Co dzieje się w mózgu pod wpływem psychodelików? Nowe badanie daje odpowiedzi
Naukowcy przeanalizowali szeroki zakres skanów mózgu, aby ustalić, w jaki sposób świadomość przybiera tak niezwykłe, odrealnione formy pod wpływem substancji zmieniających umysł.
Psychodeliki mogą sprawiać, że ludzie doświadczają siebie i świata w uderzający sposób – kształty ulegają przeobrażeniom, dźwięki zniekształceniu, a niekiedy dochodzi nawet do zaniku poczucia własnego „ja”, zjawiska określanego jako „ego death”. Jednak to, co dokładnie dzieje się w mózgu, by wywołać takie wrażenia, wciąż nie jest w pełni zrozumiałe. Nowa, obszerna analiza opublikowana w czasopiśmie „Nature Medicine” znacząco poszerza tę wiedzę. Badanie połączyło wyniki niemal kilkunastu badań obrazowania mózgu z USA, Europy i Ameryki Południowej i wykazało, że psychodeliki wywołują intensywną komunikację między obszarami mózgu odpowiedzialnymi za percepcję zmysłową a tymi związanymi z myśleniem. – Zazwyczaj percepcja świata zewnętrznego jest w mózgu wyraźnie oddzielona od pamięci i myślenia abstrakcyjnego – wyjaśnia dr Manesh Girn, neurobiolog z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco. – To sugeruje, że psychodeliki mogą zacierać granicę między tym, jak myślimy, a tym, jak postrzegamy rzeczywistość: między tym, co wewnętrzne, a tym, co zewnętrzne – dodaje. Zrozumienie działania psychodelików staje się coraz ważniejsze wraz z rosnącym zainteresowaniem ich potencjałem w leczeniu zaburzeń psychicznych, takich jak lęk czy depresja. – Psychodeliki to obiecujący kierunek terapeutyczny, dlatego lepsze poznanie mechanizmów ich działania może pomóc w optymalizacji ich zastosowań leczniczych – mówi dr Matthew Johnson, badacz z Johns Hopkins University, który nie brał udziału w tym badaniu, ale należy do międzynarodowego konsorcjum naukowców analizujących dane dotyczące psychodelików. Dlaczego potrzebne są nowe analizy działania psychodelików Zazwyczaj naukowcy najpierw badają mechanizm działania leku, a dopiero potem testują go na ludziach. W przypadku psychodelików sytuacja wyglądała inaczej – pierwsze badania prowadzono ponad 50 lat temu, zanim pojawiły się zaawansowane techniki obrazowania mózgu, takie jak funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI). Dziś badacze próbują nadrobić te zaległości. Obrazowanie mózgu jest również kluczowe, by potwierdzić, że to sam psychodelik, a nie oczekiwania pacjenta, odpowiada za obserwowane efekty zdrowotne. Ze względu na wyraźne działanie halucynogenne trudno bowiem przeprowadzić tzw. badania z podwójnie ślepą próbą – uczestnicy zazwyczaj są w stanie rozpoznać, czy otrzymali substancję, czy placebo, co może wpływać na wyniki. Wcześniejsze badania obrazowania mózgu były zazwyczaj niewielkie i często obejmowały mniej niż kilkanaście osób. To prowadziło do niespójnych wyników i utrudniało wyciąganie wiarygodnych wniosków. Na przykład część badań szczególnie podkreślała zakłócenia w tzw. sieci trybu domyślnego (default mode network) – obszarze odpowiadającym za poczucie własnego „ja” – podczas doświadczeń psychodelicznych, podczas gdy inne koncentrowały się na zmianach aktywności w wielu różnych obszarach mózgu. W tym badaniu dr Manesh Girn i jego współpracownicy zaangażowali naukowców z siedmiu instytucji w pięciu krajach, którzy udostępnili dane z ponad 500 skanów mózgu wykonanych u 267 uczestników (część z nich przyjmowała psychodeliki więcej niż raz). Badacze zastosowali ujednoliconą metodologię analizy, aby uporządkować te zróżnicowane dane. – To badanie to prawdziwy tour de force – łączy spójne analizy wielu niezależnych zestawów danych dotyczących psychodelików i wydaje się najbliższe prawdy w opisie tego, jak zmieniają one sygnały fMRI na poziomie populacji – mówi prof. Amy Kuceyeski, neurobiolożka z Weill Cornell Medicine w Nowym Jorku. Jak psychodeliki zmieniają funkcjonowanie mózgu Obrazy mózgu analizowane w nowym badaniu pochodziły od osób znajdujących się pod wpływem „klasycznych” psychodelików, do których należą m.in. psylocybina, LSD, meskalina, DMT oraz ayahuasca (napój zawierający DMT). Wszystkie te substancje pozostają w USA nielegalne na poziomie federalnym, poza kontrolowanymi badaniami klinicznymi. Jak podkreśla dr Manesh Girn, choć reakcje mózgu nie były identyczne u wszystkich uczestników – zwłaszcza w zależności od rodzaju substancji – podobieństwa okazały się zaskakująco wyraźne. Analiza potwierdziła, że substancje te nie oddziałują na jeden konkretny obszar mózgu, lecz „fundamentalnie zmieniają sposób, w jaki mózg przetwarza informacje i odnosi się do świata”. Może to wytrącać ludzi z utartych schematów myślenia i percepcji, otwierając drogę do zmian o potencjale terapeutycznym. To zwiększone „połączenie” między różnymi obszarami mózgu może tłumaczyć, w jaki sposób terapia psychodeliczna pomaga rozbijać sztywne wzorce poznawcze i zwiększać elastyczność myślenia – wyjaśnia prof. Christopher Pittenger, dyrektor Programu Badań nad Psychodelikami na Uniwersytecie Yale. – To jedna z hipotez, która może wyjaśniać ich skuteczność w leczeniu depresji czy uzależnień. Co istotne, nietypowa aktywność pojawiła się także w obszarach mózgu odpowiedzialnych za podstawowe funkcje, takie jak ruch. Może to tłumaczyć, dlaczego – według wstępnych badań opublikowanych w ubiegłym roku – po podaniu psylocybiny w warunkach klinicznych u części pacjentów zaobserwowano poprawę nie tylko nastroju, ale także niektórych objawów choroby Parkinsona. Wciąż jest wiele do odkrycia na temat psychodelików Naukowcy podkreślają jednak, że potrzebne są dalsze badania. – Chciałabym zobaczyć większe uwzględnienie wpływu wieku i płci na działanie psychodelików – mówi prof. Amy Kuceyeski. Ponadto analiza obejmowała obrazy mózgu zaledwie z kilku minut działania substancji, podczas gdy pełne doświadczenie psychodeliczne trwa zazwyczaj wiele godzin. Dr Manesh Girn przewiduje, że w przyszłości mapowanie mózgu pozwoli uchwycić pełne spektrum przeżyć, o których mówią uczestnicy takich doświadczeń. – Zakres możliwych doświadczeń jest ogromny – od intensywnych wizji, przez „ego death”, po przywoływanie wspomnień i przetwarzanie emocji – mówi dr Manesh Girn. Jak dodaje, przyszłe badania mają pomóc zrozumieć, jak te różne stany wyglądają w mózgu i w jaki sposób przekładają się na efekty terapeutyczne. Nie zbadano także, czy i jak długo zmiany w mózgu utrzymują się po zakończeniu działania substancji – w dniach i miesiącach po doświadczeniu. Choć więc analiza dostarcza jak dotąd najmocniejszych dowodów na to, jak mózg funkcjonuje pod wpływem psychodelików, badacze podkreślają, że jesteśmy dopiero na początku drogi. – W badaniach nad ludźmi jesteśmy na bardzo wczesnym etapie. Ledwie zaczęliśmy rozumieć ten temat – podsumowuje dr Manesh Girn. Źródło: National Geographic
W Ameryce Południowej przestępcy odurzają turystów. Na co uważać?
Bez smaku i zapachu, a jednak o bardzo konkretnym działaniu. Skopolamina nie jest miejską legendą, lecz substancją, która regularnie pojawia się w relacjach ofiar przestępstw w Ameryce Południowej. Jej siła polega na tym, że pojawia się w sytuacjach, które na pierwszy rzut oka nie budzą żadnych podejrzeń.
Scenariusz w wielu przypadkach wygląda podobnie. Krótka rozmowa, wspólny drink, chwila nieuwagi. Kilkanaście minut później ofiara zaczyna tracić kontrolę nad własnym zachowaniem, reagując wolniej, z opóźnieniem, jakby odcięta od własnej woli. Zdarza się, że sama przekazuje pieniądze, oddaje telefon, a nawet prowadzi sprawców do mieszkania lub pokoju hotelowego. Skopolamina sprawia, że człowiek przestaje mieć realny wpływ na własne decyzje. Kontakt często zaczyna się w aplikacjach randkowych, barach lub klubach. Niepozorne spotkanie czy randka kończy się utratą dobytku i luką w pamięci obejmującą kolejne godziny, a czasem dni. Turyści na celowniku W turystycznych miastach Ameryki Południowej, takich jak Medellín, działają zorganizowane grupy przestępcze wyspecjalizowane w wyszukiwaniu obcokrajowców – przede wszystkim mężczyzn, którzy szukają towarzystwa w barach, klubach czy na portalach randkowych. Według dostępnych danych liczba zatruć skopolaminą w samej Kolumbii może sięgać dziesiątek tysięcy przypadków rocznie. Carlos Calle, kierujący obserwatorium turystycznym przy prokuraturze w Medellín, przyznał w rozmowie z „El País”, że w 2024 roku do śmiertelnego przypadku dochodziło średnio co sześć dni, a połowę ofiar stanowili obywatele Stanów Zjednoczonych. Lokalne źródła policyjne wskazują jednak, że rzeczywista skala zjawiska jest większa. Dziury w pamięci Lorena wracała do domu z apteki, kiedy zaczepili ją przechodnie. Zapytali o drogę do jednego z barów i poprosili, by spojrzała na mapę, którą przyłożyli jej do twarzy. Zbliżyli się na tyle, że niemal weszli w jej przestrzeń osobistą. To właśnie nagłe skrócenie dystansu wzbudziło jej niepokój. Nie zdążyła jednak zareagować. Po kilku chwilach zaczęła tracić równowagę, a osoby, które chwilę wcześniej prosiły o pomoc, zaoferowały, że ją odprowadzą. Dalej pamięć się urywa. Kolejne trzy dni zna tylko z relacji innych. Ocknęła się w szpitalu, podłączona do aparatury. Lekarze wskazali na zatrucie skopolaminą. W takich przypadkach granica między utratą pamięci a utratą życia bywa cienka. Zdaniem policji na mapie znajdował się narkotyk, który Lorena wchłonęła drogą oddechową. To, co wydarzyło się pomiędzy, pozostaje dla niej nieczytelne. Kilka lat wcześniej ofiarą podobnego zdarzenia padła jej córka. W tamtej sytuacji sprawcy wykorzystali ją, zanim trafiła do szpitala. Podobne historie łączy jeden element: nagła utrata kontroli i pamięci. Ofiary często nie są w stanie odtworzyć przebiegu zdarzeń. jedynym punktem odniesienia stają się nagrania z kamer lub relacje świadków. Jak działa skopolamina? Skopolamina jest stosowana w medycynie, między innymi w leczeniu choroby lokomocyjnej czy nudności pooperacyjnych. Substancja działa szybko, a pierwsze objawy mogą pojawić się w ciągu kilku minut. W tym czasie dochodzi do dezorientacji, zaburzeń pamięci i osłabienia zdolności oceny sytuacji. To właśnie ten moment wykorzystują sprawcy. Kluczowe nie jest tylko to, że ofiara traci świadomość. W wielu przypadkach pozostaje przytomna, ale nie jest w stanie podejmować racjonalnych decyzji ani przeciwstawić się temu, co się dzieje. To sprawia, że przestępstwo nie zawsze wygląda jak klasyczny atak – często przypomina ciąg pozornie dobrowolnych działań. Relacje ofiar, choć różnią się szczegółami, układają się w podobny wzór. Nagłe skrócenie dystansu, kontakt w miejscach publicznych, sytuacje, które nie budzą od razu podejrzeń. To właśnie ta zwyczajność sprawia, że zagrożenie pozostaje trudne do wychwycenia. Świadomość tego mechanizmu jest jedną z niewielu form ochrony. W wielu przypadkach to jedyny moment, w którym można jeszcze zareagować zanim sytuacja wymknie się spod kontroli. Nasz autor Kuba Stasiak Korespondent wojenny i wolontariusz. Od lat relacjonuje konflikty zbrojne, łącząc pracę reporterską z bezpośrednim wsparciem ludności cywilnej. W ostatnich latach przebywał na ukraińskim froncie, gdzie dokumentował rzeczywistość wojny i uczestniczył w ewakuacjach mieszkańców ze stref zagrożenia. Publikował m.in. podczas konfliktu w Górskim Karabachu w 2020 roku. Z wykształcenia dziennikarz, posiada przygotowanie z zakresu medycyny pola walki. W swojej pracy skupia się na doświadczeniu ludzi uwikłanych w konflikty oraz na granicy między pomocą humanitarną a reportażem. Obecnie mieszka w Ameryce Południowej, skąd publikuje i pracuje nad kolejnymi projektami reporterskimi.
Rekiny na „bombie”. Przechodzą pozytywnie testy na narkotyki i kofeinę
Rekiny pod wpływem kokainy? To brzmi jak przepis na absurdalny horror. Niestety, to nasza ziemska rzeczywistość. U drapieżnych ryb żyjących w rajskich wodach Bahamów wykryto obecność narkotyków, leków i kofeiny. To nie oznacza jednak, że rekiny zmieniły styl życia na „imprezowy” – to my zmuszamy je do udziału w niebezpiecznym eksperymencie chemicznym.
Wody wokół Eleuthery – uznawanej za jedną z najbardziej odległych wysp Bahamów – stały się obiektem badań, które wywołały poruszenie w świecie nauki. Międzynarodowy zespół badaczy przeanalizował krew drapieżników odławianych w rejonach popularnych wśród nurków oraz na trasach wielkich statków wycieczkowych. Zaskakująca „impreza” w oceanie. Co pływa w rekinach? Wyniki są alarmujące: na 85 przebadanych osobników u aż 28 wykryto obecność substancji psychoaktywnych lub farmakologicznych. Najczęściej pojawiała się kofeina, ale u dwóch drapieżników potwierdzono obecność kokainy. Co więcej, w krwiobiegu rekinów krążyły pozostałości leków przeciwbólowych, takich jak acetaminophen oraz diclofenac. To pierwszy raz, gdy te substancje zidentyfikowano u rekinów nie tyle na Bahamach, co gdziekolwiek na świecie. Skąd kokaina we krwi rekinów? Wyniki nie sugerują więc „zmiany zachowań” zwierząt – jakkolwiek informacje o rekinach na bombie nie budziłyby wyobraźni – lecz raczej to, że rekiny znalazły się na styku dzikiej przyrody i coraz silniejszego śladu pozostawianego przez człowieka. Odpowiedź na pytanie o pochodzenie kokainy jest prosta i bolesna: to efekt niewydolności systemów oczyszczania ścieków oraz ogromnej skali turystyki. Substancje, które przyjmujemy, nie znikają magicznie po ich zażyciu. Trafiają do kanalizacji, a stamtąd – często w niemal niezmienionej formie – bezpośrednio do ekosystemów morskich. W przypadku Bahamów kluczowym czynnikiem są statki wycieczkowe, które działają jak pływające miasta. Generują one ogromne ilości ścieków, które – mimo filtracji – wciąż niosą ze sobą chemiczny ślad ludzkiej cywilizacji. Pojawia się hipoteza, że rekiny mogły naruszyć paczki z kokainą, które trafiły do wody – w końcu drapieżniki morskie eksplorują obiekty poprzez dotyk i ugryzienie. Najbardziej prawdopodobne są jednak bezpośrednie zanieczyszczenia lub spożywanie ryb, które napiły się skażonej wody. Czym są CEC i dlaczego powinniśmy się ich bać? Substancje znalezione w rekinach należą do grupy CEC (Contaminants of Emerging Concern) – zanieczyszczeń wzbudzających szczególne obawy. To związki, które przez lata pozostawały poza radarem ekologów, ponieważ występują w niskich stężeniach, ciągle powstają nowe lub trudno je mierzyć. Do tej grupy trafiają m.in. farmaceutyki i antybiotyki, substancje psychoaktywne czy środki higieny osobistej. Problem polega na tym, że są one projektowane jako biologicznie aktywne. Mają wywoływać konkretny efekt w organizmie człowieka, więc wywołują go również u zwierząt. W oceanie rekiny nie otrzymują jednej substancji, lecz toksyczny koktajl, którego skład zmienia się w zależności od sezonu turystycznego. Czy kokaina szkodzi rekinom? Tak, choć nie w sposób, który moglibyśmy sobie wyobrażać na podstawie filmów. Ekspozycja na narkotyki i leki wiąże się u ryb z ogromnym stresem metabolicznym. Organizm drapieżnika musi zużywać ogromne zasoby energii, aby neutralizować i usuwać obce substancje z krwiobiegu. Może to prowadzić do zaburzeń odporności, zmian w zachowaniu i agresji czy problemów z gospodarką hormonalną. Naukowcy podkreślają, że potrzebujemy dalszych badań, aby zrozumieć, czy naszpikowany kofeiną lub kokainą rekin staje się bardziej nieprzewidywalny. Jedno jest pewne, nasza codzienna kawa i tabletki przeciwbólowe mają swój nieoczekiwany finał w oceanie, zmieniając życie zwierząt, które nigdy nie prosiły o udział w tej „imprezie”. Źródło: Environmental Pollution, Science Alert Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Narkotyki w starożytnym Egipcie i Mezopotamii? Archeolodzy mają koronny dowód
Nowe badania przenoszą nas w czasie o ponad 2500 lat. Odkryto dowód na to, że elity starożytnego Egiptu i Mezopotamii regularnie używały opium. Był to stały element ich życia. Prawdę ujawniło alabastrowe naczynko.
Substancje odurzające są tak stare jak nasza cywilizacja. Z zapisów pozostawionych przez skrybów z Egiptu czy Mezopotamii wiemy, że korzystano z nich nie tylko w medycynie, ale także w sferze duchowej lub rytualnej. Zdecydowanie mniej mamy „twardych” dowodów w postaci specjalistycznych analiz. I nic w tym dziwnego, bo pozostałości substancji organicznych w naczyniach czy na innych obiektach po tysiącach lat zachowują się słabo. Archeologia magazynowa Najnowsza analiza to dowód na to, że badacze przeszłości wcale nie muszą ciągle prowadzić wykopalisk. Wystarczy sięgnąć do milionów zabytków złożonych w przepastnych magazynach. Tak było w tym przypadku. Eksperci z Yale Peabody Museum i Uniwersytetu Yale opublikowali właśnie na łamach „Journal of Eastern Mediterranean Archaeology and Heritage Studie” wyniki analiz naczynka alabastrowego. Pochodzi ono z kolekcji babilońskiej wspomnianego muzeum. Niestety nie jest znane miejsce jego znalezienia. Ciemny ślad opowiada historię W środku naczynia badacze zauważyli ciemnobrązową substancję. Przez dekady historycy zakładali, że takie naczynia zawierały perfumy lub maści. Teraz naukowcy z Yale Ancient Pharmacology Program wykorzystali zaawansowaną technologię chemiczną, aby zbadać ten ślad. Odkryto noskapinę, morfinę, tebainę i papawerynę. Są to diagnostyczne biomarkery, które nie pozostawiają wątpliwości: maź były opium. Jest to substancja psychoaktywna, którą uzyskuje się z wysuszonego soku niedojrzałych makówek maku lekarskiego (Papaver somniferum). To odkrycie nie jest przypadkiem odosobnionym. Wnioski te pokrywają się z wcześniejszymi dowodami znalezionymi w grobowcu kupieckiej rodziny w Sedment w Egipcie. Tamte naczynia pochodziły z okresu Nowego Państwa, czyli są ponad 1000 lat wcześniejsze (XVI–XI w. p.n.e.). Co wiemy o naczynku? Na alabastrowym naczyniu, które poddano analizie, znajduje się inskrypcja w czterech starożytnych językach – akadyjskim, elamickim, perskim i egipskim. Jest ona poświęcona Kserksesowi I, który rządził Imperium Achemenidów w latach 486–465 p.n.e. Imperium, którego centrum stanowiła Persja, w okresie świetności obejmowało Egipt, a także Mezopotamię, Lewant, Anatolię oraz część wschodniej Arabii i Azji Środkowej. Drugi napis na naczyniu zapisano pismem demotycznym – uproszczoną formą pisma starożytnego Egiptu. Jak zauważyli naukowcy, nienaruszone egzemplarze starożytnych egipskich naczyń alabastrowych z inskrypcjami są wyjątkowo rzadkie i prawdopodobnie ich liczba w kolekcjach na całym świecie wynosi mniej niż 10. Naczynko mogło być podarkiem dla achemenidzkich władz w Persji. Ciekawe, czy Egipcjanie wysłali je wypełnione substancją odurzającą? Na to pytanie zapewne nigdy nie uzyskamy odpowiedzi. – Możliwe, że naczynia te były łatwo rozpoznawalnymi kulturowymi wyznacznikami używania opium w starożytności, tak jak dziś fajki wodne są łączone z paleniem sziszy. Analiza zawartości dzbanów z grobowca Tutanchamona pozwoliłaby na dokładniejsze wyjaśnienie roli opium w tych starożytnych społeczeństwach – powiedział dr Andrew J. Koh, naukowiec z Yale Peabody Museum, główny autor analizy. Tutanchamon na haju? Te odkrycia rzucają nowe światło na najsłynniejszy skarb Egiptu: grobowiec faraona Tutanchamona (XIV w. p.n.e.). Howard Carter, który go odkrył, znalazł ogromną liczbę alabastrowych naczynek. Większość z nich również zawierała lepką ciemnobrązową substancję. W 1933 roku chemik Alfred Lucas zbadał te pozostałości. Nie zdołał ich zidentyfikować, ale stwierdził, że w większości nie były to perfumy ani maści. Autorzy nowego artykułu sugerują, że naczynka wypełniało opium. – Nasze odkrycia, w połączeniu z wcześniejszymi badaniami, wskazują, że używanie opium w starożytnych kulturach egipskich i na okolicznych terenach nie było czymś przypadkowym lub sporadycznym. Stanowiło, do pewnego stopnia, stały element życia codziennego – kończy dr Koh. Źródło: Journal of Eastern Mediterranean Archaeology and Heritage Studies Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Grzyby kochają psychodelę. Niezależnie od siebie wykształciły substancję oddziałującą na ludzki mózg
Chociaż grzyby halucynogenne były wykorzystywane przez wiele cywilizacji od tysięcy lat – zarówno podczas religijnych ceremonii, jak i rekreacyjnie – wciąż podchodzimy do nich z rezerwą. Teraz okazuje się, że niezależnie od siebie wykształciły zdolność wytwarzania tej samej substancji psychoaktywnej. Naukowcy są zaskoczeni, ale rodzi to wiele możliwości.
Grzyby halucynogenne mogą wytwarzać psylocybinę – znaną substancję o właściwościach psychodelicznych, która od wieków była wykorzystywana przez ludzi. Badacze udowodnili jednak, że w zależności od gatunku robią to na dwa zupełnie różne sposoby, a mimo to osiągają taki sam efekt. Odkrycie to może pomóc łatwiej wytwarzać substancje psychoaktywne w laboratorium, np. do produkcji leków. Czym jest psylocybina? Psylocybina jest substancją, którą organizm po spożyciu przekształca w aktywną formę psylocyny. Zyskała ona popularność w latach 60. XX wieku, w czasie rewolucji kulturalnej i epoki ruchu hipisowskiego. Ostatecznie sklasyfikowano ją jako narkotyk, co na dziesięciolecia wstrzymało badania nad jej medycznym zastosowaniem. Ostatnio zaobserwowano jednak, że psylocybina może łagodzić depresję, przewlekły lęk czy wspomagać zwalczanie myśli samobójczych. Odżyło więc zainteresowanie zrozumieniem, jak można wykorzystać ją dla dobra ludzkiego umysłu i jak moglibyśmy wydajniej produkować ją w laboratoriach. W końcu starożytne cywilizacje stosowały halucynogenne grzyby od tysięcy lat. Grzyby są zdeterminowane, by wpływać na ludzki mózg Naukowcy zaczęli ponownie zgłębiać sposób, w jaki grzyby produkują ten halucynogenny związek. Okazało się, że musi im na tym bardzo na tym zależeć – poszczególne gatunki wyewoluowały niezależnie od siebie i podążały różnymi drogami, by stworzyć dokładnie tę samą substancję. To tzw. ewolucja konwergentna. Badacze pod przewodnictwem Dirka Hoffmeistera z Uniwersytetu Friedricha Schillera w Jenie wykazali, że grzyby wykorzystują różne rodzaje enzymów, ale z ich pracy zawsze powstaje psylocybina. Zgłębienie tego procesu pomogło odkryć nową metodę wytwarzania tego psychodelicznego związku w laboratorium. Czemu grzyby wytwarzają substancje psychoaktywne? Oczywiście grzybom, nawet magicznym, nie chodzi o to, by wpływać na działanie ludzkie mózgu. Według naukowców psylocybina może być ich sposobem na odstraszanie drapieżników, np. owadów, które mogłyby skusić się na zjedzenie owocników grzybów. Podobnie działa kofeina, która jest naturalnym pestycydem odstraszającym szkodniki. My tylko wykorzystujemy jej efekt uboczny. Leki oparte na psychodelikach Obecnie do produkcji leków wykorzystuje się psylocybinę pozyskiwaną syntetycznie. Generuje to jednak niepotrzebne odpady i jest mało wydajne, więc jeśli wzrośnie zapotrzebowanie, może okazać się nieskuteczne. Nowe podejście do produkcji zaproponowane przez Hoffmeistera i jego zespół pozwala ekstrahować enzymy prosto z grzybów i dzięki temu katalizować w laboratoryjnych warunkach reakcje prowadzące do powstania psylocybiny. To dowód, że lepsze zrozumienie procesów zachodzących w przyrodzie pozwala zmniejszyć zużycie energii i ilość odpadów, a przez to tworzyć obiecujące, szeroko dostępne leki. Jaka będzie przyszłość grzybów halucynogennych? Jest w nich element „magiczny” i z pewnością wciąż wiele jeszcze czeka na odkrycie. Źródło: Chemistry Europe, A Journal of German Chemical Society Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Kryzys na europejskiej wyspie. Turyści trafiają do szpitali przez przedawkowanie
Wzrost incydentów związanych z narkotykami i alkoholem na Ibizie oraz ich destrukcyjny wpływ na lokalny system opieki zdrowotnej wymagają natychmiastowej reakcji. Miejsce, które niegdyś symbolizowało artystyczną wolność i ucieczkę od konwenansów, dziś staje się ofiarą własnej, komercyjnie wykreowanej tożsamości.
Spis treści: Od bohemy do hedonistycznego epicentrum Przeciążenie służby zdrowia na Ibizie Alarmujące dane i powracający problem nadużyć Ta popularna hiszpańska wyspa od lat przyciąga turystów spragnionych słońca, muzyki i swobody. Przez dekady Ibiza była utożsamiana z beztroską, lecz obecnie coraz częściej staje się symbolem kryzysu. Alarmujące doniesienia o przedawkowaniach i przeciążonej służbie zdrowia rzucają cień na obraz wakacyjnego raju. To nie tylko problem zdrowia publicznego, lecz sygnał ostrzegawczy dla całej południowoeuropejskiej turystyki. Od bohemy do hedonistycznego epicentrum Korzenie obecnej sytuacji sięgają lat 30. XX wieku, kiedy Ibiza zaczęła przyciągać artystów, poetów i muzyków poszukujących inspiracji oraz oderwania od codzienności. W kolejnych dekadach – od lat 60. do 80. – wyspa stała się magnesem dla hipisów, klubowiczów i gwiazd rocka, zyskując wizerunek miejsca alternatywnego stylu życia i większej swobody obyczajowej. Wraz z rozwojem tej kontrkulturowej tożsamości rosło także przyzwolenie na używanie substancji psychoaktywnych. Na początku narkotyki były kojarzone z psychodelicznymi doświadczeniami w zamkniętym gronie. Z czasem jednak – równolegle z rozwojem potężnych klubów nocnych i masowej turystyki – ich obecność stała się nieodłącznym elementem pobytu na wyspie. Według „New York Timesa” skala zjawiska osiągnęła dziś poziom, który poważnie wpływa na funkcjonowanie lokalnej służby zdrowia. Przeciążenie służby zdrowia na Ibizie Latem służby ratunkowe na wyspie pracują bez wytchnienia. Jak podaje związek techników medycznych, ponad 1/4 wszystkich zgłoszeń dotyczy interwencji w klubach nocnych – często w celu pomocy zagranicznym turystom znajdującym się pod wpływem substancji psychoaktywnych. Tego rodzaju wezwania dezorganizują działanie systemu ratunkowego, którego głównym zadaniem powinna być ochrona około 160 tysięcy stałych mieszkańców wyspy. – Obsługa turystów z klubów nocnych powoduje przeciążenie służby i negatywnie wpływa na inne sytuacje kryzysowe na wyspie, do których karetki pogotowia dojeżdżają z opóźnieniem – alarmuje José Manuel Maroto, przewodniczący związku ratowników. Problem nie ogranicza się do liczby zgłoszeń. Służby odnotowują także wzrost agresji wobec personelu medycznego, co skutkuje dodatkowymi trudnościami. Związki zawodowe apelują o wsparcie, m.in. poprzez stworzenie punktów pomocy medycznej na terenie klubów oraz finansowanie dodatkowych karetek przez organizatorów imprez. To jednak nie wszystko, gdyż Ibiza zmaga się również z presją demograficzną. W 2024 roku odwiedziło ją ponad 3,3 miliona turystów, co znacznie przekracza możliwości lokalnej infrastruktury. W kontekście rosnących cen biletów do klubów i coraz łatwiejszego dostępu do tanich, nieprzetestowanych substancji równowaga między dochodami z turystyki a jakością życia mieszkańców staje się coraz trudniejsza do utrzymania. Alarmujące dane i powracający problem nadużyć Jakiś czas temu w badaniu opublikowanym przez Cambridge University Press przeanalizowano przypadki śmiertelnych przedawkowań na Ibizie w latach 2010–2016. Najczęściej występującymi substancjami były MDMA i kokaina. Eksperci wskazują na utrzymującą się tendencję wzrostową, co potwierdza skalę problemu. Z kolei badacze z Uniwersytetu Johna Mooresa w Liverpoolu już w 2014 roku opublikowali dane na temat zachowań młodych brytyjskich turystów odwiedzających wyspę. 85,3% respondentów przyznało się do zażywania narkotyków, a 54,1% – do regularnego palenia tytoniu. Choć dane te pochodzą sprzed dekady, specjaliści zgodnie twierdzą, że współczesna sytuacja nie tylko się nie poprawiła, ale uległa pogorszeniu. Źródła: Fox News, nss magazine, New York Times Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Starożytny lud Peru utrzymywał porządek w nietypowy sposób. Używał środków halucynogennych
Nowe badania wykazały, że ludzie w Andach, na terenie dzisiejszego Peru, stosowali rośliny psychoaktywne, aby zachować porządek społeczny. Wykazała to analiza chemiczna rurek do zażywania tabaki.
Spis treści: Substancje halucynogenne w starożytnych społecznościach Halucynogeny umacniały władzę lokalnych elit Przerażające rytuały miały wzmocnić autorytet władców Społeczności przed wiekami na całym świecie korzystały z roślin psychoaktywnych i zawartych w nich substancji. Większość kultur robiła to w celach rytualnych i ceremonialnych, ale także leczniczych. Wiadomo, że Majowie i Aztekowie używali grzybów psylocybinowych, peyotlu (Lophophora williamsii) oraz napojów z roślin, jak np. ayahuasca, w ceremoniach szamańskich. Z kolei plemiona amazońskie stosowały ayahuaskę do osiągania wizji spirytystycznych i uzdrawiania innych. Substancje halucynogenne w starożytnych społecznościach Ale roślinne środki psychoaktywne odgrywały także bardzo ważną rolę społeczną. Od dawna wiadomo, że zażywanie takich substancji miało m.in. integrować społeczności starożytne. Niektóre dowody wskazują, że były bardzo powszechne wśród elit rządzących, które w ten sposób podejmowały decyzje polityczne. – Powszechnie uważa się, że działalność rytualna odegrała ważną rolę w rozwoju złożonych formacji społeczno-politycznych na całym świecie. W Andach Środkowych różnorodne dowody wskazują, że działalność rytualna często obejmowała wywoływanie zmienionych stanów psychicznych – napisali naukowcy na łamach czasopisma „Proceedings of the National Academy of Sciences”. W swoim artykule badacze przedstawili wyniki analiz mikrobotanicznych i chemicznych rurek do zażywania tabaki, które wykazały wykorzystanie roślin psychoaktywnych w ramach rytuału. Miał on obejmować niemal całe społeczeństwo ludu andyjskiego, żyjącego na terytorium dzisiejszego Peru w Chavín de Huántar w pierwszym tysiącleciu p.n.e. Halucynogeny umacniały władzę lokalnych elit To stanowisko archeologiczne kultury Chavín, które położone jest na północy górskich obszarów. W okresie powstawania i istnienia miasta zaczęto uprawiać kukurydzę, a także inne nowe rośliny. Ludność zaczęła budować miejskie ośrodki, co przyczyniło się później do rozwoju architektury sakralnej. Główną postacią kultową Chavin, było bóstwo znane jako Bóg opiekuńczy, który był rodzajem boga niebios. Jednak to nie rolnictwo i ogólny rozwój infrastruktury miały zapewnić sukces rozwoju miast i stworzenia hierarchicznego społeczeństwa, lecz rządzenie poprzez narkotyzujące się elity. – Nasze badanie wykazało, że nawet na wczesnych etapach złożone społeczeństwa Chavin włączały rośliny psychoaktywne do codziennego życia i działalności rytualnej. Ta bezpośrednia identyfikacja zawartości psychoaktywnych akcesoriów z prekolumbijskiego Peru rzuca światło na funkcję rytuału w Chavín de Huántar i innych wczesnych monumentalnych ośrodkach – tłumaczą badacze. Badając rurki do zażywania tabaki, naukowcy odkryli ślady nikotyny pochodzącej od dzikich krewnych tytoniu, a także pozostałości rośliny Anadenanthera colubrina, znanej również jako vilca. To roślina halucynogenna zawierająca znaczne ilości alkaloidów, m.in. bufoteninę (w największym stężeniu), DMT i 5-MeO-DMT. Badacze uważają, że lokalni przywódcy używali tej substancji nie tylko do wprowadzania się w trans, ale także w celu wzmocnienia swojego autorytetu. Przerażające rytuały miały wzmocnić autorytet władców Naukowcy podkreślają, że w przeciwieństwie do wspólnego używania halucynogenów, co było powszechne w innych starożytnych kulturach, rytuały kultury Chavín były ekskluzywne. Rurki do tabaki, które były przedmiotem analiz pochodziły z prywatnych komnat wewnątrz majestatycznych kamiennych struktur, w których mogło przebywać tylko kilku uczestników. – Zażywanie środków psychoaktywnych było częścią ściśle kontrolowanego rytuału, prawdopodobnie zarezerwowanego dla nielicznych, co miało wzmacniać hierarchię społeczną – powiedział dr Daniel Contreras, antropolog i archeolog, który był współautorem badania. Autorzy sugerują, że zmieniony stan psychiczny władców po substancjach halucynogennych mógł wydawać się dla ludu nadprzyrodzony, czasem wręcz przerażający. Ich poddani mogli utożsamiać ich irracjonalne zachowania z czymś nieziemskim, co właśnie miało umacniać ich pozycję jako elity namaszczonej przez bóstwa. – Świat nadprzyrodzony niekoniecznie jest przyjazny, ale na pewno jest potężny – wyjaśnia dr Contreras. – Te rytuały, często wzmacniane środkami psychoaktywnymi, były doświadczeniem, które wzmacniało systemy wierzeń i struktury społeczne – dodaje. Co ciekawe, te rytuały z udziałem halucynogenów były uzupełniane także muzyką. W komnatach, w których prawdopodobnie zażywano te substancje, znaleziono trąbki wykonane z muszli. – Jednym ze sposobów uzasadniania nierówności była ideologia. Poprzez udział w imponujących ceremoniach ludzie wierzyli, że było to coś dobrego – powiedział dr Contreras. Źródło: Proceedings of the National Academy of Sciences Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Starożytne kadzielnice wypełnione narkotykiem. Niezwykłe odkrycie z Arabii Saudyjskiej
Najstarsze ślady stosowania ruty syryjskiej znaleźli archeolodzy na terenie Arabii Saudyjskiej. Ta psychoaktywna roślina służyła do okadzania domostw już 2500 lat temu. Miała też odganiać złe duchy.
Spis treści: Ruta syryjska – panaceum? Tradycja mająca wiele tysięcy lat Ludzie stosowali substancje odurzające już wiele tysięcy lat temu. Archeolodzy znaleźli dowody na używanie opium w Europie już 5700 lat p.n.e. Nasiona marihuany znane są ze stanowisk archeologicznych na terenie Azji datowanych na ponad 8000 lat p.n.e. Motywacje do ich zażywania były i są różne, np. uśmierzanie bólu czy dodawanie sobie odwagi. Ale jest też jeszcze inna, bardzo praktyczna możliwość. Ruta syryjska – panaceum? Dwie ekspertki: dr Barbara Huber (Instytut Geoantropologii Maxa Plancka) i prof. Marta Luciani (Uniwersytet Wiedeński) wykonały specjalistyczne analizy kilku naczyń ceramicznych ze starożytnej osady Qurayyah w północno-zachodniej Arabii Saudyjskiej. Wyniki opublikowały na łamach „Communications Biology”. Badaczki skupiły się na płaskich naczyniach, w których wnętrzu zachowały się ślady czarnej, organicznej substancji. Aby poznać skład szczątków organicznych, zastosowano nowoczesne analizy biomolekularne: wysokosprawną chromatografię cieczową z tandemową spektrometrią mas. Okazało się, że były to pozostałości po spopielonej roślinie – rucie syryjskiej (łac. Peganum harmala). Oznacza to – zdaniem ekspertek – że roślina ta była świadomie używana do okadzania już 2700 lat temu, bo z tego okresu pochodzi osada, na której znaleziono naczynia. Ich zdaniem starożytni mieszkańcy Arabii Saudyjskiej wdychając dym, korzystali z właściwości antybakteryjnych, psychoaktywnych i terapeutycznych ruty syryjskiej. Tradycja mająca wiele tysięcy lat Wygląda na to, że w tym rejonie świata ludzie korzystali z ruty syryjskiej (lub innych analogicznych substancji) jeszcze wcześniej. Podobną kadzielnicę znaleziono na cmentarzysku tej osady – ma 4 tysiące lat. Ale nie wykonano ekspertyz jej powierzchni, chociaż kształt jest zbliżony do tych późniejszych. Co ciekawe, ruta syryjska jest nadal stosowana w tym regionie w tradycyjnej medycynie i praktykach fumigacji gospodarstw domowych. Warto jednak zaznaczyć, że w Polsce jest to roślina zakazana i uważana za środek odurzający. – Nasze odkrycia stanowią chemiczny dowód na najwcześniejsze znane spalanie harmalu (ruty syryjskiej – przyp. red.) nie tylko w Arabii, ale na całym świecie – mówi dr Barbara Huber, główna autorka badania. – Te ustalenia rzucają światło na to, w jaki sposób starożytne społeczności korzystały z tradycyjnej wiedzy o roślinach i lokalnej farmakopei („listy” leków – przyp. red,), aby dbać o swoje zdrowie, oczyszczać przestrzenie i potencjalnie wywoływać efekty psychoaktywne – dodała. Źródło: Communications Biology Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Słynny nominowany do Oscara film posłużył do badań nad uzależnieniem od heroiny
„Trainspotting" Danny’ego Boyle'a to jeden z najmocniejszych filmów o uzależnieniu, jakie kiedykolwiek nakręcono. Jego wyjątkowy realizm został wykorzystany w zaskakującym celu. W ramach badania mózgu film wyświetlono osobom uzależnionym.
Spis treści Fenomen „Trainspotting” Badanie mózgu z pomocą „Trainspotting” Sztuka potrafi zmienić ludzkie życie – z tym stwierdzeniem zgodzi się chyba większość z nas. Książka, film czy spektakl potrafią nami wstrząsnąć na tyle, że podejmujemy radykalne decyzje kierujące nas na zupełnie nowe tory. Okazuje się, że wyjątkowe dzieła potrafią jeszcze więcej: mogą pomóc także nauce. Naukowcy z Mount Sinai Hospital w USA wykorzystali słynny film „Trainspotting” do badań nad mózgami osób uzależnionych od heroiny. Fenomen „Trainspotting” „Trainspotting” to kultowy brytyjski film w reżyserii Danny’ego Boyle’a, oparty na powieści Irvine’a Welsha. Opowiada o grupie młodych chłopaków z Edynburga, których życie kręci się wokół heroiny. Główny bohater, Mark Renton (w tej roli Ewan McGregor), próbuje zerwać z nałogiem i zmienić swoje życie, ale ciągle wraca do toksycznego środowiska. Film podbił serca krytyków i widzów ironicznym humorem, kreacjami aktorskimi, realizmem i kultową dziś ścieżką dźwiękową. Krytycy chwalili film za autentyczność, styl i świeże podejście do trudnej tematyki. „Trainspotting” doczekał się nominacji do Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany. Zdobył też m.in. nagrodę BAFTA za najlepszy scenariusz oraz nagrody British Independent Film Awards. To dziś mówi się, że to jedno z najważniejszych dzieł brytyjskiego kina lat 90. Badanie mózgu z pomocą „Trainspotting” W uzależnieniu dochodzi do tzw. zaburzonego nadawania znaczenia bodźcom. W przypadku uzależnienia od środków odurzających sygnały związane na przykład z narkotykami patologicznie przyćmiewają inne źródła nagrody. Naukowcy przewidywali, że podczas oglądania filmu o tej tematyce, mózgi osób uzależnionych będą reagować mocniej podczas scen związanych z narkotykami. W badaniu opublikowanym na łamach „Brain” naukowcy z Mount Sinai Hospital wykorzystali do tego celu film „Trainspotting” jako realistyczny bodziec. To nowatorskie podejście w badaniach neuroobrazowania mózgu. Uczestnikami badania były osoby uzależnione od heroiny. Wyświetlano im film, jednocześnie mierząc aktywność ich mózgów. Odkryto, że ich kora oczodołowo-czołowa wykazywała wyjątkową aktywność, w synchronizacji z treściami związanymi z narkotykami. Aktywność była znacznie wyższa niż podczas scen pokazujących np. jedzenie czy interakcje społeczne. To potwierdza hipotezę, że w uzależnieniu dochodzi do nieadaptacyjnego wyolbrzymienia bodźców związanych z narkotykami, kosztem innych źródeł nagrody. Co istotne, u osób, które przeszły leczenie i były w stanie abstynencji, zaobserwowano znaczące zmniejszenie reakcji kory oczodołowo-czołowej. Sugeruje to, że leczenie przywraca równowagę w układzie nagrody w mózgu. Źródło: Brain Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Tak odurzali się germańscy wojownicy, by lepiej walczyć. Polacy wskazali zagadkowe artefakty
Zakończone łyżeczką okucia końców pasa mogły służyć jako dozowniki środków, które pobudzały germańskich wojowników do walki – wynika z badań polskich naukowców. Stosowanie takich psychoaktywnych substancji miało być wśród Germanów powszechne.
Spis treści: Odurzeni Germanie? Wielka niewiadoma Niezwykłe zabytki. Do czego służyły? Germanie – wysoki stopień odurzenia Alkohol i różnego rodzaju substancje psychoaktywne znane są ludziom od tysiącleci. Stosowane je również w czasie działań wojennych. Nie musimy szukać daleko. Na przykład niektórzy dopatrują się sukcesu hitlerowskich Niemiec w pierwszej fazie II wojny światowej m.in. w używaniu przez żołnierzy Pervitinu, czyli rodzaju metamfetaminy, po której nie spano przez parę dni pod rząd. Z kolei w wojskach sowieckich zawsze zaopatrywano żołnierzy w alkohol. Odurzeni Germanie? Wielka niewiadoma O tym, że starożytni Grecy i Rzymianie chętnie sięgali po wino czy opium, wiemy ze źródeł pisanych. Naukowcy ze względu na brak informacji sądzili, że barbarzyńcy, czyli wszelkie ludy mieszkające poza Imperium Rzymskim, odurzali się co najwyżej alkoholem. Chociaż na terenie zamieszkiwanym przez nich rosły różne rośliny i grzyby, które umożliwiały tworzenie środków psychoaktywnych. Temu zagadnieniu postanowili się przyjrzeć archeolog prof. Andrzej Kokowski z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Marie Curie-Skłodowskiej w Lublinie i biolożki z tej samej uczelni: prof. Anna Jarosz-Wilkołazka i dr Anna Rysiak. Wnioski opublikowali właśnie na łamach czasopisma naukowego „Praehistorische Zeitschrift”. Naukowcy chcieli znaleźć odpowiedź, czy społeczności barbarzyńskie z okresu rzymskiego na obszarze środkowoeuropejskiego Barbaricum stosowały używki. Udali się na poszukiwanie pośrednich wskazówek w postaci szczególnych zabytków, ze względu na brak źródeł pisanych. „Pretekstem do wytypowania przedmiotów, które mogły służyć dozowaniu używek, były nieliczne odnotowane małe łyżeczki, których forma i rozmiar wykluczały np. funkcję przyboru kosmetycznego lub instrumentu medycznego” – piszą w artykule badacze. Niezwykłe zabytki. Do czego służyły? Naukowcy przeanalizowali 241 niewielkich przedmiotów o charakterystycznym kształcie łyżeczki, które znaleziono na ponad 100 stanowiskach archeologicznych z okresu wpływów rzymskich. Pochodziły głównie z terenów podmokłych i z grobów w Skandynawii, Niemiec oraz Polski. Artefakty te posiadają uchwyty o długości przeważnie od 40 do 70 mm oraz maleńką wklęsłą część o średnicy od 10 do 20 mm. Archeolodzy uważają, że były noszone przy pasie przez mężczyzn. Analiza tych przedmiotów wskazuje, że nie pełniły one żadnej praktycznej funkcji w codziennym życiu. Druga część pracy badawczej polegała na próbie wskazania dostępnych wśród Germanów surowców roślinnych wpływających na pobudzenie organizmu i określenia ich skuteczności. Do wyrabiania substancji psychoaktywnych Germanie mogli używać takich roślin jak mak, chmiel, konopie, z rodziny psiankowatych (lulkowate i belladonna) oraz wybranyvh grzybów z rodzajów Amanita, Clitocybe, Claviceps czy Psilocybe. Germanie – wysoki stopień odurzenia W konkluzji naukowcy doszli do wniosku, że zastosowanie środków stymulujących i intensyfikujących agresję mogło być w strefie Barbaricum daleko większe, niż przypuszczano. Jednym z dowodów mają być znaleziska z militarnych ofiarnych miejsc wotywnych w południowej Skandynawii (głównie Illerup). Tam ilość przyborów do dozowania środków psychoaktywnych może świadczyć wręcz o ich powszechności. Zdaniem autorów publikacji, udało im się tym samym odkryć nieznaną gałąź gospodarki działającej na potrzeby konfliktów wojennych prowadzonych w okresie wpływów rzymskich. „Można zaryzykować tezę, że obecność używek wśród wojowników była w pewnym sensie skutkiem ich obecności w życiu społecznym. Tyle, że w życiu codziennym ich funkcją i rolą mogło być zaspokojenie innych potrzeb” – wskazują badacze. I wymieniają ich zastosowanie dla celów rozrywkowych czy antidotum na codzienne problemy, albo nawet jako niezbędne lekarstwo. Inni badacze zwracali uwagę również na niewielkie metalowe pojemniczki, tzw. Amulettendose, znane na przykład z grobów kobiecych. Mogły służyć nie tylko jako pojemniki na kosmetyki, ale też jakiś rodzaj narkotyków. Germanie nie byli jednolitą społecznością. Jest to nazwa ludów, które wykształciły się na terenach nadłabskich około połowy I tysiąclecia p.n.e. Pierwsze znane zapisane określenie „Germanie” pochodzi z dzieła greckiego uczonego Posejdoniosa z Apamei (135 r. p.n.e.–ok. 51 r. n.e.), ale jego twórcą mógł być też słynny Juliusz Cezar. Najwięcej o Germanach wiemy, dzięki Tacytowi i jego dziełu „De origine et situ Germanorum”. Wiemy, że czasach Imperium Rzymskiego Germanie zasiedlali duże obszary Europy – od Renu na zachodzie po Skandynawię na północy i Dunaj – na wschodzie. Wiemy o nich sporo, dzięki walkom z Rzymem, co skrzętnie odnotowali starożytni historycy. Źródło: Praehistorische Zeitschrift, MPOV Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Przyprawa z „Diuny”? Ziemskie zwierzęta również wydzielają substancje psychoaktywne
Przyprawa, melanż czy po prostu spice. Niezależnie od tego, jak nazwiemy wydzielinę czerwi z kultowej powieści Franka Herberta „Diuna”, jest ona naturalnym narkotykiem, kluczowym dla władzy i ekonomii uniwersum. Wzmaga zdolności psioniczne, wyostrza zmysły i pozwala nawigować bo niekończących się mapach galaktyki. Okazuje się, że nie trzeba pustynnych czerwi planety Arrakis, aby zetknąć się z podobną substancją odzwierzęcą.
Spis treści: Psychodeliczne supermoce Omamy i halucynacje Ryba snów i koszmarów Cząstka Boga prosto z ropuchy – Pamiętasz smak swojej pierwszej przyprawy? – Smakowała jak cynamon. – Lecz nigdy dwa razy tak samo. Ona jest jak życie: ilekroć jej kosztujesz, ukazuje inną twarz. Takie uwagi wymieniają bohaterowie „Diuny”, Wellington Yueh i lady Jessica. Osobisty lekarz rodu Atrydów i należąca do zakonu Bene Gesserit konkubina księcia znali działanie wydzieliny czerwi i rozumieli, że jest ona nie tylko potężnym środkiem psychoaktywnym, ale też zarzewiem wojen. To, co dzieje się w powieści, przypomina dość mocno wojny narkotykowe, choć sam Herbert odnosił historię do wojen o ropę. W końcu ropa również jest produktem odzwierzęcym. Powstała miliony lat temu z przekształcenia materii organicznej, głównie szczątków roślin i zwierząt morskich, w wyniku procesów biologicznych i chemicznych. W dodatku jest bezcenna w naszym świecie. Opiera się na niej cała nasza ekonomia, a wojny o dostęp do złóż ropy pochłonęły miliardy dolarów i miliony zabitych. Psychodeliczne supermoce Mistyczna wydzielina czerwi, wydłużający życie i wywołujący doświadczenia poza ciałem melanż, wydają się czystą fantazją. Jednak istnieją zwierzęta na Ziemi, które wytwarzają feromony, chemiczne środki obrony i inne substancje o podobnych właściwościach. – W „Diunie” wiele rzeczy zdaje się działać jak supermoce — mówi Alison Schapker, showrunnerka i producentka wykonawcza serialu „Diuna: Proroctwo” w rozmowie z National Geographic. Dodaje, że nawet najbardziej fantastyczne elementy „Diuny” są często osadzone w „ewolucyjnym obiektywie”. A może potężne czerwie to po prostu odlegli potomkowie skromnych, ziemskich nicieni? Nicienie produkują równie imponujący arsenał chemikaliów, co pustynne czerwie z powieści. Te różnorodne, wysoce przystosowane robaki wydzielają koktajl silnych feromonów zwanych askaryzydami. Podobnie jak książkowa „Woda Życia”, niektóre askaryzydy działają jak eliksir miłości, pomagając nicieniom przyciągać partnerów. Inne askaryzydy przekształcają anatomię nicieni, podobnie jak długotrwałe działanie melanżu zmienia ciała Nawigatorów Gildii. Niektóre substancje chemiczne wprowadzają nicienie w stan hibernacji, który może znacznie wydłużyć ich życie. – To bardzo interesujący etap życia robaka, ponieważ normalny cykl życia trwa od pięciu do trzydziestu dni. Jednak nicienie mogą spędzić nawet osiem miesięcy w stanie w stanie hibernacji — mówi Michael Werner, ekspert ds. nicieni z Uniwersytetu Utah. Omamy i halucynacje Feromony nicieni prawdopodobnie nie wywołują halucynacji, chociaż Werner przyznaje, że naukowcy tego jeszcze nie badali. – Ale jest całkiem sporo innych gatunków zwierząt, głównie ryb, płazów i owadów, które produkują substancje chemiczne zdolne wywoływać zmienione stany świadomości — twierdzi Laura Orsolini, adiunkt psychiatrii z Politechniki Marche w Ankonie we Włoszech, współautorka pracy przeglądowej na temat tzw. „psychodelicznej fauny”. Niestety, badania nad psychodelikami pochodzenia zwierzęcego są bardzo nieliczne. W wielu przypadkach naukowcy nie wiedzą, które substancje chemiczne wywołują zmiany świadomości ani dlaczego zwierzęta je produkują. Niektórzy biolodzy podejrzewają, że naturalne halucynogeny pełnią funkcję obronną. Ryba snów i koszmarów Eksperymenty z psychodelicznymi zwierzętami mogą mieć jednak potężne skutki. Na przykład Sarpa salpa, znana jako „ryba snów” lub „koszmarów”, może wywoływać przerażające halucynacje u osób, które ją spożyją. Mamy na to całkiem sporo dowodów. Co pewien czas pojawiają się opowieści osób, które po zjedzeniu „ryby snów” miały halucynacje, często połączone z omamami słuchowymi. Jak w przypadku pewnego 40-letniego turysty, który poczuł się chory kilka godzin po zjedzeniu Sarpa salpa w restauracji na Lazurowym Wybrzeżu. Następnego dnia musiał przerwać prowadzenie samochodu, gdy jego wzrok zaczął się rozmazywać, a gigantyczne, krzyczące owady wydawały się atakować jego pojazd. Natomiast pewien 90-letni mężczyzna po spożyciu Sarpa salpa zaczął słyszeć „krzyki ludzi i pisk ptaków”. Nie jest jasne, dlaczego tylko niektórzy ludzie doświadczają takich efektów po zjedzeniu tej ryby. Możliwe, że sposób przygotowania ryby, w tym to, czy została oczyszczona przed ugotowaniem, odgrywa w tym rolę. Jeszcze poważniejsze problemy może wywołać zjedzenie świeżego mięsa rekina grenlandzkiego. Fermentowane mięso tego rekina jest narodowym daniem Islandii, ale jeśli mięso zostanie zjedzone na świeżo, może wywołać wymioty, halucynacje i chwilowy paraliż. Naukowcy uważają, że odpowiada za toksyna o nazwie trimetyloamina — produkt rozpadu trimetyloaminy tlenkowej obecnej w mięsie rekina grenlandzkiego. Cząstka Boga prosto z ropuchy Ale halucynogeny mogą produkować nawet mrówki. Mrówki żniwiarki z południowej i południowo-centralnej Kalifornii mogą wywoływać halucynogenne wizje, prawdopodobnie dzięki psychoaktywnym związkom w swoim jadzie. Z kolei ropucha koloradzka (Bufo alvarius) wytwarza halucynogenny jad z kilku gruczołów na swojej skórze. Mlecznobiała substancja zawiera 5-MeO-DMT, znaną także jako „cząsteczka Boga” ze względu na zdolność do przenoszenia użytkowników w stan egzystencjalnego oświecenia. Robert Villa, prezes Towarzystwa Herpetologicznego w Tucson, twierdzi, że użytkownicy psychodelików prawdopodobnie po raz pierwszy eksperymentowali z jadem tej ropuchy w latach 80. XX wieku. Jednak popyt na płaza gwałtownie rośnie dzięki promocji podróży z użyciem jadu przez celebrytów i influencerów. Choć naukowcy nie są jeszcze pewni, czy ropucha została poważnie zagrożona przez czarny rynek, Villa i inni obawiają się, że gdy badacze odnotują spadek populacji, może być „za późno” na podjęcie działań. Jak widać nie trzeba lecieć na pustynną Arrakis, by zetknąć się z psychodelikami odzwierzęcymi. Pozostaje jedno pytanie: czy warto? Źródło: National Geographic Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Substancje psychoaktywne są dzisiaj badane na najważniejszych światowych uniwersytetach. Psylocybina i inne psychodeliki mogą pomagać chorym na depresję, cierpiącym na zespół stresu pourazowego oraz zmagającym się z uzależnieniami. Gdzie obecnie stosuje się terapie z udziałem psychodelików? O tym rozmawiamy w najnowszym podcaście.
W tym artykule: Dlaczego grzyby produkują psylocybinę? Czy psychodeliki mogą leczyć? W jakich krajach dopuszczono terapie z użyciem psychodelików? Psylocybina to substancja odpowiedzialna za psychoaktywne efekty wywoływane przez grzyby z rodzaju Psilocybe. W grupie tej znajduje się około dwustu gatunków. Rosną na całym świecie, także w Polsce. W naszym kraju występuje np. łysiczka lancetowata, grzyb o cienkim, długim trzonie i niedużym kapeluszu. Bardzo możliwe, że nie znamy jeszcze wszystkich grzybów psylocybinowych. – Na razie odkryliśmy 150 tys. gatunków wszystkich grzybów, jednak naukowcy szacują, że mogą być ich nawet kilkanaście milionów – opowiada Maciej Lorenc, socjolog, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Psychodelicznego, popularyzator wiedzy o psychodelikach. Wśród tych nieznanych jeszcze gatunków mogą być też grzyby wytwarzające psylocybinę i psylocynę. Dlaczego grzyby produkują psylocybinę? Nie wiadomo. Psylocybina jest metabolitem wtórnym, co oznacza, że nie jest grzybom niezbędna do przetrwania. Jednak grzyby Psilocybe prawdopodobnie od 75 mln lat mają grupę genów odpowiedzialną za syntezę psylocybiny. Musi więc spełniać ważne funkcje. Być może pomaga manipulować zachowaniem zwierząt w taki sposób, by grzyby odnosiły istotne dla przetrwania korzyści. – Nie wiadomo, jak było pierwotnie, jednak obecnie istotniejsza wydaje się funkcja przyciągająca psylocybiny – mówi Lorenc. Na pewno substancje psychodeliczne okazały się atraktantami dla Homo sapiens. Czy psychodeliki mogą leczyć? Grzyby psylocybinowe są znane ludzkości od kilku tysięcy lat. Dzisiaj wokół nich rozwija się potężny biznes medyczny. Przybywa badań zajmujących się leczniczym potencjałem psylocybiny i innych substancji psychoaktywnych. – Naukowców szczególnie interesuje zastosowanie psylocybiny w leczeniu depresji, także depresji lekoopornej – opowiada Maciej Lorenc. – Ale także w leczeniu uzależnień czy np. klasterowych bólów głowy. To rzadka, bardzo uciążliwa dla pacjentów przypadłość – dodaje. Co się dzieje w ludzkim mózgu po przyjęciu psylocybiny? Kluczową zmianą jest spadek aktywności we wzgórzu. Ta część mózgu odpowiada za filtrowanie informacji przesyłanych z narządów zmysłów do kory. Spada też aktywność tzw. sieci stanu domyślnego (ang. default mode network). Odpowiada ona za nasze poczucie indywidualnego „ja” osadzonego w narracji biograficznej – wyjaśnia Maciej Lorenc. Mniejsza aktywność tej sieci przekłada się na charakterystyczny efekt występujący po użyciu psychodelików: specyficzne poczucie rozpuszczenia ego, uwolnienia „ja”. W jakich krajach dopuszczono terapie z użyciem psychodelików? W latach 60. i 70. XX wieku psychodeliki zostały uznane za narkotyki (w dużej mierze z powodów politycznych). W absolutnej większości krajach świata zakazano ich wytwarzania, sprzedaży i używania. Ostatnio jednak to się zmienia. – W Stanach Zjednoczonych w kilku miastach przeprowadzono referenda, w których zdecydowano o zdekryminalizowaniu naturalnych psychodelików – mówi Lorenc. W 2020 r. stan Oregon uregulował stosowanie psychodelików pod okiem licencjonowanych opiekunów: przepisy weszły w życie w zeszłym roku. Podobne rozwiązania ma również wprowadzić stan Kolorado. Także Europejska Agencja Leków deklaruje, że jest gotowa przyjrzeć się bliżej leczniczemu potencjałowi psychodelików. Ma do dyspozycji wyniki badań prowadzonych z udziałem ludzi zarówno w Europie, jak USA od ponad dwóch dekad. – Krajem, który najodważniej podszedł do kwestii medycznego zastosowania psychodelików, jest na razie Australia – mówi Maciej Lorenc. – W zeszłym roku wprowadzono tam możliwość stosowania MDMA w leczeniu ciężkich przypadków stresu pourazowego. Czy podobne rozwiązania są możliwe w Polsce? Kto w naszym kraju sprawdza, czy psychodeliki mogą leczyć? O tym wszystkim również rozmawiamy w naszym wideopodcaście. Całą rozmowę można wysłuchać w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. View Ediplayer on the source website
Europejczycy 3000 lat temu zażywali psychodeliki. To prawdopodobnie element rytuału pogrzebowego
Naukowcy przeprowadzili badania ludzkich włosów odnalezionych w hiszpańskiej jaskini z epoki brązu. Badacze odkryli, że znajdują się w nich ślady obecności substancji psychodelicznych.
W tym artykule: Psychodeliki znane są człowiekowi od tysięcy lat Odkryto obecność trzech alkaloidów Najwcześniejszy dowód na używanie psychodelików w Europie W grę wchodzą dwie hipotezy Nie wiadomo dokładnie, kiedy ludzie po raz pierwszy zaczęli świadomie używać psychodelików. Jedna z hipotez zakłada, że nasi przodkowie eksperymentowali z roślinami, które miały działanie odurzające już w plejstocenie. Co więcej, niektórzy badacze uważają, że spożywanie psychodelicznych grzybów mogło mieć bardzo duży wpływ ewolucję i rozwój ludzkiej świadomości. Psychodeliki znane są człowiekowi od tysięcy lat Dotychczas wiadomo było, że substancje halucynogenne używane były m.in. przez niektóre kultury prekolumbijskie. Badania toksykologiczne z 2022 roku wykazały, że dzieci Inków były odurzane narkotykami podczas rytuału ofiarnego zwanego capacocha. Roślin halucynogennych używali również szamani praktycznie w całej Mezoameryce. Wierzyli, że pomagają one leczyć choroby zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Teraz naukowcy z Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie wpadli na zupełnie nowe ślady wykorzystywania psychodelików. Podczas wykopalisk w jaskini grobowej Es Càrritx na Minorce odnaleziono zachowane ludzkie włosy. Badania metodą datowania radiowęglowego wykazały, że pochodzą sprzed 3000 lat, czyli z epoki brązu w Europie. Odkryto obecność trzech alkaloidów W grocie, oprócz włosów, znaleziono również artefakty, które znane były wcześniej ze starożytnych obrzędów pogrzebowych. Naukowców szczególnie zaintrygował fakt obecności włosów, ponieważ takie znalezisko jest niezwykle rzadkie w archeologii, a równocześnie bardzo cenne. To dlatego, że dokonując specjalistycznej analizy, można ocenić stan biochemiczny organizmu ich właściciela. Naukowcy trafili na pierwsze dowody użycia opium w starożytności. Okoliczności? Nietypowe Zastosowanie opium w starożytności może zaskoczyć. Co sugerują autorzy badań przeprowadzonych w Izraelu? Hiszpańscy naukowcy przeprowadzili badania, które wykryły obecność efedryny, atropiny i skopolaminy. To organiczne związki chemiczne pochodzenia roślinnego, które należą do grupy alkaloidów i stosowane są m.in. jako stymulanty psychodeliczne, środki zwiększające koncentrację lub powodujące ukojenie i senność. Badacze ustalili również, jakie było stężenie wykrytych substancji. Wyniki opisali na łamach czasopisma „Scientific Reports”. – Spożywanie roślin narkotycznych przez człowieka ma bardzo długą tradycję. Dzięki połączeniu wielu różnych dziedzin nauki, m.in. archeologii, antropologii, chemii, farmakologii, etnobotaniki i ikonografii, możliwe było prześledzenie tego zwyczaju do czasów prehistorycznych w Eurazji Ameryce Północnej i Ameryce Południowej – opisują w artykule hiszpańscy naukowcy. Najwcześniejszy dowód na używanie psychodelików w Europie – Ponieważ substancje psychoaktywne są zwykle niewidoczne w zapisie archeologicznym, o ich obecności wnioskowano na podstawie dowodów pośrednich, takich jak typologia oraz funkcje niektórych artefaktów, które mogły być związane z ich przygotowaniem lub konsumpcją. To m.in. naczynia garncarskie, kamienne moździerze, zestawy do zażywania tabaki lub fajki do palenia – podkreślają badacze. Naukowcy przyznają, że do tej pory brakowało bezpośrednich dowodów na to, że ludzie w starożytności spożywali psychodeliki. Uczeni z Uniwersytetu w Barcelonie przyznają, że badanie toksykologiczne włosów dostarczyło najwcześniejszego dowodu spożywania psychodelików w Europie. Badacze zaznaczają, że miało to związek z rytuałem pogrzebowym. Jaskinia Es Càrritx została odkryta w 1995 roku. Archeolodzy twierdzą, że powstał między 1400 a 800 r. p.n.e. Była miejscem pochówku ludzi z epoki brązu. Podczas wykopalisk odnaleziono tam szczątki ponad 200 osób. Większość z nich to dorośli, ale odkryto kilka szkieletów dzieci. W grę wchodzą dwie hipotezy Badacze zwrócili uwagę na to, że niektórzy zmarli zostali pochowani w nietypowy sposób. Ich włosy zostały zabarwione na czerwono, starannie je czesano, a następnie ścinano i umieszczano wewnątrz rurek wykonanych z drewna lub zwierzęcego poroża. Artefakty te umieszczano w pobliżu ciał. Osoby, które poddano takim rytuałom, umieszczano jednak w innej komorze grobowej. Autorzy odkrycia twierdzą, że w jaskini znaleziono w sumie 10 takich pojemników z włosami. Naukowcy nie są do końca pewni, na czym polegały te tajemnicze obrzędy. Bardzo możliwe, że środki halucynogenne były podawane ludziom, aby zaburzyć ich percepcję, a następnie dokonać rytualnego zabójstwa. Ludzie, których składano w ofierze, nie wiedzieli nawet, że wkrótce zostaną zamordowani. Jednak analiza chemiczna wykazała, że środki psychodeliczne były podane tym ludziom nawet rok przed śmiercią. Druga hipoteza zakłada, że osoby, które spożywały narkotyki miały zupełnie inną rangę społeczną, niż reszta osób pochowanych w grobowcu. Być może byli to pewnego rodzaju szamani, którzy spożywali narkotyki, aby wejść w odmienny stan świadomości. Autorzy podkreślają jednak, że potrzebne są dalsze badania, aby móc rozwiązać tę zagadkę. Źródło: Scientific Reports Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Santa Muerte – meksykański kult śmierci potępiony przez Kościół. Czy naprawdę jest niebezpieczny, jak twierdzi Watykan?
Kult Świętej Śmierci z roku na rok zyskuje w Meksyku kolejne rzesze nowych zwolenników. Kim jest Santa Muerte i dlaczego wzbudza tak wiele kontrowersji szczególnie wśród duchownych Kościoła katolickiego?
W tym artykule: Skąd się wzięła Santa Muerte? Jak wygląda Santa Muerte? Kult Santa Muerte i Jesus Malverde Wojny gangów narkotykowych w Meksyku Jesus Malverde – meksykański patron przemytników narkotyków Trudy codziennego życia w Meksyku wyniosły na ołtarze nowe postaci, które czci się na równi z tradycyjnymi świętymi. Jedną z nich jest Santa Muerte, czyli Święta Śmierć, przedstawiona pod postacią szkieletu kobiety odzianego w pelerynę z kapturem i trzymającego w ręku kosę (czasami także wagę, symbolizującą równowagę między dobrem a złem). Mimo potępienia Watykanu, który uznał kult za „bluźnierstwo” i „degradację religii”, grono jej zwolenników stale rośnie. Aby lepiej zrozumieć fenomen Santa Muerte, zachęcamy do zapoznania się z reportażem meksykańskiej dziennikarki, Almy Gullermprieto, która przybliża postać nieformalnej patronki przestępców. Skąd się wzięła Santa Muerte? Więzień znany jako El Nińo, po hiszpańsku „Chłopczyk”, trafił za kraty dziewięć i pół roku temu. Wysoki i kościsty, niezdarny w ruchach, ze szczerym, dziecinnym uśmiechem, wygląda, jakby nigdy nie miał dorosnąć. Jednak na myśl o jego czynach włos się jeży na głowie. Porzucony przez ojca jako siedmiolatek i wychowywany przez dziadków ze strony matki, w wieku 20 lat popełnił morderstwo, za co trafił do tego właśnie więzienia w północnym Meksyku. Jego kumpel Antonio, starannie ubrany, czujny, zwinny, o szczerym, naiwnym spojrzeniu, wylądował w tej samej celi oskarżony o porwanie. – Zostaliśmy przyjaciółmi – mówią zgodnie. Trudno przewidzieć, kiedy El Nińo wyjdzie zza krat, ale jest pełen nadziei. Liczy na swego protektora, który – jak wierzy – uniemożliwił strażnikom znalezienie u niego kilku absolutnie zabronionych przedmiotów, co mogłoby przedłużyć jego wyrok o wiele kolejnych lat. – Niczego nie zauważyli, chociaż wszystko leżało na wierzchu – mówi. Ta nadnaturalna siła otacza El Nińo opieką, gdy wróg się zbliża, i chroni go zawsze. Nie tak jak fałszywi przyjaciele, którzy opuszczą cię w potrzebie i zostajesz sam jak pies – potwierdza Antonio. Ów czyniący cuda opiekun i najbardziej bezbronnych, i największych grzeszników, to La Santa Muerte – Święta Śmierć. Słynne meksykańskie więzienie zmienia się w atrakcję turystyczną. Jakie inne zakłady karne są otwarte dla zwiedzających? Więzienie lepsze od muzeum? Zwiedzanie tych miejsc może przyprawić o gęsią skórkę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6cc38ac4d7c6d5b73b35edda5ae8acc9e267583f-5a3ed5c.jpeg" width="938" height="563" alt="Słynne meksykańskie więzienie zmienia się w atrakcję turystyczną. Jakie inne zakłady karne są otwarte dla zwiedzających?" title="Słynne meksykańskie więzienie zmienia się w atrakcję turystyczną. Jakie inne zakłady karne są otwarte dla zwiedzających?" /> Jest ona tylko jedną z wielu postaci z innego świata, do których Meksykanie zwrócili się, gdy na ich kraj spadły plagi. A było ich niemało: susza, epidemia świńskiej grypy odpowiedzialna za załamanie turystyki, wyczerpanie się złóż ropy, głównego towaru eksportowego, kryzys ekonomiczny i ponad wszystko nieszczęsny narkotykowy szlak, o którym głośno na świecie z powodu popełnianych na nim bestialskich zbrodni. Chociaż liczba zabójstw w Meksyku ustabilizowała się w ciągu ostatnich 20 lat, narkotykowe gangi panoszą się tak, że Meksykanie otwarcie zastanawiają się, czy aby las mafias nie wygrały już wojny z rządem. W Ciudad Juárez, na granicy z Teksasem, zbudowano nowoczesną kostnicę. 1,5 mln dolarów zagranicznej pomocy poszło na ten cel po masowych – i wciąż niewyjaśnionych – zabójstwach kobiet. Ponad 400 z nich porwano, zgwałcono i torturowano, a ciała znajdywano zakopane na pustyni w pobliżu miasta. W ciągu dwóch lat w Ciudad Juárez w wojnach narkotykowych zabito ponad 4 tys. ludzi. – Emocjonalna presja i napięcia związane z życiem w kryzysie sprawiają, że ludzie zaczęli poszukiwać symbolicznych postaci, które mogą im pomóc stawić czoło zagrożeniom – twierdzi José Luis González, profesor z Meksykańskiej Narodowej Szkoły Antropologii i Historii, specjalizujący się w badaniu popularnych kultów. Wśród tych postaci są afrokubańskie bóstwa oraz przestępcy, którym przypisuje się moc czynienia cudów, tacy jak legendarny bandyta z północnego Meksyku Jesús Malverde. Nawet niektórzy chrześcijańscy święci pomagają teraz nie w zbawieniu, ale w osiągnięciu sukcesu. Panteon bóstw się powiększa, ale kult ubranego w długą szatę szkieletu z kosą – La Santa Muerte – szerzy się chyba najszybciej. – Jeśli wziąć pod uwagę, że przez ostatnią dekadę Meksyk był oswajany z gwałtowną śmiercią, to ten szkielet bezpośrednio odwołuje się do obecnej sytuacji – mówi González. Czy Jezus istniał naprawdę? 4 pytania do prof. Zbigniewa Mikołejki Co do dzieciństwa Jezusa niczego nie możemy być pewni. Ewangelie mieszają fakty i wizje, zaś źródła pozachrześcijańskie często są czarną propagandą. Jak wygląda Santa Muerte? Postać Świętej Śmierci przypomina średniowiecznego Mrocznego Żniwiarza. Tyle że całkowicie różni się od zabawnych szkieletów z Dnia Zmarłych – święta, w którym ukochani bliscy na kilka godzin wracają do żywych i są przez nich wspominani. Ołtarze poświęcone La Santa Muerte można dziś spotkać w całym Meksyku, na rogach ulic i w ubogich domach. Czczą ją i kobiety, i mężczyźni. Każdego pierwszego dnia miesiąca w buntowniczej dzielnicy w sercu miasta Meksyk Enriqueta Romero prowadzi modły do szkieletu. Twarda, sprośna i macierzyńska zarazem Romero była jedną z pierwszych i najbardziej żarliwych propagatorek kultu, który podobno został zapoczątkowany w miastach nad Zatoką Meksykańską, a teraz obejmuje zasięgiem niemal cały kraj. W Kalifornii i Ameryce Środkowej młodzi ludzi palą świece dla La Santa Muerte i tatuują na ciele jej wizerunki – czasem maleńkie, a czasem ogromne. Kilka lat temu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych uznało ten kult za nielegalny. Bez skutku. Powszechnie dostępne są filmy z instruktażami, jak się modlić do La Santa Muerte, i nawet intelektualiści zaczęli mówić, że kult jest muy auténtico – jak najbardziej autentyczny. Kult Santa Muerte i Jesus Malverde Nie tylko kryzys, ale i rodzaj problemów, w obliczu których stanęli dziś ludzie, przyczynił się do gwałtownego rozprzestrzeniania się nowych kultów. Wyobraźmy sobie, że żyjemy w jednym z miast na wybrzeżu, na narkotykowym szlaku, co noc słyszymy terkot karabinów maszynowych i obawiamy się, że dosięgnie nas zbłąkana kula. Czyż nie jest zrozumiałe, że ludzie szukają protekcji kogoś takiego jak bandyta i „święty” Jesús Malverde, którego czczą handlarze narkotyków? Z kolei wierzący katolicy zwracają się do św. Judy Tadeusza. Jego popularność rośnie wśród ludzi, którzy znaleźli się w sytuacji bez wyjścia. Można ją przyrównać jedynie do tej, którą cieszy się La Santa Muerte, być może dlatego, że święty znany jest jako patron spraw beznadziejnych. Piętnaście lat temu Daniel Bucio zaczął się modlić do św. Judy. Przed sześciu laty święty go wysłuchał i wreszcie pozwolił jego matce odejść, po długiej, pełnej cierpienia chorobie. Dziś Bucio co miesiąc chodzi do starego, jeszcze z epoki kolonialnej, kościoła pw. San Hipólito, tuż obok głównej turystycznej trasy w centrum Meksyku. Modli się tam w podzięce przed cudowną figurą św. Judy, ofiarowaną świątyni jakieś 30 lat temu. Historyków narkobiznesu uderzyłby zapewne zbieg okoliczności: jakieś 30 lat temu handlarze z Medellín w Kolumbii, słynący z oddania św. Judzie, nawiązali pierwsze kontakty ze swoimi meksykańskimi odpowiednikami. Dzień św. Judy oficjalnie obchodzi się 28 października, ale tysiące natchnionych wiernych przychodzą do kościoła 28. dnia każdego miesiąca. Od świtu do wieczora w parafii celebruje się wtedy 16 mszy, a ludzie idą do figury na klęczkach, modląc się o pomoc, protekcję i ratunek. W Meksyku odnaleziono aztecki ołtarz, a w nim ludzkie prochy Archeologowie odkryli aztecki ołtarz z XVI wieku w pobliżu placu Plaza Garibaldi w stolicy Meksyku. Pochodzi z czasów zaraz po hiszpańskiej konwiście i podboju azteckiej stolicy Tenochtitlán. Ich rzesza jest tak liczna, że policja musi zamykać sąsiednie ulice. Daniel Bucio kocha te romerías, z dzikim tłumem, jedzeniem na ulicy i niekończącymi się paradami, w których niesione są figury św. Judy. Niektóre są tak wielkie, że aż trudne do udźwignięcia, inne mniejsze, ale fantazyjnie udekorowane. Ta jego ubrana jest według starych religijnych tradycji z rodzinnego miasta Daniela – w długą do kostek błyszczącą szatę i pióropusz azteckiego władcy. Jednak w ostatnich latach przyjemność czerpaną z comiesięcznych pielgrzymek psują mu coraz liczniejsze gromady młodych ludzi o twarzach bez uśmiechu i ciałach ozdobionych tatuażami i łańcuchami. Krążą wśród wiernych i podczas błyskawicznych transakcji wymieniają coś, co wygląda jak cukierek w opakowaniu. Bucio wie, o co chodzi. – Niestety, tych dzieciaków przybywa coraz więcej. Kalają imię Naszego Pana i św. Judy, który nie ma nic wspólnego z tym całym narcotráfico. Gdyby każdym, kto tu przyszedł, kierowała szczera wiara, nie spotkałbyś ich tak wielu – mówi. Ojciec Jesús García, drobnej postury, wesoły duchowny z zakonu Klaretynów – Zgromadzenia Misjonarzy Synów Niepokalanego Serca Maryi – jest świadomy, że do św. Judy modlą się też ludzie, którzy wyglądają, jakby chcieli zarobić dużo pieniędzy w bardzo krótkim czasie. Zdaje sobie sprawę, że ta nowa pobożność dotyczy wszystkich warstw społeczeństwa i zawodów. – Ostatnio przyszedł do mnie pewien polityk i poprosił o modlitwę za swoje zwycięstwo w wyborach. Wyobraża pani sobie!? – wykrzykuje rozbawiony na niebywałą myśl, że św. Juda mógłby być patronem narkobiznesu. – Mówią, że kiedy figura św. Judy trzyma swoje atrybuty w lewej ręce, to znaczy, że pracuje dla handlarzy narkotyków, i inne takie bzdury – dodaje. Ojciec Jesús woli zająć się nowymi wyznawcami prawdziwej wiary. Jeśli sądzić po pozorach, jedynie meksykańscy handlarze narkotyków nie mają powodów do narzekań w obliczu kryzysu,który gnębi ich rodaków. Wyjechali w poszukiwaniu pracy, padli ofiarami handlu narządami. Tragedia Polaków w Meksyku Mężczyźni z Polski polecieli do Meksyku, bo byli przekonani, że na miejscu czeka na nich praca. Niestety, padli ofiarami nielegalnego handlu narządami. Jeden z mężczyzn po usunięciu kilku o... Dostarczają niemal całą kokainę, która konsumowana jest na północ od granicy, uprawiają też i przemycają większość marihuany i coraz większą ilość chemicznych środków odurzających, które lubią konsumenci z USA. Posługują się przemocą jako środkiem perswazji, okrutnie okaleczając swoje ofiary i wystawiając zwłoki na widok publiczny, żeby pokazać wszystkim siłę i brak skrupułów. To świadoma strategia wzbudzania strachu. Kiedyś handlarze wywodzili się z niewielkiego stanu Sinaloa na północy kraju, z małych grup sąsiedzkich, połączonych rodzinnymi więzami. Położony pomiędzy Zatoką Kalifornijską a łańcuchem górskim Sierra Madre Zachodnia, prawie 500 km od granicy ze Stanami Zjednoczonymi, rolniczy stan Sinaloa zamieszkany był przez biednych chłopów. Dzięki temu okazał się idealnym terenem dla rozwinięcia cichej produkcji na amerykański rynek. Wcześniej handlarze ograniczali się tu do uprawy marihuany w górach lub kupowania jej od innych plantatorów z wybrzeża Pacyfiku. Szmuglowali ją potem z niewielkim zyskiem na terytorium USA. Przez dziesięciolecia był to stosunkowo mało ryzykowny biznes na niewielką skalę, a przemoc nie dotyczyła osób z nim niepowiązanych. Wojny gangów narkotykowych w Meksyku W latach 70. meksykański rząd, przy współpracy z amerykańskim, zorganizował serię akcji przeciw handlarzom z Sinaloa. To było jak próba pozbycia się wirusa przez wpuszczenie go do krwiobiegu. Wprawdzie pewną liczbę mafijnych „żołnierzy” wykonujących brudną robotę aresztowano lub zabito, ale większość przywódców zdołała ujść z Sinaloa bez szwanku i rozpoczęła działalność w sąsiednich stanach i dużych miastach wzdłuż granicy amerykańsko-meksykańskiej. Z każdą kolejną operacją wojskową narkotykowi bossowie przenosili się w nowy rejon i rośli w siłę. Wraz ze wzrostem ich dochodów przybywało broni i handlarzy, którzy w nowych miastach i regionach korumpowali coraz więcej polityków oraz stróżów prawa. Nie można było powstrzymać samego handlu, bo działała tu prosta zasada: sprzedawaj nielegalne dobra z wysoką marżą bogatym konsumentom i zatrudniaj siłę roboczą spośród młodych ludzi bez pieniędzy i przyszłości, którzy chcą dobrze się ubierać, działać bez litości i mieć poczucie władzy. Tak oto w latach 80. zapanował nowy, brutalny porządek. Narkotykowi baronowie kontrolowali przestępcze podziemie i najważniejszych członków sił bezpieczeństwa w takich miastach jak Guadalajara, Tijuana i Juárez. Podczas niepewnego zawieszenia broni, które jednak przetrwało lata, rozdzielili miasta pomiędzy poszczególne „rodziny”. W latach 90. kruchy pokój między wysiedlonymi z rodzimego regionu klanami z Sinaloa został przerwany. Zaczęły walczyć o kontrolę nad najważniejszymi granicznymi punktami tranzytowymi i czasami razem z nimi, a czasami przeciw nowym grupom handlarzy niezwiązanych z Sinaloa, takim jak kartel Del Golfo ze stanu Tamaulipas. Jego odgałęzieniem stali się Los Zetas, jedni z najokrutniejszych zabójców. Wojny narkotykowe w Meksyku. Czym jest narkomarketing i dlaczego kartele z narkotyków przeszły na awokado? Kim był Jesús Malverde? NG Traveler Zjawiskowo to podcast o niezwykłych zjawiskach i fenomenach na świecie. To historie ludzi i opowieści o ich życiu. To próba zrozumienia odległych kultur i zbliżenie słuchacza do... Nadeszły nowe czasy i walczący w coraz krwawszych wojnach narkotykowych „żołnierze” stojąc w obliczu strasznej śmierci, właśnie do niej zwrócili się po protekcję. Ci żołnierze sił specjalnych, wyszkoleni przez władze Meksyku i USA, przeszli na stronę kartelu znad Zatoki i wypowiedzieli wojnę byłym pracodawcom. Zwykli Meksykanie naprawdę pojęli, jak brutalna stała się przemoc związana z narkobiznesem, gdy we wrześniu 2006 r. grupa na czarno ubranych mężczyzn wtargnęła do przydrożnej dyskoteki w stanie Michoacán, wysypując na podłogę zawartość worka na śmieci. W środku było pięć odciętych głów. Aresztowany Santiago Meza przyznał się, że rozpuścił w sodzie kaustycznej 300 zwłok, a ich szczątki zakopał na przedmieściach Tijuany. Narkotykowy gang płacił Mezie 600 dolarów tygodniowo za „utylizację” ciał swoich rywali zabitych w wojnie o wpływy. – Dostarczali mi zwłoki, a ja się ich po prostu pozbywałem – wyznał, dodając, że tę „pracę” wykonywał przez 10 lat. Rywalizacja jest bezwzględna, bo zyski meksykańskich narkotykowych gangów ocenia się nawet na ponad 20 mld dolarów rocznie. Nastąpiła nowa epoka coraz krwawszych starć między konkurującymi ze sobą kartelami i „żołnierze” stojąc w obliczu okrutnej śmierci, właśnie do niej zwrócili się po protekcję. To podczas pierwszej antynarkotykowej kampanii mit i kult narkoświętego Jesúsa Malverde rozszerzył się poza granice Sinaloa. Według legendy Malverde żył w XIX w. i był przestępcą, który rabował bogatych i rozdawał pieniądze biednym. Został za to powieszony, po czym zza grobu zaczął czynić cuda. Jego kult stał się popularny w latach 70., gdy postanowił się do niego modlić były uliczny handlarz Eligio González. Syn Gonzaleza – silny, spokojny i poważny Jesús, siedząc przed kaplicą Malverde w Culiacán, opowiedział mi o cudzie. Otóż w 1976 r. Eligia, który pracował wtedy jako kierowca, napadnięto, zraniono nożem i postrzelono, po czym pozostawiono na śmierć. Zwrócił się wtedy do Malverde, którego jedynym w tym czasie pomnikiem był stos kamieni w miejscu, gdzie podobno został pogrzebany. Ranny obiecał, że zbuduje mu odpowiednią kaplicę, jeśli święty bandyta uratuje mu życie. Gdy wyzdrowiał, dotrzymał słowa. González najwyraźniej rozumiał, że ludzie potrzebują wizerunku Malverde, żeby mogli go czcić. Niestety, nie istniała ani jedna fotografia, a nawet żaden dowód, że kiedykolwiek żył. González zwrócił się więc do swego sąsiada rzemieślnika, by wykonał gipsowe popiersie: „Zrób tak, żeby był podobny trochę do Pedra Infante i trochę do Carlosa Mariscala” – poprosił. Infante to gwiazdor filmowy z Sinaloa, a Mariscal – miejscowy polityk. Prowizoryczna, zbudowana z pustaków kapliczka poświęcona Malverde stoi dokładnie naprzeciw kompleksu budynków władz stanowych. Jej pomalowane na zielono ściany wewnątrz i na zewnątrz pokrywają wota zawieszone przez wyznawców. Gipsowe popiersie „świętego” jest umieszczone w szklanej gablocie i otoczone tuzinami bukietów, głównie plastikowych kwiatów. Jest też mnóstwo fotografii i ozdobnych tabliczek z wzorem liści marihuany lub „rogu kozła”, jak mówi się w slangu na karabin AK-47. Jesus Malverde – meksykański patron przemytników narkotyków Status Malverde jako opiekuna handlarzy narkotyków nie podlega dyskusji – w Sinaloa jest oczywiste, że gdy jakiś baron chce się pomodlić do „świętego”, cała ulica zostaje zamknięta, by mógł uczynić to w spokoju. Ale, jak podkreśla strażnik z więzienia w Culiacán, Malverde jest teraz tak popularny wśród mieszkańców Sinaloa, że stał się już czymś więcej niż świętym. W Meksyku szef więzienia odmawia wstępu reporterom, którzy nie chcą podpisać zobowiązania, że nie będą pisać „propagandowych” tekstów na temat kultu La Santa Muerte. Z kolei w zakładzie karnym w północnym Meksyku, w którym siedzi El Nińo, dyrektor pozwala mi rozmawiać z osadzonymi o ich wierze, nie stawiając żadnych warunków. Eskortowana przez strażników mijam kolejne punkty kontrolne. Na koniec ląduję w długim korytarzu pod gołym niebem, którego lewa ściana jest ku memu zdumieniu udekorowana portretami bohaterów dziecięcych kreskówek, takich jak Królewna Śnieżka, Kanarek Tweety czy SpongeBob Kanciastoporty. Strażnik wyjaśnia, że namalowano je na prośbę więźniów, by dzieci nie czuły strachu, gdy przyjdą spędzić święta z ojcami. Naprzeciw ściany z postaciami z kreskówek znajduje się wysokie ogrodzenie z drutu, a za nim przypominające hangary budynki otoczone trawą i nielicznymi drzewami. To tam Antonio, oskarżony o porwanie, pisze corridos – więzienne ballady, z których kilka nawet zostało nagranych. Tam też El Nińo, skazany za morderstwo nawleka igły kolorowymi nićmi i pracochłonnymi wzorami obszywa wizerunki Dziewicy z Guadalupe, Chrystusa i La Santa Muerte. O Świętej Śmierci po raz pierwszy usłyszał w telewizji, z dość osobliwego źródła duchowego objawienia, ale dla zamkniętego za drutami była to jedyna droga. Teraz nic nie jest w stanie złamać jego wiary w nowego protektora. Rozmawiamy w cieniu liści drzewa na więziennym dziedzińcu. Kilkunastu skazańców przysłuchuje się rozmowie, przytakując, gdy Antonio wyjaśniał, dlaczego La Santa Muerte przyciąga tak wielu wyznawców: – Śmierć jest zawsze obok – nawet jeśli jest to jej maleńki wizerunek, który przykleisz nad pryczą. Masz pewność, że się nie ruszy, że nigdy nie odejdzie. Przybrana matka zapowiedziała El Nińo, że jeśli kiedyś wyjdzie z więzienia, ona nie zechce go widzieć i nie życzy sobie także, by jego córka znów się z nim spotkała. Nigdy. Ale w przeciwieństwie do najbliższej rodziny La Muerte go potrzebuje: – Jeśli obiecasz jej biały kwiat i go nie przyniesiesz, poczujesz się fatalnie, bo ona będzie płakać – mówi El Nińo. Dlatego składa obietnice, których dotrzymuje. Zbliża się południe i upał narasta. Mężczyźni trącają się łokciami, w końcu jeden z nich idzie po plastikowy pojemnik z wodą, którym z nieoczekiwaną kurtuazją częstuje niespodziewanego gościa. Wyspa Lalek w Meksyku. Historia tego miejsca jest przerażająca Wyspa Lalek to spełnienie koszmarów wszystkich, którzy boją się horrorów o zabawkach. Pytam o plotki na temat rytuałów związanych z rozprzestrzeniającym się kultem La Santa. Mówią, że wykorzystuje się w nich ludzką krew, a nawet poświęca ludzi na ofiarę. Więzień z innego zakładu potwierdził, że to prawda. El Nińo i Antonio mówią, że La Santa Muerte nagrodzi twoje modlitwy, jednak trzeba jej zapłacić i że ta zapłata musi być proporcjonalna do cudu, o który się prosi, a kara za niespłacenie długu wobec niej jest straszna. Uprzejmość tych mężczyzn wobec mnie pomaga wyobrazić sobie, że nie są winni ciężkich zbrodni, że kult La Santa Muerte wziął się z wyboru, a nie z desperacji ludzi spodziewających się najgorszego. Zapytałam El Nińo, czy myśli, że kiedy już odsiedzi swoje, będzie mógł wieść normalne życie. Skrzywił twarz w gorzkim uśmiechu: – Po tym wszystkim, co zrobiłem? Są ludzie, którzy czekają, żeby mnie wykończyć, jak tylko pojawię się za bramą. Podaliśmy sobie ręce i obaj skazani ciepło podziękowali mi za pogawędkę. Opuściłam więzienie z przeświadczeniem, że także za jego murami nadzieja wymaga wielkiej wiary. Święto Świętej Śmierci nieoficjalnie przypada na dzień 1 listopada. Wówczas w całym kraju organizowane są procesje ku czci Santa Muerte. Tekst: Alma Gullermprieto, 2010
Naukowcy trafili na pierwsze dowody użycia opium w starożytności. Okoliczności? Nietypowe
Zastosowanie opium w starożytności może zaskoczyć. Co sugerują autorzy badań przeprowadzonych w Izraelu?
W tym artykule: Pogrzebowe opium znalezione w Izraelu Narkotyki w starożytności i czasach biblijnych Odkrycia archeologiczne w Izraelu Naukowcy prowadzący badania terenowe w Izraelu odkryli ślady opium w ceramicznych naczyniach z XIV wieku p.n.e. Ich znalezisko to jak dotąd najstarsze dowody wykorzystania narkotyku w starożytności. Artefakty wykopano w Tel Yehud, mieście położonym około 18 km od Tel Awiwu. Naukowców skłonił do badań ich kształt – odwróconych kwiatów maku. To właśnie z tych roślin produkuje się opium. Właściwie mak lekarski jest jedną z pierwszych roślin na świecie, które zaczęto używać w celach medycznych. Opisane odkrycie jest najwcześniejszym dowodem na istnienie samej substancji. Badacze twierdzą jednak, że jej historia może sięgać jeszcze dalej w przeszłość i w głąb Azji. Eksperci stawiają hipotezę, że opium powstało na terenie dzisiejszej Turcji. Stamtąd przez Cypr narkotyk miał trafić do Izraela. Pogrzebowe opium znalezione w Izraelu Jak można przeczytać na łamach czasopisma „Archaeometry”, naukowcy z Izraelskiego Urzędu Zabytków, Instytutu Nauki Weizmanna i Uniwersytetu w Tel Awiwie zidentyfikowali ślady narkotyku w ośmiu naczyniach. Nie wszystkie powstały na miejscu w Izraelu. Część z nich została sprowadzona z Cypru. Miejsce odkrycia może wskazywać na zastosowanie opium. W okolicy chowano Kananejczyków. Archeolodzy przypuszczają więc, że środek halucynogenny mógł być używany do rytuałów pogrzebowych. – Być może podczas tych ceremonii, prowadzonych przez członków rodziny lub przez duchownego w ich imieniu, uczestnicy próbowali podnieść na duchu swoich zmarłych krewnych w celu wyrażenia prośby. Wpadali w stan ekstazy za pomocą opium – mówi Ron Be'eriof z Izraelskiego Urzędu Starożytności w oświadczeniu prasowym. Nie wyklucza również, że narkotyk mógł „pomóc duchowi wstać z grobu, przygotowując się do spotkania z krewnymi w następnym życiu”. Narkotyki w starożytności i czasach biblijnych W rozmowie z „The Times of Israel” Amanda Borschel-Dan Vanessa Linares, archeolożka z Uniwersytetu w Tel Awiwie i główna autorka badania, podkreśliła, że to „pierwsze możliwe do zidentyfikowania użycie opium bez cienia wątpliwości w Lewancie”. To nie pierwsze narkotyczne odkrycie w Izraelu. W 2020 r. naukowcy zidentyfikowali ślady konopi w liczącej 2700 lat świątyni w Tel Arad w południowo-wschodnim Izraelu. Badanie wykazało, że na jednym z ołtarzy marihuana była zmieszana z odchodami zwierząt. Miał to być sposób na ogrzanie wnętrza. Na drugim ołtarzu odkryto z kolei ślady kadzidła wymieszanego z tłuszczem zwierzęcym. Badacze sugerują, że konopie indyjskie były używane w biblijnej Judzie jako środki psychoaktywne, do stymulowania przeżyć podczas ceremonii religijnych. Ślady opium są o około 600 lat starsze od dowodów na wykorzystanie marihuany w świątyni. Wygląda na to, że historycznie narkotyki cieszyły się większym przyzwoleniem społecznym. Wiązało się to zapewne z tym, że były wykorzystywane w ściśle określonych sytuacjach, związanych najczęściej z rytuałami i religią. Obecne podejście społeczeństwa i środowisk naukowych względem używek i środków psychoaktywnych cały czas ewoluuje. Marihuanę możne legalnie kupić i palić rekreacyjnie między innymi w Holandii, Portugalii czy niektórych stanach USA. Coraz częściej badane są też środki halucynogenne. Testowane jest między innymi zastosowanie ich w leczeniu depresji. Odkryto fragment tronu króla Salomona? Archeolodzy odnaleźli tajemnicze płytki z kości słoniowej opisywane w Biblii Zaskakujące odkrycie dotyczy fragmentów boazerii. Archeolodzy uważają, że płytki mogą pochodzić z czasów Pierwszej Świątyni w Jerozolimie zniszczonej w 587 r. p.n.e. Odkrycia archeologiczne w Izraelu Archeolodzy prowadzący wykopaliska w Izraelu mają pełne ręce roboty. Nawet odkrycia sprzed kilku lat, po kolejnych badaniach mogą zaskoczyć nowymi faktami. Wiele emocji wzbudza między innymi poszukiwanie biblijnej Betsaidy, wioski, w której Jezus miał dokonywać cudów. Tam też urodził się święty Piotr. Niedawno badacze zbliżyli się do poznania prawdy o miejscu narodzin apostoła. Oczywiście nie wszystkie odkrycia archeologiczne na terenie Izraela dotyczą chrześcijaństwa. Archeolodzy znaleźli też rzymską monetę z wybitym znakiem zodiaku. To pierwsze takie znalezisko w kraju. Źródło: „Archeometry”. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Czy można przeżyć własną śmierć? Naukowcy odnotowali podobieństwo między narkotycznym odlotem a „doświadczeniem śmierci”
Trudno jest przeżyć własną śmierć. Rąbka tajemnicy mogą jednak uchylić eksperymenty z narkotykami oraz relacje ludzi, którzy mają za sobą „doświadczenie śmierci”.
W tym artykule: Jak przeżywamy śmierć? Narkotyki i NDE DMT a „doświadczenie śmierci” Jak substancje psychoaktywne wpływają na mózg Definicja śmierci Jak przeżywamy śmierć? W roku 2012 emerytowany neurochirurg dr Eben Alexander napisał książkę „Dowód”, w której przekonywał, że umierając wychodzimy w stan błogości. Nie, nie przemawiał do nas zza grobu. Oparł to twierdzenie na własnych przeżyciach. Kilka lat wcześniej na skutek ciężkiej infekcji bakteriami E.coli jego mózg praktycznie przestał funkcjonować i lekarz zapadł w tygodniową śpiączkę. Alexander twierdzi, że doświadczył w tym czasie odmiennych stanów świadomości. Dokładnie je potem zrelacjonował. Opisał między innymi, że znalazł się w ciemnym pustym tunelu, którego koniec wypełniało światło pochodzące z okrągłej świetlistej kuli. W podróży tej towarzyszyła mu młoda kobieta o niebieskich oczach i wysokich kościach policzkowych. Przewodniczka zapewniała go, że nie ma się czego obawiać, i że tam, dokąd zmierzają, będzie otoczony miłością i troską. Niezwykłe doniesienia dr. Alexandra podzieliły opinię publiczną. Choć po jego książkę sięgnęły miliony czytelników, a amerykański „Newsweek” uczynił z jego historii temat numeru pod znamiennym tytułem „Niebo istnieje”, jego koledzy po fachu – jak Sam Harris czy Colin Blakemore – wytknęli mu wiele braków i nieścisłości w opisie doświadczeń. Stwierdzili też, że stany, których doświadczał dr Alexander mają podłoże fizjologiczne. – Niedotleniony mózg płata człowiekowi różne figle. Zaś nietypowa percepcja rzeczywistości jest przeważnie wynikiem zaburzeń pracy płatów skroniowych – skomentował rewelacje kolegi Colin Blakemore. Śmierć jest odwracalna? Naukowcy sprawili, że ludzkie oko wykazywało aktywność pięć godzin po zgonie Brak tlenu jest zabójczy dla komórek nerwowych. Sprawia, że tkanka nerwowa bardzo szybko obumiera i nie nadaje się do przeszczepu. Jednak naukowcy uczynili właśnie krok, by to zmienić. Udał... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/smierc-jest-odwracalna-naukowcy-sprawili-ze-ludzkie-oko-wykazywalo-aktywnosc-piec-godzin-po-zgonie-fot-getty-images-f47f5cc.jpeg" width="938" height="615" alt="Śmierć jest odwracalna? Naukowcy sprawili, że ludzkie oko wykazywało aktywność pięć godzin po zgonie (fot. Getty Images)" title="Śmierć jest odwracalna? Naukowcy sprawili, że ludzkie oko wykazywało aktywność pięć godzin po zgonie (fot. Getty Images)" /> Historia dr. Alexandra zawiera kilka cech wspólnych dla tzw. doświadczenia bliskości śmierci (NDE – near death experience) – stanu odczuwanego przez osoby, które znalazły się na granicy życia i śmierci lub w stanie śmierci klinicznej. Określenia tego użył po raz pierwszy w 1976 r. amerykański psycholog i filozof Raymond Moody w bestsellerowej książce „Życie po życiu”, w której opisał relacje 150 osób, które tego stanu doświadczyły. Ich wspomnienia zawierały podobne elementy: jasne światło, uczucie opuszczenia ciała, obecność innych osób dających wsparcie, dobre samopoczucie i brak strachu. Podobne przedstawienia przejścia granicy życia i śmierci można znaleźć jednak już dużo wcześniej, na przykład w XVI-wiecznym obrazie „Wzniesienie błogosławionych do raju” Hieronima Boscha. Malarz również przedstawił drogę w zaświaty jako tunel wypełniony światłem. Opinię publiczną podzieliły nie tylko relacje dr. Alexandra, ale samo pojęcie „doświadczenia śmierci”. Przykładem dr Bruce Greyson, emerytowany profesor psychiatrii i nauk neurobehawioralnych na Uniwersytecie w Wirginii. Ten współautor książki „Doświadczenia śmierci” w 2013 r. napisał, że stany takie nadal stanowią wyzwanie dla badaczy chcących opisać je w sposób naukowy. Jego zdaniem dostarczają nam wiedzy, której nie można wytłumaczyć za pomocą istniejących modeli psychologicznych czy fizjologicznych. Jednak już inni specjaliści – jak dr Charlotte Martial, członkini zespołu przy szpitalu uniwersyteckim w Liege, zajmującego się zagadnieniem śpiączki, czy Chris Timmermann z zespołu badającego odmienne stany świadomości przy Imperial College w Londynie – uważają, że „doświadczenia śmierci” mają konkretne naukowe i neurochemiczne wytłumaczenie. Dr Martial jest o tym przekonana, choć trudno jest zdobyć stuprocentowe dowody, bo jak na razie nie umiemy badać mózgu osoby doświadczającej śmierci. Narkotyki i NDE Za neurochemicznym wytłumaczeniem „doświadczenia śmierci” przemawiałoby podobieństwo tego przeżycia do stanów po przyjęciu narkotyków halucynogennych. Zwłaszcza tych, które wpływają na przepływ serotoniny przez synapsy mózgowe (serotonina jest neuroprzekaźnikiem biorącym udział m.in. w procesach percepcji i odczuwania emocji). Mowa tu przede wszystkim o klasycznych halucynogenach, takich jak LSD (dietyloamid kwasu D-lizergowego), psylocybina (halucynogenny związek występujący w grzybach halucynogennych) czy dimetylotryptamina (DMT), zwana też „molekułą duszy”. Ta ostatnia substancja psychoaktywna występuje w wielu roślinach Amazonii i jest od wieków stosowana w Ameryce Południowej jako „bilet” do duchowych wypraw. Jej działanie opisał w XVI w. hiszpański misjonarz franciszkanin Bernardino de Sahagún. Meksykańscy Indianie, których obserwował duchowny po zażyciu magicznych roślin, doświadczali zabawnych albo przerażających halucynacji. Niektórzy z nich widzieli swoją śmierć i płakali. Do podobnych celów wykorzystywali DMT szamani z plemion zamieszkujących amazońskie lasy deszczowe. Źródłem tej substancji był dla nich wywar z pnącza z rodziny malpigiowatych, zwany caapi albo ayahuasca. Roślina ta zwana jest również „pnączem zmarłych”, bo ułatwia kontakty z duchami. W Afryce z kolei do rytuałów inicjacji młodych mężczyzn używa się halucynogennego krzewu ibogi narkotycznej, który powoduje stany podobne do NDE. Ma to poszerzać granice percepcji. Ryby uzależniają się od metaamfetaminy spływającej do rzek Eksperyment czeskich naukowców wykazał, że pstrągi są skłonne uzależnić się od narkotyków. Co to oznacza dla ekosystemów na świecie? Podobieństwa między narkotycznymi halucynacjami a „doświadczeniem śmierci” dostrzegał Albert Hofmann, odkrywca LSD. Jedno z pierwszych doświadczeń z tą substancją miał 19 kwietnia 1943 r. Tak opisał je w książce „LSD, moje trudne dziecko”: „Moje ciało nic nie odczuwa, wydaje się być dziwnie martwe. Czy byłem na granicy życia i śmierci? Wydawało mi się, że opuszczam swoje ciało i obserwuję jego tragiczną sytuację jako zewnętrzny obserwator”. Timothy Leary – wydalony z Harvardu amerykański profesor psychologii i wielki orędownik narkotyków halucynogennych – swoje narkotyczne seanse porównywał do „śmieci na życzenie”. Jednak przyzwolenie, by halucynacje po środkach psychoaktywnych potraktować jako naukowy model do badań nad „doświadczeniem śmierci”, jest w nauce rzeczą nową. – Wreszcie możemy oficjalnie stawiać hipotezy naukowe przybliżające nas do zrozumienia natury NDE. Jedna z nich zakłada, że w sytuacjach zagrażających życiu, kiedy człowiek przekracza pewną granicę, niektóre cząstki endogenne (wytwarzane przez ludzkie ciało) działają na nasz umysł w taki sam sposób jak dimetylotryptamina czy inne substancje psychoaktywne – wyjaśnia dr Martial. DMT a „doświadczenie śmierci” W 2018 r. międzynarodowy zespół badaczy – pod kierunkiem Chrisa Timmermanna i Robina Carhart-Harrisa z Imperial College w Londynie przy udziale wcześniej wspomnianej dr Charlotte Martial z Belgii – przeprowadził test. Poproszono 13 ochotników o scharakteryzowanie swoich doświadczeń po zażyciu DMT oraz przyjęciu placebo. Skupiono się na tych halucynacjach, które pojawiały się również w NDE. Uczestnicy eksperymentu mieli opisać, w jakim stopniu czuli się oddzieleni od swojego ciała, czy towarzyszyło temu poczucie spokoju oraz czy widzieli jasne światło. Następnie naukowcy porównali narkotyczne wizje ochotników z relacjami osób, które miały za sobą prawdziwe „doświadczenie śmierci”, np. wskutek wypadku. Relacje okazały się zadziwiająco podobne, z „paroma dostrzegalnymi różnicami”. Rok później Martial z zespołem podeszła do tematu ponownie, tym razem z jeszcze innej strony. Jej ekipa badawcza zebrała opisy narkotycznych halucynacji oraz relacje „doświadczenia śmieci” od 15 tys. osób w USA i w Belgii. Również tym razem podobieństwa były uderzające. Zwłaszcza u osób, które zażyły klasyczne narkotyki halucynogenne, np. ketaminę, substancję psychoaktywną klasyfikowaną jako dysocjant. To jeden ze związków stosowanych w medycynie i weterynarii do znieczulania przedoperacyjnego. – Tym samym znaleźliśmy naukowe dowody na to, że za NDE stoją mechanizmy neurofizjologiczne – podkreśla dr Martial. Jak substancje psychoaktywne wpływają na mózg Klasyczne środki halucynogenne, takie jak LSD czy psylocybina (znajdująca się w grzybkach halucynogennych) są podobne do serotoniny, neuroprzekaźnika produkowanego przez nasz mózg. Serotonina ma związek z wieloma jego funkcjami, odpowiada m.in. za generowanie emocji i percepcję. Środek halucynogenny przejmuje czy też naśladuje funkcje serotoniny, zaburzając subiektywną percepcję. DMT (dimetylotryptamina) przemieszcza się w mózgu tymi samymi „ścieżkami”, co serotonina, ale tworzy również własne, np. łączy się z receptorami sigma-1, które odpowiadają za komunikację między neuronami. Ketamina z kolei działa na mózg, blokując receptory NDMA. Mają one wpływ na przepływ glutaminianu, najważniejszego neuroprzekaźnika pobudzającego w układzie nerwowym, od którego aktywności zależą procesy uczenia się i zapamiętywania. Głównym obszarem mózgu, na jaki mają wpływ substancje halucynogenne, są płaty skroniowe, odpowiadające za nasze emocje i pamięć. Usunięcie części tego płata, np. w ramach radykalnej metody leczenia ciężkiej epilepsji, niwelowało oddziaływanie na mózg takich substancji jak LSD. Co ciekawe, nadmierna aktywność płata skroniowego, np. podczas ataku padaczki, może prowadzić do stanów podobnych do NDE. Substancje psychoaktywne zwiększają ilość chaotycznej aktywności mózgu – co neurologowie określają jako stan wyższej entropii (większego nieporządku). Mniejsza jest wtedy aktywność struktur odpowiadających za normalną pracę mózgu, podczas której jesteśmy samoświadomi i skupieni na sobie. Jedna z teorii mówi, że środki halucynogenne tłumią aktywność mózgu odpowiadającą za posiadanie własnego ego i to objawia się poczuciem duchowej łączności ze światem. OSTRZEŻENIE: Zgodnie z prawem posiadanie środków odurzających i substancji psychotropowych jest karalne. Definicja śmierci Podobne są też długofalowe efekty „doświadczenia śmierci” i zażycia narkotyków halucynogennych. W obydwu przypadkach wizje są wyjątkowo realistyczne, mocno zapadają w pamięć i prowadzą do życiowych zmian. Badanie z 2019 r. wykazało, że ponad połowa osób po NDE przewartościowała swoje życie. Podobnie trwały wpływ na osobowość badanych miały ich przygody ze środkami psychoaktywnymi. Doznania po ich zażyciu określali jako ważne i „kształtujące ich psychikę”. Zdaniem dr Martial i innych naukowców narkotyczny odlot wydaje się tak podobny do NDE, bo w momencie, kiedy znajdujemy się na krawędzi życia i śmierci, mózg wydziela takie same substancje (albo zachowuje się podobnie) jak pod wpływem substancji psychoaktywnych. Na poparcie tezy wskazują, że w mózgach ludzi i innych ssaków znajduje się naturalna dimetylotryptamina. Przeprowadzony w 2019 r. eksperyment na szczurach wykazał, że DMT uwalniało się w ich mózgach, kiedy wywoływano u nich zatrzymanie akcji serca. To sugeruje, że dimetylotryptamina może działać jako neuroprotektor, czyli substancja zapobiegająca procesowi degeneracji neuronów. Inni badacze są zdania, że w momentach bliskich śmierci wydziela się w mózgu związek przypominający ketaminę (substancja psychoaktywna stosowana w medycynie i weterynarii do znieczulania przedoperacyjnego), o podobnych właściwościach ochronnych. Na czym polega powietrzny pogrzeb? Wyjątkowa forma pochówku jest praktykowana od tysięcy lat Podczas chowania zmarłych wysoko w górach kluczową rolę odgrywają sępy. Ptaki zabierają ciała zmarłego do nieba. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/na-czym-polega-powietrzny-pogrzeb-wyjatkowa-forma-pochowku-jest-praktykowana-od-tysiecy-lat-27709d0.jpeg" width="938" height="588" alt="Na czym polega powietrzny pogrzeb? Wyjątkowa forma pochówku jest praktykowana od tysięcy lat" title="Na czym polega powietrzny pogrzeb? Wyjątkowa forma pochówku jest praktykowana od tysięcy lat" /> Odkryto też podobieństwo zmian w mózgu po zażyciu środków halucynogennych i zatrzymaniu akcji serca. W obu przypadkach aktywność całego mózgu była całkowicie zsynchronizowana, co może przekładać się na subiektywne odczucie jedności ze światem, zwanej także zatarciem się ego. Mimo przedstawionych dowodów nie wszyscy naukowcy są przekonani, że za „doświadczeniem śmierci” stoi występujące w mózgu naturalne DMT. Amerykański farmakolog i międzynarodowy ekspert ds. substancji psychoaktywnych prof. David Nichols jest autorem pracy naukowej z 2018 r., w której dowodzi, że ilość tej substancji w mózgu jest zbyt mała, by mogła powodować reakcje opisywane podczas NDE. Zarazem dodaje jednak, że jako naukowiec wierzy, że stan ten musi mieć jakieś inne neurochemiczne wyjaśnienie. Chris Timmermann, autor tezy tłumaczącej „doświadczenie śmierci” obecnością dimetylotryptaminy w mózgu, przyjmuje zastrzeżenia prof. Nicholsa. Przyznaje, że w grę może wchodzić cały wachlarz neuroprzekaźników. Nawet jeśli okaże się, że za subiektywne „doświadczenie śmierci” nie odpowiada DMT, wypracowany model naukowy może pomóc nam lepiej zrozumieć psychologiczny wymiar śmierci. Jest to proces, któremu nauka dopiero się przygląda. Modele wypracowane w kontrolowanych warunkach mogą być pomocne w zrozumieniu, dlaczego NDE ma tak duży wpływ na dalsze życie osoby, która go doświadczyła. Dr Martial w jednym z artykułów napisała, że proces umierania jest zagadnieniem mało znanym nauce choćby z tego powodu, że trudno tu o powtarzalność badania w warunkach laboratoryjnych. Nawet jeśli uznamy, że NDE jest okienkiem w zaświaty, a eksperymenty z lekami psychodelicznymi dają podobne możliwości, trzeba zauważyć, że większość ludzi reanimowanych w stanach zagrażających życiu nie przeżywa „doświadczenia śmierci”. Prof. Nichols studzi nadzieje naukowców na odkrycie psychologicznej natury śmierci, bo przecież nikt dotąd nie wrócił z zaświatów, by zrelacjonować, jak ten proces przebiega. Jego zdaniem nie ma pewności, czy modele naukowe oparte na DMT czy ketaminie są odpowiednie do badania mechanizmów śmierci. Nie wiemy bowiem nawet tego, czy zjawisko nazwane „doświadczeniem śmierci” jest faktycznie preludium do zgonu. W Peru odnaleziono kolejne szczątki dzieci, które zostały złożone w ofierze. Niektóre noszą ślady przemocy Archeolodzy znaleźli kolejne mumie w grobowcu bogatego mężczyzny sprzed prawie 1200 lat. Wszystko wskazuje na to, że to kolejne ofiary, które zostały zamordowane w ofierze, na jego cześć. Choć natura NDE pozostaje zagadką, badania tego zjawiska oraz substancji psychoaktywnych otworzyły szansę na pomoc nieuleczalnie chorym pacjentom borykającym się ze strachem przed śmiercią. Zarówno ludzie po „doświadczeniu śmierci”, jak i pacjenci w stanach terminalnych, którzy jako ochotnicy poddali się terapii halucynogenami, przyznawali, że będąc w odmiennym stanie świadomości nie odczuwali strachu. Medyczny potencjał halucynogenów jest obecnie przedmiotem badań grup badawczych m.in. Uniwersytetu w Nowym Jorku, Imperial College w Londynie i Uniwersytetu Johna Hopkinsa w USA. Czy udowodnienie biochemicznej natury NDE nie odbierze wiary i nadziei tym, którzy znajdowali w jego opisach wymiar duchowy? Jeśli błogość, boska jasność i wszechogarniająca miłość jest wytworem naszych neuronów a nie dowodem na istnienie nieba, może lepiej porzucić ten obszar badań? Nie zgadza się z tym dr Frederick Barrett z Uniwersytetu Johna Hopkinsa. – Naukowe wyjaśnienie zjawiska nie przekreśla jego wymiaru duchowego, nie zmniejsza jego subiektywnej wartości ani też nie pozbawia nas możliwość odczuwania strachu czy piękna. Czy znajomość mechanizmów przyspieszenia dośrodkowego sprawia, że przejażdżka rollercoasterem jest mniej ekscytująca? Dla mnie – nie. A przypuszczam, że nie jestem przypadkiem odosobnionym – mówi.
Słynne „coffee shopy" już nie tylko w Amsterdamie. Popularne bary z marihuaną pojawiają się w Tajlandii
W kraju, w którym jeszcze do niedawna za posiadanie nawet najmniejszej ilości narkotyków można było trafić na wiele lat do więzienia, zaczynają pojawiać się „coffee shopy", w których można legalnie kupić marihuanę. Czy liberalizacja prawa narkotykowego przyciągnie do Tajlandii jeszcze więcej turystów?
W tym artykule: Zielona rewolucja w Azji Południowo-Wschodniej Pierwsze „coffee shopy” w Tajlandii Tajlandia planuje odbudować przemysł turystyczny Jeszcze kilka lat temu w Tajlandii, tak jak w większości azjatyckich krajów, za posiadanie nawet niewielkiej ilości marihuany, można było usłyszeć wyrok 15 lat więzienia. W 2018 roku rząd ogłosił stopniowe łagodzenie prawa narkotykowego i zapowiedziano wprowadzenie możliwości używania substancji w konkretnych przypadkach m.in. medycznych. Od tamtego czasu mówi się o wielkiej, zielonej rewolucji w Azji Południowo-Wschodniej. Zielona rewolucja w Azji Południowo-Wschodniej Dwa lata później w Bangkoku powstaje pierwsza konopna klinika, w której istnieje możliwość nomen omen – ziołolecznictwa. Placówka jest nadzorowana przez Ministerstwo Zdrowia Publicznego Tajlandii. To sytuacja precedensowa ponieważ Tajlandia staje się pierwszym krajem Azji Południowo-Wschodniej, w którym medyczna marihuana została oficjalnie zalegalizowana. Tajlandia informacje ogólne, historia. Tajlandia dawniej i dziś To piękny i zasobny kraj, który ma trudną historię. Tajlandia dawniej była areną krwawych konfliktów. Dziś wygląda to inaczej. Opisujemy, jakim krajem jest Tajlandia. Informacje na ten tem... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e8da1afb70ff8827eb71c9c2e643fdb121684a87-3d75f8e.jpeg" width="938" height="645" alt="Tajlandia informacje ogólne, historia. Tajlandia dawniej i dziś (Fot. Chaiwat Subprasom/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Tajlandia informacje ogólne, historia. Tajlandia dawniej i dziś (Fot. Chaiwat Subprasom/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> Na początku 2022 roku rząd Tajlandii ogłasza kolejną rewolucję, która 9 czerwca staje się faktem. Kraj uznaje, że marihuana nie jest narkotykiem i usuwa ją z listy substancji odurzających. Kolejny raz to Tajlandia jest pionierem liberalizacji prawa konopnego. Od teraz każdy obywatel państwa może uprawiać konopie indyjską w swoim domu. Jest jednak jedno ale – uprawa musi być zgłoszona w oficjalnym rejestrze i można hodować ją wyłącznie na potrzeby medyczne. Dodatkowo marihuana, a raczej jej skład chemiczny podlega pewnym ograniczeniom. W jej składzie nie może znaleźć się więcej niż 0,2% THC, czyli tetrahydrokannabinolu, który jest główną substancją psychoaktywną konopii. Pierwsze „coffee shopy” w Tajlandii W lipcu w Bangkoku otwarto pierwszy w kraju „cannabis cafe”. Już od pierwszych dni cieszył się niezwykłą popularnością wśród turystów, tak samo, jak „coffee shopy” w Amsterdamie, z których przecież w większości korzystają przyjezdni i podróżujący do Holandii. O to właśnie chodzi władzom kraju, żeby odbudować turystykę Tajlandii, która odgrywa ważną rolę jej gospodarki. Przemysł turystyczny stanowi 20% PKB. W ostatnim roku przed pandemią koronawirusa, czyli w 2019 roku, kraj ten odwiedziło ok. 40 mln turystów. W 2021 roku zagranicznych turystów było niespełna 430 tysięcy. W połowie 2022 roku widać już wzrost. Tajlandię do tej pory odwiedziło prawie 2 mln osób. Tajlandia planuje odbudować przemysł turystyczny To wciąż jednak kropla w morzu w porównaniu z latami „przed pandemią”. Oznacza to wielomiliardowe straty w gospodarce. Straty, które trudno będzie w szybki sposób odrobić. Dlatego właśnie kraj potrzebuje bodźców, które raz jeszcze sprawią, że Tajlandia stanie się numerem 1. dla podróżników. Popularność kawiarni z marihuaną jest tak duża, że jej właściciel Ongard Panyachatiraksa planuje otworzyć kolejne. Władze jednak przypominają, że legalna jest jedynie medyczna marihuana i obawiają się, że może dojść do sytuacji, w której rynek konopii indyjskiej wyjdzie spod kontroli, a przynajmniej tej oficjalnej. Przedsiębiorcy, którzy myślą o podobnych knajpach powinni jednak poczekać z hurraoptymizmem. Obecnie trwają pracę komisji parlamentu Tajlandii nad kolejną ustawą regulującą zażywanie marihuany. To oznacza, że we wrześniu może się okazać, że tajskie „coffee shopy” pozostaną tym, czym są one na całym świecie. Kawiarniami, w których prędzej wypijemy espresso, niż zapalimy bucha. A do prawdziwych „coffee shopów” znów trzeba będzie lecieć do Amsterdamu… Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Ryby uzależniają się od metamfetaminy spływającej do rzek
Eksperyment czeskich naukowców wykazał, że pstrągi są skłonne uzależnić się od narkotyków. Co to oznacza dla ekosystemów na świecie?
Narkotyki niekwestionowana plaga naszych czasów. O ile na marihuanę na świecie patrzy się coraz łaskawiej, świadczą o tym, chociażby zmiany prawa w USA czy Czechach, o tyle pozostałe środki psychoaktywne nadal budzą wiele kontrowersji. I słusznie. W końcu nie brakuje badań naukowych dowodzących, że zażywanie przykładowo metamfetaminy może doprowadzić do nieodwracalnych zmian w mózgu. Jak się okazuje, narkotyk ten stanowi poważne zagrożenie nie tylko dla ludzi, ale również dla całego środowiska. Metamfetamina w czeskich strumieniach. Co na to ryby? Ludzie, którzy zażywają metamfetaminę, wydalają ją do ścieków, a oczyszczalnie nie są zaprojektowane tak, żeby radzić sobie z filtrowaniem substancji psychoaktywnych w wodzie. Według naukowców z Czeskiego Uniwersytetu Przyrodniczego, w niektórych strumieniach u naszych południowych sąsiadów stężenie narkotyku można mierzyć na poziomie setek nanogramów na litr. Aby zbadać wpływ zanieczyszczonej wody na ryby, biolodzy przeprowadzili eksperyment. Umieścili grupę 120 pstrągów w dwóch zbiornikach o objętości 350 litrów każdy. W jednym z nich znalazła się woda ze skażonych strumieni, w drugim czysta ciecz odpowiadająca środowisku naturalnym ryb. Biolodzy chcą wskrzesić wymarły gatunek „polskich strusi” Naukowcy szacują, że do wybuchu II Wojny Światowej populacja dropi nad Wisłą liczyła około 18 tys. osobników. Lata 80-te miały być kresem istnienia „polskich strusi” w naszym kraju. ... Pstrągi uzależnione od metamfetaminy Po ośmiu tygodniach naukowcy usunęli metamfetaminę z eksperymentalnego zbiornika. Podczas kolejnego 10-dniowego okresu „odstawienia”, losowe ryby były badane pod kątem ewentualnych symptomów uzależnienia. W tym celu umieszczano je w zbiorniku, w którym woda wpływała i wypływała po obu stronach. Po jednej była zanieczyszczona amfetaminą. Ryby, które spędziły blisko 2 miesiące w zbiornikach zdrowych, nie wykazywały większego zainteresowania narkotykami, za to te z eksperymentalnego zbiornika, chętnie podpływały do narkotycznej wody. Dlaczego powinniśmy się tym zaniepokoić? U ryb z wody o wyraźnym stężeniu metamfetaminy zauważono zmiany w tkance mózgowej, co ciekawe, były też mniej aktywne niż zazwyczaj. Jak tłumaczy Pavel Horký z Czeskiego Uniwersytetu Przyrodniczego, po zażyciu narkotyku, pstrągi zapominały o innych życiowych przyjemnościach, takich jak jedzenie czy kojarzenie się w pary z innymi osobnikami. „Trwałe skażenie akwenów może zmieć funkcjonowanie całych ekosystemów” – ostrzega naukowiec. Czy oczyszczalnie ścieków zaczną filtrować spływającą metamfetaminę? Choć brzmi to absurdalnie, to jednak wydaje się bardziej realne od całkowitego wykluczenia narkotyków z rynku. Nielegalny handel środkami psychoaktywnymi każdego roku w samych tylko USA przynosi straty finansowe szacowane na miliony dolarów.
Ewolucja to zasługa psychodelików? Poznajcie hipotezę małpy „pod wpływem"
W ostatnich latach badania nad psychodelicznymi substancjami przeżywają swój renesans. Chociaż współczesna nauka przygląda się im głównie pod kątem leczenia zaburzeń psychicznych i uzależnień, już prawie 30 lat temu etnobotanik Terence McKenna postawił hipotezę, która zakłada, że spożywanie psychodelicznych grzybów mogło odegrać kluczową rolę w rozwoju ludzkiej świadomości.
W tym artykule: Teoria naćpanej małpy Twórcza eksplozja sprzed 40 000 lat Narkotyki w plejstocenie? Teoria naćpanej małpy – możemy nie poznać prawdy O hipotezie naćpanej małpy zrobiło się głośno w 1992 roku, kiedy McKenna (1946-2000) napisał książkę „Pokarm Bogów”. Zakłada w niej, że spożywanie psylocybiny z grzybów mogło być przyczyną ewolucji naszych starożytnych przodków. Czy nasz język, kultura i samoświadomość są wynikiem regularnej narkotyzacji? Teoria naćpanej małpy Chociaż autor hipotezy nigdy nie użył zwrotu „teoria naćpanej małpy” (ang. The Stoned Ape Theory), a zwolennicy McKenny sądzą, że upraszcza ona koncept i źle oddaje całą ideę naukowca, ta chwytliwa nazwa przylgnęła do niej niemal natychmiast po premierze książki. W „Pokarmie Bogów" naukowiec przedstawił swoje argumenty opierając się na znanych cechach doświadczeń psychodelicznych (np. zwiększonej empatii i wyostrzonej percepcji zmysłowej), starożytnych szamanistycznych tradycjach, a także udowodnionym oraz hipotetycznym obrazie występowania psychodelicznych roślin i grzybów tysiące, a nawet miliony lat temu. W gruncie rzeczy hipoteza uczonego sugeruje, że pojawienie się języka i kultury możemy zawdzięczać długotrwałej konsumpcji grzybów psylocybinowych przez naszych przodków. Według McKenny ten proces mógł mieć swój początek już 2 miliony lat temu. Twórcza eksplozja sprzed 40 000 lat Według dr. Thomasa Falka, profesora filozofii i edukacji na Uniwersytecie w Dayton, hipoteza McKenny może być wyjaśnieniem tak zwanej „twórczej eksplozji" sprzed 40 000 lat – przed migracją homo sapiens z Afryki do Europy. To właśnie wtedy zauważono widoczny skok w zdolnościach poznawczych człowieka. Był to czas, kiedy nasi przodkowie po raz pierwszy żyli w jednocześnie w dwóch stworzonych przez siebie światach – materialnym i symbolicznym. Ich rozwój był płynny: odtwarzali na zewnątrz sytuacje, które miały miejsce w ich umysłach, podczas gdy inne gatunki homo pozostały biernymi podmiotami Matki Natury. Na tej podstawie profesor Falk uważa, że kluczem, który na zawsze oddzielił homo sapiens sapiens i wszystkie inne hominidy, mógł być język. Jednak to, w jaki sposób ten język powstał i co spowodowało nagły przeskok w stronę samoświadomości u naszych przodków, nadal pozostaje zagadką. Według Falka to właśnie hipoteza naćpanej małpy może być brakującym ogniwem do spojenia istniejących już dowodów i teorii naukowych. Narkotyki w plejstocenie? Między 2,6 mln a 11 700 lat temu nasza planeta borykała się z poważnymi zmianami klimatycznymi, w wyniku których nasi przodkowie musieli przemieszczać się przez nieznane środowiska. Profesor Falk uważa, że była to idealna okazja do eksperymentowania z pożywieniem. Nowe pokarmy wprawdzie nie zmieniłyby genomu hominidów, ale teoretycznie mogły wpłynąć na ekspresję obecnych już genów, co mogło z kolei odbić się na naszych przodkach zarówno fizjologicznie, jak neurochemicznie i kulturowo. Hipoteza McKenny zakłada, że starożytni ludzie podążali za stadami krów i innych roślinożerców, ponieważ to dzięki nim mieli pożywienie i odzież, ale nie tylko. Etnobotanik uważał, że z odchodów zwierząt wyrastały psychodeliczne grzyby, które były łatwym pożywieniem i magicznym paliwem dla umysłu, kiedy ludzie pierwotni zdobywali nowe terytoria. Uczony wierzył, że to właśnie te grzyby mogły pozwolić naszym przodkom na tworzenie skojarzeń między dźwiękami, symbolami i znaczeniami, czyli wszystkim, co jest istotą ludzkiego języka. Według McKenny nasi przodkowie spożywali psylocybinę w małych dawkach, co mogło wpłynąć na polepszenie u nich ostrości widzenia, zwiększenie popędu płciowego, zacieśnienie więzi społecznych i rozwinięcie cech przywódczych – czyli wszystkiego, co ważne dla udanej adaptacji w nowym miejscu. Teoria naćpanej małpy – możemy nie poznać prawdy Chociaż hipoteza McKenny spotkała się z ogromnym entuzjazmem wśród badaczy i miłośników psychodelików, świat innych nauk podchodzi do niej z dystansem. Jedni uznają ją za dzieło naukowe, drudzy traktują z przymrużeniem oka, a jeszcze inni zdecydowanie negują jej wartość. Prawda jest taka, że dogłębne zbadanie świadomości człowieka sprzed tysięcy lat jest rzeczą praktycznie niemożliwą – w zasadzie wszystkie teorie są tu hipotezami.
Wlk. Brytania: psychodelik DMT jest testowany w leczeniu depresji
Agencja regulująca rynek leków na Wyspach, MHRA, dopuściła użycie dimetylotryptaminy (DMT) w testach klinicznych mających ocenić sens stosowania i dawkowanie tego środka psychodelicznego w terapii depresji.
Występujący naturalnie w ludzkim mózgu (w niewielkich ilościach), DMT jako substancja narkotyczna jest palona, wstrzykiwana, wciągana do nosa albo zażywana doustnie (z inhibitorem monoaminooksydazy, MAOi). Chemicznie jest zbliżona do substancji zawartych w psychoaktywnych grzybach, strukturalnie bliżej jej do LSD. Dimetylotryptamina wywołuje silne doświadczenia mistyczne i duchowe (enteogeniczne), podobne do tych wywoływanych w szamańskich rytuałach (można ją znaleźć w słynnej ayahuasce). Ich cechą są intensywne efekty wizualne i halucynacje, w czasie których można obserwować np. nieistniejące byty. Niektórzy z uczestników badań psychiatry Ricka Strassmana na Uniwersytecie Nowego Meksyku (prowadzonych na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego wieku) po wstrzyknięciu z dużej dawki DMT ”mieli kontakt z istotami pozaziemskimi”. Ciężko człowiekowi pod wpływem tego środka dokładnie oddać swoje przeżycia. W słynnym cytacie przypisywanym brytyjskiemu filozofowi Alanowi Watts, DMT określa się następująco: Załaduj wszechświat do działa. Wyceluj w Mózg. Ognia! Niemniej, Watts osobiste doświadczenia z dimetylotryptaminą nazwał w autobiografii z 1972 roku ”zabawnymi, acz relatywnie niezbyt interesującymi”. Ocena ta wiązała się z dość krótkim działaniem tej substancji. Co dla niego było wadą, dla psychiatrów może być zaletą. Sesja terapeutyczna z DMT trwałaby 2 godziny, z innymi psychodelikami nawet cały dzień. W trakcie psychodelicznego tripu człowiek wyciąga z luku podświadomości cały skrywany bagaż emocjonalny, by po 10 minutach zostać z nim na peronie, z którego pociąg już odjechał. I tutaj pojawia się sens stosowania takiego środka w terapii depresji, jak wyjaśniają to naukowcy z Imperial College London, DMT ma jedynie wspomagać leczenie. Potrzeba lekarza specjalisty, który – kończąc dworcową analogię – pomoże nam załadować walizki do właściwej taksówki i zawieźć nas do domu. Ta ”duchowa molekuła” miałaby już w styczniu zostać podana 32 zdrowym osobom (faza I) a dopiero potem testowana na 36 cierpiących na depresję (faza II), którzy są już uczestnikami odpowiedniej psychoterapii. Test kliniczny uczelnia prowadziłaby we współpracy z firmą farmaceutyczną Small Pharma. – DMT przerywa procesy ruminacyjne (obsesyjne mroczne myśli – red.) w mózgu i pozwala wygrzebać się z nawału tego, co ściągnął na człowieka stres albo depresja. Potem podczas sesji terapeutycznej wszystkie elementy można poukładać na właściwe miejsca. To może działać zarówno w leczeniu depresji, jak i stresu pourazowego, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych a może nawet uzależnień – twierdzi Carol Routledge, CSO w Small Pharma. Chodzi tu jednak o tzw. narkotyk klasy ”A”. W Wielkiej Brytanii człowiek złapany z DMT może dostać nawet 7 lat za posiadanie i dożywocie za handel. Zgoda samej MHRA nie daje więc zielonego światła Small Pharmie na testy, dlatego trwają jeszcze rozmowy z Home Office, czyli brytyjskim MSW. Jeżeli ministerstwo da zgodę, badania z dimetylotryptaminą zostaną przeprowadzone według tego samego scenariusza co testy skuteczności w lecznictwie psylocybiny, substancji psychodelicznej w ”magicznych grzybkach”. View oEmbed on the source website Ostatnio w listopadzie ogłoszono optymistyczne wyniki eksperymentów ze Stanów Zjednoczonych. Badacz Alan Davis z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa w Baltimore mówi, że on i jego zespół są bardzo podekscytowani wynikami, ponieważ znaleźli istotny i namacalny efekt stosowania psylocybiny u osób z zaburzeniami depresyjnymi. Podobne eksperymenty prowadzono z ayahuascą, LSD, MDMA i produktami z substancjami czynnymi z marihuany, THC i CBD. Lek na bazie ketaminy w formie spreju do nosa, esketamina, został dopuszczony na Wyspach w terapii ciężkiej depresji.
Te rośliny są źródłem mistycznych doświadczeń. 5 psychodelicznych tradycji z całego świata
W tych miejscach, głęboko zakorzenione w tradycji praktyki związane z narkotykami są niczym innym jak wyuczoną sztuką. Na Zachodzie silne piętno ich zażywania wypacza nasz pogląd na kulturę narkotykową, podsycane przez wyobrażenia o tym jak wszelkie rodzaje substancji psychoaktywnych zmieniają umysł, są chemicznymi związkami stworzonymi przez człowieka i wyniszczają całe społeczności. Ale na całym świecie stosowane przez przewodników duchowych enteogeny.
Enteogeny (substancja psychoaktywna używana w celach religijnych lub szamańskich) to nic innego, jak wyuczona sztuka, unikalna dla ludzi i regionów, które uczyły się jej od wieków. Ich ostatecznym celem nie jest osiągnięcie nadrzędnej ekstazy, lecz uświadomienie sobie tego co nadrzędne, w którym człowiek spożywa roślinę o właściwościach psychoaktywnych, aby z nią rozmawiać lub jej słuchać. To urzekające wyobrażenie, by stać się jednością z naturą, napędzane potrzebą podtrzymania relacji ze starożytnym głosem i wchłonięcia jego wiedzy. Konsekwencje korupcji i przemocy są dowodem na to, jak wysoką cenę płacą za to ludzie. Ale pociąg do substancji jest tak silny, że zmusza również zainteresowanych nimi outsiderów do stania się aktywnymi uczestnikami, tworząc duży ruch w dobrze udokumentowanej turystyce narkotykowej, a w konsekwencji komercjalizując i zmieniając religię w towar, zagrażając nie tylko samym praktykom, ale w niektórych przypadkach również roślinom, które są w ich centrum. Trudno jest się pilnować podczas podróży, bo jak można doświadczyć miejsca nie sięgając i nie połykając go w całości. Wolimy zatrzymać się w okolicznych mieszkaniach niż w hotelach sieciowych, szukać ulicznego jedzenia zamiast drogich restauracji, robić to, co robią miejscowi, cokolwiek by to nie było. Gdzieś tam, rozmywają się granice odpowiedzialnej turystyki. Niektórzy mogą powiedzieć, że jest to różnica między piciem kwaśnego pisco w Cusco a piciem herbaty ayahuasca w Iquitos. Oba pozwalają posmakować tradycji tej ziemi, ale tylko jeden może zaburzyć delikatny ekosystem kulturowy. Oto pięć takich ekosystemów na całym świecie, każdy przesiąknięty własną tradycją praktyk enteogenicznych, które przyciągnęły ciekawskie spojrzenia, chcące zerknąć za zasłonę mainstreamu. I choć nie możemy aprobować podróży na wyższym poziomie do Meksyku na spotkanie z Mescalito w chmurze z pejotla, możemy powiedzieć, że iskrzące się miraże pustyni również przyciągnęły naszą uwagę. Gabon, Afryka Środkowa W Gabonie, kraju o powierzchni zbliżonej do Kolorado, który rozciąga się wzdłuż równika na zachodnim wybrzeżu Afryki Środkowej, znajduje się krzew, który kwitnie białymi i różowymi kwiatami oraz pomarańczowymi owocami bez smaku. Roślina ta nie jest szczególnie ładna, a jej płody nie wyróżniają się pod względem swoich właściwości odżywczych. Ale mimo to roślina o nazwie iboga jest święta i czczona m.in. przez plemię Babongo, które odkryło jej niezwykłe właściwości kilka tysięcy lat temu, kiedy to wokół jej kory zrodziła się religia zwana Bwiti. W luźnym tłumaczeniu, Bwiti oznacza po prostu "medycynę drzewa z innego świata" lub "istotę, która wzywa". Wyznawcy Bwiti zjadają psychodeliczną korę zarówno dla indywidualnego wzrostu duchowego, jak i dla umocnienia wspólnoty. Ale przede wszystkim jest to rytuał przejścia, inicjacja w duchową mądrość rośliny i połączenie się z wiedzą przodków. Tak jak jest ona czczona i intensywna (wywołuje halucynacje przy zamkniętych oczach oraz te w formie snu na jawie, a efekty jej działania utrzymują się do 48 godzin), iboga wymaga złożonych wysiłków. Kiedy kora korzenia zostanie zeskrobana i rozdrobniona na mniejsze kawałki lub drobny proszek, odbywa się ceremonia pod przewodnictwem N'gangi, czyli szamana, z klaskaniem, śpiewem i złożoną muzyką, w której wykorzystuje się dużą ilość instrumentów perkusyjnych. Jest to wydarzenie wspólnotowe, z udziałem starszyzny, uzdrowicieli, a nawet dzieci siedzących na uboczu, aby dać świadectwo o jakimkolwiek przesłaniu, które może się ukazać w momencie ujawnienia się ibogi. Wtajemniczony otwiera się pod jej przewodnictwem i głośno opowiada o swoich wizjach w czasie rzeczywistym, aby N'ganga mógł interpretować i kierować przebiegiem obrzędów w czasie rzeczywistym. Andy i rejony Amazonki, Ameryka Południowa Skóra pokryta śliską warstwą przepoconego ciepła. Siedzisz w chatce na platformie głęboko w amazońskim lesie deszczowym, szaman śpiewa icaros, czyli ceremonialne pieśni, kiedy Pachamama, czyli Matka Ziemia, chwyta twoje jelita i mocno je ściska. I tak rozpoczyna się okres intensywnych wymiotów (i ataków biegunki), występujących podczas większości ceremonii ayahuasca, w których dochodzi do uwolnienia fizycznej i emocjonalnej żółci, aby wywołać tajemniczą mgłę transcendentalnego uzdrowienia, charakteryzującą się dzikimi halucynacjami wzrokowymi i słuchowymi, które przez następne cztery do sześciu godzin kwestionują granice miłości i strachu. Wywar roślinny jest mętny dla oczu i nie tak przyjemny dla języka, zrobiony z rozgniecionych pnączy ayahuasca i liści chacruna (często z bieluniem dziędzierzewa i czystym tytoniem z dżungli, zwanym mapacho, dodawanym w celu pobudzenia oczyszczenia), jest gotowany przez 12 godzin i błogosławiony świętym dymem tytoniowym wydmuchiwanym przez szamana nad kociołkiem i do jego wnętrza. Połączenie dwóch słów z języka keczua (choć z hiszpańską pisownią), ayahuasca oznacza w zależności od interpretacji "winorośl dusz" lub "linę zmarłych". Jak sama nazwa wskazuje, jest to potężna istota wzywająca Pachamamę, centralną postać ludności rdzennej i metysów, którzy przez wieki zapraszali ją do swoich ciał, we wszystkich jej formach. Północno-wschodni Meksyk, południowy Teksas Na wypalonych słońcem pustyniach północno-wschodniego Meksyku i południowego Teksasu ludzie przekopują ziemię w poszukiwaniu małego, bezkolcowego kaktusa, o którym mówi się, że ma niewypowiedziane moce widzenia, którymi dzieli się z tymi wystarczająco odważnymi i silnymi, by go powitać. Nie bierzesz pejotlu - to on bierze ciebie. Mescalito, jak później został spersonifikowany halucynogenny kaktus, od ponad 5 tysięcy lat ukazuje się Aztekom, meksykańskim Indianom i rdzennym Amerykanom, jako najważniejszy punkt praktyk kulturowych i religijnych. Chociaż obrzędy mogą być różne, to często mają charakter wspólnotowy, a szaman przewodzi grupie podczas śpiewania specjalnych pieśni pejotlowych, gdy wspólnie spożywają suszone kawałki kaktusa. W ciągu 10 do 12 godzin halucynacje (i ataki gwałtownych wymiotów w przypadku nowicjuszy) przenoszą człowieka zarówno w przestrzeni i w czasie, jak również przez szereg emocji, gdzie trudne lub przerażające interakcje mogą czaić się w ciemnościach. Szacunek, jaki wzbudza jest niemal przerażający, a obietnica oświecenia i szacunek dla mocy pejotlu nie są ani udramatyzowane, ani przesadzone. Wyspy Pacyfiku Prawdopodobnie jeden z najłagodniejszych enteogenów, kava (znany również jako kava-kava lub yaqona, "pokarm bogów") to w tym artykule jedyne legalne substancje psychoaktywne w Stanach Zjednoczonych, które można stosować poza kontekstem religijnym. Znana na Wyspach Pacyfiku ze swoich właściwości do przywracania pokoju, w tym na Hawajach, Vanuatu i Fidżi, kava jest nieodłączną częścią tradycyjnego życia polinezyjskiego, używaną do wszystkiego, od tego co święte, po życie społeczne. Działa jako pośrednik lub duchowy wysłannik między ludźmi a Vu, czyli siłą ducha. Mówi się, że bez kava Vu się nie pojawi. Długie, poskręcane korzenie tej rośliny liściastej mogą być świeże lub wysuszone. Są one następnie tłuczone, przeżuwane czy wręcz przeciwnie proszkowane, aby przygotować mętny, mleczny napój. Kava mruczy w brzuchu, wywołując dziwne połączenie spokoju i euforii przy jednoczesnym zachowaniu bystrego umysłu. Jednakże długotrwałe spożywanie napoju pogrąża osoby pijące kava w mentalnym bezruchu, który jest rodzajem przyjemnego snu na jawie. Do odurzenia wywoływanego przez kava trzeba podejść z odpowiednim nastawieniem (np. pytając go o drogę lub medytując nad pytaniem), aby świadomie dać się kierować jego ciepłem. Oaxaca, południowy Meksyk W latach 50-tych XX wieku wielowiekowa tradycja Mazatec w Oaxaca przeniknęła przez swoją historyczną straż wprost do ust dwóch Amerykanów, którzy w słynnym już fotoreportażu 'Life' opowiedzieli o swoich "głębokich" doświadczeniach. W ten sposób rozpoczął się powszechny, burzliwy romans z grzybami psylocybinowymi, czyli z grzybami psychodelicznymi, które Timothy Leary, w ramach projektu Harvard Psilocybin Project i poza nim, tak donośnie zachwalał za ich psychologiczne i religijne właściwości. W swojej pierwotnej formie, zwyczaj Mazatec, wspólny dla innych prekolumbijskich ludów mezoamerykańskich, służy do celów leczniczych, lecząc choroby fizyczne, psychiczne i problemy etyczne. Grzyby, podobnie jak ayahuasca i pejotl, są hołubione za swoją zdolność wyprowadzania użytkowników poza narzucane im realia, aby mogli zerwać z konwenansami i pobudzić perspektywę, wprowadzając nowe sposoby współczucia i empatii dla siebie i dla świata. W praktyce święty rytuał Mazatec jest wspólnotowy. Grzyby zostają skąpane w dymie z kopalowych kadzidełek, a następnie są zjadane po dwa na raz, co reprezentuje dualizm i siłę zjednoczonych płci. Uczestnicy wspólnie dzielą ciemność i ciszę chaty, a szaman, który jest wyznaczonym przez grupę głosem, staje się kanałem, przez który grzyby wyrażają to co chcą przekazać. I tak się składa, że mają dużo do powiedzenia. Źródło: NationalGeographic.com: 5 of the world’s most mind-bending drug cultures
Mieszkańcy Amsterdamu mają dosyć odurzonych turystów. Chcą zamknąć cofee shopy dla przyjezdnych
Zanim uziemiła nas pandemia koronawirusa, Holandia była jednym z najpopularniejszych kierunków w Europie – również wśród Polaków. To nie powinno nikogo dziwić, w końcu niderlandzka codzienność może którym wydawać się nieco egzotyczna. Mimo wielu wysiłków ze strony władz Amsterdamu, stolica Holandii nadal budzi konkretne skojarzenia: dzielnica czerwonych latarni, kanały i oczywiście cofee shopy, w których każdy pełnoletni może legalnie kupić skręta lub ciasteczka z haszem. Niewykluczone jednak, że już niedługo marihuana będzie dostępna tylko dla obywateli Holandii.
W tym artykule: Marihuana nie dla przyjezdnych zza granicy? Zmiany w Amsterdamie Marihuana nie dla przyjezdnych zza granicy? Wizyta w cofee shopie to jeden z obowiązkowych punktów do odhaczenia podczas weekendowego wypadu do Amsterdamu. Dla części przyjezdnych jest to pewnie główny powód wycieczki. Stolica Holandii coraz gorzej radzi sobie jednak z tłumami turystów. Temat został poruszony na ostatniej sesji Rady Miasta. Jedna z propozycji zakłada, że zagraniczni turyści nie będą mieli wstępu do lokali sprzedających wyroby z konopi indyjskich. Liczby rzeczywiście robią wrażenie. Zamieszkujący nieco ponad 800 tys. osób Amsterdam w 2019 roku odwiedziło ponad 20 milionów turystów. Zmiany w Amsterdamie Dlaczego turyści tak bardzo wadzą mieszkańcom Amsterdamu? Chodzi przede wszystkim o ich zachowanie pod wpływem używek. Dla wielu przyjezdnych stolica Holandii jest idealnym miejscem na przysłowiowe "odpięcie wrotek". Szczególnie odczuwają to mieszkańcy osiedli sąsiadujących z dzielnicą czerwonych latarni. Hałas na ulicach to nie jedyne zmartwienie mieszkańców Amsterdamu. Radni twierdzą, że wraz z napływem turystów w mieście zaczęły działać gangi oferujące twarde narkotyki przyjezdnym. – Mieszają marihuanę z pigułkami i alkoholem. Potem tracą nad sobą kontrolę, a na ulicach robi się bardzo nieprzyjemnie – tłumaczy Bernadette de Wit w rozmowie z serwisem pri.org. Mieszkańcy Amsterdamu winą obarczają władze miasta. Ich zdaniem promowanie miasta jako stolicy szeroko pojętej wolności już dawno temu wymknęło się spod kontroli. W latach 70. cofee shopy miały być po prostu miejscem, gdzie można legalnie zapalić skręta. Wtedy jeszcze nikt nie przewidywał , że kilka dekad później staną się jedną z głównych atrakcji turystycznych. Władze Amsterdamu wierzą, że po zażegnaniu pandemicznego kryzysu uda im się przyciągnąć nowe grupy turystów. – Ostatnie czego chcę, to żeby miasto znowu zostało opanowane przez hedonistów – podkreśla radny Diederik Boomsma. Czas pokaże, czy rada miasta zakaże turystom zza granicy wstępu do cofee shopów. Po raz pierwszy swoje poparcie dla tego pomysłu wyraził burmistrz miasta. Obecnie priorytetem władz jest jednak relokacja dzielnicy czerwonych latarni.
Nowy śmiertelnie groźny narkotyk na ulicach USA. To lek uspokajający dla koni
Lek uspokajający, zwany ksylazyną, nie jest uważany za opioid, ale często jest mieszany z opioidami takimi jak heroina lub fentanylem. Takie połączenie czasami określane jest jako „narkotyk uspokajający” - czytamy w artykule w czasopiśmie Injury Prevention, w którym podsumowano wyniki badań z Filadelfii.
Nowy narkotyk odpowiada już za jedną trzecią zgonów spowodowanych przedawkowaniem opioidów w Filadelfii. Środek, który wśród uzależnionych w Stanach Zjednoczonych staje się coraz popularniejszy, to silny środek uspokajający stosowany u koni czy krów. Dla ludzi jest śmiertelnie groźny. Naukowcy odkryli, że w ciągu ostatniej dekady odnotowano gwałtowny wzrost wykrywania ksylazyny w czasie sekcji zwłok osób, które zmarły z powodu przedawkowania opioidów w Filadelfii. Odkrycie sugeruje, że „epidemia opioidowa w USA nadal ewoluuje” - alarmują autorzy. Podkreślają, że rzeczywista skala rozpowszechnienia ksylazyny, tak jak liczba wywołanych nią zgonów, może pozostać niezbadana, bo wiele laboratoriów nie przeprowadza testów w kierunku jej obecności w czasie sekcji. Dlatego też autorzy badania apelują o wzmożone monitorowanie nadużywania ksylazyny w USA, a także jego konsekwencji zdrowotnych. Środek uspokajający dla zwierząt Ksylazyna to środek uspokajający stosowany w weterynarii. Służy do uspokojenia, znieczulenia, rozluźnienia mięśni i znieczulenia u zwierząt, takich jak konie, bydło i inne duże zwierzęta. Lekarze weterynarii używają ksylazyny również jako środka wymiotnego, szczególnie u kotów. W USA ksylazyna nie jest dopuszczona do stosowania u ludzi, m.in. dlatego, że wcześniejsze badania dowiodły, że powoduje potencjalnie niebezpieczne skutki uboczne, w tym spadki ciśnienia krwi i spowolnienie tętna. Jak podaje portal Live Science, na początku lat 2000 potwierdzono, że osoby uzależnione ze społeczności w Puerto Rico przyjmowały ksylazynę wymieszaną z opioidami. Ostatnio odkryto, że środek ten zaczęto odkrywać w nielegalnych transportach trafiających do Maryland, Ohio i Michigan. W każdym z tych stanów zgłoszono kilka lub kilkanaście przypadków zgonów związanych z przedawkowaniem ksylazyny. W nowym badaniu naukowcy przeanalizowali dane dotyczące zgonów spowodowanych przedawkowaniem w Filadelfii z lat 2010-2019. W szczególności przyjrzeli się zgonom związanym z heroiną lub fentanylem – rodzajami opioidów, z którymi najczęściej łączona jest ksylazyna. Okazało się, że w latach 2010-2015 ksylazyna została wykryta tylko w 2 proc. zgonów z przedawkowania, ale do 2019 roku liczba ta wzrosła do 31 proc. Co więcej, dane dotyczące konfiskat nielegalnych narkotyków z U.S. Drug Enforcement Administration sugerują, że ksylazyna coraz częściej pojawia się w próbkach środków odurzających sprzedawanych na ulicach zawierających heroinę lub fentanyl, wraz z innymi narkotykami. W latach 2010-2013 żadna z próbek, które były testowane w laboratoriach agencji, nie zawierała ksylazyny, ale do 2019 roku już 25 proc. zawierało ten właśnie lek. Skala nie do zbadania Badania nad skutkami zdrowotnymi stosowania ksylazyny w połączeniu z opioidami są ograniczone, ale niektóre badania sugerują, że taki miks może zwiększać ryzyko zgonu z przedawkowania. Mimo to autorzy badania zauważają, że ich praca nie pozwoliła ustalić, który lek lub jakie połączenie środków było odpowiedzialne za badane zgony. Nie jest również jasne, dlaczego ksylazyna jest dodawana do narkotyków trafiających na ulice USA i czy osoby, które przedawkowały, świadomie przyjmowały lek czy też nie miały pojęcia o składzie mieszanki. Istnieją jednak dane, że niektórzy uzależnieni z Filadelfii twierdzą, że ksylazyna wydłuża działanie opioidów, co mogłoby świadczyć o jej celowym przyjmowaniu. Autorzy badania doszli do wniosku, że potrzebne są dalsze badania, aby zrozumieć synergistyczne skutki stosowania ksylazyny przez ludzi. Podkreślili, że gdy tylko będzie to możliwe, służby ochrony zdrowia powinny przeprowadzić kontrolę dotyczącą obecności tego środka w zakazanych substancjach, a także zbadać dostępność środka na rynku.
Oregon jak Portugalia. Pierwszy stan w USA, gdzie legalnie można posiadać narkotyki
Obywatele stanu Oregon przy okazji listopadowych wyborów prezydenckich zdecydowali, że chcą dekryminalizacji małych ilości narkotyków. Od 1 lutego nowe przepisy weszły w życie.
Zmiana w podejściu dotyczy posiadania, ale nie sprzedaży. Na własny użytek legalnie można posiadać małe porcje różnych nielegalnych wszędzie indziej środków psychoaktywnych, jak heroina, kokaina czy amfetamina. Produkcja, z wyłączeniem marihuany, nadal jest nielegalna. Podobnie jak to uczyniła Portugalia w 2001 roku, mieszkańcy Oregonu złapani z narkotykami w dopuszczonej prawem granicy zamiast stawać przed sądem dostaną wybór: mandat (100 dolarów) albo wizyta w klinice odwykowej w celu oceny stanu zdrowia. View oEmbed on the source website Osoby złapane z narkotykami będą mogły skorzystać z programów socjalnych pozwalających zdobyć własne mieszkanie czy pracę. Fundusze na program (100 mln dolarów) pochodzą z podatku od legalnie sprzedawanej w Oregonie marihuany oraz oszczędności wynikających z mniejszych wydatków na policję i więziennictwo. - Upadła pierwsza kostka domina w naszej nieludzkiej wojnie z narkotykami. Mam nadzieję, że uruchomi to lawinę dalszych wysiłków bardziej skoncentrowanych na zdrowiu ludzi a mniej na kryminalizacji – skomentowała Kassandra Frederique, dyrektor Drug Policy Alliance, głównej organizacji lobbującej za dekryminalizacją. Frederique dodała, że ostatni rok boleśnie uwypuklił skutki wojny z narkotykami. Fundusze szły na wzmocnienie struktur policyjnych, brakowało środków na służbę zdrowia i pomoc socjalną dla obszarów zagrożonych problemem narkomanii. – Oregon pokazał nam, że lepszy świat jest możliwy – podkreśliła szefowa DPA. View oEmbed on the source website We wspomnianej Portugalii dekryminalizacja posiadanie niewielkich ilości narkotyków przełożyła się po 20 latach na zmniejszenie liczby śmiertelnych ofiar nałogu, a także liczby przypadków HIV wśród osób wstrzykujących narkotyki. Kraj zapewnia narkomanom leczenie, ale też jednorazowe strzykawki i igły. W samych Stanach Zjednoczonych równocześnie z głosowaniem na prezydenta mieszkańcy szeregu stanów zdecydowali o legalizacji marihuany a w stolicy także o dekryminalizacji „magicznych grzybków” i ajahuaski. Od 1 lutego 2021 r. w Oregonie można legalnie posiadać w celu rekreacyjnego zażywania: - mniej niż gram heroiny; - mniej niż gram lub pięć pigułek MDMA; - mniej niż 2 gramy kokainy; - mniej niż 2 gramy amfetaminy; - mniej niż 40 jednostek LSD; - mniej niż 12 gramów psylocybiny; - mniej niż 40 jednostek metadonu; - mniej niż 40 pigułek oksykodonu.​
W pandemii pijemy więcej? Nowe badanie Global Drug Survey 2020
Z używek wciąż najchętniej wybieramy alkohol i marihuanę – wynika z raportu Global Drug Survey, który ukazuje się już po raz dziewiąty. 165 tysięcy ankietowanych podzieliło się swoimi zwyczajami, a duża część przyznała, że w czasie lockdownu piła i paliła więcej niż wcześniej.
Raport GDS 2020 podsumowuje dane zebrane w badaniu ankietowym. W pierwszym etapie badań zgromadzono informacje od ok. 110 000 osób z ponad 25 krajów, które wzięły udział w anonimowej ankiecie online. Kwestionariusze zostały wypełnione w okresie od 7 listopada do 30 grudnia 2019 r., czyli jeszcze przed nadejściem epidemii COVID-19. W związku z rozwojem pandemii koronawirusa i licznymi blokadami, postanowiono uzupełnić raport o dane dotyczące zmian w stosowaniu używek. W związku z tym od maja do czerwca 2020 roku zebrano dodatkowe kwestionariusze od 55 000 osób. Zestawienie zgromadzonych danych pokazało, że w czasie blokad większość ankietowanych piła więcej alkoholu i paliła więcej marihuany (konopie z THC), niż przed lockdownem. Z kolei na popularności straciły twarde narkotyki. 39 proc. respondentów stwierdziło, że od czasu wprowadzenia blokady pije więcej. 29 procent twierdzi, że pije mniej, a 24 procent nie zgłosiło żadnych zmian. Także wśród osób „intensywnie upijających się” - jak sformułowano to w raporcie - nastąpił pewien wzrost. 47 procent spośród tych ankietowanych stwierdziło, że ich częstotliwość upijania się pozostała bez zmian w porównaniu z okresem przed blokadami, ale 16 procent potwierdziło, że częstotliwość ta nieznacznie wzrosła, a 7 procent, że wzrosła znacznie. Jednymi z najczęstszych powodów, dla których ludzie piją więcej – jak wskazali respondenci – były chęć zabicia czasu, nuda i stres. Lockdown wpłynął również na zwiększenie zażywania konopi indyjskich zawierających psychoaktywne THC. 39 procent badanych twierdzi, że pali więcej, ale kolejne 39 procent twierdzi, że pali tyle samo. Zaledwie 21 procent ankietowanych stwierdziło, że w ich przypadku użycie marihuany spadło. Z kolei stosowanie innych narkotyków spadło dramatycznie, co może mieć jednak związek z problemami z dostępnością do tego typu używek w czasie zamknięcia granic i miejsc publicznych. 26 i 27 procent ankietowanych deklarowało spadek zażywania kokainy i MDMA, a zaledwie 8 proc. zwiększenie przyjmowanych ilości. W raporcie podano zestawienie 10 najczęściej wskazywanych używek, po które sięgali badani w roku 2020. Na pierwszym miejscu znalazł się alkohol (94 proc.), na drugim konopie zawierające THC (64,5 proc.), a na trzecim tytoń (60,8 proc.). Poza alkoholem i wyrobami tytoniowymi (na 7. miejscu są e-papierosy), w zestawieniu znalazły się kolejno: MDMA, konopie zawierające wyłącznie CBD (niepsychoaktywne), kokaina, amfetamina, LSD, benzodiazepiny, grzyby halucynogenne, ketamina i opioidy na receptę. Luka w badaniach GDS 2020 to jedno z największych na świecie badań dotyczących stosowania używek, w tym alkoholu, tytoniu, narkotyków miękkich i twardych. Projekt jest prowadzony przez profesora Adama R. Winstocka, konsultanta psychiatrycznego i specjalisty w dziedzinie medycyny uzależnień. Raport został opracowany z pomocą wielu ekspertów w dziedzinie medycyny, polityki zdrowia publicznego, prawa narkotykowego, leczenia uzależnień, chemii i toksykologii. Niestety w badaniu sporym ograniczeniem jest fakt, że ankietowani w dużej mierze zgłaszają się sami przez stronę internetową GDS, co sprawia, że zgromadzone dane mogą nie być reprezentatywne dla ogółu populacji. Można na przykład podejrzewać, że osoby, które same zgłosiły chęć wzięcia udziału w badaniu, z zasady były bardziej otwarte na stosowanie środków psychoaktywnych, niż ogół społeczeństwa. Pełny raport znajdziecie na oficjalnej stronie Global Drug Survey. Pod linkiem można także zgłosić się do kolejnego badania.