National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-19T11:41:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Kiedy doszło do pierwszego pocałunku? Naukowcy wskazują na bardzo odległą epokę
items: Pożary w pradziejowej Europie nie były przypadkiem. Oto, kto za nimi stał
items: Archeolodzy odkryli prastary zakład „jubilerski”. Ma co najmniej 42 tysiące lat
items: Najstarszy kopalny dowód na krzyżowanie się Homo sapiens i neandertalczyków. Sensacja z Izraela
items: Gotowanie po neandertalsku. Ci ludzie mieli różne „książki kucharskie”
items: Zaskakujące odkrycie w Algarve. Neandertalczycy też kochali plaże
items: Neandertalczycy mieli własną „fabrykę tłuszczu”? To odkrycie zmienia naszą wiedzę
items: Odkryto najstarszy na świecie odcisk palca. To dowód na niezwykłą umiejętność
items: Bardzo wczesne i bardzo ścisłe relacje neandertalczyków z ludźmi. Dowody z Lewantu
items: Wiemy, kiedy żyło dziecko z Lapedo. Udało się wydatować słynny szkielet hybrydy neandertalczyka i Homo sapiens
items: Neandertalczycy byli bardziej inteligentni niż nam się wydawało. Znali się na medycynie i sztuce
items: Neandertalczycy jeszcze bliżsi Homo sapiens. Nowe odkrycie rzuca światło na ich zwyczaje
items: Ostatni neandertalczyk mógł mieć polskich krewnych. Naukowcy rozwikłali zagadkę wymarcia tego gatunku
items: W kuchni z neandertalczykiem. Naukowcy spróbowali upiec ptaki tak samo, jak robili to wymarli krewni człowieka
items: Wykryto pierwszy przypadek zespołu Downa u neandertalczyków. Dziecko zmarło w wieku 6 lat
items: Pierwszy wielki przełom technologiczny nastąpił ok. 600 tys. lat temu. Co się wówczas zmieniło?
items: Czy neandertalczycy potrafili mówić? Badania wykazały, że krewni człowieka mieli swój język
items: Nareszcie wiadomo, kiedy i jak długo Homo sapiens krzyżował się z neandertalczykami. Co z tego zostało?
items: Co zawdzięczamy denisowianom? Dzięki nim mieszkańcy Papui-Nowej Gwinei mają dwie istotne cechy
items: Tak wyglądała neandertalka żyjąca 75 tys. lat temu. Sugestywna rekonstrukcja krewnej człowieka
items: Czy neandertalczycy trzymaliby kosze pod zlewem? Organizowali sobie przestrzeń mieszkalną podobnie jak ludzie
items: Dlaczego obecnie żyje tylko jeden gatunek człowieka? Poznajcie losy dawnych krewnych Homo sapiens
items: Polka odkryła, że neandertalczycy używali kleju. Wiadomo, z czego był zrobiony
items: Przełomowe badanie: pierwsi Homo sapiens zasiedlili Europę dużo wcześniej niż sądzono
items: Skąd się biorą ranne ptaszki? To zasługa DNA neandertalczyków

Kiedy doszło do pierwszego pocałunku? Naukowcy wskazują na bardzo odległą epokę
type: item
date: 2025-11-19T11:40:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: neandertalczycy
subject: pradzieje
description: Całowanie wyewoluowało u wspólnego przodka ludzi i innych dużych małp około 21 milionów lat temu – ustalił zespół brytyjskich naukowców. Ta przyjemna czynność była praktykowana również później, u krewnych człowieka – neandertalczyków. Co było powodem pierwszego pocałunku?
encoded: Do dzisiaj naukowcy spierają się o to, dlaczego ludzie się całują. Wygląda na to, że nasze instynkty sięgają dawnych zachowań pielęgnacyjnych wśród małp człekokształtnych. Czynność zbliżona do całowania mogła być początkowo sposobem na sprawdzenie stanu zdrowia partnera i wzmacnianie więzi w grupie. Teraz grupa naukowców z Uniwersytetu Oxfordzkiego wzięła sobie za cel zrekonstruowanie historii ewolucyjnej całowania i próbę ustalenia, kiedy całowanie pojawiło się w linii rodowej naczelnych. Badacze przyjęli szeroką ewolucyjną perspektywę. Wyniki opublikowali na łamach „Evolution and Human Behavior”. Badanie ulotnego całowania. Jak to się robi? Naukowcy przeprowadzili pierwszą próbę rekonstrukcji ewolucyjnej historii całowania za pomocą podejścia międzygatunkowego. Zaczęli od zdefiniowania „całowania”. Jest to nieagresywny kontakt usta-usta, który nie wiązał się z przekazywaniem jedzenia. Następnie naukowcy zebrali dane na temat zaobserwowanego całowania u współczesnych dużych małp, w tym szympansów i bonobo. Następnie zastosowano analizę filogenetyczną (opartą na drzewie rodowym naczelnych), traktując całowanie jako „cechę”. W tej analizie nie badano fizycznych szczątków. Użyto modelowania statystycznego, aby wyciągnąć wnioski na temat cech, które się nie są w stanie przetrwać do naszych czasów, a więc takich jak zachowanie. Badacze potraktowali całowanie jako cechę (jak np. kolor sierści) i nanosili ją na drzewo rodowe naczelnych. Pewność wyniku ma zapewniać to, że model symulacji uruchomiono aż 10 milionów razy, aby uzyskać bardzo pewne szacunki statystyczne. – Po raz pierwszy ktoś przyjął szerokie ewolucyjne spojrzenie na całowanie się. Nasze odkrycia uzupełniają rosnący dorobek naukowy, podkreślający niezwykłą różnorodność zachowań seksualnych naszych kuzynów naczelnych – komentuje dr Matilda Brindle, główna autorka i biolożka ewolucyjna z Wydziału Biologii Uniwersytetu Oksfordzkiego. Pierwszy pocałunek wytropiony Na podstawie uzyskanych wyników naukowcy stwierdz…

kissing-b9d1192.jpg
width: 3888
height: 2592

Pożary w pradziejowej Europie nie były przypadkiem. Oto, kto za nimi stał
type: item
date: 2025-10-24T13:17:47.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: epoka lodowcowa
subject: neandertalczycy
subject: paleolit
subject: pradzieje
description: Już ponad 100 tys. lat temu pradawni ludzie odcisnęli piętno na europejskiej przyrodzie. Dzięki symulacjom komputerowym i analizie pyłków naukowcy odtworzyli skalę tych zmian. Wyniki są zaskakujące: udział człowieka w kształtowaniu krajobrazów był silniejszy, niż sądzono.
encoded: Ludzie zaczęli uprawiać rolę i hodować zwierzęta w Środkowej Europie jakieś 7 tysięcy lat temu. Pojawiły się pierwsze chaty i większe budowle. Czy to oznacza, że wcześniej wielkie obszary Starego Kontynentu były nietknięte ręką człowieka? Z najnowszych badań wynika, że zmiany w ekosystemie spowodowane ręką człowieka były widoczne już nawet ponad 100 tys. lat temu. Odpowiedzialny za nie był krewny człowieka współczesnego, neandertalczyk. Pradziejowe krajobrazy pod lupą naukowców Korzystając z zaawansowanych symulacji komputerowych, międzynarodowy zespół badawczy zbadał, jak ludzie wpłynęli na roślinność Europy w ciągu dwóch ciepłych okresów w przeszłości. Pierwszym z nich był ostatni interglacjał (cieplejszy okres między zlodowaceniami), około 125 000–116 000 lat temu, kiedy neandertalczycy byli jedynymi ludźmi w Europie. Drugim okresem jest okres tuż po ostatniej epoce lodowcowej, wczesny holocen, 12 000–8 000 lat temu. Wówczas w Europie mieszkali ludzie współcześni. Do badań wykorzystano też dane dotyczące pyłków roślin. Są one uzyskiwane w długich rur, wbijanych w tereny podmokłe czy jeziora. Z analizy uzyskanych w ten sposób rdzeni można dowiedzieć się, jakie rośliny rosły w okolicy tysiące lat temu. Można też pośrednio wywnioskować, czy dochodziło to pożarów i wypalania. Artykuł na ten temat napisali na łamach czasopisma „PLOS One” eksperci z dziedziny archeologii, geologii i ekologii. Kreatorzy krajobrazu sprzed tysiącleci? Co udało się ustalić? Wniosek jest jasny: zarówno neandertalczycy, jak i późniejsi mezolityczni łowcy-zbieracze wywarli silny wpływ na wzorce roślinności w Europie – na długo przed pojawieniem się rolnictwa. – Badanie ukazuje przeszłość z zupełnie innej perspektywy – mówi prof. Jens-Christian Svenning, profesor biologii na Uniwersytecie w Aarhus. – Stało się dla nas jasne, że same zmiany klimatu, działalność dużych zwierząt roślinożernych i naturalne pożary nie mogą wyjaśnić wyników danych dotyczących pyłków. Uwzględnienie człowieka w tym ró…

shutterstock1595983537-9901cb8.jpg
width: 5120
height: 2880

Archeolodzy odkryli prastary zakład „jubilerski”. Ma co najmniej 42 tysiące lat
type: item
date: 2025-09-24T12:37:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: francja
subject: homo sapiens
subject: neandertalczycy
subject: ozdoby
subject: pradzieje
description: Dziesiątki obrobionych muszli morskich odkryli archeolodzy we Francji. Znajdowały się pod zawalonym schroniskiem skalnym. Był to jeden z najstarszych w tej części kontynentu „zakładów jubilerskich”. Produkty sprowadzano tu z odległości nawet 100 km.
encoded: Najstarszą epokę w dziejach człowieka określa się mianem „kamienia”, ale jest to dość mylące. Archeolodzy mają dowody na to, że pierwsze przedmioty używane przez człowieka były tak naprawdę wykonane z surowców organicznych, w tym z drewna. Oprócz drewna na szeroką skalę korzystano z innych dobrodziejstw natury – skóry zwierząt służyły za ubranie, a ich zęby bądź pancerze – były ówczesną biżuterią. Ostatnio pisaliśmy o elementach chrząszczy, które pełniły role błyskotek 2500 lat temu. Elegancja w czasach zlodowacenia Jednak potrzeba otaczania się estetycznymi przedmiotami sięga zdecydowanie głębiej, niż by się nam wydawało. Najstarsze ozdoby wykonane z muszli pochodzą z Afryki i mają nawet 70–80 tysięcy lat. Teraz grupa badaczy z kilku krajów pod kierunkiem ekspertów z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) poinformowała na łamach czasopisma „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS) o zlokalizowaniu jednego z najstarszych w Europie „warsztatów”, w których wykonywano biżuterię z morskich muszli. Elegancja sprzed 42 tysięcy lat W pozostałościach po zawalonym schronisku skalnym La Roche-à-Pierrot w Saint-Césaire (Charente-Maritime) w Nowej Akwitanii we Francji natknęli się na skupisko w postaci dziesiątków perforowanych muszli. Należały do pobrzeżki tępoustej i pospolitej. Znaleziono je w warstwach, które mają co najmniej 42 tysiące lat i są związane z kulturą szapelperońską. Wśród innych pozostałości znalezionych na tym stanowisku archeologicznym znajdują się typowe narzędzia neandertalskie oraz szczątki żubrów i koni, co podkreśla różnorodność i złożoność ówczesnych zajęć człowieka. Jednak autorzy artykułu nie dają jasnej odpowiedzi, kto obrabiał muszle – czy człowiek współczesny, czy raczej neandertalczyk. Jednak w ich ocenie to odkrycie sugeruje, że przybycie Homo sapiens do Europy w tym okresie przyczyniło się do powstania i różnorodności tej kultury. Szerokie kontakty łowców i zbieraczy Analizy wykazały, że muszle te pochodziły z wyb…

image-1-7fd14c5.jpg
width: 1386
height: 855

Najstarszy kopalny dowód na krzyżowanie się Homo sapiens i neandertalczyków. Sensacja z Izraela
type: item
date: 2025-08-21T12:00:13.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: czaszka
subject: homo sapiens
subject: izrael
subject: neandertalczycy
description: Znaleziony w Izraelu szkielet pięcioletniego dziecka sprzed 140 tys. lat nosi cechy zarówno neandertalczyków, jak i Homo sapiens. To najwcześniejszy fizyczny dowód na krzyżowanie się tych gatunków – ogłosili naukowcy.
encoded: Do odkrycia tych szczątków doszło 90 lat temu w jaskini Skhul na Górze Karmel. Teraz badacze z wykorzystaniem nowoczesnych metod analitycznych dokonali kluczowego ustalenia. Związki ludzi i neandertalczyków Archeologów od lat fascynuje relacja ludzi współczesnych z neandertalczykami. Kiedyś uważano, że byli oni naszymi bezpośrednimi przodkami. Po latach wnikliwych analiz, w tym genetycznych, wiemy, że byli to nasi kuzyni. Pytań pozostało jednak sporo. Wiadomo na przykład, że te dwa gatunki krzyżowały się między sobą. Ale od jakiego momentu? Tej sprawie postanowił przyjrzeć się międzynarodowy zespół, który na łamach „L'Anthropologie” właśnie opublikował swoje wnioski. Badaniami kierowali prof. Israel Hershkovitz z Wydziału Medycznego i Nauk o Zdrowiu im. Graya Uniwersytetu w Tel Awiwie oraz Anne Dambricourt-Malassé z Francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych. Najstarszy dowód na bliskie kontakty Wniosek: jest to najwcześniejsza ludzka skamieniałość, która wykazuje cechy morfologiczne obu tych grup ludzkich: człowieka współczesnego i neandertalczyka. – Obecne badania pokazują, że szkielet pięcioletniego dziecka jest wynikiem ciągłej infiltracji genetycznej z lokalnej – i starszej – populacji neandertalczyków do populacji Homo sapiens – przekazał zespół badawczy. Oznacza to, że neandertalczycy i Homo sapiens mieli biologiczne i społeczne powiązania. Być może do ich krzyżowania się po raz pierwszy doszło na terenie dzisiejszego Izraela. – Nawet dzisiaj, 40 000 lat po wyginięciu ostatnich neandertalczyków, część naszego genomu – od 2 do 6 % – ​​ma pochodzenie neandertalskie. Jednak ta wymiana genów miała miejsce znacznie później, między 60 000 a 40 000 lat temu – zauważa prof. Hershkovitz. – W naszych badaniach wykazujemy, że czaszka dziecka, która swoim ogólnym kształtem przypomina Homo sapiens – zwłaszcza pod względem krzywizny sklepienia czaszki – posiada wewnątrzczaszkowy układ krwionośny, żuchwę i strukturę ucha wewnętrznego typową dla neandertalczyków – dodaj…

neandetal-f161192.png
width: 900
height: 600

Gotowanie po neandertalsku. Ci ludzie mieli różne „książki kucharskie”
type: item
date: 2025-07-17T11:06:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: neandertalczycy
subject: pradzieje
description: Neandertalczycy, czyli krewni człowieka współczesnego, mieli urozmaicone sposoby gotowania i obrabiania zwierzyny. Tak wynika z najnowszych badań przeprowadzonych na terenie Izraela. Może to świadczyć o ich całkiem bogatym menu.
encoded: Spis treści: Kuchnia w jaskini Urozmaicone kucharzenie po neandertalsku Co w menu? Już od wielu lat, dzięki badaniom genetycznym, wiemy, że neandertalczycy nie są naszymi przodkami, ale krewnymi. Jednak ten gatunek człowieka nie przestaje zaskakiwać naukowców. W momencie odkrycia jego pierwszych szczątków w połowie XIX wieku sądzono, że neandertalczycy byli prymitywni i daleko było im do zdolności człowieka współczesnego. Teraz wiemy, że nie jest to prawda i łączy nas z nimi zdecydowanie więcej, niż myślano. Kuchnia w jaskini Najnowsze ustalenie w temacie neandertalczyków dotyczy ich sztuki kulinarnej. Naukowcy przyjrzeli się szczątkom kostnym pozostałym po ich ucztach w jaskiniach Amud i Kebara oddalonych od siebie o kilkadziesiąt kilometrów. Obie znajdują się na terenie dzisiejszego Izraela, na północy kraju. Swoje ustalenia opublikowali na łamach czasopisma „Frontiers in Environmental Archaeology”. Okazało się, że nasi krewni mieli różne „książki kucharskie”, mimo że żyli mniej więcej w tym samym czasie, bo około 50-60 tys. lat temu. Skąd to wiemy? Urozmaicone kucharzenie po neandertalsku Po neandertalskich potrawach nie zachowało się wiele. Mamy narzędzia, którymi obrabiano mięso czy pozostałości po paleniskach. Najlepszym dowodem, na to, co spożywali i w jaki sposób obrabiali są kości zwierzęce. W ramach badań przeanalizowano ponad 12 tysięcy kości zwierzęcych z jaskiń Amud i Kebara. Archeolodzy dostrzegli wyraźne różnice w w tych dwóch lokalizacjach w traktowaniu tuszy, po upolowaniu. To sugeruje istnienie lokalnych tradycji kulinarnych, mimo że neandertalczycy stosowali bardzo podobne narzędzia kamienne i żyli w takim samym środowisku. – Subtelne różnice we wzorach śladów cięć między jaskiniami Amud i Kebara mogą odzwierciedlać lokalne tradycje przetwarzania tusz zwierzęcych – powiedziała Anaëlle Jallon, doktorantka na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie i główna autorka artykułu. Co w menu? Z analiz wynika, że obie grupy używały tych samych narzędzi krzem…

kuchnia-91b0d33.png
width: 900
height: 600

Zaskakujące odkrycie w Algarve. Neandertalczycy też kochali plaże
type: item
date: 2025-07-16T13:12:39.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: neandertalczycy
subject: portugalia
subject: prehistoria
description: Neandertalska rodzina w Algarve pozostawiła po sobie ślady, które zaintrygowały naukowców. Nowe odkrycie z Portugalii pokazuje, że nasi wymarli krewniacy żyli i polowali także w nadmorskich rejonach.
encoded: Spis treści Odciski stóp sprzed tysięcy lat w turystycznym raju Dowód na rodzinne polowania neandertalczyków? W okolicach Algarve w Portugalii odkryto odciski stóp neandertalczyków, które rzucają nowe światło na życie tych prehistorycznych ludzi w nadmorskich rejonach. To pierwsze takie odkrycie w Portugalii. Odciski stóp sprzed tysięcy lat w turystycznym raju Międzynarodowy zespół badaczy pod kierownictwem Carlosa Neto de Carvalho z Uniwersytetu Lizbońskiego i Geoparku Naturtejo opublikowali wyniki badań w czasopiśmie „Scientific Reports”. Dowodzą one że neandertalczycy przebywali i prawdopodobnie polowali na nadmorskich wydmach słynnego turystycznego regionu Algarve. Do tej pory brakowało bezpośrednich dowodów na ich aktywność w tym rejonie. Skamieniałe odciski stóp odkryto w dwóch miejscach. Najstarszy, pojedynczy ślad z Praia do Telheiro, datowany jest na około 82 000 lat temu. Drugi zestaw dziesięciu śladów, pozostawionych przez trzy osoby w Monte Clérigo, pochodzi sprzed około 78 000 lat. Podobnych miejsc przybrzeżnego bytowania neandertalczyków na świecie znaleziono już kilka, m.in. w Hiszpanii i RPA. Dzięki datowaniu metodą optyczną (tzw. techniką OSL, używaną do określania wieku minerałów) naukowcy precyzyjnie określili wiek warstw, w których zachowały się ślady. Ich dalsza analiza pozwoliła ustalić, że pozostawiły je trzy osoby: dorosły mężczyzna o wzroście 1,69–1,73 metra, dziecko w wieku 7–9 lat oraz maluch mający mniej niż 2 lata. Dowód na rodzinne polowania neandertalczyków? Dodatkowo, obecność śladów jelenia sugeruje, że neandertalczycy polowali w tej samej okolicy. Teren wydm, z licznymi wzniesieniami i zagłębieniami, stanowił idealne środowisko do skradania się i obserwacji zwierzyny. Choć nie wiadomo, czy najmłodsze dziecko aktywnie uczestniczyło w polowaniu, czy tylko towarzyszyło dorosłym, badacze przypuszczają, że polowanie mogło mieć charakter rodzinny, a niedaleko znajdowało się także obozowisko. Odkrycie potwierdza tezę, że neandertalczycy wy…

4159820256089Fig8HTML-ae8495a.jpg
width: 2008
height: 1147

Neandertalczycy mieli własną „fabrykę tłuszczu”? To odkrycie zmienia naszą wiedzę
type: item
date: 2025-07-09T11:39:30.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: człowiek
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
description: Kości, ogniska i systematyczność – to nie brzmi jak opis dzikiego ludu. Archeolodzy natrafili na coś, co każe spojrzeć na neandertalczyków zupełnie inaczej.
encoded: Spis treści: Tak wytapiano tłuszcz Zorganizowany jak neandertalczyk Bardzo długo neandertalczycy byli przedstawiani jako prymitywni krewni Homo sapiens. Nie przypisywano im np. zdolności abstrakcyjnego myślenia. Tymczasem kolejne odkrycia archeologiczne skutecznie obalają utrwalane przez lata wyobrażenia na ich temat. Tak wytapiano tłuszcz Najnowsze badania prowadzone na stanowisku Neumark-Nord we wschodnich Niemczech dostarczyły intrygujących dowodów na istnienie zorganizowanego miejsca przetwórstwa kości dużych ssaków. Neandertalczycy pozyskiwali tam szpik i tłuszcz kostny. W epoce lodowcowej były to niezwykle cenne składniki diety, bogate w kalorie i niezbędne kwasy tłuszczowe. Swoista „fabryka tłuszczu” funkcjonowała 125 tysięcy lat temu. W trakcie wykopalisk naukowcy odkryli ponad 100 tysięcy fragmentów kości należących do co najmniej 172 dużych zwierząt, takich jak konie czy jelenie. Liczne ślady cięcia, miażdżenia oraz ślady użycia narzędzi wskazują na systematyczne pozyskiwanie tłuszczu i szpiku. Jak zauważają badacze z niemieckiego MONREPOS Archaeological Research Center, nie było to przypadkowe działanie. Neandertalczycy planowali polowania, transportowali tusze, a wybrane części ciał zwierząt gromadzili w jednym miejscu, by w kontrolowany sposób je przetwarzać. W miejscu odkrycia odnaleziono również ślady ognisk, co może sugerować, że tłuszcz był wytapiany na gorąco. Zorganizowany jak neandertalczyk Produkcja tłuszczu z kości to proces wymagający niemałego wysiłku. Trzeba je najpierw rozłupać, następnie wygotować, by tłuszcz oddzielił się od resztek. To zadanie czasochłonne, wymagające wiedzy i organizacji – a zatem coś, co jeszcze do niedawna przypisywano wyłącznie Homo sapiens. Badania znaleziska z Neumark-Nord dowodzą, że neandertalczycy rozumieli wartość odżywczą tłuszczu. Potrafili też gospodarować zasobami i planować działania z wyprzedzeniem. To kolejny argument przemawiający za ich inteligencją i zdolnością adaptacyjną. Inne potwierdzone fakty to …

Neumark-Nord-f65d598.jpg
width: 642
height: 339

Odkryto najstarszy na świecie odcisk palca. To dowód na niezwykłą umiejętność
type: item
date: 2025-05-28T08:45:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: hiszpania
subject: neandertalczycy
subject: pradzieje
description: Ma około 43 tysiące lat. I sugeruje, że neandertalczycy tworzyli wczesną sztukę naskalną – archeolodzy odkryli w Hiszpanii najstarszy na świecie odcisk palca. Widnieje na kamieniu przywodzącym na myśl ludzką twarz.
encoded: Spis treści: Unikatowość znaleziska z Hiszpanii Niepozorny głaz kluczem do poznania myślenia neandertalczyka Do znaleziska doszło w centralnej części Hiszpanii w schronisku skalnym San Lázaro w Segowii. Kamień nie jest duży. Jego wymiary to zaledwie 21,4 × 11,3 × 7,6 cm. Unikatowość znaleziska z Hiszpanii Znalezisko to stanowi najpełniejszy i najstarszy na świecie ślad odcisku palca człowieka, jednoznacznie przypisanego neandertalczykom. Do odkrycia doszło w lipcu 2022 roku w warstwie datowanej na 43 tys. lat. Świadczy o celowym użyciu pigmentu w celach symbolicznych. T​en artefakt jest wyjątkowy i niepowtarzalny – podała Wyższa Rada Badań Naukowych, największa w Hiszpanii publiczna organizacja zajmująca się badaniami naukowymi. Odkrycie to wnosi istotny wkład w globalną wiedzę na temat ewolucji człowieka i umożliwi znaczący postęp w zrozumieniu myślenia symbolicznego i zdolności poznawczych u neandertalczyków – krewnych człowieka współczesnego. Tuż obok zagadkowego artefaktu znaleziono kilkadziesiąt kamiennych narzędzi i kości zwierzęcych, na których zachowały się ślady ich obróbki. Ustalenie zespołu hiszpańskich badaczy opublikowano na łamach czasopisma „Archaeological and Anthropological Sciences”. Niepozorny głaz kluczem do poznania myślenia neandertalczyka Zdaniem archeologów kamień nie był narzędziem, bo nie widać na nim śladów zużycia mechanicznego. Z kolei odcisk palca zachowany na granitowym artefakcie wykonano z pomocą pigmentu – ochry. Ochra to czerwonawy barwnik mineralny stosowany przez ludzi od niepamiętnych czasów. To z jego pomocą wykonywano sztukę naskalną w czasach paleolitu w Europie. Ochra posiada też właściwości antyseptyczne. Analizę niepozornej kropki na kamieniu wykonano z pomocą nowatorskiej metody multispektralnej. Dzięki temu dostrzeżono linie papilarne neandertalczyka. We wnioskach w artykule naukowcy sugerują, że kamień, na którym znajduje się odcisk może ukazywać w formie symbolicznej najstarszy znany wizerunek ludzkiej twarzy. Za oczy …

odcisk-e3dfd57.png
width: 900
height: 600

Bardzo wczesne i bardzo ścisłe relacje neandertalczyków z ludźmi. Dowody z Lewantu
type: item
date: 2025-03-14T12:28:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: izrael
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
description: Kontakty między neandertalczykami i wczesnymi ludźmi współczesnymi przyczyniły się do rozwoju zachowań symbolicznych i praktyk pogrzebowych na Bliskim Wschodzie. Doszło do tego już 100 tys. lat temu.
encoded: Spis treści: Jaskinia kluczem do poznania interakcji Skąd wynikają podobieństwa? Najstarsze pochówki na świecie Od dekad naukowcy badają relacje łączące ludzi współczesnych (Homo sapiens sapiens) i neandertalczyków (Homo neanderthalensis). Długo sądzono, że ci drudzy posiadali zdecydowanie słabsze zdolności poznawcze i bardziej przypominali małpoludy niż nas. Dekady badań przyniosły sporo danych, które diametralnie zmieniły nasz obraz neandertalczyków. Okazało się, że ten gatunek człowieka tylko niewiele odbiegał od nas wyglądem. Również jego zdolności poznawcze i intelektualne okazały się porównywalne z ludzkimi. A teraz izraelscy naukowcy opublikowali artykuł o bardzo wczesnych interakcjach ludzi z neandertalczykami, co dodatkowo ukazuje relacje międzygatunkowe w nowym świetle. Jaskinia kluczem do poznania interakcji Na łamach czasopisma „Nature Human Behaviour” naukowcy przybliżyli wnioski płynące z wykopalisk w jaskini Tinshemet w Izraelu. Celem były nawarstwienia z okresu środkowego paleolit. Mają zatem około 130 000–80 000 lat. Wykopaliska prowadzone są tam od 2017 roku przez prof. Yossi Zaidnera z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, prof. Israela Hershkovitza z Uniwersytetu w Tel Awiwie i dr Marion Prévost z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Głównym celem zespołu badawczego jest określenie charakteru relacji człowieka współczesnego i neandertalczyka w środkowym paleolicie Lewantu. Czy byli rywalami konkurującymi o zasoby, pokojowymi sąsiadami, a może ze sobą współpracowali? Wewnątrz jaskini znajdowały się groby kilku osób. Kości nie zostały jeszcze przypisane do konkretnego gatunku. Badania są w toku. Jednak w ocenie badaczy, znalezione zabytki zarówno w jaskini Tinshemet i innych stanowiskach archeologicznych w tym rejonie sugerują zaskakującą jednolitość zachowań, która przejawia się w wykonywanych przedmiotach. A wiadomo, że wtedy w tym rejonie mieszkały różne gatunki ludzi. Eksperci w szczególności zwracają uwagę na technologię wykonywania nar…

homo-sapiens-6c90285.png
width: 900
height: 600

Wiemy, kiedy żyło dziecko z Lapedo. Udało się wydatować słynny szkielet hybrydy neandertalczyka i Homo sapiens
type: item
date: 2025-03-10T15:22:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: Nauka
subject: hiszpania
subject: homo sapiens
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleontologia
description: Po wielu latach starań naukowcy opracowali nowatorską metodę datowania znalezisk ze stanowisk archeologicznych. Pomogła ona określić wiek tzw. dziecka z Lapedo: szkieletu, który ma cechy zarówno neandertalskie, jaki i ludzkie. Kilkuletni maluch żył na Półwyspie Iberyjskim ok. 28 tys. lat temu.
encoded: W tym artykule: Co mamy wspólnego z neandertalczykami Kiedy żyło dziecko z Lapedo Kiedy wyginęli neandertalczycy? To się wydarzyło w 1998 roku. W Portugalii, na stanowisku archeologicznym Lagar Velho oddalonym o ok. 140 km od Lizbony, znaleziono szczątki dziecka. W chwili śmierci miało 4–5 lat. Szkielet, niemal kompletny, został pomalowany na czerwono ochrą. Naukowcy przypuszczali, że po śmierci został owinięty w zwierzęce skóry. Odkrycia dokonano w dolinie Lapedo, dlatego szczątki bywają odtąd nazywane dzieckiem z Lapedo. Znalezisko szybko stało się sensacją. Niektóre z kości – np. żuchwa – miały budowę taką, jak kości neandertalczyków. To samo dotyczyły ich proporcji. Jednak inne cechy anatomiczne wskazywały, że dziecko należało do gatunku Homo sapiens. W sumie oznaczało to więc, że portugalscy archeolodzy znaleźli członka populacji, w której oba gatunki mieszały się ze sobą. Pod koniec XX wieku było to sensacją. Dzisiaj wiemy, że ludzie krzyżowali się z neandertalczykami i że duża część współczesnych ma w swoim genomie kilka procent genów neandertalczyków. Ale dwadzieścia siedem lat temu były to tylko hipotezy. Co mamy wspólnego z neandertalczykami Intensywne badania nad DNA neandertalczyków przyniosły owoce w 2010 roku. Wówczas prof. Svante Pääbo jako pierwszy zsekwencjonował genom neandertalczyka. M.in. za to osiągnięcie Pääbo otrzymał nagrodę Nobla w 2022 roku. Badania naukowca doprowadziły do powstania zupełnie nowej dziedziny: paleogenomiki. Zajmuje się ona analizą materiału genetycznego wymarłych gatunków. W ostatnich latach właśnie dzięki paleogenomice dowiedzieliśmy się, jakie konkretne geny zawdzięczamy neandertalczykom. To one sprawiają, że część z nas jest bardziej wrażliwa na ból albo gorzej znosi infekcję koronawirusem. Za pewnik uznaje się już, że część historii ludzi i neandertalczyków była wspólna. Niektórzy posuwają się nawet do stwierdzenia, że neandertalczycy wcale nie wyginęli, tylko zostali wchłonięci przez populację Homo sapiens. Kiedy żyło …

scientists-date-remain-a787ba9.jpg
width: 2880
height: 2160

Neandertalczycy byli bardziej inteligentni niż nam się wydawało. Znali się na medycynie i sztuce
type: item
date: 2024-12-02T13:40:46.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: ludzie
subject: ludzie pierwotni
subject: neandertalczycy
subject: prehistoria
description: Neandertalczycy dysponowali niezwykłą inteligencją i wiedzą o świecie, który ich otaczał. Od środków przeciwbólowych i antybiotyków po jaskiniowe rytuały. Co jeszcze warto wiedzieć o najbliższym krewnym współczesnego człowieka?
encoded: W tym artykule: Neandertalczycy stosowali penicylinę Początki ziołolecznictwa Prehistoryczna opieka nad chorymi Rytuały pogrzebowe neandertalczyków Kamienne kręgi w jaskiniach Nie doceniamy neandertalczyków Najstarsze malowidła to dzieła neandertalczyków? Tajemnica ściany w El Castillo Neandertalczycy posiadali zdolność sprawnej komunikacji Neandertalczyk w Polsce Leczenie chorób, budowanie skomplikowanych konstrukcji, staranne grzebanie zmarłych, a także tworzenie rysunków naskalnych. Te umiejętności jeszcze do niedawna uchodziły za domenę Homo sapiens. W świetle najnowszych badań okazuje się jednak, że tysiące lat zanim przedstawiciele tego gatunku pojawili się w Europie, a czasami nawet dziesiątki tysięcy lat zanim wpadli na pomysł opuszczenia swojej afrykańskiej kolebki, neandertalczycy posiadali wiedzę, która nawet z dzisiejszej perspektywy robi wrażenie. Czasami dotyczyła odpowiedniego wykorzystania dostępnych surowców. Czasami wiązała się z trudną do odczytania symboliką opartą na wierzeniach i rytuałach. Ich celu ani przebiegu nie da się dziś odtworzyć. Jednym słowem neandertalczycy posiadali inteligencję i zdolności poznawcze, których im jeszcze do niedawna odmawiano, przedstawiając jako bezmyślne małpoludy. Neandertalczycy stosowali penicylinę Dowodzą tego sensacyjne ustalenia opublikowanie na początku marca 2017 roku w prestiżowym tygodniku „Nature”. Wynika z nich, że neandertalczycy posiadali dość zaawansowaną wiedzę medyczną. Potrafili bowiem leczyć rozmaite schorzenia. Ujawniła to analiza pozostałości pożywienia i bakterii uwięzionych w kamieniu nazębnym kilku osobników, zamieszkujących tereny dzisiejszej Belgii oraz Hiszpanii. Jeden z hiszpańskich osobników, mężczyzna żyjący ok. 49 tys. lat temu w jaskini El Sidrón, zwrócił szczególną uwagę badaczy. Jego kamień nazębny zawierał DNA pasożyta Enterocytozoon bieneusi z grupy mikrosporydiów. Może on wywoływać bóle brzucha i ostrą biegunkę. Ponadto w jego szczęce była dziura. To znak, że cierpiał z powodu …

neandertalczyk-f76618e.jpg
width: 4058
height: 2700

Neandertalczycy jeszcze bliżsi Homo sapiens. Nowe odkrycie rzuca światło na ich zwyczaje
type: item
date: 2024-11-19T12:40:08.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
description: Neandertalczycy, nasi najbliżsi wymarli krewni, wciąż nas zaskakują. Kolekcja morskich skamieniałości z hiszpańskiej jaskini Prado Vargas sugeruje, że potrafili oni przypisywać przedmiotom głębsze znaczenie. Czy gromadzili je dla rozrywki, czy może jednak z czystej fascynacji?
encoded: Spis treści: Skarb z jaskini Prado Vargas Symbolika i dziecięca fascynacja Neandertalczycy jak Homo sapiens Kiedy żyli neandertalczycy? Nasi najbliżsi wymarli krewni coraz częściej zaskakują badaczy swoją zaawansowaną kulturą i zdolnościami poznawczymi. Ostatnie odkrycie w jaskini Prado Vargas w północnej Hiszpanii dostarcza kolejnych dowodów na to, że neandertalczycy mogli być prekursorami praktyk, które do dziś są charakterystyczne dla Homo sapiens. Znalezisko zostało opisane w czasopiśmie „Quaternary”. Skarb z jaskini Prado Vargas Najnowsze odkrycie w jaskini Prado Vargas to zestaw 15 morskich skamieniałości. Datuje się je na okres między 39 800 a 54 600 lat temu. Odkrycie zostało opisane w czasopiśmie „Quaternary”. Dotychczasowe kolekcje przypisywane neandertalczykom składały się zazwyczaj z jednego lub dwóch przedmiotów, co czyni tę grupę skamieniałości unikatową. Brak dowodów na obecność Homo sapiens w regionie w tamtym okresie sugeruje, że kolekcjonowanie przedmiotów było działaniem typowym dla neandertalczyków. Symbolika i dziecięca fascynacja Naukowcy podkreślają, że kolekcjonowanie to złożone zachowanie. Wymaga ono abstrakcyjnego myślenia i przypisywania przedmiotom symbolicznego znaczenia. Choć nie istnieje jednoznaczna odpowiedź na pytanie, dlaczego neandertalczycy gromadzili te skamieniałości, badacze spekulują, że to dzieci mogły być inicjatorami zbiorów. Fascynacja nietypowymi kształtami i wzorami, podobna do tej obserwowanej u współczesnych dzieci zbierających muszle, naklejki czy kapsle, mogła skłonić najmłodszych członków grupy do gromadzenia tych wyjątkowych przedmiotów. Co więcej, w jaskini znaleziono również szczątki dzieci, co wzmacnia tę hipotezę. Badacze sugerują, że kolekcjonowanie skamieniałości mogło stanowić dla neandertalczyków formę rozrywki lub wyraz podziwu dla piękna przyrody. Jest to kolejny dowód na to, że neandertalczycy byli zdolni do zaawansowanego myślenia abstrakcyjnego. Zespół podkreśla, że „te przedmioty mają znaczenie i coś…

GettyImages-1322534571-995a778.jpg
width: 6741
height: 4148

Ostatni neandertalczyk mógł mieć polskich krewnych. Naukowcy rozwikłali zagadkę wymarcia tego gatunku
type: item
date: 2024-09-12T14:07:46.000Z
creator: Marta Koblańska
subject: Historia
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: ewolucja
subject: ludzie pierwotni
subject: neandertalczycy
description: Thorin, neandertalczyk, którego szczątki odkryto we Francji w 2015 roku, miał związki z terenami dzisiejszej Polski. Pochodził jednak z odrębnej linii niż te z zachodniej Eurazji. Linia ta pozostawała w izolacji.
encoded: Spis treści: Dlaczego neandertalczycy wymarli? Polski ślad w genomie francuskiego neandertalczyka Zaawansowana technika odtwarza życie Thorina Izolacja przyczyną wymarcia neandertalczyków Neandertalczycy to poprzedzający Homo sapiens gatunek człowieka, który koegzystował z naszymi przodkami. Świadczą o tym pozostałości genomu neandertalczyka w naszym DNA. Neandertalczycy jednak wymarli około 40 tysięcy lat przed naszą erą. Pozostawili po sobie dziedzictwo śladów i bogatą kulturę. Dlaczego neandertalczycy wymarli? Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, dlaczego ten gatunek człowieka nie przetrwał. Najbardziej popularnymi wyjaśnieniami są warunki zewnętrzne: zmiany klimatu, erupcje wulkanów lub zmiany w polu magnetycznym Ziemi. Niektórzy zwracali również uwagę na niedoskonałości w organizacji społecznej neandertalczyków. Chodzi przede wszystkim o niewielkie grupy społeczne oraz mniej intensywne kontakty z innymi. Naukowcy z Uniwersytetu w Tuluzie we Francji wskazują na coś jeszcze innego. Czyli na długotrwałą izolację niewielkich grup neandertalczyków poprzedzającą ich wymarcie. Prowadziło to wykształcania się odrębnych linii neandertalskich. Potwierdza to analiza genomu Thorina, żyjącego na terenie dzisiejszej Francji. Thorin należał do grupy, która pozostawała w izolacji przez niemal 50 tysięcy lat. Polski ślad w genomie francuskiego neandertalczyka Naukowcy przeprowadzili bardzo szczegółową analizę DNA tego neandertalczyka. Jego szczątki odkryto w osadach w Grocie Mandrin. Badano także zęby na zawartość strontu oraz przeprowadzano inne analizy chemiczne zgromadzonego materiału. Okazało się, że genom Thorina zawiera ślady różnicowania się tej linii neandertalskiej szacowane na 100 tysięcy lat przed naszą erą. Jednocześnie odkryto bliskie cechy wspólne w mitochondrialnym DNA, które jest dziedziczone wyłącznie po matce, z neandertalczykami ze stanowiska Stajnia w Polsce. Co ciekawe, ślady w genomie wskazujące na pochodzenie kaukaskie były odrębne od innych, późnych nean…

neandertalczyk-2784c3b.jpg
width: 2309
height: 1299

W kuchni z neandertalczykiem. Naukowcy spróbowali upiec ptaki tak samo, jak robili to wymarli krewni człowieka
type: item
date: 2024-07-24T07:02:29.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: archeologia
subject: kuchnie świata
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Wolny czas
description: Jak neandertalczycy przygotowywali posiłki? Czy gotowali zdobyte pożywienie i jak się do tego zabierali? Naukowcy spróbowali odtworzyć, w jaki sposób neandertalczycy mogli przyrządzać upolowane ptaki. Dzięki badaniu łatwiej będzie interpretować znaleziska pochodzące ze stanowisk archeologicznych.
encoded: W tym artykule: Jak żyli neandertalczycy? Czy neandertalczycy gotowali jedzenie? W kuchni z neandertalczykiem Dalsze badania będą łatwiejsze? Neandertalczycy z sukcesem radzili sobie na Ziemi przez kilkaset tysięcy lat. W czasie gdy najwcześniejsi Homo sapiens zamieszkiwali Afrykę, neandertalczycy zasiedlili Europę i Azję. Umieli przetrwać w różnych środowiskach i w różnym klimacie. Jak tego dokonali? Przez ostatnie kilkanaście lat nasz obraz neandertalczyków bardzo się zmienił. Wiemy już, że choć wymarli, wcale nie byli gatunkiem prymitywnym, bliższym australopitekom niż nam. Różnili się od nas fizycznie – przede wszystkim potężnymi, szerokimi nosami i wydatnymi łukami brwiowymi – jednak nie brakowało im inteligencji ani odwagi. W zeszłym roku naukowcy odkryli, że neandertalczycy polowali na najgroźniejsze zwierzęta swoich czasów – lwy jaskiniowe. W maju tego roku zaś pojawiły się nowe dowody potwierdzające coraz powszechniej akceptowaną tezę, że neandertalczycy wykształcili język. Mieli aparat głosowy, a budowa anatomiczna ich krtani pozwalała im mówić. Ich język nie był jednak skomplikowany i raczej nie pozwalał tworzyć metafor ani wyrażać abstrakcyjnych myśli. Jak żyli neandertalczycy? Równie interesujące są ustalenia dotyczące sposobu życia neandertalczyków. Tworzyli niewielkie grupy, liczące od 15 do 25 spokrewnionych osobników. Grupy te nie żyły w izolacji, jak wcześniej przypuszczano. Miały kontakty z kilkunastoma, a być może nawet kilkudziesięcioma sąsiednimi grupami. To pozwalało uniknąć niebezpieczeństw chowu wsobnego. A być może również wymieniać wiedzę i informacje, przydatne w trudniejszych czasach. Co jedli neandertalczycy? Byli wszystkożerni, jednak preferowali mięso. Badania sprzed ośmiu lat sugerowały, że mięso stanowiło 80 proc. ich diety, podczas gdy pokarm roślinny – 20 proc. Neandertalczycy preferowali mięso dużych zwierząt takich jak mamuty albo nosorożce. Nie gardzili również dzikimi końmi, żubrami, reniferami, hienami jaskiniowymi czy niedźw…

w-kuchni-z-neandertalczykiem-naukowcy-sprobowali-upiec-ptaki-tak-samo-jak-robili-to-wymarli-krewni-czlowieka-ed0f19a.jpg
width: 1024
height: 683

Wykryto pierwszy przypadek zespołu Downa u neandertalczyków. Dziecko zmarło w wieku 6 lat
type: item
date: 2024-06-27T11:00:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: choroby
subject: europa
subject: hiszpania
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: Wolny czas
description: Neandertalczycy zapewnili troskliwą opiekę dziecku, które prawdopodobnie było dotknięte zespołem Downa. Tym samym mamy kolejny dowód na „ludzką twarz” naszych pradziejowych krewnych.
encoded: W tym artykule: Troska i wsparcie wśród neandertalczyków Bez tomografu – ani rusz Znaczenie odkrycia – młody neandertalczyk z zespołem Downa Już dawno runął mit neandertalczyka jako prymitywnego małpoluda. Jednak w kulturze masowej ten gatunek człowieka ciągle bywa wykorzystywany jako synonim zacofania lub prymitywizmu. Tymczasem kolejne badania archeologów potwierdzają, że neandertalczycy byli zdecydowanie bardziej „ludzcy”, niż uważano. Na przykład neandertalczycy byli twórcami niektórych malowideł naskalnych z europejskich jaskiń. Troska i wsparcie wśród neandertalczyków Opublikowane właśnie wyniki badania szczątków neandertalczyka z Hiszpanii rzucają nowe światło na usposobienie naszych wymarłych krewniaków. Autorami analiz przedstawionych na łamach czasopisma „Science Advances” są eksperci z USA, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii. Na warsztat wzięto skamielinę wydobytą w czasie wykopalisk w 1989 roku na stanowisku archeologicznym będącym jaskinią. Jest to Cova Negra w hiszpańskiej Walencji. Zachował się fragment jednej z dwóch kości skroniowych, który pozwala rekonstruować ucho wewnętrzne. Szczątki należały do dziecka, które zmarło w wieku 6 lat. Co prawda nie jest znana jego płeć, ale archeolodzy nazwali go – jak sami mówią „pieszczotliwie” – Tina. Bez tomografu – ani rusz Używając tomografii mikrokomputerowej, badacze wykonali skany małego fragmentu czaszki prawej kości skroniowej. Zawierał obszar ucha wewnętrznego. W ten sposób możliwe było zrekonstruowanie trójwymiarowego modelu tego narządu do pomiarów i analizy. Okazało się, że Tina cierpiała na wrodzoną patologię ucha wewnętrznego związaną najprawdopodobniej z zespołem Downa. W tytule publikacji naukowej badacze zabezpieczają się i dodają znak zapytania: „Dziecko, które żyło: zespół Downa wśród neandertalczyków?”. Ta patologia musiała bardzo uprzykrzać życie młodemu człowiekowi. Spowodowała utratę słuchu i zawroty głowy. Osoba ta przeżyła co najmniej 6 lat. Jednak – zdaniem archeologów – wymagała intensywnej…

wykryto-pierwszy-przypadek-zespolu-downa-u-neandertalczykow-dziecko-zmarlo-w-wieku-6-lat-0c1d6f9.png
width: 1200
height: 630

Pierwszy wielki przełom technologiczny nastąpił ok. 600 tys. lat temu. Co się wówczas zmieniło?
type: item
date: 2024-06-19T10:32:05.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Wolny czas
description: Ponad pół miliona lat temu narzędzia kamienne stały się znacznie bardziej skomplikowane. Ich produkcja wymagała złożonej wiedzy i szlifowanych umiejętności. Co się stało? Zdaniem badaczy właśnie wtedy nasi praprzodkowie nauczyli się czerpać z doświadczeń poprzednich pokoleń.
encoded: W tym artykule: Skąd pochodziły analizowane narzędzia? W ilu krokach obrabia się kamień? Czego możemy nauczyć się od przodków Podręczniki szkolne rzadko wzbudzają w nas entuzjazm. A jednak można uznać je za prezent, który dostaliśmy od poprzednich generacji. Zgromadzona wiedza – zarówno opisowa, jak i praktyczna – stanowi kapitał przekazywany z pokolenia na pokolenie. Zaś umiejętność zachowywania go jest kluczowa z punktu widzenia ewolucji naszych poprzedników. Do takich wniosków doszli dwaj antropolodzy – Jonathan Paige i Charles Perreault – w artykule opublikowanym w najnowszym wydaniu czasopisma naukowego „PNAS”. Paige i Perreault zajęli się w nim narzędziami kamiennymi wytwarzanymi przez ostatnie 3,3 mln lat. Dostrzegli zaskakującą rzecz. Około 600 tys. lat temu na Ziemi nastąpił potężny przełom technologiczny. Czym się wyraził? Otóż kamienne narzędzia wytwarzane wówczas przez przodków neandertalczyków i Homo sapiens nagle zrobiły się wyrafinowane. Zdaniem Paige’a i Perreaulta nie byłoby to możliwe bez rozwoju kultury kumulacji (ang. cumulative culture). Skąd pochodziły analizowane narzędzia? Antropolodzy skupili się na metodach wytwarzania narzędzi kamiennych. Na potrzeby badania podzielili sposób wytwarzania każdego narzędzia – tłuczka, tasaka czy pięściaka – na sekwencję kroków. Czyli czynności, które trzeba wykonać jedną po drugiej, by narzędzie powstało. W analizach uwzględnili narzędzia kamienne pochodzące z 57 stanowisk archeologicznych. Najstarsze zostały znalezione w Afryce. Paige i Perreault wzięli pod uwagę również narzędzia z Eurazji, Grenlandii, Oceanii i obu Ameryk. Dla porównania przyjrzeli się też bliżej technikom wytwarzania narzędzi stosowanym przez małpy naczelne, takie jak szympansy. A także przez niedoświadczonych ludzkich amatorów. W ilu krokach obrabia się kamień? Wnioski z badań? Przez pierwszy okres – trwający od 3,3 do 1,8 mln lat temu – prehistoryczni kamieniarze potrafili niewiele. Wytworzenie narzędzia wymagało od jednego do maksimum…

pierwszy-wielki-przelom-technologiczny-nastapil-ok-600-tys-lat-temu-co-sie-wowczas-zmienilo-2c2050e.jpg
width: 2309
height: 1299

Czy neandertalczycy potrafili mówić? Badania wykazały, że krewni człowieka mieli swój język
type: item
date: 2024-05-29T07:07:21.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: ludzie
subject: ludzie pierwotni
subject: neandertalczycy
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
description: Niektóre badania sugerują, że neandertalczycy mogli mieć swój język, którego używali do komunikacji. Jednak ich mowa nie była zbyt wyszukana.
encoded: W tym artykule: Język pomógł ludziom przetrwać i rozwinąć nasz gatunek Czy neandertalczycy umieli mówić? Najważniejsza była analogia Neandertalczycy od dziesiątek lat fascynują naukowców. Nie tylko dlatego, że to bliscy krewni naszego gatunku. Również dlatego, że Homo neanderthalensis i Homo sapiens krzyżowali się, dlatego wielu z nas do dziś ma geny tych hominidów. Z drugiej strony badacze coraz częściej odkrywają dowody na to, że człowiek neandertalski był dużo bardziej inteligentny, niż przez lata uważano. Język pomógł ludziom przetrwać i rozwinąć nasz gatunek Naukowcy do dziś próbują rozwiązać zagadkę wyginięcia neandertalczyków. Doszło do tego ok. 40 tysięcy lat temu. Jednak wcześniej nasze gatunki współistniały na obszarze Eurazji przez tysiące lat. To Svante Pääbo jako pierwszy zsekwencjonował genom naszego krewnego, dzięki czemu dowiedzieliśmy się o nim znacznie więcej. Szwedzki biolog w 2022 roku dostał za to nagrodę Nobla. Naszemu gatunkowi jako jedynemu udało się przetrwać do dziś. Zaludniliśmy cały świat i osiągnęliśmy niesamowicie wysoki poziom rozwoju. Naukowcy uważają, że stało się to m.in. dzięki językowi. Wymiana myśli, pomysłów, spostrzeżeń, a nawet błahe dyskusje prowadziły do wielkich odkryć. Oczywiście zanim to nastąpiło, ten język musiał powstać, a był to taki sam proces, jak każdy w kontekście ewolucji. – Dowody wskazują na kluczowe różnice w mózgach naszego gatunku i neandertalczyków, które pozwoliły współczesnym ludziom (H. sapiens) na tworzenie abstrakcyjnych i złożonych idei za pomocą analogii i metafory – umiejętności porównywania dwóch niezwiązanych ze sobą rzeczy. Aby tak się stało, nasz gatunek musiał odbiegać od neandertalczyków pod względem struktury mózgu – mówi Steven Mithen, profesor archeologii na Uniwersytecie w Reading. Czy neandertalczycy umieli mówić? Jednak coraz więcej wskazuje na to, że neandertalczycy również mogli wykształcić swój język. Nowe dowody anatomiczne wykazują, że gatunek ten miał aparat głosowy i przewód słuch…

neandertalczycy-9ed9a21.jpg
width: 1000
height: 563

Nareszcie wiadomo, kiedy i jak długo Homo sapiens krzyżował się z neandertalczykami. Co z tego zostało?
type: item
date: 2024-05-24T12:06:23.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: ludzie pierwotni
subject: neandertalczycy
subject: Wolny czas
description: Homo sapiens i neandertalczycy pomimo różnic krzyżowali się ze sobą. Co zostało z ich międzygatunkowej wymiany genów? Najnowsze badanie rzuca nowe światło na to, jak wyglądało spotkanie człowieka rozumnego z krewnymi z Eurazji.
encoded: W tym artykule: Międzygatunkowa wymiana genów Kiedy i jak długo Homo sapiens krzyżował się z neandertalczykami? Co zostało z genomu neandertalczyka? Kwestia krzyżowania się Homo sapiens z neandertalczykami od lat zajmuje badaczy. Na fali niedawnych ustaleń naukowcy z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku uznali, że niemal każdy z nas ma w sobie coś z Homo neanderthalensis. Wymiana genów jest więc pewna. Pozostaje jednak pytanie: kiedy dokładnie doszło do spotkania człowieka rozumnego z jego krewnymi? Autorzy artykułu opublikowanego na serwerze preprintów „bioRxiv” twierdzą, że nie tak dawno temu. Oczywiście biorąc pod uwagę skalę ewolucji człowieka, która trwa od kilku milionów lat. Kontekst jest dobrze znany badaczom. Przyjęli bowiem, że fale migrantów Homo sapiens z Afryki dotarły do Eurazji około 60 tys. lat temu. Tam zastali neandertalczyków. Analiza setek starożytnych i współczesnych genomów wykazała, kiedy oba gatunki zaczęły łączyć się w pary. Naukowcy ustalili również, kiedy w genomie H. sapiens pojawiły się poszczególne sekwencje DNA neandertalczyka. Wiadomo, czy zostały one zachowane. Międzygatunkowa wymiana genów O tym, że H. sapiens i H. neanderthalensis mieli ciepłe relacje (i stosunki, a jakże), ma świadczyć między innymi to, że prawie każdy współczesny człowiek niepochodzący z Afryki nosi genetyczne pozostałości ich międzygatunkowej wymiany genów. Ludzie o pełnym afrykańskim pochodzeniu najczęściej nie mają znacznych ilości neandertalskiego DNA, ponieważ ich przodkowie nie brali udziału w migracjach z kontynentu za życia neandertalczyków. Dotychczasowe badania sugerowały, że wymiana genów zachodziła w okresie od 50 000 do 60 000 lat temu. Jej szczegóły, w tym długoterminowe konsekwencje pozostawały jednak nieokreślone. Leonardo Iasi, genetyk ewolucyjny w Instytucie Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku w Niemczech, postanowił odpowiedzieć przynajmniej na część pytań nurtujących naukowe środowiska. W tym celu razem ze współp…

kiedy-i-jak-dlugo-homo-sapiens-krzyzowal-sie-z-neandertalczykami1-ec9fe39.jpg
width: 1024
height: 613

Co zawdzięczamy denisowianom? Dzięki nim mieszkańcy Papui-Nowej Gwinei mają dwie istotne cechy
type: item
date: 2024-05-14T10:15:51.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: dna
subject: geny
subject: neandertalczycy
subject: Wolny czas
description: Geny denisowian stanowią kilka procent DNA mieszkańców Papui-Nowej Gwinei. Naukowcy odkryli, że zapewniają one lepszą adaptację do życia na znacznych wysokościach. A także wspomagają organizm w walce z infekcjami.
encoded: W tym artykule: Kto nosi geny denisowian? Za co odpowiadają geny denisowian? Kto nosi geny neandertalczyka? Dzisiaj na świecie jesteśmy tylko my. Jednak kilkadziesiąt milionów lat temu na Ziemi żyło parę gatunków człowieka. Poza neandertalczykami byli to również mniej znani denisowianie. Jeszcze dwadzieścia lat temu w ogóle nie wiedzieliśmy o ich istnieniu. Pierwsze szczątki denisowian znaleziono w 2008, a opisano dopiero w 2010 roku. Zostały znalezione w Jaskini Denisowej na syberyjskim Ałtaju. Gatunek został nazwany właśnie od tego miejsca. Co wiemy o denisowianach? Pojawili się na Ziemi co najmniej 200 tys. lat. Zamieszkiwali bardzo różne okolice. Pewne ich grupy żyły w Syberii i Tybecie. Inne zapuszczały się w dżungle Azji Południowowschodniej. Wraz z neandertalczykami to najbliżsi krewni Homo sapiens. Choć różnili się od nas genetycznie, krzyżowanie się z denisowianami było dla naszych praprzodków możliwe. Kto nosi geny denisowian? W rezultacie mieszkańcy niektórych regionów Ziemi do dzisiaj noszą w jądrach komórkowych odcinki DNA pochodzące od denisowian. Nie mają ich Europejczycy ani Afrykanie. Ale mieszkańcy Azji i Oceanii już tak. Najwięcej zaś genów denisowian znaleziono w DNA… Papuasów. Ci, którzy urodzili się w Papui-Nowej Gwinej, mają aż 5-6 proc. materiału genetycznego pochodzącego od tajemniczego i ciągle mało znanego gatunku praczłowieka. Dlaczego genetyczna spuścizna denisowian zachowała się właśnie w Papui-Nowej Gwinei? Tamtejsza populacja pozostawała odizolowana aż przez 50 tys. lat. Geny denisowian „przywiezione” przez pierwszych ludzi, którzy dotarli na wyspę, przetrwały milenia, ponieważ zapewniały przodkom Papuasów istotne dla przetrwania cechy. Jak powstał człowiek, czyli co wiemy o historii ewolucji ludzkości? Człowiek dotarł do miejsca, w którym jest teraz, w toku długich i mozolnych zmian ewolucyjnych. Obecnie nasz gatunek tworzy zorganizowaną społeczność, która zasiedla wszystkie kontynenty, ... <img src="https://images.immediate.co.uk/pr…

co-zawdzieczamy-denisowianom-dzieki-nim-mieszkancy-papui-nowej-gwinei-maja-dwie-istotne-cechy-c58316e.jpg
width: 2078
height: 1443

Tak wyglądała neandertalka żyjąca 75 tys. lat temu. Sugestywna rekonstrukcja krewnej człowieka
type: item
date: 2024-05-06T12:00:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: irak
subject: jaskinie
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: Wolny czas
description: To bezsprzecznie najsłynniejsza grota irackiego Kurdystanu. W jaskini Szanidar odkryto pochówki neandertalczyków sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat. Wśród nich była czterdziestoletnia neandertalka. Eksperci właśnie odtworzyli jej twarz.
encoded: W tym artykule: Zbiorowy pochówek z jaskini Szanidar Nowe badania jaskini Neandertalka jak żywa Gotowanie wśród zmarłych Kim był neandertalczyk? Po latach badań, w tym analiz DNA, wiemy, że był to krewny człowieka współczesnego. Kiedy w XIX wieku odkryto pierwsze szczątki neandertalczyka, uznano go jako istotę prymitywną. Ostatnie dekady przyniosły jednak nowe fakty na temat tego wymarłego przedstawiciela rodzaju Homo. Wiemy, że neandertalczycy byli bardziej podobni do nas, niż się wcześniej wydawało. Mamy też dowody na ich krzyżowanie się z ludźmi. Zbiorowy pochówek z jaskini Szanidar Szczątki neandertalczyków są odkrywane w Eurazji i na Bliskim Wschodzie. Jednym ze słynniejszych miejsc, w którym odkryto kości tego krewnego człowieka jest jaskinia Szanidar w irackim Kurdystanie w górach Zagros. Przez setki ostatnich lat w jaskini mieszkali pasterze. Długo sądzono, że neandertalczycy byli istotami dzikimi i bliżej im było do zwierząt niż do ludzi. To dlatego znalezisko z Kurdystanu było przełomowe. Wnętrze pieczary okazało się – zdaniem archeologów – wielkim grobowcem, w którym składano zmarłych pobratymców. W sumie naliczono około 10 osobników Jeden z pierwszych badaczy jaskini stwierdził nawet, że w czasie pogrzebu składano zmarłym kwiaty, o czym miały świadczyć odkryte pyłki. Dziś większość naukowców zaprzecza tej koncepcji. Pyłki miały dostać się do wnętrza przypadkowo. Nowe badania jaskini W ostatnim czasie archeolodzy z Uniwersytetu Cambridge i Liverpool John Moores University w Wielkiej Brytanii powrócili do jaskini. W 2018 roku uśmiechnęło się do nich szczęście. Natknęli się na szczątki neandertalczyka. Były jednak bardzo mocno zniszczone. Grube nawarstwienia ziemi zmiażdżyły ciało i pogruchotały kości. Z pracą archeologów i jej efektami można zapoznać się w filmie dokumentalnym dostępnym na platformie Netflix zatytułowanych „Sekrety neandertalczyków”. Po wydobyciu szczątków w postaci setek drobnych fragmentów kości, naukowcy przystąpili do żmudnej pracy. Ne…

tak-wygladala-neandertalka-zyjaca-75-tys-lat-temu-sugestywna-rekonstrukcja-krewnej-czlowieka-a01c7b6.jpg
width: 700
height: 467

Czy neandertalczycy trzymaliby kosze pod zlewem? Organizowali sobie przestrzeń mieszkalną podobnie jak ludzie
type: item
date: 2024-04-10T12:29:09.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: homo sapiens
subject: jaskinie
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
subject: Wolny czas
description: Neandertalczycy wcale nie byli prymitywnym gatunkiem. Archeolodzy odkryli, że organizowali sobie przestrzeń mieszkalną bardzo podobnie jak dawni przedstawiciele Homo sapiens.
encoded: W tym artykule: Neandertalczycy, bliscy kuzyni ludzi Jak mieszkali neandertalczycy? Podobne domy ludzi współczesnych i neandertalczyków Stanowisko Riparo Bombrini znajduje się w południowo-zachodnich Włoszech. To zawalona jaskinia skalna, którą najpierw zamieszkiwali neandertalczycy, a następnie ludzie. Pozwala to porównać, jak oba gatunki organizowały sobie skalne mieszkanie. Na stanowisku pracowali ostatnio archeolodzy z Uniwersytetu Montrealskiego i Uniwersytetu Genueńskiego. Potwierdzili wnioski, które po raz pierwszy wysnuto dekadę temu. Neandertalczycy nie pozostawiali rozkładu jaskini przypadkowi. Umieli tak zorganizować sobie w niej życie, by było im jak najwygodniej. Neandertalczycy, bliscy kuzyni ludzi Jeszcze 40 tys. lat temu nie byliśmy jedynym gatunkiem człowieka na planecie. Oprócz Homo sapiens Ziemię zamieszkiwali wówczas neandertalczycy. Mieli za sobą już dziesiątki tysięcy lat historii, w czasie których z powodzeniem przetrwali kilka następujących po sobie ochłodzeń klimatu. Z wyglądu znacznie różnili się od naszego gatunku. „Mieli obszerne klatki piersiowe o beczkowatym kształcie, masywne i muskularne ciała, szerokie nosy i cofnięte brody” – piszą w książce „Neandertalczyk odkryty na nowo” Dimitra Papagianni i Michael A. Morse (tłum. Bartosz Sałbut). „Zachowywali się podobnie do nas. Najpewniej jednak brakowało im jednej ważnej ludzkiej cechy, a mianowicie zdolności do posługiwania się symbolami”. Na czym polegało wspomniane podobieństwo w zachowaniu? Neandertalczycy grzebali zmarłych, a także opiekowali się chorymi i nie w pełni sprawnymi. Mieli język mówiony, posługiwali się ogniem, łowili ryby i zbierali owoce morza. Byli bardzo dobrymi myśliwymi. Ich ofiarami padały słonie i mamuty, ale nie tylko. W zeszłym roku naukowcy z Uniwersytetu w Tübingen przedstawili dowody wskazujące, że neandertalczycy polowali również na lwy jaskiniowe, najgroźniejsze drapieżniki prehistorycznej Eurazji. Jak mieszkali neandertalczycy? W zawalonej jaskini Riparo Bomb…

neandertalczycy-trzymaliby-kosze-pod-zlewem-mozliwe-gdyz-organizowali-sobie-przestrzen-mieszkalna-podobnie-jak-ludzie-4842a3a.jpg
width: 1024
height: 679

Dlaczego obecnie żyje tylko jeden gatunek człowieka? Poznajcie losy dawnych krewnych Homo sapiens
type: item
date: 2024-04-05T08:49:43.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: hobbit
subject: Homo erectus
subject: homo sapiens
subject: neandertalczycy
subject: Wolny czas
description: Jesteśmy teraz sami na świecie jako jedyna pozostała gałązka rodzaju Homo, który pojawił się w Afryce nieco później niż 2,5 miliona lat temu. Czy zniknięcie pozostałych grup miało coś wspólnego z genetyczną, kulturową lub technologiczną przewagą, którą my dysponujemy, a one jej nie miały?
encoded: W tym artykule: Gdzie podziały się inne gatunki człowieka? Neandertalczyk – nasz wymarły krewny Co się stało z hobbitami? Wyższość Homo sapiens nad innymi gatunkami? Koegzystencja różnych gatunków człowieka Kiedy się zastanawiamy nad ogromną różnorodnością ludzkiego życia, przychodzi nam do głowy refleksja, że obecnie jesteśmy tylko my. Carl Sagan powiedział: „Wymieranie jest regułą, przetrwanie wyjątkiem”. Gdzie podziały się inne gatunki człowieka? W zapisie kopalnym widzi się tyle nieistniejących już form życia, że wymieranie wyraźnie stanowi wspólny koniec dla większości gatunków, jakie żyły na naszej planecie. Nie ma obecnie żadnego z krewnych człowieka, którzy – jak się zdaje – współistnieli z nami do 40 000–50 000 lat temu. Począwszy od dwóch lub trzech różnych populacji denisowian, przez neandertalczyków i hobbitów, aż do Homo luzonensis i być może również Homo erectus. Jesteśmy teraz sami na świecie jako jedyna pozostała gałązka rodzaju Homo, który po raz pierwszy pojawił się w Afryce nieco później niż 2,5 miliona lat temu. Jak i dlaczego to się stało? Czy zniknięcie pozostałych grup miało coś wspólnego z jakąś genetyczną, kulturową lub technologiczną przewagą, którą my dysponujemy, a one jej nie miały? Czy jakąś rolę odegrała choroba lub katastrofa naturalna? Czy po prostu wszystko sprowadzało się do szczęścia? Neandertalczyk – nasz wymarły krewny Spośród wymarłych przodków rodziny ludzkiej najlepiej znamy neandertalczyków. Więcej wiemy o zniknięciu właśnie ich niż którejkolwiek z pozostałych grup. Jeśli chodzi o denisowian, to dopiero niedawno ich odkryliśmy i nadal w dużym stopniu posuwamy się po omacku, badając ich rozmieszczenie geograficzne, czas istnienia i adaptację kulturową. Brak szczątków tych ludzi oznacza, że obecnie wszelkie przypuszczenia na temat momentu ich zniknięcia są z konieczności bardzo niepewne. Co się stało z hobbitami? W przypadku hobbitów również wiemy bardzo mało. Kwestia nakładania się na siebie naszego i ich zasięgu albo kontakt…

dlaczego-obecnie-zyje-tylko-jeden-gatunek-czlowieka-poznajcie-losy-jego-dawnych-krewnych-825af52.jpg
width: 1000
height: 563

Polka odkryła, że neandertalczycy używali kleju. Wiadomo, z czego był zrobiony
type: item
date: 2024-02-21T19:00:00.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
subject: Wolny czas
description: W czym jeszcze neandertalczycy byli podobni do Homo sapiens? Okazuje się, że obie grupy miały podobne wzorce myślenia, co przekładało się na wytwarzanie konkretnych (lepkich) technologii.
encoded: W tym artykule: Jak kleili neandertalczycy? Tak robiono klej w paleolicie Czy to się klei? Klej a rozwój technologii Przyjęliśmy uważać, że neandertalczycy charakteryzowali się znacznie niższym poziomem poznawczym i rozwoju kulturowego od współczesnego człowieka. A jednak kolejne badania sugerują, że takie twierdzenie nie jest do końca słuszne. Do listy wynalazków kuzynostwa Homo sapiens dołącza... klej. To cenne odkrycie, ponieważ rozwój klejów i ich zastosowanie w produkcji narzędzi uchodzą za jedne z najlepszych materialnych dowodów ewolucji kulturowej i zdolności poznawczych naszych przodków. Jak kleili neandertalczycy? Autorzy artykułu opublikowanego na łamach czasopisma naukowego „Science Advances” odkryli, że neandertalczycy tworzyli narzędzia z kamienia połączone ze sobą wieloskładnikowym klejem. To oznacza, że Homo neanderthalensis mógł być w rzeczywistości bardziej inteligentny, niż do tej pory sądzono. – Zadziwiająco dobrze zachowane narzędzia charakteryzują się rozwiązaniem technicznym zasadniczo podobnym do przykładów narzędzi wytwarzanych przez wczesnych ludzi współczesnych w Afryce. Jednakże dokładna receptura odzwierciedla neandertalski „spin”, czyli produkcję uchwytów do narzędzi ręcznych – komentuje dla EurekAlert Radu Iovita, profesor nadzwyczajny w Centrum Badań nad Pochodzeniem Człowieka na Uniwersytecie Nowojorskim. Tak robiono klej w paleolicie Mowa o znaleziskach ze stanowiska archeologicznego Le Moustier. Są to narzędzia używane przez neandertalczyków w środkowym paleolicie od 120 tys. do 40 tys. lat temu. Odkryto je we Francji już na początku XX wieku. Dopiero powtórne badanie dało zaskakujące wnioski. Zespołem naukowców współkierowała Ewa Dutkiewicz z Muzeum Prehistorii i Wczesnej Historii w Berlinie. – Przedmioty były pakowane pojedynczo i pozostały nietknięte od lat 60. XX wieku. Dzięki temu przylegające pozostałości substancji organicznych zachowały się bardzo dobrze – wyjaśnia Dutkiewicz. Pierwsze takie badania wykazały, że w narzędzia…

polka-odkryla-ze-neandertalczycy-uzywali-kleju-28b59d4.jpg
width: 784
height: 442

Przełomowe badanie: pierwsi Homo sapiens zasiedlili Europę dużo wcześniej niż sądzono
type: item
date: 2024-01-31T16:00:06.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: homo sapiens
subject: jaskinie
subject: ludzie
subject: neandertalczycy
subject: niemcy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
description: Homo sapiens dotarł do północno-zachodniej Europy ponad 47 tys. lat temu. Przybycie pierwszych ludzi na zimną północ miało miejsce kilka tysięcy lat przed zniknięciem neandertalczyków.
encoded: W tym artykule: Pierwsi ludzie dotarli do północnej Europy ponad 47 tys. lat temu Europejscy Homo sapiens dobrze sobie radzili w zimnym klimacie Badanie rzuca nowe światło na prehistorię człowieka w Europie W trzech przełomowych pracach naukowych uczeni przeanalizowali skamieniałości z jaskini Ranis-Ilsenhöhle w Niemczech. Okazało się, że kamienne artefakty, które uważano za wykonane przez neandertalczyków były narzędziami używanymi przez pierwszych ludzi – Homo sapiens. Odkrycie to mocno zmienia naszą wiedzę na temat tego okresu. Człowiek współczesny dotarł do północno-zachodniej Europy na długo przed zniknięciem neandertalczyka. Przez przynajmniej kilka tysięcy lat oba gatunki koegzystowały na tym terenie. Z innych badań wiadomo, że krzyżowały się ze sobą. Nie wiadomo jednak, czy i w jakim stopniu Homo sapiens przyczynił się do wyginięcia Homo neanderthalensis. Pierwsi ludzie dotarli do północnej Europy ponad 47 tys. lat temu Międzynarodowy zespół badawczy ponownie badał stanowisko archeologiczne w jaskini Ranis przez kilka ostatnich lat. W jego skład weszli naukowcy z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku, Collège de France w Paryżu, Uniwersytetu Fryderyka Aleksandra w Erlangen i Norymberdze, Państwowego Urzędu Ochrony Zabytków i Archeologii Turyngii. Celem było zlokalizowanie głębszych osadów, których nie zbadano podczas wykopalisk w latach 30. XX wieku. Archeolodzy mieli szczęście – na głębokości około 8 metrów odnaleziono tysiące fragmentów kości. „Analiza wykazała, że jaskinia Ranis była okresowo wykorzystywana przez ludzi, hieny i hibernujące niedźwiedzie” – wyjaśnia Geoff Smith, jeden z badaczy. „Chociaż ludzie korzystali z jaskini sporadycznie, jedli tam regularnie mięso różnych zwierząt, w tym reniferów, nosorożców włochatych i koni” - dodaje. To w ten sposób Homo sapiens opuścili Afrykę. Nowe badania wyjaśniają wieloletnie wątpliwości Naukowcy odkryli, w jaki sposób ponad 80 tys. lat temu pierwsi Homo sapiens opuścili Afrykę i dota…

pierwsi-homo-sapiens-zasiedlili-europe-duzo-wczesniej-niz-sadzono-6f40354.png
width: 882
height: 490

Skąd się biorą ranne ptaszki? To zasługa DNA neandertalczyków
type: item
date: 2023-12-18T10:29:48.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: ewolucja
subject: genetyka
subject: neandertalczycy
subject: sen
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zegar biologiczny
description: DNA neandertalczyków jest obecne u współczesnych ludzi za sprawą krzyżowania się naszych przodków i ich krewnych setki tysięcy lat temu. Co im zawdzięczamy? Można się zaskoczyć.
encoded: W tym artykule: Dna neandertalczyków a wczesne wstawanie Tak zmieniał się rytm dobowy Co mamy w sobie z DNA neandertalczyków? Różnimy się od siebie. To, jacy jesteśmy, jest warunkowane przez DNA, ale nie tylko. Kolejne badania dowodzą, że to, jak w dorosłym życiu radzimy sobie z np. emocjami, jest w dużej mierze zależne od tego, jak wyglądały pierwsze lata naszego życia, w tym bliska relacja z rodzicami. Szerzej zajmuje się tym tematem epigenetyka. To jednak zagadnienie na inny artykuł, a nawet całą ich serię. Dna neandertalczyków a wczesne wstawanie Wróćmy do różnic między ludźmi. Nierzadko stosujemy pewne uproszczenia. I tak na przykład jedni wolą psy, inni koty – tu niektórzy wskazują na powiązania z pewnymi cechami charakteru. A co w przypadku podziału na tzw. nocnych marków i ranne ptaszki? Tu znów kluczowe może okazać się nasze DNA, a konkretnie gen łączony z... neandertalczykami. Wskazuje na to ostatnie badanie opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Genome Biology and Evolution”. Niemal każdy z nas ma w sobie coś z Homo neanderthalensis. Naukowcy mówią o 1 do 4 procent DNA neandertalczyków w przypadku osób pochodzenie nieafrykańskiego. Jak to możliwe? Cóż, ludzie i neandertalczycy krzyżowali się już ponad 250 tys. lat temu. Międzygatunkowe kontakty seksualne okazały się mieć daleko idące konsekwencje. Część DNA neandertalczyków jest związana ze snem, a właściwie wewnętrznym zegarem biologicznym. Autorzy wspomnianego badania porównali geny współczesnych ludzi i neandertalczyków. W obu grupach odkryto pewne podobieństwa w wariantach genetycznych powiązanych właśnie z rytmem dobowym. Osoby, u których zaobserwowano tę właściwość, mają większe skłonności do wczesnych pobudek. Tak zmieniał się rytm dobowy W przypadku neandertalczyków gen wczesnego wstawania miał pomóc im w dostosować się do rocznych zmian natężenia światła dziennego. Ta korelacja ma sens w kontekście historii ludzkości. Kiedy pierwsi ludzie przenieśli się z Afryki na północ, po raz pierwszy d…

skad-sie-biora-ranne-ptaszki-to-zasluga-dna-neandertalczykow-0f74fdd.jpg
width: 960
height: 540