Grupa nietoperzy znalazła w Warszawie zdumiewające schronienie. Była to część garderoby
Dwadzieścia nietoperzy zamieszkało w... butach sportowych. To niecodzienne odkrycie zaskoczyło mieszkańca Warszawy i skłoniło do wezwania straży miejskiej. Zwierzęta zostały przewiezione w bezpieczne miejsce. Eksperci mówią o nowym trendzie wśród tych skrzydlatych ssaków: coraz częściej szturmują warszawskie mieszkania w okresie chłodów.
Nastał już czas, w którym nietoperze poszukują schronienia na zimę. Te skrzydlate ssaki hibernują od połowy listopada do marca. W ten sposób są w stanie przetrwać porę roku, w której brakuje owadów, które stanowią ich główny pokarm. Gdzie nietoperze spędzają zimę? Są to piwnice, dziuple spróchniałych drzew, jaskinie, sztolnie, ale też, ale jak się okazało, buty na balkonie. Do takiego wezwania pojechał kilka dni temy ekopatrol straży miejskiej w Warszawie. Hibernacja w butach „Niedzielny wieczór, 16 listopada, właśnie rozpoczynał się na dobre, gdy strażnicy miejscy z Ekopatrolu otrzymali pilne zgłoszenie udania się na ulicę Klaudyny. Zgłaszający potrzebował pomocy w sprawie goszczącego na jego balkonie stada nietoperzy” – informuje warszawska Straż Miejska. Po przybyciu funkcjonariuszy zgłaszający zaprowadził ich na balkon. Dopiero z bliska można było zobaczyć, że w stojących na balkonie sportowych butach aż roi się od nietoperzy. Dla funkcjonariuszy ekopatrolu było to spore zaskoczenie, mimo że na służbie widzieli już sporo. Wygląda na to, że nietoperze uznały buty za doskonałą kryjówkę i miejsce spędzenia zimy. „Widok wtulonych w siebie małych, skrzydlatych ssaków mógł rozczulić każdego, jednak nie było to najlepsze i najbezpieczniejsze miejsce na przezimowanie” – czytamy w relacji stołecznej straży miejskiej. Co dalej z nietoperzami? Strażnicy miejscy przewieźli nietoperze do Lasów Miejskich. Trafiły tam w… butach umieszczonych w transporteach. Ich właściciel postanowił nie stresować lekko rozbudzonych nietoperzy i poświęcić swoje obuwie na rzecz spokoju skrzydlatych ssaków. Jak przekazał National Geographic Polska Robert Strąk, kierownik ośrodka rehabilitacji zwierząt w Lasach Miejskich, nietoperze znajdują się obecnie pod opieką lekarzy weterynarii. Jeśli ich stan będzie dobry, zostaną one wypuszczone na wolność. Szturm borowców na mieszkania To „znalezisko” nie jest zaskoczeniem dla Błażeja Wojtowicza, prezesa Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy. Ekspert zidentyfikował nietoperze odkryte w butach jako borowce wielkie (Nyctalus noctula). Jego organizacja wspiera merytorycznie ośrodek rehabilitacji zwierząt Lasów Miejskich. – Temat jest ciekawy, bo do tego ośrodka trafiają rocznie setki nietoperzy. Przez ostatnie cztery lata trwania współpracy do ośrodka trafiło 1831 nietoperzy należących do 15 gatunków. Najliczniej reprezentowanymi były borowiec wielki (47,2%) oraz mroczak posrebrzany (38,3%) – przekazał ekspert National Geographic Polska. Zwrócił uwagę, że w ostatnich latach nietoperze na zimę szturmują warszawskie mieszkania. – W zeszłym roku w lutym osobiście, na Pradze, wyciągałem spod parapetu ponad 60 borowców, ponieważ lokatorka nie mogła spać – cały czas piszczały – wspomina Wojtowicz. Kolejny przypadek jest tegoroczny. Lokatorzy jednego z mieszkań wyjechali na kilka dni i zostawili uchylone okno. – Jak wrócili, całe mieszkanie było w borowcach. Były dosłownie wszędzie, za szafami, w szafach, za kaloryferami, na zasłonkach, po prostu wszędzie – opisuje Wojtowicz. Zmiana zachowania nietoperzy w Warszawie Jak wyjaśnia ekspert, borowiec wielki do niedawna był (a część populacji nadal jest) dalekodystansowym migrantem i odlatywał od nas w cieplejsze rejony Europy, aby tam hibernować. Jednak od kilku lat obserwowana jest zmiana ich zachowania i coraz częstsze próby zimowania na miejscu. – Czyli jeden z najdalej migrujących gatunków na naszych oczach stał się gatunkiem osiadłym, a przynajmniej populacja warszawskich borowców. Jeszcze na początku lat 2000-ych spotkanie pojedynczego borowca zimą w Warszawie to była sensacja. Obecnie są to setki osobników każdego roku – kończy Wojtowicz. Źródła: Straż Miejska w Warszawie, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Nagranie, które zaskoczyło naukowców: szczury polują na nietoperze
Po raz pierwszy w historii naukowcy zarejestrowali moment polowania szczurów na nietoperze. Zjawisko potwierdza mądrość oraz zdolność do adaptacji gryzoni do aktualnego środowiska. Niemieccy badacze ostrzegają jednak, że z odkrycia płyną także negatywne wnioski.
Dzięki wynikom badań przedstawionym przez niemieckich naukowców, jesteśmy w stanie zaobserwować nieznane dotąd szczurze zwyczaje żywieniowe. Te miejskie gryzonie są profesjonalistami w dostosowywaniu się do aktualnie panujących warunków środowiskowych. Niestraszne są im zagrożenia związane z rozwojem metropolii lub coraz większe zanieczyszczenie światłem, przez które szczurom trudniej znaleźć niezbędne do życia kryjówki. Tym razem badania przedstawiły, jak radzą sobie z głodem, polując na zwierzęta pozornie dla nich niedostępne. Szczury w podczerwieni – jak zostały przeprowadzone badania? Obserwacje obejmowały dwa miasta: Lüneburg i Bad Segeberg położone w północnych Niemczech. Wewnątrz każdej miejscowości zlokalizowano schronienia zamieszkiwane przez nietoperze. W przypadku Bad Segerberg była to sporej wielkości jaskinia, którą w trakcie zimy zamieszkuje ok. 30 000 latających ssaków – głównie nocek rudy i nocek Natterera. W Lüneburgu badania skupiały się wokół miejskiego parku wyposażonego w skalne szczeliny pełniące funkcję nietoperzych schronień. Do nagrywania polowań naukowcy wykorzystali kamerę na podczerwień oraz urządzenia termowizyjne, pozwalające na dokładne zaobserwowanie szczurzych zwyczajów. Stanowisko w Bad Segeberg zarejestrowało wyjątkowo wyraźne nagrania przedstawiające szczury wędrowne polujące na nietoperze. Wyniki badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Global Ecology and Conservation”. Jak szczury polują na nietoperze? Naukowcy podczas badań zaobserwowali dwie strategie polowania na nietoperze. Jedna z nich – skutecznie uwieczniona na nagraniu – polega na ataku na osobnika w locie. Szczury atakują latającego nietoperza, spektakularnie chwytając go zębami. Druga technika polowania polega na skradaniu się do nietoperzy, które wylądowały i rzucaniu się na nie z zaskoczenia. Badacze w następujący sposób opisują szczurze polowania: „Szczury były często obserwowane, jak patrolowały platformę lądowania przy wejściu do jaskini. Stały wyprostowane na tylnych łapach, używały ogonów do utrzymania równowagi i unosiły przednie kończyny, by przechwycić przelatujące nietoperze. Zaobserwowano osobniki, które chwytały nietoperze w powietrzu, natychmiast zabijały je jednym ugryzieniem i odciągały w głąb jaskini”. View oEmbed on the source website Sposób polowania staje się jeszcze bardziej spektakularny, kiedy weźmiemy pod uwagę słaby wzrok gryzoni. Badacze przypuszczają, że szczury potrafiły lokalizować nietoperze, wyczuwając ruch powietrza generowany przez uderzenia ich skrzydeł lub wykorzystując swoje wyjątkowo wrażliwe wibrysy, reagujące na najmniejsze drgania i zmiany w przepływie powietrza. Skala szczurzych polowań Na podstawie obserwacji i materiału filmowego z jaskini w Bad Segeberg, naukowcy dokonali szacunków, które pozwalają zrozumieć, jak duży wpływ na kolonię nietoperzy może mieć obecność szczurów brunatnych. Dzięki wiedzy, że jeden szczur potrafi upolować dziennie nawet dwa nietoperze, badacze obliczyli, że przez cały sezon zimowy (ok. 3 miesiące) gryzoń może skonsumować około 140 nietoperzy. Biorąc pod uwagę liczebność szczurzej kolonii zamieszkującej okolicę jaskini w Bad Segeberg, cała populacja mogłaby skonsumować od 2 100 do 8 400 nietoperzy rocznie. To oznacza, że w przypadku populacji około 30 000 nietoperzy zimujących w jaskini, straty mogłyby stanowić nawet 7% całej kolonii, co stanowi istotne zagrożenie dla stabilności populacji lokalnej. Konsekwencje polowania na nietoperze Szczurze polowania mogą mieć negatywne skutki nie tylko dla populacji nietoperzy. Naukowcy podkreślają, że zarówno szczury, jak i nietoperze są rezerwuarami wielu groźnych wirusów (m.in. koronawirusów), które teraz mogą być przenoszone poprzez interakcje tych dwóch gatunków zwierząt. Szczury, które żyją bliżej człowieka niż nietoperze, mogą stać się „pomostem” w przenoszeniu wirusów. Jak zauważa Mirjam Knörnschild, ekolożka behawioralna z Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie i współautorka badania, ograniczanie populacji inwazyjnych szczurów brunatnych w miejscach zimowania nietoperzy może jednocześnie przyczynić się do ochrony tych wrażliwych, latających ssaków oraz zmniejszenia potencjalnych zagrożeń dla zdrowia publicznego związanych z krzyżowaniem się zwierząt żyjących w miastach. Źródło: Smithsonian Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Lubicie nietoperze? Tuż przed Halloween odkryto aż 6 nowych gatunków skrzydlatych ssaków
Nietoperze są jednym z najbardziej charakterystycznych symboli Halloween. Brzmi to więc na chichot losu, że właśnie w okolicy tego święta ogłoszono odkrycie aż 6 nowych gatunków tych budzących fascynację i grozę stworzeń. Tropikalne lasy Filipin ujawniają swoje fascynujące sekrety, a badacze są zaskoczeni skalą różnorodności. Co jeszcze czeka na nas w dżungli?
Aż 6 nowych gatunków nietoperzy rurkonosych odkryto w lasach Filipin. Ta nocna – i nie co upiorna – grupa ssaków jest niezwykle różnorodna, a nowe zwierzęta dołączają do tysięcy znanych już gatunków nietoperzy. Wyspiarski kraj jest niezwykle zróżnicowanym siedliskiem lotników, bo jeszcze przed odkryciem znany był z 79 gatunków nietoperzy. Nietoperze i Halloween: zbieg okoliczności czy mroczna symbolika? Odkrycie ogłoszono 27 października 2025 roku – tuż przed Halloween – co wywołało niezwykłe skojarzenia. Nietoperze od dawna kojarzą się z tajemnicą, mrokiem i są elementem mitologii wielu kultur. Na Filipinach, gdzie odnaleziono nowe gatunki, istnieją opowieści o „aswangach” – przerażających, zmiennokształtnych istotach, często przedstawianych jako latające potwory inspirowane wyglądem nietoperzy. Chociaż Halloween nie jest tam obchodzone na taką skalę jak w Ameryce Północnej czy Europie Zachodniej, to jego symbolika idealnie komponuje się z odkryciem. Nocne ssaki wiedziały, kiedy się pokazać! Czy nietoperze to najdoskonalszy gatunek? Nietoperze występują na całym świecie. Zawdzięczają to ewolucji, dzięki której są w stanie zasiedlić szeroką gamę ekosystemów, a we wszystkich pełnią ważną funkcję ekologiczną i wspierają bioróżnorodność. Nietoperze rurkonose, do których należą nowoodkryte gatunki, to owadożerne ssaki występujące w całej Azji, które potrzebują do odpoczynku rozległych terenów leśnych – ich przetrwaniu zagrażają więc postępujące wylesienia. Kto szuka nowych nietoperzy? Odkrycia dokonał międzynarodowy zespół badaczy reprezentujących Royal Ontario Museum (Kanada), Field Museum w Chicago (Stany Zjednoczone) oraz Lawrence University w Wisconsin (Stany Zjednoczone). W skład zespołu wchodzili między innymi dr Judith Eger, dr Burton Lim, dr Lawrence Heaney i dr Jodi Sedlock. Kluczowa była również współpraca z instytucjami filipińskimi. Dwa z nowo nazwanych gatunków noszą imiona osób szczególnie zasłużonych dla badań nietoperzy na Filipinach: Murina alvarezi upamiętnia Jamesa Alvareza, który zmarł podczas badań w 2018 roku, a Murina baletei została nazwana na cześć Danilo Balete, aktywnie uczestniczącego w badaniach od 1989 roku. Nietoperz nietoperzowi nierówny, czyli czym wyróżniają się nowe gatunki? Nowe gatunki nietoperzy zidentyfikowano dzięki precyzyjnym badaniom morfologicznym i generycznym. Naukowcy szczegółowo analizowali wzory uzębienia, kształt czaski czy umaszczenie sierści. Prace trwały latami i były prowadzone przez wiele ekspedycji terenowych. To długa, żmudna praca, dzięki której zwiększa się nasze zrozumienie świata, w którym żyjemy. Wszystkie 6 gatunków to małe, owadożerne ssaki – ważą od 4 do 14 gramów, więc wyjątkowo trudno je zauważyć. Ich obecność to kolejny dowód na to, że Filipiny mają najbardziej unikalną faunę ssaków na świecie w przeliczeniu na jednostkę powierzchni. Wyspy te z pewnością skrywają jeszcze wiele tajemnic. Źródło: Zootaxa Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Nietoperze świecą jak dekoracje na Halloween. Upiorna zieleń zadziwiła naukowców
Amerykańskie nietoperze świecą i naukowcy nie mają pojęcia dlaczego. Nowe badania na Uniwersytecie Georgii w USA wykazały, że niektóre północnoamerykańskie gatunki świecą w świetle ultrafioletowym. Wyglądają dokładnie jak halloweenowe dekoracje.
Zespół z Georgii zbadał 60 muzealnych okazów nietoperzy, należących do sześciu gatunków. Naukowcy stwierdzili, że każdy z nich emitował poświatę podczas ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe. Badanie opublikowano w czasopiśmie „Ecology & Evolution”. Które nietoperze świecą? „Świecące” gatunki to: mroczek brunatny (Eptesicus fuscus), kosmatnik rdzawy (Lasiurus borealis), inny kosmatnik: Lasiurus seminolus, nocek szary (Myotis austroriparius), nocek rybożerny (Myotis grisescens) oraz molosek brazylijski (Tadarida brasiliensis). Świecenie u nietoperzy nie są jednak odosobnionym przypadkiem: wcześniejsze badania wykazały, że cała menażeria ssaków wygląda pod światłem UV jak na imprezie. Fotoluminescencja występuje także u ptaków, ostatnio stwierdzono ją w skrzydłach niektórych gatunków sów. Pojawiła się jednak zagadkowa zgodność: u wszystkich 6 gatunków, u obu płci i w każdym wieku, fotoluminescencja wyglądała tak samo. Zawsze emitowały ją: skrzydła, tylne łapy i błony między ich palcami. Poza tym zawsze była zielona, w wąskim zakresie długości fal. Wszyscy świecą tak samo – to przyrodnicza zagadka Zdaniem badaczy wyklucza to kilka możliwych wyjaśnień i jest wyjątkową zagadką. Skoro wszystkie osobniki świecą tak samo, fotoluminescencja raczej nie służy do rozpoznawania pobratymców z własnego gatunku, ani do odróżniania partnerów od rywali. Jak więc to wyjaśnić? – Dane sugerują, że wszystkie te gatunki nietoperzy odziedziczyły tę cechę po wspólnym przodku. Nie wykształciła się ona niezależnie – mówi Steven Castleberry, biolog z Uniwersytetu Georgii (USA). – Dziś świecenie może być już tylko artefaktem, ale kiedyś zapewne pełniło jakąś funkcję – dodaje. Kolejny cel naukowców: zbadać żywe nietoperze Choć długości fal fotoluminescencji mieszczą się w zakresie widzenia nietoperzy, zespół nie jest pewien, czy w ich nocnym środowisku jest w ogóle dość światła, by ją zobaczyć, zwłaszcza w ciemnych kryjówkach. Intrygujące jest to, że miejsca świecenia (skrzydła i tylne kończyny) to części ciała widoczne podczas lotu i żerowania. Czy może to mieć znaczenie? Odpowiedź poznamy dopiero wtedy, gdy naukowcy zbadają żywe nietoperze. Źródło: Ecology & Evolution Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Wielkie odkrycie po 25 latach badań. Naukowcy rozwikłali zagadkę największego nietoperza Europy
Borowiec olbrzymi okazał się osobliwością wśród europejskich nietoperzy. Jest nie tylko największy na kontynencie. Okazuje się też, że ma unikatowe zwyczaje, które czynią go maszyną do polowania zjadającą swoje ofiary w locie.
Po latach badań naukowcy rozwikłali zagadkę największego europejskiego nietoperza – borowca olbrzymiego (Nyctalus lasiopterus). Gatunek ten nie tylko żywi się małymi ptakami, lecz także poluje na nie wysoko w powietrzu, ponad kilometr nad ziemią. To nie wszystko – borowiec zjada ptaki w locie! Potwierdzenie tych zwyczajów wymagało długich i karkołomnych badań. Podjął się ich międzynarodowy zespół naukowców, którzy korzystali z najnowszych technologii. Wyniki właśnie opisano w prestiżowym czasopiśmie „Science”. Borowiec olbrzymi: bezwzględny nocny łowca Każdej jesieni miliardy ptaków wędrownych przemieszczają się nocami między miejscami lęgów a zimowiskami. Robią to między innymi dlatego, by uniknąć dziennych drapieżników. Jednak okazuje się w nocy na niebie czai się inny łowca – borowiec olbrzymi. Choć naukowcy od dawna podejrzewali, że poluje on na ptaki, brakowało dowodów. Zbadanie jego zwyczajów było bardzo trudne. „Plecaki” dla nietoperzy Jak to zrobiono? Badacze z Aarhus University (Dania) i Leibniz Institute for Zoo and Wildlife Research (Niemcy) zamontowali na grzbietach borowców miniaturowe rejestratory przypominające plecaki. Urządzenia te mierzyły prędkość i wysokość lotu oraz emitowane dźwięki echolokacyjne, zapisując zachowanie zwierząt z dokładnością do ułamków sekundy. Rejestratory potwierdziły, że borowce potrafią latać na ogromnych wysokościach, by polować na ptaki migrujące nocą. Emitowanie ultradźwięki pozwalają im namierzać niczego niepodejrzewające ofiary, które same tego nie słyszą. 23 minuty chrupania w locie Gdy drapieżnik zbliża się do celu, wydaje szybkie serie krótkich sygnałów – znak ataku. Zarejestrowane przez naukowców loty nietoperzy przypominały powietrzne pościgi. Pełne były błyskawicznych nurkowań, w trakcie których nietoperze potrajały swoją prędkość i biły skrzydłami z ogromną intensywnością. Jeden z obserwowanych osobników po 30 sekundach pościgu zrezygnował, lecz drugi po trzech minutach dopadł tego samego ptaka (rudzika). Podczas wspomnianego polowania mikrofon zarejestrował 21 krzyków ptaka, a następnie 23 minuty charakterystycznego „chrupania”. Jest to dowód, że nietoperz pożerał ofiarę w locie. Dla współautorki badań Eleny Teny moment odsłuchania nagrania był niezwykle emocjonujący – mimo współczucia dla ofiary naukowcy wiedzieli, że są świadkami czegoś wyjątkowego. Zabójcze techniki polowania borowców Analizy DNA i rentgenowskie szczątków ptasich skrzydeł znalezionych pod koloniami nietoperzy potwierdziły, że borowce odgryzają ptakom skrzydła, by zmniejszyć opór powietrza podczas lotu. Następnie przyciągają błonę między swoimi tylnymi kończynami do przodu, tworząc swego rodzaju „kieszeń”, w którą pakują zdobycz. Badaczka Laura Stidsholt porównała to do sytuacji, w której człowiek w biegu zjada zwierzę ważące połowę jego masy. Nieszczęsne ptaki próbują uciekać przed nietoperzami, kreśląc w powietrzu pętle i spirale, niczym myśliwce podczas walki. Ale borowce są równie sprytne i szybkie. Potwierdzenie 25-letniej hipotezy To odkrycie wreszcie potwierdziło hipotezę sprzed 25 lat. Badacz Carlos Ibáñez z Hiszpanii znalazł wtedy pióra w odchodach borowców olbrzymich, co wskazywało na polowanie na ptaki. Przez lata naukowcy próbowali potwierdzić to różnymi metodami: kamerami, radarem wojskowym czy balonami z mikrofonami. Borowiec olbrzymi, choć poluje na ptaki, nie stanowi zagrożenia dla ich populacji. Sam jest gatunkiem zagrożonym a jego liczebność wciąż się zmniejsza. Zrozumienie jego strategii łowieckich jest kluczem do skutecznej ochrony. Źródło: Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
CNN zachwyca się „polską Toskanią”. Wspomina też o mrocznym miejscu, które przyciąga turystów
Region, który dotąd pozostawał w cieniu popularnych kierunków, właśnie trafił na łamy CNN. Zachwyca winnicami i urokliwymi krajobrazami, ale uwagę turystów przyciąga również miejscem o zaskakująco mrocznej historii.
Spis treści: CNN doceniło atrakcje Ziemi Lubuskiej Mroczna historia podziemnych tuneli i ich powojenna historia Subkultura „Bunker People” i największa kolonia nietoperzy w Europie Polska coraz częściej trafia na turystyczną mapę świata, przyciągając nie tylko podróżnych, lecz także uwagę zagranicznych mediów. Ostatnio o atrakcjach Ziemi Lubuskiej napisało CNN, wspominając m.in. wyjątkowe muzeum, malowniczą miejscowość określaną mianem „polskiej Toskanii” oraz najwyższy na świecie posąg Jezusa Chrystusa. Redakcja podkreśliła, że ten mniej znany region ma potencjał, by stać się jednym z ciekawszych punktów na trasie europejskich podróży. CNN doceniło atrakcje Ziemi Lubuskiej W opublikowanym kilka dni temu materiale CNN podkreśliło, że Ziemia Lubuska skrywa wiele zaskakujących atrakcji na niewielkim obszarze. Autor wskazał, że Zielona Góra, stolica regionu, bywa określana mianem „polskiej Toskanii” ze względu na malownicze krajobrazy i rozległe winnice. Następnie wspomniał o odbywającym się co roku we wrześniu Festiwalu Wina Winobranie, podczas którego świętuje się tradycje 40 lokalnych winnic. To jednak nie wszystko, bowiem w artykule opisał również monumentalny posąg Jezusa Chrystusa w Świebodzinie, uznawany za najwyższy tego typu pomnik na świecie i przewyższający nawet słynnego Chrystusa z Rio de Janeiro. Redakcja CNN stwierdziła, że na Ziemi Lubuskiej „krótkie dystanse łączą w sobie zaskakująco różne doświadczenia” i najwięcej uwagi poświęciła... nazistowskim tunelom oraz spotkaniu z największą w Europie kolonią nietoperzy. Mroczna historia podziemnych tuneli i ich powojenna historia CNN zauważyło, że krajobraz wokół wsi Pniewo na pierwszy rzut oka nie różni się od typowego pejzażu Ziemi Lubuskiej, gdyż można tam znaleźć rozległe pola i skrawki lasów. „Ten teren wygląda spokojnie, ale kryje pod spodem mroczniejszą historię, czyli podziemne miasto nazistowskie” – pisał autor, wspominając o Festungsfront Oder-Warthe-Bogen, zwanym także Międzyrzeckim Rejonem Umocnionym lub Ostwallem. Został on zbudowany przed II wojną światową jako element linii obronnej, którą Adolf Hitler planował rozciągnąć na prawie 80 km. Jego zadaniem było zabezpieczenie wschodniej granicy Niemiec przed Polską i Związkiem Radzieckim. Projekt od początku uchodził za jeden z najnowocześniejszych systemów fortyfikacyjnych na świecie. Sam odcinek centralny pochłonął ponad 56 tysięcy metrów sześciennych betonu i mógł pomieścić dziesiątki tysięcy żołnierzy. Budowa jednak nigdy nie została ukończona. W 1938 roku priorytety III Rzeszy przesunęły się w stronę Francji, a rok później, po inwazji na Polskę, strategiczne znaczenie Ostwallu ostatecznie zniknęło. Kompleks pozostał elementem niemieckiej machiny wojennej, ale w styczniu 1945 roku linia została zdobyta przez Armię Czerwoną w zaledwie trzy dni. Od tego momentu podziemne miasto popadało w ruinę. Przez pewien czas utrzymywało je jeszcze wojsko polskie, lecz w latach 60. koszty eksploatacji okazały się zbyt wysokie. Do dziś pod ziemią przetrwał rozległy labirynt – około 30 kilometrów tuneli, podziemnych stacji kolejowych, obiektów bojowych i szybów. Jak podkreślał cytowany przez CNN przewodnik Mikołaj Wiktorowski: „Naziści zaplanowali ten kompleks tak, aby żołnierze mogli tam przebywać przez dłuższy czas, dlatego wszystko jest tu zbudowane tak, aby było bardziej przystosowane do zamieszkania”. Subkultura „Bunker People” i największa kolonia nietoperzy w Europie Żołnierze, którzy niegdyś zajmowali bunkry, dawno odeszli, a tunele przejęli młodzi ludzie, którzy nadali miejscu zupełnie inny charakter. Jak pisało CNN, później powstała bowiem subkultura znana jako „Bunker People”. – Ruch narodził się na początku lat 80. i osiągnął szczyt pod koniec lat 90. – wyjaśniał przewodnik Mikołaj Wiktorowski. W podziemnych korytarzach odbywały się imprezy, a nawet wesela, a przestrzeń bunkrów stała się symbolem buntu przeciwko władzy. Nie zawsze jednak kończyło się to bezpiecznie – co najmniej 5 osób zginęło w wypadkach, od upadków w szybach po pożary. Do dziś na ścianach można dostrzec pozostałości po tamtych czasach: graffiti, wyznania miłosne, szkice i antykomunistyczne hasła, które kontrastują z surową architekturą. Tunele znalazły również znacznie cichszych mieszkańców. W latach 70. XX wieku naukowcy zaczęli rejestrować tu pierwsze kolonie nietoperzy, które szybko uznały to miejsce za idealne zimowisko. Dziś hibernuje tu aż 40 tysięcy osobników z 12 gatunków, co czyni Międzyrzecki Rejon Umocniony jedną z największych kolonii nietoperzy w Europie. – Nietoperze odnalazły te tunele i pokochały stabilną temperaturę, wchodząc do systemu przez bunkry powierzchniowe i szyby wentylacyjne – tłumaczył Wiktorowski. Jesienią i zimą, gdy tysiące zwierząt zapadają w sen, muzeum ogranicza dostęp dla zwiedzających, aby zapewnić im spokój. Ci, którzy odwiedzają kompleks poza tym okresem, szybko dostrzegają, że nietoperze są nieodłącznym elementem tego miejsca – wyskakują nagle z ciemności, a ich charakterystyczne piski odbijają się echem od betonowych ścian. Źródło: CNN Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Martwe nietoperze w Białowieży. Instytut Biologii Ssaków: to sprawka kotów
Osiem martwych nietoperzy znaleziono kilka dni temu w Białowieży. Naukowcy z działającego w tej miejscowości Instytutu Biologii Ssaków, po wywiadzie wśród mieszkańców, nie maja wątpliwości że stoją za tym wolno chodzące koty.
Instytut Biologii Ssaków w Białowieży opisuje smutne znalezisko niedaleko Parku Pałacowego. Po oględzinach martwych nietoperzy okazało się, że wszystkie należą do gatunku mopek zachodni. Nietoperze pod ścisłą ochroną. Co mówi prawo? Mopek zachodni to gatunek występujący w większości krajów Europy. W Polsce (jak wszystkie nietoperze) jest pod ścisłą ochroną gatunkową. Warto pamiętać, że przepisy stanowią też, iż nietoperzy nie wolno umyślnie płoszyć lub niepokoić, fotografować, filmować lub obserwować – jeśli mogłoby to powodować płoszenie. Naukowcy: koty są zagrożeniem dla przyrody „Przyczyna śmierci szybko wyszła na jaw. Sąsiedzi widzieli jak w tym miejscu koty polowały na nietoperze. Koty są towarzyszami człowieka od tysięcy lat, ale wyrządzają poważne szkody przyrodnicze. Szacuje się, że tylko w Wielkiej Brytanii zabijają około ćwierć miliona nietoperzy rocznie. „Urobek” kota z Białowieży, tylko z jednej nocy, pokazuje, że nasze pupile nie różnią się od tych zza morza” – opisuje incydent Instytut Biologii Ssaków. Informacja wywołała ogromne poruszenie, kilkaset komentarzy, a w sieci rozgorzał spór o rolę kotów w środowisku. Temat kotów wolno żyjących i wychodzących, a także definicja pierwszego z tych terminów, budzą ogromne emocje. Zdanie naukowców jest w tej materii jasne: koty domowe wyrządzają szkody w środowisku i zagrażają wielu rodzimym gatunkom, przede wszystkim ptakom. Kot domowy – gatunek obcy czy nie? Kot domowy w 2022 roku został umieszczony w bazie „Gatunki obce w Polsce”, prowadzonej przez Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Należy jednak podkreślić, że kot póki co nie występuje na liście krajowej, ani unijnej z wykazem inwazyjnych gatunków obcych (IGO). Nie jest więc w świetle prawa uważany za gatunek stwarzający zagrożenie dla Polski lub Unii Europejskiej. Tyle mówi prawo. GDOŚ, prostując informacje o kocie jako IGO stwarzającym zagrożenie, podkreśla jednocześnie: „Należy przy tym zwrócić uwagę, że kot domowy może stanowić poważne zagrożenie dla zwierząt dziko żyjących w środowisku przyrodniczym – zwłaszcza dla ptaków – dlatego nie powinien być wypuszczany przez właścicieli na zewnątrz bez odpowiedniego nadzoru.” Póki co w Polsce nie obowiązują przepisy podobne do tych np. z Nowej Zelandii, która zdecydowała o całkowitej eliminacji wolno żyjących kotów do 2050 roku. Według badań z 2023 roku, o których pisaliśmy tutaj, ofiarami kotów domowych pada prawie 2100 różnych gatunków zwierząt. Wśród nich jest 981 gatunków ptaków, 463 gadów, 431 ssaków, 119 owadów, 57 płazów. Źródło: Instytut Biologii Ssaków w Białowieży Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
W sierpniu nietoperze lubią wpadać mieszkań. Czemu to robią i jak reagować?
Pod koniec lata w Polsce nietoperze częściej wlatują do mieszkań i klatek schodowych. Zjawisko to nie niesie za sobą żadnego niebezpieczeństwa dla ludzi, a nietoperzom można w prosty sposób pomóc wylecieć.
Spis treści Sierpniowe „naloty” nietoperzy Jak pomóc uwięzionym w budynku nietoperzom? W sierpniu w Polsce mogą nasilać się przypadki wlatywania nietoperzy do mieszkań i klatek schodowych. Najczęściej robią to dwa gatunki: karlik malutki i borowiec wielki. Powodem są ich naturalne zachowania oraz nowoczesne udogodnienia dla ludzi. Oba gatunki są niewielkie i daleko im do największych znanych nietoperzy. Sierpniowe „naloty” nietoperzy Zjawisko to jest w Polsce znane i opisywane od lat, jednak ostatnio występuje częściej przez coraz popularniejsze czujniki ruchu, automatycznie włączające światło. Dezorientuje ono zwierzęta skłania je do pozostania w budynku. Nietoperze wlatują przez uchylone okna, szukając schronienia na dzień. Karliki, znajdując obiecującą kryjówkę, przyciągają inne osobniki swoim głosem. Borowce, większe i mniej zwrotne, często nie mogą znaleźć wyjścia, a ich piski również wabią kolejne nietoperze. Taki „efekt domina” może sprawić że grupa nietoperzy staje się coraz liczniejsza. Mogą powstać skupiska liczące od kilkunastu do kilkudziesięciu zwierząt, które dezorientowane automatycznie włączającym się światłem, kilkakrotnie wracają, zamiast odlecieć na noc. Taka szarpanina może je doprowadzić do wycieńczenia, a nawet śmierci. Wpadają też w skrzynki, donice czy szczeliny, z których czasem nie mogą się wydostać. Wcześniej grupy nietoperzy nie niepokojone mogły pozostawać np. na poddaszach przez kilka dni, zanim naturalnie się rozproszyły lub ruszyły dalej, w poszukiwaniu kolejnego „przystanku”. Te nocne ssaki potrzebują niezakłóconego rytmu dnia i nocy. Jak pomóc uwięzionym w budynku nietoperzom? Według instrukcji Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody "Salamandra", po pierwsze - nie należy panikować. Nietoperze nie atakują ludzi. Tylko jeśli chwycimy zwierzaka gołymi rękami, będzie się bronić i może próbować gryźć. Nietoperz wiszący na ścianie czy leżący na podłodze będzie nas jedynie straszył, szczerząc się i wydając trzeszcząco-syczące dźwięki. Latający będzie po próbował uciec. Dlatego najlepiej po prostu tę ucieczkę mu ułatwić. W przypadku karlików najważniejsze jest: uwolnienie zwierząt z miejsc, w których utknęły wyłączenie światła otwarcie okien przed wieczorem Zamknięcie ich po wylocie nietoperzy, aby nie wróciły Jeśli nie wszystkie osobniki wylecą, procedurę trzeba powtórzyć kolejnego wieczora. Borowce często wymagają schwytania (np. grubą rękawicą), jeśli jest ich więcej to zebrania np. do kartonu i wypuszczenia na zewnątrz z odpowiedniej wysokości, by mogły wystartować do lotu. Czasem konieczna może być interwencja wyspecjalizowanej ekipy. PTOP „Salamandra” udostępnia kontakt do całodobowej nietoperzowej linii alarmowej – 604 83 65 83. Towarzystwo zachęca do zgłaszania takich zdarzeń do ogólnopolskiej bazy, co pozwoli lepiej badać zjawisko „sierpniowych nalotów”. Źródło: Nauka w Polsce, PTOP Salamandra Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Dlaczego nietoperze nie chorują na raka? „Supermoce” w genach i układzie odpornościowym
Cztery gatunki nietoperzy mają niezwykłe zdolności do zwalczania nowotworów. Dzięki temu mogą w zdrowiu żyć do późnej starości. Naukowcy właśnie rozwikłali zagadkę ich „supermocy”.
Spis treści Jakie gatunki nietoperzy są odporne na raka? Trzy „supermoce” nietoperzy chronią je przed rakiem Czy wiedza o nietoperzach pomoże ludziom? Zespół naukowców z Uniwersytetu w Rochester przebadał długowieczne nietoperze z czterech gatunków. Mogą one żyć wyjątkowo długo i nie zapadają na nowotwory. Przyczynę odnaleziono w genach i układzie odpornościowym, a wyniki badania mogą potencjalnie pomóc w walce z nowotworami u ludzi. Opublikowano je w artykule w czasopiśmie Nature Communications. Jakie gatunki nietoperzy są odporne na raka? Cztery powszechnie występujące gatunki nietoperzy posiadają „supermoce”, które pozwalają im żyć nawet 35 lat — co odpowiada około 180 latom w ludzkiej skali. A są to: nocek amerykański, mroczek brunatny, jutrzenkowiec jaskiniowy i owocowiec liścionosy. Naukowcy pod kierunkiem dr Very Gorbunovej i dr Andreia Seluanova z Wydziału Biologii i Instytutu Onkologii Wilmot w USA przebadali niezwykłe predyspozycje zwierzaków do zwalczania raka. Odkryli, że nietoperze kontrolują rozrost komórek nowotworowych na trzy sposoby. Trzy „supermoce” nietoperzy chronią je przed rakiem Pierwszy to gen o nazwie p53, który pełni funkcję supresora nowotworów. Gen ten może „wyłączać” raka. Mutacje p53, które ograniczają jego działanie, występują w połowie wszystkich przypadków nowotworów u ludzi. U nocka amerykańskiego naukowcy wykryli dwie kopie tego genu, obie z wyższą aktywnością niż u ludzi. Wysoka aktywność p53 może eliminować komórki nowotworowe poprzez apoptozę – kontrolowane niszczenie komórek, obecne u wszystkich organizmów wielokomórkowych. P53 to jednak miecz obosieczny - zbyt wysoka aktywność tego genu zabija za dużo zdrowych komórek. Nietoperze potrafią jednak skutecznie równoważyć ten proces. Druga „supermoc” nietoperzy to telomeraza – enzym pełniący kluczową rolę w starzeniu się organizmów. Pozwala komórkom dzielić się bez ograniczeń. W kontekście starzenia się to zaleta, bo wspiera regenerację tkanek. Gdyby jednak komórki dzieliły się w sposób niekontrolowany, doprowadziłoby to do szybkiego rozwoju nowotworów. I tu u nietoperzy wkracza wyższa aktywność genu p53. Eliminuje ona nadmiarowe komórki, zapobiegając rozwojowi raka. Trzecia „supermoc” to bardzo sprawny u nietoperzy układ odpornościowy, który skutecznie zwalcza wiele groźnych patogenów. Ich organizmy lepiej rozpoznają i eliminują także komórki nowotworowe. Ludzki układ odpornościowy z wiekiem słabnie i gorzej kontroluje stany zapalne. Nietoperze potrafią je skutecznie kontrolować, dzięki czemu są odporne zarówno na chorobotwórcze mikroorganizmy (np. wirusy), jak i choroby związane ze starzeniem. Czy wiedza o nietoperzach pomoże ludziom? Badanie to potwierdza nową drogę walki z rakiem – aktywność genu p53. Nietoperze, choć komórki nowotworowe powstają u nich znacznie łatwiej niż u ludzi – potrafią je dużo skuteczniej zwalczać. Pierwsze leki onkologiczne ukierunkowane na aktywację p53 już istnieją, a kolejne są w fazie badań. Trzy „supermoce” nietoperzy wskazują jak można by jeszcze wzmocnić działanie tego genu, na przykład poprzez bezpieczne zwiększenie aktywności telomerazy. Oprócz nietoperzy w świecie zwierząt istnieje wiele innych gatunków odpornych na raka. Źródło: National Geographic Polska, Nature Communications Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nietoperze jak latające lisy. Oto nowi mieszkańcy Polski. Pochodzą z daleka
Choć nietoperze bywają postrzegane jako groźne stworzenia, większość z nich – w tym wszystkie polskie gatunki – to sprzymierzeńcy człowieka. Niedawno do łódzkiego zoo trafiły rudawki złotoszyje, czyli latające lisy z południowej Azji. Ten gatunek również przypomina, jak istotną rolę nietoperze odgrywają w naturze.
Spis treści: Jakie nietoperze występują w Polsce? Latające lisy dotarły do Łodzi Rudawka złotoszyja – najważniejsze informacje Nietoperze to przykład dzikich zwierząt, które są jednocześnie bardzo fascynujące (i pożyteczne!), a przy tym borykają się z wieloma mitami. Krzywdzące legendy o gackach, jak mówi się o nich potocznie w Polsce, pochodzą między innymi z dawnego braku edukacji na wsiach czy ze współczesnej popkultury. Nie wszyscy wiedzą pewnie, że w naszym kraju nie żyje żaden krwiopijczy gatunek nietoperzy. Te nocne zwierzęta potrafią za to zachwycić innymi swoim zdolnością. Mówi się, że nietoperze są mistrzami small talków. Lubią „rozmawiać” krótko i na temat. Jakie nietoperze występują w Polsce? Nietoperze w Polsce należą do grupy owadożernych. Są to m.in. gacek brunatny, nocek duży i karlik malutki. Odgrywają ważną rolę w ekosystemach, polując na owady, często będące szkodnikami rolniczymi. Można je spotkać w różnorodnych środowiskach, takich jak lasy, miasta czy tereny wiejskie. Spośród około 1400 gatunków nietoperzy na świecie, tylko trzy żywią się krwią. Należą one do rodziny wampirów (Phyllostomidae) i występują wyłącznie w Ameryce Łacińskiej, od Meksyku po Argentynę. Żywią się krwią ssaków – w tym bydła – lub ptaków. Dzięki specjalnym zębom potrafią delikatnie nacinać skórę ofiary i pić krew, nie zabijając swojego żywiciela. Latające lisy dotarły do Łodzi Oczywiście w Polsce nietoperze żyją nie tylko na wolności, ale i w ogrodach zoologicznych. W tym roku o przedstawicieli gatunku rudawka złotoszyja powiększyło się Orientarium w łódzkim zoo. Z Francji do Polski przyjechały trzy samice i trzy samce. Zwierzaki te, znane w języku angielskim jako „lyle's flying fox”, czyli „latające lisy” można oglądać w pawilonie Australia. Ich nazwa nie jest przypadkowa. Różnią się od innych nietoperzy lisowatym wyglądem. Mają wydłużony pysk, duże oczy, spiczaste uszy oraz charakterystyczne pomarańczowo-złote ubarwienie głowy i szyi. Jak podkreślił Michał Gołędowski, kierownik ds. hodowli i rozwoju, w rozmowie z PAP, rudawki prowadzą odmienny tryb życia od znanych nam nietoperzy. Są owocożerne, aktywne głównie o zmierzchu, a do orientacji w locie używają nie echolokacji a wzroku. Dorosłe osobniki osiągają wagę do 1,5 kg, z kolei długość ich ciała może sięgać niemal 40 cm. W naturalnym środowisku ich ulubione przysmaki to mango, duriany oraz nektar i pyłek kwiatów. Rudawka złotoszyja – najważniejsze informacje Rudawki złotoszyje na wolności występują w południowej Azji. Ich naturalne terytorium obejmuje Tajlandię, Kambodżę, południowy Wietnam i prowincję Yunnan w Chinach. Są gatunkiem społecznym, tworzącym kolonie, które mogą liczyć nawet tysiące osobników. W Tajlandii znajduje się największa znana kolonia, licząca około 3000 nietoperzy. Nietoperze te są niezwykle ważne dla ekologii, ponieważ zapylają rośliny i rozsiewają nasiona. Niestety ich populacja zmniejszyła się o ponad 30% w ciągu ostatnich 15 lat, głównie z powodu polowań. Zwierzęta są ofiarami rolników, którzy chcą chronić swoje plantacje owoców. Rudawki żyją w tropikalnych i subtropikalnych lasach, namorzynach, na plantacjach oraz w obszarach wiejskich. Są aktywne głównie o zmierzchu, ale ich kolonie można zaobserwować również w dzień, kiedy odpoczywają na wysokich drzewach i zajmują się młodymi. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje rudawkę złotoszyją jako gatunek wrażliwy, co oznacza, że wymaga szczególnej ochrony i monitorowania, aby zapobiec dalszemu spadkowi liczebności populacji. Źródło: PAP Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Tak bije serce nietoperzy. Posłuchajcie unikatowego nagrania pulsu latających ssaków
W krótkim czasie puls nietoperzy potrafi przyspieszyć z zaledwie kilku uderzeń na minutę do blisko tysiąca. Dzięki „mobilnemu EKG” i analizom tętna naukowcy poznali bliżej te zwierzęta.
W tym artykule: „EKG” o wadze jednego grama Oszałamiające tętno nietoperzy Nietoperzowa strategia przetrwania wyczytana z serduszek Nietoperze bywają niesłusznie negatywnymi bohaterami horrorów i krążą o nich krzywdzące mity. Tymczasem są to fascynujące latające ssaki. Niektóre z gatunków potrafią pożreć w ciągu nocy kilka tysięcy komarów. Tym samym okazują się one naszymi sprzymierzeńcami. Naukowcy nadal nie poznali tych tajemniczych zwierząt do końca. W najnowszym badaniu eksperci z Uniwersytetu w Konstancji i Instytutu Maxa Plancka w Niemczech postanowili się przyjrzeć sposobowi życia borowców wielkich (Nyctalus noctula) zamieszkujących wyspę Mainau na Jeziorze Bodeńskim. To powszechnie występujący nietoperz na terenie Europy, północnej Afryki i Azji. Wnioski opublikowano na łamach „Proceedings of the Royal Society B”. „EKG” o wadze jednego grama Naukowcy założyli nietoperzom niewielkie nadajniki o wadze zaledwie jednego grama. Umożliwiły one monitoring ich serc przez kilka dni, gdy zwierzęta te przebywały na wolności. To pierwszy tego typu monitoring wykonany na nietoperzach. Co łączy nietoperze z wokalistami death metalowymi? Nie to, co myślisz Nietoperze to jedne z bardziej charakterystycznych ssaków w królestwie zwierząt. Kolejne badania ujawniają zaskakujące podobieństwa między skrzydlatymi łowcami a ludźmi. W ciągu dnia nie było problemu z nagrywaniem uderzeń serca tych zwierząt. Odpoczywały wówczas na drzewach lub w jaskiniach. Problem pojawiał się nocą, gdy poszukiwały pożywienia i latały wokół wsypy. Aby możliwe było rejestrowanie sygnału z nadajników, badacze musieli przebywać w odległości do kilkuset metrów od nietoperzy. Dlatego krążyli wokół wyspy w małym samolocie, tropiąc nietoperze, które poszukiwały smakowitych kąsków w postaci owadów. Nadajniki, które nietoperze miały zainstalowanie tylko przez kilka dni, wysyłały sygnał dźwiękowy bicia serca. Następnie rejestrowano go za pomocą odbiornika radiowego. – Wiem, że zaskoczyliśmy mieszkańców Konstancji, gdy nasz mały samolot latał w kółko nad wyspą Mainau późno w nocy – wspomina główna autorka badania, dr Lara Keicher. Oszałamiające tętno nietoperzy – Nietoperze to fascynujące zwierzęta, które często dzielą swoje środowisko z nami, ludźmi. Ale wciąż owiane są tajemnicą. Nie mamy jeszcze jasnej odpowiedzi na proste pytania, takie jak: ile pożywienia potrzebują i czy mogą znaleźć go wystarczająco dużo w różnych porach roku, aby przetrwać? – mówi Keicher. Monitorowanie pulsu skrzydlatych ssaków przyniosło szereg ciekawych ustaleń. Na przykład dowiedzieliśmy się, że ich tętno może przyspieszyć z zaledwie 6 do 900 uderzeń na minutę w ciągu dosłownie kilku minut. Jak opisuje Keicher, puls „brzmiał dla naszych uszu jak pojedynczy wysoki ton”. View oEmbed on the source website Naukowcy chcieli oszacować na podstawie pulsu, jakie jest zapotrzebowanie energetyczne nietoperzy. Podobnie jak w przypadku ludzi, tętno można wykorzystać do określenia zużycia energii. Nietoperzowa strategia przetrwania wyczytana z serduszek Korzystając z unikalnych nagrań uderzeń serca, naukowcy odkryli fascynujące strategie, których nietoperze używają do chomikowania zużycia energii w różnych porach roku. Odkryli, że samce nietoperzy zużywają do 42% więcej energii latem w porównaniu do wiosny. Wynika to głównie z faktu, że nietoperze wiosną przechodzą w rodzaj krótkiej dziennej hibernacji. To stan oszczędzania energii, w którym tętno może zostać zmniejszone do sześciu uderzeń na minutę. Zespół badaczy był zaskoczony, że latem samce nietoperzy w ogóle nie korzystały z hibernacji. Okazało się, że w cieplejszych miesiącach, gdy pożywienie jest obfite, samce nie śpią w ciągu dnia, aby zainwestować energię w produkcję spermy. A to po to, być gotowym do współżycia jesienią – opisuje Keicher. Pozyskiwanie energii jest pracochłonne. Samce polują latem dwa razy dłużej niż wiosną i zjadają do 33 chrząszczy lub ponad 2500 komarów w ciągu jednej nocy. Źrodło: Proceedings of the Royal Society B Biological Sciences. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Największy nietoperz na świecie i w Polsce. Oto niezwykłe latające ssaki
Nietoperze to zwierzęta niezwykłe, choć z reguły nieduże. Jaki jest największy nietoperz na świecie, a jaki w Polsce? W tym artykule odpowiadamy na te pytania.
W tym artykule: Największy nietoperz na świecie Rudawka wielka Acerodon grzywiasty Największy nietoperz w Polsce Borowiec wielki Zagrożenia dla nietoperzy Zagrożenia związane z nietoperzami Nietoperze to jedyne zdolne do aktywnego lotu ssaki. Są bardzo różnorodne – nauka zna ponad 1300 gatunków tych zwierząt. Ich ewolucja przebiegała inaczej niż u ptaków. Nie mają lekkich kości pneumatycznych ani piór. Ciała nietoperzy są więc relatywnie niewielkie – zbyt ciężki osobnik nie wzbiłby się w powietrze. Natomiast z lataniem nietoperze radzą sobie nierzadko lepiej niż ptaki. Są przede wszystkim bardzo zwrotne. Zawdzięczają to dwóm zdolnościom: zmianie kształtu skrzydeł oraz naprzemiennemu uderzaniu skrzydłami. Najszybsze gatunki nietoperzy osiągają w powietrzu prędkości zbliżone do 100 km/godz. A jaki jest największy nietoperz? Największy nietoperz na świecie Najcięższy latający ptak na świecie to drop olbrzymi (Ardeotis kori). Żyje w Afryce. Potrafi się wzbić w powietrze, choć jego masa sięga – w przypadku samców – 18 kg. Nietoperzom daleko do takich rekordów. 16 zdjęć, które sprawią, że polubisz nietoperze Niewiele zwierząt tak rozpala wyobraźnię i jednocześnie jest ofiarą takiej ilości uprzedzeń. Boimy się nietoperzy, łączymy z nimi najmroczniejsze elementy mitologii i religii. A jaka jest... A jaki jest największy nietoperz na świecie? Tu zdania są podzielone. Poniżej przedstawiamy dwa największe gatunki. Łączy je to, że są zaliczane do rodziny rudawkowatych (Pteropodidae). Te wielkie nietoperze inaczej nazywane są meganietoperzami, latającymi psami lub latającymi lisami. Rudawka wielka Rudawka wielka (Pteropus medius), zwana też latającym lisem indyjskim, występuje w południowej Azji. W odróżnieniu od pozostałych nietoperzy nie ma zmysłu echolokacji, więc nie potrafi latać w całkowitej ciemności. Żywi się owocami. Bywa uznawana za szkodnika w sadach owocowych, ale odgrywa ważną rolę jako zapylacz roślin i zwierzę roznoszące ich nasiona. Na owocowej diecie rudawka osiąga duże – jak na nietoperza – rozmiary. Może mieć do 25 cm długości, 1,5 m rozpiętości skrzydeł i wagę ok. 1,6 kg. To niewiele w porównaniu z dropiem olbrzymim, ale warto pamiętać o odmiennej anatomii ptaków i nietoperzy. Acerodon grzywiasty Kolejny rekordzista to acerodon grzywiasty (Acerodon jubatus). Zamieszkuje on Filipiny. Podobnie jak wiele innych rudawkowatych, jest owocożerny. Z racji ubarwienia głowy bywa nazywany złotogłowym lisem latającym. Jakie rozmiary osiąga acerodon? Ma skrzydła o rozpiętości sięgającej 1,7 m. Maksymalna masa jego ciała to 1,4 kg. Może się również pochwalić najdłuższym przedramieniem wśród nietoperzy. Jego długość to 21,5 cm. Acerodon jest gatunkiem zagrożonym i objętym międzynarodową ochroną. Niestety, często pada ofiarą myśliwych dostarczających mięso dzikich zwierząt na targowiska. Największy nietoperz w Polsce W Polsce żyje 27 gatunków nietoperzy. Są to zwierzęta owadożerne, prowadzące nocny tryb życia. Zamieszkują m.in. szczeliny, dziuple i jaskinie w lasach, strychy, piwnice, opuszczone budynki lub mosty. Polskie nietoperze nie osiągają tak wielkich rozmiarów, jak ich tropikalni kuzyni. Jaki jest największy nietoperz w Polsce? Borowiec wielki Ten tytuł przypada w udziale borowcowi wielkiemu (Nyctalus noctula). To dość powszechnie spotykany gatunek, występujący w Europie i Azji. Naturalnym środowiskiem jego życia są lasy. Jednak ostatnio coraz częściej można go spotkać nawet w miastach. Na łowy wylatuje wcześniej niż inne nietoperze – często wówczas, kiedy jest zupełnie jasno. Rekordowe – jak na polskie warunki – rozmiary ciała borowca to 9 cm długości, rozpiętość skrzydeł do 46 cm i masa ciała sięgająca 44 g. To oczywiście niedużo, ale warto pamiętać, że najmniejszy polski nietoperz może ważyć nawet 10 razy mniej! To podkowiec mały (Rhinolophus hipposideros), osiągający niecałe 5 cm długości. Zagrożenia dla nietoperzy W Polsce wszystkie nietoperze objęte są ścisłą ochroną gatunkową. Ssaki te są zagrożone utratą siedlisk, m.in. wskutek prowadzonej przez ludzi gospodarki leśnej. Zmniejszyła się liczba drzew z dziuplami, w których gniazdowała część gatunków. Nietoperzom szkodzi też wycinanie drzew np. wzdłuż dróg, bo utrudnia im migrację. Także nowoczesne budynki, pozbawione szpar i strychów, nie stwarzają dobrych warunków do zakładania gniazd przez nietoperze. Aby pomóc nietoperzom, można zawiesić na ścianie domu przeznaczone dla nich budki lęgowe. Należy też unikać niepokojenia tych zwierząt, zwłaszcza w czasie zimowej hibernacji. Zagrożenia związane z nietoperzami Nietoperze często żyją w dużych stadach i dużym zagęszczeniu. Często też zmieniają partnerów. Sprzyja to ewolucji groźnych wirusów i rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Co ciekawe, specyficzny układ odpornościowy sprawia, że większość tych wirusów nie wywołuje objawów chorobowych u nietoperzy. Wampiry żywią się wyłącznie krwią. W przeżyciu pomaga im brak pewnych genów Naukowcy porównali genom wampira zwyczajnego, czyli Desmodus rotundus z genomami 25 innych gatunków nietoperzy. Jak ustalili, u D. rotunudusa brakuje 13 kopii genów. W organizmach nietoperzy żyje bardzo wiele wirusów. Niektóre z nich mogą atakować ludzi. Najbardziej znanym ostatnio przykładem jest SARS-CoV-2, odpowiedzialny za pandemię COVID-19. Inne groźne wirusy przenoszone przez nietoperze to: wirus wścieklizny, wirus SARS, wirus MERS, wirus Marburg, wirus Nipah, wirus Hendra. Z tego powodu należy unikać bezpośredniego kontaktu z nietoperzami. Niebezpieczne mogą być też ich odchody. Lepiej więc nie odwiedzać np. jaskiń zamieszkanych przez nietoperze.
Zadziwiające odkrycie naukowców: niektóre nietoperze udają pszczoły i szerszenie, aby bronić się przed drapieżnikami
Badacze odkryli, że pewien europejski gatunek nietoperza w sytuacji zagrożenia wydaje dźwięki szerszeni lub pszczół. To pierwszy taki zarejestrowany przypadek w historii.
W tym artykule: Naukowcy twierdzą, że to pierwszy przypadek w historii, kiedy ssak imituje owada Badacze postanowili sprawdzić, jak sowy reagują na dźwięki nietoperzy Ptaki słysząc charakterystyczne bzyczenie pszczoły, zachowywały się niespokojnie Być może na świecie jest dużo więcej gatunków, które wykształciły podobne mechanizmy obronne Mimikra batesowska (lub inaczej batezjańska) to przystosowanie ochronne niektórych zwierząt. Polega ono na upodobnieniu się gatunków bezbronnych do takich, które są zdolne do obrony własnej. Nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego przyrodnika Henry’ego Waltera Batesa. W XIX wieku wraz z Alfredem Wallace’em badał on motyle w Amazonii. Naukowcy twierdzą, że to pierwszy przypadek w historii, kiedy ssak imituje owada Nietoperze to mistrzowie small talków. Lubią krótko i na temat „Język” nietoperzy wyewoluował tak, aby mogły, jak najsprawniej zorientować się w otaczającym ich otoczeniu. Nie potrzebują do tego wszystkich komunikowanych informacji. Mimikra zazwyczaj polega na przybieraniu podobnego wyglądu, co osobniki dużo bardziej niebezpieczne. W ten sposób niektóre gatunki zwierząt wyewoluowały tak, aby skuteczniej bronić się przed groźnymi drapieżnikami. Dzięki temu wrogowie często decydują się zaniechać próby ataku. Nauka nie znała jednak do tej pory przypadku ssaka, który imitowałby dźwięki innych stworzeń. Aż do dziś. W najnowszym artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Current Biology” naukowcy opisali pierwszy w historii przykład nietoperza, który wydaje odgłosy pszczół i szerszeni. Według uczonych, nocki duże (Myotis myotis) naśladują groźne owady, aby odstraszyć potencjalnych wrogów. Badacze postanowili sprawdzić, jak sowy reagują na dźwięki nietoperzy Aby dowieść prawdziwości tej tezy, badacze postanowili przeprowadzić eksperyment. Naukowcy porównali akustyczne podobieństwo pomiędzy dźwiękami, które emitują nocki duże a dźwiękami czterech gatunków błonkoskrzydłych. Nikt ich nie lubi, niektórzy się boją. To błąd. Nietoperze pomagają farmerom Niewiele ssaków ma tak zły PR jak nietoperze. Okazało się, że niektóre odgłosy nietoperzy były bardzo podobne do charakterystycznego bzyczenia pszczół i szerszeni. Następnie naukowcy postanowili sprawdzić, jak na te dźwięki zareagują sowy, które często polują na nietoperze. Ptaki słysząc charakterystyczne bzyczenie pszczoły, zachowywały się niespokojnie Uczeni odtwarzali kolejno bzyczenie błonkoskrzydłych oraz odgłosy nietoperzy. Okazało się, że sowy, słysząc te odgłosy, oddalały się od ich źródła i były wyraźnie zaniepokojone. Na nagraniach widać, jak ptaki próbują uciec. W kolejnej próbie z głośników wydobywały się standardowe dźwięki nocka dużego. Tutaj zachowanie ptaków zmieniło się. Zaczęły zachowywać się w sposób bardziej pewny siebie. Były dużo bardziej zaciekawione i próbowały zlokalizować, skąd pochodzą sygnały nietoperza. Wampiry żywią się wyłącznie krwią. W przeżyciu pomaga im brak pewnych genów Naukowcy porównali genom wampira zwyczajnego, czyli Desmodus rotundus z genomami 25 innych gatunków nietoperzy. Jak ustalili, u D. rotunudusa brakuje 13 kopii genów. W dalszej analizie naukowcy stwierdzili, że bzyczenie błonkoskrzydłych i odgłosy nietoperzy miały bardzo podobny kształt fal dźwiękowych. Autorzy badań podkreślają jednak, że nie wiedzą jeszcze dokładnie, dlaczego sowy bały się tego dźwięku. Uczeni sugerują, że ptaki najprawdopodobniej obawiały się użądlenia. Jest więc naturalne, że starają się unikać tych owadów. Jest to na razie jednak tylko hipoteza. Być może na świecie jest dużo więcej gatunków, które wykształciły podobne mechanizmy obronne W artykule czytamy jednak, że do tej pory nigdy nie udokumentowano żadnego przykładu ssaka, który imitowałby odgłosy owadów. Autorzy twierdzą, że ich eksperyment jest pierwszym dowodem na mimikrę dźwiękową w świecie zwierząt. To dopiero pierwsze tego typu badania. Naukowcy mają nadzieję, że uda im się dowiedzieć więcej o podobnych zachowaniach nietoperzy. Być może istnieje dużo więcej gatunków, które w drodze ewolucji uzyskały podobne mechanizmy obronne. Kolejny raz natura pokazuje nam, jak wiele jeszcze jest do odkrycia. Źródło: Current Biology.
Wampiry żywią się wyłącznie krwią. W przeżyciu pomaga im brak pewnych genów
Naukowcy porównali genom wampira zwyczajnego, czyli Desmodus rotundus z genomami 25 innych gatunków nietoperzy. Jak ustalili, u D. rotunudusa brakuje 13 kopii genów.
W tym artykule: Wampiry piją tylko krew i żyją Brakujące geny – strata czy korzyść? W świecie zwierząt nie brakuje nietypowych (zwłaszcza dla ludzi) nawyków żywieniowych. Nie jest tajemnicą, że niektóre gatunki nietoperzy nazywane wampirami, przez całe życie piją tylko krew. Podstawa ich diety może i jest bogata w białko, ale brakuje jej innych niemniej cennych składników odżywczych. Jakim cudem popularne gacki są w stanie przeżyć z takim ubogim jadłospisem? Skoro mowa o żywieniu nietoperzy, warto wspomnieć też, że nocni łowcy mają pewne zasady, których przestrzegają. Pierwsza: nietoperze dzielą się posiłkami z innymi osobnikami. Bobry nie mieszkają w tamach. Po co je budują? Wbrew temu, co często pokazywane jest między innymi w kreskówkach, bobry nie żyją w tamach. Wyjaśniamy, gdzie mieszkają bobry. Wampiry piją tylko krew i żyją Naukowcy spieszą z wytłumaczeniem. Jak się okazuje, za rozwiązaniem tej zagadki mogą stać tzw. brakujące geny. Autorzy badań opublikowanych na łamach „bioRxiv” porównali genom wampira zwyczajnego, czyli Desmodus rotundus z genomami 25 innych gatunków nietoperzy. Jak ustalili, u D. rotunudusa brakuje 13 kopii genów. – Te geny są albo całkowicie nieobecne w genomie wampira zwyczajnego, albo posiadają tak wiele mutacji, że najprawdopodobniej nie są w stanie wytwarzać funkcjonalnych białek – tłumaczy Michael Hiller, genetyk z LOEWE Center for Translational Biodiversity Genomics w Niemczech. W tym wypadku brak genów może wcale nie być problemem – wręcz przeciwnie. Część naukowców przekonuje, że zmiany w genomie wampirów zwyczajnych mogą pomóc im w izolowaniu składników odżywczych z krwi, czego nie potrafią przedstawiciele innych gatunków. Dwa z kilkunastu brakujących genów odpowiadają za wydzielanie insuliny – hormonu regulującego ilość cukru we krwi. Według wcześniejszych badań nietoperze wydzielają jej bardzo mało. Michael Hiller tłumaczy, że to właśnie pozwala im zachować spożywany cukier w organizmie. Co ciekawe, nietoperze chętnie polują z zaprzyjaźnionymi osobnikami. Naukowcy zaobserwowali tę zgodność podczas innych badań. Arktyka staje się pułapką dla migrujących zwierząt Ekosystemy Arktyki zmieniają się na skutek działalności człowieka. Widać to szczególnie w ostatnich dekadach. Brakujące geny – strata czy korzyść? Badacze ustalili, że nietoperzom-wampirom brakuje konkretnych genów odpowiedzialnych między innymi za trawienie, metabolizm oraz zdolności poznawcze i wzrok. W genomie wampira zwyczajnego brakowało na przykład genu REP15, aktywowanego w komórkach przewodu pokarmowego. Jego utrata najprawdopodobniej zwiększa ilość żelaza, jaka może dostać się do komórek żołądkowo-jelitowych nietoperzy. Nasycone żelazem komórki przekształcają się szybciej niż u innych gatunków, pomagając im tym samym w unikaniu zatruć metalami. U wampirów zwyczajnych zabrakło również genu CTRL, który zmniejsza aktywność trypsyny, enzymu zaangażowanego w trawienie i wchłanianie białek. Jego brak ma zwiększać aktywność trypsyny i rozkładać obfite w białko krwawe posiłki nietoperzy. Naukowcy nadal nie zidentyfikowali wszystkich brakujących genów. Ich wpływ na fizjologię zwierząt pozostaje nieznany. Ci mistrzowie small talku jeszcze nie raz zaskoczą badaczy. Źródło: „bioRxiv”
Wampiry nie potrafią ze sobą konkurować. Badania to potwierdzają
Nietoperze pamiętają o solidarności nawet podczas skoków na krwawego drinka. Zamiast polować z przypadkowymi osobnikami, zdecydowanie bardziej wolą współpracować w zaufanym gronie.
W tym artykule: Jak polują nietoperze? Braterstwo i solidarność wśród nietoperzy Nietoperze nie są szczególnie lubiane przez ludzi. To najpewniej pokłosie legend, według których gacki miały wysysać nam krew i wplątywać się we włosy. Kolejne badania dowodzą jednak, że te zwierzaki mają całkiem normalne i podobne do ludzkich zwyczaje. Samce żyraf walczą tylko fair play. Poznaj ich kodeks honorowy Mogłoby się wydawać, że gabaryty tych zwierząt utrudniają im zwinne poruszanie się. Nic bardziej mylnego. Żyrafy wykorzystują swój najdłuższy atut, czyli szyję. Jak polują nietoperze? Wampiry zwyczajne są znane w świecie zwierząt z tego, że potrafią tworzyć między sobą trwałe relacje i więzi – dzielą się łowami, wzajemnie pielęgnują i spędzają dużo czasu razem. Jak dowodzą autorzy najnowszych badań, nietoperze pamiętają o braterstwie nawet podczas wspólnych skoków na krwawego drinka. Zamiast polować z przypadkowymi osobnikami, zdecydowanie bardziej wolą wybierać się na łowy w zaufanym gronie. Aby jeszcze lepiej zbadać zażyłość między wampirami Gerald Carter – biolog ewolucyjny z Ohio State University w Columbus – i jego współpracownicy przez określony czas obserwowali 50 samic nietoperzy w Tolé w Panamie. Wszystkie zostały podłączone do komputerowych czujników. Dzięki nim naukowcy przez cały czas mieli podgląd w to, jak blisko siebie przebywały. Okazało się, że nietoperze, które żyły na tych samych grzędach, częściej spotykały się w terenie i najprawdopodobniej polowały razem. Spotkania znanych sobie osobników trwały też dłużej niż interakcje z przypadkowymi łowcami. – Nie zawsze są to przypadkowe spotkania – podkreśla Carter. Autorzy badań podejrzewają, że większość wampirów poluje w pojedynkę, ale kiedy napotkają zaprzyjaźnionego osobnika przykładowo na krowie, będą kontynuować posiłek razem, zamiast się o niego kłócić. Takie podejście ma wymiar praktyczny. Wygryzienie nowej rany może potrwać od 10 nawet do 40 minut. Spóźnione nietoperze mogą więc zaoszczędzić czas i energię. Roślinożerne mrówki mają „zęby” jak noże. Ludzie są bez szans w tej konkurencji Biolodzy już wcześniej wiedzieli o tym, że szczęki mrówek zawierają atomy cynku. Nie wiadomo było jednak, jak to wpływa na siłę ich ugryzień. Braterstwo i solidarność wśród nietoperzy To nie pierwszy raz, kiedy naukowcy donoszą o solidarnych postawach wśród nietoperzy. Według badaczy, całe gromady wampirów żyją w zgodzie pod warunkiem, że każdy osobnik ma zaspokojone podstawowe potrzeby. Badane nietoperze najczęściej popychały się lub dobrowolnie odsuwały, robiąc tym samym miejsce przy posiłku dla innych osobników. Naukowcy doszli do wniosku, że nocni łowcy najwyraźniej nie wytworzyli w grupach konkretnej hierarchii. Fascynująca jest również komunikacja między nietoperzami. Zwierzęta te do perfekcji opanowały komunikację i są zwolennikami teorii, która mówi, że mniej znaczy więcej. Wydajne kodowanie neuronowe zachowuje istotne informacje, jednocześnie zmniejszając ich nadmiarowość. Źródło: PLOS Biology
Nietoperze to mistrzowie small talków. Lubią krótko i na temat
„Język” nietoperzy wyewoluował tak, aby mogły, jak najsprawniej zorientować się w otaczającym ich otoczeniu. Nie potrzebują do tego wszystkich komunikowanych informacji.
W tym artykule: Nietoperze rozmowy Jak naprawdę komunikują się nietoperze? „Piski”, jakie nietoperze wykorzystują do echolokacji i porozumienia się między sobą, zafascynowały naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego. Badacze podejrzewali, że nawoływania gacków i ich kuzynów zawierają nadmiar zbędnych informacji. Okazuje się jednak, że zwierzęta te do perfekcji opanowały komunikację i są zwolennikami teorii, która mówi, że mniej znaczy więcej. Wydajne kodowanie neuronowe nietoperzy zachowuje istotne informacje, jednocześnie zmniejszając ich nadmiarowość. Wymarłe lemury-giganty ważyły nawet 85 kg. Naukowcy ustalili, czym się żywiły Na Madagaskarze występuje ponad 100 gatunków lemurów. Największe z nich wyginęły między 500 a 2000 lat temu. Co o nich wiemy? Nietoperze rozmowy Według badań opublikowanych w czasopiśmie „PLOS Computational Biology”, odgłosy nietoperzy są tak proste, że ich nagranie można skompresować w 90% bez utraty większości informacji. Naukowcy dowodzą, że „język” nocków i innych przedstawicieli rodziny wyewoluował tak, aby mogli, jak najsprawniej zorientować się w otaczającym ich, odbieranym trójwymiarowo otoczeniu. „Jeśli możesz podejmować decyzje z niewielką ilością informacji, wszystko staje się prostsze. Wtedy nie potrzebujesz wielu skomplikowanych mechanizmów neuronowych do przetwarzania i przechowywania danych” – tłumaczy Dieter Vanderelst, współautor badania. Aby sprawdzić swoją hipotezę, naukowcy zbudowali urządzenie emitujące impulsy dźwiękowe o zakresie częstotliwości od 30 do 70 kiloherców – używanej przez wiele nietoperzy. Dla porównania mowa ludzka zwykle waha się w zakresie częstotliwości od 125 do 300 herców (lub 0,125 do 0,3 kHz). W ramach badania udało im się zarejestrować ponad 1000 nietoperzych odgłosów w różnych środowiskach, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych: w stodole, pomiędzy gałęziami czy w ogrodzie. Następnie badacze skompresowali zebrane dane i przełożyli na sieć neuronową wzorowaną na ludzkim mózgu, żeby sprawdzić, czy zebrane dźwięki po modyfikacji nadal będą źródłem niezbędnych informacji do wykonania konkretnych działań. Jak się okazało, imitacja mózgu poprawnie identyfikowała lokalizację zarejestrowanych odgłosów nawet po tym, jak plik został pozbawiony 90 proc. danych. „To nam mówi, że możesz skompresować informacje i nadal robić to, co musisz. Oznacza to również, że jeśli jesteś nietoperzem, możesz to robić skutecznie” – kontynuuje Vanderelst. Wydry morskie żyją w zimnych wodach, a jest im ciepło. Jak to możliwe? Nieszczelne mitochondria generują dodatkowe ciepło i, mówiąc językiem sportowców, podkręcają metabolizm wydr. To cenna umiejętność. Życie w zimnych wodach jest sporym wyzwaniem termicz... Jak naprawdę komunikują się nietoperze? Nocą, lecąc przykładowo przez las, nietoperze trafiają na wiele zakłóceń dźwiękowych (głównie rechoczące żaby i bzykające owady). Naukowcy podkreślają jednak, że mimo to zwierzęta te i tak są w stanie usłyszeć własne odgłosy i powracające echo. To dlatego, że wydają ultradźwięki za pomocą krtani przypominającej ludzką. Z tym że u nich może skurczyć się nawet 200 razy na sekundę, co czyni ją najszybciej pracującym znanym mięśniem u wszystkich ssaków. Nietoperze używają innych nawoływań do nawigacji niż do komunikowania się ze sobą. Wszystkie są jednak bardzo proste. „Nawet jeśli nie widzisz nietoperza, możesz z dużą dozą pewności stwierdzić, co robi. Jeśli piszczy częściej, szuka czegoś, kiedy odgłosy są rzadsze, najpewniej po prostu krąży lub bada coś z oddali” – wyjaśnia współautor badań. Upraszczając, z kakofonii wydawanych dźwięków nietoperze wyłapują tylko te, które mają zakodowane najważniejsze dane. Do zrozumienia się wcale nie potrzebują pełnych przekazów. Co ciekawe, ludzi również wykazują podobną zdolność. Jesteśmy w stanie odczytać i zrozumieć słowo z brakującymi literami. Prwd?
Nietoperze potrafią przewidzieć przyszłość. Odkryli naukowcy z Uniwersytetu Hopkinsa
Zespół naukowców twierdzi, że w czasie polowania na swoją ofiarę zwierzęta te potrafią przewidzieć niedaleką przyszłość.
Nietoperze są często niesprawiedliwie przedstawiane jako potwory wysysające krew, ale badacze z Baltimore w Stanach Zjednoczonych mają nowy argument przemawiający za tym, by odczarować ich mroczny wizerunek. Okazało się bowiem, że te skrzydlate ssaki potrafią przewidywać przyszłość. Gdy zrywają się w pogoń za swoją ofiarą, żywiące się owadami nietoperze używają echa do stworzenia trójwymiarowego modelu świata wokół nich i na tej podstawie są w stanie przewidzieć kierunek ucieczki swojego pożywienia. Cynthia Moss, główna badaczka laboratorium Batlab, zajmującego się nietoperzami na Johnsa Hopkinsa, profesor nauk psychologicznych i nauk o mózgu oraz starsza autorka tegorocznych badań powiedziała, że wyniki te mogą pomóc naukowcom zrozumieć, w jaki sposób ludzie postrzegają i przetwarzają informacje. "Studiujemy nietoperze, ale tak naprawdę bardziej interesują nas większe, bardziej ogólne pytania" – powiedziała w wywiadzie dla stacji CNN – "Jednym z pytań jest to, w jaki sposób zwierzęta, w tym ludzie, mogą wykorzystać informacje, które przyjmują za pomocą swoich zmysłów i przetwarzać je z czasem, aby przewidywać, co wydarzy się w przyszłości". W jaki sposób nietoperze przepowiadają przyszłość? To szybkie przewidywanie jest czymś, w czym szczególnie wprawieni są sportowi zawodnicy – powiedziała Moss – ale oni mają przewagę, której nie mają nietoperze – widzą piłkę i mogą podążać za nią bez przerwy. Nietoperze, które często gonią swoją ofiarę w ciemności, są zaś ograniczane przez drzewa i inne obiekty. Ssaki te polują z użyciem echolokacja – procesu, w którym emitują ultradźwięki i wykorzystują informacje z powracających ech do stworzenia trójwymiarowego obrazu świata, których je otacza. Te modele świata nie są jednak idealne – mają swoje luki, jako że echa odbijają się od drzew i innych obiektów na drodze nietoperzy. Naukowcy z Baltimore postanowili więc sprawdzić, czy nietoperze są w stanie przewidzieć przyszłe ruchy swojej ofiary tak, jak baseballista potrafi przewidzieć trajektorię ruchu piłki. Zespół pracowników Batlab stworzył w swoim laboratorium sztuczne warunki polowania dla nietoperzy i wypuścił tam owady, rejestrując zachowanie zwierząt za pomocą kamery. W wyniku swoich obserwacji stwierdzili, że nietoperze nie tylko wykorzystywały informacje o powracającym echu, ale faktycznie szacowały, gdzie w przyszłości znajdzie się cel. Według badaczy skrzydlate ssaki analizowały prędkość, z jaką poruszały się ich potencjalne ofiary, a także pozycję, w której się znajdowały, nawet jeśli echolokacja była chwilowo niemożliwa. Jak badania nad nietoperzami mogą pomóc ludziom? Cynthia Moss przyznała, że ludzie mogą uznać zainteresowanie laboratorium nietoperzami za dziwne lub bardzo niszowe, podczas gdy nietoperze są świetnymi obiektami, jeśli chodzi o testowanie hipotez na temat ludzkiej kondycji. "Nietoperze są naprawdę wyjątkowymi stworzeniami" – powiedziała – "Możemy u nich podpatrywać zachowania, które mogłyby pomóc rozwiązać wiele problemów, z którymi borykają się ludzie. Niektóre z technik, których nietoperze używają do polowania w ciemności, są stosowane również przez osoby niewidome. Korzystają one z własnej formy echolokacji, używając białej laski, by stworzyć obraz otaczającego je świata. Podobnie jak nietoperze, osoby niewidome mogą śledzić poruszające się obiekty, słuchając zmian echa w czasie. Naukowcy zapowiadają, że dzięki zrozumieniu procesów, za pomocą których nietoperze dokonują tych słuchowych przepowiedni, będą mogli opracować urządzenia, które pomogą osobom niewidomym funkcjonować podobnie.
Łuskowce wreszcie oficjalnie znikają z chińskich aptek
Łuskowce od 5 czerwca należą w Chinach do tej samej kategorii zwierząt chronionych co pandy wielkie. Wykreślono je także z chińskiej farmakopei, czyli kodeksu aptecznego. To urzędowy spis leków dopuszczonych w danym kraju do obrotu. Zawiera także opis wszystkich substancji z których aptekarze mogą przyrządzać leki.
Choć jak róg nosorożca, twarde płytki pokrywające ciało łuskowców nie mają żadnej wartości zdrowotnej, używa się ich w medycynie tradycyjnej. W Chinach zmielone łuski od wieków podaje się młodym matkom mającym problemy z laktacją czy ludziom cierpiącym na artretyzm. View oEmbed on the source website W ostatnich 60 latach w Chinach zabito 90 proc. populacji łuskowców. Choć trudno oczekiwać, że jakakolwiek zmiana w przepisach zmieni z dnia na dzień utrwalone przez pokolenia tradycje, to to jedno z najczęściej nielegalnie odławianych i sprzedawanych zwierząt na Ziemi dostaje nową szansę. Według poświęconego służbie zdrowia państwowego dziennika Jiankang Shibao poza łuskowcami z kodeksu aptecznego wykreślono także pastylki, gdzie jednym ze składników były odchody nietoperzy. Zarówno nietoperze jak i łuskowce uważane są za potencjalne źródło transmisji odzwierzęcej wersji koronawirusa, z którego pandemią aktualnie zmaga się większość krajów na Ziemi. Choć czytając między wierszami można domyślić się powodów usunięcia łuskowców i innych składników medycyny naturalnej z chińskiej farmakopei, państwowa gazeta nie podaje żadnych. Ot, nagle zdecydowano się zadbać o pewne zwierzęta i ograniczyć, jak ujął to dziennik, ”wyczerpywanie się dzikich zasobów”. View oEmbed on the source website W ostatnich miesiącach, i naturalnie już wprost wiążąc to z pandemią, i powszechnie przyjętym założeniem, że SARS-CoV-2 przeskoczył na ludzi na targu w Wuhan (co obecnie kwestionują nawet chińscy lekarze), władze w Pekinie zakazały sprzedaży dzikich zwierząt w celach spożywczych. Handel pozostał jednak zgodny z prawem, po prostu teraz odławia się ”do badań” czy ”w celach medycznych”. Zmiany w kodeksie aptecznym przynajmniej w sprawie łuskowców zdołały coś, zmienić. Nie dziwi więc, że organizacja ochrony zwierząt The World Wide Fund for Nature “z dużym zadowoleniem” przyjęła posunięcie Chin. Jan Sochaczewski
16 zdjęć, które sprawią, że polubisz nietoperze
Niewiele zwierząt tak rozpala wyobraźnię i jednocześnie jest ofiarą takiej ilości uprzedzeń. Boimy się nietoperzy, łączymy z nimi najmroczniejsze elementy mitologii i religii. A jaka jest prawda? O wiele sympatyczniejsza. Przekonaj się oglądając naszą galerię.
Latające ssaki mają niebagatelne znaczenie w ekosystemach. Nie tylko kontrolują populacje owadów. Na przykład w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych oraz w Meksyku zapylają agawy, przez co są niezbędnym ogniwem produkcji... tequili. Nietoperze są w absolutnie unikalny sposób przystosowane do swojego trybu życia. Wbrew stereotypowi wcale nie są ślepe, mają znacznie lepszy wzrok niż ludzie. Jednak w nocy polegają przede wszystkim na swoich uszach i zmyśle echolokacji. Są także podniebnymi akrobatami, ponieważ mając najcięższe skrzydła ze wszystkich latających zwierząt nauczyły się lądować i odpoczywać do góry nogami. Żeby to zrobić jedno ze skrzydeł przysuwają w locie blisko ciała i używają inercji by w ułamku sekundy odwrócić się i osiągnąć właściwą pozycję. Tylko w Polsce mamy 26 gatunków nietoperzy. Zobaczcie naszą galerię i poznajcie pięknych i ciekawych przedstawicieli latających ssaków z całego świata. Źródło: National Grographic News
Badacze odkryli sześć nowych koronawirusów u nietoperzy
Naukowcy pracujący dla fundacji Instytutu Smithsonian ogłosili odkrycie sześciu nowych wirusów analogicznych do patogenu wywołującego chorobę COVID-19.
Ubrani od stóp do głów w ochronne stroje w środku nocy łowili latające ssaki żyjące w kompleksach birmańskich jaskiń. Zwierzęta łapano od maja 2016 do sierpnia 2018 roku w trzech miejscach, w tym jaskini Linno, gdzie żyje kolonia 500 tys. nocnych lotników. View oEmbed on the source website To lokalizacja równie popularna wśród turystów obserwujących stada nietoperzy, rolników zbierających guano wykorzystywane jako nawóz, ale też jako miejsce kultu religijnego. Okazji, by nietoperze zaraziły ludzi nie brakuje. Setki wymazów pobranych z odbytów i pyszczków nietoperzy oraz zebrane na miejscu odchody poddano analizie. Właśnie opublikowano rezultaty badania. W sumie oznaczono i opisano 464 zwierzęta z 11 gatunków. Pobrano od nich 759 próbek, 48 zawierało koronawirusy, z czego 6 dotąd nieznane. Większość odkryto w odchodach, co czyni je głównym źródłem zoonotycznej (odzwierzęcej) transmisji wirusów. Wyniki pracy badaczy skupionych w prowadzonym przez fundację Programie Zdrowia Globalnego zostały opisane w czasopiśmie PLOS ONE. W swoim raporcie przekonują, że nowe patogeny nie są bardzo podobne do źródła obecnej pandemii, czyli SARS-CoV-2, i nie stanowią raczej zagrożenia dla ludzi. Takie odkrycie właśnie w tym czasie nabiera jednak większego znaczenia, zauważa promujący odkrycie ”Smithsonian Magazine”. – Naszym głównym zadaniem jest zapobieganie przechodzeniu wirusów ze zwierząt na ludzi – tłumaczy Marc Valitutto, główny autor badania. View oEmbed on the source website Szukanie nowych patogenów jest ”żmudną pracą” jak mówi Valitutto, choćby ze względu na poziom skomplikowania procedury łapania dzikich zwierząt. – Ale to coś, co trzeba robić, jeżeli mamy zapobiegać dziesiątkom tysięcy zgonów. To drobny wysiłek w porównaniu z kosztami ponoszonymi przez społeczeństwo – dodaje naukowiec. Nietoperze noszą w sobie tysiące koronawirusów, z czego większości nadal nie znamy. – Wiemy, że istnieją. To tylko kwestia znalezienia ich – podkreśla Valitutto. Szacuje się, że wśród ptaków i ssaków krąży ok. 1,6 mln patogenów. Zoonotyczne wirusy stoją za 75 proc. chorób zakaźnych atakujących ludzi w tym stuleciu. Dzieje się tak coraz częściej ze względu na zajmowanie i niszczenie przez człowieka naturalnych habitatów dzikich zwierząt oraz masowy handel żywymi osobnikami, jak na słynnym targowisku (domniemanym epicentrum pandemii) w Wuhan czy martwymi, wykorzystywanymi w kuchni czy medycynie. - Takie działanie pod prąd, celowe wyszukiwanie nowych wirusów, ma sens. W ten sposób jesteśmy w stanie zapobiegać. Musimy stworzyć wydajny system gromadzenia i testowania zwierząt. Byle tylko uprzedzić tragedię – tłumaczy Suzan Murray, lekarka weterynarii i dyrektorka Programu Zdrowia Globalnego fundacji Instytutu Smithsonian. Jan Sochaczewski
Przestańcie winić nietoperze. Naukowcy: koronawirus to nasza wina
Sprzedawane na targu w Wuhan nietoperze, obok łuskowców, są najbardziej prawdopodobnym źródłem nowego koronawirusa szalejącego obecnie wśród ludzi na całym świecie. Wielu naukowców chciałoby jednak, by zamiast winić tych nocnych lotników za wybuch pandemii, odpowiedzialnością obarczyć jednak nas, ludzi.
W rozmowie z CNN zoolodzy i epidemiolodzy zwrócili uwagę, że drzwi chorobie otworzyło niszczenie naturalnych środowisk życia zwierząt w połączeniu z masowym przemieszczaniem się ludzi po całej planecie. Dokładne zwierzęce źródło patogenu pozostanie nieznane do momentu odnalezienia dokładnie tego szczepu wirusa, który zaatakował ludzi, i to żywego, u konkretnego osobnika. Aktualnie wśród potencjalnych nosicieli wymienia się nietoperze z rodziny podkowcowatych. Wychodząc od takiego założenia natychmiast pojawia się pytanie: jak wirus, rzekomo obecny w nietkniętych przez człowieka koloniach tych latających ssaków, rozniósł się po całym świecie. Według CNN, odpowiedź na to pytanie wymusza zmianę sposobu myślenia o Ziemi, tym bardziej o tym, jak traktujemy naszą planetę. View oEmbed on the source website - Kluczem do zrozumienia tego procesu jest bardzo techniczne określenie, rozlew zoonotyczny (red. zoonoza to choroba odzwierzęca), przeniesienie się patogenu na inne gatunki. Niemal zawsze, gdy widzieliśmy przeskok wirusa z tych nietoperzy na inne dzikie gatunki u podstaw było ludzkie zachowanie. To nasze dzieło – tłumaczy dziennikarzom prof. Andrew Cunningham, zwierzęcy epidemiolog z Londyńskiego Stowarzyszenia Zoologicznego. Nietoperz, na którego się poluje, któremu niszczy się jego dom jest zestresowany tak bardzo, że jego osłabiony układ odpornościowy przestaje dawać sobie radę z przenoszonymi patogenami. – Dokładnie tak to przebiega u człowieka – zauważa prof. Cunningham. Wirus zaczyna się namnażać i opuszczać ciało nosiciela. Targi dzikich zwierząt w Azji, jak ten w epicentrum koronawirusa, w Wuhan, to prawdziwe tygle patogenów. Mieszają się tam w jednym miejscu, czasem w jednej klatce, różne wirusy z wielu gatunków. Obok cały czas są ludzie. View oEmbed on the source website - Przewozimy z miejsca na miejsce coraz większe ilości zwierząt. Dla celów leczniczych, jako zwierzęta domowe czy źródło mięsa. Robimy to obecnie w skali, w jakiej nie odbywało się to nigdy w historii ludzkości – zwraca uwagę Kate Jones z wydziału Ekologii i Bioróżnorodności University College London. Na targach jak ten w Wuhan, gdzie zwierzęta w klatkach stoją obok siebie, o ów rozlew zoonotyczny bardzo łatwo. Profesor Cunningham zwraca uwagę, że o ile w przeszłości takie sytuacje przeniesienia wirusa ze zwierzęcia na człowieka też się zdarzały, to nie istniało duże ryzyko rozniesienia wirusa poza najbliższe otoczenie zainfekowanego. Taki chory człowiek zmarłby lub wyzdrowiał zanim zdołałby zarazić dużą liczbę innych ludzi w jakimś mieście. Ktoś, kto w piątkowe południe sprzedawał towar w Wuhan, w sobotę rano mógłby być już w Afryce czy Europie. Cunningham i Jones przekonują w CNN, że płynie z tego wszystkiego podwójna lekcja: po pierwsze, nie wolno nam winić nietoperzy, bo to nasze działania doprowadziły do rozniesienia choroby; po drugie, jeżeli lepiej zbadamy układ odpornościowy nietoperzy, może nauczymy się walczyć z patogenami tak dobrze, jak robią to zwierzęta. View oEmbed on the source website Ostatecznie koronawirusy zostają z nami. Ludzie w najbliższym czasie nie zmienią swojego ”eksploratorskiego” nastawienia, i będą wtykać swój nos w każdy zakątek globu. Także tam, gdzie lepiej tego nie robić. Gdy do walki z chorobą zaciągamy już moce przerobowe superkomputerów, może warto przemyśleć choć częściową zmianę naszych zachowań? W końcu SARS-CoV-2 to dobry przykład, jak bolesnym rykoszetem może się na nas odbić niszczenie środowiska. - W ukryciu siedzą tysiące nieznanych wirusów. Zanim poznamy ich niszczycielską siłę musimy poznać słabe ogniwa w łańcuchu, krytyczne punkty kontroli nad rozlewem zoonotycznym z dzikich zwierząt na nas i zatrzymać go, zanim się wydarzy. Tak będzie najłatwiej i najtaniej – prof. Andrew Cunningham przekonuje w CNN. Jan Sochaczewski
Nikt ich nie lubi, niektórzy się boją. To błąd. Nietoperze pomagają farmerom
Niewiele ssaków ma tak zły PR jak nietoperze.
Przedstawiane jako przerażający krwiopijcy, w istocie są stworzeniami łagodnymi, inteligentnymi i pożytecznymi. Żywiąc się ćmami żerującymi na kukurydzy, chronią światowy przemysł spożywczy – wynika z analiz Bat Conservation International. Badania ekologa Josiaha Maine’a dowodzą, że na terenach bez nietoperzy odsetek zniszczonych ziaren wzrasta aż do 50 proc. – Tak naprawdę nietoperze wykonują dla nas kawał dobrej roboty – przekonuje Maine. Tekst: Catherine Zuckerman
Leonardo da Vinci, geniusz wszech czasów.
Leonardo da Vinci jest chyba najbardziej utalentowaną, niezwykłą i tajemniczą postacią w naszej historii, dlatego w 500. rocznicę jego śmierci, która przypada w maju, postanowiliśmy właśnie jemu poświęcić znaczną część tego wydania National Geographic. To trzeci, po Albercie Einsteinie i Pablu Picassie, ale zdecydowanie najbardziej fascynujący z opisanych przez nas wielkich geniuszy. Talenty Leonarda wydają się wręcz nadludzkie. Architekt, filozof, wynalazca, matematyk, malarz, rzeźbiarz, pisarz, kompozytor, anatom, fizyk, odkrywca, botanik, ornitolog, geolog, paleontolog. Próżno szukać kogoś bardziej wszechstronnego, co fascynuje tym bardziej, że Leonardo był samoukiem, dzieckiem z nieprawego łoża, które od początku miało utrudniony start w życie. Nie przeszkodziło mu to jednak osiągnąć w swojej epoce największego uznania i właściwie nie stracić go do dziś. Wcześniej Leonardo był przede wszystkim wybitnym artystą, autorem Mony Lisy – najsłynniejszego obrazu na świecie. Choć właściwie każdy z jego obrazów (namalował ich niewiele) jest dziś dosłownie na wagę złota. Jego Zbawiciel świata, który przedstawia Chrystusa, został sprzedany na aukcji za 450 mln dolarów, co jest absolutnym rekordem. Za notes z zapiskami Leonarda, zwany Kodeksem Leicester, Bill Gates zapłacił ponad 30 mln dolarów, co czyni go najdroższą książką w historii. Gates uważa Leonarda za największego wizjonera w dziejach i jest nim oczarowany, podobnie jak rzesze innych naukowców, bo według dzisiejszej miary da Vinci był przede wszystkim genialnym naukowcem zafascynowanym otaczającym go światem. Od dziecka z niezaspokojoną ciekawością zgłębiał zasady rządzące przyrodą. Nauka była dla niego ekscytującą przygodą, której nigdy nie miał dosyć. Nieustannie więc eksperymentował, szukał odpowiedzi na tysiące pytań, uczył się na błędach i często podawał w wątpliwość swoje przekonania, ale też polegał na intuicji. Być może właśnie taki sposób myślenia sprawił, że wyprzedził swoją epokę o co najmniej 400 lat – na koncie ma przecież projekty machin latających, skafandrów nurkowych, pojazdów pancernych i innych niezwykłych wynalazków. Dlatego zastanawiam się, kim byłby Leonardo i co by osiągnął, gdyby urodził się w naszych czasach. W numerze: BLASK LEONARDA | Claudia Kalb Pięć wieków po śmierci Leonarda da Vinci jego niezrównana kreatywność, błyskotliwość i dalekowzroczność w sztuce, nauce i inżynierii nie przestaje nas zadziwiać, zachowując zdolność do inspirowania współczesnych badaczy. SMOKEJUMPERZY | Mark Jenkins Strażacy spadochroniarze z Alaski - elita służb pożarniczych - są zrzucani w ogień na pustkowiach, by powstrzymywać pożary. INDIAŃSKI LOS | Tristan Ahtone Czy rdzenna Amerykanka może reżyserować, powiedzmy, Szekspira? Indianie wciąż muszą walczyć z rasistowskimi stereotypami obecnymi w kulturze popularnej. DZIKI MOZAMBIK | David Quammen Park Narodowy Gorongosa, perła afrykańskiej natury, odżywa po katastrofalnych latach wojny domowej. Numer dostępny w salonach prasowych i sklepie internetowym kultowy.pl >>
Nocna wojna o niebo: ćmy kontra nietoperze
Jak ćmy walczą o przetrwanie w starciu z nietoperzami? Próbują oszukać ich zmysły. Trzy różne gatunki mają różne sposoby, zobaczcie jakie!
Zobacz jak przebiega nocna wojna! Tekst: Catherine Zuckerman
16 zdjęć, które pozwolą ci zakochać się w nietoperzach
Od dawna nietoperze kojarzą się z wampirami, czarownicami i Halloween. Jednak ich reputacja niewiele ma wspólnego z rzeczywistością.
Zobacz nietoperzową galerię! Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować"! Tym razem odkrywamy skarby w zatopionym kamieniołomie. View oEmbed on the source website