National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-23T06:42:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Fundamentalne pytanie o ŻYCIE. Rój teleskopów LIFE poszuka go poza Ziemią
items: NASA ogłosiła skład załogi Artemis III. Pilotem misji został doświadczony astronauta ESA Luca Parmitano
items: New Glenn, rakieta firmy Jeffa Bezosa, eksplodowała na platformie startowej. Kulę ognia widać było z daleka
items: Dzięki skaczącym dronom i nowym łazikom baza księżycowa programu Artemis może zajmować ogromny obszar
items: Podpisz się na globie. NASA stworzyła generator imion z tysięcy zdjęć satelitarnych. Grzech go nie wypróbować
items: Polski astrofotograf po raz piąty wyróżniony przez NASA. Zobacz niezwykłe zdjęcie Mgławicy Oriona nad wulkanem Teide!
items: Łazik Curiosity odnalazł na Marsie niespotykane wcześniej związki organiczne. Czy stanowią ślad dawnego życia?
items: Program Artemis NASA. Kiedy astronauci wrócą na Księżyc?
items: Ryzyko jest nieuniknione. Ostatni, krytyczny test Artemis II odbędzie się dzisiejszej nocy
items: Czy jesteśmy gotowi na stałą bazę na Księżycu? Ukryte wyzwania i cena, jaką zapłaci ludzki organizm
items: Najdalej w historii. Astronauci misji Artemis II zmapowali niewidoczną stronę Księżyca i pobili rekord Apollo 13
items: Chińczycy mogą wylądować na Księżycu przed Amerykanami. Czy to koniec dominacji USA w kosmosie?
items: Artemis II już w kosmosie: po 50 latach ludzie lecą ku Księżycowi i pobiją rekord
items: Poznaj czterech astronautów, którzy wyruszą w podróż dookoła Księżyca. To pierwsza taka misja od dekad
items: Pierwszy raz w historii ludzkość zmieniła tor ruchu ciała niebieskiego wokół Słońca. Chodzi o planetoidę
items: 40 lat temu doszło do katastrofy wahadłowca Challenger. Tej tragedii można było uniknąć
items: Orion nad Tatrami. Niezwykłe zdjęcie polskiego astrofotografa wyróżnione przez NASA
items: Polski instrument badawczy złapał efekty jednego z najpotężniejszych rozbłysków na Słońcu
items: Nowy wyścig kosmiczny dotyczący Marsa trwa. Tym razem USA mogą nie zdążyć
items: Pierwsza mapa kosmosu w 102 długościach fal podczerwieni! To początek nowej ery w astronomii
items: Polski instrument zainstalowany na satelicie NASA IMAP uzyskał pierwsze kosmiczne światło! Przy okazji uchwycił kometę
items: Nieznane bakterie odkryte w halach NASA. Czy poleciały „na gapę” na Marsa?
items: Załogowa misja księżycowa Artemis 2 coraz bliżej startu. Nowi lunonauci są gotowi na każdy scenariusz
items: Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
items: Rusza przełomowa misja kosmiczna IMAP. Na pokładzie sondy NASA jest polski instrument badawczy

Fundamentalne pytanie o ŻYCIE. Rój teleskopów LIFE poszuka go poza Ziemią
type: item
date: 2026-06-23T06:41:54.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: nasa
subject: teleskop
subject: życie
description: Czy jesteśmy sami we Wszechświecie? A może po prostu nie znamy jeszcze metody zdolnej odnaleźć pozaziemskie formy życia? Te pytania stoją u samej podstawy badań i eksploracji kosmosu. Niedawno Instytut Badań Kosmicznych im. W.M. Kecka opublikował raport opisujący misję Large Interferometer For Exoplanets (LIFE), która – jak mają nadzieję jej twórcy – pomoże udzielić ostatecznej odpowiedzi na to fundamentalne pytanie.
encoded: Wielkie obserwatoria naziemne i kosmiczne nieustannie przeczesują niebo. Ale nawet te najlepsze, jak Teleskop Kosmiczny Jamesa Webba (JWST), dostarczyły jedynie kuszących przebłysków informacji o atmosferach innych światów. To wciąż niewystarczająco dużo, by jednoznacznie stwierdzić, czy istnieje tam życie w formie, jaką znamy. Być może wsparciem dla tych badań stanie się obserwatorium kosmiczne ARIEL tworzone przez Europejską Agencję Kosmiczną. Ten teleskop, przy którym pracują też uczeni z Centrum Badań Kosmicznych PAN, ma zbadać atmosfery tysiąca planet pozasłonecznych i zrobić to z niebywałą precyzją. Jednak wedle raportu W.M. Keck Institute for Space Studies (Caltech) pod tytułem „Exploring Exoplanets with Interferometry”, jeden teleskop to za mało. Należy zbudować całą konstelację współpracujących ze sobą teleskopów kosmicznych. Konstelacja pięciu statków kosmicznych Raport opisuje misję Large Interferometer For Exoplanets (LIFE), która – jak mają nadzieję jej twórcy – pomoże udzielić ostatecznej odpowiedzi na fundamentalne pytanie astronomii i astrobiologii. Misja miałaby obejmować pięć statków kosmicznych poruszających się w swobodnej formacji. Używając techniki zwanej interferometrią zerującą (ang. nulling interferometry), statki te wydobywałyby słabe sygnatury cieplne planet skalistych spośród oślepiającego blasku ich gwiazd macierzystych. Cztery statki-teleskopy należałoby rozmieścić w konfiguracji o kształcie X, z regulowanymi liniami bazowymi od 10 do 600 metrów, a piąty centralny statek łączy zbierane wiązki światła. Teleskopy mają badać niebo w zakresie średniej podczerwieni. W zakresie długości fal 4–18,5 mikrometra różnica jasności między gwiazdą a egzoplanetą podobną do Ziemi spada z około dziesięciu miliardów (w świetle widzialnym) do około dziesięciu milionów. Gazowe biosygnatury Co ważniejsze, właśnie w tym zakresie para wodna, dwutlenek węgla, ozon, metan i podtlenek azotu wykazują swoje najsilniejsze spektralne linie absorpcyjne. Żaden istniej…

egzoplaneta-2a951ad.jpg
width: 8000
height: 5337

NASA ogłosiła skład załogi Artemis III. Pilotem misji został doświadczony astronauta ESA Luca Parmitano
type: item
date: 2026-06-11T08:15:33.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: księżyc
subject: nasa
description: Andre Douglas, Luca Parmitano, Randy Bresnik i Frank Rubio – to właśnie oni zasiądą w statku kosmicznym Orion w trakcie trzeciej misji programu Artemis. Astronauci programu księżycowego nie polecą na Srebrny Glob, lecz będą prowadzić skomplikowane testy na orbicie okołoziemskiej.
encoded: NASA ogłosiła skład załogi misji Artemis III. W zaplanowanym na przyszły rok locie mają wziąć udział trzej bardzo doświadczeni astronauci i jeden debiutant: Randy Bresnik, dowódca misji, astronauta NASA; Luca Parmitano, pilot i astronauta ESA; Frank Rubio i Andre Douglas, astronauci NASA i specjaliści ds. lądowników lunarnym. Rezerwowym astronautą misji został Bob Hines z NASA. Misja Artemis III zaplanowana jest na przyszły rok. Kosmiczni piloci testowi Przyjrzyjmy się jej uczestnikom. Dla dowódcy misji Randy’ego Bresnika będzie to trzecia misja kosmiczna. Pierwszy raz poleciał w kosmos promem Atlantis podczas misji STS-129 na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) w 2009 roku. Później wystartował na pokładzie statku Sojuz MS-05 z kosmodromu Bajkonur do ISS, gdzie pełnił funkcję inżyniera pokładowego Ekspedycji 52 i dowódcy Ekspedycji 53. Bresnik został wybrany do korpusu astronautów NASA w 2004 roku. Jest emerytowanym pułkownikiem Korpusu Piechoty Morskiej USA. Wylatał ponad 7000 godzin na 95 typach statków powietrznych i jest członkiem Society of Experimental Test Pilots. Od 2018 roku pełni funkcję zastępcy szefa Biura Astronautów ds. eksploracji, nadzorując rozwój i testowanie statków kosmicznych oraz systemów przeznaczonych do misji Artemis. Chociaż jego nazwisko budzi skojarzenia z Polską, korzeni astronauty należy szukać w Słowenii. Co ciekawe, Randy Bresnik ma rodzinne powiązanie z historią lotnictwa: jego dziadek, Albert Louis Bresnik, był fotografem Amelii Earhart i dokumentował jej działalność w latach 30. XX wieku. Astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej Pilotem misji został doświadczony astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej Luca Parmitano. Również dla niego będzie to trzeci lot. Parmitano został wybrany do korpusu astronautycznego ESA w 2009 roku. Spędził łącznie 366 dni w kosmosie podczas dwóch długotrwałych misji na ISS. W ich trakcie wspierał setki eksperymentów naukowych, wykonał sześć spacerów kosmicznych o łącznym czasie ponad 30 godzin i zo…

Lucawaitsforaphotoopportunity-8a70c4d.jpg
width: 4288
height: 2844

New Glenn, rakieta firmy Jeffa Bezosa, eksplodowała na platformie startowej. Kulę ognia widać było z daleka
type: item
date: 2026-05-29T11:40:48.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: misja
subject: nasa
description: Rakieta New Glenn, która w listopadzie 2025 roku pomyślnie wyniosła dwa orbitery marsjańskie misji NASA ESCAPADE, eksplodowała podczas rutynowego testu silników przed startem. Na szczęście nikt nie ucierpiał w wypadku. Jednak katastrofa może mieć znaczące konsekwencje dla firmy Blue Origin, NASA oraz amerykańskich planów eksploracji Księżyca.
encoded: W nocy z czwartku 28 na piątek 29 maja na terenie Cape Canaveral Space Force Station na Florydzie eksplodowała potężna, 98-metrowa rakieta New Glenn firmy Blue Origin należącej do Jeffa Bezosa. Do eksplozji doszło podczas rutynowego testu silników przed startem, przeprowadzanego o 3 w nocy czasu CEST. W wyniku eksplozji powstała ogromna kula ognia, która rozświetliła nocne niebo nad całym wybrzeżem kosmicznym (Space Coast). Konsekwencje dla programu księżycowego Rakieta New Glenn jest podstawowym pojazdem Blue Origin dla wynoszenia ładunków w kosmos. To właśnie ona ma wynieść lądownik Blue Moon, jeden z dwóch prywatnych pojazdów wybranych przez NASA (obok Starship firmy SpaceX) do lądowania astronautów na Księżycu w ramach programu Artemis. W tym tygodniu NASA ogłosiła, że lądownik Blue Moon ma również dostarczyć na powierzchnię Księżyca dwa prywatne łaziki księżycowe. Misje te stanowią kluczowym elementem budowy planowanej przez NASA bazy księżycowej, mającej powstać w pobliżu południowego bieguna. Agencja chce, aby przynajmniej jeden z łazików znalazł się na Księżycu przed pierwszym załogowym lądowaniem programu Artemis (misja Artemis 4), planowanym obecnie na koniec 2028 roku. Jednak lądownik Blue Moon miał znaleźć się na Księżycu znacznie wcześniej. W tym roku miała mieć miejsce demonstracja technologii. Bezzałogowa misja o nazwie Blue Moon Mark 1 miała zaprezentować możliwości pojazdu na powierzchni Księżyca. Jednak wszystko wskazuje na to, że projekt się opóźni. Zniszczony kompleks startowy na Florydzie Głównym problem jest całkowite zniszczenie stanowiska startowego Launch Complex 36 (LC-36). Według obserwatorów uszkodzone zostały elementy wieży startowej oraz infrastruktura LC-36. Co istotne, jest to jedyne stanowisko, z którego mogą startować rakiety New Glenn. Oznacza to, że nawet jeśli szybko poznamy przyczynę eksplozji, cała flota będzie uziemiona do momentu odbudowy padu LC-36. View oEmbed on the source website Do eksplozji odniósł się administrator NAS…

new-glenn-blue-origin-473798b.jpg
width: 1800
height: 1200

Dzięki skaczącym dronom i nowym łazikom baza księżycowa programu Artemis może zajmować ogromny obszar
type: item
date: 2026-05-28T07:41:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: księżyc
subject: łaziki
subject: misja
subject: nasa
description: W ciągu najbliższej dekady, w ramach programu Artemis, NASA planuje zbudować załogową bazę księżycową. Agencja właśnie przedstawiła imponującą skalę tego projektu. Pierwsza ludzka osada na innym ciele niebieskim powstanie w pobliżu południowego bieguna Księżyca, czyli w miejscu, w którym sondy odnalazły ogromne ilości lodu wodnego.
encoded: – Wyobrażamy sobie bazę księżycową jako obszar liczący setki kilometrów kwadratowych, z różnymi elementami infrastruktury wspólnie realizującymi cel trwałej obecności człowieka na Księżycu – powiedział w trakcie konferencji prasowej Carlos García-Galán, kierownik programu Moon Base w centrali NASA w Waszyngtonie. Woda jako element niezbędny Baza musi być usytuowana w miejscu, w którym jest najlepszy dostęp do niezbędnych zasobów naturalnych, przede wszystkim do wody. Właśnie dlatego agencja zamierza budować w pobliżu południowego bieguna naszego naturalnego satelity. O tym, że w zacienionych kraterach bieguna znajduje się wieczna zmarzlina wiemy dzięki obserwacjom indyjskiej sondy Chandrayaan-1. Zamontowany na niej został instrument NASA M3 (Moon Mineralogy Mapper), który wykrył sygnały wskazujące na zasoby wody w rejonach polarnych. Lunar Reconnaissance Orbiter mapował temperaturę i strukturę biegunowych kraterów. Ale to celowe rozbicie członu rakiety w kraterze Cabeus, w ramach misji LCROSS, jednoznacznie potwierdziło obecność lodu wodnego. Amerykańska Agencja Kosmiczna początkowo nie planowała budowy tak rozległej bazy. Pomysł rozrósł się naturalnie wraz z łączeniem wszystkich planowanych elementów infrastruktury. Wielkość ma znaczenie Nujoud Merancy, główna architekt programu Moon Base, przekonuje, że tak ogromna baza jest konieczna do spełnienia wszystkich potrzeb naukowych, technologicznych i mieszkalnych. – Habitaty będą znajdować się na szczytach wzgórz, gdzie dociera światło słoneczne. Systemy energetyczne – w tym reaktory jądrowe – muszą być oddalone o kilometr lub więcej ze względów bezpieczeństwa radiacyjnego. Kiedy się to wszystko połączy, baza zaczyna rozciągać podobnie jak miasto – powiedziała Merancy. Kolejnym powodem, dla którego osada ma obejmować tak duży obszar, jest wciąż niewielka wiedza o terenach wokół bieguna południowego. NASA zamierza wypełnić luki w swoich informacjach wykorzystując drony MoonFall – małe, skaczące roboty, które będą przem…

nasa-artemis-baza-1-f096636.jpg
width: 1950
height: 1300

Podpisz się na globie. NASA stworzyła generator imion z tysięcy zdjęć satelitarnych. Grzech go nie wypróbować
type: item
date: 2026-05-06T13:39:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: nasa
subject: satelita
subject: zdjęcia
description: Z wysokości ponad 700 kilometrów para mechanicznych oczu nieustannie skanuje powierzchnię planety, dostrzegając wzory, których nie jesteśmy w stanie zauważyć z Ziemi. Okazuje się, że ziemska rzeźba terenu – od meandrujących rzek po poszarpane fiordy – tworzy gigantyczny, naturalny alfabet. Dzięki nowej inicjatywie NASA „Your Name in Landsat”, każdy z nas może teraz odnaleźć swoje imię wypisane na mapie świata przez samą naturę. Każdy może to wypróbować!
encoded: Najnowsza inicjatywa NASA to część obchodów Dnia Ziemi 2026. Ma ona na celu nie tylko dostarczenie rozrywki, ale przede wszystkim rozbudzenie ciekawości świata i świadomości ekologicznej. Algorytm generatora przeszukuje miliony zdjęć w poszukiwaniu struktur geologicznych przypominających litery alfabetu łacińskiego (A–Z). Kosmiczne archiwum: 50 lat podglądania Ziemi Program Landsat to nie tylko zabawa w układanie liter. To najdłuższy w historii, nieprzerwany zapis zmian powierzchni Ziemi z kosmosu, prowadzony wspólnie przez NASA oraz U.S. Geological Survey (USGS). Wszystko zaczęło się w 1972 roku wraz z wystrzeleniem satelity Landsat 1. Od tamtej pory kolejne generacje urządzeń dokumentują to, jak rozrastają się miasta, kurczą lodowce i jak zmieniają się koryta rzek. Obecnie na orbicie współpracują ze sobą dwie jednostki: Landsat 8 oraz jego niemal lustrzane odbicie – Landsat 9. Razem dostarczają dane, które pomagają naukowcom monitorować stan lasów, upraw i zasobów mineralnych naszej planety. Ale mogą też służyć do zabawy. Geograficzny alfabet. Algorytm czyta Ziemię jak książkę To, co dla nas jest literą „L”, dla satelity może być meandrem rzeki w Amazonii, a „O” – kraterem wulkanicznym na odległej wyspie. Litery składające się na twoje imię mogą więc pochodzić z tak różnorodnych miejsc jak tybetańskie doliny rzeczne czy australijskie jezioro Tandou. Jednym z najbardziej znanych przykładów w algorytmie jest wyspa Akimiski u wybrzeży Kanady, która z lotu ptaka tworzy niemal idealny kształt litery „D”. Jak stworzyć własny napis? Proces tworzenia jest intuicyjny i pozwala na natychmiastowe pobranie grafiki. Wejdź na stronę. Odwiedź oficjalną witrynę narzędzia „Your Name in Landsat”. Wystarczy kliknąć TUTAJ. Wpisz dowolne słowo. Wpisz swoje imię, nazwę firmy czy ksywkę w polu „Enter a name”. Pamiętaj, że – póki co – nie można używać polskich znaków. Podziwiaj wynik. Narzędzie automatycznie dobierze takie zdjęcia terenu, które kształtem odpowiadają wybranym literom. Po …

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-06T133804.915-1085672.jpg
width: 2700
height: 1800

Polski astrofotograf po raz piąty wyróżniony przez NASA. Zobacz niezwykłe zdjęcie Mgławicy Oriona nad wulkanem Teide!
type: item
date: 2026-05-05T11:56:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Fotografia
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: gwiazdozbiory
subject: nasa
subject: teneryfa
description: Aby wykonać to jedno konkretne zdjęcie Marcin Rosadziński przygotowywał się przez kilka lat. Taki układ nieba widać przez kilka dni w roku. Konieczne jest też właściwe miejsce obserwacji oraz znakomite warunki pogodowe. Jednak gdy to wszystko zagra razem oraz ma się nieco szczęścia, można uchwycić kosmiczne mgławice nad ośnieżonym szczytem wulkanu i zostać wyróżnionym w projekcie Astronomy Picture of the Day NASA.
encoded: „Orion rzadko jest widoczny w taki sposób. Aby uzyskać ten majestatyczny widok, potrzebny jest aparat zdolny do wykonywania bardzo długich ekspozycji, dzięki którym ujawniają się słabe szczegóły nocnego nieba. Wśród charakterystycznych mgławic, które można dostrzec, znajdują się Mgławica Oriona, Mgławica Płomień oraz Pętla Barnarda. Dla kontrastu pomocne jest także umieszczenie na pierwszym planie wulkanu – w tym przypadku jest to wulkan Teide na Teneryfie, na Wyspach Kanaryjskich w Hiszpanii”. „Jeśli jednak chcesz, aby wulkan Teide był pokryty śniegiem, potrzebne jest również dobre wyczucie czasu – ponieważ zdarza się to zazwyczaj tylko przez kilka dni w roku. Odpowiednie wyczucie czasu oznacza także oczekiwanie, aż Orion pojawi się tuż za Teide, co miało miejsce pod koniec ubiegłego roku po zachodzie słońca. Prezentowane zdjęcie jest wynikiem serii fotografii wykonanych kolejno tym samym aparatem z tego samego miejsca” – taki komentarz umieścili eksperci pod fotografią wykonaną przez Marcina Rosadzińskiego. Zdjęcie Polaka trafiły do projektu Astronomy Picture of the Day po raz piąty, co dobitnie pokazuje talent Rosadzińskiego i ogromną miłość do astrofotografii. Odpowiedni czas i miejsce – Naprawdę długo planowałem wykonanie tego zdjęcia. Wielokrotnie byłem na Teneryfie, próbując znaleźć odpowiednie miejsce i trafić we właściwy moment. Za każdym razem coś nie grało. Warunki pogodowe były złe albo przyjechałem w momencie, gdy na niebie nie były dobrze widoczne interesujące mnie mgławice. Udało się wreszcie w grudniu ubiegłego roku – opowiada Marcin Rosadziński. Dodaje, że przywiązuje wielką wagę do detali. W tym wypadku chciał, aby znajdująca się w gwiazdozbiorze Oriona Mgławica Koński Łeb znalazła się centralnie nad wysokim na ponad 3700 metrów wulkanem Teide. Okolice wulkanu są jednym z najlepszych miejsc na świecie do obserwacji gwiazd. Znajduje się tam Obserwatorium Teide, a dzięki wysokości i czystemu powietrzu można bardzo wyraźnie zobaczyć m.in. gwiazdozbiór…

Orion-na-wulkanem-Teide-945290f.jpg
width: 2313
height: 1300

Łazik Curiosity odnalazł na Marsie niespotykane wcześniej związki organiczne. Czy stanowią ślad dawnego życia?
type: item
date: 2026-04-21T09:59:13.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: nasa
subject: życie
description: Należący do NASA łazik Curiosity, który bada powierzchnię Czerwonej Planety od niemal 14 lat, odnalazł zróżnicowany zestaw cząsteczek organicznych, w tym związki chemiczne powszechnie uznawane za elementy składowe życia na Ziemi. Jednak wstrzymajmy swój entuzjazm, ponieważ jednoznaczne potwierdzenie, czy te konkretne cząstki organiczne stanowią ślady dawnego życia wymagałoby sprowadzenia próbek na Ziemię.
encoded: NASA oraz eksperci z Uniwersytetu Florydy przekazali informację o odnalezieniu na Marsie związków chemicznych związanych z powstaniem życia. Ale – powstaniem życia na Ziemi. Opublikowane dzisiaj w czasopiśmie „Nature Communications” wyniki, pochodzące z eksperymentu chemicznego przeprowadzonego po raz pierwszy na innym ciele niebieskim wskazują, że powierzchnia Marsa może zachowywać cząsteczki, które mogłyby stanowić ślady dawnego życia. Jednak, co istotne, eksperyment ten nie pozwala odróżnić związków organicznych pochodzących z potencjalnego dawnego życia na Marsie od tych powstałych w wyniku procesów geologicznych lub dostarczonych przez meteoryty. Ciekawskie i ruchome laboratorium Badaniami, które przeprowadził wiekowy już łazik – laboratorium Curiosity – kierowała profesor nauk geologicznych Amy Williams. Profesor Williams pracuje na Uniwersytecie Florydy, jest także członkinią zespołów misji łazików Curiosity oraz Perseverance. Przypomnijmy, że łazik Curiosity wylądował na Marsie w 2012 roku, aby znaleźć dowody na to, że Mars miał warunki sprzyjające istnieniu życia mikrobiologicznego miliardy lat temu. Natomiast największy łazik planetarny w historii, czyli Perseverance, który wylądował w 2021 roku, został wysłany w celu poszukiwania śladów jakiegokolwiek dawnego życia, które mogło się tam rozwinąć. Oba urządzenia zostały zaprojektowane i wykonane w Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA w Pasadenie. Eksperyment przeprowadzono w miejscu nazwanym na cześć XIX-wiecznej angielskiej planetolożki Mary Anning. Same próbki zostały pobrane w regionie Glen Torridon w obrębie krateru, na obszarze bogatym w minerały ilaste wskazujące, że kiedyś znajdowała się tam woda. Minerały te mogą zatrzymywać i konserwować związki organiczne lepiej niż inne typy skał, co czyni je szczególnie obiecującym celem badań. Naukowcy uważają, że panowały tam kiedyś warunki sprzyjające powstaniu życia, jeśli kiedykolwiek było ono obecne na Marsie. Materia organiczna sprzed 3,5 miliarda lat – S…

mars-zwiazki-organiczne-1-bd0d7a9.jpg
width: 1280
height: 873

Program Artemis NASA. Kiedy astronauci wrócą na Księżyc?
type: item
date: 2026-04-12T07:05:50.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
subject: program Apollo
description: Ludzkość ostatni raz gościła na Księżycu w grudniu 1972 r. Teraz NASA szykuje program Artemis. Ma on stworzyć stałą bazę księżycową i otworzyć drogę do dalszej eksploracji kosmosu.
encoded: W tym artykule: Program Artemis – założenia Rakieta SLS i kapsuła Orion Stacja księżycowa Ile będzie kosztować program Artemis? – Uważam, że nasz naród powinien zobowiązać się do tego, iż zanim skończy się obecna dekada, osiągniemy cel, jakim jest lądowanie człowieka na Księżycu i jego bezpieczny powrót na Ziemię – powiedział w kwietniu 1961 roku prezydent USA John F. Kennedy. Powołał wówczas do życia legendarny program Apollo. Gdy w 2019 roku ówczesny administrator NASA Jim Bridenstine ogłaszał nowy program księżycowy, powiedział, że tym razem lecimy na Księżyc, by na nim zostać. Artemis to największy program kosmiczny od czasu zakończenia budowy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Rozbudowane przedsięwzięcie, którego celem jest nie tylko wysłanie na Księżyc pierwszej kobiety, ale przede wszystkim budowa stacji księżycowej. Program Artemis w wielu aspektach jawnie nawiązuje do programu Apollo. Czyli tego, który przyniósł nam pierwsze lądowanie na Księżycu. Program Artemis – założenia Jednak program Artemis ma być wielowątkowy i długi. Jego cele obejmują zdecydowanie więcej niż zatknięcie flagi i przywiezienie na Ziemię próbek księżycowego regolitu. Artemis ma przede wszystkim przenieść główny ciężar startów misji załogowych z Ziemi w miejsce o znacznie niższej, a więc łatwiejszej do pokonania grawitacji. I zamierza dokonać tego dzięki supernowoczesnej technologii. Przypomnijmy, że w 2022 roku minęło dokładnie pół wieku, odkąd Eugene Cernan, astronauta misji Apollo 17, pozostawił ostatnie ludzkie ślady na Księżycu. Gdy to robił, na rynku pojawił się pierwszy naukowy kalkulator ręczny. Pięćdziesiąt lat później każdy z nas nosi w kieszeni urządzenie o większej mocy obliczeniowej niż komputery, które wykorzystywano w programie Apollo. Zmieniło się wszystko. Od materiałów, jakie można wykorzystać do tworzenia nowoczesnych, lżejszych skafandrów kosmicznych. Przez nowoczesne technologie bazujące na algorytmach sztucznej inteligencji. Po możliwości telekomunikacyjne, takie …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fd244350fee9ed5e28b2e13f680ef02ab752ff62-d7b430c.jpeg
width: 938
height: 528

Ryzyko jest nieuniknione. Ostatni, krytyczny test Artemis II odbędzie się dzisiejszej nocy
type: item
date: 2026-04-10T13:59:16.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: misja
subject: nasa
description: Po epickiej podróży na Księżyc i z powrotem dla czworga astronautów misji Artemis II nadszedł moment lądowania. Jest to jednocześnie najtrudniejszy moment całej misji. Statek kosmiczny będzie pędził przez atmosferę z prędkością niemal 40 tysięcy kilometrów na godzinę i rozgrzeje się do ponad 2500 stopni Celsjusza.
encoded: Oczy wszystkich miłośników kosmosu i technologii kosmicznych zwrócone są dzisiaj na kapsułę Orion, a konkretnie na jej osłonę termiczną. Czy powłoka ablacyjna Avcoat – kompozyt włókien krzemionkowych opracowany pierwotnie dla modułu dowodzenia programu Apollo – zabezpieczy odpowiednio czworo śmiałków wracających z podróży wokół Księżyca? 13 minut piekła Powrót z głębokiej przestrzeni kosmicznej to ogromne wyzwanie. Najtrudniejszy etap to 13-minutowe wejście w atmosferę z prędkością około 38 600 km/godz., podczas którego kapsuła nagrzewa się do około 2760°C. Statek kosmiczny musi też wejść w atmosferę pod odpowiednim kątem. Zbyt duży kąt może doprowadzić do odbicia się statku od atmosfery, zbyt mały – do spalenia się w atmosferze. Manewr musi być wykonany perfekcyjnie. Wszystkie przedmioty na pokładzie statku muszą być zabezpieczone, a sami astronauci muszą być ubrani w lekkie kombinezony ciśnieniowe, które chronią ich w razie utraty szczelności kabiny. Sam proces lądowania rozpoczyna się od oddzielenia kapsuły załogowej od modułu serwisowego i ustawienia jej we właściwej orientacji do wejścia w atmosferę. W trakcie tego etapu załoga doświadcza silnych przeciążeń i chwilowej utraty łączności z Ziemią. Gdy prędkość odpowiednio spadnie, otwierają się kolejno spadochrony stabilizujące i główne, które wyhamowują kapsułę przed wodowaniem. Tuż przed kontaktem z oceanem systemy automatyczne ustawiają kapsułę we właściwej pozycji. Po lądowaniu astronauci przeprowadzają szybkie sprawdzenie systemów i czekają na ekipę ratunkową. Harmonogram powrotu Oddzielenie modułu serwisowego Oriona zaplanowane jest na godz. 1:33 CEST. Najtrudniejszy moment rozpocznie się 20 minut później. Wówczas też zapadnie 6-minutowa cisza radiowa. O 2:03, gdy kapsuła będzie na wysokości 6,7 km, powinny rozłożyć się spadochrony stabilizujące. Minutę później, na wysokości 1,8 km – spadochrony główne. Trzy minuty później kapsuła wraz z astronautami powinna wylądować w wodach Oceanu Spokojnego, u wybrzeży …

orion-oslona-termiczna-b320cbe.jpeg
width: 1800
height: 1200

Czy jesteśmy gotowi na stałą bazę na Księżycu? Ukryte wyzwania i cena, jaką zapłaci ludzki organizm
type: item
date: 2026-04-08T11:37:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Po raz pierwszy od zakończenia programu Apollo ludzkość przygotowuje się nie tylko do lądowania na Księżycu, ale do stałej obecności na jego powierzchni. Jeśli program Artemis pójdzie zgodnie z planem, ludzie na Srebrnym Globie spędzą miesiące, a ostatecznie lata. Jak naprawdę będzie wyglądać księżycowa codzienność i jak wpłynie na lunonautów? Odpowiedź jest równie ekscytująca, co brutalna.
encoded: Amerykański program Artemis ma na celu założenie stałej bazy w okolicach południowego bieguna Księżyca. 1 kwietnia 2026 roku, NASA rozpoczęła misję Artemis 2 – dziesięciodniowy lot załogowy, podczas którego czworo astronautów okrąża Księżyc. To kluczowy sprawdzian systemów podtrzymywania życia i osłon termicznych. Wizja NASA sięga jednak znacznie dalej. Agencja planuje zainwestować 20 miliardów dolarów w budowę stałej bazy na Księżycu. To poligon doświadczalny przed jeszcze ambitniejszym wyzwaniem: załogową wyprawą na Marsa. Życie na Księżycu. Wielki test dla organizmu Życie na Księżycu będzie ekstremalnym testem dla każdego układu w ludzkim ciele. Lunonauci będą narażeni na cały kalejdoskop fizycznych, chemicznych i psychologicznych stresorów, których nie spotkamy na Ziemi. Największe zagrożenia to: Niska grawitacja, stanowiąca zaledwie 1/6 ziemskiej. Drastycznie zmienia sposób, w jaki krew, tlen i inne płyny ustrojowe krążą w organizmie. Promieniowanie kosmiczne. W przeciwieństwie do astronautów na niskiej orbicie okołoziemskiej, na Księżycu ludzie znajdą się poza ochroną pola magnetycznego Ziemi. Może to prowadzić do subtelnych, ale kumulujących się uszkodzeń DNA, osłabienia odporności i zmian w mózgu oraz układzie sercowo-naczyniowym. Toksyczny pył. Drobinki księżycowego regolitu są ostre jak szkło i mogą uszkadzać płuca i dostawać się do sprzętu. Izolacja. Długotrwałe zamknięcie na małej przestrzeni plus zakłócony cykl dobowy to ogromne obciążenia dla psychiki. Aby zrozumieć te zagrożenia, nie wystarczy monitorować każdy organ osobno – trzeba dogłębnie analizować sieć powiązań między mózgiem, sercem, mięśniami i metabolizmem. W kosmosie nawet małe zaburzenie w jednym organie może wywołać reakcję łańcuchową w całym organizmie. Wiele zmian zachodzi powoli i podstępnie – astronauci mogą czuć się świetnie, podczas gdy negatywne skutki kumulują się i objawiają po wielu tygodniach a nawet miesiącach. Dlatego NASA planuje szeroko zakrojony monitoring zdrowia astronaut…

Xemu-eva-Artemis-4838539.jpg
width: 1920
height: 1080

Najdalej w historii. Astronauci misji Artemis II zmapowali niewidoczną stronę Księżyca i pobili rekord Apollo 13
type: item
date: 2026-04-07T08:59:31.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: misja
subject: nasa
description: Czworo astronautów misji Artemis II okrążyło Księżyc i pobiło liczący 56 lat rekord. Od wczoraj to Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch i Jeremy Hansen są tymi, którzy oddalili się od Ziemi na największą odległość – 406 771 km.
encoded: „Dzień dobry Artemis II… tu Jim Lovell. Cieszcie się podróżą wokół Księżyca. Twórzcie historię” – te słowa obudziły czworo astronautów misji Artemis II w poniedziałek 6 kwietnia. Legendarny astronauta misji Gemini 7 i 12, a przede wszystkim Apollo 8 i Apollo 13, zmarł w ubiegłym roku. Jednak przed śmiercią nagrał wiadomość dla ludzi, którzy podążają jego śladami. Śladami Jima Lovella Cała misja Artemis II jest mocno związana z dokonaniami Lovella – astronauty, w którego w filmie „Apollo 13” wcielił się niezrównany Tom Hanks. Przede wszystkim Artemis II, tak jak Apollo 8, jest pionierskim załogowym lotem nowego programu poza orbitę Ziemi. Daje astronautom możliwość zobaczenia Księżyca, w tym jego niewidocznej z Ziemi strony, z bliska. Natomiast trajektoria swobodnego powrotu wokół Księżyca, bez wchodzenia na jego orbitę, to ta opracowana przez NASA, by uratować załogę Apollo 13, gdy doszło do eksplozji zbiornika z tlenem. Wczoraj, 6 kwietnia 2026, dokładnie o godzinie 19.56 CEST, czworo astronautów misji Artemis II znalazło się 406 771 km od naszej planety, bijąc tym samym ustanowiony 56 lat temu rekord Apollo 13. Załoga Jima Lovella znalazła się 400 171 km od Ziemi. Przypomnijmy, że średnia odległość między Księżycem a Ziemią wynosi 384 400 km. W hołdzie Carroll Wiseman Moment, w którym astronauci pobili ten rekord był przepełniony emocjami. – Rozpoczynaliśmy tę podróż jako jedna rodzina astronautów. Ale po drodze straciliśmy kogoś bardzo bliskiego. Nazywała się Carroll: była żoną Reida, matką Katie i Ellie – powiedział do centrum kontroli lotu specjalista misji Artemis II i jedyny Kanadyjczyk na pokładzie, Jeremy Hansen. Hansen odnosił się do żony dowódcy misji, Reida Wisemana, która zmarła na raka w 2020 roku. Członkowie załogi wspólnie poprosili o nazwanie jednego z kraterów, które zidentyfikowali na Księżycu, jej imieniem. Krater ten znajduje się na północny zachód od krateru Glushko, na tej samej szerokości geograficznej co krater Ohm. Hansen nazwał go „jasnym …

artemis-ii-9f2bd3b.jpg
width: 3088
height: 2316

Chińczycy mogą wylądować na Księżycu przed Amerykanami. Czy to koniec dominacji USA w kosmosie?
type: item
date: 2026-04-03T13:31:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: chiny
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
subject: stany zjednoczone
description: Chińska Agencja Załogowych Lotów Kosmicznych przygotowuje się do wysłania tajkonautów na Księżyc przed 2030 rokiem. Chińczycy, podobnie jak Amerykanie, planują też zbudować własną bazę lunarną. Czy opóźnienia w programie Artemis doprowadzą do zmiany na miejscu kosmicznego lidera?
encoded: Pierwsza od ponad 50 lat załogowa misja kosmiczna w odległy kosmos przebiega prawidłowo. Czworo astronautów Artemis II po wykonaniu manewru translunarnego, który skierował statek Orion na ścieżkę wokół Księżyca, testuje nowe systemy statku. Cała otoczka wydarzenia, w której podkreśla się nieustannie prymat USA w kosmosie, przypomina sposób, w jaki mówiono o pierwszych amerykańskich programach załogowych realizowanych w czasach zimnej wojny. Boostery rakiety SLS zostały pokryte ogromnymi napisami „250”, co odnosiło się do 250-lecia USA. Sposób prezentowania astronautów, dumnie patrzących w rysującą się na horyzoncie przyszłość, ma w sobie pomnikowość socrealizmu. Jednak trudno nie odnieść wrażenia, że to w dużej mierze fasada. Opóźnienia programu Artemis Faktem jest, że program Artemis ma znaczne opóźnienia. A chociaż w tematach kosmicznych opóźnienia są normą, to w przypadku Artemis trudno nie odnieść wrażenia, że są one wynikiem szeregu złych decyzji. Jak na przykład postawienia na kosztowną i trudną w obsłudze rakietę SLS. Gdy ogłaszano program Artemis, pierwsze od programu Apollo załogowe lądowanie na Księżycu zostało wyznaczone na 2024 rok. W 2026 na orbicie Srebrnego Globu miała już powstawać stacja Gateway. Tymczasem jesteśmy w trakcie załogowego lotu testowego, analogicznego do Apollo 8. Wiemy też, że załoga Artemis III nie wyląduje na Księżycu, jak było pierwotnie zakładane. Zaszczyt ten ma przypaść dopiero misji Artemis IV. A chociaż administrator NASA Jered Isaacman twierdzi, że astronauci USA ponownie staną na Księżycu w 2028 roku i jeszcze w tej dekadzie rozpoczną się prace nad bazą lunarną, trudno nie odnieść wrażenia, że są to raczej nadzieje niż rzeczywistość. Chiński statek marzeń Tymczasem Chiny zamierzają wysłać kilku astronautów na powierzchnię Księżyca do 2030 roku oraz zbudować tam stałą bazę. W lutym Chińska Agencja Załogowych Lotów Kosmicznych przeprowadziła pierwszy bezzałogowy test kapsuły Mengzhou (statek marzeń), demonstrując system awaryj…

chinczycy-kosmos-2a2e34c.jpg
width: 1884
height: 1300

Artemis II już w kosmosie: po 50 latach ludzie lecą ku Księżycowi i pobiją rekord
type: item
date: 2026-04-02T05:54:00.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
subject: NatGeoBN
description: Artemis II wystartowała w nocy z 1 na 2 kwietnia 2026 r. Kapsuła Orion z czteroosobową załogą wykona 10-dniową pętlę wokół Księżyca. Misja ma przetestować systemy statku w głębokiej przestrzeni i zabrać ludzi na najdalszą dotąd odległość od Ziemi.
encoded: Artemis II to pierwsza od 1972 roku załogowa wyprawa w kierunku Księżyca. Rakieta Space Launch System (SLS) wyniosła kapsułę Orion z czwórką astronautów: dowódcą Reidem Wisemanem, pilotem Victorem Gloverem oraz specjalistami misji Christiną Koch i Jeremym Hansenem z Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej. Plan zakłada około 10 dni lotu: przelot w stronę Księżyca, manewr za jego niewidoczną z Ziemi stroną i powrót. Już sam profil misji ma ciężar historyczny: ludzie opuszczają niską orbitę okołoziemską po raz pierwszy od ery Apollo. Dla załogi to również symboliczny krok w stronę bardziej otwartej, różnorodnej eksploracji. Glover jest pierwszą osobą o innym niż biały kolorze skóry, Koch pierwszą kobietą, a Hansen pierwszym nie-Amerykaninem, którzy polecą poza niską orbitę. 24 godziny nerwów i testów, zanim Orion ruszy w głęboką przestrzeń Pierwsza doba lotu nie jest „przerwą po starcie”, lecz intensywnym sprawdzianem. Orion ma pozostawać na orbicie Ziemi przez około 23,5–24 godziny, aby załoga i kontrola lotu mogli potwierdzić działanie kluczowych systemów. Stawką jest pewność, że statek poradzi sobie tam, gdzie kończy się parasol ziemskiego pola magnetycznego. W tym czasie przewidziano również wymagające zadania pilotażowe: podejścia i ćwiczenia manewrów w pobliżu elementu znajdującego się na orbicie, w tym testy związane z dokowaniem. To nie tylko demonstracja sprawności astronautów, ale też praktyczne przygotowanie do przyszłych misji, w których automatyka ma odgrywać dużą rolę — a człowiek musi umieć przejąć kontrolę, gdy pojawi się ryzyko błędu. Po zakończeniu kontroli Orion ma wykonać manewr, który wyprowadzi go na trajektorię w stronę Księżyca. Sam przelot potrwa około trzech dni, a załoga będzie równolegle oceniać pracę systemów podtrzymywania życia, nawigacji i łączności w warunkach narastających opóźnień komunikacyjnych. Rekord odległości i widoki z „drugiej strony”, których nie dało się zobaczyć wcześniej Najbardziej medialnym parametrem Artemis II jest dystans. M…

artemis-2-1-4e92067.png
width: 1551
height: 783

Poznaj czterech astronautów, którzy wyruszą w podróż dookoła Księżyca. To pierwsza taka misja od dekad
type: item
date: 2026-03-27T13:02:19.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Po ponad 50 latach od ostatniego kroku człowieka na Srebrnym Globie, ludzkość wraca w stronę Księżyca. Tym razem nie jest to jednak wyścig dwóch mocarstw, lecz precyzyjnie zaplanowana, międzynarodowa wyprawa, która ma przetrzeć szlaki dla stałej bazy księżycowej. Poznaj czterech astronautów, którzy w ramach misji Artemis II staną się nowymi twarzami eksploracji kosmosu.
encoded: To nie jest zwykły lot testowy – to pierwsza załogowa misja księżycowa od czasów programu Apollo. Czteroosobowa załoga spędzi około 10 dni w przestrzeni kosmicznej, testując granice wytrzymałości statku Orion wynoszonego przez ogromną (mierzącą ponad 100 metrów) rakietę SLS. Celem jest wykrycie problemów, które mogłyby umknąć podczas lotów bezzałogowych. W tej misji priorytetem jest bezpieczeństwo i procedury, a nie brawura. Załoga jest rekordowa pod względem różnorodności: po raz pierwszy w stronę Księżyca poleci kobieta, osoba czarnoskóra oraz obywatel innego kraju niż Stanów Zjednoczonych. Zmierzą się z etosem legend Neila Armstronga czy Buzza Aldrina. Reid Wiseman. Dowódca z żelaza Dowódcą wyprawy został Reid Wiseman, weteran NASA i komandor Marynarki Wojennej USA. Wiseman wnosi do misji ogromne doświadczenie – w 2014 roku spędził 165 dni na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, a później kierował Biurem Astronautów NASA. Choć kosmos to jego pasja, twardo stąpa po ziemi. Jako samotny ojciec dwóch nastoletnich córek (żona zmarła w 2020 r.) otwarcie mówi o ryzyku zawodowym. – Powiedziałem dzieciom: tu jest testament, wiecie, co robić – przyznaje, podkreślając, że świadomość zagrożenia to nieodłączny element życia astronauty. Victor Glover. Pilot nowej generacji Stery statku Orion przejmie 49-letni Victor Glover. To postać symboliczna – Glover zostanie pierwszą osobą czarnoskórą, która poleci w kierunku Księżyca. Jako doświadczony pilot Marynarki Wojennej, doskonale wie, jak radzić sobie w ekstremalnych warunkach. Jego wybór to sygnał, że NASA stawia na najlepszych ekspertów, niezależnie od pochodzenia, budując nowy etos kosmicznej współpracy. Ma już za sobą kilka rekordów: w 2020 roku został pierwszym Afroamerykaninem, który wziął udział w długoterminowej misji na ISS. W przeszłości chciał zostać policjantem, tak jak jego ojciec, ale oglądanie wahadłowców w telewizji zmieniło jego punkt widzenia. – Naprawdę chciałbym poprowadzić jeden z nich – pomyślał jako chłopiec.…

ASTRONAUCI-9a3be8e.jpg
width: 1280
height: 853

Pierwszy raz w historii ludzkość zmieniła tor ruchu ciała niebieskiego wokół Słońca. Chodzi o planetoidę
type: item
date: 2026-03-10T07:41:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: misja
subject: nasa
subject: planetoidy
description: Zrealizowana w 2022 roku misja NASA DART, której celem było przetestowanie tzw. impaktora kinetycznego w obronie planetarnej, przyniosła znacznie większe efekty, niż ktokolwiek się spodziewał. Niewielki statek kosmiczny nie tylko zmienił ruch planetoidy Dimorphos wokół większego Didymosa, ale wpłynął na orbitę, po której ten układ podwójny okrąża Słońce.
encoded: We wrześniu 2022 roku oczy astronomów, inżynierów i miłośników kosmosu skierowane były w jedno miejsce. Na znajdujący się 15-krotnie dalej niż Księżyc układ planetoid Didymos-Dimorphos, będący celem amerykańskiej misji DART testującej możliwości obrony Ziemi przed niebezpiecznymi obiektami. Choć te konkretne planetoidy w żaden sposób nie zagrażały naszej planecie, znakomicie nadawały się na test metody wykorzystującej tzw. impaktor kinetyczny. Odchylić tor niebezpiecznej planetoidy Nowe badania pokazują, że gdy sonda DART (Double Asteroid Redirection Test) celowo uderzyła w Dimorphosa, nie zmieniła jedynie ruchu tej małej planetoidy wokół większego towarzysza, Didymosa. Zderzenie spowodowało również zmianę orbity obu planetoid wokół Słońca. Połączone oddziaływaniem grawitacyjnym Didymos i Dimorphos krążą wokół wspólnego środka masy w konfiguracji zwanej układem podwójnym, dlatego zmiany dotyczące jednego z obiektów wpływają także na drugi. Opublikowane właśnie w czasopiśmie „Science Advances” obserwacje ruchu tej pary wykazały, że 770-dniowy okres obiegu wokół Słońca zmienił się po uderzeniu sondy DART w Dimorphos o ułamek sekundy. – To naprawdę niewielka zmiana orbity, ale z czasem nawet tak mała różnica może doprowadzić do znaczącego odchylenia trajektorii. Niezwykle precyzyjne pomiary zespołu ponownie potwierdzają, że impaktor kinetyczny jest skuteczną metodą obrony Ziemi przed zagrożeniami ze strony planetoid. Pokazują też, jak można odchylić tor planetoidy podwójnej, uderzając tylko w jeden z jej składników – powiedział Thomas Statler, główny naukowiec ds. małych ciał Układu Słonecznego w centrali NASA w Waszyngtonie. Co może przynieść odchylenie o 4,3 cm na godzinę? Uderzenie sondy w Dimorphosa wyrzuciło w przestrzeń ogromną chmurę skalnych odłamków i zmieniło kształt samej planetoidy. Ponieważ wyrzucone fragmenty niosły ze sobą własny pęd, nadały planetoidzie dodatkowy impuls – zjawisko nazywane przez naukowców wzmocnieniem pędu (momentum enhancement factor).…

jak-ustrzelic-planetoide-ae21bda.jpg
width: 1024
height: 766

40 lat temu doszło do katastrofy wahadłowca Challenger. Tej tragedii można było uniknąć
type: item
date: 2026-01-28T14:35:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: katastrofy
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: 28 stycznia 1986 roku miał być przełomowym dniem w historii astronautyki. Misja wahadłowca Challenger miała sprawić, że amerykański program kosmiczny stanie się bliższy społeczeństwu, a sam kosmos wydawał się czymś na wyciągnięcie ręki. Jednak stało się dokładnie odwrotnie.
encoded: Spis treści: Katastrofa Challengera Badanie wypadku Nikt nie słuchał inżynierów W fotelu wahadłowca Challenger, który miał właśnie odbyć swoją 10. misję, zasiadła pierwsza „nauczycielka w kosmosie” – 37-letnia Christa McAuliffe z Concord w stanie New Hampshire, zwyciężczyni ogólnokrajowego konkursu zainicjowanego w 1984 roku. McAuliffe miała przeprowadzić co najmniej dwie lekcje z orbity, a potem przez kolejne dziewięć miesięcy prowadzić wykłady dla uczniów w całych Stanach Zjednoczonych. Wśród osób oglądających tego dnia start z Cape Canaveral byli jej mali uczniowie. Na filmach widać, jak machają do swojej nauczycielki siedzącej w zainstalowanym na potężnej rakiecie wahadłowcu, oddalonym od trybun o sześć kilometrów. Pozostałymi członkami załogi byli: dowódca Francis (Dick) Scobee, pilot Michael Smith, specjaliści misji Ellison Onizuka, Judith Resnik i Ronald McNair, inżynier firmy Hughes Aircraft – Gregory Jarvis. Katastrofa Challengera Misja od początku napotykała trudności. Start przekładano przez kilka dni, częściowo z powodu opóźnień w sprowadzeniu na Ziemię poprzedniej misji wahadłowca, 61-C (Columbia). W noc przed startem środkową Florydę nawiedziła silna fala zimna, która pozostawiła grube warstwy lodu na wyrzutni. W komentarzach medialnych regularnie padały informacje o konieczności odlodzenia wyrzutni. M.in. to spowodowało, że 28 stycznia start opóźniono do godziny 11:38 czasu lokalnego. Gdy wreszcie silniki zapłonęły, zebrani na trybunach ludzie wiwatowali. Ich radość trwała około półtorej minuty. Oto przebieg wydarzeń: T+0.678, czyli 0,678 sekundy po starcie na filmie ze startu widać pierwsze oznaki nieprawidłowego czarnego dymu pojawiającego się nieco powyżej podejrzanego złącza w prawym rakietowym silniku pomocniczym na paliwo stałe, czyli w boosterze SRB. T+5.674: ciśnienie wewnętrzne w prawym boosterze jest o 11,8 psi wyższe niż normalnie. T+40.000: Michael Smith mówi przez interkom: „Jest Mach 1.” T+45.217: pojawia się błysk za prawym skrzydłem. T…

challenger-9b655a7.jpg
width: 6055
height: 4608

Orion nad Tatrami. Niezwykłe zdjęcie polskiego astrofotografa wyróżnione przez NASA
type: item
date: 2026-01-27T14:00:45.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Fotografia
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: astronomia
subject: fotografia
subject: nasa
subject: polacy
description: Polska astrofotografia ma się bardzo dobrze – nasi twórcy regularnie zdobywają branżowe nagrody. Tym razem Polaka wyróżniła amerykańska agencja kosmiczna NASA. Jej codzienny plebiscyt Astronomy Picture of the Day (APOD) przyciąga ludzi z całego świata. Dziś wyróżniła zdjęcie Włodzimierza Bubaka wykonane w Tatrach.
encoded: Gwiazdozbiór Oriona to najbardziej charakterystyczna konstelacja na naszym zimowym niebie. Ale same gwiazdy to nie wszystko – w Orionie i jego najbliższej okolicy znajduje się też kilka niezwykłej urody mgławic, które gołym okiem dostrzec bardzo trudno. Ich piękno rozkwita na długo naświetlanych fotografiach. Jedno z takich zdjęć, wykonane przez Włodzimierza Bubaka tej zimy w Tatach, zachwyciło NASA i zostało wybrane „zdjęciem dnia” 27 stycznia 2026 r. Spektakl na niebie w Dolinie Małej Łąki Zdjęcie powstało w Dolinie Małej Łąki w Tatrach i przedstawia gwiazdozbiór Oriona i mgławice w nim oraz najbliższej okolicy. Tak opisują i uzasadniają swój wybór specjaliści z NASA: „Fotografia ukazuje spektakularne nocne niebo rozciągające się nad polskimi górami zimą. Centralnym punktem kompozycji jest gwiazdozbiór Oriona, który dominuje nad zaśnieżonym krajobrazem dzięki wyraźnemu układowi gwiazd i świecącym mgławicom. Na zdjęciu można dostrzec Wielką Mgławicę w Orionie oraz imponującą mgławicę emisyjną: Pętlę Barnarda. Autor uwiecznił również inne kosmiczne obiekty, takie jak Mgławica Rozeta oraz charakterystyczna pomarańczowa gwiazda Betelgeza. To wyjątkowe zestawienie surowego ziemskiego krajobrazu z głębią kosmosu podkreśla naturalne piękno ciemnego nieba w wysokich partiach Tatr. Całość tworzy harmonijny obraz łączący tatrzańską przyrodę z fascynującymi strukturami naszej galaktyki”. Włodzimierz Bubak jest doświadczonym astrofotografem, a jego zdjęcia można obejrzeć m.in. na osobistym profilu na Instagramie: trzeci_plan. Polacy w plebiscycie APOD Polacy coraz częściej są wyróżniani w plebiscycie APOD. W ostatnim czasie wyróżniono także Ireneusza Nowaka, Marzenę Rogozińską, Wioletę Gorecką i naszego dzisiejszego bohatera – Włodzimierza Bubaka (28 grudnia 2024, za zdjęcie Oriona nad Babią Górą). Uznanie zdobył również Marcin Rosadziński, który trzykrotnie zdobył APOD i został uznany za najlepszego fotografa Drogi Mlecznej w 2025 roku przez Capture the Atlas. Serwis Astrono…

OrionTatrasBubak2048-948f711.jpg
width: 2048
height: 2560

Polski instrument badawczy złapał efekty jednego z najpotężniejszych rozbłysków na Słońcu
type: item
date: 2026-01-27T08:39:19.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: nasa
subject: polska
subject: słońce
description: Polski instrument, jako jedyny spośród przyrządów sondy NASA, zarejestrował efekty burzy słonecznej, która przyniosła nam ubiegłotygodniowe zjawiskowe zorze polarne. GLOWS, bo taką nazwę nosi zaprojektowany i wykonany przez polskich naukowców instrument, działa na sondzie heliosferycznej NASA IMAP znajdującym się obecnie 1,5 miliona kilometrów od Ziemi.
encoded: Już za kilka dni rozpoczyna się naukowa faza amerykańskiej misji badawczej The Interstellar Mapping and Acceleration Probe (IMAP). Wystrzelona we wrześniu 2025 roku sonda NASA dotarła do punktu Lagrange’a 1 w styczniu 2026 roku. Urządzenie ma badać dwa ważne i wzajemnie powiązane zagadnienia naukowe dotyczące tzw. heliosfery: przyspieszanie cząstek energetycznych oraz oddziaływanie wiatru słonecznego z lokalnym ośrodkiem międzygwiazdowym. Ale już dzisiaj możemy powiedzieć, że zainstalowany na sondzie polski instrument badawczy GLObal solar Wind Structure (GLOWS) działa znakomicie. Zbiera znacznie szersze dane, niż ktokolwiek się spodziewał. Rozbłysk klasy X Gdy 18 stycznia 2026 roku doszło na Słońcu do jednego z najsilniejszych rozbłysków w historii pomiarów – wyjątkowo długiego rozbłysku sklasyfikowanego jako X1.95, po którym nastąpił ogromny koronalny wyrzut masy (ang. Coronal Mass Ejection, CME) – przyrządy misji IMAP do rejestrowania tego typu zjawisk przeszły w tzw. tryb bezpieczny. Wyrzut był na tyle duży i groźny, że mógł doprowadzić do trwałych uszkodzeń. – W tej sytuacji całkiem niespodziewanie okiem sondy okazał się nasz działający instrument GLOWS – powiedział dr hab. Maciej Bzowski z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Dr Bzowski jest kierownikiem zespołu odpowiadającego za projekt, budowę i analizę danych zbieranych przez GLOWS. Jak wyjaśniają eksperci, niedługo po opisywanym rozbłysku centrum operacji sondy IMAP rozesłało informację do zespołów zarządzających poszczególnymi przyrządami o ekstremalnym i potencjalnie niebezpiecznym strumieniu cząstek energetycznych wyemitowanych przez Słońce. Mimo to polscy naukowcy nie zdecydowali się na wyłączenie instrumentu, ponieważ GLOWS został zaprojektowany do prowadzenia obserwacji poświaty w dalekim ultrafiolecie. Ma za zadanie rejestrować fotony o bardzo wąskiej długości fali, czyli 121,5 nanometrów. Innymi słowy – wysokoenergetyczne cząstki z CME nie powinny wpływać na jego pracę. Pełna funkcjonalność w skrajnych …

23-0446124-09-12-GLOWS-mechanical-installation-1051-38f3d6d.jpg
width: 8192
height: 5464

Nowy wyścig kosmiczny dotyczący Marsa trwa. Tym razem USA mogą nie zdążyć
type: item
date: 2026-01-08T13:05:36.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: nasa
description: Nowy kosmiczny wyścig trwa – tym razem o to, kto pierwszy przywiezie na Ziemię próbki z Marsa. NASA stworzyła genialny projekt, ale nie ma na niego pieniędzy. Chińczycy nie tylko mają plan, ale już go realizują.
encoded: Mars Sample Return miał być największym, najbardziej skomplikowanym i wielowątkowym programem naukowym w historii NASA. Pierwszym etapem programu było wysłanie na Czerwoną Planetę łazika Perseverance wraz z wiropłatem Ingenuity. Pod względem technologicznym – oba urządzenia są ogromnym sukcesem. Misja Ingenuity została już zakończona, za to łazik nadal pobiera próbki gleby z delty dawnej marsjańskiej rzeki. Próbki te mogą odpowiedzieć na podstawowe pytanie, czy na Marsie istniało życie. Kłopot w tym, że nie ma jak ich przetransportować na Ziemię. Misja za 11 miliardów dolarów Architektura misji zmieniana była kilkukrotnie, a kaszty rozrosły się z około 4 miliardów dolarów w 2021 roku, do ponad 11 miliardów dolarów w 2024 roku. To było za dużo. Jeszcze za czasów administratora Billa Nelsona, NASA stwierdziła, że nie ma takich pieniędzy i zwróciła się o wsparcie do przemysłu z nadzieją, że uda się dokończyć misję taniej. W dodatku nowy budżet NASA został skrajnie okrojony, a największe cięcia dotknęły misji naukowych. Nowe finansowanie w przypadku MRS pozwala głównie na dalsze działanie Perseverance. W międzyczasie Narodowa Chińska Agencja Kosmiczna (CNSA) intensywnie rozwija własną misję Tianwen-3, której celem jest sprowadzenie ponad 500 gramów marsjańskiego materiału na Ziemię już w 2031 roku. Wstępny projekt ładunku został ukończony, podobnie jak badania nad wyborem miejsca lądowania. Chińska misja ma pobrać próbki z powierzchni oraz z głębokości około 2 metrów, a także wykorzystać robotyczny helikopter do pobierania próbek w oddalonych miejscach. Kosmos, polityka i pieniądze Podobieństwo obu misji jest zbyt duże, by było przypadkowe. Faktem jest, że MRS został naprawdę dobrze wymyślony, a problemy zaczęły się w trakcie realizacji. Pierwszym, który zainicjował lawinę kolejnych, była napaść Rosji na Ukrainę. Jednym ze skutków było zerwanie współpracy pomiędzy Europejską Agencją Kosmiczną a Roskosmosem. A to właśnie Europejczycy i Rosjanie mieli zbudować łazik trans…

nasa-08709bb.png
width: 1575
height: 1050

Pierwsza mapa kosmosu w 102 długościach fal podczerwieni! To początek nowej ery w astronomii
type: item
date: 2025-12-30T14:16:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: mapy
subject: nasa
subject: teleskop
description: Teleskop NASA SPHEREx zaskoczył naukowców – kilka miesięcy po starcie misji powstała pierwsza mapa całego nieba, wykonana w aż 102 długościach fal podczerwonych. Dla astronomów to fantastyczna wiadomość na koniec roku.
encoded: Spis treści: Dlaczego SPHEREx zagląda w przeszłość Wszechświata? Jak SPHEREx tworzy mapy, które odsłaniają niewidzialne? Czego naukowcy szukają w danych z SPHEREx? Wystrzelony w pierwszej połowie tego roku teleskop kosmiczny SPHEREx bardzo szybko udowodnił, że jest wyjątkowo potężnym narzędziem astronomicznym. Wystarczyło kilka miesięcy pracy, by z danych uzyskanych przez to kosmiczne obserwatorium skompilować pierwszą mapę całego nieba wykonaną w 102 długościach fal podczerwonych. Znajdują się na niej również obiekty niewidoczne dla ludzkiego oka. Jakie tajemnice odkryje przed nami SPHEREx? Dlaczego SPHEREx zagląda w przeszłość Wszechświata? Gdy w kwietniu tego roku informowaliśmy o starcie misji NASA SPHEREx, nie przypuszczaliśmy nawet, że to nowoczesne obserwatorium pracujące w świetle widzialnym i bliskiej podczerwieni tak szybko i dobitnie zademonstruje swoje możliwości. A potrafi naprawdę wiele! Akronim misji – SPHEREx – odnosi się do Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization and Ices Explorer i oznacza: spektrofotometr do badania historii Wszechświata, epoki rejonizacji oraz lodów kosmicznych. Jak widać, już w samej nazwie zawarta jest idea sięgnięcia do okresu tuż po Wielkim Wybuchu, gdy Wszechświat dopiero się tworzył. Zadanie, jakie postawili przed tym kosmicznym okiem jego twórcy, jest wymagające. Teleskop ma zmapować całe niebo w 102 zakresach podczerwieni, zebrać dane o genezie pierwszych galaktyk i kluczowych składnikach życia w naszym kosmicznym otoczeniu. Chociaż promieniowanie podczerwone nie jest widzialne, na mapie zostało ono przedstawione za pomocą kolorów umownych. Gorący wodór oznaczono kolorem niebieskim, pył kosmiczny – czerwonym, a gwiazdy – zielonym, niebieskim i białym. Część map uwypukla odległe galaktyki i gwiazdy w dysku Drogi Mlecznej poprzez usunięcie emisji pyłu i gorącego gazu. Inne natomiast koncentrują się na mgławicach, obszarach formowania gwiazd oraz złożonych cząsteczkach organicznych, które od…

e1a-SPHERExallskystarsandgas-dust20251227234114-4fc9f5f.jpeg
width: 1920
height: 1080

Polski instrument zainstalowany na satelicie NASA IMAP uzyskał pierwsze kosmiczne światło! Przy okazji uchwycił kometę
type: item
date: 2025-12-16T15:30:26.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: misja
subject: nasa
subject: polska
subject: słońce
description: Dzisiaj NASA poinformowała, że wszystkie instrumenty satelity heliosferycznego IMAP, wystrzelonego we wrześniu tego roku, pracują poprawnie. Wśród 10 instrumentów misji jest jeden zaprojektowany i całkowicie wykonany w Polsce. Mowa o GLOWS (Global Solar Wind Structure) – fotometrze zaprojektowanym do obserwacji poświaty heliosferycznej.
encoded: Dokładnie 13 listopada 2025 r. zbudowany w Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk (CBK PAN) instrument GLOWS zarejestrował swoje pierwsze światło w przestrzeni kosmicznej. GLOWS jest jednym z dziesięciu instrumentów naukowych misji NASA Interstellar Mapping and Acceleration Probe (IMAP), która obecnie znajduje się w pobliżu punktu libracyjnego L1 i przygotowuje się do wejścia na orbitę operacyjną. Niespodziewany kosmiczny wędrowiec Zarówno pierwsza, uzyska w połowie listopada krzywa blasku, jak również kolejne codzienne obserwacje, są zgodne z przewidywaniami modeli opracowanymi przez polskich ekspertów z CBK PAN. Modele te określane są jako WawHelioGlow i WawHelioIon. Pozyskany sygnał poświaty heliosferycznej i źródła gwiazdowe są wyraźnie widoczne. – Co najważniejsze, GLOWS obserwuje poświatę heliosferyczną niezwykle dobrze, a tło pozagalaktyczne ma znikomy wpływ na nasze pomiary – dokładnie tak, jak przewidywaliśmy. To potwierdza, że instrument działa zgodnie z założeniami projektowymi – mówi dr hab. Maciej Bzowski, główny naukowiec instrumentu GLOWS. Jednak na pierwszej krzywej blasku pokazał się sygnał, którego żaden, nawet najbardziej precyzyjny model nie mógł przewidzieć. – Niespodziewany, jasny sygnał pojawił się w obszarze, w którym nie ma jasnej gwiazdy. Anomalię tę zauważył dr Marek Strumik. W dodatku źródło sygnału zniknęło po kilku dniach – znacznie szybciej niż zachowywałaby się gwiazda stacjonarna. Sprawdziliśmy i potwierdziliśmy, że GLOWS wykrył kometę C/2025 K1 (Atlas) – wyjaśnia dr Bzowski. – W zakresie optycznym kometa ma jasność około 10 magnitudo, a mimo to nasz instrument zarejestrował ją bardzo wyraźnie. To doskonała wiadomość – oznacza, że w przyszłości będziemy mogli oceniać tempo produkcji wody nawet dla komet słabo widocznych z Ziemi, o ile znajdą się w naszym polu widzenia – dodał ekspert. NASA jest zadowolona z przebiegu misji Nie tylko GLOWS, lecz wszystkie 10 instrumentów znajdujących się na pokładzie satelity NASA IMAP pomyś…

imap-3fd2922.jpg
width: 1946
height: 1300

Nieznane bakterie odkryte w halach NASA. Czy poleciały „na gapę” na Marsa?
type: item
date: 2025-10-28T06:30:39.000Z
creator: Robin George Andrews
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: badania
subject: bakterie
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Bakteria odkryta w clean roomach NASA przetrwała najbardziej zaawansowane metody sterylizacji. Naukowcy właśnie ujawnili, jak jej się to udało i dlaczego może to być problem nie tylko dla misji kosmicznych, ale i na Ziemi.
encoded: Spis treści: Nieznane bakterie w halach NASA Zabójcze clean roomy Jak bakterie oszukują naukowców? Historia odkrycia „niewidzialnej” bakterii Czy wysłaliśmy mikroby na Marsa? Jak walczyć ze sprytnymi mikrobami? Aby zbudować statek kosmiczny, potrzeba sterylnie czystej strefy montażowej. To kluczowe, jeśli mamy zamiar szukać śladów życia pozaziemskiego. Nikt nie chciałby pomylić ziemskiego „pasażera na gapę” z pierwszym dowodem na istnienie obcych. Sterylność jest równia ważna dla zdrowia astronautów. Nieznane bakterie w halach NASA Dlatego załogowe i bezzałogowe statki kosmiczne powstają w tzw. clean roomach – najbardziej sterylnych środowiskach na Ziemi. Dekadę temu pewna bakteria zaskoczyła naukowców. Przetrwała w dwóch clean roomach, oddalonych od siebie o tysiące mil. Był to gatunek Tersicoccus phoenicis. Choć okazał się nieszkodliwy, wzbudził niepokój. Najwyraźniej był gościem w clean roomach na długo przed swoim odkryciem. Jak zdołał uniknąć wykrycia i przetrwać rygorystyczne protokoły sterylizacji? W niedawnym badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Microbiology Spectrum” naukowcy wreszcie rozszyfrowali jego sekret. Okazuje się, że T. phoenicis potrafi wejść w stan głębokiej hibernacji, który uniemożliwia naukowcom wykrycie jej obecności. – Ona nie jest martwa. Ona tylko udawała martwą – mówi Madhan Tirumalai, mikrobiolog z Uniwersytetu w Houston (USA) i współautor badania. Od czasu wykrycia T. phoenicis, w clean roomach agencji kosmicznych stwierdzono kolejne tajemnicze drobnoustroje. – Cała masa z nich może być problematyczna – mówi William Widger, biolog i biochemik z Uniwersytetu w Houston, współautor pracy. Zabójcze clean roomy Wiele statków kosmicznych nie musi być sterylnych, np. teleskop do badania odległych planet czy poszukiwania planetoid powstaje w halach, gdzie inżynierowie noszą kombinezony („bunny suits”). Jeden zabłąkany pyłek czy kilka bakterii nie zniweczy takich misji. Jeśli jednak chcemy zbudować łazik, który ma szukać pozaziemskich mikrobów,…

NASA-Bacteria-TersicoccusPhoenicis-20131106-14fe3e6.jpg
width: 1200
height: 946

Załogowa misja księżycowa Artemis 2 coraz bliżej startu. Nowi lunonauci są gotowi na każdy scenariusz
type: item
date: 2025-09-26T14:11:15.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Niemal trzy lata po pierwszym starcie nowej rakiety księżycowej SLS, która wyniosła w kierunku Srebrnego Globu pusty załogowy statek Orion, czyli misji Artemis 1, na horyzoncie majaczy Artemis 2. Czworo amerykańskich astronautów za pięć miesięcy okrąży Księżyc wybierając się dalej, niż jakikolwiek inny człowiek. Jak wyglądają przygotowania do startu?
encoded: Dokładnie 5 lutego 2026 roku z Kennedy Space Center na Florydzie rakieta Space Launch System (SLS) wyniesie na orbitę ziemską amerykańsko-europejski statek załogowy Orion. Czworo astronautów misji nadało mu imię „Integrity”, co w tym wypadku należy tłumaczyć jako uczciwość/nieskazitelność. Zdaniem samych astronautów misji Artemis 2 Orion jest symbolem niezawodności i wytrzymałości konstrukcji oraz wartości moralnych, które NASA łączy z misją. Dalej niż Apollo 13 Faktycznie należy mieć nadzieję, że dowódca Reid Wiseman, pilot Victor Glover, specjaliści misji Christina Koch oraz Jeremy Hensen, będą mogli w pełni polegać na swoim statku. Tym bardziej, że poleci on nawet dalej niż misja Apollo 13, która ze względu na eksplozję zbiornika tlenu statku nie mogła wykonać lądowania – była zmuszona okrążyć Księżyc i wrócić do domu. Aby tego dokonać, astronauci musieli oddalić się od Ziemi na 400 171 km. Ten rekord nie został pobity do dziś. Może tego dokonać dopiero Artemis 2, które ma oddalić się od Ziemi na 414 tysięcy km. Oczywiście, jeśli wszystko pójdzie dobrze. Ceremonia nadania imienia statkowi z serii Orion miała miejsce 24 września w Centrum Kosmicznym Johnsona. Był to też dobry moment, by po kilku latach od ogłoszenia składu załogi, spotkać się z astronautami Artemis 2. Dowódca Artemis 2 Reid Wiseman powiedział dziennikarzom: – Chcemy polecieć na Księżyc – to nasz cel – ale to jest misja testowa i jesteśmy gotowi na każdy scenariusz, gdy znajdziemy się ponad 400 000 kilometrów od Ziemi. Wiemy, że będzie to niesamowite przeżycie. Gotowi na wszystko Odnosząc się do pytania, czy misja po wielu przesunięciach faktycznie wystartuje w lutym przyszłego roku, powiedział: – Wystartujemy, gdy pojazd będzie gotowy, gdy zespół będzie gotowy. Wykonamy tę misję najlepiej, jak potrafimy. Przypomnijmy, że misja potrwa 10 dni – załoga okrąży Księżyc i wróci na Ziemię. Ma to być jedynie wstęp do kolejnego etapu – Artemis 3, pierwszego lądowania astronautów na Księżycu w ramach nowego…

nasa-artemis-ii-115e861.jpg
width: 2048
height: 1363

Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
type: item
date: 2025-09-24T08:32:22.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: astronauci
subject: kobiety
subject: misja na marsa
subject: nasa
description: Specjaliści z zakresu nauk ścisłych i piloci testowi – głównie z tych dwóch grup wybrano nowych astronautów NASA. Po raz pierwszy w historii to kobiety stanowią większość wśród nowych rekrutów. Do 24 Korpusu Astronautów zakwalifikowano ich aż 6.
encoded: W poniedziałek 22 września 2025 roku NASA przedstawiła światu grupę 10 nowych kandydatów na astronautów, wyłonionych w wyniku wieloetapowej selekcji. Do konkursu zgłosiło się ponad osiem tysięcy osób z całych Stanów Zjednoczonych. Jakie warunki należy spełnić, by znaleźć się wśród szczęśliwców, którzy będą mieli szansę polecieć na Księżyc, a kto wie, może również na Marsa? Co robić, by zostać astronautą NASA? Podstawowym warunkiem jest obywatelstwo USA. Od tej zasady nie ma odstępstw. Konieczny jest też tytuł magistra w dziedzinie STEM — inżynierii, naukach biologicznych, naukach fizycznych, informatyce lub matematyce. W dodatku tytuł taki musiał zostać uzyskany w jednej z akredytowanej przez NASA instytucji. Dalej robi się ciut trudniej. Wymagane trzy lata doświadczenia zawodowego nie wydają się problemem, jednak w przypadku pilotów mowa jest już o minimum 1000 godzin w roli dowódcy (Pilot-in-Command), z czego co najmniej 850 godzin na odrzutowcach o wysokich osiągach. W przypadku lekarzy czas rezydentury może zostać zaliczony do wymaganego doświadczenia. Poza tym należy przejść przez sito różnorodnych badań lekarskich mających wykazać, czy przyszły astronauta podoła fizycznie długookresowym misjom. Dziesięcioro wybrańców Kim są ci, którym udało się przejść szczegółową rekrutację, pokonać tysiące kandydatów i trafić do 24 Korpusu Astronautów? Oto oni: Ben Bailey, 38 lat, starszy chorąży sztabowy U.S. Army. Dyplomowany inżynier mechanik Uniwersytetu Wirginii. Absolwent U.S. Naval Test Pilot School, ma na swoim koncie ponad 2000 godzin lotu. Jest specjalistą testującym nowe technologie w śmigłowcach UH-60 Black Hawk i CH-47F Chinook. Lauren Edgar, 40 lat, geolożka z doktoratem uzyskanym na Caltech. Zastępczyni głównego badacza zespołu geologii Artemis III. Przez ponad 17 lat wspierała misje łazików marsjańskich. Pracowała również w U.S. Geological Survey. Adam Fuhrmann, 35 lat, major, U.S. Air Force. Jest inżynierem lotniczym i absolwentem MIT. Ma za sobą ponad 2100 …

astronaut-candidate-class-of-2025-9d08e9e.jpg
width: 7433
height: 4955

Rusza przełomowa misja kosmiczna IMAP. Na pokładzie sondy NASA jest polski instrument badawczy
type: item
date: 2025-09-23T06:58:38.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: nasa
subject: polska
subject: sonda
subject: układ słoneczny
description: Już w środę z Kennedy Space Center na Florydzie wystartuje rakieta Falcon 9, na pokładzie której znajdują się trzy satelity. Wśród nich ważąca 900 kg sonda heliosferyczna NASA IMAP, na której zainstalowany jest pierwszy w historii całkowicie polski instrument badawczy przygotowany na misję NASA. Mowa o GLOWS, fotometrze, który będzie badał wpływ wiatru słonecznego na gaz wodorowy znajdujący się w heliosferze.
encoded: Zaprojektowany i zbudowany całkowicie w Polsce eksperyment i instrument badawczy GLOWS (GLObal solar Wind Structure) ma rejestrować heliosferyczną poświatę wodoru, która może wiele powiedzieć o samej heliosferze i wietrze słonecznym. A chociaż powyższy opis brzmi stosunkowo prosto, jest to wyjątkowo zaawansowane urządzenie, z którego dane mogą odpowiedzieć na szereg podstawowych pytań dotyczących Słońca i generowanego przez niego wiatru słonecznego. GLOWS zbada heliosferę GLOWS jest fotometrem, który będzie badał wpływ wiatru słonecznego na gaz wodorowy znajdujący się w heliosferze. Jest to rozciągająca się na miliardy kilometrów w przestrzeni kosmicznej bańka. Stanowi niewidzialną granicę wokół naszego Układu Słonecznego, którą tworzą oddziaływania pomiędzy nieustannym strumieniem energetycznych cząstek ze Słońca, a materią znajdującą się pomiędzy gwiazdami — ośrodkiem międzygwiazdowym. Do tej pory tylko dwa statki kosmiczne przekroczyły granicę heliosfery, czyli tzw. heliopauzę. Były to dwie najbardziej kultowe sondy kosmiczne w dotychczasowej historii eksploracji kosmosu: Voyager 1 i Voyager 2. Pierwsza z sonda przekroczyła heliopauzę 25 sierpnia 2012 r., natomiast Voyager 2 uczynił to samo 5 listopada 2018 r. W tej chwili znajdują się w obszarze międzygwiezdnym. Voyager 1 jest w odległości około 168,49 AU (jednostek astronomicznych) od Słońca, a jego bliźniak z numerem 2 – około 140,45 AU od Słońca. Misja IMAP Jednak IMAP nie podąży śladem Voyagerów. Będzie badał całą olbrzymią heliosferę z jednego miejsca – oddalonego o 1,5 miliona kilometrów od Ziemi z tzw. punktu L1. Jest to jeden z tzw. punktów libracyjnych Lagrange’a, czyli miejsce w przestrzeni między Ziemią a Słońcem, gdzie siły grawitacyjne obu ciał oraz siła odśrodkowa równoważą się tak, że obiekt umieszczony w tym punkcie pozostaje w stałym położeniu względem Ziemi i Słońca. Jest to też miejsce, w którym pracują misje solarne SOHO i DSCOVR. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/s…

imap-05f2050.jpg
width: 1920
height: 1603