National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-30T09:24:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Trudne początki rodzicielstwa. Homo erectus też zmagał się z bezradnością dzieci
items: Ten jeden składnik w diecie niemowlaka wpływa na ryzyko Alzheimera. Naukowcy badali mózgi przez dekady
items: Mózgi małych dzieci rejestrują wspomnienia. „Mogą one nadal istnieć w dorosłości”
items: „Czemu fińskie dzieci śpią w tekturowych pudełkach?” Niezwykły pomysł z Finlandii
items: Wychować geniusza. Jak pierwsze lata życia wpływają na rozwój mózgu?
items: Jak się zmieniło nasze podejście do macierzyństwa? [REPORTAŻ]
items: Niezbędnik małego podróżnika

Trudne początki rodzicielstwa. Homo erectus też zmagał się z bezradnością dzieci
type: item
date: 2026-07-30T09:23:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: dzieci
subject: ewolucja
subject: Homo erectus
subject: kości
subject: niemowlaki
subject: pradzieje
subject: rodzice
subject: rodzicielstwo
description: Dzisiejsze rodzicielstwo jest trudne? Nowe badania dowodzą, że nasi przodkowie żyjący milion lat temu mierzyli się z podobnymi wyzwaniami. Bezradne niemowlęta Homo erectus i Homo floresiensis wymagały tak samo intensywnej opieki, jak dzisiejsze dzieci. A świadczą o tym odkryte przez naukowców… płaskie głowy.
encoded: Ludzkie niemowlęta rodzą się wyjątkowo bezradne w porównaniu do innych naczelnych. Mają słabe mięśnie szyi, miękkie kości czaszki i niedojrzałe mózgi, które gwałtownie rosną po porodzie. Ta biologiczna cecha wymusza na rodzicach ogromne zaangażowanie już od pierwszej sekundy życia dziecka. Taka dziecięca bezradność związana jest z ewolucyjnym kompromisem między dwunożnością a dużym mózgiem. Jak zbadać rodzicielstwo? Zespół prof. Yousuke Kaifu z Uniwersytetu Tokijskiego skupił się na zjawisku zwanym deformacyjną plagiocefalią, czyli syndromem płaskiej głowy. Powstaje on, gdy niemowlę o miękkiej czaszce zbyt długo leży w jednej pozycji. Dziecko nie jest w stanie tego kontrolować, bo ma zbyt słabe mięśnie szyi, dlatego musi polegać na rodzicu. Ślady syndromu płaskiej głowy udało się znaleźć w zapisie kopalnym. Opisano je na łamach czasopisma „Proceedings of the Royal Society B”. Nowoczesna analiza czaszek Aby znaleźć przykłady pradziejowych deformacji czaszek, naukowcy porównali skany CT ponad 100 współczesnych niemowląt, 385 historycznych czaszek z Japonii, blisko tysiąca czaszek małp oraz skamieniałości Homo erectus i Homo floresiensis. – Nasza metoda poszukuje zmian w kształcie górnej części czaszki, które wystąpiły około lub wkrótce po urodzeniu i pozostały w pewnym stopniu do dorosłości – wyjaśnił prof. Yousuke Kaifu. Pozwoliło to na obiektywne porównanie stopnia deformacji między gatunkami. Człowiek kontra małpa Analiza wykazała, że czaszki małp, które rodzą się bardziej niezależne, wykazują niewielki zakres deformacji. Tymczasem próbki ludzkie – w tym te kopalne – charakteryzują się ogromną rozpiętością zniekształceń głowy. – To było ekscytujące, ponieważ niewiele wiemy o zachowaniu Homo erectus. Jeśli rodzili fizycznie bezradne dzieci, to mówi nam coś o ich zachowaniach, ponieważ musieli opiekować się dzieckiem tak pilnie jak my – powiedział prof. Kaifu. Zagadka małego hobbita. Nie tylko duże mózgi Zaskoczeniem było odkrycie silnej plagiocefalii u Homo floresie…

dzieci-cba7053.jpg
width: 1575
height: 1050

Ten jeden składnik w diecie niemowlaka wpływa na ryzyko Alzheimera. Naukowcy badali mózgi przez dekady
type: item
date: 2026-07-29T12:18:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: alzheimer
subject: cukier
subject: demencja
subject: mózg
subject: niemowlaki
description: Jeszcze zanim nauczymy się mówić, nasze mózgi są trwale kształtowane przez dietę. Niespodziewany eksperyment spowodowany II wojną światową właśnie ujawnił nam, że cukier w diecie niemowląt może drastycznie zwiększać ryzyko demencji w podeszłym wieku. Co dokładnie odkryli neurobiolodzy i dlaczego winna jest substancja, po którą sięgamy codziennie? I dlaczego, żeby to zrozumieć, musimy cofnąć się do lat 40. XX wieku?
encoded: Przeciętny Polak spożywa rocznie ponad 40 kilogramów cukru, a z każdym rokiem rośnie też u nas liczba chorych na Alzheimera (obecnie z demencją mierzy się w Polsce około pół miliona osób). Jak łączą się te dwa fakty? Dotychczas wiedzieliśmy, że nadmiar słodkości to prosta droga do otyłości i cukrzycy. Są jednak jeszcze inne powody do niepokoju. Okazuje się, że pierwsze 1000 dni rozwoju dziecka (od początku ciąży do mniej więcej drugich urodzin) to krytycznie ważny czas, w którym dosłownie „programujemy” odporność naszego mózgu na całe życie. Zaskakujący eksperyment z czasów II wojny światowej Naukowcy z Guangzhou Medical University wykorzystali niezwykły zbieg okoliczności. W trakcie i po II wojnie światowej w Wielkiej Brytanii obowiązywały kartki na cukier – dzieci poniżej 2. roku życia nie otrzymywały go zresztą wcale. Kiedy we wrześniu 1953 roku zniesiono racjonowanie, spożycie tego węglowodanu w społeczeństwie błyskawicznie wzrosło niemal dwukrotnie. Badacze przeanalizowali dane medyczne ponad 60 tysięcy osób z brytyjskiej bazy UK Biobank, urodzonych w latach 1951–1956. Pozwoliło to w warunkach klinicznych porównać osoby, których pierwsze miesiące życia przypadły na przymusowy „cukrowy detoks”, z rówieśnikami urodzonymi tuż po zniesieniu restrykcji. Mózg biologicznie młodszy o prawie pół roku Wyniki, opublikowane właśnie w czasopiśmie „npj Aging”, zaskoczyły środowisko naukowe. Osoby, których pierwsze 1000 dni życia doświadczały racjonowania cukru, wykazywały o 46% niższe ryzyko zachorowania na Alzheimera oraz o 27% niższe ryzyko rozwoju jakiejkolwiek innej formy demencji. Co ciekawe, odnotowano u nich również mniejsze prawdopodobieństwo zapadnięcia na depresję i stany lękowe (odpowiednio o 11 i 20%.). Statystyki zostały fizycznie potwierdzone przez skany rezonansu magnetycznego. Mózgi osób poddanych w dzieciństwie rygorystycznej diecie były biologicznie młodsze o średnio 0,39 roku. Miały też m.in. większą objętość hipokampu i wzgórza, co zapewnia narządowi leps…

GettyImages-527340342-1f424a0.jpg
width: 6000
height: 4000

Mózgi małych dzieci rejestrują wspomnienia. „Mogą one nadal istnieć w dorosłości”
type: item
date: 2025-03-21T12:58:16.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: dzieci
subject: dzieciństwo
subject: mózg
subject: neurologia
subject: niemowlaki
subject: pamięć
subject: psychologia
description: Jako dorośli nie pamiętamy nic z najwcześniejszego dzieciństwa. Jednak najnowsze badania naukowców wykorzystujące rezonans magnetyczny (MRI) wykazały, że już od roku wzwyż tworzymy wspomnienia. Dlaczego więc w późniejszym życiu nie mamy do nich dostępu?
encoded: W tym artykule: Jak się bada pamięć niemowlaków? Kiedy nasz mózg tworzy pierwsze wspomnienia? Dlaczego nie mamy dostępu do najwcześniejszych wspomnień Istnieje pewien rodzaj amnezji, na który cierpią absolutnie wszyscy. To tak zwana amnezja dziecięca. Czyli niezdolność przypomnienia sobie jakichkolwiek wydarzeń z pierwszych dwóch–trzech lat naszego życia. Dopiero po upływie tego czasu formują się wspomnienia, które potrafimy przywołać w dorosłości. Zagadka dziecięcej amnezji od dawna intryguje psychologów dziecięcych. Co sprawia, że nie mamy dostępu do zdarzeń z naszego najwcześniejszego dzieciństwa? Dotychczas naukowcy podejrzewali m.in., że wiąże się to z pracą hipokampu – części mózgu odpowiedzialnej za powstawanie wspomnień. Zakładano że u bardzo małych dzieci hipokamp jest jeszcze niedostatecznie rozwinięty, by tworzyć i przechowywać wspomnienia. Jednak wyjaśnienie może być zupełnie inne. Najnowsze badania, których wyniki zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”, wskazują, że już od około pierwszego roku życia nasz hipokamp bardzo dobrze radzi sobie z tworzeniem wspomnień. Jak się bada pamięć niemowlaków? Udowodnienie tego wymagało sporej pomysłowości i cierpliwości. Do badania aktywności różnych części mózgu służy obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego. By przeprowadzić je skutecznie, badany nie może się poruszać. Co jest niewykonalne w przypadku bardzo małych dzieci. Zespół kierowany przez Nicka Turk-Browne’a, profesora psychologii na Uniwersytecie Yale, opracował więc własną metodę uspokojenie maluchów, które mają znaleźć się wewnątrz skanera MRI. Udoskonalono ją przez całe lata. Naukowcy wykorzystywali smoczki, kocyki, pluszaki, poduszki, wsparcie rodziców, a nawet psychodeliczne wzory tła, aby utrzymać uwagę dzieci. Mimo to maluchy się wierciły, a obrazy wychodziły rozmazane. Trzeba więc było przeprowadzić setki sesji. Kiedy nasz mózg tworzy pierwsze wspomnienia? W badaniach wzięło udział 26 dzieci w wieku czterech miesięcy do …

GettyImages-1164969828-22a0883.jpg
width: 1024
height: 768

„Czemu fińskie dzieci śpią w tekturowych pudełkach?” Niezwykły pomysł z Finlandii
type: item
date: 2023-02-23T14:00:48.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Dom
subject: dzieci
subject: Edukacja
subject: finlandia
subject: niemowlaki
description: Od 1938 roku każde nowo narodzone fińskie dziecko otrzymuje od państwa niezwykły prezent. To kartonowe pudełko pełne najpotrzebniejszych produktów.
encoded: W tym artykule: Czym są fińskie „baby boxy”? Jak otrzymać „baby box”? Jak äitiyspakkaus zdobyły światowy rozgłos? Poniższy tekst jest fragmentem książki dr. hab. Wojciecha Woźniaka „Państwo, które działa. O fińskich politykach publicznych”. Książkę niedawno wydało Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. Tytuł artykułu i śródtytuły pochodzą od redakcji National-Geographic.pl. O tym, co zobaczyć w Finlandii, przeczytasz również tutaj. Czym są fińskie „baby boxy”? Najsłynniejszym chyba narzędziem wspierania rodzin i rodziców z dziećmi w Finlandii są w pełni uniwersalistyczne, przysługujące rodzicom (również adopcyjnym) wszystkich dzieci „baby boxy”, które regularnie pojawiają się w relacjach medialnych na temat Finlandii i w memach. Oficjalnie określane „zestawami macierzyńskimi” (äitiyspakkaus), nazywane są najczęściej właśnie „pudełkami na dzieci”, tekturowe kartony, dystrybuowane przez agencję rządową Kela i mogące służyć również jako łóżeczka, zawierają najpotrzebniejsze produkty w pierwszych tygodniach życia dziecka – ubrania, kocyki, ręczniki, pościel, produkty higieniczne i pielęgnacyjne, a także książkę dziecięcą i pluszową zabawkę. Zmieniająca się co kilka lat zawartość zestawu jest przedmiotem ożywionych dyskusji w fińskich mediach oraz wśród obywateli, np. w odniesieniu do kolorystyki lub wyglądu strojów. W internecie można znaleźć zdjęcia zawartości fińskich „baby boxów” z 1938, pierwszego roku wprowadzenia tej formy wsparcia, najpierw dla najmniej zamożnych rodzin. Od 1949 roku przyznawano ją wszystkim. Przez ponad 70 lat wszyscy Finowie jako dzieci i/lub jako rodzice skorzystali z tej formy pomocy. Jak otrzymać „baby box”? Jedynym warunkiem otrzymania wsparcia, jest zarejestrowanie się przyszłej matki w placówce służby zdrowia i udział w badaniach w okresie ciąży. Kluczowym elementem agendy politycznej, która została zrealizowana przez implementację tego programu, jest zmotywowanie matek, niezależnie od społecznego statusu, do korzystania z opieki prenatalnej…

finlandia-baby-box-81c51bb.jpg
width: 1920
height: 1080

Wychować geniusza. Jak pierwsze lata życia wpływają na rozwój mózgu?
type: item
date: 2021-02-08T14:08:22.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: dzieci
subject: mózg
subject: niemowlaki
subject: Społeczeństwo
description: Mimo że dzieci wychowujemy od tysięcy lat, wciąż nie za dobrze rozumiemy, jak możliwe są siedmiomilowe skoki rozwojowe w mózgu dziecka. Błyskawiczne tempo rozwoju mózgu w pierwszych latach życia wiąże się z tworzeniem rozległej, splątanej sieci połączeń nerwowych. Mózg noworodka składa się z blisko 100 mld neuronów, tak samo jak mózg człowieka dorosłego. Gdy niemowlę się rozwija, cały czas odbierając potok wrażeń zmysłowych, komórki nerwowe łączą się ze sobą, czego wynikiem jest powstanie setek bilionów połączeń w wieku lat trzech.
encoded: Jak pierwsze lata życia wpływają na rozwój mózgu? Pod koniec lat 80. XX w., Hallam Hurt, neonatolog z Filadelfii, postanowiła zbadać, jakie zaburzenia rozwojowe u dzieci wywołuje narkomania ich matek. Badaniami objęto gospodarstwa domowe o niskich dochodach. Porównywano czterolatki z rodzin mających styczność z narkotykami, z tymi które wychowywały się wśród osób bez uzależnień. Badacze nie znaleźli istotnych różnic rozwojowych między obiema grupami dzieci. Natomiast okazało się, że wszystkie badane dzieci miały istotnie niższy iloraz inteligencji niż przeciętny dla populacji generalnej. – Śliczne dzieciaki, ale z IQ na poziomie 82, 83 – mówi Hallam Hurt. – To było wstrząsające, przecież średnia wynosi 100. Wyniki sprawiły, że badacze zainteresowali się nie tym, co różniło obie grupy, ale tym, co je łączyło: dzieci rozwijały się w biedzie. Chcąc przyjrzeć się środowisku ich życia, naukowcy odwiedzili domy z kwestionariuszem. Sprawdzali czy są tam książki dla dzieci, odtwarzacz z dziecięcymi piosenkami, zabawki edukacyjne. Notowali czy rodzice odzywają się do swoich pociech z czułością, czy cierpliwie odpowiadają na pytania, czy przytulają, całują, chwalą. Badania pokazują, że dzieci, którym w domu poświęca się więcej uwagi i troski, mają przeciętnie wyższy iloraz inteligencji. Te rozwijające się w środowisku bardziej stymulującym pod względem poznawczym radzą sobie lepiej z zadaniami językowymi. Z kolei te, które otaczane są większą czułością, lepiej rozwiązują zadania pamięciowe. W 13. roku życia dzieci objęte badaniem miały wykonane obrazowanie mózgu metodą rezonansu magnetycznego. Uzyskane obrazy zestawili z tymi z okresu, gdy miały one cztery i osiem lat. Okazało się, że to, ile maluchy otrzymywały czułości w wieku lat czterech, jest silnie skorelowane z wielkością hipokampu (struktura w mózgu odpowiedzialna za pamięć) w wieku lat 13. Nie stwierdzono natomiast podobnego związku między ilością otrzymywanej czułości w wieku lat ośmiu a późniejszymi rozmiarami hipo…

niemowle-25d01ab.jpeg
width: 2147
height: 1396

Jak się zmieniło nasze podejście do macierzyństwa? [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-08-26T03:00:00.000Z
creator: Maciej Nikodemski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: dzieci
subject: Kultura
subject: macierzyństwo
subject: matka
subject: niemowlaki
subject: ojciec
subject: Parenting
subject: rodzicielstwo
subject: rodzina
subject: tradycje
subject: wychowanie
description: Współczesne matki nie mogą liczyć na instynkt macierzyński. Wiedzę o tym, jak wychowywać dzieci, czerpią z poradników i gubią się w gąszczu teorii, zamiast uczyć się od Indian czy Papuasów najbardziej naturalnych zachowań.
encoded: Sophia i jej młodsza siostra Louisa od trzeciego roku życia codziennie ćwiczą grę na skrzypcach i fortepianie. Nigdy nie mogły narzekać, oglądać telewizji, grać w gry komputerowe, bawić się i nocować u koleżanek ani zapraszać ich do domu, występować w szkolnych przedstawieniach i przynosić ocen gorszych niż szóstki. Dzięki tym metodom wychowawczym prof. Amy Chua, amerykańska prawniczka chińskiego pochodzenia z Uniwersytetu Yale, znana jako „matka tygrysica”, stała się najbardziej rozpoznawalną Azjatką na Zachodzie. Gościła na okładkach Time’a, Economista i New York Timesa. Sławę zyskała dwa lata temu, gdy w badaniu poziomu nauczania na świecie PISA po raz pierwszy wzięły udział Chiny i zdeklasowały konkurencję. W eseju Bojowa pieśń tygrysicy. Dlaczego chińskie matki są lepsze Chua przekonywała, że zachodnie podejście do rodzicielstwa jest zbyt pobłażliwe, a dzieci mogą osiągnąć w życiu sukces tylko przez zimny chów. Taki model macierzyństwa w dynamicznie rozwijających się krajach azjatyckich jest powszechny. W Japonii odpowiednikiem chińskich tygrysic są kyoiku mama (matki edukatorki), które karierę swoich dzieci planują od momentu narodzin. Już w przedszkolu uczą je angielskiego i kaligrafii, pilnują, by uprawiały sport i rozwijały artystyczne zdolności, bo status społeczny w Japonii zależy wyłącznie od wykształcenia. – Sukces gospodarczy i stale rosnąca armia białych kołnierzyków powodują, że na matkach ciąży coraz większa presja, bo wyścig edukacyjny zaczyna się coraz wcześniej – tłumaczy dr Jacek Splisgart, etnolog z Uniwersytetu Gdańskiego. – Niedawno jeden z japońskich radnych w związku z dyskusją na temat niedoboru żłobków w Tokio napisał na Facebooku, że jeśli kobieta po urodzeniu dziecka rozważa powrót do pracy, to jest złą matką i powinna zrezygnować z macierzyństwa, bo jej powinnością jest odchowanie dzieci i opieka nad nimi do ukończenia studiów. Takie podejście do wychowania może szokować, ale Zachód fundował dzieciom równie bolesną szkołę życia. Chrześ…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/75a6710dad58f3b31d8945acdc46a0746bf29c73-0b56dfd.jpeg
width: 1859
height: 1260

Niezbędnik małego podróżnika
type: item
date: 2013-08-26T11:27:00.000Z
creator: Julian Amadeus
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: dzieci
subject: niemowlaki
subject: podróże
subject: wczasy
description: Najmłodsi w drodze muszą czuć się komfortowo
encoded: Nuda dla dzieci podróżujących z rodzicami jest najgorsza i sprawia, że rodzinny wyjazd może przemienić się w koszmar. Ale wystarczy pamiętać o kilku rzeczach, by eskapada była udana. I nie chodzi tu tylko o napoje czy przekąski (np. kaszki do picia). – Najmniej problemów w podróży jest z niemowlakiem. Jeszcze nie chodzi, a więc łatwo mu zapewnić atrakcje – mówi Aleksandra Piotrowska, psycholog dziecięcy z Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Warszawie. – Najważniejsze, aby zabrać ulubione zabawki, które go zajmą przez kilka godzin. Musi mieć też przy sobie ulubiony kocyk i podusię. W przypadku przedszkolaka sprawa jest trudniejsza, bo nie usiedzi w miejscu. Radzę spakować kredki i blok rysunkowy, zapewnić rozrywki intelektualne, np. grę w kółko i krzyżyk. Sprawdzą się też ćwiczenia izometryczne. Nastolatkowi może w podróży wystarczyć książka i np. game boy czy tablet – dodaje psycholog. Dla niemowlaka Podgrzewacz samochodowy do butelek Sunshine Kids Wykonany jest z rozciągliwego materiału, dzięki czemu dopasowuje się do rodzaju i kształtu butelki. Jest prosty w użytkowaniu – wystarczy go włączyć do gniazda zapalniczki (12 V), aby podgrzewać jedzenie i butelkę w czasie jazdy. Cena: 69 zł www.calydlamamy.pl Podgrzewacz samochodowy do butelek Sunshine Kids(Fot. Materiały prasowe) Kaszki do picia Nestlé To idealne rozwiązanie dla rodziców podróżujących z maluchami. Płynna kaszka jest wygodna w użyciu i dostarcza najmłodszym składniki mineralne oraz witaminy. To połączenie odżywczych właściwości mleka modyfikowanego i kaszki. Opakowanie nie zabiera wiele miejsca. Cena: 4,15 zł www.dziecko.nestle.pl Kaszki do picia Nestlé (Fot. Materiały prasowe) Chusta do noszenia dziecka Girasol Udowodniono, że dzieci, które często przytulają się do rodziców, szybciej się rozwijają, zdrowo rosną i są szczęśliwsze. Chusty do noszenia dzieci to idealne rozwiązanie dla wszystkich aktywnych rodziców – nie tylko mam. Bobas jest bezpieczny, a rodzic ma wolne ręce. Cena: 149 zł www.szczyptaswiata.pl…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1aa332234d2ee985c6d199c7e562c20c085eea0e-88a05f5.jpeg
width: 1060
height: 1326