National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-10-17T08:13:01.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: 25 lat minęło jak jeden dzień. Wspólnie z czytelnikami świętujemy nasz jubileusz
items: Poznajcie ostatnich cesarzy Chin. Pierwsi władcy tej dynastii nie byli… Chińczykami
items: To nie Germanie jako pierwsi ograbili Rzym. Tej zniewagi imperium nigdy nie wybaczyło najeźdźcom
items: Polacy odkryli w Uzbekistanie zagadkowe narzędzia sprzed 70 tys. lat. Tropią ludzi, którzy je wykonali
items: Poznaj 3 japońskie samurajki. To jedne z najbardziej legendarnych wojowniczek w historii
items: Poznaj jedyną kobietę wtajemniczoną w spisek na życie Juliusza Cezara. To Porcja, żona Brutusa
items: Posąg Zeusa w Olimpii. Zaginiony cud świata, który zainspirował niezliczone imitacje
items: Śladami pierwszego Homo sapiens w Chinach. Jaskinia Tianyuan pełna zagadkowych kości
items: Starożytny dziennik ujawnia, jak zbudowano Wielką Piramidę. Piramidy powoli odsłaniają tajemnice
items: Nie tylko Wielki Mur Chiński. „Fortyfikacje w Państwie Środka widzi się wszędzie”
items: Bolesław Chrobry to pierwszy król Polski. Był wyrafinowanym władcą, ale też gwałcicielem
items: Czy ten „sekretny pokój” zawiera zaginione dzieła Michała Anioła? Przekonaj się na własne oczy
items: Była jedyną kobietą uwielbianą przez Hitlera i Stalina. Jej szpiegowska kariera jest wspominana do dziś

25 lat minęło jak jeden dzień. Wspólnie z czytelnikami świętujemy nasz jubileusz
type: item
date: 2024-10-17T08:30:15.000Z
creator: redakcja
subject: Nauka
subject: magazyn
subject: magazyn national geographic
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: wydanie specjalne
description: Polska edycja magazynu „National Geographic” świętuje 25. urodziny. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie liczne grono wiernych czytelników, którzy są z nami od pierwszego wydania, czyli od października 1999 roku. Poznajcie historie trojga z nich.
encoded: W tym artykule: 25 lat „National Geographic Polska” Jubileuszowe wydanie „National Geographic Polska” W październiku 1999 roku na polskim rynku ukazało się pierwsze wydanie magazynu „National Geographic”. Od tego momentu minęło 25 lat. W tym czasie powstało 300 numerów miesięcznika, nie licząc wydań specjalnych. Są wśród czytelników tacy, którzy przeczytali je wszystkie. Dotarliśmy do trojga naszych najwierniejszych prenumeratorów. 25 lat „National Geographic Polska” Chciałoby się napisać, że 25 lat zleciało jak jeden dzień. Mimo że od naszego debiutu na polskim rynku minęło ćwierć wieku, wciąż – co zaznacza redaktor naczelny „National Geographic Polska” – pozostajemy jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o planecie Ziemi. – Magazyn przez ten czas dojrzał, zyskał nowe formaty, ale nie stracił nic ze swojego ducha – wciąż fascynuje, edukuje i inspiruje. Nad jego powstawaniem pracowały i pracują setki osób – dziennikarzy, fotografów, redaktorów graficznych i fotoedytorów prowadzonych przez kolejnych redaktorów naczelnych – znakomitych autorów i pasjonatów nauki: Dariusza Raczkę, Marcina Jamkowskiego, Martynę Wojciechowską i Agnieszkę Franus – podkreśla Łukasz Załuski. I dodaje: – Rodzina „National Geographic” to dzisiaj nie tylko główny magazyn, ale także inne wydania, takie jak „National Geographic Traveler”. Nasi czytelnicy regularnie czytają newsy w serwisie National-Geographic.pl. Dodatkowo co tydzień premierę ma nowy wideo-podcast, w którym eksperci, podróżnicy i naukowcy opowiadają o swoich niezwykłych odkryciach oraz o najnowszych trendach podróżniczych. O to, jak wspominają ostatnie 25 lat, zapytaliśmy także naszych prenumeratorów, którzy są z nami od samego początku. Poznajcie historie trojga z nich – Seweryna Wagnera, dr Magdaleny Migalskiej oraz Zbigniewa Kłosa. Cała rozmowa do wysłuchania na górze strony. Jubileuszowe wydanie „National Geographic Polska” Urodzinowe wydanie „National Geographic Polska” dostępne jest już w sprzedaży. Okładkowym tematem jubi…

grafika-25NG-920034c.jpg
width: 2222
height: 1389

Poznajcie ostatnich cesarzy Chin. Pierwsi władcy tej dynastii nie byli… Chińczykami
type: item
date: 2024-07-09T08:57:49.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: azja
subject: chiny
subject: historia
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: Wolny czas
description: Podczas wędrówki po terenach na północ od Pekinu wciąż zauważalny jest blask, choć nieco przyblakły, ostatniej cesarskiej dynastii Chin – Qing. Jej śladami udał się podróżnik Paul Salopek.
encoded: W tym artykule: Śladami dynastii Qing Kontrowersyjna dynastia Qing Cesarze Qing byli mistrzami kamuflażu Czasy prosperity dynastii Qing Chengde. Ważne miejsce na mapie dynastii Qing Kres dynastii Qing W towarzystwie lokalnych piechurów wędrowałem po Chinach przez ponad dwa lata. Pokonawszy ponad 6000 kilometrów, odwiedziłem megamiasta i plantacje czosnku. Brzmi monotonnie? Może nawet trochę nudno? Nie jest. Śladami dynastii Qing Porzucając szklane sześciany centrów handlowych w Pekinie, w ciągu jednego dnia wędrówki przemierzamy stulecia: wkraczamy w okres dynastii Qing. Za szóstą obwodnicą stolicy wzdłuż wiejskich dróg drżą topole białe. Twarde brzoskwinie lśnią niczym żółte słońca w sadach. Grają cykady. Uściskowi dłoni towarzyszy lekko archaiczny, formalny ukłon. A legiony spalonych słońcem rolników w słomkowych kapeluszach zbierają kosze dzikich owoców – jagód jujube rosnących na gęstych krzakach. Wystarczy zmrużyć oczy, żeby wyobrazić sobie świtę cesarza Qing Kangxi – kolumnę o długości 10 kilometrów – maszerujące zastępy chorążych, małżonków, dworzan, poetów, setki krów i kaczek przeznaczonych na ubój, skrzypiące wozy pełne ryżu i złożonych namiotów, z belgijskim astronomem kroczącym na końcu. „Przemarsz przypominał exodus narodu lub spęd bydła” – pisze historyczka Ruth Rogaski o procesjach królewskich Qing, „ale taki, któremu przewodził Syn Niebios”. Biorąc pod uwagę ich miejsce jako ostatnich cesarzy Chin – ostatni władca Qing, przeciętniak o okrutnym usposobieniu imieniem Puyi, który abdykował na rzecz rewolucjonistów w 1911 r., kończąc tym samym 2000 lat sukcesji dynastycznej w Państwie Środka – można by pomyśleć, że istnieje konsensus co do ich panowania. Ale historia Chin nie jest prosta. A już najmniej dla samych Chińczyków. Kontrowersyjna dynastia Qing Po części dlatego, że przynależni do niej władcy, przynajmniej początkowo, nie byli Chińczykami. Byli to klasyczni insiderzy-outsiderzy: półnomadzi, polujący i będący rolnikami, zwani Mandżurami, pochodz…

ps-32e431e.jpg
width: 3689
height: 4737

To nie Germanie jako pierwsi ograbili Rzym. Tej zniewagi imperium nigdy nie wybaczyło najeźdźcom
type: item
date: 2024-03-30T15:32:49.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: celtowie
subject: historia
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: rzym
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: Wolny czas
description: Galowie, a nie niesławni Wandalowie czy Wizygoci, byli pierwszymi, którzy zdobyli Rzym i złupili to miasto dla jego bogactwa. Słowa ich przywódcy będą prześladować Rzymian przez pokolenia: „Vae victis”, czyli „biada zwyciężonym”.
encoded: W tym artykule: Zagrożenie znikąd – Galowie Wczesne spotkania z Celtami Galowie. Zaprawieni wojownicy Bitwa nad rzeką Alią Oblężenie i złupienie Rzymu Biada zwyciężonym Republika Rzymska kwitła na początku IV wieku p.n.e. Była bogata i potężna. Właśnie pokonała etruskie miasto Weje, zgromadziła ogromne łupy i podwoiła swoje terytorium. Zagrożenie znikąd – Galowie Ale wtedy, ni stąd ni zowąd, republika doświadczyła czegoś niewyobrażalnego: okupacji przez celtycki lud Galów. Było to pierwsze starcie Rzymu z Galią, ale nie ostatnie. W nadchodzących stuleciach Rzymianie i Galowie ścierali się jeszcze wiele razy. Ale ta pierwsza porażka w 387 r. p.n.e. spowodowała zbiorową traumę dla Rzymu. Trwała ona przez pokolenia, kształtując rzymskie podejście do wszystkich ludów z północy. Wczesne spotkania z Celtami W 600 r. p.n.e. galijski lud Insubrów osiedlił się już na południe od Alp, gdzie założył Mediolanum (dzisiejszy Mediolan). W ciągu następnych dwóch stuleci inne ludy galijskie zrobiły to samo. Rozszerzyły swoje wpływy na południową i zachodnią Europę. Około 400 r. p.n.e. Senonowie osiedlili się na wybrzeżu Adriatyku, w regionie, który Rzymianie nazwali później Ager Gallicus. Jednak osada ta wciąż znajdowała się w bezpiecznej odległości od Rzymu i po drugiej stronie Apeninów. One tworzą górzysty kręgosłup Półwyspu Apenińskiego, czyli współczesnych Włoch. Dekadę później Senonowie przekroczyli góry i zaatakowali etruskie miasto Clusium, blisko 150 km na północ od Rzymu. Ponad cztery wieki później rzymski historyk Liwiusz opisał tę galijską ekspansję. Historycy rzymscy opisywali Galów, ale należy traktować te zapisy z pewną rezerwą. Galowie mieli być wysocy, bladzi, wąsaci i nosić długie blond włosy. Niektórzy z nich, według greckiego historyka Diodora Sycylijskiego z I wieku p.n.e., rozjaśniali włosy „wodą wapienną”. Istnieją różne teorie na temat przyczyn ich inwazji na Półwysep Apeniński. Ogólnie rzecz biorąc, źródła rzymskie sugerują, że Galowie byli mniej rozwiniętym …

i-e06b438.png
width: 981
height: 764

Polacy odkryli w Uzbekistanie zagadkowe narzędzia sprzed 70 tys. lat. Tropią ludzi, którzy je wykonali
type: item
date: 2024-03-22T10:19:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: azja
subject: homo sapiens
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: uzbekistan
subject: Wolny czas
subject: zabytki
description: Innowacyjne narzędzia krzemienne sprzed 70 tys. lat odkryli polscy archeolodzy w Uzbekistanie. Teraz próbują ustalić, kto je wykonał. Ma to fundamentalne znaczenie w ustaleniu kierunków pradziejowych migracji człowieka i jego krewnych.
encoded: W tym artykule: W drodze na wykopaliska. Trekking na rzecz nauki Cel badań – jaskinie zasiedlone dziesiątki tysięcy lat temu Realia badań wykopaliskowych Pytania czekają na odpowiedzi. Potrzebne dalsze badania Dotarcie do jaskini – celu badań – zajęło archeologom kilka dni. Ekspedycja w Uzbekistanie odbyła się w 2023 roku. Trasa wiodła przez szczyt Duży Chimgan o wysokości 3300 m n.p.m. W czasach sowieckich było to miejsce obozów szkoleniowych dla początkujących alpinistów. Potem nie było już żadnej widocznej ścieżki. Wizualnie masywy te przywodzą na myśl Tatry Zachodnie, ale – jak podkreślają naukowcy – na sterydach. W drodze na wykopaliska. Trekking na rzecz nauki – Narzędzia do prowadzenia wykopalisk i sprzęt do biwakowania pod gołym niebem nieśliśmy na naszych plecach – mówi National Geographic Polska kierowniczka ekspedycji, dr hab. Małgorzata Kot z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Waga takiego zestawu łącznie z wodą i prowiantem? Około 25–45 kg. – Po drodze spotkaliśmy ostatnich pasterzy schodzących na zimę z gór. Powiedzieli nam, że dalej za nimi nie ma już nikogo i zostajemy w górach sami – wspomina dr hab. Kot. Z tym „sami” nie było to do końca prawda. Archeolodzy dostali wcześniej ostrzeżenie: niedźwiedzie w górach są wyjątkowo niespokojne, bo całe lato panowała susza. A owce to stosunkowo łatwy łup dla tych zwierząt. Gdy ostatni pasterze sprowadzą swoje stada na zimę w doliny, niedźwiedzie chodzą głodne. Wybór pory roku na wyprawę był podyktowany stanem wody w rzekach. Jesienią jej poziom jest najniższy i najłatwiej jest je przejść. A idąc, trzeba je przechodzić wpław. Ze sprzętem na plecach jest to zawsze problematyczne. Cel badań – jaskinie zasiedlone dziesiątki tysięcy lat temu Po co ten cały trud i znój? Celem archeologów w 2023 roku były dwie jaskinie położone wysoko w górach Tien Szan, na pograniczu Uzbekistanu i Kirgistanu. Takie miejsca to skarbnice wiedzy o najbardziej odległej przeszłości człowieka. Archeolodzy liczyli, że odnajd…

polacy-odkryli-w-uzbekistanie-zagadkowe-narzedzia-sprzed-70-tys-lat-tropia-ludzi-ktorzy-je-wykonali-9e6b7a1.jpg
width: 4032
height: 3024

Poznaj 3 japońskie samurajki. To jedne z najbardziej legendarnych wojowniczek w historii
type: item
date: 2024-03-16T10:30:22.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: japonia
subject: kobiety
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: średniowiecze
subject: wojsko
subject: Wolny czas
description: Przez setki lat Japonia była państwem wojowników. Te samurajki były jednymi z najbardziej zaciekłych w kraju.
encoded: W tym artykule: Samurajki były niezbędne Trening kobiet-samurajek Gozen Tomoe: oddzielając mit od historii Gozen Hangaku: piękna i okrutna Takeko Nakano: jedna z ostatnich samurajek W ciągu siedmiu wieków panowania samurajów w Japonii, kobiety odgrywały istotną rolę zarówno w tworzeniu, jak i utrzymywaniu państwa wojowników. Poza krótkim okresem w XIV wieku, cesarz był tylko figurantem, podczas gdy prawdziwa władza spoczywała w rękach szoguna. Był on przywódcą wojskowym kraju. Samurajki były niezbędne Pod rządami pierwszego szoguna, Yoritomo Minamoto, w XII wieku kobiety pełniły rolę lokalnych konstabli. Wypełniały obowiązki wojskowe, od dostarczania żołnierzy, po osobistą obronę posiadłości. Córki i synowie mieli zasadniczo równe prawo do dziedziczenia, gdy rządziła rodzina Minamoto (zwana siogunatem Kamakura). „Siogunat Kamakura nie mógłby istnieć bez kobiet” – napisał Mike Wert, profesor nadzwyczajny historii Azji Wschodniej na Uniwersytecie Marquette w USA w książce „The Samurai: A Concise History”. Znaczenie samurajek zmniejszyło się po okresie siogunatu Kamakura. Jednak oblężenia były powszechne w wojnach domowych okresu Sengoku (XV–XVII wiek), a obowiązkiem pani zamku było nadzorowanie jego obrony, jeśli jej mąż był nieobecny. Dama i jej świta byli szkoleni w posługiwaniu się sztyletem do samoobrony. A jeśli wszystko było stracone – do zachowania honoru za wszelką cenę. Trening kobiet-samurajek Trening sztuk walki dla samurajskich kobiet zależał w dużej mierze od konkretnej rodziny. Dla niektórych trening spełniał rolę duchową jako przygotowanie do życia małżeńskiego i macierzyństwa. Inne, jak samurajki z Aizu, traktowały trening wojskowy bardzo poważnie. „Kobiety-wojowniczki z Aizu przeszły dogłębne szkolenie bojowe, szczególnie w zakresie posługiwania się halabardą” – napisała Diana E. Wright w książce „Female Combatants and Japan's Meiji Restoration: the Case of Aizu”. „Wykształcone tak, by były równie biegłe w sposobach posługiwania się piórem i mieczem. …

0-8d03dbf.png
width: 1003
height: 569

Poznaj jedyną kobietę wtajemniczoną w spisek na życie Juliusza Cezara. To Porcja, żona Brutusa
type: item
date: 2024-03-15T13:03:36.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: kobiety
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: rzym
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: Wolny czas
description: Słynna starożytna stoiczka Porcja, córka Katona Młodszego, była kobietą o silnych przekonaniach politycznych. Pomogła swojemu mężowi, Brutusowi, obalić Juliusza Cezara.
encoded: W tym artykule: Wśród spiskowców na życie Juliusza Cezara – nie tylko mężczyźni Co wiemy o Porcji Katonis? Porcja i wielka polityka Spisek przeciw Cezarowi Pokłosie spisku na Juliusza Cezara Kiedy Juliusz Cezar wydawał się coraz bardziej skłonny do objęcia rządów autorytarnych, dwóch mężczyzn wyłoniło się jako najzacieklejsi obrońcy Republiki Rzymskiej. Byli to Katon Młodszy, który przewodził oporowi wobec Cezara w Senacie, oraz jego bratanek, Marek Juniusz Brutus, który kierował spiskiem mającym na celu zamordowanie Cezara. Wśród spiskowców na życie Juliusza Cezara – nie tylko mężczyźni Ale był jeszcze jeden kluczowy gracz w burzliwych wydarzeniach otaczających koniec Cezara. Kobieta, która była silna nawet pod presją i niezwykle lojalna. Nazywała się Porcja. Córka Katona i żona Brutusa, Porcja Katonis (ok. 73–43 p.n.e.) była „jedyną kobietą, która została wtajemniczona w spisek”, jak opisał ją rzymski historyk Kasjusz Dion. Odwaga, logiczny umysł i gotowość do poświęceń Porcji zostały docenione przez rzymskich historyków, a wieki później uwiecznione w tragedii Williama Szekspira „Juliusz Cezar” z 1599 roku. Wiele czynników ukształtowało tę niezwykłą osobę, ale dwa wyróżniają się: niestabilny klimat polityczny i nauki jej ojca. Co wiemy o Porcji Katonis? Wiele z tego, co wiadomo o Porcji, pochodzi głównie od greckiego historyka Plutarcha (w jego książkach o Brutusie i Katonie) oraz z „Historii rzymskiej” Kasjusza Diona i ze wzmianek w innych dziełach. Według Judith P. Hallett, emerytowanej profesorki na University of Maryland w USA i autorki książki „Fathers and Daughters in Roman Society: Women and the Elite Family” we wszystkich starożytnych źródłach jest ona „opisana jako członek rodziny Katona Młodszego, który jest najbardziej oddany sprawie swojego ojca”. Ojciec Porcji, Katon Młodszy (nazwany tak dla odróżnienia od swojego pradziadka Katona Starszego), był arystokratą i republikaninem starej gwardii. Jako wielbiciel filozofii stoickiej, Katon stawiał cnotę i o…

q-a3e5436.png
width: 981
height: 890

Posąg Zeusa w Olimpii. Zaginiony cud świata, który zainspirował niezliczone imitacje
type: item
date: 2024-03-09T13:18:47.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: bogowie
subject: dzieła sztuki
subject: grecja
subject: religie
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: starożytność
subject: świątynie
subject: sztuka
subject: Wolny czas
description: Posąg Zeusa w Olimpii był gigantyczny. Skąpany w złocie i kości słoniowej osiągał ponad 12 m wysokości. Olśnił starożytny świat, gdy powstał w V wieku p.n.e. Po 8 stuleciach zniknął. Jego los jest nadal nieznany.
encoded: W tym artykule: Fidiasz – mistrz rzeźby Fidiasz bierze się do dzieła Jak wyglądał bóg bogów – Zeus Posąg celem pielgrzymek Posąg greckiego boga Zeusa siedzącego na wspaniałym tronie wznosił się na kilkanaście metrów wewnątrz jego świątyni w sanktuarium w Olimpii. Był tak duży, że według geografa Strabona, gdyby Zeus wstał, jego głowa przebiłaby dach. Jego podobizna była wykonana pieczołowicie z wykorzystanie kości słoniowej i złota. W miejscu oczu umieszczono kamienie szlachetne. Dzieło było tak niesamowite, że posąg Zeusa został uznany za jeden z siedmiu cudów starożytnego świata w 225 r. p.n.e. przez różnych obserwatorów, w tym pisarza Antypatera z Sydonu i matematyka Filona z Bizancjum. Lista ta obejmowała również Wielką Piramidę w Gizie należącą do Cheopsa, Wiszące Ogrody w Babilonie i Latarnię Morską w Aleksandrii. Fidiasz – mistrz rzeźby Fidiaszowi, znanemu artyście i architektowi tamtych czasów, zlecono wykonanie najważniejszego dzieła świątyni w Olimpii: gigantycznego posągu Zeusa na tronie. Szczegóły dotyczące wczesnego życia Fidiasza są nieliczne. Urodzony w Atenach około 500 r. p.n.e., prawdopodobnie walczył w bitwie pod Salaminą lub Platejami przeciwko Persom. Jego służba wojskowa zyskała przychylność Kimona, bogatego ateńskiego polityka i wojskowego, który wybrał Fidiasza do budowy pomnika zwycięstwa pod Maratonem w Delfach. Renoma Fidiasza rozprzestrzeniła się w całej Grecji, a on sam otrzymał wiele projektów przed zleceniem w Olimpii. Fidiasz bierze się do dzieła Artysta wykonał posąg Zeusa w Olimpii w technice znanej jako chryzelefantyna. Wykorzystywała kość słoniową i złoto oraz inne drogie materiały. Fidiasz słynął z projektowania kolosalnych figur właśnie w ten sposób. Wśród jego najbardziej znanych dzieł, stworzonych mniej więcej w tym samym czasie, co posąg Zeusa, była rzeźba poświęcona Atenie w Partenonie w Atenach. Greccy rzemieślnicy zazwyczaj pracowali z kością słoniową na małą skalę. Kość słoniowa jest materiałem trudnym w obróbce. Rozwijan…

posag-zeusa-w-olimpii-zaginiony-cud-swiata-ktory-zainspirowal-niezliczone-imitacje-66537c1.png
width: 962
height: 895

Śladami pierwszego Homo sapiens w Chinach. Jaskinia Tianyuan pełna zagadkowych kości
type: item
date: 2024-03-08T09:04:35.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: chiny
subject: homo sapiens
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleolit
subject: pradzieje
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: Wolny czas
description: To jedno z najciekawszych stanowisk archeologicznych Chin. Odkryto tu kości jednego z pierwszych Homo sapiens, który dotarł do dzisiejszego Państwa Środka. Ze szczątków człowieka można wywnioskować, że nosił buty – pisze dla National Geographic z Chin Paul Salopek.
encoded: W tym artykule: Jaskinia Tianyuan – miejsce szczególne Człowiek z Tianyuan – kim był? Pradziejowe obuwie made in China W muzeum twarzą w twarz z jaskiniowcem Widok z jaskini Tianyuan Jaskinia Tianyuan, Chiny: 39° 39’ 28” N, 115° 52’ 17” E Pniemy się po zielonych wzgórzach na zachód od Pekinu. Porastają je dzikie morele i orzechy włoskie. Ich owoce są małe, twarde, gorzkawe. Wśród zieleni jak szalone ćwierkają chmary mazurków. Na dnie doliny w promieniach słońca lśni pogrążona w ciszy wieś. Jakim cudem ten rajski zakątek uchował się na obrzeżach 22-milionowej metropolii? Wygląda to jak sen, z pewnością jest zagadką. Pylistą, wspinającą się zakosami ścieżką dla kóz maszeruje przede mną profesor Gao Xing. Zmierzamy ku wejściu do jaskini, przegrodzonemu żelazną kratą z napisem „Tianyuan”. W środku znaleziono jedne z najstarszych szczątków Homo sapiens w Chinach. – Sprzed jakichś 40 tys. lat – mówi Gao, krępy, małomówny mężczyzna o pewnym kroku kogoś, kto pół życia spędził na wykopaliskach. Jest specjalistą od kamiennych narzędzi z Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii Chińskiej Akademii Nauk. Przed kosmicznym promieniowaniem chroni go kapelusz z szerokim rondem i bluzka z długimi rękawami. – No i jak? – uśmiecha się. Wspaniale. Czuję radość i wzruszenie. Jaskinia Tianyuan – miejsce szczególne Od kilkunastu lat maszerowałem w kierunku jaskini Tianyuan – miejsca szczególnego dla antropologów badających wędrówki pierwszych ludzi i ich rozprzestrzenianie się po świecie. Od 2013 r. wędruję z Afryki, podążając śladami najdawniejszych współczesnych mężczyzn, kobiet i dzieci, którzy w epoce kamienia eksplorowali naszą planetę. Opisuję historię miejsc na trasie i rozgrywające się tam obecnie wydarzenia. Rozmawiam z poszukiwaczami skamieniałości i poetami. A teraz, o ledwie dzień spaceru ze stolicy Chin, spotykam wreszcie jednego z tych pradawnych pionierów. Odczuwam wyjątkową więź z Człowiekiem z Tianyuan. Wędrowcem, który złożył tu swe kości – i już nie powstał …

paul-salopek-f8697a2.jpg
width: 4032
height: 3024

Starożytny dziennik ujawnia, jak zbudowano Wielką Piramidę. Piramidy powoli odsłaniają tajemnice
type: item
date: 2024-03-01T15:32:02.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: architektura
subject: egipcjanie
subject: egipt
subject: piramidy
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
subject: Wolny czas
description: Piramidy w Gizie są architektonicznym majstersztykiem. Uważane są też za jedne z najbardziej tajemniczych budowli świata. Ale papirusy znad Morza Czerwonego dają bezprecedensowy wgląd w to, kto zbudował te starożytne cuda.
encoded: W tym artykule: Tu kiedyś tętniło życie Odkrycie Wadi al-Dżarf Topografia Wadi al-Dżarf Skarby w jaskiniach Dzienniki Merera Rachunki muszą się zgadzać Położone na egipskim wybrzeżu Morza Czerwonego Wadi al-Dżarf jest dziś cichym, niepozornym miejscem. Suche pustynne piaski i spokojna błękitna woda rozciągają się jak okiem sięgnąć. Po drugiej stronie wody można dostrzec Półwysep Synaj. Tu kiedyś tętniło życie Ponad cztery tysiące lat temu było tutaj gwarno i tłoczno. Historyczne znaczenie Wadi al-Dżarf zostało dostrzeżone dopiero w 2013 roku, kiedy znaleziono 30 najstarszych na świecie zapisanych papirusów. Spoczywały ukryte w stworzonych przez człowieka wapiennych jaskiniach. Tak zwane zwoje znad Morza Czerwonego są niezwykłe nie tylko ze względu na swój wiek, ale też ze na swoją zawartość. Nie tylko ujawniają odległą przeszłość Wadi al-Dżarf jako tętniącego życiem portu, ale także zawierają relacje naocznego świadka mężczyzny o imieniu Merer. Brał udział w budowie Wielkiej Piramidy faraona Chufu, czyli Cheopsa. Odkrycie Wadi al-Dżarf Wadi al-Dżarf odkrył na dla świata naukowego w 1823 roku angielski podróżnik i antykwariusz, John Gardner Wilkinson. Uważał, że jaskinie to pozostałości grecko-rzymskiej nekropoli. Następnie, w latach 50. XX wieku, dwóch francuskich pilotów, miłośników archeologii, François Bissey i René Chabot-Morisseau, ponownie tam zawitało. Kryzys sueski z 1956 roku zastopował dalsze badania. Dopiero w 2008 r. wznowiono prace. Francuski egiptolog Pierre Tallet poprowadził serię wykopalisk, które ostatecznie zidentyfikowały Wadi al-Dżarf jako ważny port. Jego historia sięga około 4500 lat wstecz, do czasów panowania Chufu i budowy Wielkiej Piramidy. Zespół Talleta ujawnił, że był to tętniący życiem ośrodek gospodarczy zajmujący się dystrybucją materiałów wykorzystywanych do budowy piramid, oddalonych o około 240 km. W takiej interpretacji odkryć pomocne było przełomowe znalezisko dziennika Merera wśród odkrytych papirusów. Topografia Wadi al-Dżarf …

pierre-tallet-archaeological-mission-to-wadi-al-jarf-d975037.png
width: 1403
height: 777

Nie tylko Wielki Mur Chiński. „Fortyfikacje w Państwie Środka widzi się wszędzie”
type: item
date: 2024-02-02T10:45:25.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: ludzie
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: trekking
subject: wędrówki
subject: Wolny czas
description: Jedenaście lat marszu przez cały świat – i przez szańce ludzkich umysłów. Wielki Mur Chiński to tylko jedna z licznych fortyfikacji, które można napotkać w Państwie Środka – pisze Paul Salopek w relacji dla National Geographic z Chin.
encoded: W tym artykule: Marsz śladem dawnych i obecnych ludzi Dawno temu w Chinach Pierwszy mur Szczelny jak mur? Mur, który powstał w jeden dzień Mury są wszędzie Czas jest murem. I być może życie także Okolice przełęczy Yanmen, Shanxi, Chiny, 39°11’41”N, 112°48’30” E – Czy mury działają? Stoję na „dzikim murze”, fragmencie Wielkiego Muru Chińskiego – porzuconym, zniszczonym skraweczku umocnień długich na ponad 20 tysięcy kilometrów i składających się z wielu linii. Kiedyś broniły one dawnych chińskich państw przed sobą nawzajem i przed nomadami z krain Eurazji. Ten odcinek fortyfikacji w pobliżu Yanmenguan – Przełęczy Dzikich Gęsi – w środkowej części prowincji Shanxi nie został odrestaurowany na potrzeby turystów. Niepokojące, obłożone kamieniem szańce mierzą niespełna osiem metrów. Osypują się tu i tam, pozarastały je suche trawy. Łyse, zerodowane grzbiety pasma Hengshan falują niczym ogromny brązowy kręgosłup. Towarzyszy mi Wang Wei, profesor archeologii z uniwersytetu w Taiyuanie. To niezmordowany piechur – prawdziwa z niego górska kozica. – Tak, uważam, że mury działają – odpowiada Wang, przekrzykując dmący znad Mongolii wicher. – Ten świetnie spełniał swoją funkcję, i to przez setki lat. – Gdy widzę mur graniczny, dostrzegam w nim dowód politycznej porażki – upieram się. – Zgoda. Bywa i tak. Marsz śladem dawnych i obecnych ludzi Wędruję przez Chiny. To jedenasty rok mojej długiej podróży przez cały świat: Out of Eden Walk. Wsparty radami archeologów, paleontologów, genetyków i historyków, na piechotę odtwarzam szlaki, którymi ludzie w epoce kamienia rozprzestrzenili się z Afryki. Po drodze przyglądam się bieżącym wydarzeniom z perspektywy długiego trwania. Szukam źródeł newsów z ostatniej chwili na zapomnianych gmachach historii. Od 2013 r. maszeruję przez świat coraz silniej zjednoczony gospodarczo, ale pod względem politycznym trzeszczący w szwach. Głęboko pod moimi stopami ewidentnie się coś porusza. Moje obserwacje – mimo że poczynione z nietypowej perspektywy p…

wielki-mur-chinski-153cf53.jpg
width: 4032
height: 3024

Bolesław Chrobry to pierwszy król Polski. Był wyrafinowanym władcą, ale też gwałcicielem
type: item
date: 2024-01-21T13:26:22.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia polski
subject: królowie
subject: polska
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: średniowiecze
subject: Wolny czas
description: Bolesław Chrobry miał być znakomitym władcą, skutecznym zdobywcą i człowiekiem, który faktycznie przyczynił się do chrystianizacji Polski. Kronikarze wskazywali jednak, że ten sam człowiek potrafił również bezwzględny i okrutny.
encoded: W tym artykule: Jak Bolesław Chrobry doszedł do władzy? Bolesław Chrobry przyczynił się do chrystianizacji Polski Bolesław Chrobry wykupił ciało św. Wojciecha Z czego zasłynął Bolesław Chrobry? Koronacja Bolesława Chrobrego Bolesław Chrobry: ciekawostki Bolesław Chrobry urodził się w 966 lub 967 roku jako syn władcy Polski z dynastii Piastów – Mieszka I – i czeskiej księżniczki Dobrawy. Matka Bolesława zmarła jednak zaledwie 10 lat po jego narodzinach, a ojciec w 979 lub 980 roku ożenił się ponownie. Oda Dytrykówna dała Mieszkowi troje nowych dzieci, a przyszłemu królowi – trzech potencjalnych konkurentów w walce o władzę. Jak Bolesław Chrobry doszedł do władzy? Mieszko I zmarł w 992 roku. Macocha Bolesława Chrobrego miała swój plan, aby panowanie w Polsce objął jeden z jej synów. Prawdopodobnie w 991 roku zainspirowała swojego męża do sporządzenia dokumentu Dagome iudex, który miał poddać państwo pod opiekę Stolicy Apostolskiej. Nie wiadomo dokładnie, jaka była treść pisma, ponieważ oryginał nie zachował się do naszych czasów. Jedna z teorii głosi natomiast, że był to sprytny plan Ody, który zakładał, że dzięki incipitowi sukcesja przypadnie jednemu z jej dwóch synów: Lambertowi lub Mieszkowi. Realną władzę pełniłaby Dytrykówna jako regentka, ponieważ obydwaj byli jeszcze małoletni. Bolesław Chrobry miał już wówczas wprawę we władaniu i dworskich intrygach. W Krakowie sprawował władzę w imieniu Bolesława II Czeskiego. Postanowił wyprzedzić macochę o co najmniej jeden krok. Od razu po śmierci ojca przybył do Gniezna i wygnał Odę wraz z jej synami z kraju. Uważa się, że nakazał również oślepienie (sprzyjających kobiecie) starych doradców Mieszka I. Nawet cesarz Otton III, który objął władzę w 995 roku, nie stanął po stronie Ody. Niemiecki monarcha – chociaż miał wówczas zaledwie 15 lat – myślał bardzo pragmatycznie. Uznał bowiem, że cenniejszy będzie dla niego ambitny i charyzmatyczny Bolesław niż wdowa z synami kłócącymi się o sukcesję. Bolesław Chrobry przyczynił s…

boleslaw-chrobry-a5ee41a.jpg
width: 700
height: 471

Czy ten „sekretny pokój” zawiera zaginione dzieła Michała Anioła? Przekonaj się na własne oczy
type: item
date: 2024-01-05T14:03:59.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: renesans
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: sztuka
subject: włochy
subject: Wolny czas
description: Szkice na ścianach „sekretnego pokoju” we florenckiej kaplicy mogły być dziełem Michała Anioła, który szukał schronienia przed rodziną Medyceuszy w 1530 roku.
encoded: W tym artykule: Ukryte pomieszczenie… …pełne zagadkowych rysunków Michał Anioł w ukryciu Wątpliwości dotyczące autorstwa W 1975 roku Paolo Dal Poggetto, ówczesny dyrektor Muzeum Kaplic Medyceuszy we Florencji, natknął się na renesansowy skarb. Szukając nowej drogi wyjścia dla turystów, Dal Poggetto i jego koledzy odkryli zapadnię ukrytą pod szafą w pobliżu Nowej Zakrystii, komnaty mieszczącej ozdobne grobowce władców Medyceuszy. Pod zapadnią znajdowały się kamienne schody prowadzące do podłużnego pomieszczenia, które początkowo wydawało się być jedynie schowkiem na węgiel. Ukryte pomieszczenie… Ale na ścianach Dal Poggetto i jego koledzy znaleźli coś, co według nich jest rysunkami węglem i kredą wykonanymi przez słynnego artystę Michała Anioła. Do tej pory pokój był w dużej mierze niedostępny, ale od 15 listopada otwarto go dla publiczności. Maksymalnie czterech zwiedzających, w towarzystwie ochrony muzeum, może podziwiać pomieszczenie przez najwyżej 15 minut. Pomieszczenie, do którego prowadzą wąskie schody, ma zaledwie 10 m długości, 3 m szerokości i 2,4 m wysokości. W 2017 roku Monica Bietti, która była wówczas dyrektorem Kaplic Medyceuszy, udzieliła fotografowi „National Geographic” Paolo Woodsowi rzadkiego dostępu do uchwycenia jego niezwykłej zawartości. …pełne zagadkowych rysunków Eksperci spędzili tygodnie na skrupulatnym usuwaniu tynku skalpelami. Gdy powłoka zniknęła, pojawiły się dziesiątki rysunków, z których wiele przypominało wielkie dzieła Michała Anioła. W tym marmurowa rzeźba ludzkiej postaci zdobiąca grobowiec Giuliano de Medici w Nowej Zakrystii powyżej, którą zaprojektował sam Michał Anioł. Dal Poggetto doszedł do wniosku, że artysta ukrywał się w pokoju przez około dwa miesiące w 1530 roku przed rodziną Medyceuszy. Powszechna rewolta wysłała władców miasta, Medyceuszy na wygnanie w 1527 roku. Pomimo ich wcześniejszego patronatu nad jego twórczością, Michał Anioł zdradził rodzinę, sprzymierzając się z innymi florentyńczykami przeciwko ich rządom.…

czy-ten-sekretny-pokoj-zawiera-zaginione-dzielo-michala-aniola-364d4d0.png
width: 931
height: 703

Była jedyną kobietą uwielbianą przez Hitlera i Stalina. Jej szpiegowska kariera jest wspominana do dziś
type: item
date: 2023-12-28T16:00:27.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: adolf hitler
subject: Edukacja
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: niemcy
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: rosja
subject: szpiegostwo
subject: związek radziecki
description: Była kobietą, której udało się pogodzić rzeczy niemożliwe. Uwielbiali ją zarówno Hitler, jak i Stalin. Pierwszy jako aktorkę, drugi – jako swoją agentkę.
encoded: W tym artykule: Kim była Olga Czechowa? Życie w Europie po I wojnie światowej Niemieckie kino nieme i początek kariery Czechowej Jak Olga Czechowa została szpiegiem? Filmowa diwa III Rzeszy Szpieg, który uwiódł Hitlera Olga Czechowa przekazywała informacje o planach Hitlera Sowietom Willa Czechowej pod Berlinem Nowe życie w RFN Pod koniec 1941 r. sytuacja ZSRR wydawała się tragiczna. Niemcy stali pod bramą Moskwy. Mińsk, Kijów i Charków były okupowane przez wroga. Wokół Leningradu zacisnęła się pętla blokady. Życie straciło około 3 mln czerwonoarmistów, do niewoli trafiło już ponad 2,5 mln. Wówczas kierownictwo NKWD doszło do wniosku, że jedynym sposobem na powstrzymanie niemieckiej wojennej machiny jest zabójstwo Hitlera. Kim była Olga Czechowa? To zadanie powierzono agentowi bezpieki Lwowi Knipperowi. Mężczyzna pochodził ze zruszczonej niemieckiej rodziny, wyglądał jak rasowy Aryjczyk. Perfekcyjnie mówił po niemiecku, posiadał nienaganne maniery i szlachecki rodowód. Lew miał przedostać się do Berlina i udawać tam prześladowanego przez Sowietów artystę, a potem wejść do najbliższego kręgu Hitlera – w czym Knipperowi miała pomóc starsza siostra Olga Czechowa. Kobieta mieszkała w Berlinie, uchodziła za największą gwiazdę niemieckiego kina i ulubienicę Hitlera, który nadał jej oficjalny tytuł „aktorki państwowej Rzeszy”. Olga Czechowa trafiła do Berlina w sierpniu 1920 r. jako 23-letnia uciekinierka z bolszewickiej Rosji. Miała za sobą ciężkie przeżycia w kraju rozbitym wojną domową. Zimą temperatura w moskiewskim mieszkaniu Olgi i jej siostry spadała poniżej zera. Kobiety cudem uniknęły zbiorowego gwałtu, gdy im dokwaterowano grupę czerwonoarmistów. Zdarzało im się głodować po kilkanaście dni, a największym przysmakiem były ugotowane mrożone ziemniaki. O ludzkich losach decydowali wówczas arbitralnie czerwoni komisarze: jeśli ktoś trafiał przed sąd, a nie miał spracowanych rąk, sędziowie często wydawali na niego wyrok śmierci. Olga była szczególnie zagrożona, gdyż n…

byla-jedyna-kobieta-uwielbiana-przez-hitlera-i-stalina-jej-szpiegowska-kariera-jest-wspominana-do-dzis-3bde7cd.jpg
width: 2144
height: 2904