W ofercie każdego producenta zawsze znaleźć można model lub całą ich serię, która z biegiem czasu zyskuje status bestsellera – produktu bardzo dobrze przyjętego na rynku, cenionego za jakość i siłą rzeczy sprzedającego się w dużych ilościach. W ofercie Nikon Sport Optics takim bestsellerem jest seria Action EX. Lornetki tej serii warto przedstawić bliżej, także po to, by wyjaśnić skąd wziął się jej sukces.
Action EX to jedna z najbardziej wszechstronnych serii lornetek typu Porro osiągalnych obecnie na rynku. Obejmuje ona lornetki z trzema różnymi średnicami obiektywów i pięcioma różnymi powiększeniami. Są to lornetki na tyle uniwersalne, że prawie każdy znajdzie tu coś dla siebie. Optycznie lornetki stoją na typowym dla Nikona, wysokim poziomie – wszystkie powierzchnie styku powietrze/szkło pokryte są wielowarstwowymi powłokami antyodblaskowymi. Zapewnia to bardzo wysoką transmisję światła (powyżej 90% w zakresie widzialnym) i naturalne oddanie kolorystyki obrazu. W lornetkach tych Nikon stosuje dość duże pryzmaty Porro, co pozwala uniknąć strat światła między obiektywami i okularami. W konsekwencji obraz na całej powierzchni jest równomiernie jasny. Wszystkie modele serii Action EX wyposażone są w okulary o dużym własnym polu widzenia, co oczywiście bezpośrednio przekłada się na szerokie pole widzenia lornetki. Wybrane modele mają w okularach soczewki asferyczne, dzięki czemu doskonała ostrość obrazu zapewniona jest aż do samego brzegu pola widzenia. Połączenie dużej średnicy obiektywów, pryzmatów typu Porro i wydajnych powłok antyodblaskowych w każdym modelu serii Action EX zapewnia niezwykle jasny obraz, pozwalający stosować te lornetki w szerokim zakresie warunków oświetleniowych – także w nocy do polowania i obserwacji nieba. Kilka słów o mechanice powinno rozwiać ostatnie wątpliwości dotyczące jakości tych lornetek. Każda z dwóch części lornetki wykonywana jest w postaci magnezowego odlewu wykonywanego ciśnieniowo – to standardowe rozwiązanie, jeśli priorytetem ma być trwałość i wytrzymałość. Lornetka jest oczywiście wodoszczelna i wypełniona azotem – dzięki temu nie zaparuje wewnątrz bez względu na warunki wilgotnościowe. Korpus lornetki pokryty jest miłą w dotyku gumą, która zapewnia pewny chwyt i stanowi zabezpieczenie przed niewielkimi uderzeniami, którym stawić czoła musi praktycznie każda lornetka. Na pochwałę zasługuje też bardzo solidny, bo wykonany z aluminium „mostek” czyli główny element ustawiania ostrości. Warto podkreślić, że mostek jest zawsze „piętą Achillesową” lornetek Porro z centralnym ustawianiem ostrości i w przypadku serii Action EX jego solidności poświęcono sporo uwagi. Nikon przewidział także możliwość zamocowania tych lornetek na statywie. Listę cech godnych wspomnienia zamykają muszle oczne o regulowanym wysunięciu, które umożliwiają komfortową obserwację także osobom na stałe noszącym okulary. Action EX 7x35 to rekordzista jeśli chodzi po wielkość pola widzenia: ten model oferuje aż 9,3°. Do tego dochodzą mała masa i wymiary oraz doskonałe wrażenie obserwacji 3D przy niewielkich odległościach. To najmniejsza z lornetek nadających się do obserwacji nieba. Action EX 8x40 to jeden z bardziej uniwersalnych modeli serii – bardzo korzystny kompromis między powiększeniem, jasnością obrazu i rozmiarami lornetki. Dla osób strarszych lornetka polecana jako nocna. Action EX 7x50 to klasyczna lornetka nocna, oferująca możliwie najjaśniejszy obraz i spore pole widzenia. Dzięki wodoszczelności doskonała także do żeglarstwa. Action EX 10x50 jest prawdopodobnie najbardziej uniwerskalną lornetką całej serii. Z powodzeniem daje się stosować w takich dziedzinach jak obserwacja nieba, myśliwstwo, żeglarstwo, czy turystyka. To „większy brat” modelu 8x40. Action EX 12x50 i 16x50 to dwie lornetki o dużych powiekszeniach, dające najlepsze rezultaty po ich zamocowaniu na statywie. Są one przeznaczone do obserwacji prowadzonych w dobrych warunkach oświetleniowych, gdy mała średnica źrenicy wyjściowej nie wpływa negatywnie na percepcję jasności obrazu.
Nocne obserwacje nieba wymagają, by oko było przystosowane do specyficznych warunków. Niestety wzrok człowieka nie jest stworzony do aktywności nocnej. Aby móc optymalnie wykorzystać potencjał drzemiący w zmyśle wzroku, warto poświęcić chwilę na dokładniejsze przeanalizowanie, jak on działa.
Bardzo często spotkać się można z opinią, że oko ludzkie to jeden z najdoskonalszych przyrządów optycznych. Z jednej strony gałkę oczną uważać można za bardzo prosty układ optyczny (tylko jedna soczewka), z drugiej zaś uwagę zwraca, jak bardzo finezyjne rozwiązania zastosowane zostały przez matkę naturę – ogniskowanie za pomocą zmiany kształtu soczewki, która jest asferyczna, rzutowanie obrazu na powierzchnię zbliżoną do sfery, automatyczne dopasowanie jasności obrazu do czułości „matrycy” czyli siatkówki poprzez zamykanie się źrenicy oka. Oko ludzkie cechuje się zarówno bardzo dobrą zdolnością rozróżniania subtelnych zmian kolorów, jak i wysoką zdolnością percepcji ciemnego obrazu czarno-białego. Za te dwie, wzajemnie się dopełniające cechy, odpowiedzialne są komórki siatkówki, zwane pręcikami i czopkami. Pręciki wykazują wysoką czułość na światło, ale nie są w stanie dostarczyć inforacji o kolorze, zaś czopki to jakby „matryca barwna niskiej czułości” - potrzebują one więcej światła, ale sa w stanie rozróżniać kolory. Oko, bez względu na jasność otoczenia, usiłuje zapewnić obraz o odpowiedniej jasności. Czyli na tyle jasny, by w pełni wykorzystać możliwości widzenia barwnego, ale nie za jasny, by obserwator nie odczuwał dyskomfortu wizualnego (np. nie ulegał olśnieniu). Zdolność dopasowania się do jasności otoczenia nazywa się adaptacją i jest cechą osobniczą – każdy człowiek w nieco inny sposób adaptuje się do różnych warunków oświetleniowych. Jedni robią to szybciej, inni w większym zakresie. Osoby młode mają zdolność adaptowania się do większej rozpiętości jasności – źrenice takich osób mogą mieć średnicę od 2 mm. w pełnym słońcu do 7 mm w całkowitej ciemności. Z biegiem czasu mięśnie odpowiedzialne za kurczenie źrenicy tracą elastyczność i u osób starszych zmniejsza się zakres zmian średnicy źrenicy – ograniczeniu ulega przede wszystkim średnica maksymalna. U osób w wieku 60 lat źrenica oka może otwierać się do około 5 mm, czyli taka osoba widzi obraz prawie dwukrotnie ciemniejszy niż człowiek młody. Dla udanej obserwacji słabych obiektów, niezwykle istotny jest czas pełnej adaptacji. Przez pierwsze kilkadziesiąt minut przebywania w ciemności oko bardzo sprawnie adoptuje się do tych warunków ale z biegiem czasu dalsze rozszerzanie się źrenicy oka przebiega coraz wolniej. Pełną adaptację – o ile znajdujemy się na prawdę w całkowitej ciemności - oko osiągnąć może po czasie powyżej jednej godziny. Trzeba uświadomić sobie, że wspomniana powyżej całkowita ciemność występuje niezwykle rzadko – w Polsce takie warunki mieć można jedynie w bezksiężycową noc w Bieszczadach, w odległości kilku kilometrów od jakichkolwiek źródeł światła. W takich warunkach i tylko w takich jest sens stosować lornetki o największej możliwej średnicy źrenicy wyjściowej, czyli 7 mm. W warunkach tych oko powinno dostać na tyle dużo światła, że będzie w stanie zarejestrować także kolory obiektów widzianych na niebie. Użycie lornetki o mniejszej średnicy źrenicy wyjściowej, np 6 mm, powodować będzie utratę zdolności widzenia barwnego i subiektywny spadek jasności obrazu. Dobrą metodą na zaadaptowanie wzroku do ciemności jest po prostu zamknięcie oczu. Jest to praktyczne, gdy możemy sobie pozwolić na nie robienie czegokolwiek, po prostu siadamy sobie wygodnie i czekamy aż źrenice otworzą się maksymalnie. Można też na godzinę przed obserwują – co wyglądać może dość kuriozalnie – założyć bardzo ciemne okulary przeciwsłoneczne. Trzeba też pamiętać, że w Polsce czerwiec i lipiec to okres, gdy Słońce nawet o północy znajduje się dość „płytko” pod horyzontem i tło nieba jest stosunkowo jasne. W tym okresie nie ma szans na pełną adaptację. Podczas samej obserwacji należy dołożyć wszelkich starań, by już uzyskanej adaptacji nie utracić. Wystarczy poświecić latarką na atlas nieba, bądź na chwilę spojrzeć na wyświetlacz, by czar adaptacji prysnął jak bańka mydlana – ponowne osiągnięcie pełnej adaptacji będzie wymagało kolejnych kilkudziesięciu minut. W zachowaniu adaptacji oka podczas obserwacji lornetkowych bardzo pomagają odpowiednio okształtowane muszle oczek, które perfekcyjnie wysłaniają ewentualne światło w okolicach zewnętrznych kącików oczu. Muszle takie seryjnie dodawane są do lornetek serii EDG, ale stosunkowo łatwo można je wykonać własnoręcznie do dowolnej lornetki. Gdy raz przekonamy się co one potrafią pod prawdziwie ciemnym niebem – stosować je będziemy już zawsze.
Dobór lornetek do warunków obserwacji - artykuł sponsorowany
Naturalnym dążeniem każdej osoby spoglądającej w niebo, jest chęć dostrzeżenia jak najwięcej. Oznacza to, że powodzenie obserwacji zależy od tego skąd będziemy obserwować i czym tę obserwację będziemy wykonywać. Oba te czynniki – jak okaże się w dalszej części tekstu – są ze sobą bezpośrednio powiązane.
Gdy rozważamy obserwację nocnego nieba lornetką, musimy odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie: „czy lornetkę zamierzamy używać tylko z ręki, czy też rozważamy zastosowanie statywu?”. Wbrew powszechnemu mniemaniu, o skuteczności obserwacji nie decyduje powiększenie, ale jasność obrazu odbieranego przez oko. Celowo nie napisano tu „jasność obrazu dawanego przez lornetkę”, gdyż w pewnych warunkach lornetka dawać może jaśniejszy obraz niż obserwator jest w stanie zaobserwować. Kluczem do poprawnego doboru lornetki jest znajomość średnicy źrenicy wyjściowej lornetki oraz znajomość średnicy źrenicy oka obserwatora w momencie obserwacji. Idealna lornetka to taka, w której średnica źrenicy wyjściowej ma dokładnie taką samą średnicę jak źrenica oka. Jeśli średnica źrenicy wyjściowej jest większa od źrenicy oka, część światła „przechodzącego” przez lornetkę nie trafi do źrenicy oka obserwatora i oznacza to, że wybrana została lornetka za duża, z pewnością też za ciężka. Jeśli z kolei średnica źrenicy wyjściowej lornetki jest mniejsza od źrenicy oka, obserwator mieć będzie wrażenie, że obraz widziany przez lornetkę jest ciemniejszy niż ten widziany gołym okiem, co oczywiście jest bardzo niekorzystne i negatywnie wpływa na zasięg widzianych obiektów. Skupimy się na dokładnym omówieniu od czego zależy średnica oka ludzkiego i jaką lornetkę dobrać. Należy pamiętać, że średnica źrenicy oka zależy od czasu adaptacji do ciemności i wieku obserwatora. W zupełnej ciemności, po pełnej adaptacji, zdrowa źrenica osiąga średnicę około 7 mm. Wielkość ta dotyczy osób młodych, mniej więcej do 40go roku życia, choć nie jest to reguła. Wraz z wiekiem, oko traci zdolność do otwierania się do tak dużych średnic i u osób w wieku około 60 lat, źrenica ma szansę otworzyć się do około 5 mm. Średnica źrenicy oka zależy też od tego jak ciemno jest w otoczeniu obserwatora. Jeśli obserwacja prowadzona będzie z terenów miejskich, silnie rozświetlonych przez lampy uliczne i inne źródła światła, należy liczyć się z jeszcze mniejszą średnicą źrenicy oka, powiedzmy 5,5 mm dla osób młodych, około 4 mm dla osób w wieku bardziej zaawansowanym. Przeanalizujmy teraz, które lornetki będą odpowiednie do obserwacji nocnego nieba w zależności od średnicy źrenicy oka obserwatora. Źrenica 7mm to idealne warunki, by za pomocą lornetki „zanurzyć się” w świat mgławic, gromad gwiazd i galaktyk. Jeśli stawiamy na duże pole widzenia, konieczna jest lornetka o małym powiększeniu 7x, co prowadzi do wyboru modelu 7x50, np. Action EX, Marine lub Tropical. Podobną źrenicę ma lornetka Monarch 8,5x56, która oferuje nieco większe powiększenie. Jeśli rozważamy obserwację ze statywu, warto zainteresować się dużą lornetką 10x70. Źrenica 6 mm to nadal doskonała adaptacja do ciemności, którą w pełni wykorzystamy modelem EDG 7x42 a niewiele gorzej lornetką Monarch 10x56. Dokładnie 6-cio milimetrową średnicę wyjściową ma także monstrualna lorneta astronomiczna 20x120, która jest w stanie dostarczyć zupełnie niepowtarzalnych wrażeń. Źrenica 5 mm to często graniczna wartość, jaką da się osiągnąć pod nie do końca ciemnym niebem w mieście. Tu do wyboru jest kilka powiększeń i średnic obiektywów. Gdy priorytetem jest lornetka mała lub o dużym polu widzenia, watro polecić model Action EX 7x35 lub jeszcze lepiej 8x40. Podobną jasność obrazu otrzymamy też w wysokiej klasy lornetkach dachowych 8x42, choćby z serii EDG lub High Grade. Nieco większe powiększenie ale i większe gabaryty ma bardzo polecana do obserwacji nieba lornetka Action EX 10x50. Źrenica 4 mm to domena osób starszych oraz dotycząca sytuacji, gdy zamierzamy obserwować tylko przez krótki okres czasu i zupełnie nie mamy czasu na adaptację oka. Tu pojawia się cała plejada lornetek dachowych 10x42 z serii EDG, High Grade, Monarch i Sporter, doskonałe lornetki porro SE 10x42 i SE 8x32, następnie Monarch-X 10,5x45. Większe lornetki, zwykle wymagające statywu to modele 12x50 serii Action EX oraz SE a także potężna lorneta 18x70 Często popełnianym błędem jest kupowanie przez osoby starsze, lub obserwujące tylko z miasta lornetki 7x50, gdyż przyjęło się uważać ją za idealną lornetkę nocną. To prawda – jest to idealna lornetka nocna, ale nie każdy obserwator i nie w każdych warunkach będzie miał okazje w pełni wykorzystać jej potencjał. Często lepszym zakupem będzie model 10x50 – zyskujemy większe powiększenie, lub 8x40 – zyskujemy lornetkę mniejszą i lżejszą od 7x50, która z pewnością da więcej radości niż „zbyt jasny” model 7x50.
Lornetki i lunety w obserwacji nieba - artykuł sponsorowany
Dla wielu osób obserwacja nieba kojarzy się z wielką kopułą, pod którą znajduje się ogromny teleskop, najczęściej pod postacią „długiej rury” wycelowanej w rozgwieżdżone niebo. W takim stereotypie astronomii obserwacyjnej zupełnie nie ma miejsca dla małych, poręcznych i przede wszystkim – osiągalnych dla każdego – instrumentów optycznych, jakimi są lornetki. A to właśnie lornetki doskonale wypełniają lukę między gołym okiem i dużym teleskopem zawodowego astronoma.
Poniżej klika przykładów, jak lornetka potrafi skutecznie konkurować z dużo większym, droższym i dla wielu zupełnie nieosiągalnym teleskopem. Zacznijmy od korzyści, jakie daje lornetka początkującemu miłośnikowi astronomii, a więc osobie, która dopiero poznaje niebo. Na nic tu teleskop, ze swoim dużym powiększeniem i małym polem widzenia. Gołe oko też wszystkiego nie pokaże. Najlepsza metoda, by poznać zarysy gwiazdozbiorów to właśnie „nauka nieba” z lornetką w ręku. Jasna lornetka o małym powiększeniu i dużym polu widzenia, jak Action EX 7x35 lub 8x40 idealnie nadaje się by szczegółowo przyjrzeć się kształtowi małych gwiazdozbiorów, jak Lutnia, Delfin czy Tarcza. W przypadku dużych gwiazdozbiorów, takich jak Łabędź, Pegaz, Kasjopea czy Wielka Niedźwiedzica, lornetka ułatwi zdobycie orientacji i pozwala wyrobić umiejętność „przeskakiwania” z jednej jasnej gwiazdy na kolejną. Umiejętność ta jest niezwykle przydatna na etapie bardziej zaawansowanych obserwacji, gdzie koniecznie jest odnalezienie słabego obiektu przy znanym jego położeniu względem jasnych gwiazd. Bardziej zaawansowanym obserwatorom lornetka powinna zawsze towarzyszyć, gdy podczas jednej sesji obserwacyjnej konieczne jest szybkie odszukanie wielu obiektów. Jak przekonać się, czy interesująca gromada gwiazd wzeszła już ponad drzewa? - oczywiście za pomocą lornetki. Jak wstępnie oszacować zasięg teleskopu, by wiedzieć, czy słabą mgławicę da się dostrzec czy nie? - też lornetką.  Początkujący miłośnicy obserwacji nieba, szczególnie ci nie mający możliwości obserwowania spoza miasta, z pewnością zwrócą lornetkę w kierunku Księżyca. To bardzo wdzięczny obiekt, wystarczająco duży i jasny, by pokazać wiele szczegółów w lornetce o małym powiększeniu. Lornetka to idealny instrument, by nauczyć się topografii Księżyca, poznać zarys jasnych wyżyn i ciemnych mórz lawy. Regularna obserwacja Księżyca dzień po dniu pozwala śledzić zmianę fazy, pięknie widoczne jest przesuwanie się po powierzchni Srebrnego Globu tzw terminatora – linii oddzielającej część oświetloną od nieoświetlonej. W pobliżu nowiu często można zaobserwować tzw. „światło popielate” - ciemna strona Księżyca nie jest tak do końca ciemna; jest ona oświetlona światłem słonecznym odbitym od Ziemi. Widok takiego Księżyca na tle nie do końca ciemnego nieba jest naprawdę niezapomniany. Jeśli mamy do dyspozycji lunety serii Fieldcope lub Spotting Scope to Księżyc staje się jednym z bardziej fascynujących obiektów na niebie – powiększenie rzędu 40x ukaże niezliczone ilości małych i większych kraterów, liczne uskoki i zatoki księżycowym mórz.  Również planety są wdzięcznym obiektem do obserwacji lornetką i lunetą. Planety jasne, a więc Wenus, Mars, Jowisz i Saturn za pomocą lornetki o powiększeniu 10x łatwo odróżnić od gwiazdy – wyraźnie zobaczymy różnicę między punktowym obrazem gwiazdy i tarczką planety. Lornetka to również najlepszy możliwy instrument, by odszukać Merkurego – planetę zawsze przebywającą stosunkowo blisko Słońca i właściwie zawsze obserwowaną na jasnym tle nieba. Gdy lornetkowe obserwacje planet prowadzimy regularnie przez klika tygodni, z pewnością zauważymy przemieszczanie się planet pośród gwiazd. Użycie lunety do obserwacji planet to wielki krok naprzód. Nawet niewielka luneta z powiększeniem rzędu 50x pokaże pasy chmur na Jowiszu i jego cztery najjaśniejsze księżyce. Widzieć będziemy pierścień otaczający Saturna i jego najjaśniejszy księżyc. Wenus obserwowana w lunecie zachowywać się będzie podobnie jak Księżyc widziany gołym okiem – planeta ukaże nam fazy oraz silne zmiany swojej średnicy.  Amatorskie obserwacje gwiazd zmiennych to ta dziedzina astronomii, która do nie dawna „obsługiwana” była tylko lornetkami. Część gwiazd – z różnych powodów – zmienia swą jasność i wyznaczenie aktualnej jasności odbywa się poprzez porównanie jasności gwiazdy zmiennej z jasnościami otaczających ją tzw gwiazd odniesienia. Obserwacje te wymagają częstego „skakania” z jednej gwiazdy na drugą i lornetka jest tu najlepszym możliwym wyborem. Komety, czyli szybko poruszające się obiekty, które pojawiają się w pobliżu Ziemi raz na jakiś czas, obserwowane są, a nawet odkrywane (!) głównie za pomocą dużych i jasnych lornetek. Jeśli mamy możliwość prowadzić obserwację w miejscu pozbawionym świateł i tym samym umożliwiającym pełną adaptację oka do ciemności, lornetka klasy 7x50 czy 10x70 pokaże prawdziwy rozmiar głowy komety i jej warkocza – coś, co w obserwacji z miasta zwykle nie daje się zobaczyć. Dla osób dobrze znających niebo, lornetka to wygodny sposób, by bardzo szybko odnaleźć jasne mgławice i galaktyki. Niezależnie od miesiąca, przez cały rok niebo na Polską oferuje różnorodne i interesujące obiekty mgławicowe. Część z nich, jak np mgławica M42 w Orionie czy Galaktyka M31 w Andromedzie są łatwymi celami nawet dla gołego oka z miasta; inne obiekty z kolei wymagają idealnych warunków zdala od cywilizacji i potężnej lornetki na statywie.
Kilka lat temu topowymi lunetami Nikona były modele Fieldscope III ED oraz 82ED – były to i są nadal bardzo uniwersalne instrumenty, dobrze przyjęte w środowisku ornitologicznym, do którego były adresowane. Obie lunety skutecznie stawiały czoła konkurencji ze strony najbardziej renomowanych producentów.
Niedawno Nikon zdecydował się na zdecydowany ruch – postanowił zaprezentować zupełnie nową serię lunet, która pozwoliłaby firmie objąć pozycję lidera wśród producetów najwyższej jakości mobilnego sprzętu obserwacyjnego. Tak powstała seria EDG, obejmująca nie tylko lunety, ale też kilka lornetek. Nowa seria lunet marki Nikon obejmuje cztery modele: dwa proste, wygodne przy ich stosowaniu w digiscopingu i przy obserwacjach na niewielkich wysokościach nach horyzontem, oraz dwa modele kątowe – z okularem odchylonym pod kątem 45 stopni – które są nieco mniej praktyczne w digiscopingu, ale za to bardzo wygodne podczas obserwacji wysoko nad horyzontem. Producent oferuje dwie średnice obiektywów: 65 mm. dla osób potrzebujących sprzętu mniejszego, lżesjszego, tańszego i dającego szersze pola widzenia, oraz 85 mm. dla stawiających przede wszystkim na jasność obrazu i duże powiększenie. Lunety te nie są w żaden sposób rozwinięciem konstrukcji oferowanych dotychczas, ale powstały – jak to się mówi – od przysłowiowego „zera”. Szkieletem korpusu każdej z lunet jest wykonany ciśnieniowo odlew magnezowy. Zapewnia on dużą sztywność i odporność mechaniczną przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu masy. Wybrane powierzchnie zewnętrzne lunet pokryte są tworzywem sztucznym odpornym na zadrapania i przyjemnym w dotyku w bardzo niskich temperaturach. Jak przystało na najwyższej klasy lunetę do zastosowań przyrodniczych i ornitologicznych, lunety EDG są wodoszczelne i hermetycznie wypełnione azotem. Zapewnia to całkowią odporność na zaparowanie wewnątrz na skutek skraplania się pary wodnej. Co ciekaawe, wodoszczelne są także okulary oraz bagnetywe połącznie okularów z lunetą. Słowem – sprzęt na każde warunki pogodowe. W przedniej części znajdziemy wbudowaną osłonę przeciwsłoneczną, do której mocowana jest pokrywka obiektywu. Pokrywkę tę, dzięki przegubowi pracującemu z pewnym oporem, można ustawić w dowolnym położeniu – także poziomym, co w naturalny sposób stanowi przedłużenie osłony i zapewnia dodatkową ochronę dla przedniej soczewki obiektywu. Po zamknięciu pokrywki jest ona z zasadzie pyłoszczelna, co znaczym stopniu ułatwia utrzymanie obiektywu w czystości. Szczególną uwagę zwrócono na stopkę mocowania do statywu – jest ona szeroka, bardzo długa i ma aż trzy otwory z gwintem statywowym. Takie rozwiązanie pozwala na bardzo sztywne (a przez to stabilne) zamocowanie lunety na statywie i poprawne jej wyważenie bez względu na to, czy luneta stosowana jest z lekkim okularem, czy z bardzo ciężką lustrzanką. Pierścień ustawiania ostrości jest bardzo szeroki i pokryty gumą – obraca się lekkim oporem i nawet w rękawiczkach daje dobrą kontrolę nad ostrością obrazu. W mechaniźmie ustawiania ostrości zastosowano ciekawą innowację - „przełożenie” ruchu pierścienia jest inne w pobliżu nieskończoności i inne dla małych odległości. Dzięki takiemu rozwiązaniu, możliwe jest zarówno precyzyjne ogniskowanie obiektów w nieskończoności, jak i szybkie przeogniskowanie obrazu przy niewielkich odległościach. Takie rozwiązanie pozwala także na rezygnację z dodatkowego pokrętła ustawiania ostrości przez przekładnię planetarną, stosowanego przez innych producentów. Układ optyczny wyróżnia się wyjątkowo wysoką transmisją światła, wiernym oddaniem kolorów oraz bardzo skuteczną korekcją krzywizny pola. Transmisja i oddanie kolorów to zasługa zaawansowanych powłok antyodblaskowych, które dbają o to, by w całym zakresie światła widzialnego do minimum ogranicznyć straty światła. Powłoki znajdują się na każdej powierzchni styku szkło/powietrze, także na pryzmatach. Pryzmaty dachowe, odpowiedzialne za odwrócenie obrazu, posiadają także specjalne powłoki korygujące przesunięcie fazowe fal świetlnych, dzięki czemu nie zachodzi zjawisko interferencji i obraz ma najwyższą możliwą rozdzielczość. Płaskość pola i co za tym idzie doskonała ostrość obrazu w całym polu widzenia, to zasługa korektora krzywizny pola – niewielkiego układu optycznego umieszczonego „na wyjściu” z lunety. Do lunet EDG przeznaczono siedem nowych okularów, zoptymalizowanych pod kątem parametrów optycznych lunet i potencjalnych zastosowań. Większość okularów to konstrukcje szerokokątne, wyróżniające się znacznym odsunięciem źrenicy wyjściowej. Okluary mogą być oczywiście stosowane w digiscopingu, co znacznie podnosi atrakcyjność lunet EDG. Podsumowując trzeba obiektywnie stwierdzić, że lunety Fieldscope EDG to jedne z najlepszych produktów, jakie Nikon w ostatnich latach wprowadził na rynek.
Jeśli chęć obserwacji powiększonego obrazu chcemy połączyć z niewielkimi rozmiarami sprzętu, lornetka jest najlepszym wyborem. Istotnym zagadnieniem przy doborze lornetki jest przede wszystkim relacja jej powiększenia do średnicy obiektywów. Oba te parametry wpływają zarówno na jasność obrazów jak i pole widzenia lornetki.
Największe lornetki, jakie można uznać za mobilne, to modele 25x100, ale są to lornetki (właściwie: lornety…) bardzo ciężkie i przeznaczone tylko i wyłącznie do użytku ze statywu. Jeśli pominiemy lornetki StabilEyes, to największym powiększeniem, jakie jest sens stosować „z ręki” jest 12x. Trzeba też od razu wyjaśnić, że część osób nie będzie w stanie stabilnie utrzymać lornetki o takim powiększeniu przy oczach i co za tym idzie lornetka nie pokaże wszystkich swoich możliwości. Często wyjściem z sytuacji jest zastosowanie statywu, a więc wyposażenia raczej nie kojarzonego z obserwacjami lornetowymi. Stosowanie statywu należy polecić, gdy: - duże powiększenie utrudnia uzyskanie stabilnego obrazu - prowadzone są długotrwałe obserwacje w ustalonym, wybranym kierunku - obserwator podczas obserwacji musi mieć wolne ręce, gdyż równocześnie np. szkicuje, sporządza notatki, fotografuje itp. Zwróćmy uwagę, że lornetki o dużym powiększeniu to także zwykle ciężkie lornetki, takie jak Action EX 16x50, SE 12x50 lub Tropical 18x70. Już samo utrzymanie lornetki w nieruchomej pozycji przed oczami stanowi nie lada sztuka, do tego jeszcze konieczne jest precyzyjne ustawienie ostrości – tym trudniejsze, im ciemniejszy obraz, większe powiększenie i cięższa lornetka. Często też problemem jest odnalezienie celu z racji małego pola widzenia. Zamocowanie lornetki na statywie pozwala rozwiązać wszystkie te problemy – obserwator zwolniony jest z dźwigania ciężaru lornetki i bez dodatkowego wysiłku łatwiej jest skupić się na samej czynności obserwacji. Lornetka nieruchomo zamocowana na statywie umożliwia tez znacznie precyzyjniejsze ustawienie ostrości. Oko ludzkie „ustawia ostrość” podobnie jak część aparatów – w oparciu o kontrast obrazu. Jeśli ten obraz wykazuje minimalne choćby drgania lub ruchy, oko nie jest w stanie wychwycić minimalnych zmian ostrości i w efekcie zadawalamy się obserwacją obrazu lekko nieostrego. Co więcej – poza obserwacjami nieba, gdzie wszystkie obiekty znajdują się w nieskończoności – każda zmiana celu przy dużym powiększeniu będzie wymagać korekty ustawienia ostrości. Dla odmiany obserwacja nieba przy małym powiększeniu – rzędu 7x, 8x – też będzie bardziej komfortowa, jeśli wykonywana jest ze statywu. Z dwóch powodów. Po pierwsze: obserwowanie wysoko nad horyzontem (tam niebo jest najciemniejsze!) wymaga trzymania lornetki w bardzo niewygodnej pozycji. Nawet jeśli nie obserwujemy lornetką ciężką, po pewnym czasie zmęczenie rąk z pewnością da się we znaki. Warto więc wyręczyć ręce statywem. Po drugie: jeśli obserwujemy pod bardzo ciemnym niebiem i zależy nam na zobaczeniu możliwie najsłabszych obiektów, statyw znacznie w tym pomoże. Nawet delikatne poruszenie powodować będzie, że najsłabsze gwiazdy nie zostaną zarejestrowane przez oko, podobnie obiekty rozciągłe o małej jasności powierzchniowej. Statyw jest też wiernym przyjacielem ornitologa, który podczas podglądania ptasiej rodziny na gnieździe, przez bardzo długi czas wykonuje obserwację tylko w jednym kierunku. Użycie statywu sprawia, że lornetka w każdej chwili skierowana jest na właściwy cel i daje ostry obraz – żaden z istotnych momentów obserwacji nie umknie. Jeśli chodzi o dobór statywu i głowicy, to należy brać pod uwagę kilka parametrów: - statyw wraz z głowicą muszą być na tyle wysokie, by – jeśli jest taka koniczność – umożliwić wygodną obserwację w pozycji stojącej. - dobrze, gdy każda z nóg statywu umożliwia niezależne nachylenie od pozostałych – wówczas statyw taki dobrze nadaje się do obserwacji z pozycji siedzącej oraz w okolicach zenitu. - po wysunięciu statywu na maksymalną wysokość, musi on zapewnić wystarczającą sztywność; tym większą, im większe jest powiększenie i masa lornetki - głowice kulowe nadają się tylko do lekkich lornetek o małym powiększeniu. Zdecydowanie najlepszym wyborem jest głowica panoramiczna (wystarczą dwie osie obrotu) z mocowaniem poprzez płytkę.
Ornitologia to jedna z podstawowych dziedzin, w której obserwacje przyrodnicze wykonuje się sprzętem optycznym. Dodajmy, że głównie sprzętem mobilnym. Wynika to ze specyfiki dziedziny – obiektem zainteresowania są ptaki, a więc zwierzęta zwykle wykazujące ogromną ruchliwość, do tego często niewielkich rozmiarów.
Wiele gatunków łączy dużą czujność z doskonałym wzrokiem, więc zdarza się, że ptak nie pozwala człowiekowi podejść zbyt blisko. W większości przypadków użycie lornetki jest najlepszym rozwiązaniem – otrzymujemy umiarkowanie powiększony, ale jasny obraz, o dość znacznym polu widzenia. Lornetka trzymana w ręku pozwala na niemal natychmiastowe zmiany obserwowanych obiektów, z łatwością można także śledzić ptaka w locie. Ponieważ lornetka umożliwia obserwację obuoczną, efekt widzenia przestrzennego mamy zapewniony przy znacznie większej odległości. Dla przykładu lornetka Porro z obiektywami rozsuniętymi na 125 mm i z powiększeniem 10x, zwiększa zasięg widzenia trójwymiarowego prawie dwudziestokrotnie! Są jednak dziedziny, w których lornetka musi ustąpić miejsca lunecie. Ma to głównie miejsce, gdy: - konieczne jest większe powiększenie obrazu - obserwujemy wysoko nad horyzontem (lunety kątowe) - poza obserwacją wizualną planowane jest także fotografowanie przez lunetę (digiscoping) Podstawowa przyczyna to oczywiście potrzeba silniejszego powiększenia obrazu. Każda z lunet oferowanych przez Nikona – a jest z czego wybierać – oferuje powiększenia od 13x (Fieldscope 50ED wraz z okularem zoom 13-40x) do aż 75x, osiągalnego w lunetach EDG 85 i Fieldscope 82ED. Zakres powiększeń jest więc całkiem imponujący. Poniżej kilka wskazówek, która luneta będzie najlepszym wyborem przy zdefiniowanych oczekiwaniach. Luneta Fieldscope 50ED – to najlepszy wybór, gdy sprzęt ma być przede wszystkim mały i lekki, a do tego ma oferować umiarkowany zakres powiększeń i duże pole widzenia. Jak sama nazwa wskazuje, średnica obiektywu to 50 mm., czyli jeszcze w zakresie średnic obiektywów lornetek. Jednak przewagą lunety jest możliwość stosowania wymiennych okularów, które dają powiększenia zależne od naszych potrzeb. Z tym modelem możemy łączyć okulary stałoogniskowe, dające powiększenia 16x, 20x, 24x, 27x i 40x. Pierwsze trzy dają rozsądną jasność obrazu i stosunkowo duże pole widzenia. Dla przykładu lornetka Action EX 15x50 oferuje pole widzenia o średnicy 3,5º, a omawiana tu luneta z okularem dającym takie samo powiększenie ma pole widzenia o średnicy 4,5 º - to zysk o ponad 28%, a więc powierzchniowo widzieć będziemy aż o 65% więcej! Ciekawą ofertą są także okulary zmiennoogniskowe, dające powiększenia 13-30x lub 13-40x. W odróżnieniu od lornetek, gdzie zmienne powiększenie wiąże się ze spadkiem jakości obrazu, w lunetach Fieldscope i Spotting Scope, nadal możemy mówić o bardzo dobrze skorygowanym obrazie. Używanie lekkiej lunety (w wersji prostej masa wynosi tylko 455g) oznacza, że stabilny obraz uzyskamy przy zastosowaniu lekkiego statywu z mniej wyszukaną głowicą. Może się okazać, że rezygnując z większej lunety (…i większych powiększeń), będziemy w stanie ograniczyć masę bagażu o ponad kilogram. Dla miłośników obserwacji orłów wysoko w górach to poważny argument. Seria Spotting Scope RA III, obejmująca modele proste i kątowe z obiektywami o średnicy 65 mm. oraz 82mm. to najlepszy wybór, jeśli duże znaczenie ma solidność konstrukcji, dostęp do szerokiego zakresu powiększeń i dobry stosunek jakości do ceny. Do każdej z lunet tej serii warto polecić wysokiej jakości okular zmiennoogniskowy, który z mniejszymi lunetami daje powiększenia 16-48x, zaś z większymi 20-60x. Jeśli rozważamy digiscoping, należy zainteresować się tym okularem w wersji DS. Z okularów stałoogniskowych warto polecić dwa: szerokokątny 30x/38x WIDE oraz 20x/25x LER, charakteryzujący się szczególnie dużym odsunięciem źrenicy wyjściowej, co jest ważne dla osób noszących okulary korygujące astygmatyzm. Luneta Fieldscope 82ED pozwala wkroczyć w świat dużych powiększeń i digiscopingu z długimi ogniskowymi. Powiększenia pokrywają zakres od 25x do 75x. Zwróćmy uwagę, że przy powiększeniu 25x otrzymujemy źrenicę wyjściową o średnicy ponad 3,2 mm, czyli luneta z tym powiększeniem da obraz o takiej samej jasności jak popularna „ptasiarska” lornetka dzienna, czyli model o parametrach 10x32. Tu również godne polecenia są okulary zoom, dające powiększenia 25-56x lub 25-75x, a także szerokokątne okulary do digiscopingu serii „DS” Na szczycie oferty lunet marki Nikon znajdują się modele Fieldscope EDG, obejmujące cztery lunety. Są to proste lub kątowe modele z obiektywami o średnicy 65 mm. lub 85mm. Są to najbardziej uniwersalne lunety, oferujące doskonałe możliwości zarówno podczas obserwacji wizualnych jak i w digiscopingu. Zakres powiększeń dla lunet z mniejszym obiektywem obejmuje wartości od 20x do 60x; lunety z dużym obiektywem mogą powiększać obraz od 25x do 75x. Warto podkreślić, że wszystkie okulary do serii EDG wyróżniają się dużym polem wiedzenia, wynoszącym nie mniej niż 60º. Wyjątek stanowi okular FEP-25 LER, który z kolei może poszczycić się wyjątkowo dużym odsunięciem źrenicy wyjściowej – aż 32,3 mm.
Digiscoping lunetami Nikon - artykuł sponsorowany
To, że obserwacja przyrody dostarcza niesamowitych wrażeń, wie każdy, kto choć raz obserwował ptaka drapieżnego w locie lub kozice skubiące trawki na skalnych półkach. Takie widoki pozostają na zawsze w pamięci, ale często mamy ochotę zapisać je nie tylko we wspomnieniach, ale też na karcie pamięci. Rozwiązanie nazywa się digiscoping, czyli technika fotografowania przez lunetę.
Przybliżymy nieco tę ciekawą technikę, zwracając uwagę na jej możliwości oraz pułapki czychające na jej miłośników. Digiscoping to technika zarówno dla posiadaczy lustrzanki cyfrowej jak i aparatu kompaktowego – każdy z tych rodzajów aparatów da sie połączyć z lunetą, choć w zupełnie inny sposób. Zacznijmy od digiscopingu lustrzanką, jako od techniki dającej lepszą jakość obrazu. Aby lunetę przekształcić w potężny teleobiektyw dający się zamontować do lustrzanki Nikon, konieczny jest jeden z dwóch adapterów. Pierwszy z nich, FSA-L1, ma przednie mocowanie gwintowe i przeznaczony jest do lunet Fieldscope III ED oraz Fieldscope 82 ED. Drugi z adapterów, FSA-L2 może być stosowany z lunetami EDG. Użycie wspomnianych adapterów daje dostęp do niezwykle długich ogniskowych. Luneta Fieldscope III ED z FSA-L1 ma ogniskową 800 mm, a większa 82 ED z tym samym adapterem aż 1000 mm. Znacznie ciekawiej przedstawia sie sprawa ogniskowych w przypadku adaptera FSA-L2, który sam w sobie jest zoomem. Tak więc z lunetami Fieldscope EDG 65 uzyskujemy dostęp do ogniskowych od 400 mm. do 1400 mm., zaś lunety z obiektywem o średnicy 85 mm. oferują ogniskowe od 500 mm. aż do 1750 mm. Jeśli fotografujemy lustrzanką z matrycą formatu DX, ogniskowe dodatkowo musimy pomnożyć przez tzw „crop factor”, wynoszący 1,5x. Oceniając możliwości lunet po samych tylko ogniskowych można wpaść w zachwyt, który dość skutecznie będzie wyhamowany przez otwór względny tak otrzymanych teleobiektywów. Praw optyki oszukać się nie da i jeśli z niewielkiej średnicy obiektywu producent „wyciska” bardzo długą ogniskową, to otrzymany otwór względny musi być mały. Adapter FSA-L1, niezależnie od zastosowanej lunety daje otwór f/13 – taki obiektyw daje obraz ponad pięć razy ciemniejszy niż długie amatorskie zoomy, mające zwykle na długim końcu otwór f/5,6. W przypadku adaptera FSA-L2 mamy do czynienia ze zmiennym otworem względnym i dla najkrótszej ogniskowej jest to jeszcze akceptowalna wartość f/5,9, która wraz z wydłużaniem ogniskowej spada do otworu f/21. Na domiar złego, lunety nie oferują automatycznego ustawiania ostrości, a przy tak ciemnym układzie optycznym nie działać będzie również elektroniczne potwierdzenie ostrości w wizjerze. Każdy, kto próbował choć raz fotografować ciemnym obiektywem przy długich ogniskowych, wie jak trudno uzyskać technicznie dobre zdjęcie. Niestety lunety nie mają mechanizmu przysłon, nie jest więc możliwe przymknięcie przysłony w celu podniesienia ostrości obrazu i częściowego choćby wyeliminowania winietowania czy wad pozaosiowych. Jak widać z tej prezentacji, fotografowanie techniką digiscopingu lustrzanką nie jest łatwe, bo wymaga pewnego oka (ostrość) dobrego oświetlenia (czasy ekspozycji) i bardzo solidnego statywu (uniknięcie poruszenia). Nieco łatwiej fotografuje się przez lunety za pomocą aparatu kompaktowego. W opcji tej, oprócz lunety potrzebny jest jeszcze okular typu DS oraz adapter serii FSB. Obecnie w ofercie znajdują się adaptery: uniwersalny FSB-U1, FSB-7 do aparatu Nikon Coolpix S5100 oraz FSB-8 do Coolpixa P300. Każdy z adapterów mocowany jest bezpośrednio na okularze i ma za zadanie zamocowanie Coolpixa w odpowiedniej odległości od okularu lunety – w tej technice fotografowanie odbywa się w tzw. projekcji okularowej. Jeśli chodzi o zakres dostępnych ogniskowych to zależy on od zakresu zooma wbudowanego w Coolpixa i od powiększenia lunety. Jeśli np Coolpix S5100 stosowany będzie z lunetą o powiększeniu 50x, to do dyspozycji będą ogniskowe od 1400 mm. do 5000 mm! Wystarczy bowiem pomnożyć ogniskowe Coolpixa (ekwiwalent 24-100) przez 50. Niestety korzystanie z całego zakresu ogniskowych nie zawsze jest możliwe – przy pewnych kombinacjach powiększenia lunety i ogniskowej wybranej w Coolpixie pojawiać się może nieprzyjemne winietowanie. Nie zmienia to faktu, że nawet korzystając tylko ze części zakresu zooma, do dyspozycji mamy imponujące ogniskowe. W aparacie zamontowanym do adaptera FSB działają wszystkie ustawienia łącznie z programami tematycznymi, rozpoznawaniem ruchu, redukcją drgań i innymi dobrodziejstwami. Ustawienie ostrości można powierzyć aparatowi lub wykonywać tę czynność ręcznie, w oparciu o ostrość obrazu widzianego na monitorze LCD. Podstawowa sprawa to – podobnie jak w przypadku fotografowania lustrzanką – dobre warunki oświetleniowe i solidny statyw.
Digiscoping, to zdobywająca ostatnio coraz większą popularność technika fotografowania przez lunetę. Przybliżymy ją nieco, zwracając uwagę nie tylko na możliwości ale także pułapki czyhające na jej miłośników.
Digiscoping to technika zarówno dla posiadaczy lustrzanki cyfrowej jak i aparatu kompaktowego. Zacznijmy od digiscopingu lustrzanką, która daje lepszą jakość obrazu. Aby lunetę przekształcić w teleobiektyw dający się zamontować do lustrzanki Nikon, konieczny jest jeden z dwóch adapterów. Pierwszy z nich, FSA-L1, przeznaczony jest do lunet Fieldscope III ED oraz Fieldscope 82 ED. Drugi z adapterów, FSA-L2 może być stosowany z lunetami EDG. Użycie wspomnianych adapterów daje dostęp do bardzo długich ogniskowych. Luneta III ED z FSA-L1 ma ogniskową 800 mm, a większa 82 ED z tym samym adapterem aż 1000 mm. Jeszcze ciekawiej przedstawia sie sprawa ogniskowych w przypadku adaptera FSA-L2, który ma zmienną ogniskową. Z lunetami Fieldscope EDG 65 uzyskujemy dostęp do ogniskowych od 400 mm. do 1400 mm., zaś lunety z obiektywem o średnicy 85 mm. oferują ogniskowe od 500 mm. aż do 1750 mm. Jeśli fotografujemy lustrzanką z matrycą formatu DX, ogniskowe dodatkowo musimy pomnożyć przez tzw. „crop factor”, wynoszący 1,5x. Oceniając możliwości lunet należy też obiektywnie wspomnieć o ich wadach - praw optyki oszukać się nie da i jeśli z niewielkiej średnicy obiektywu producent uzyskuje długą ogniskową, to otrzymany otwór względny musi być mały. Adapter FSA-L1, niezależnie od zastosowanej lunety daje otwór f/13. W przypadku adaptera FSA-L2 mamy do czynienia ze zmiennym otworem względnym i dla najkrótszej ogniskowej jest to jeszcze akceptowalna wartość f/5,9, która wraz z wydłużaniem ogniskowej spada do otworu f/21. Niestety lunety nie oferują automatycznego ustawiania ostrości, a przy tak ciemnym układzie optycznym nie działać będzie również elektroniczne potwierdzenie ostrości w wizjerze. Niestety lunety nie mają także mechanizmu przysłon, nie jest więc możliwe przymknięcie przysłony w celu podniesienia ostrości obrazu. Jak widać z tej prezentacji, fotografowanie techniką digiscopingu lustrzanką nie jest łatwe, bo wymaga pewnego oka (ustawienie ostrości) dobrego oświetlenia (czasy ekspozycji) i bardzo solidnego statywu (uniknięcie poruszenia). Nieco łatwiej fotografuje się przez lunety za pomocą aparatu kompaktowego. W opcji tej, oprócz lunety potrzebny jest jeszcze okular typu DS oraz adapter serii FSB. Obecnie w ofercie znajdują się adaptery: uniwersalny FSB-U1, FSB-7 do aparatu Nikon Coolpix S5100 oraz FSB-8 do Coolpixa P300. Każdy z adapterów mocowany jest bezpośrednio na okularze a jego zadanie to zamocowanie Coolpixa w odpowiedniej odległości od okularu lunety. Jeśli chodzi o zakres dostępnych ogniskowych to zależy on od zakresu zooma wbudowanego w Coolpixa i od powiększenia lunety. Jeśli np. Coolpix P300 stosowany będzie z lunetą o powiększeniu 50x, to do dyspozycji będą ogniskowe od 1200 mm. do 5000 mm! Wystarczy bowiem pomnożyć ogniskowe Coolpixa (ekwiwalent 28-140) przez 50. Życie jest jednak okrutne i korzystanie z całego zakresu ogniskowych nie zawsze jest możliwe – przy pewnych kombinacjach powiększenia lunety i ogniskowej wybranej w Coolpixie pojawiać się może nieprzyjemne winietowanie. Nie zmienia to faktu, że nawet korzystając tylko ze środkowego zakresu zooma, do dyspozycji mamy potężne ogniskowe. Na szczęście w aparacie zamontowanym do adaptera FSB działają wszystkie tryby ekspozycji i opcje łącznie z programami tematycznymi, rozpoznawaniem ruchu, redukcją drgań i innymi dobrodziejstwami. Ustawienie ostrości można powierzyć aparatowi lub wykonywać tę czynność ręcznie, w oparciu o ostrość obrazu widzianego na monitorze LCD. Podstawowa sprawa to – podobnie jak w przypadku fotografowania lustrzanką – dobre warunki oświetleniowe i solidny statyw.
Żeglarstwo to piękna forma rekreacji i aktywnego wypoczynku. Kto raz złapał bakcyla pod żaglami, niełatwo rozstanie się w koją i kołem sterowym. Doświadczeni żeglarze wiedzą, że poważne pływanie jest tym przyjemniejsze i bezpieczniejsze, im lepiej wyposażony jest jacht. By nie osiąść na mieliźnie dobrze mieć sonar, by wprawnie manewrować długim jachtem, dobrze mieć ster strumieniowy na dziobie, by mieć stale naładowane akumulatory, niezbędny jest panel solarny. I wreszcie: by widzieć możliwie dużo i w każdych warunkach, potrzebna jest lornetka.
Myli się ten, kto lornetkę na wyposażeniu jachtu uważa za gadżet – lornetka, podobnie jak odbiornik GPS, koła ratunkowe czy radar, ma za zadanie podniesienie naszego bezpieczeństwa podczas żeglugi. Lornetka przydatna jest wielu sytuacjach, zarówno podczas żeglugi śródlądowej jak i pełnomorskiej. Jej zastosowania rozciąganą się od zupełnie prozaicznych, jak wyszukanie wolnego miejsca przy brzegu, poprzez zastosowania w locji i nawigacji, aż po sytuacje wręcz alarmowe, jak np. konieczność „utrzymania oka” na człowieku za burtą. Szczególnego znaczenia nabiera lornetka na uczęszczanych szlakach żeglugowych, gdzie sternik małego jachtu często musi wręcz lawirować między potężnymi jednostkami handlowymi, które – jak powszechnie wiadomo – nie mają w zwyczaju zwalniać czy zmieniać kurs po to, by zejść z kursu kolizyjnego z jachtem. Spróbujmy sobie odpowiedzieć, jaka jest idealna lornetka pod żagle. Pierwsze i podstawowe wymaganie, to wodoszczelność. Lornetka podczas rejsu stale narażona będzie na wysoką wilgotność, bryzgi wody – często słonej!, w skrajnych przypadkach nie można także wykluczyć upadku lornetki do wody. W tych warunkach tylko lornetki wodoszczelne mają szansę właściwie działać przez długi czas. Hermetyczna konstrukcja lornetki daje pewność, że wilgoć, woda i sól nie wnikną do wnętrza lornetki i nie uszkodzą układu optycznego. Wypełnienie hermetycznej lornetki azotem to najskuteczniejszy sposób by w sposób trwały zabezpieczyć ją przed zaparowaniem wewnątrz. Osoby żeglujące po morzach południowej Europy z pewnością przypominają sobie, jak obfita potrafi być nad ranem rosa w Chorwacji, Grecji czy Francji. Na hermetycznej lornetce nie zrobi to żadnego wrażenia. Podczas żeglugi morskiej lornetka może być szczególnie przydatna po zmroku, gdy oko ludzkie nie jest w pełni wydajne. Dlatego istotne jest, by obraz w lornetce był możliwie jak najbardziej jasny. Im mniejsza jasność obrazu, tym subiektywnie spada jego kontrast, trudniej poprawnie ustawić ostrość i gorsza jest zdolność poprawnego rozróżniania kolorów. Szerokie pole widzenia gra również istotną rolę – im jest ono większe, tym szybciej odnajdziemy w lornetce interesujący nas fragment widnokręgu, czy linii brzegowej. Ma to szczególne znaczenie podczas żeglugi z dużą falą, gdy silne kołysanie kadłuba utrudnia precyzyjne utrzymanie interesującego nas obiektu w polu widzenia. Ważna jest także ergonomia. Teoretycznie lornetkę powinno trzymać się oburącz, jednak czasami sytuacja wymaga, by skipper jednocześnie prowadził jacht i obserwował otoczenie. Warto wiedzieć, że małe lornetki typu dachowego o powiększeniu 7x lub 8x, bez problemów dają się obsługiwać jedną ręką. Dotyczy to zarówno trzymania lornetki przy oczach jak i ustawiania ostrości. Z kolei duże lornetki Porro są zbyt ciężkie, by stabilnie utrzymać je w jednym ręku. Poniżej klika propozycji lornetek, które z całą pewnością dobrze będą służyć pod żaglami. Zaczynamy od lornetek najprostszych i najlżejszych, kończąc na wyspecjalizowanej serii Marine - Action EX 7x35 / 8x40 to dwie wodoszczelne i lekkie (800 g. / 855 g.) lornetki z pryzmatami Porro, wyróżniające się bardzo dużym polem widzenia i dość jasnym obrazem. Z pewnością nadają się do stosowania podczas świtu i zmierzchu. - Monarch 8x36 / 8x42 to jedne z najlżejszych wodoszczelnych lornetek dachowych – ich masa to zaledwie 570 g (8x36) i 610 g (8x42). Obie mogą być obsługiwane w jednym ręku, co ma znaczenie dla żeglarzy-samotników. Również dość jasne obrazy i szerokie pole widzenia. Doskonałe lornetki, jeśli liczy się każdy gram bagażu. - Marine 7x50 Compass, Marine 7x50 Tropical. Oba modele to klasyczne profesjonalne lornetki żeglarskie. Choć są dość duże i ciężkie, oferują wyjątkowo jasny obraz i nadają się do prowadzenia obserwacji i nawigacji przez całą dobę. Bardzo dobra wodoszczelność i świetna ergonomia. Lornetki te osiągalne są w wersjach z kompasem i skalą (model Kompass) lub skalą (model Tropical), co ma ułatwić nawigację śródlądową. Jeśli potrzebujesz najlepszą możliwą lornetkę – zainteresuj się jednym z modeli serii Marine. - Zwolennikom nowinek technicznych można polecić lornetki serii StabileEyes. To unikalne instrumenty optyczne wyposażone w funkcję redukcji drgań Vibraton Recuction – taką samą, jaką Nikon stosuje w obiektywach. Lornetki tej serii mają dość duże powiększenia: 12x, 14x i 16x oraz niewielkie pola widzenia. Z racji stosunkowo ciemnego obrazu, lornetki te nie nadają się do obserwacji w nocy.
Odkąd w ofercie firmy Nikon pojawiły się lornetki serii High Grade, inni czołowi producenci optyki obserwacyjnej poczuli się zagrożeni. Pojawiła się bowiem na rynku bardzo wszechstronna seria lornetek, która będąc wyraźnie tańsza od najlepszych produktów takich marek jak Leica, Zeiss czy Swarovski, oferowała optykę na tym samym, najwyższym poziomie.
Najkrótsza charakterystyka lornetek High Grade to perfekcyjna optyka, solidna mechanika i wzorowa ergonomia. Zacznijmy więc od optyki. Wielosoczewkowy obiektyw daje obraz o doskonałej korekcji aberracji osiowych i pozaosiowych. Mimo, że nie zastosowano w nim szkła optycznego ED, obrazy wyróżniają się brakiem aberracji chromatycznej, co bezpośrednio wpływa na ostrość i kontrast obrazu. Pryzmaty dachowe posiadają powłoki srebrowe wyjątkowo skutecznie odbijające światło. Zapewnia to w zasadzie bezstratną transmisję wiązki światła przez pryzmaty w stronę okularów. Te z kolei to zaawansowane układy optyczne, cechujące się szerokim polem widzenia i wzorową korekcją krzywizny pola. Dzięki temu obrazy w lornetce wyróżniają się bardzo dobrą ostrością aż do samego brzegu pola widzenia. Wszystkie powierzchnie powietrze/szkło pokryte są zaawansowanymi powłokami antyodbiciowymi, które minimalizują odblaski mogące negatywnie wpłynąć na kontrast obrazu. Dzięki tym powłokom, lornetki High Grade mogą poszczycić się wyjątkowo wysoką transmisją w całym zakresie światła widzialnego oraz naturalnym oddaniem kolorów. Najwyższej jakości optyka na nic by się zdała, gdyby nie została zamontowana w precyzyjnym mechanizmie. Szkielet lornetek High Grade stanowi aluminiowy odlew ciśnieniowy, który w idealny sposób łączy lekkość i wysoką sztywność. Zestaw o-ringów dba o hermetyczne zamknięcie wnętrza lornetki, które wypełnione jest azotem. Sprawia to, że lornetka jest całkowicie wodoszczelna i zabezpieczona przed zaparowaniem wewnątrz. Pokrycie lornetki gumą zapewnia pewny chwyt, niezależnie od tego czy trzymamy są w spoconych dłoniach latem, czy też obsługujemy lornetkę zgrabiałymi z zimna palcami w rękawiczkach. Obicie gumą uodparnia lornetkę także na wstrząsy i niewielkie uderzenia. Pokrętło ustawiania ostrości obraca się bez żadnego luzu i z właściwym oporem, co ma kluczowe znaczenie przy precyzyjnym ustawianiu ostrości. Do wysokiego komfortu obserwacji przyczyniają się także regulowane i pokryte miękką gumą muszle oczne, umożliwiające poprawne ulokowanie okularów lornetki względem oczu. Który model serii High Grade wybierzemy: kompaktowy 10x25, uniwersalny 10x32 czy też wyróżniający się szczególnie jasnym obrazem 8x42 – zależy tylko od naszych preferencji. W każdym przypadku będzie to jednak doskonały wybór.
Rozwój naszej cywilizacji – obok wielu niezaprzeczalnych zdobyczy – ma też swoje ciemne strony: coraz mniej obszarów pozostaje nietknięte działaniem człowieka, coraz mniej jest miejsc, gdzie jest naprawdę cicho i pusto, coraz trudniej spotkać dzikie zwierzęta w ich naturalnym środowisku. Zwierzęta stają się też mniej ufne i nie pozwalają człowiekowi na zbliżanie się do siebie.
Często jedyną szansą dla turystów, by zobaczyć piękno drzemiące w naturze, jest cierpliwe czatowanie i użycie lornetki. Po powrocie z wyjazdu najbliżsi często zadają nam pytanie: „co ciekawego widzieliśmy?” W czasie opowieści często pokazujemy zdjęcia, bo aparat fotograficzny w podręcznym ekwipunku to dla nas rzecz oczywista. A przecież większość naprawdę interesujących widoków widzieliśmy właśnie przez lornetkę. W czasie przejścia szlakiem wysokogórskim, żeglugi pod żaglami czy spływu kajakowego, warto dokładnie obejrzeć zapierającą dech w piersiach panoramę. W lesie z lornetką łatwiej będzie nam wytropić gniazdo ptaka, który dla oka nieuzbrojonego pozostaje skutecznie ukryty w gęstwinie. Po powrocie z wyprawy, z czystym sumieniem będziemy mogli powiedzieć, że dzikie zwierzęta rzeczywiście widzieliśmy, a nie tylko ich wypatrywaliśmy. Bez względu na to, gdzie się udamy, markowa i odpowiednio dla potrzeb turysty dobrana lornetka zawsze dostarczy nam niezapomnianych wrażeń. W ofercie firmy Nikon znajduje się szeroka gama lornetek, pozwalająca na wybór sprzętu dopasowanego do naszych indywidualnych preferencji. Dla miłośników turystyki górskiej, trekkingu, pieszych wędrówek i rowerowych wypraw, godne polecenia są lornetki łączące wysoką wytrzymałość z kompaktowymi wymiarami – w ofercie firmy Nikon jest ich wystarczająco dużo. Wybierając sprzęt na wyprawę najlepiej zdecydować się na lornetkę z obiektywami o średnicach od 25 mm do 42 mm oraz o powiększeniu 8x lub 10x. Od razu należy przestrzec przed stosowaniem w turystyce lornetek zbyt dużych i o zbyt silnym powiększeniu – zupełnie nie spełniają one swego zadania. Powinniśmy również zwrócić uwagę, czy dany model jest wodoszczelny. Dzięki temu zyskamy pewność, że nasz sprzęt będzie nam dobrze służyć przez długie lata, nawet w najtrudniejszych warunkach. Lornetka Nikon Sporter EX 10x42 dla większości użytkowników będzie idealnym kompromisem między rozmiarami, masą, jakością optyki i ceną. Najmniejsze z lornetek Nikona, dzięki przegubowej konstrukcji, z łatwością zmieszczą się w kieszeni spodni lub kurtki. Można je więc zabrać ze sobą dosłownie wszędzie: na drogę wspinaczkową, na narty, ale też na koncert, zawody sportowe czy rodzinną wycieczkę do zoo. To Twój klucz do dyskretnej obserwacji. Jeżeli podziwianie dzikiej przyrody czy nocnego nieba jest naszą pasją, i nie przemierzmy z lornetką w plecaku dużych odległości, powinniśmy zdecydować się na sprzęt z obiektywami o średnicy od 40 do 56 mm. Można też pokusić się o nieco większe powiększenie. Lornetki, takie jak np. Nikon Sporter EX 12x50 CF gwarantują solidną konstrukcję, dobrą ergonomię i bardzo dobrą ostrość obrazu, nawet w czasie obserwacji prowadzonych w trudnych warunkach, np. w ciemnym lesie lub po zmroku. Sięgając po lornetkę o dużym powiększeniu musimy jednak pamiętać, że komfortowa obserwacja będzie możliwa dopiero po zamocowaniu lornetki na statywie – mobilność odpada. Wiele osób fotografujących amatorsko jest w stanie sporo wydać na sprzęt fotograficzny, bo zdjęcia zapisane na karcie pamięci będą przecież pamiątką na zawsze. Jeśli dobrze się zastanowić, to samo dotyczy lornetki, bo przecież obrazy z lornetki tylko tym się różnią od obrazów z aparatu, że zapisywane są w pamięci naszego mózgu – jeśli obserwowane widoki są naprawdę niezwykłe, pozostaną w pamięci na zawsze… Kupując dobrą lornetkę - podobnie jak ma to miejsce podczas zakupu roweru górskiego, namiotu czy butów trekkingowych – należy kierować się zasadą, że jakość zawsze się opłaci. Przed nabyciem sprzętu, na którym mamy polegać przez wiele lat, warto dokładnie uświadomić sobie, czego oczekujemy od lornetki. Właściwie wybrana z pewnością stanie się nieodłącznym towarzyszem każdej podróży.
Każdy, kto stanie przed problemem wyboru lornetki , powinien odpowiedzieć sobie na kilka prostych ale ważnych pytań. Na początku zastanówmy się, co to właściwie jest lornetka?
Wydaje się nam, że znamy odpowiedź na to pytanie. Na wszelki wypadek sprawdzimy to. Lornetka jest przyrządem optycznym, składającym się z dwóch lunet, z których każda jest osobnym układem optycznym, składającym się z obiektywu, okularu oraz systemu pryzmatów. Obie lunety mogą posiadać wspólny system wyostrzenia obrazu oraz zmiany wielkości powiększenia. Pomysł podsunęła nam sama natura. Pierwszą lornetką jest po prostu oko. Jest to lornetka o parametrach 1x7. Chcąc dobrze dobrać lornetkę do naszych potrzeb, musimy uświadomić sobie jeszcze jedną istotną rzecz. Niestety nie ma lornetki uniwersalnej, która sprawdziłaby się we wszystkich warunkach. Przed dokonaniem zakupu, należy zastanowić się, kiedy i do czego będzie nam lornetka potrzebna. Ponieważ jest to sprzęt, którym będziemy się posługiwać przez całe lata i który ma nam zapewnić komfort oglądania wybranej przez nas rzeczywiści, trzeba wybrać odpowiednią, sprawdzoną na rynku markę. Jeśli lornetkę będziemy używać w ciągu dnia, przy świetle słonecznym to nie musimy korzystać z dużych lornetek, o dużych obiektywach, które zbierają dużo światła. Dlaczego? Z tej prostej przyczyny, że źrenica naszego oka przymyka się w słoneczny dzień do 2-4 mm. Małe lornetki, których źrenica wyjściowa ma właśnie taką wartość, sprawdzą się doskonale podczas obserwacji w dzień. Niewątpliwą zaletą małych lornetek jest ich waga i rozmiar, dlatego podczas wycieczek w ciągu dnia są idealnym kompanem każdego podróżnika i odkrywcy. Anna Brudkowska, z zawodu lekarz anestezjolog, z zamiłowania podróżniczka, dokumentująca poprzez fotografie swoje wojaże: „Każda moja podróż to niezapomniane wrażenia. Czy to było pływanie po największej rzece RPA Oranje (1860 km długości), która w swym początkowym biegu przepływa przez obszary pustynne i półpustynne, dlatego też w czasie suszy prawie wysycha i obserwowanie całej niezwykłej flory (w tym hipopotamów, uznawanych przez rdzennych mieszkańców RPA za bardzo niebezpiecznych). Czy też wyprawy do Parku Narodowego Krügera, jednego z najstarszych parków narodowych na świecie (rok założenia 1896), w którym organizowane jest safari, podczas którego można obserwować liczne stada kopytnych: bawoły, zebry, antylopy impala, a także słonie i żyrafy czy też drapieżniki: gepardy, lamparty, lwy i hieny. O wielu lat próbuję uchwycić te niezwykłe momenty w moich podróżach i zatrzymać w postaci zdjęć. Oglądam je potem razem z przyjaciółmi i wracają wcześniej przeżyte sytuacje. Na moje wyprawy zabieram od lat nie tylko wysłużony aparat Nikona, który sprawdza się w każdych warunkach, ale też i lornetkę tej samej firmy. Zdałam sobie sprawę, że lornetka to natychmiastowa przyjemność dla mnie , wzmocnienie wrażeń na miejscu zdarzenia. Aparat fotograficzny to zapis dla późniejszych wzruszeń, powrót do przeżytych chwil, możliwość do wspomnień. W ostatniej podróży towarzyszyła mi lornetka NIKON TRAVELITE EX 10X25 CF, która sprawiła się bez zarzutu. W następną wyprawę zabiorę ją na pewno.” Travelite to seria kompaktowych lornetek z pryzmatami w układzie Porro, doskonale nadająca się do zastosowań w podróży, na wycieczce. Lornetki te wyróżniają się atrakcyjnym wyglądem zewnętrznym. Wielowarstwowe powłoki na soczewkach zapewniają jasny obraz. TRAVELITE EX 10x25 CF to lekka i poręczna lornetka przeznaczona dla turystów, obserwatorów przyrody. Wodoodporność i wypełnienie azotem czyni ją odporną na najcięższe warunki pogodowe. Warto jeszcze dodać, że lornetka objęta jest 10-letnią gwarancją. Kto jeszcze nie wypróbował podróżowania z aparatem z jednej a z lornetka w drugiej ręce, niech skorzysta z doświadczeń naszego eksperta i spróbuje. Niezapomniane przeżycia gwarantowane przez NIKON.
Z LORNETKĄ NA ZAGRANICZNE WYPRAWY - artykuł sponsorowany