świata i potrafią cierpliwie wyczekać właściwego momentu.
Zobaczcie galerię przepięknych nocnych widoków! Źródło: National Geographic News
"Noc przywodzi myśli o czasach pierwotnych." Te zdjęcia pokazują magię mroku
O pięknym nocnym fotograficznym projekcie opowiada jego autor - Przemysław Ziemacki.
Sam do końca nie wiem, kiedy noc zawładnęła moją wyobraźnią. Może wtedy, gdy jako dziecko oglądałem Miasteczko Twin Peaks. A może nieco później, gdy przeglądając album National Geographic, natknąłem się na prace Michaela Frye’a. Na pewno jednak miało to związek z obrazem. Ciemność zmusza do wyostrzenia zmysłów. Światło księżyca sprawia, że rzeczy mają kształty, ale są prawie pozbawione kolorów. W półmroku oko przyjmuje mniej bodźców, świat wydaje się spokojniejszy. Zobacz galerię "Barwy mroku" Gdy tylko zobaczyłem nocne odsłony Dzikiego Zachodu autorstwa Frye’a, wiedziałem że podobnie chcę pokazywać Góry Stołowe, blisko których mieszkam. Z pierwszych prób z czasem wyłonił się projekt kontynuowany do dziś, także w innych miejscach – w Rogalinie, nad Renem i Bałtykiem. Kolory na zdjęciach uzyskuję w prosty sposób. Wbrew pozorom poza standardową obróbką nie ma tu za wiele miejsca dla komputera. Lampę błyskową albo latarkę przesłaniam barwnym filtrem i kieruję snop światła na interesujące mnie obiekty. Nie używam filtrów żelowych, tylko kawałków szkła do witraży, które dają bardziej surowe odcienie. To tylko w połowie świadoma decyzja, a w połowie zrządzenie losu, bo mój kolega Tomasz Pućkowski zajmuje się właśnie robieniem witraży. Dla mnie niebo pełne gwiazd to uzupełnienie oświetlanego motywu. Ale często specjalnie szukam ciemnego nieba, bo wolę, gdy stanowi płaszczyznę jednolitego koloru. Większość moich zdjęć nocnych powstaje 0,5-1,5 godziny po zachodzie słońca, gdy dostępne są jeszcze resztka światła dziennego. Noc przywodzi myśli o czasach pierwotnych. Dobierając kolory, zwykle szukam powiązań z taką atmosferą. Zgaszony fiolet jest barwą cienia. Niebieski i czerwony są symbolami mroku i chłodu nocy oraz ognia, który je rozbija. Myślę, że te skojarzenia towarzyszyły człowiekowi od zarania dziejów. Tekst i zdjęcia Przemysław Ziemacki
Tatrzańskie krokusy pod nocnym niebem. W tym wydaniu ich jeszcze nie widzieliście!
Czy może być coś piękniejszego niż łąka krokusów w blasku słońca? Okazuje się, że... łąka krokusów pod niebem pełnym gwiazd! Wyjątkowe zdjęcia prosto z Doliny Chochołowskiej nadesłał fotograf National Geographic Polska - Adam Brzoza.
Przyznajemy się bez bicia - sporo w naszych galeriach krokusów. Zachwycamy się nimi co roku i nie możemy się nadziwić, jak natura cudownie to wymyśliła, że tatrzańskie polany na początku wiosny zmieniają wystrój i ubierają się fioletowe dywany. Jedno jest pewnie - w tym wydaniu krokusów jeszcze nie widzieliście! Świeże zdjęcia z Polany Chochołowskiej i oraz z polany Kalatówki podesłał fotograf National Geographic Polska, Adam Brzoza. Brzoza spakował statyw i wybrał się na fioletową łąkę po zmroku. Wykorzystał długi czas naświetlnia i sfotografował kwiaty pod wirującym gwieździstym niebem. Cudo!
Sprawdź, czy rozpoznasz te widoki. Są imponujące! (Nie) Tylko dla spostrzegawczych znawców Warszawy.
Zobacz 10 najbardziej imponujących widoków z wieżowców Warszawy >>> Kuba Jurkowski zajmuje się fotografią architektury i przestrzeni miejskiej od 4 lat. W Warszawie robi niepowtarzalne ujęcia z dachów najwyższych wieżowców. Najlepsze zdjęcia według niego to te, które zrobił o wschodzie i zachodzie słońca oraz w nocy. Uchwycić to jak najlepiej Dla amatorów fotografii miejskiej, architektonicznej i krajobrazowej Jurkowski przygotował kilka porad. Jak mówi, najlepiej robić zdjęcia podczas wschodu i zachodu słońca oraz podczas „błękitnej godziny” przed świtem i „złotej” po zachodzie - wtedy mamy „miękkie światło”. W ciągu dnia należy unikać słońca świecącego bezpośrednio zza pleców, bo tracimy wtedy cienie, co zmniejsza liczbę detali widocznych na zdjęciu. Ponadto w fotografii krajobrazowej i architektonicznej zawsze warto mieć ze sobą statyw. Jest on nieoceniony przy zdjęciach wieczornych, nocnych i przy słabym oświetleniu, kiedy chcemy pokazać np. smugi świateł przejeżdżających pojazdów. A jaki statyw? Najlepszy to ten, który mamy przy sobie – śmieje się Kuba. Wykonując zdjęcie z dalszej perspektywy warto skorzystać z teleobiektywu. Często uzyskamy dzięki temu zdjęcie ciekawsze i bardziej skupione na głównym obiekcie, niż to wykonane przy użyciu obiektywu szerokokątnego i ujęciu z bliska. Fotograf radzi, by nie unikać ujęć obiektów i miejsc często fotografowanych. Są one popularne nie bez powodu, a z pewnością każdy może uchwycić je w jedyny i niepowtarzalny sposób. Będąc w nowym miejscu warto zatem oglądać pocztówki i ulotki turystyczne. Fotograf poleca również pamiętać, by podczas fotografowania rozglądać się we wszystkich kierunkach, a nie tylko patrzeć na motyw wybrany w pierwszej chwili. Wymarzony i niepowtarzalny kadr możemy mieć właśnie za plecami. Najbardziej imponujące w Warszawie Jeśli uważasz się za specjalistę od widoków Warszawy zgadnij, gdzie zostały wykonane te fotografie. Pod każdym zdjęciem podane są 3 możliwe lokalizacje i tylko jedna odpowiedź właściwa. Rozwiązanie znajdziesz pod każdym zdjęciem (po prostu zjedź niżej). Więcej zdjęć Kuby Jurkowskiego można znaleźć na NowaWarszawa.pl – stronie poświęconej architekturze i życiu w warszawskiej przestrzeni miejskiej. Jak mówią redaktorzy portalu, znajdziemy tu zdjęcia stolicy pokazanej w taki sposób, by jej mieszkańcy byli z niej dumni. Portal jest również organizatorem wydarzenia Noc Wieżowców, którego ostatnia edycja zgromadziła tylko jednego wieczoru ponad 3,5 tys. uczestników, którzy podziwiali panoramy Warszawy z najwyższych pięter 18 najważniejszych wieżowców stolicy.
Nocne zwiedzanie, czyli atrakcje turystyczne po zmroku
Poznaj takie miejsca w Polsce, które najlepiej zwiedza się po zachodzie słońca.
Pośpiech, poranne wstawanie, tłumy turystów. Niestety tak często kończy się wymarzony weekend w plenerze. Czasu jest mało, atrakcji wiele, a plan napięty. Czy podczas takiego weekendu nie czujesz się trochę jak w pracy? Jeśli cenisz sobie spokój i naprawdę chcesz odpocząć, spróbuj czegoś innego. Wybierz się na nocną wycieczkę do takich miejsc w Polsce, które najlepiej zwiedza się po zachodzie słońca. Nocne zwiedzanie kopalni soli Podziemne światy starych kopalni to jedna z rzeczy, które od wieków pobudzają wyobraźnię ludzi na całym świecie. Stare szyby i ukryte korytarze to motyw często znajdujący swoje odzwierciedlenie w dawnych legendach. Czy myślałeś o tym, aby spędzić noc w kopalni? Spokojnie, nie będziesz musiał spać na ziemi i obawiać się, że zostaniesz zasypany kamieniami. Kopalnia soli w Wieliczce posiada położony 125 metrów pod ziemią kompleks wypoczynkowy. Nocleg w takim miejscu połączony ze zwiedzaniem trasy turystycznej lub górniczej będzie ciekawą przygodą zarówno dla pary, jak i dla rodziny z dziećmi. Oprócz tego, nocleg w kopalni soli ma doskonały wpływ na zdrowie. Panujący w niej mikroklimat ma zbawienne działanie na organizm człowieka. Podnosi odporność, poprawia jakość snu, a także działa kojąco na dolegliwości alergików. Przede wszystkim jednak noc spędzona pod powierzchnią ziemi dostarczy ci wrażeń, jakich próżno szukać na powierzchni. Nocne zwiedzanie Zamku Książ Niemal wszyscy słyszeli o pałacach króla Ludwika II w Bawarii. Okazuje się jednak, że jeśli chodzi o malownicze zamki, Polska też ma się czym pochwalić. Ci, którzy widzą imponujący Zamek Książ po raz pierwszy, często są zaskoczeni, że tak majestatyczna budowla w tak pięknym otoczeniu znajduje się w naszym kraju. Wokół zlokalizowanego w Wałbrzychu, trzynastowiecznego pałacu narosło mnóstwo legend. Do dziś wielu turystów i przewodników przysięga, że było świadkami dziwnych zdarzeń na terenie zamku. Spadające nagle obrazy, dźwięk kroków w pustych korytarzach, śpiew księżnej Daisy, ostatniej rezydentki tego miejsca – to tylko kilka ze zjawisk obserwowanych w średniowiecznej twierdzy. Zamek Książ udostępnia podróżnikom możliwość nocnego zwiedzania. W trakcie takiej wycieczki po zamku można obejrzeć miejsca niedostępne w ciągu dnia. Spacer po przepięknych komnatach po zachodzie słońca to niezwykłe przeżycie dla miłośników historii oraz dla tych, którzy kochają dreszczyk emocji. Nocna turystyka w Kazimierzu Dolnym Być może zamiast zwiedzania pełnych tajemnic zamczysk i dawnych kopalni wolisz nocne wycieczki w spokojniejszym wydaniu? Jeśli tak, wybierz się do Kazimierza Dolnego. To jedno z bardziej nastrojowych miast Polski i zdecydowanie jedna z najsłynniejszych destynacji turystycznych Lubelszczyzny. Turyści pokochali Kazimierz przede wszystkim za urokliwy rynek i unikalną architekturę. Budynki w tym mieście zostały wykonane z łatwego w obróbce wapienia. Ten materiał pozwalał na tworzenie fantazyjnych zdobień fasad budynków. Wśród licznych zabytków znajdują się stare kościoły, kamienice i spichlerze oraz słynne ruiny trzynastowiecznego zamku. Miasto może też poszczycić się niezwykłą przyrodą. Do najsłynniejszych atrakcji zaliczany jest Korzeniowy Dół. To wąwóz, którego ściany są w całości pokryte korzeniami drzew rosnących na skarpach. Czarujące miasto po zachodzie słońca zamienia się nie do poznania. Nocna wycieczka po przepięknie oświetlonej starówce pozwala odkryć ją na nowo. Wielu przewodników oferuje też wieczorne spacery z pochodniami po otaczających miasto wąwozach. Noc w tak nastrojowym miejscu jak Kazimierz Dolny i jego okolice na pewno zapadnie w pamięć tym, którzy choć na chwilę chcą oderwać się od szarej rzeczywistości i zagubić się w świecie jak z bajki. Nocny rejs po Odrze we Wrocławiu Czy może być coś bardziej romantycznego dla pary niż wspólny rejs statkiem? Tak, może: rejs statkiem nocą. A jeśli jeszcze dodamy do tego widok nocnej panoramy pięknego miasta, to mamy już przepis na randkę doskonałą. Wrocław szczyci się pięknym położeniem i niezwykłą architekturą. Oczywiście, można zwiedzić go w ciągu dnia z przewodnikiem, ale oglądanie Wrocławia nocą, z perspektywy rzeki to zupełnie nowe doświadczenie, nawet dla osób, które poznały już to miasto. Dlatego jeśli szukamy scenerii do prawdziwie romantycznej wycieczki, to warto poczekać, aż zajdzie słońce i wsiąść na pokład jednego ze statków wycieczkowych kursujących po Odrze. Oferta firm proponujących tego typu rejsy jest bardzo szeroka. Możesz dołączyć do grupy wycieczkowej lub wynająć cały statek i zorganizować na nim niezapomniane przyjęcie. Możesz zdecydować się na opcję z przewodnikiem lub bez. Masz też opcję skorzystania z cateringu. Przy tak szerokim wachlarzu możliwości na pewno uda ci się zorganizować jedyną w swoim rodzaju nocną wycieczkę statkiem. Nocne zwiedzanie obiektów militarnych w Toruniu Jeśli zamiast romantycznych rejsów lub nastrojowych spacerów po starówce wolisz poczuć prawdziwy, wojskowy klimat, nic prostszego. Wybierz się do Torunia na nocne zwiedzanie fortów. Twierdza Toruń, bo taką wspólną nazwę noszą forty, to kompleks pruskich zabudowań militarnych z końca XIX wieku. Po wycofaniu się z Polski wojsk pruskich, twierdza przeszła w ręce Polaków. Forty, w różnym stanie, zachowały się do dziś. W Forcie IV znajduje się dziś baza noclegowa dla turystów. Są tam także organizowane są różne atrakcje i imprezy, także o charakterze militarnym i survivalowym. Dowiedz się, jak skompletować profesjonalny sprzęt survivalowy na nocną wyprawę. Czytaj więcej na vivus.pl >> Forty można zwiedzać w dzień, lecz prawdziwą atrakcją jest zwiedzanie nocne. Mroczne korytarze i budzące niepokój wnętrza połączone z dawką opowieści o historii fortów to rozrywka dla prawdziwych twardzielek i twardzieli. Dodatkową atrakcją jest możliwość noclegu w forcie. Do wyboru masz sale wieloosobowe, zorganizowane na wzór pruskich koszar lub przytulne, małe pokoje. Artykuł sponsorowany powstał we współpracy z vivus.pl – serwisem oferującym pożyczki online.
Noc Kultury - „Lublin – Brama Wschodu” 2/3 czerwca 2012
Organizowana od 2007 roku Noc Kultury, choć zainspirowana podobnymi wydarzeniami europejskimi, zyskała swój niepowtarzalny charakter w zetknięciu z lubelskim kulturalnym genius loci. Jest wydarzeniem tym bardziej niezwykłym, gdyż mieszkańcy, którzy przyjęli ją z olbrzymim entuzjazmem i zaangażowaniem jako widzowie, z czasem stali się współtwórcami jej programu.
Tegoroczną edycję Nocy Kultury opatrzyliśmy hasłem „Lublin – Brama Wschodu”, zapraszając do jej współtworzenia artystów z Ukrainy. Chcemy pokazać Polsce i Europie bogatą i fascynującą kulturę Lublina i naszych sąsiadów, a także korzyści płynące z międzynarodowej współpracy artystycznej. Układając program położyliśmy szczególny nacisk na wspólne projekty, prezentujące sztukę nowoczesną, choć w programie znalazło się także miejsce dla dziedzictwa kulturowego i kultury tradycyjnej obu krajów. Europejski Stadion Kultury 2012 – Lublin i Rzeszów W tym roku lubelska Noc Kultury jest częścią szerszego projektu: Europejskiego Stadionu Kultury, zainicjowanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego. To polsko-ukraiński program współpracy kulturalnej i społecznej, realizowany z okazji EURO 2012, którego ideą jest prezentacja potencjału kulturowo-społecznego Polski i Ukrainy, wyróżniającego nasze kraje na tle Europy. Lublin i Rzeszów, miasta położone w niewielkiej odległości od granicy, wspólnie zrealizują program nawiązujący zarówno do odbywających się rozgrywek sportowych, jak i do współpracy kulturalnej Polski i Ukrainy. Finał Europejskiego Stadionu Kultury zainaugurowany zostanie 2 czerwca Nocą Kultury w Lublinie, a zakończony wydarzeniami trwającymi od 29 czerwca do 1 lipca w Rzeszowie. Projekt realizowany jest przez Narodowe Centrum Kultury, Miasto Rzeszów, Estradę Rzeszowską, Miasto Lublin i Warsztaty Kultury w Lublinie. Współpraca ta jest odpowiedzią na porozumienie pomiędzy rządami polskim i ukraińskim, w którym strony zadeklarowały wsparcie dla przedsięwzięć kulturalnych i artystycznych z udziałem przedstawicieli obu państw w ramach przygotowań do EURO 2012 . Program Nocy Kultury 2012 Noc powstała dzięki współpracy pomiędzy partnerami ukraińskimi, samorządowymi instytucjami kultury Lublina, kilkudziesięcioma organizacjami pozarządowymi oraz grupami nieformalnymi, doraźnie lub na stałe powołanymi przez artystów, menadżerów, animatorów i środowiska akademickie. W programie tej wyjątkowej Nocy znalazło się kilkaset wydarzeń: koncertów, spektakli teatralnych, tanecznych, kuglarskich i kabaretowych, performances, happeningów, wystaw w galeriach i w przestrzeniach miejskich, projekcji filmowych, spotkań literackich, debat. Nie zabrakło również zwiedzania zabytków, specjalnych programów dla dzieci oraz innych, spontanicznych, improwizowanych akcji artystycznych i społecznych. Niemal wszystkie wydarzenia Nocy Kultury rozegrają się w specjalnie przystosowanym na tę okazję centrum Lublina. Ulice stanowiące główną oś miasta zostaną wyłączone z ruchu samochodowego, tworząc kilkukilometrowy pasaż – Aleję Kultur. Połączy ona dwa kluczowe dla miasta miejsca: słynącą z bizantyjsko-ruskich fresków Kaplicę Świętej Trójcy na Zamku Lubelskim symbolizującą przenikanie się pomiędzy kulturą wschodnioeuropejską i zachodnioeuropejską – ze znajdującym się na drugim biegunie Alei Miasteczkiem Akademickim, przestrzenią młodości i innowacyjności. Dzięki wyjątkowej scenografii, a także skupieniu najważniejszych wydarzeń artystycznych, Aleja Kultur stanie się unikalną i żywą przestrzenią ekspresji sztuki i aktywności społecznej. W niewielkiej odległości od głównego traktu Nocy Kultury znajdują się inne przestrzenie aktywności kulturalnej: filharmonia, muzea, teatry, galerie i pracownie artystyczne. Organizacja Nocy Kultury Koordynatorem i reżyserem dramaturgii Nocy Kultury są Warsztaty Kultury. Program kilkuset wydarzeń artystycznych został zbudowany z propozycji zgłoszonych w otwartym naborze przez instytucje kultury, organizacje pozarządowe, artystów profesjonalnych i niezależnych. To właśnie te podmioty są duszą i sercem Nocy Kultury, pracując równocześnie jako jej aktorzy i reżyserowie. Sukces organizacyjny tak dużego wydarzenia artystycznego wymaga precyzyjnej współpracy pomiędzy współtwórcami programu, jednostkami samorządu, a także służbą zdrowia, policją, strażą miejską oraz służbami komunalnymi. Istotne jest również wsparcie wielkiej rzeszy wolontariuszy. Sprawna organizacja nie byłaby możliwa, gdyby nie lokalny patriotyzm wszystkich podmiotów pracujących na rzecz Nocy. Magiczny klimat Nocy Kultury pomaga być lepszym i szczęśliwszym. To wspólnota mieszkańców, zmierzających w stronę Miasta – Marzenia. Noc Kultury 2012 Patronatem Honorowym objęli: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski Prezydent Miasta Lublin Krzysztof Żuk
Na co dzień pracują zamknięci za szklanymi drzwiami laboratoriów, z ochronnymi maskami na twarzach i lateksowymi rękawiczkami na dłoniach. Tak to sobie przynajmniej wyobrażamy. W tę jedną noc w roku małopolscy naukowcy otwierają pracownie i zapraszają wszystkich głodnych wiedzy. Z ich pomocą każdy może zostać człowiekiem nauki.
Do wspólnej zabawy w Krakowie zapraszają: Akademia Górniczo-Hutnicza, Instytut Ekspertyz Sądowych, Instytut Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego PAN, Kijów.Centrum, Politechnika Krakowska, Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet Rolniczy. Do Tarnowa zaprasza Mościckie Centrum Kultury, a do Nowego Sącza Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa. W programie m.in.: spacer po niebie w obserwatorium astronomicznym, Laboratorium Wysokich Napięć w pracowniach AGH, "Spojrzeć prawdzie w oczy" czyli gratka dla amatorów kryminalnych zagadek, Uniwersytet Dzieci czyli warsztaty dla najmłodszych, pokazy filmowe oraz liczne konkursy i zabawy. Do dyspozycji zwiedzających będzie ponad 40 laboratoriów. Wstęp do każdego z nich jest bezpłatny. www.nocnaukowcow.malopolska.pl
Muzeum Tatrzańskie zaprasza na Noc Muzeów w sobotę 16 maja 2009 od godziny 20.00 do 24.00. Noc Muzeów odbywa się pod patronatem Rady Europy we wszystkich krajach europejskich. Główną atrakcją Zakopiańskiej Nocy 2009 będzie spotkanie w Galerii Sztuki na Kozińcu, gdzie entuzjaści nocnego odkrywania muzeów będą mogli zwiedzić najnowszą wystawę Muzeum Tatrzańskiego "Tatry – czas odkrywców" i dowiedzieć się od jej autorów wszystkiego o odkrywaniu Tatr i Zakopanego w XIX i na początku XX wieku.
Wstęp bezpłatny. W czasie Nocy Muzeów gmach główny Muzeum Tatrzańskiego będzie oświetlony dzięki Philips Lighting Poland. Program Nocy Muzeów: Galeria Sztuki im. Włodzimierza i Jerzego Kulczyckich, ul. Koziniec 8 - zwiedzanie wystawy "Tatry - czas odkrywców" z jej autorami: Grażyną Cisło, Teresą Jabłońską, Anną Kozak, Anną Liscar, Heleną Pitoń i Wojciechem Szatkowskim. - projekcje filmów z cyklu „Zdobywcy Karpat” o Tytusie Chałubińskim, ks. Józefie Stolarczyku, Macieju Sieczce, Mariuszu Zaruskim i Walerym Eljaszu w reż. Jacka Zygadły. - atelier fotograficzne - proszę przynieść aparaty fotograficzne!!! Gmach główny Muzeum, ul. Krupówki 10 - dr Jerzy M. Roszkowski - prelekcja o legendowych postaciach zakopiańskich i 120-leciu Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem. Muzeum Stylu Zakopiańskiego w willi Koliba, ul. Kościeliska 18 - spotkanie na wystawie "Siedziby Muzeum Tatrzańskiego" z dr Zbigniewem Moździerzem, autorem wystawy oraz monografii "Gmach Muzeum Tatrzańskiego" Galeria Władysława Hasiora, ul. Jagiellońska 18 b – spotkanie z rzeźbiarzem Marcinem Rząsą na jego wystawie o godzinie 20.00. www.muzeumtatrzanskie.pl