National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-20T09:03:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nie tylko „hormon szczęścia”? Ekspertka tłumaczy, co naprawdę robi z nami dopamina
items: Masz w głowie wbudowany krokomierz. Czy to oznacza, że możesz przestać nosić opaskę sportową?
items: Mikroplastik uszkadza twój mózg na 5 sposobów. Jak to się dzieje?
items: Ten smak może trafić na talerze obok słodkiego i słonego. Eksperci są podzieleni
items: Czy psy mogą mieć autyzm? Neuroróżnorodność to domena nie tylko ludzi
items: Czy impulsy elektryczne mogą uspokoić twój układ nerwowy? Oto, co mówią lekarze
items: Nowy implant mózgowy dekoduje „wewnętrzny monolog” człowieka. To przełom
items: Śmierć to nie koniec? Naukowcy przywrócili aktywność w martwym oku 5 godzin po zgonie
items: Australijska firma stworzyła komputer z ludzkimi neuronami. Można go wynająć lub kupić
items: Mózg działa inaczej niż sądziliśmy. Pojedyncze neurony potrafią jednocześnie pracować nad wieloma zadaniami
items: Neurobiolodzy nie mają wątpliwości. Ten znany wszystkim stan działa jak reset dla mózgu
items: Słynny nominowany do Oscara film posłużył do badań nad uzależnieniem od heroiny
items: Neuronalne komórki macierzyste odkryto poza mózgiem. Czeka nas przełom w medycynie
items: To nie jest zdjęcie kosmosu. Naukowcy opracowali najdokładniejszą mapę mózgu w historii
items: Gdzie „mieszka” świadomość? Zawiaduje nią struktura ukryta głęboko w mózgu
items: Mózgi małych dzieci rejestrują wspomnienia. „Mogą one nadal istnieć w dorosłości”
items: Naukowcy oszacowali, z jaką prędkością myślimy. 10 bitów na sekundę nie robi wrażenia
items: Koniec z czepkami do EEG? Naukowcy wymyślili tatuaż, który mierzy aktywność mózgu
items: Czy można odmłodzić mózg, by znów chłonął wiedzę? Badacze z Niemiec mają na to pomysł
items: Niektóre rejony mózgu mogą zasypiać na ułamki sekund, podczas gdy inne pozostają aktywne. Jak to możliwe?
items: Elon Musk chce testować implant mózgowy u drugiego pacjenta. Kiedy? W ciągu najbliższych dni
items: Powstał pierwszy „biokomputer” zbudowany z minimózgów. Potrzebuje mniej energii niż zwykły
items: Podsłuchiwanie myśli i słowa. Naukowcy opracowali implanty mózgowe zdolne dekodować mowę wewnętrzną
items: Ile komórek jest w milimetrze sześciennym mózgu? Ta liczba przyprawi cię o zawrót głowy
items: Czy ludzkie mózgi są neutralne płciowo? Zdecydowanie nie! Naukowcy wyłapali znaczące różnice

Nie tylko „hormon szczęścia”? Ekspertka tłumaczy, co naprawdę robi z nami dopamina
type: item
date: 2025-12-20T09:02:30.000Z
creator: Katie Camero
subject: Nauka
subject: dopamina
subject: motywacja
subject: mózg
subject: neurologia
subject: psychologia
description: Dopamina to nie tylko „hormon szczęścia”. Ekspertki wyjaśniają, że to skomplikowany neuroprzekaźnik, który odpowiada za motywację, uwagę i przetrwanie. Dowiedz się, co naprawdę dzieje się w mózgu, kiedy robisz coś przyjemnego.
encoded: Spis treści: Cząsteczka napędzająca pragnienia, nie przyjemność Scrollujesz bez końca? Mózg właśnie się uczy Czy naprawdę można mieć „dopaminowego kaca”? „Post dopaminowy” to nie dieta, której da się trzymać Dopamina jest powszechnie znana jako „hormon dobrego samopoczucia”, ale – jak twierdzą naukowcy – to bardzo uproszczone ujęcie. Choć jej poziom wzrasta podczas przyjemnych aktywności, sama dopamina nie sprawia, że czujemy się dobrze. Tysiące filmów na TikToku pokazują sposoby na „podbijanie” dziennej dawki dopaminy. Pojawiają się tam porady dotyczące resetów, detoksów czy odstawień. Eksperci jednak ostrzegają: nauka za tymi trendami jest często wątpliwa. Daniel Dombeck, profesor neurobiologii, podkreśla, że dopamina nie jest równoznaczna z odczuwaniem szczęścia. Jej główną rolą jest wspieranie procesów poznawczych, takich jak motywacja, uwaga czy pamięć. Cząsteczka napędzająca pragnienia, nie przyjemność Dopamina działa jako neuroprzekaźnik i hormon, umożliwiając komunikację między neuronami. Jej wpływ zależy od lokalizacji w mózgu – w jednych obszarach zwiększa koncentrację, w innych impulsywność. Niedobory dopaminy mogą powodować problemy z uwagą, ruchem i emocjami, co wiąże się z chorobami takimi jak Parkinson, ADHD czy uzależnienia. Badania z lat 80. połączyły dopaminę z układem nagrody, ale nowsze odkrycia pokazują, że odczuwanie przyjemności i dopamina to nie to samo. Można cieszyć się nagrodą bez aktywnego układu dopaminowego – ale brakuje wtedy motywacji do jej zdobywania. To właśnie dlatego możesz pragnąć czegoś, nawet jeśli nie sprawia ci to radości. Dopamina to cząsteczka odpowiedzialna za chęć, a nie za satysfakcję. Scrollujesz bez końca? Mózg właśnie się uczy Za każdym razem, gdy przeglądasz media społecznościowe, mózg „zapisuje” szczegóły sytuacji – dźwięk, obraz, emocje. To wszystko dzięki dopaminie, która uruchamia proces zapamiętywania. Ewolucyjnie mechanizm ten był pomocny. Przodkowie potrzebowali motywacji do zdobywania jedzenia czy budowy sch…

2025-12-17-102248-Heres-what-dopamine-the-happy-hormone-actually-does--National-Geographic--9998620.png
width: 1265
height: 885

Masz w głowie wbudowany krokomierz. Czy to oznacza, że możesz przestać nosić opaskę sportową?
type: item
date: 2025-12-18T13:40:40.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: badania naukowe
subject: mózg
subject: neurologia
subject: Sport
description: Dlaczego szukając przekąski w nocy nie musimy zapalać światła? Ta ukryta umiejętność wynika z niezwykłej, nowoodkrytej zdolności mózgu: ma on wbudowany „krokomierz”, który pozwala mierzyć przebyty dystans nawet w całkowitej ciemności. Okazuje się, że warto ufać swojej intuicji.
encoded: Ludzie nie muszą patrzeć na krokomierz czy na mapę, by wiedzieć, ile przeszli. Naukowcy z Intytutu Maxa Plancka udowodnili, że to zasługa niezwykłych procesów zachodzących w mózgu – dysponuje on mechanizmem, który pozwala śledzić przebyty dystans nawet bez udziału wzroku. Co jeszcze kryje się w naszych głowach? Jak mózg śledzi przebyty dystans? Zespół naukowców przeprowadził serię doświadczeń z udziałem myszy, podczas których uczył je pokonywać określony dystans w specjalnie przygotowanej przestrzeni pozbawionej punktów odniesienia. Myszy mogły polegać wyłącznie na własnym poczuciu ruchu i dystansu, bez wsparcia wzroku czy zapachu. Badacze zarejestrowali aktywność tysięcy neuronów w hipokampie – strukturze mózgu, która odpowiada zarówno za pamięć, jak i za nawigację przestrzenną. Najważniejszym odkryciem było to, że nawet bez bodźców wzrokowych mózg potrafił precyzyjne „zliczać” dystans, wykorzystując specyficzne wzorce aktywności neuronalnej – aktywowały się one zgodnie z przebytą przez zwierzęta odległością. Hipokamp ma funkcję krokomierza Nie samo to było jednak najciekawsze. Zespół pod kierunkiem dr Yingxue Wang odkrył obecność dwóch przeciwstawnych sobie wzorców aktywności neuronów w mózgu. Pierwszy typ gwałtownie zwiększał swoją aktywność przy rozpoczęciu ruchu, po czym stopniowo się wyciszał w miarę pokonywania dystansu. Drugi działał odwrotnie – aktywność malała przy starcie, ale rosła w trakcie ruchu. Ten dwufazowy wzorzec stał się dla naukowców kluczem do zrozumienia nowego kodu neuronalnego – sposobu, w jaki mózg zlicza przebyty dystans. Oznacza to, że neurony hipokampa kodują informacje nie tylko o miejscu, ale także o przebytej drodze: wykorzystują zróżnicowane tempo narastania aktywności neuronów. To zjawisko określono jako „ramping activity”. – To pierwszy raz, gdy udało się wykazać, że dystans może być kodowany inaczej niż za pomocą rozpoznania lokalizacji. To znacząco poszerza nasze zrozumienie funkcji hipokampa – podkreśla Raphael Heldman, jeden z …

shutterstock1317098366-7ce27fe.jpg
width: 3840
height: 2160

Mikroplastik uszkadza twój mózg na 5 sposobów. Jak to się dzieje?
type: item
date: 2025-12-10T08:41:28.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: jedzenie
subject: mikroplastik
subject: mózg
subject: neurologia
subject: zanieczyszczenie środowiska
subject: Zdrowie
description: Zanieczyszczenie mikroplastikiem jest wszechobecne, a niewidoczne gołym okiem cząstki znajdują się w jedzeniu, wodze i powietrzu. Najnowsze badania wskazują, że mikroplastik może akumulować się w ludzkim mózgu, wywołując szereg reakcji prowadzących do uszkodzeń nerwów czy zaburzeń funkcji poznawczych. Naukowcom udało się wyróżnić 5 mechanizmów, przez które tak się dzieje.
encoded: Szacuje się, że dorośli mogą spożywać nawet 250 gramów mikroplastików rocznie. Ma on przyczyniać się do rozwoju wielu chorób neurodegradacyjnych: m.in. alzheimera czy parkinsona. Na jakie sposoby plastik szkodzi układowi nerwowemu i jak się zabezpieczyć? Jak mikroplastik trafia do mózgu? Mikroplastik to drobne fragmenty tworzyw sztucznych o średnicy poniżej 5 mm, które powstają w wyniku rozkładu większych odpadów plastikowych. Związki te przedostają się do organizmu na wiele sposobów: za pomocą zanieczyszczonych owoców morza, soli, żywności przetworzonej, torebek herbaty, plastikowych desek do krojenia, napojów czy warzyw uprawianych w skażonej glebie. Dodatkowo mikroplastiki obecne są w powietrzu – unoszą się z dywanów, są składnikiem kurzu czy syntetycznych tkanin. Rola bariery krew-mózg Choć większość mikroplastików jest usuwana z organizmu, badania wykazują, że mogą one gromadzić się w organach, w tym w mózgu. To odkrycie rodzi poważne obawy o wpływ mikroplastików na zdrowie neurologiczne człowieka. Jak dokładnie do niego przenikają? Bariera krew-mózg (BKM) to specjalistyczna struktura naczyń krwionośnych i komórek, która chroni mózg przed dostępem szkodliwych substancji z krwiobiegu. Jej zadaniem jest selektywne przepuszczanie składników odżywczych i blokowanie toksyn. Badania naukowe wykazują, że mikroplastik może osłabiać tę barierę, czyniąc ją bardziej przepuszczalną. Kiedy bariera staje się „nieszczelna”, do tkanki mózgowej mogą przedostawać się nie tylko mikroplastiki, ale również inne toksyczne związki i patogeny. 5 sposobów, na jakie mikroplastik niszczy mózg Międzynarodowy zespół badaczy z University of Technology Sydney oraz Auburn University, na podstawie dostępnych badań i literatury, wskazał 5 kluczowych mechanizmów dewastującego oddziaływania mikroplastiku na mózg. Swoje wnioski naukowcy opublikowali w czasopiśmie „Molecular and Cellular Biochemistry”. Są to: Pobudzanie komórek odpornościowych i wywoływanie stanu zapalnego – mózg traktuje mikroplas…

GettyImages-2206645051-e40dd72.jpg
width: 5800
height: 4223

Ten smak może trafić na talerze obok słodkiego i słonego. Eksperci są podzieleni
type: item
date: 2025-12-04T06:55:27.000Z
creator: Stacey Colino
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: jedzenie
subject: nauka
subject: neurologia
description: Czy „tłusty” lub „skrobiowy” może stać się szóstym podstawowym smakiem? Naukowcy z całego świata próbują to udowodnić – i choć nie ma jeszcze jednomyślności, jeden z kandydatów ma sporą szansę.
encoded: Spis treści: Nowy smak? Co zmieni uznanie nowego smaku? Siedem kroków do uznania nowego smaku Od cząsteczki do sygnału mózgu Kto jest blisko uznania? Dlaczego w ogóle to ważne? Czy „tłusty” albo „skrobiowy” może pewnego dnia zostać uznany za szósty podstawowy smak – obok słodkiego i słonego? W 1908 roku japoński chemik Kikunae Ikeda badał substancje czynne w kombu (wodorostach), kiedy dokonał odkrycia, które na zawsze zmieniło naukę o jedzeniu. Zorientował się, że to związek o nazwie kwas glutaminowy nadaje wodorostom wyraźny, mięsno-pikantny posmak. Był zupełnie inny niż znane dotąd podstawowe smaki: słodki, słony, kwaśny i gorzki. Ten nowy smak nazwał umami. Choć ludzie od wieków jedli wodorosty, grzyby, miso, dojrzewające sery i produkty fermentowane, niemal sto lat trwały naukowe spory, zanim umami zostało powszechnie uznane za piąty podstawowy smak. Dopiero w latach 90. XX wieku uzyskało oficjalny status. Stało się tak po serii zakrojonych na szeroką skalę badań psychofizycznych, elektrofizjologicznych i biochemicznych, które potwierdziły, że umami różni się od wszystkich pozostałych smaków. Nowy smak? Czy nadszedł czas, by dodać do tej listy szósty smak? Część naukowców uważa, że tak. Zaproponowali nawet kilku kandydatów. Być może powinien to być smak tłusty. Albo skrobiowy. Może kokumi. A może słona lukrecja. W różnym stopniu badacze w ostatnich latach bronili każdego z tych pomysłów. Nie chodzi o to, że naukowcy celowo „polują” na szósty smak. – W gruncie rzeczy to fundamentalne, oparte na nauce poszukiwanie różnych sposobów, w jakie możemy doświadczać świata poprzez smak oraz tego, jak smak jest wykrywany – wyjaśnia neurobiolożka Emily Liman, kierująca katedrą Harolda Dornsife’a w dziedzinie neurobiologii na Uniwersytecie Południowej Kalifornii i specjalizująca się w biologii zmysłów. Co zmieni uznanie nowego smaku? Przełom w zrozumieniu nauki o smaku pozwoliłby technologom żywności tworzyć smaczniejsze produkty. Mógłby też pomóc lekarzom lepiej diagnozować…

GettyImages-1629172751-54ef961.jpg
width: 5627
height: 3751

Czy psy mogą mieć autyzm? Neuroróżnorodność to domena nie tylko ludzi
type: item
date: 2025-11-22T14:17:07.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: mózg
subject: neurologia
subject: psy
subject: Zdrowie
subject: zwierzęta
description: Jesteśmy coraz bardziej świadomi tego, jak bardzo możemy się od siebie różnić – jako ludzie. Zwracamy uwagę na diagnozy ADHD czy autyzmu i uczymy się, jak budować zróżnicowaną społeczność. Naukowcy zwracają jednak uwagę, że neuroróżnorodność może nie być przywilejem wyłącznie ludzi, a zwierzęta także mogą odmiennie doświadczać świata.
encoded: Wiemy, że zwierzęta potrafią mieć od siebie skrajnie odmienne charaktery – nawet w obrębie jednego miotu. Naukowcy pochylający się nad sprawą funkcjonowania ich mózgów wysnuwają hipotezę, że może wynikać to m.in. z neuroróżnorodności. Czy psy mogą być autystyczne? Czym jest neuroróżnorodność? Neuroróżnorodność to zróżnicowanie w zachowaniu ludzi i funkcjonowaniu ich mózgów. Jest wynikiem chemicznych różnic w naszych „komputerach pokładowych”, które sprawiają, że inaczej przetwarzamy otaczający nas świat i reagujemy na bodźce. Najbardziej znanymi przykładami neuroróżnorodności jest np. ADHD czy autyzm. Nawet u ludzi występuje jednak problem z jej diagnozowaniem, a co dopiero u zwierząt. Te nie potrafią nam powiedzieć, jak postrzegają świat ani odpowiedzieć na typowe pytania diagnostyczne. Możemy opisać zachowanie zwierząt jedynie przez pryzmat własnego rozumienia: np. określając je jako impulsywne czy ze skłonnościami do izolacji. Jednak w przypadku niektórych ras może być to typowe zachowanie. Jak więc określić, co jest neuroróżnorodne? Czy zwierzęta mogą być autystyczne? Naukowcy opracowali zwierzęce modele autyzmu, by pomóc sobie zrozumieć czynnik związane ze zwiększonym ryzykiem neuroróżnorodności, a dzięki temu opracować potencjalne wsparcie terapeutyczne. Modele te powstały na podstawie selektywnie dobranych zwierząt i mogą nie w pełni odzwierciedlać typową różnorodność populacji, ale pomagają zrozumieć biologiczne podstawy m.in. autyzmu. Co się okazało? Niektóre psy rasy beagle mają w genach mutację Shank3, która u ludzi jest powiązana z autyzmem i często charakteryzuje się trudnościami w interakcjach społecznych. Beagle z tą mutacją również wykazują słabą chęć do kontaktu z ludźmi. Wykazują również mniejsze sprzężenie neuronalne, czyli efekt, który u ludzi tworzy się podczas rozmowy z drugim człowiekiem czy opowiadania historii. Badania z 2024 roku dowiodły, że psy doświadczają podobnego efektu, gdy patrzą ludziom w oczy. Należy jednak pamiętać, że w rozwój m…

GettyImages-1478380092-e30eca9.jpg
width: 6016
height: 4016

Czy impulsy elektryczne mogą uspokoić twój układ nerwowy? Oto, co mówią lekarze
type: item
date: 2025-11-17T08:01:13.000Z
creator: Katie Wright
subject: Nauka
subject: neurologia
subject: relaks
subject: sen
subject: stres
description: Stymulacja nerwu błędnego przyciąga uwagę jako sposób na relaks i odzyskanie balansu. Czy krótkie impulsy elektryczne rzeczywiście mogą wyciszyć układ nerwowy?
encoded: Spis treści: Czy pomysł jest naukowo uzasadniony? Jak rozwijała się technologia VNS? Co mówią badania? Na co warto uważać? Stymulacja nerwu błędnego stała się hitem mediów społecznościowych. Ma w kilka chwil łagodzić stres. Taki jest przynajmniej przekaz twórców nowych gadżetów wellness, które obiecują „włączenie” wbudowanego w ciało obwodu odprężenia. Czy naprawdę można uspokoić układ nerwowy lekkim impulsem elektrycznym? Na tym polega idea nowej fali urządzeń, które stymulują nerw błędny. To docierający do wielu narządów wewnętrznych nerw czaszkowy, który pomaga organizmowi regulować stres, trawienie i nastrój. W mediach społecznościowych użytkownicy piszą, że stymulacja tego nerwu „zmieniła ich życie”, że dzięki codziennemu jej stosowaniu „śpią całą noc” i „wychodzą z ataku paniki w 20 sekund”. Czy pomysł jest naukowo uzasadniony? Koncepcja brzmi futurystycznie, ale ma solidne podstawy w neurobiologii. Wczesne wersje stymulatorów nerwu błędnego były stosowane w szpitalach w leczeniu padaczki i depresji. Dziś mniejsze, konsumenckie wersje obiecują podobne efekty – bez wizyty u lekarza i bez nadzoru amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA). Naukowcy badają, jak te narzędzia wpływają na szlaki stresu w organizmie i czy rzeczywiście są w stanie dostarczyć spokoju, który obiecują. Nerw błędny zaczyna się w rdzeniu przedłużonym – najniższej części pnia mózgu – i biegnie dwoma pasmami w dół, po obu stronach ciała. – To autostrada, którą mózg przekazuje informacje praktycznie do każdego naszego narządu – mówi Navaz Habib, założyciel praktyki medycyny funkcjonalnej Health Upgraded i autor książki „Activate Your Vagus Nerve”. Nazwa wzięła się stąd, że nerw błędny „błądzi” po całym organizmie. Ten nerw znajduje się w centrum autonomicznego układu nerwowego, który odpowiada za automatyczne funkcje organizmu. Dwie jego gałęzie – współczulna i przywspółczulna – działają jak biologiczna huśtawka: jedna uruchamia reakcję walki lub ucieczki, druga przywraca spokój. – Nerw błę…

2025-11-14-124735-2025-11-14-124231-Dodaj-artykul--National-Geographic--WordPress-deea005.png
width: 1295
height: 1079

Nowy implant mózgowy dekoduje „wewnętrzny monolog” człowieka. To przełom
type: item
date: 2025-08-21T06:50:48.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: komputery
subject: mózg
subject: neurologia
description: Naukowcy z Uniwersytetu Standforda zbudowali przełomowy interfejs mózg-komputer, zdolny dekodować wewnętrzną mowę człowieka. Tego typu rozwiązanie może pomóc sparaliżowanym ludziom w komunikacji ze światem.
encoded: Eksperci z zakresu neurologii i inżynierii opracowali interfejs mózg-komputer (BCI), który może przechwytywać i dekodować wewnętrzny monolog danej osoby. W przeciwieństwie do niektórych poprzednich systemów, nowy interfejs mózg-komputer nie wymaga od używających go osób fizycznej próby mówienia. Zamiast tego muszą one po prostu pomyśleć o tym, co chcą powiedzieć. To przełom najbardziej zbliżony do telepatii. Tylko zamiast mutacji występującej u Profesora Xaviera – fikcyjnej postaci znanej z komiksów o przygodach X-Menów, wykorzystuje się w tym celu komputer. Gdy mózg myśli o mówieniu – Po raz pierwszy udało nam się zrozumieć, jak wygląda aktywność mózgu w sytuacji, gdy nie próbujemy mówić, a tylko myślimy o mówieniu – napisała w oświadczeniu współautorka badania Erin Kunz, inżynier elektryk z Uniwersytetu Stanforda. Erin Kunz przekonuje, że ludziom z poważnymi zaburzeniami mowy i motoryki interfejsy mózg-komputer zdolne do dekodowania wewnętrznej mowy mogą pomóc w znacznie łatwiejszej i bardziej naturalnej komunikacji. A to dawałoby im dużą samodzielność i możliwość nawiązywania relacji. Interfejsy mózg-komputer nie są nowym wynalazkiem. Pierwsze, bardzo proste urządzenia były testowane już kilkadziesiąt lat temu. Prowadzono wówczas pierwsze eksperymenty z rejestrowaniem sygnałów mózgowych (EEG) w celu sterowania prostymi urządzeniami. W 1973 roku Jonathan Wolpaw i inni zaczęli testy sterowania komputerem za pomocą EEG u ludzi i zwierząt. Nieco ponad dekadę później powstają pierwsze komercyjne systemy EEG do sterowania wskaźnikami lub wózkami inwalidzkimi. Ogromny rozwój tego typu interfejsów miał miejsce od lat 2000 do dzisiaj. Mowa zarówno o interfejsach inwazyjnych, jak i nieinwazyjnych, w tym np. o systemie Neuralink, implantach w korze ruchowej umożliwiające sterowanie komputerem i protezami z dużą precyzją. Zdekodować mowę wewnętrzną Używany przez cierpiącego na stwardnienie zanikowe boczne profesora Stephena Hawkinga system mowy nie był interfejsem typu mózg-…

Low-Resundefined-cd85b40.jpg
width: 700
height: 394

Śmierć to nie koniec? Naukowcy przywrócili aktywność w martwym oku 5 godzin po zgonie
type: item
date: 2025-07-24T08:05:31.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: mózg
subject: neurologia
subject: oczy
subject: przeszczep
subject: śmierć
subject: Zdrowie
description: Śmierć może nie być końcem – tak sugerują badania, w których naukowcom udało się przywrócić aktywność komórek siatkówki ludzkiego oka aż pięć godzin po zgonie. Przełomowe odkrycie rodzi nowe pytania o granice życia i śmierci.
encoded: Spis treści: Czy komórki nerwowe można uratować po śmierci mózgowej? Eksperyment na mózgach świń. Czy trzeba zdefiniować śmierć na nowo? Nowy przełom: udało się przywrócić aktywność neuronów w ludzkim oku Fotoreceptory obudzone po śmierci. Naukowcy zarejestrowali fale b w siatkówce Czy definicja śmierci mózgowej powinna zostać zmieniona? Zespół amerykańskich naukowców przeprowadził eksperyment, który może wpłynąć na sposób, w jaki definiujemy śmierć. Oczy pobrane od dawców organów tuż po zgonie reagowały na światło, a ich komórki wysyłały sygnały przypominające te, które występują u żywych ludzi. To pierwszy raz, kiedy zaobserwowano tego typu reakcje w ludzkim oku tak długo po śmierci klinicznej. Czy komórki nerwowe można uratować po śmierci mózgowej? Po tzw. śmierci mózgowej możliwe jest pobranie do przeszczepu wielu narządów. Może być to serce, nerka, wątroba czy płuco. Jednak mózg i komórki układu nerwowego były dotychczas poza zasięgiem lekarzy. Gdy ustaje krążenie, centralny układ nerwowy jako całość umiera tak szybko, że jakiekolwiek próby potrzymania jego aktywności skazane są na niepowodzenie. Przynajmniej tak było dotychczas. Naukowcy odkrywają bowiem, że różne rodzaje neuronów reagują inaczej na brak tlenu. A to otwiera możliwości podtrzymywaniu ich przy życiu nawet po ustaniu krążenia. Eksperyment na mózgach świń. Czy trzeba zdefiniować śmierć na nowo? O tym, że jest to możliwe nie tylko teoretycznie, przekonaliśmy się w 2018 r. Naukowcy z Uniwersytetu Yale ogłosili wówczas, że udało im się podtrzymać przy życiu mózgi świń przez 36 godzin po śmierci zwierząt. Badacze dokonali tego, hamując degradację tkanki nerwowej. Pomogła w tym sztuczna krew, utrzymanie odpowiedniej temperatury, podawanie tlenu i składników odżywczych. To badanie było relacjonowane na całym świecie. Wzbudziło też wątpliwości etyczne. Co by było, gdyby podobnie potraktowano ludzkie mózgi? Oprócz głosów domagających się wprowadzenia uregulowań, które ustalałyby zasady prowadzenia podobny…

ludzkie-oko-GettyImages-1778176333-5ad08c3.jpg
width: 2121
height: 1414

Australijska firma stworzyła komputer z ludzkimi neuronami. Można go wynająć lub kupić
type: item
date: 2025-07-04T14:45:51.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: biologia
subject: komputery
subject: neurologia
description: To nie science-fiction: komputer z 800 tys. żywych ludzkich neuronów nie tylko już istnieje, ale trafił do sprzedaży. Startup z Australii oferuje urządzenie oparte na układach scalonych i komórkach nerwowych. System jest zdolny do podtrzymania życia neuronów przez pół roku.
encoded: Spis treści Hybryda mózgu i krzemu – niezwykła technologia w praktyce Potencjał CL1 w badaniach nad kreatywnością i mózgiem Australijski startup Cortical Labs we współpracy z brytyjską firmą bit.bio opracował niezwykły komputer, niczym z powieści science-fiction. Obok elektroniki tworzy go sieć neuronalna zbudowana z żywych ludzkich komórek nerwowych. Hybryda mózgu i krzemu – niezwykła technologia w praktyce Hybrydowy komputer CL1, łączący krzemowe układy scalone z ludzkimi neuronami, bazuje na wcześniejszym prototypie DishBrain – kulturze neuronów która wsławiła się tym, że samodzielnie grała w grę Pong. DishBrain nauczył się grać w Ponga lepiej i efektywniej niż zwykły model sztucznej inteligencji. Każdy CL1 zawiera około 800 000 neuronów hodowanych bezpośrednio na chipie krzemowym, wspieranych przez specjalistyczny system podtrzymujący ich funkcje życiowe. Szacowany czas życia neuronów w komputerze, a zatem i działania takiego komputera – to pół roku. Choć obecne możliwości CL1 nie dorównują superkomputerom, wyróżnia go wyjątkowa energooszczędność – cała szafa typu rack, zapełniona biokomputerami CL1, zużyłaby zaledwie 1 000 watów, co jest ułamkiem obecnie zużywanej energii. Takie szafy są standardem w centrach danych, centrach AI i serwerowniach. Nowoczesne centra sztucznej inteligencji powstają jak grzyby po deszczu, a ich zapotrzebowanie na energię jest już tak duże, że cyfrowi giganci tacy jak Meta, Google, Amazon czy Microsoft, interesują się budową własnych elektrowni atomowych. Potencjał CL1 w badaniach nad kreatywnością i mózgiem System CL1 potrafi uczyć się i adaptować w czasie rzeczywistym, a więc ma potencjał, którego nie oferują tradycyjne modele cyfrowe. Neurony, będące efektem czterech miliardów lat ewolucji, są samo-programujące i wysoce elastyczne, co czyni je wyjątkowym narzędziem. CL1 otwiera nowe możliwości dla eksperymentów naukowych, szczególnie w badaniach nad mózgiem, kreatywnością czy zaburzeniami neurologicznymi. Przykładowo, kultury komó…

white-box-with-wires-and-tubes-leading-into-different-pieces-of-a-machine-f53a986.jpg
width: 1200
height: 750

Mózg działa inaczej niż sądziliśmy. Pojedyncze neurony potrafią jednocześnie pracować nad wieloma zadaniami
type: item
date: 2025-06-23T06:45:32.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: biologia
subject: mózg
subject: neurologia
subject: odkrycia
description: Amerykańscy neurobiolodzy doszli do zaskakujących wniosków. Mózg jest znacznie lepszym wielozadaniowcem, niż do tej pory sądzono. Nawet pojedynczy neuron jednocześnie przekazuje informacje na różne sposoby.
encoded: Spis treści Plastyczność synaptyczna – podstawa uczenia się Neurony są wielozadaniowe Znaczenie nowego badania Ludzie poprzez nowe doświadczenia nieustannie się uczą, a nasze mózgi codziennie tworzą nowe wspomnienia. Nowe hobby, wypróbowanie nowego przepisu, interesujące nas wiadomości ze świata, a nawet piękny widok – mózg przechowuje wiele z tych wspomnień przez lata lub dekady. To, w jaki sposób mózg tworzy wspomnienia, wciąż nie jest do końca jasne. Badanie neurobiologów opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Science” rzuca nowe światło na ten proces. Okazuje się, że neurony pracują inaczej, niż do tej pory sądzono. Plastyczność synaptyczna – podstawa uczenia się Mózg ssaków składa się z miliardów komórek nerwowych (neuronów). Przewodzą one między sobą impulsy elektryczne i jest to, podobnie jak w komputerach, podstawa przetwarzania i zachowania informacji. Impulsy są przekazywane za pomocą synaps – połączeń między neuronami. Pojedynczy neuron ma mnóstwo rozgałęzień (dendrytów), zakończonych nawet tysiącami synaps. Zebrane przez dendryty sygnały trafiają do ​​wnętrza neuronu, gdzie integruje on wszystkie te sygnały, a potem generuje i wysyła własne. To właśnie zbiorowa aktywność elektryczna w grupach neuronów odpowiada za przechowanie informacji i formowanie wspomnień na podstawie różnych doświadczeń. Przez dekady neurobiolodzy uważali, że mózg uczy się, zmieniając połączenia synaptyczne. Nowe doświadczenia sprawiają, że niektóre połączenia stają się silniejsze, a inne słabsze. Ten proces to tzw. plastyczność synaptyczna. Pojawia się tu jednak ważne pytanie: jak neuron decyduje, które połączenia wzmocnić, a które osłabić? Czy istnieją jakieś definiowalne zasady, którymi można to opisać? To zagadnienie było dotychczas białą plamą na mapie neurobiologii. Badanie opublikowane w „Science” rzuca nowe światło na ten problem. Neurony są wielozadaniowe Amerykańscy naukowcy z Uniwersytetu Stanforda postanowili przyjrzeć się aktywności poszczególnych połączeń synaptyczny…

neurony-413aea0.jpg
width: 2000
height: 500

Neurobiolodzy nie mają wątpliwości. Ten znany wszystkim stan działa jak reset dla mózgu
type: item
date: 2025-05-31T07:15:22.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: mózg
subject: neurologia
subject: stres
subject: Zdrowie
description: Nuda może wydawać się nieprzyjemna, ale badania pokazują, że odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu mózgu. To nie tylko chwila bezczynności – to stan, który wspiera kreatywność, samoświadomość i emocjonalną równowagę.
encoded: Spis treści Jak działa mózg w stanie nudy? Nadmierna stymulacja – ukryty problem współczesności Dlaczego warto się czasem ponudzić? Znamy ją wszyscy: ten dziwny stan, w którym czujemy że nie mamy nic do roboty i zaczynamy rozglądać się za czymkolwiek, co nas pobudzi. Bywa, że oglądamy film, który stopniowo coraz bardziej nas irytuje, zamiast zaciekawiać. I stopniowo odpływamy we własne rozmyślania. „Nuda, nic się nie dzieje proszę pana” – to zdanie wypowiedziane w filmie „Rejs” znamy wszyscy. A jednak, jak wskazują neurobiolodzy, nuda nie jest przeżyciem wyłącznie negatywnym. Może być wręcz zbawienna dla mózgu. Jak działa mózg w stanie nudy? Nuda to uczucie dobrze znane każdemu z nas – pojawia się, gdy tracimy zainteresowanie wykonywaną czynnością lub brakuje nam bodźców. Objawia się trudnością w skupieniu uwagi, zniecierpliwieniem i wrażeniem powolnie płynącego czasu. Szczególnie źle wydają się znosić ją dzieci. Zarówno dzieci, jak i dorośli stosują różne, nie zawsze skuteczne metody na zabicie nudy. Jednak analiza pracy mózgu podczas nudy pokazuje, że nasz najważniejszy organ działa wówczas w szczególny sposób: jego różne regiony współpracują ze sobą. W mózgu funkcjonuje sieć powiązanych ze sobą obszarów odpowiedzialnych za różne funkcje. Gdy zaczynamy się nudzić, aktywność sieci uwagi, która filtruje bodźce i pozwala się skupić, zaczyna spadać. Równocześnie zmniejsza się działanie tzw. sieci czołowo-ciemieniowej, odpowiedzialnej za utrzymanie zaangażowania w zadanie. W tym samym czasie aktywuje się sieć domyślna, która przekierowuje naszą uwagę na wewnętrzne przemyślenia i introspekcję. To część mózgu umożliwiająca refleksję i samopoznanie, aktywująca się tez podczas odpoczynku. W trakcie nudy aktywują się są też inne struktury mózgu: wyspa, która analizuje sygnały z ciała i emocje oraz ciało migdałowate, odpowiedzialne za przetwarzanie negatywnych emocji. Dodatkowo aktywuje się kora przedczołowa, motywując nas do poszukiwania bardziej angażujących bodźców. To ni…

AdobeStock343716263-8d94a40.jpeg
width: 5760
height: 3840

Słynny nominowany do Oscara film posłużył do badań nad uzależnieniem od heroiny
type: item
date: 2025-05-15T13:45:03.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: mózg
subject: narkotyki
subject: neurologia
description: „Trainspotting" Danny’ego Boyle'a to jeden z najmocniejszych filmów o uzależnieniu, jakie kiedykolwiek nakręcono. Jego wyjątkowy realizm został wykorzystany w zaskakującym celu. W ramach badania mózgu film wyświetlono osobom uzależnionym.
encoded: Spis treści Fenomen „Trainspotting” Badanie mózgu z pomocą „Trainspotting” Sztuka potrafi zmienić ludzkie życie – z tym stwierdzeniem zgodzi się chyba większość z nas. Książka, film czy spektakl potrafią nami wstrząsnąć na tyle, że podejmujemy radykalne decyzje kierujące nas na zupełnie nowe tory. Okazuje się, że wyjątkowe dzieła potrafią jeszcze więcej: mogą pomóc także nauce. Naukowcy z Mount Sinai Hospital w USA wykorzystali słynny film „Trainspotting” do badań nad mózgami osób uzależnionych od heroiny. Fenomen „Trainspotting” „Trainspotting” to kultowy brytyjski film w reżyserii Danny’ego Boyle’a, oparty na powieści Irvine’a Welsha. Opowiada o grupie młodych chłopaków z Edynburga, których życie kręci się wokół heroiny. Główny bohater, Mark Renton (w tej roli Ewan McGregor), próbuje zerwać z nałogiem i zmienić swoje życie, ale ciągle wraca do toksycznego środowiska. Film podbił serca krytyków i widzów ironicznym humorem, kreacjami aktorskimi, realizmem i kultową dziś ścieżką dźwiękową. Krytycy chwalili film za autentyczność, styl i świeże podejście do trudnej tematyki. „Trainspotting” doczekał się nominacji do Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany. Zdobył też m.in. nagrodę BAFTA za najlepszy scenariusz oraz nagrody British Independent Film Awards. To dziś mówi się, że to jedno z najważniejszych dzieł brytyjskiego kina lat 90. Badanie mózgu z pomocą „Trainspotting” W uzależnieniu dochodzi do tzw. zaburzonego nadawania znaczenia bodźcom. W przypadku uzależnienia od środków odurzających sygnały związane na przykład z narkotykami patologicznie przyćmiewają inne źródła nagrody. Naukowcy przewidywali, że podczas oglądania filmu o tej tematyce, mózgi osób uzależnionych będą reagować mocniej podczas scen związanych z narkotykami. W badaniu opublikowanym na łamach „Brain” naukowcy z Mount Sinai Hospital wykorzystali do tego celu film „Trainspotting” jako realistyczny bodziec. To nowatorskie podejście w badaniach neuroobrazowania mózgu. Uczestnikami badania były osoby …

Trainspotting04-53b69cf.jpg
width: 1600
height: 900

Neuronalne komórki macierzyste odkryto poza mózgiem. Czeka nas przełom w medycynie
type: item
date: 2025-04-11T12:01:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: mózg
subject: neurologia
subject: odkrycia
subject: ssaki
description: Międzynarodowy zespół naukowców dokonał przełomowego odkrycia, identyfikując neuronalne komórki macierzyste (NSC) poza ośrodkowym układem nerwowym. Dotychczas uważano, że NSC występują wyłącznie w mózgu i rdzeniu kręgowym. Odkrycie otwiera nowe perspektywy dla medycyny, szczególnie leczenia chorób neurodegeneracyjnych.
encoded: Spis treści Komórki macierzyste: czarodzieje biologii Niezwykłe zdolności nowo odkrytych komórek pNSC dają nadzieję na leczenie wielu chorób Międzynarodowy zespół naukowców pod kierownictwem prof. Hansa Schölera z Instytutu Maxa Plancka w Münster (Niemcy) znalazł nowy rodzaj komórek macierzystych. Nowo odkryte komórki, nazwane obwodowymi neuronalnymi komórkami macierzystymi (pNSC) znaleziono w różnych tkankach myszy, w tym w płucach i ogonie. pNSC mają zdolności typowe dla komórek macierzystych. Potrafią się przekształcić w inne typy komórek układu nerwowego, m.in. w neurony i komórki glejowe. Możliwość łatwej regeneracji neuronów byłaby rewolucją. Odkrycie daje nadzieję na skuteczne leczenie urazów i chorób układu nerwowego. Komórki macierzyste: czarodzieje biologii Komórki macierzyste występują w organizmach wielokomórkowych i są prawdziwymi czarodziejami biologii. Nie dotyczą ich ograniczenia, jakim podlegają zwykłe komórki. Mogą, po pierwsze, dzielić się nieograniczoną ilość razy, a po drugie – przekształcić się w dowolny rodzaj tkanki. Dzięki temu biorą udział w rozwoju zarodkowym, regeneracji tkanek oraz naprawie uszkodzeń w organizmie. Występują zarówno w zarodkach, płodach, jak i dorosłych organizmach. Istnieje wiele ich rodzajów. Mogą przekształcać się w liczne (komórki pluripotencjalne), niektóre (multipotencjalne) lub tylko jeden typ komórek (unipotencjalne). Ich różnorodność wykorzystywana jest m.in. w terapii nowotworów krwi, leczeniu uszkodzonych narządów, testowaniu leków czy inżynierii tkankowej. Najbardziej obiecujące medycznie są komórki macierzyste występujące w dojrzałych organizmach. Są to m.in. komórki krwiotwórcze szpiku, mięśniowe komórki satelitowe oraz neuronalne komórki macierzyste, czyli bohaterki przełomowego badania. Biorą udział w regeneracji i naprawianiu uszkodzeń w tkankach przez całe życie. Ich potencjalne wykorzystanie do leczenia chorób to jeden z najważniejszych kierunków badań i „święty Graal” medycyny. Niezwykłe zdolności nowo…

detection-of-neural-st-47bd348.jpg
width: 2880
height: 2064

To nie jest zdjęcie kosmosu. Naukowcy opracowali najdokładniejszą mapę mózgu w historii
type: item
date: 2025-04-11T10:37:59.000Z
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: mózg
subject: neurologia
description: Zespół badaczy z USA opracował przełomową mapę mózgu ssaka, obrazującą pół miliarda synaps i 5,4 km połączeń neuronalnych. Wszystko to na podstawie wycinka kory wzrokowej o wielkości ziarenka piasku i dzięki myszy oglądającej filmiki na YouTube.
encoded: Spis treści: Mysz, która oglądała „Matriksa” Najlepsza mapa mózgu w historii: liczby, które robią wrażenie Nowa mapa mózgu to rewolucja w leczeniu chorób neurologicznych Wielka współpraca naukowa Naukowcy stworzyli najbardziej szczegółową mapę mózgu ssaka w historii ludzkości. W ramach projektu MICrONS badacze połączyli dane strukturalne i funkcjonalne z niespotykaną dotąd dokładnością. Jeden milimetr sześcienny kory wzrokowej mózgu myszy posłużył do przedstawienia struktury 84 tys. neuronów skomunikowanych za pomocą 523 milionów synaps i około 5,4 km połączeń, tworzących niesamowicie złożoną siatkę. Projekt ma ogromny potencjał w kontekście leczenia chorób neurologicznych oraz badań nad świadomością i sztuczną inteligencją. Wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym „Nature”. Mysz, która oglądała „Matriksa” Żeby stworzyć tę spektakularną i jedyną w swoim rodzaju mapę, naukowcy najpierw zarejestrowali aktywność mózgu myszy podczas oglądania filmów w serwisie YouTube. Były wśród nich fragmenty słynnego „Matrix” rodzeństwa Wachowskich. Brzmi absurdalnie? Nic bardziej mylnego. Pobudzenie neuronów w korze wzrokowej zwierzaka podczas śledzenia dynamicznie zmieniających się obrazów zostało zarejestrowane z niezwykłą precyzją. Było to możliwe, ponieważ neurony zmodyfikowano genetycznie tak, aby emitowały światło podczas pobudzenia. To pozwoliło zrozumieć, które komórki nerwowe reagują na konkretne bodźce i jak ze sobą współpracują. Badacze następnie: pobrali fragment tkanki mózgowej wielkości ziarenka piasku, pokroili go na 25 tys. ultracienkich warstw (każda o szerokości 1/400 ludzkiego włosa), zeskanowali każdą z warstw mikroskopem elektronowym, odtworzyli trójwymiarowy model mózgu za pomocą sztucznej inteligencji. Dzięki temu powstała pierwsza w historii mapa mózgu ssaka, która uwidacznia, jak poszczególne neurony nie tylko wyglądają, ale i jak ze sobą współpracują. Najlepsza mapa mózgu w historii: liczby, które robią wrażenie Ponad 200 tys. komórek (w tym 82 tys. neuro…

minnieactivity17remix-5e21cd0.png
width: 3000
height: 1796

Gdzie „mieszka” świadomość? Zawiaduje nią struktura ukryta głęboko w mózgu
type: item
date: 2025-04-07T12:10:13.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: mózg
subject: neurologia
subject: odkrycia
description: Neurobiolodzy po raz pierwszy zaobserwowali, które części mózgu są aktywne, kiedy jesteśmy przytomni. Świadome myśli oraz percepcja otoczenia pobudzają do działania wzgórze: część mózgu znajdującą się głęboko w samym jego środku.
encoded: Spis treści Trudności w badaniach głębokich struktur mózgu Jak zbadano aktywność wzgórza? Wzgórze decyduje o tym, co dociera do świadomości Badanie świadomości nie jest rzeczą łatwą, szczególnie gdy w grę wchodzą głębsze obszary mózgu. O ile aktywność położonej „na wierzchu” kory mózgowej dość łatwo można zmierzyć, to dotarcie głębiej jest dużo trudniejsze. O tym, że kora mózgowa bierze aktywny udział w świadomych myślach wiadomo już od dawna. Teraz, w nowym eksperymencie, naukowcom udało się zmierzyć także funkcjonowanie głębokich struktur mózgu. Trudności w badaniach głębokich struktur mózgu Dotychczasowe badania nad świadomością koncentrowały się na korze mózgowej. Jej aktywność elektryczną łatwo zbadać, rejestrując fale mózgowe elektroencefalografem (EEG). Jednak badacze od dawna podejrzewali, że także inne części mózgu aktywizują się wraz z ze świadomymi działaniami: myślami, czy reakcją na bodźce z otoczenia. Problem w tym, że zmierzenie aktywności głębszych części mózgu wymaga zabiegów chirurgicznych, a konkretnie wszczepienia elektrod. Dlatego tego typu badania są rzadkie i kontrowersyjne. Próbowano tego typu eksperymenty przeprowadzać na zwierzętach, jednak ich mózgi za bardzo różnią się od naszych. Poznanie tajemnicy świadomości długo się naukowcom wymykało. Jak zbadano aktywność wzgórza? W najnowszym numerze czasopisma „Science” opublikowano wyniki badania, w którym neurobiologom z Uniwersytetu w Pekinie udało się dotrzeć do wzgórza – części mózgu położonej bardzo głęboko. Wzgórze odpowiada m.in. za przekazywanie wrażeń czuciowych, wyrażanie emocji i motorykę. Jego rola w badaniach nad świadomością była dotychczas nieznana, choć podejrzewano jego znaczący udział w czynnościach podejmowanych przez mózg w okresach przytomności. Jak badacze z Chin „dobrali się” do wzgórza? Otóż uczestnikami badania były osoby poddane terapii na silne i uporczywe bóle głowy. Taka terapia polega na wysyłaniu impulsów elektrycznych za pomocą elektrod wszczepionych do mózgu. Bad…

GettyImages-2186951153-bd2ce60.jpg
width: 2166
height: 1385

Mózgi małych dzieci rejestrują wspomnienia. „Mogą one nadal istnieć w dorosłości”
type: item
date: 2025-03-21T12:58:16.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: dzieci
subject: dzieciństwo
subject: mózg
subject: neurologia
subject: niemowlaki
subject: pamięć
subject: psychologia
description: Jako dorośli nie pamiętamy nic z najwcześniejszego dzieciństwa. Jednak najnowsze badania naukowców wykorzystujące rezonans magnetyczny (MRI) wykazały, że już od roku wzwyż tworzymy wspomnienia. Dlaczego więc w późniejszym życiu nie mamy do nich dostępu?
encoded: W tym artykule: Jak się bada pamięć niemowlaków? Kiedy nasz mózg tworzy pierwsze wspomnienia? Dlaczego nie mamy dostępu do najwcześniejszych wspomnień Istnieje pewien rodzaj amnezji, na który cierpią absolutnie wszyscy. To tak zwana amnezja dziecięca. Czyli niezdolność przypomnienia sobie jakichkolwiek wydarzeń z pierwszych dwóch–trzech lat naszego życia. Dopiero po upływie tego czasu formują się wspomnienia, które potrafimy przywołać w dorosłości. Zagadka dziecięcej amnezji od dawna intryguje psychologów dziecięcych. Co sprawia, że nie mamy dostępu do zdarzeń z naszego najwcześniejszego dzieciństwa? Dotychczas naukowcy podejrzewali m.in., że wiąże się to z pracą hipokampu – części mózgu odpowiedzialnej za powstawanie wspomnień. Zakładano że u bardzo małych dzieci hipokamp jest jeszcze niedostatecznie rozwinięty, by tworzyć i przechowywać wspomnienia. Jednak wyjaśnienie może być zupełnie inne. Najnowsze badania, których wyniki zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”, wskazują, że już od około pierwszego roku życia nasz hipokamp bardzo dobrze radzi sobie z tworzeniem wspomnień. Jak się bada pamięć niemowlaków? Udowodnienie tego wymagało sporej pomysłowości i cierpliwości. Do badania aktywności różnych części mózgu służy obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego. By przeprowadzić je skutecznie, badany nie może się poruszać. Co jest niewykonalne w przypadku bardzo małych dzieci. Zespół kierowany przez Nicka Turk-Browne’a, profesora psychologii na Uniwersytecie Yale, opracował więc własną metodę uspokojenie maluchów, które mają znaleźć się wewnątrz skanera MRI. Udoskonalono ją przez całe lata. Naukowcy wykorzystywali smoczki, kocyki, pluszaki, poduszki, wsparcie rodziców, a nawet psychodeliczne wzory tła, aby utrzymać uwagę dzieci. Mimo to maluchy się wierciły, a obrazy wychodziły rozmazane. Trzeba więc było przeprowadzić setki sesji. Kiedy nasz mózg tworzy pierwsze wspomnienia? W badaniach wzięło udział 26 dzieci w wieku czterech miesięcy do …

GettyImages-1164969828-22a0883.jpg
width: 1024
height: 768

Naukowcy oszacowali, z jaką prędkością myślimy. 10 bitów na sekundę nie robi wrażenia
type: item
date: 2024-12-18T11:28:43.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: komputery
subject: mózg
subject: neurologia
description: Mózg jest szybszy od komputera? Niekoniecznie. Naukowcy spróbowali oszacować, z jaką prędkością myślimy. Wynik jest słaby i zarazem zastanawiający. Jeśli myślenie idzie nam tak kiepsko, jak to możliwe, że nasz umysł tak dobrze radzi sobie z przetwarzaniem danych z otoczenia?
encoded: Spis treści: Jak się mierzy przepływ informacji? Dlaczego myślimy tak wolno? Więcej pytań niż odpowiedzi Z jaką szybkością działa nasze domowe WiFi? Odpowiedni test każdy z nas ma na wyciągnięcie ręki w sieci. W moim przypadku prędkość pobierania danych przekroczyła 300 Mb/s. Natomiast prędkość ich wysyłania była znacznie niższa i wyniosła zaledwie 24 Mb/s. Czy to dużo czy mało? Powinnam zacząć myśleć o zmianie dostawcy internetu? Jak zawsze wszystko zależy od tego, do czego porównam te dane. Gdyby zestawiła je z prędkością działania mojego umysłu, z pewnością nie mam powodów do narzekania. Szybkość działania ludzkiego mózgu jest bowiem bez porównania skromniejsza. Myślimy z prędkością wynoszącą zaledwie 10 bitów na sekundę. Skąd to wiadomo? Takie wniosek płynie z badań, jakie Jieyu Zheng, absolwent Caltechu, przeprowadził pod kierunkiem prof. Markusa Meistera. Wyniki pracy obu naukowców ukazały się właśnie w czasopiśmie „Neuron”. Jak się mierzy przepływ informacji? Bit to najmniejsza jednostka informacji. W przypadku komputerów zazwyczaj mówi się, że bit określa jeden z dwóch możliwych stanów układu, mogących wynosić zero albo jeden. Tysiąc bitów to kilobit (kb), natomiast milion bitów to megabit (Mb). Bity używane są do mierzenia prędkości internetu – w latach 20. XXI wieku sieć jest już tak rozwinięta, że do określenia szybkości przesyłania danych używamy najczęściej megabitów na sekundę. Jieyu Zheng podjął natomiast próbę użycia bitów do określenia prędkości pracy ludzkiego mózgu. A dokładniej do policzenia, z jaką szybkością myślimy. W tym celu połączył techniki używane przez naukowców zajmujących się teorią informacji oraz wiedzę naukową, opisującą takie ludzkie zachowania jak czytanie, pisanie czy na przykład układanie kostki Rubika. Uzyskał konkretny wynik, wspomniane już 10 bitów na sekundę. Dlaczego myślimy tak wolno? To bardzo mało. I to nie tylko wówczas, gdy zaczniemy porównywać możliwości swojego umysłu z możliwościami swojego laptopa. Ale także wtedy …

thinking-slowly-the-pa-5b0a628.jpg
width: 1280
height: 956

Koniec z czepkami do EEG? Naukowcy wymyślili tatuaż, który mierzy aktywność mózgu
type: item
date: 2024-12-03T11:50:46.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania
subject: mózg
subject: neurologia
subject: tatuaże
description: Naukowcy chcą zrewolucjonizować sposób mierzenia aktywności ludzkiego mózgu. Zamiast elektrod wraz z czujnikami, używanymi podczas standardowego badania EEG, proponują biokompatybilny atrament. Nanosi się go na skórę głowy tak jak tatuaż.
encoded: Spis treści: Jak wygląda badanie EEG? W jaki sposób nakłada się elektroniczny tatuaż? Co lepsze – elektrody czy tatuaż? Monitorowanie fal mózgowych to niezbyt wygodny i czasochłonny proces. Przynajmniej obecnie, ponieważ w przyszłości mogłaby go zastąpić futurystyczna technologia opisana w najnowszym numerze czasopisma naukowego „Cell Biomaterials”. Stanowi ją ciekły polimer, który można nanieść na skórę głowy, tworząc dowolny wzór. Działa on równie dobrze jak standardowe zestawy elektrod i czujników używane podczas badania EEG. Twórcy tego wynalazku są przekonani, że sprawdzi się on znakomicie wszędzie tam, gdzie z powodów naukowych lub medycznych mierzy się aktywność ludzkiego mózgu. Elektroniczne tatuaże – albo w skrócie e-tatuaże – mogą też spełniać funkcje interfejsu mózg-komputer. Czyli rejestrować aktywność mózgu, a następnie przekładać ją na sygnały pozwalające sterować komputerem. Jak wygląda badanie EEG? Elektroencefalografia (EEG) to bardzo ważne narzędzie naukowe i diagnostyczne. Lekarzom pomaga przyjrzeć się uważniej działaniu ludzkiego mózgu i ocenić jego sprawność w przypadku urazów, udarów albo epilepsji. W czasie standardowego testu technicy wpierw mierzą czaszkę, a następnie wybierają kilkanaście miejsc, do których zostają przyczepione elektrody. One z kolei biegną do urządzenia rejestrującego dane, podłączonego do komputera. Przeprowadzanie testu bywa pracochłonne. A także uciążliwe dla pacjenta, ponieważ może trwać nawet kilka godzin. Stąd wzięły się badania zespołu Nanshu Lu, profesorki Uniwersytetu Teksańskiego w Austin. Prof. Lu pracuje nad udoskonaleniem technologii elektronicznych tatuaży, pozwalających zbierać istotne dane biomedyczne bezpośrednio z naszego największego narządu: skóry. Naukowcy badali już ich kilka zastosowań. E-tatuaże były nakładane na przykład na klatkę piersiową pacjentów i rejestrowały pracę ich serc (EKG). Nadrukowywano je też na mięśniach, by mierzyć ich zmęczenie. W jaki sposób nakłada się elektroniczny tatuaż? Nauk…

temporary-tattoo-printmale-fc2aaec.jpg
width: 2880
height: 2307

Czy można odmłodzić mózg, by znów chłonął wiedzę? Badacze z Niemiec mają na to pomysł
type: item
date: 2024-09-20T07:52:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: mózg
subject: neurologia
description: Uczyć się języków obcych z lekkością, jaką mają tylko dzieci. Przyswajać nowe technologie i wyszukane rozwiązania w tempie przynależnym nastolatkom – któż by tego nie chciał? Móc przez całe życie przyjmować nową wiedzę tak, jak czynią to najmłodsi. Niestety, z wiekiem plastyczność naszych mózgów maleje, a co za tym idzie, maleją też nasze zdolności przyswajania nowych treści. Ale okazuje się, że wyłączenie pewnych komórek mózgowych może temu przeciwdziałać.
encoded: Spis treści: Jak starzeje się mózg? Stary ptak, nowe piosenki Młodzieńczy mózg na zawsze? Przełomowe badania prowadzą naukowcy z Instytutu Maksa Plancka w Monachium, zajmujący się inteligencją biologiczną. Przywrócili dorosłym ptakom możliwość uczenia się nowych piosenek. Udało się to dzięki wyłączeniu odpowiednich neuronów w mózgu. Chociaż ta informacja może wydawać się niezbyt interesująca, to jej implikacje są bardzo intrygujące. Ale zacznijmy od początku. Jak starzeje się mózg? Neurolodzy od wielu lat próbują zrozumieć, w jaki sposób starzeje się ludzki mózg i jak temu przeciwdziałać. W jaki sposób dochodzi do tego, że wraz z wiekiem coraz trudniej jest nam zrozumieć i zapamiętać nowe informacje? I dzieje się tak nawet, gdy dbamy o swój umysł. Czytamy, prowadzimy mądre dyskusje i bierzemy udział w szeroko rozumianym życiu społecznym. Świetnym przykładem jest zapisana drobnym pismem karteczka, która należała do zmarłej 12 lat temu Wisławy Szymborskiej. Choć przypuszczano, że może to być zarys nowego wiersza, sprawa okazała się znacznie bardziej prozaiczna. Była to napisana przez noblistkę na własne potrzeby instrukcja użytkowania telefonu komórkowego. Winę za taki stan rzeczy ponosi spadek plastyczności mózgu. Czyli jego zdolności do przeprogramowywania się i dostosowywania do nowych wyzwań. Ale co by było, gdybyśmy mogli cofnąć ten proces? Nowe badanie prowadzone przez dr Danielę Vallentin z Max Planck Institute for Biological Intelligence prezentują kuszące spojrzenie na taką możliwość. Stary ptak, nowe piosenki Prowadzony przez dr Vallentin zespół badaczy skupił się na zeberkach zwyczajnych – niewielkich ptakach śpiewających, znanych ze swoich wyszukanych wokalizacji. Podobnie jak wiele innych zwierząt, zeberki mają okres krytyczny dla nauki piosenek. Zapamiętują je tylko w ciągu pierwszych 90 dni życia. Po zamknięciu tego okna ich mózgi stają się mniej elastyczne, a neurony hamujące nie zezwalają na dalszą naukę. Naukowcy zastanawiali się, czy i w jaki sposób…

zeberki-4c48733.png
width: 1821
height: 1209

Niektóre rejony mózgu mogą zasypiać na ułamki sekund, podczas gdy inne pozostają aktywne. Jak to możliwe?
type: item
date: 2024-07-17T15:02:37.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: mózg
subject: neurologia
subject: odkrycia
subject: sen
subject: Wolny czas
description: Naukowcy podważyli wnioski z ostatniego stulecia badań nad mózgiem. Ich zdaniem pewne rejony mózgu mogą zapaść w sen na ułamek sekundy, podczas gdy reszta pozostaje aktywna. Czyli nawet gdy jesteśmy świadomi, część naszego mózgu może zasnąć.
encoded: W tym artykule: Jak działa mózg Badania na myszach Niektóre rejony mózgu śpią, inne nie Jak śpi mózg? Trudno pomylić ze sobą sen i przebywanie na jawie. Granica między jednym a drugim stanem najczęściej jest bardzo wyraźna. Zaciera się tylko w czasie snów nasyconych szczegółami ze świata rzeczywistego. Tak samo wyraźna jest ta granica dla naukowców. Gdy mózg wysyła wolne fale mózgowe – trwające kilka dziesiętnych części sekundy – to naukowy dowód, że śpimy. Gdy zaś EEG pokazuje wykres z kilkudziesięcioma górkami na sekundę, pozostajemy świadomi. A przynajmniej tak było dotychczas. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „Nature Neuroscience” ukazała się zaskakująca praca. Jej autorzy twierdzą, że sen da się wykryć, analizując „wycinki” aktywności mózgu trwające zaledwie milisekundy – czyli tysięczne części sekundy. Jeszcze bardziej przełomowy jest drugi wniosek. Niewielkie rejony mózgu mogą na ułamek sekundy „obudzić się”, podczas gdy cała reszta śpi. I na odwrót – niewielka część naszego mózgu może zapaść w sen, gdy przebywamy na jawie. Jak działa mózg Neuronaukowcy badają pracę mózgu, rejestrując jego aktywność bioelektryczną. Służy do tego elektroencefalografia (czyli badania EEG). Aktywność bioelektryczna mózgu układa się w cykle, zwane falami mózgowymi. Mają one różne częstotliwości. Najwolniejsze fale – delta i theta – wysyłane są przez mózg wtedy, kiedy śpimy. Podczas najgłębszego snu nasz mózg emituje fale delta o częstotliwości wynoszącej tylko 0,5–4 Hz. Wykres EEG ma wówczas najmniej „grzbietów”. Częstotliwość 1 Hz oznacza, że fala pojawia się dokładnie raz na sekundę. To wyjaśnienie jest niezbędne, by zrozumieć zaskoczenie autorów najnowszych badań nad snem. Wyniki, które uzyskali, wskazują, że powyższy opis jest co najmniej niekompletny. A być może również głęboko nieprecyzyjny. Ich analiza trwała cztery lata i została wykonana z użyciem specjalnie napisanego i wytrenowanego modelu uczenia maszynowego. Badania na myszach Danych dostarczyły badania na m…

niektore-fragmenty-mozgu-moga-zasypiac-na-ulamki-sekund-podczas-gdy-inne-pozostaja-aktywne-e82499b.jpg
width: 1000
height: 563

Elon Musk chce testować implant mózgowy u drugiego pacjenta. Kiedy? W ciągu najbliższych dni
type: item
date: 2024-07-15T10:16:33.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: Elon Musk
subject: mózg
subject: neurologia
subject: Wolny czas
description: Wkrótce kolejny pacjent otrzyma implant Neuralink, firmy Elona Muska. Operacja zostanie przeprowadzona dwa miesiące po tym, jak na światło dzienne wyszły problemy z pierwszym chipem. W maju okazało się, że 85 proc. jego połączeń z korą ruchową zostało zerwanych. Neuralink twierdzi, że problem udało się rozwiązać i szykuje się do kolejnej operacji.
encoded: W tym artykule: Pierwszy pacjent Neuralink Problemy z pierwszym chipem Neuralink Druga operacja? W zeszłym tygodniu Elon Musk, szef firmy Neuralink, ogłosił, że wkrótce druga osoba przejdzie operację wszczepienia implantu mózgowego. Implant umożliwia sterowanie myszką komputerową za pomocą myśli. Jest przeznaczony dla tertraplegików, czyli osób z paraliżem czterokończynowym. Firma nie ujawnia tożsamości drugiego pacjenta ani dokładnej daty zabiegu. Jednak w środę 10 lipca Musk powiedział, że zostanie on przeprowadzony „w przyszłym tygodniu albo jakoś tak”. Pierwotnie zabieg został zaplanowany na koniec czerwca. Przełożono go jednak z powodu niesprecyzowanych problemów zdrowotnych pacjenta, które uniemożliwiały wykonanie procedury. Jednocześnie firma ogłosiła, że rozwiązano problemy z pierwszym implantem. Dwa miesiące temu Neuralink przyznał, że większość jego elektrod, zbierających sygnały mózgowe, odłączyła się od tkanki mózgowej. Teraz jednak stwierdzono, że implant jest już „mniej więcej stabilny”. Pierwszy pacjent Neuralink Neuralink został założony w 2016 r. Musk chciał, by firma opracowała chipy wielkości monety, zdolne monitorować aktywność elektryczną neuronów. W ten sposób powstałby nowy BCI (Brain Computer Interface): interfejs mózg-komputer, czyli system pozwalający sterować komputerem za pomocą myśli. Jego posiadacze mieli wyobrażać sobie ruchy myszką komputerową. BCI zaś rejestrowałby sygnały i przekazywał je do aplikacji, która zamieniałaby je na rzeczywiste ruchy myszki na ekranie. O tym, że to wykonalne, przekonaliśmy się w tym roku. W zimie Neuralink wszczepiła prototypowy chip pierwszemu pacjentowi. Jego tożsamość ujawniono kilka tygodni po operacji. Posiadaczem implantu N1 jest 29-letni Nolan Arbaugh. Mężczyzna miał wypadek nurkowy, po którym został sparaliżowany poniżej ramion. W czasie zabiegu robot chirurgiczny wywiercił mu otwór w czaszce. Następnie w mózgu Arbaugha został umieszczony okrągły implant. Zawiera 1024 elektrody rozłożone na 64 ela…

elon-musk-chce-testowac-implant-mozgowy-u-drugiego-pacjenta-kiedy-w-ciagu-najblizszych-dni-15e0ab5.jpg
width: 1000
height: 667

Powstał pierwszy „biokomputer” zbudowany z minimózgów. Potrzebuje mniej energii niż zwykły
type: item
date: 2024-06-12T13:26:36.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: komputery
subject: mózg
subject: neurologia
subject: Wolny czas
description: Szwajcarski start-up stworzył pierwszą na świecie platformę online, umożliwiającą prowadzenie zdalnych badań na organoidach. Daje nieograniczony dostęp do 16 minimózgów umieszczonych na matrycach i połączonych elektrodami. Cel – opracowanie energooszczędnego, żywego bioprocesora, który potrafiłby się uczyć i przetwarzać informacje.
encoded: W tym artykule: Biologiczna tkanka zamiast krzemu Budowanie komputera na odległość Co potrafi „biokomputer”? Zdalne badania minimózgów? Ludzi mózg fascynuje naukowców od dekad. I to zarówno neurologów, jak i bioinżynierów. Dzięki próbom emulowania jego możliwości – czyli budowania systemów gromadzących i przetwarzających informacje – mamy dzisiaj zaawansowane programy uczenia maszynowego. Sztuczne inteligencje, z których najbardziej znane stały się duże model językowe (LLM), takie jak GPT-4 i pokrewne. Jednak z tymi silnikami napędowymi Chata GPT i innych wiąże się pewien problem. Przygotowanie ich do pracy – czyli wytrenowanie na odpowiednio dobranych zbiorach danych – jest wyjątkowo energochłonne. Wytrenowanie prekursora GPT-4 – GPT-3 – wymagało 10 GWh energii. To sześć tysięcy razy więcej niż przeciętny Europejczyk zużywa rocznie. Nie należy się spodziewać, że ta ilość się zmniejszy. Już teraz światowy przemysł IT generuje 2 proc. globalnej emisji dwutlenku węgla. Przewiduje się zaś, że do 2023 r. jego część zajmująca się AI będzie pochłaniała aż 3,5 proc. światowej energii elektrycznej. Biologiczna tkanka zamiast krzemu Co z tym zrobić? Odpowiedź może kryć się w rozwijającej się dziedzinie nauki znajdującej się między fizjologią, neurologią a przetwarzaniem danych. To wetware computing – czyli tworzenie żywych systemów opracowujących dane, biokomputerów. Zamiast krzemu budulcem są tutaj ludzkie neurony. A dokładniej ich większe skupiska, zwane organoidami albo minimózgami. Ludzki mózg składa się z 86 mld neuronów. Choć jego waga to tylko 2 proc. wagi całego ciała, pochłania aż 20 proc. zużywanej przez nas codziennie energii. Dziennie nasz mózg potrzebuje do pracy 0,3 kWh. To odpowiednik około 260 kalorii. Składające się z tkanki mózgowej organoidy są jednak znacznie mniejsze – kultury składają się nie z miliardów, ale z setek tysięcy komórek. Są więc znacznie mniej „energożerne”. Budowanie komputera na odległość Na jakim etapie znajduje się obecnie wetware compu…

powstal-biokomputer-zbudowany-z-minimozgow-potrzebuje-mniej-energii-niz-zwykly-65969d7.png
width: 1599
height: 712

Podsłuchiwanie myśli i słowa. Naukowcy opracowali implanty mózgowe zdolne dekodować mowę wewnętrzną
type: item
date: 2024-05-14T09:15:47.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: kora
subject: mózg
subject: neurologia
subject: Wolny czas
description: Czy komputery będą mogły zidentyfikować słowa, które wypowiadamy w swoich umysłach bez poruszania ustami lub wydawania dźwięku? Badacze opublikowali właśnie artykuł, z którego wynika, że już są w stanie tego dokonać. Choć na razie i na szczęście mogą podsłuchać zaledwie kilkadziesiąt „pomyślanych” słów.
encoded: W tym artykule: Wydajność interfejsów mózg-komputer Trening algorytmu odczytywania myśli Nawet 79 proc. skuteczności Szwajcarskim i amerykańskim badaczom udało się opracować implanty mózgowe, pozwalające odczytać niewypowiedziane, a jedynie pomyślane słowa. Technologia jest na wczesnym etapie. Implanty radzą sobie z kilkoma słowami, a nie z całymi frazami czy zdaniami. Mimo to urządzenia dają szanse na przyszłe zastosowanie kliniczne. Podobne interfejsy mózg-komputer (BCI), które tłumaczą sygnały w mózgu na tekst, dla niektórych badanych osiągnęły prędkość 62-78 słów na minutę. Są one opracowywane dla ludzi, którzy w wyniku choroby utracili zdolność samodzielnego mówienia. Dzięki tego typu implantom komputer może powiedzieć to, co pomyślał chory. Wydajność interfejsów mózg-komputer Trzeba jednak podkreślić, że inne BCI zostały wyszkolone do interpretowania mowy, która jest przynajmniej częściowo wokalizowana lub naśladowana. Najnowsze badanie, którego wyniki opublikowano w poniedziałek 13 maja w „Nature” jest pierwszym, który dekoduje słowa „wypowiadane” całkowicie wewnętrznie. Polega to na rejestrowaniu sygnałów z poszczególnych neuronów w mózgu w czasie rzeczywistym. Badania rozpoczęły się od wszczepienia maleńkich elektrod do mózgów dwóch osób z urazami rdzenia kręgowego. Urządzenia umieszczono w zakręcie nadbrzeżnym mózgu, czyli strukturze płata ciemieniowego. Ten region nigdy nie był badany przy użyciu BCI dekodujących mowę. – Właśnie znalezienie najlepszych miejsc w mózgu do wszczepienia BCI jest jednym z kluczowych wyzwań związanych z dekodowaniem mowy wewnętrznej – mówi Silvia Marchesotti, neuroinżynierka z Uniwersytetu Genewskiego w Szwajcarii oraz współautorka badania. Trening algorytmu odczytywania myśli Wcześniejsze badania sugerowały, że ta część mózgu jest aktywna w mowie niewokalizowanej oraz w zadaniach takich jak decydowanie i nad podobieństwem fonetycznym wybranych słów. Dwa tygodnie po tym, jak uczestnikom badania wszczepiono matryce mikroelektrod…

podsluchiwanie-mysli-naukowcy-opracowali-implanty-mozgowe-zdolne-dekodowac-mowe-wewnetrzna-87919e3.jpg
width: 1000
height: 609

Ile komórek jest w milimetrze sześciennym mózgu? Ta liczba przyprawi cię o zawrót głowy
type: item
date: 2024-05-10T13:01:10.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: kora
subject: mózg
subject: neurologia
subject: Wolny czas
description: Powstała najdokładniejsza cyfrowa mapa wycinka ludzkiego mózgu. Najważniejszy organ naszego ciała jest jeszcze bardziej złożony i zagadkowy, niż sądzili naukowcy. „Odkryliśmy rzeczy, których nie ma w podręcznikach” – powiedział jeden z nich.
encoded: W tym artykule: Niezwykle trudne zadanie Czego dowiedzieliśmy się o milimetrze sześciennym mózgu? Wyuczone zachowania a połączenia między neuronami Wyobraź sobie ziarnko ryżu. Następnie przetnij je na pół albo nawet na cztery części. Gdybyś robił to precyzyjnymi narzędziami, miałbyś szansę uzyskać sześcian o boku długości jednego milimetra. Taki właśnie fragment ludzkiej tkanki mózgowej przebadali naukowcy z Harvarda. Następnie zaś, we współpracy ze specjalistami uczenia maszynowego z Google’a, odtworzyli jej zawartość. Zrobili to z niespotykaną dokładnością, sięgającą skali nano. Tak szczegółowego wglądu w nasz mózg nigdy jeszcze nie mieliśmy. Co znajduje się w milimetrze sześciennym mózgu każdego z nas? 57 tys. komórek, 23 cm naczyń krwionośnych i aż 150 milionów synaps. Autorzy pracy opublikowanej w prestiżowym czasopiśmie „Science” odtworzyli również cały system połączeń między komórkami. Opis tego niewielkiego wycinka tkanki mózgowej wymagał wygenerowania aż 1400 terabajtów danych. To tyle, ile ma 14 tys. pełnometrażowych filmów w rozdzielczości 4k. Niezwykle trudne zadanie Na czele zespołu z Harvarda stał Jeff Lichtman, profesor biologii molekularnej i komórkowej. – Naszym celem było uzyskanie szczegółowego obrazu najbardziej tajemniczego fragmentu biologii, który każdy nosi na ramionach – powiedział „Guardianowi” Lichtman. – Powód, dla którego nie zrobiliśmy tego wcześniej? Jest to cholernie trudne – przyznał. Próbka tkanki mózgowej pochodziła od 45-letniej pacjentki chorej na epilepsję i leczonej chirurgicznie. Wycinek jej mózgu został wpierw pokryty ciężkimi metalami, by podkreślić szczegóły. Później osadzono go w żywicy. Następnie naukowcy pocięli go na 5019 „wafelków”, każdy grubości około 34 nm. Czyli tysiąc razy cieńszych od ludzkiego włosa. Każdy z tak przygotowanych fragmentów trafił pod mikroskop elektronowy i został zeskanowany (wszystkie te obrazy to właśnie 1400 terabajtów danych). Potem wykorzystano specjalnie opracowane algorytmy, które przeanal…

ile-komorek-jest-w-milimetrze-szesciennym-mozgu-ta-liczba-przyprawi-cie-o-zawrot-glowy-eaed943.jpg
width: 2000
height: 1128

Czy ludzkie mózgi są neutralne płciowo? Zdecydowanie nie! Naukowcy wyłapali znaczące różnice
type: item
date: 2024-03-08T11:56:59.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: mózg
subject: neurologia
subject: płeć
subject: Wolny czas
description: Ludzkie mózgi niezmiennie fascynują nie tylko naukowców. To naturalne, że chcemy wiedzieć, jak działa centrum naszego układu nerwowego. Jak się okazuje, płeć może determinować pewne różnice.
encoded: W tym artykule: Czy ludzkie mózgi mają płeć? Różnice w zdrowiu mózgu mężczyzn i kobiet Sztuczna inteligencja rozróżnia płeć mózgu Różnice w mózgach a płeć „Dlaczego mężczyźni kłamią, a kobiety płaczą?” – tak brzmiał tytuł popularnej książki wydanej na początku lat dwutysięcznych. Traktowanie go na poważnie byłoby krzywdzące dla obu płci. Jednak faktem jest, że pewne cechy i sposoby myślenia przypisuje się częściej albo mężczyznom, albo kobietom. Czy jest to w jakiś sposób powiązane z tym, jak działają ludzkie mózgi? W czasach, kiedy różnice między płciami zacierają się na wielu płaszczyznach, naukowcy ze Stanford Medicine postanowili sprawdzić, czy i jak mózg koreluje z biologiczną płcią. Wyniki badań opublikowano na łamach czasopisma naukowego „PNAS”. Czy ludzkie mózgi mają płeć? Artykuł opisuje model sztucznej inteligencji zaprojektowany do prowadzenia pogłębionych badań. Co najciekawsze, model ten potrafi odróżnić mózgi kobiet i mężczyzn na podstawie skanów ich aktywności z dokładnością powyżej 90%. Badanie zwraca uwagę na różnice między mózgami mężczyzn i kobiet. Nie dotyczy to jednak tego, jak damskie i męskie sieci neuronowe pracują w konkretnych sytuacjach. Wśród rozbieżności naukowcy wymieniają za to częstotliwość występowania chorób i zaburzeń związanych z funkcjonowaniem mózgu. Różnice w zdrowiu mózgu mężczyzn i kobiet I tak na przykład według Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego w Stanach Zjednoczonych zaburzenia depresyjne częściej dotyczą młodych Amerykanek niż ich rówieśników płci męskiej. Różnice te są wyraźnie nie tylko w Ameryce Północnej. Według Our World in Data na poważne zaburzenie depresyjne globalnie jest narażona jedna 1 na 3 kobiety. W przypadku mężczyzn jest to 1 na 5. Podobnie więcej amerykańskich kobiet niż mężczyzn cierpi na chorobę Alzheimera. Odwrotnie jest w przypadku choroby Parkinsona. Według Fundacji Parkinsona na całym świecie mężczyźni są bardziej narażeni na ryzyko zachorowania. Również u chłopców prawie czterokrotnie częśc…

czy-ludzkie-mozgi-sa-neutralne-plciowo-86118c8.jpg
width: 960
height: 540