Mosty pomiędzy kulturami. Laureaci Nagrody Benedykta Polaka 2026
Uhonorowano troje ludzi, których życiowe drogi prowadziły przez amazońską dżunglę, marokańskie archiwa, laboratoria Tuluzy i teatralne sceny Indii oraz Polski. Ich biografie przypominają, że współczesna eksploracja nie polega już wyłącznie na odkrywaniu białych plam na mapach. Dziś odkrywa się przede wszystkim ludzi, idee i niewidzialne połączenia między światami.
W gotyckich wnętrzach wrocławskiego ratusza panował półmrok rozświetlany czerwcowym słońcem wpadającym przez wysokie okna. Na ścianach – portrety dawnych rajców, pod sklepieniami – rozmowy prowadzone po polsku, francusku, angielsku i hindi. W tej historycznej przestrzeni, odbyła się ceremonia wręczenia Nagrody Benedykta Polaka. Laureatami zostali: ojciec Symeon Czesław Stachera – franciszkanin, antropolog i badacz dialogu międzyreligijnego, profesor Jean Pierre Majoral – światowej sławy francuski chemik i pionier badań nad dendrymerami, oraz Mandar Shrikrishna Purandare – indyjski tłumacz, aktor, muzyk i ambasador kultury budujący od lat mosty między Indiami a Polską. Każdy z nich działa w innej dziedzinie, ale wszystkich łączy pasja poznawania świata i przybliżania ludziom tego, co pozornie odległe. Franciszkanin, który opisał Azję przed Marco Polo Patron nagrody, Benedykt Polak, żył osiem wieków temu, ale jego misja brzmi zaskakująco współcześnie. W połowie XIII wieku Europa żyła w strachu przed Mongołami. Niewiele wiedziano o potędze, która niczym burza przetaczała się przez stepy Azji i pustoszyła rubieże Europy. Ludzi ze wschodu, których początkowo nie znano nawet z imienia, nazwano Tatarami – wysłannikami z Tartaru, czyli z piekieł. Wielu współczesnych było przekonanych, że nadciąga apokalipsa. W 1245 roku papież Innocenty IV postanowił spróbować dyplomacji i wysłać na wschód misje, które dotrą do serca mongolskiego imperium i do wielkiego chana zawiozą list. Jednak zadanie przerosło posłów – trzy papieskie misje zawiodły. Na czele czwartej wyprawy papież postawił leciwego Włocha Giovanniego da Pian del Carpine, 60-latka bez doświadczenia podróżniczego, ale z dobrymi pomysłami. Jednym z nich było to, by z papieskim listem udać się z Lyonu do Pragi szukając pomocy. Tam zaś poradzono mu by skierował się do… Wrocławia. Czy przyczyną było to, że Polacy mieli już swoje doświadczenia z tatarskimi najazdami, wschód rozumieli jak mało kto w Europie, a od pojmanych mongolskich jeńców uczyli się języka? We Wrocławiu Włoch spotkał polskiego franciszkanina Benedykta Polaka, który wraz z jeszcze jednym Polakiem pochodzącym z Brzegu (którego w archiwach zachowała się tylko pierwsza litera imienia – C.) zorganizował misję dyplomatyczną. Wtedy wyprawa ruszyła z kopyta. Zatrzymała się na chwilę w Łęczycy, gdzie wspomogli ją Książęta Mazowieccy, wyposażając zakonników w informacje o Mongołach, kontakty, rekomendacje oraz... łapówki dla kolejnych mongolskich dostojników spotykanych po drodze. Jak żartują współcześni badacze, był to średniowieczny odpowiednik opłat tranzytowych. Bez takich prezentów dalsza podróż mogła okazać się niemożliwa. Przed franciszkanami rozciągała się droga licząca około 20 tysięcy kilometrów. Przemierzyli Ruś Kijowską, dotarli nad Wołgę do obozu Batu-chana, następnie przez bezkresne stepy Azji ruszyli ku centrum mongolskiego świata. Po wielu miesiącach jazdy konnej dotarli do Syra-Ordy, wielkiej rezydencji nowego chana Gujuka, położonej niedaleko miejscowości Karakorum. Tam Benedykt Polak i Giovanni da Pian del Carpini przekazali papieski list i wysłuchali odpowiedzi przyszłego władcy imperium. Benedykt Polak był tłumaczem, obserwatorem i kronikarzem. Dzięki jego zapiskom Europa po raz pierwszy otrzymała rzetelny opis ludów Azji, ich zwyczajów, religii, organizacji państwa i codziennego życia. Opisał dla Europy serce Azji na 50 lat przed Marco Polo. Dlatego Nagroda Benedykta Polaka trafia dziś do ludzi, którzy podobnie jak jej patron nie boją się przekraczać granic. Niekoniecznie geograficznych. Czasem są to granice kultur, nauki, religii czy języka. Człowiek, który nauczył się słuchać Gdy ojciec Symeon Czesław Stachera odbierał nagrodę, wielu uczestników ceremonii miało wrażenie, że historia zatoczyła koło. Tak jak Benedykt Polak jest franciszkaninem. Tak jak średniowieczny podróżnik większość życia spędził daleko od ojczyzny. I podobnie jak on próbował zrozumieć ludzi należących do innych kultur i religii. Jego droga zaczęła się na Dolnym Śląsku, lecz szybko zaprowadziła go do Boliwii. Tam przez dziesięć lat pracował wśród Indian Aymara na surowym płaskowyżu Altiplano. Uczył się języka, poznawał miejscowe wierzenia, dokumentował tradycje i codzienność społeczności, które przez stulecia zachowały własną tożsamość. Aby lepiej zrozumieć ludzi, wśród których żył, ukończył studia antropologiczne, a badania terenowe prowadził właściwie każdego dnia. Później trafił do boliwijskiej Amazonii. Tam franciszkanie prowadzili działalność duszpasterską, budowali drogi, mosty i domy dla najuboższych mieszkańców regionu. W miejscach, gdzie rzeki wyznaczały rytm życia, a do wielu osad można było dotrzeć wyłącznie łodzią, misjonarze stawali się jednocześnie inżynierami, lekarzami i nauczycielami. Najbardziej niezwykły rozdział rozpoczął się jednak po przyjeździe do Maroka. W klasztornych archiwach ojciec Symeon natrafił na dokumenty, które przez stulecia pozostawały praktycznie nieznane. Były to listy i dekrety marokańskich sułtanów dotyczące obecności franciszkanów oraz relacji między chrześcijanami i muzułmanami. Przez dwa lata przepisywał je ręcznie, tłumaczył i analizował. Efektem była rozprawa doktorska przygotowana jednocześnie po hiszpańsku i arabsku. Odkrycie wywołało ogromne zainteresowanie w Maroku. Dokumenty poddano konserwacji, a badania polskiego franciszkanina uznano za ważny wkład w ochronę narodowego dziedzictwa. Król Maroka wręczył mu medal. W jego opowieściach zawsze najważniejszy jest człowiek. Nic dziwnego więc, że podczas uroczystości we Wrocławiu laureat wspominał nie archiwa ani naukowe sukcesy, lecz ludzi spotkanych po drodze. Chemik, który projektuje drzewa przyszłości Na pierwszy rzut oka świat profesora Jean-Pierre’a Majorala wydaje się całkowicie odległy od doświadczeń misjonarza. Francuski uczony większość życia spędził w laboratoriach Tuluzy. To tam stworzył jedne z najbardziej zaawansowanych struktur molekularnych współczesnej chemii. Nazywają się dendrymerami. Samo słowo pochodzi od greckiego określenia drzewa. I rzeczywiście, pod mikroskopem przypominają rozgałęzione rośliny. Każda gałąź może zostać zaprojektowana z niezwykłą precyzją. Naukowcy potrafią kontrolować ich kształt, wielkość i właściwości niemal atom po atomie. Dlaczego jest to ważne? Ponieważ takie struktury mogą działać jak mikroskopijne statki transportowe. W przyszłości mogą dostarczać leki bezpośrednio do komórek nowotworowych, wspomagać diagnostykę lub służyć jako nośniki substancji aktywnych biologicznie. Majoral opracował pionierskie metody syntezy dendrymerów fosforoorganicznych, które otworzyły nowe kierunki badań na styku chemii, biologii i medycyny. Jego dorobek obejmuje ponad sześćset publikacji i czterdzieści dwa patenty. Podczas ceremonii wielokrotnie podkreślano także jego związki z Polską. Profesor współtworzył francusko-polskie laboratorium badawcze, działające przy Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych Polskiej Akademii Nauk w Łodzi. To właśnie tam od wielu lat prowadzone są polsko-francuskie badania nad dendrymerami oraz ich zastosowaniami w medycynie i nanotechnologii. Dzięki nim łódzki ośrodek stał się jednym z najważniejszych europejskich centrów badań nad tymi niezwykłymi strukturami molekularnymi. Tłumacz kultur Wśród laureatów szczególnie łatwo było dostrzec człowieka, który z uśmiechem i swadą przeskakiwał między językami. Mandar Shrikrishna Purandare przyjechał do Polski z indyjskiego stanu Maharasztra. Jest wykładowcą języka hindi, aktorem, muzykiem, tłumaczem i animatorem kultury. Sam określa się jako miłośnik ludzi, przyrody i sztuki. Trudno o trafniejsze podsumowanie jego działalności. Od wielu lat związany jest z poznańskim środowiskiem teatralnym. Występuje na scenach zarówno w Polsce, jak i w Indiach. Fascynuje go teatr europejski, zwłaszcza dokonania Jerzego Grotowskiego. Jednocześnie pozostaje ambasadorem kultury indyjskiej nad Wisłą. Jego działalność muzyczna przypomina podróż przez kontynenty. W projektach zespołu GānāVānā tradycyjne indyjskie instrumenty spotykają się z jazzem, muzyką improwizowaną i europejskim folklorem. Publiczność słyszy nie tyle koncert, ile rozmowę kultur prowadzoną za pomocą dźwięków. Jeszcze ciekawsze są jego przekłady poezji Bolesława Leśmiana na języki hindi i marathi. To zadanie niemal karkołomne. Jak przełożyć na indyjski grunt poetycki świat pełen słowotwórczych eksperymentów, leśnych demonów i metafizycznych obrazów? Purandare pokazuje, że jest to możliwe. Dzięki jego pracy polska literatura trafia do czytelników oddalonych od nas o tysiące kilometrów. Podczas ceremonii przeczytał "Lokomotywę" Tuwima przetłumaczoną na język hindi. Owacjom nie było końca! Osiemset lat temu Benedykt Polak wrócił z Azji z opowieścią o świecie większym niż wyobrażali go sobie jego współcześni. Dzisiejsi laureaci wracają ze swoich wypraw. Nie zawsze prowadzą one przez stepy Mongolii. Czasem biegną przez laboratoria, archiwa albo teatralne kulisy. – Nagroda im. Benedykta Polaka służy podkreśleniu znaczenia badań i eksploracji we wszystkich dziedzinach – wyjaśniał w czasie ceremonii prof. Mariusz Ziółkowski, archeolog i przewodniczący Kapituły Nagrody Benedykta Polaka. – Co roku honorowani są nią polscy naukowcy oraz naukowcy z zagranicy współpracujący z polskimi. Nagroda przypomina o roli, jaką odegrała Polska w dziedzinie kontaktów międzykulturowych. Organizatorzy: Oddział Polski The Explorers Club, Urząd Miejski Wrocławia, Starostwo Powiatowe w Łęczycy, Urząd Miejski w Łęczycy, Towarzystwo Naukowe Warszawskie. Patronat honorowy: Prezydent RP Patronat Medialny: National Geographic Polska
Najpiękniejszy dworzec w świata zachwyca. Kosztował fortunę i powstawał latami
Po niemal 20 latach budowy w belgijskim Mons powstał dworzec, który zachwyca architektów i podróżnych z całego świata. Futurystyczny projekt autorstwa Santiago Calatravy trafił na listę najpiękniejszych dworców globu.
Dworzec jest modernizacją głównej stacji kolejowej w mieście Mons, w regionie Hainaut w Belgii. Choć jego wyjątkowy projekt był od dawna znany, a budowa ciągnęła się 20 lat – dopiero od niedawna, po ostatecznym ukończeniu, zbiera laury i zyskuje zasłużoną sławę. Trafił na listę siedmiu najpiękniejszych dworców świata 2025, otrzymując prestiżową nagrodę architektoniczną Prix Versailles. Nowa architektoniczna perła Belgii Projekt architekta z Hiszpanii, Santiago Calatravy, wygrał konkurs w 2006 r., proponując „monumentalny most” łączący historyczne centrum Mons z nową dzielnicą Grands Prés. Jego sercem jest centralna galeria o długości 165 m i wysokości 15 m, biegnąca ponad torami, pełniąca funkcję zarówno łącznika, jak i ważnego miejskiego pasażu. Jak zwykle w przypadku projektów Calatravy, budynek jest ażurowy, biały i pełen światła. Konstrukcja jest podzielona stalowymi żebrami, z dużymi przeszkleniami, akcentami z drewna i kamiennymi posadzkami. Naturalne światło dociera tu niemal wszędzie. Cały obiekt działa jako węzeł transportowy z 7 peronami kolejowymi, 29 stanowiskami autobusowymi, parkingiem podziemnym, miejscami dla rowerów i taksówek. Co wyróżnia projekt Calatravy? Projekt kładzie nacisk na dostępność: zastosowano windy, schody ruchome, prowadnice dotykowe i czytelne oznakowanie. Wokół dworca powstały nowe przestrzenie miejskie, w tym aż 12 000 m kw. terenów publicznych, co wpisuje stację w szerszy proces odnowy miasta – a Mons jest miastem dość małym. Choć początkowy budżet wynosił 37 mln euro, ostateczny koszt wzrósł ponad dziesięciokrotnie i sięgnął ok. 480 mln. Budowa trwała niemal dwie dekady, a oficjalne udostępnienie pasażerom nastąpiło 31 stycznia 2025 r. Od tego czasu dworzec zyskuje coraz większą sławę i zgarnia nagrody. Kim jest Santiago Calatrava? Santiago Calatrava to hiszpański architekt słynący z futurystycznych, rzeźbiarskich konstrukcji inspirowanych naturą. Jego realizacje wyróżnia lekkość, ekspresyjna geometria i wykorzystanie naturalnego światła. Zaprojektował między innymi: Dworzec Oriente w Lizbonie, Oculus w Nowym Jorku, Wieżowiec Turning Torso w Malmö, Centrum kulturalne Ciudad de las Artes y las Ciencias w Walencji, Most Puente de la Mujer w Buenos Aires. Źródło: Time Out Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wielki sukces polskiej nauczycielki! Ewa Drobek wśród 10 najlepszych pedagogów świata na gali Global Teacher Prize 2026
„Nauczycielskie Noble” przyznane, a w ścisłym finale znalazła się wyjątkowa nauczycielka z Polski, której filozofia nauczania garściami czerpie ze spuścizny Janusza Korczaka. Teraz została doceniona za granicą i nie możemy nie pękać z dumy – to pierwszy taki polski sukces. Na czym polega jej fenomen i metoda?
Ewa Drobek z warszawskiego liceum została wyróżnioną finalistką Global Teacher Prize 2026. Jako pierwsza Polka w historii trafiła do ścisłego finału konkursu zwanego „nauczycielskim Noblem”, pokonując 5000 kandydatów z 139 krajów. Jury uzasadnia, że odmieniła życie tysięcy uczniów dzięki nowatorskiemu podejściu do nauczania języków. Zwyciężczynią całego konkursu okazała się Rouben Nagi z Indii. Kim jest Ewa Drobek i gdzie pracuje? Ewa Drobek to nauczycielka języka angielskiego i niemieckiego z ponad 25-letnim doświadczeniem pedagogicznym. Od 2004 roku pracuje w renomowanym XV Liceum Ogólnokształcącym im. Narcyzy Żmichowskiej w warszawskim Śródmieściu. Jest jednym z najbardziej utytułowanych polskich pedagogów, cenionym w kraju i za granicą. Taki nauczyciel to skarb! Jak uczy jedna z najlepszych nauczycielek świata? Swoją pracę nazywa „hodowaniem skrzydeł”. Jej podstawą jest przekonanie, że nauka języków obcych to nie tylko rozwijanie kompetencji komunikacyjnych, ale także budowanie empatii i otwartości na inne kultury. Chce uczyć ludzi nie tylko języka, ale także rozumienia i akceptowania innych. Ma to głęboki sens, ponieważ jej podejście mocno inspirowane jest myślą Janusza Korczaka – polskiego pedagoga, który postrzegał dziecko jako podmiot procesu edukacyjnego i propagował idee szacunku oraz indywidualizacji. Metoda Ewy Drobek oparta jest na prawdziwych tekstach, debatach, muzyce, filmach czy nowych technologiach i już została wdrożona w 145 szkołach średnich w całej Polsce. Sukcesy uczniów Ewy Drobek Jej uczniowie osiągają doskonałe wyniki: 95% kontynuuje naukę na uniwersytetach a około 40% – świetnie przygotowanych językowo – studiuje za granicą. Nauczycielka wielokrotnie podkreśla, że jej sukcesy są w dużej mierze zasługą otwartości na drugiego człowieka Klasa prowadzona przez Ewę Drobek jest centrum inkluzji – wspiera uczniów niepełnosprawnych, uchodźców, dzieci z chorobami przewlekłymi i osoby zagrożone wykluczeniem. Była pionierką zdalnych rozwiązań edukacyjnych na długo przed ich upowszechnieniem, w tym hybrydowego uczestnictwa w nauczaniu dla uczniów leżących, którzy później ukończyli szkołę z wyróżnieniem. A co poza nauczaniem? Poza szkołą Ewa Drobek szkoli nauczycieli w całym kraju, przemawia na konferencjach TEDx i międzynarodowych, uczestniczy w globalnym dyskursie edukacyjnym i wspiera nowych pedagogów, pomagając im pozostać w zawodzie pomimo wyzwań systemowych. Rozwija i budzi nauczycielskie pasje. Global Teacher Prize 2026: jak Ewa Drobek trafiła do światowej czołówki? Na galę Global Teacher Prize trzeba było wybrać się aż do Dubaju, a w podróży Ewie Drobek towarzyszyła Barbara Nowacka, ministra edukacji. „Nauczycielskie noble” są jednymi z najbardziej prestiżowych wyróżnień dla pedagogów na świecie – konkurs organizuje Fundacja Varkey we współpracy z UNESCO, a jego celem jest uhonorowanie nauczycieli, którzy wywierają rzeczywisty wpływ na swoich uczniów i społeczności. Ewa Drobek jako jedyna Polka znalazła się w finałowej dziesiątce. To nie przypadek: nominacja była efektem połączenia rekomendacji środowiska edukacyjnego i rzeczywistych sukcesów jej uczniów. Ostatecznego wyboru finalistów dokonało międzynarodowe jury na podstawie kryteriów obejmujących innowacyjność, skuteczność i promowanie wartości obywatelskich. Zwyciężczynią została Rouble Nagi z Indii Główną nagrodę na Global Teacher Prize 2026 otrzymała Rouble Nagi z Indii – wizjonerka, nauczycielka i działaczka społeczna, która otworzyła ponad 800 centrów edukacyjnych w najuboższych regionach swojego kraju. Dotarła do ponad miliona dzieci wykluczonych z systemu edukacji, a ponadto zajęła się szkoleniem ponad 600 nauczycieli i wolontariuszy, tworząc system, który utrzymał dzieci w szkołach. Przerywanie edukacji to duży problem w Indiach. Wiele nagród polskiej nauczycielki Finał Global Teacher Prize to nie wszystko – Ewa Drobek może poszczycić się 15 prestiżowymi nagrodami, które zdobywała dzięki nominacjom swoich uczniów. Wśród najważniejszych wyróżnień znajduje się m.in. Nagroda UNESCO (2017), Global Teacher Award (2019) czy Cambridge Dedicated Teacher Award (2020). Teraz do „gablotki” dołożyć może także TOP 10 „nauczycielskiego Nobla”. Składamy zasłużone gratulacje i pękamy z dumy! Źródło: Global Teacher Prize Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Nowy warszawski park wyrasta na jedną z najlepszych przestrzeni w mieście. Teraz otrzymał prestiżową nagrodę
Otwarty w zeszłym roku Park Żerański zdobył nagrodę na najlepszą „Przestrzeń publiczną”. Portal o tematyce architektonicznej „Property Design” nagradza obiekty, które w danym roku wyznaczają trendy współczesnej architektury w Polsce. Park, o którego wygranej zdecydowali mieszkańcy Warszawy, wyróżnia się wyjątkową lokalizacją, historią i bioróżnorodnością.
W poprzednich latach nagrody w konkursie „Property Design Awards” otrzymywały takie przestrzenie jak m.in. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, nowy łódzki Plac Wolności czy słynny lubliński dworzec autobusowy. Tegoroczną edycję konkursu zwyciężył jeden z głośniejszych stołecznych projektów 2025 roku – Park Żerański. Ten wyjątkowy obszar zieleni łączy w sobie industrialną przeszłość oraz nowoczesność związaną z tamtejszą ostoją przyrody. Inwestycja już od pierwszych dni po otwarciu podbiła serca warszawiaków, którzy chętnie wybierają się na spacery po nadkanałowych bulwarach. Park Żerański – najlepsza przestrzeń publiczna Uroczysta gala, podczas której wręczono tegoroczne nagrody, odbyła się w ramach wydarzenia 4 Design Days. Było ono zwieńczeniem kilkumiesięcznych prac mających na celu wyłonienie najlepszych obiektów architektonicznych w Polsce. Proces rozpoczął się od wyboru nominowanych przestrzeni spośród propozycji nadsyłanych przez internautów. Po ustaleniu finałowej listy nominacji rozpoczęło się głosowanie, w którym udział wzięli czytelnicy portali „Propertydesign.pl” i „Propertynews.pl”, a także jury konkursowe. W kategorii „Przestrzeń publiczna” zwyciężył stołeczny Park Żerański. Architekt Maciej Maraszek, członek pracowni Archigrest, która stoi za nagrodzonym projektem, w następujących słowach odniósł się do triumfu: „Dziękuję! To był bardzo świadomy proces – świadomy inwestor i społeczność, która wiedziała, czego chce”. Gdzie technika łączy się z naturą – czym wyróżnia się Park Żerański? Jak podaje Urząd Miasta Warszawy, „Park Żerański jest pierwszą tego typu stołeczną przestrzenią z bezpośrednim dostępem do linii brzegowej”. Teren ten powstał bowiem wzdłuż zachodniego nabrzeża Kanału Żerańskiego, wypływającego z Wisły, który przez lata stanowił podstawę lokalnego przemysłu i transportu wodnego. Przy projektowaniu parku nie zapomniano o jego technicznej przeszłości. Nad wodą wbito 100 dalb – drewnianych pali służących do cumowania, a wśród spacerowych alejek znalazło się miejsce na dawne elementy zagospodarowania terenu, takie jak metalowe polery czy wyremontowane pomosty przeładunkowe. Przyroda parku została zaprojektowana zgodnie z najnowszymi trendami, kładącymi nacisk na bioróżnorodność. Północna część parku składa się ze starych prefabrykatów pozostawionych przez nieczynną już Żerańską Fabrykę Elementów Betonowych „Faelbet”, które z czasem porosła gęsta roślinność. Pomysłem architektów było zachowanie tych samoistnie wykształconych ekosystemów i poprowadzenie ścieżek rekreacyjnych wśród tej wyjątkowej formy zieleni. Dzięki temu, mimo nowych prac budowlanych, udało się zachować dziewiczy charakter terenu, który rozwijał się w okolicach Kanału Żerańskiego od lat. Atrakcje Parku Żerańskiego Wśród parkowych zakamarków, będących domem dla wielu płazów i drobnych ssaków, znajdują się liczne obiekty rekreacyjne, z których odwiedzający mogą swobodnie korzystać. Oprócz bulwarów, z których podziwiać można taflę kanału, do dyspozycji spacerowiczów jest m.in. ponad 100 ławek i siedzisk rozmieszczonych wzdłuż parkowych alejek. Dla najmłodszych przygotowano park linowy oraz plac zabaw. Ważnym elementem przestrzeni są również tablice edukacyjne, z których można dowiedzieć się więcej o roli tzw. czwartej przyrody – terenów opuszczonych przez człowieka, na których samoistnie rozwija się niekontrolowana przyroda. Park projektowany był właśnie w duchu tej koncepcji, dając naturze „pełne pole manewru” dla własnej ścieżki rozwoju. Inni laureaci konkursu Podczas gali „Property Design Awards” wręczono także nagrody w innych kategoriach. Wśród najlepszych budynków wyróżniono m.in. drewniany biurowiec Sylva w kaszubskiej wsi Wiele (proj. APA Wojciechowski), hotel Tribe Kraków Old Town (proj. Ingarden & Ewý Architekci) oraz Modelową Szkołę Publiczną w Warszawie (proj. WWAA). Przyznano również jubileuszowe Nagrody Dekady, nawiązujące do 10-lecia konkursu. W tej kategorii wyróżniono m.in. Varso Tower za „Budynek Dekady”, warszawską Halę Koszyki za „Rewitalizację Dekady” oraz Strefę Kultury w Katowicach za „Projekt Miastotwórczy Dekady”. Źródła: UM Warszawa, Zarząd Zieleni m.st. Warszawy, PropertyDesign.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nowa nagroda dla naukowców. „Polski Nobel” to aż 400 tys. zł
Polski Nobel to określenie odnoszące się do najbardziej prestiżowych nagród naukowych w Polsce, takich jak Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, Nagroda Polskiej Akademii Umiejętności czy Nagroda Polskiej Akademii Nauk. Ta ostatnia to aż 400 tys. zł. Jej pierwszych laureatów poznamy w przyszłym roku.
Polski Nobel jest pojęciem, które od lat elektryzuje środowisko naukowe oraz opinię publiczną w kraju. Od Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, przez Nagrodę im. Jerzmanowskich, aż po nowe wyróżnienie Polskiej Akademii Nauk – polskie nagrody dla naukowców mają długą tradycję i ogromne znaczenie. Czym jest Polski Nobel i jakie nagrody naukowe obejmuje? Fraza „Polski Nobel” nie jest oficjalną nazwą żadnej nagrody, ale w świadomości społecznej oraz wśród naukowców i dziennikarzy oznacza najbardziej prestiżowe wyróżnienia dla badaczy w Polsce. Do tej kategorii zalicza się przede wszystkim: Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (FNP), Nagrodę Polskiej Akademii Umiejętności im. Erazma i Anny Jerzmanowskich, Nagrodę Polskiej Akademii Nauk (PAN), ustanowioną w 2024 roku. Te trzy nagrody mają ogromne znaczenie zarówno dla naukowców, jak i rozwoju innowacji, technologii oraz myśli humanistycznej w Polsce. Nagroda Polskiej Akademii Nauk – nowe wyróżnienie dla wybitnych polskich badaczy W 2024 roku ogłoszono utworzenie Nagrody Polskiej Akademii Nauk. Jest to odpowiedź na wieloletnią dyskusję na temat potrzeby ustanowienia polskiego odpowiednika Nagrody Nobla. Nagroda ta będzie przyznawana od 2026 roku za osiągnięcia naukowe o realnym wpływie na światową naukę oraz innowacyjność prowadzonych w Polsce badań. Nagroda pieniężna wynosi 400 tys. zł. Laureaci otrzymają też statuetkę. Co roku może być przyznana jednej osobie lub maksymalnie trzem badaczom pracującym w zespole. Jury złożone z członków korporacji PAN wybierze laureatów na podstawie ich dorobku naukowego oraz wpływu prowadzonych badań na rozwój światowej nauki. To wyróżnienie ma podkreślać potencjał polskich naukowców do walki o najbardziej prestiżowe wyróżnienia na świecie i promować badania realizowane na terenie kraju. Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – prestiż i kategorie Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, często określana w mediach jako Polski Nobel, jest przyznawana od 1992 roku. Jej celem jest docenienie odkryć oraz osiągnięć mających istotny wpływ na cywilizacyjny postęp oraz życie duchowe Polski. Laureaci są wybierani przez Radę Fundacji na podstawie nominacji środowiska naukowego, a sama nagroda jest uznawana za najważniejsze indywidualne wyróżnienie naukowe w kraju. Obecnie nagroda przyznawana jest w czterech kategoriach: nauki humanistyczne i społeczne, nauki matematyczno-fizyczne i inżynierskie, nauki chemiczne i o materiałach, nauki o życiu i o Ziemi. Wartość nagrody to obecnie 250 tys. zł oraz unikatowa statuetka. Nagroda FNP motywuje polskich badaczy do prowadzenia pionierskich prac oraz daje realne szanse na zaistnienie w międzynarodowej nauce. Nagroda im. Erazma i Anny Jerzmanowskich – tradycja i współczesność Nagroda im. Jerzmanowskich ma korzenie sięgające 1915 roku i była w okresie międzywojennym uważana za polski odpowiednik Nagrody Nobla. Fundacja, powstała dzięki testamentowi Erazma Jerzmanowskiego, miała nagradzać katolików narodowości polskiej, którzy przez działalność naukową, artystyczną lub społeczną przynoszą pożytek krajowi. Początkowo nagroda miała wartość 12 kg złota, obecnie – po wznowieniu przyznawania w 2009 roku – wynosi 100 tys. zł. Od 2022 roku partnerem nagrody jest Miasto Kraków. Nagroda ta docenia działalność naukową, artystyczną i społeczną i podkreśla wartość tradycji oraz wkładu Polaków w rozwój cywilizacyjny. Zasady przyznawania polskich nagród naukowych i ich znaczenie dla nauki Prestiż polskich nagród naukowych nie wynika wyłącznie z wysokości gratyfikacji finansowej, ale również z transparentności procedur oraz z wymagań wobec kandydatów. Wpływ polskich nagród naukowych na rozwój badań i prestiż nauki Prestiżowe polskie nagrody naukowe stanowią istotny czynnik motywacyjny dla badaczy oraz promocji rodzimej nauki na arenie międzynarodowej. Nagrody te: promują wysokie standardy badań, umożliwiają zdobycie środków na dalsze projekty naukowe, przyczyniają się do umiędzynarodowienia polskiej nauki, są przepustką do udziału w międzynarodowych konkursach i programach badawczych. Według badania „Wpływ polskich nagród naukowych na rozwój kariery akademickiej” (Uniwersytet Warszawski), laureaci polskich wyróżnień znacznie częściej zdobywają granty europejskie, awansują zawodowo i publikują w najlepszych światowych czasopismach. Polscy laureaci najważniejszych nagród naukowych – przykłady i osiągnięcia Wielu polskich naukowców otrzymało te wyróżnienia za odkrycia, które zmieniły obraz światowej nauki. Do najbardziej znanych należą: Najważniejsze dokonania nagrodzonych prof. Andrzej Dziembowski – laureat Nagrody FNP za odkrycia dotyczące mechanizmów degradacji mRNA, fundamentalnych dla zrozumienia procesów biologicznych. prof. Marcin Nowotny – Nagroda FNP za badania nad strukturą kompleksów białkowych, które mogą mieć znaczenie w leczeniu chorób nowotworowych. prof. Ewa Dąbrowska – laureatka Nagrody im. Jerzmanowskich za wybitne osiągnięcia w dziedzinie językoznawstwa oraz popularyzację nauki. Źródła: FNP, PAN, PAU
Mamy to! Polskie miasto nagrodzone za najlepszy dworzec na świecie
Międzynarodowy Związek Kolei (UIC) właśnie nagrodził najlepsze rozwiązania kolejowe na świecie. Nie zabrakło Polski – jedną z głównych nagród zdobył nasz rodzimy, górski dworzec turystyczny. Szklarska Poręba Górna okazała się bezkonkurencyjna w swojej kategorii.
Wielka wygrana dla polskiego miasta! Dworzec kolejowy w Szklarskiej Porębie Górnej został uznany za najlepszy mały dworzec turystyczny na świecie, w prestiżowym konkursie „TopRail Tourist-Friendly Awards”, organizowanym przez Międzynarodowy Związek Kolei (UIC). To ogromne wyróżnienie i potwierdzenie, że nawet niewielkie obiekty mogą być światowym wzorem funkcjonalności i estetyki. Szklarska Poręba Górna – perełka na kolejowej mapie Europy Nagrodzony dworzec ma ponad sto lat – powstał w 1902 roku. Po gruntownej modernizacji w roku 2021 roku zyskał nowe życie. Modernizacja kosztowała prawie 5 mln złotych i była częścią ogólnopolskiego programu rewitalizacji dworców, prowadzonego przez PKP S.A Dworzec jest zabytkiem, więc zachowano jego charakter i historyczne detale, łącząc je z nowoczesnymi rozwiązaniami przyjazną przestrzenią dla pasażerów. Jest tu wszystko, czego im potrzeba: przestronna poczekalnia, bezpłatne Wi-Fi, stacje ładowania telefonów, automaty z przekąskami i napojami oraz ułatwienia dla osób z niepełnosprawnościami. To nie koniec – w budynku mieszczą się też apartamenty w stylu „Orient Expressu”, punkt informacji turystycznej, sklep z pamiątkami, Miejski Ośrodek Kultury z salą kinową i przestrzenią wystawową, stanowisko bookcrossingu i wiata na rowery. Dworzec z duszą i wizytówka regionu Położony na wysokości ponad 700 metrów nad poziomem morza dworzec jest jednym z najwyżej usytuowanych w Polsce. Obsługuje połączenia PKP Intercity, Kolei Dolnośląskich, POLREGIO oraz Czeskich Kolei Państwowych, co czyni go ważnym punktem na trasie turystycznej między Polską a Czechami. To nie tylko stacja, ale też wizytówka regionu. Budynek wzniesiono w stylu górskim, dopasowanym do krajobrazu Karkonoszy. Posiada kamienny cokół, drewniane elewacje i detale (m.in. witraże) z motywami kolejowymi. Nad peronem zachowano drewniane zadaszenia. Dzięki modernizacji zrobionej z głową dworzec zachował cały swój urok, a najpiękniej wygląda zimą. Konkurs UIC – na czym polega? UIC co roku nagradza obiekty i usługi, które w wyjątkowy sposób łączą funkcjonalność, przyjazność dla turystów oraz zrównoważony rozwój. W konkursie są dwie główne kategorie: stacje kolejowe i inicjatywy turystyczne. Ta druga dzieli się jeszcze na: Tabor i obsługa pokładowa – trasy krótko- i długodystansowe Przyjazna turystom linia kolejowa Przyjazny turystom mały oraz duży/główny dworzec Najlepsza poczekalnia Najlepsza inicjatywa lub produkt w zakresie turystyki kolejowej Szklarską Porębę Górną nagrodzono w kategorii „mały dworzec”. Serdecznie gratulujemy! Źródło: Onet, Wroclaw.pl, Portal Samorządowy Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nagroda Nobla 2025: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
W czyje ręce trafiła Nagroda Nobla 2025? Tradycyjnie na początku października poznajemy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Oto lista zwycięzców.
W tym artykule: Nagroda Nobla 2025 – przewidywania Nagroda Nobla 2025: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2025: fizyka Nagroda Nobla 2025: chemia Literacka Nagroda Nobla 2025 Pokojowa Nagroda Nobla 2025 Nagroda Nobla 2025: ekonomia Polacy z Nagrodą Nobla Nagroda Nobla jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla, fundatora nagrody, od 1901 roku wyróżnienie przyznaje się w dziedzinie fizjologii lub medycyny, fizyki, chemii i literatury. Osobnymi kategoriami są Nagroda Pokojowa i Nobel z ekonomii. W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2025? Poniżej prezentujemy przewidywania oraz pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2025 – przewidywania Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy analitycznej Clarivate, bazujące na liczbie cytowań artykułów naukowych. Medycyna lub fizjologia Andrea Ablasser, Glen N. Barber, Zhijian ‘James’ Chen – za badania nad układem odpornościowym, John E. Dick – za badania nad białaczką, Kenji Kangawa, Masayasu Kojima – za odkrycie greliny. Fizyka Ingrid Daubechies, Stéphane Mallat, Yves Meyer – za prace nad transformacją falkową, David P. DiVincenzo, Daniel Loss – za prace w dziedzinie komputerów kwantowych, Ewine F. van Dishoeck – za prace w dziedzinie astrochemii. Chemia Clifford P. Brangwynne, Anthony A. Hyman, Michael K. Rosen – za prace nad działaniem komórek, Jean-Marie Tarascon – za prace dotyczące przechowywania energii, Tao Zhang – za prace dotyczące katalizy. Ekonomia David Autor, Lawrence F. Katz – za analizy dotyczące nierówności i postępu technologicznego, Marianne Bertrand, Sendhil Mullainathan – za analizy dotyczące wpływu kultury i psychologii na ekonomię pracy, Nicholas Bloom – za analizy dotyczące wpływu niepewności na gospodarkę. Nagroda Nobla 2025: medycyna lub fizjologia Werdykt komitetu ze szwedzkiego Instytutu Karolinska poznaliśmy w poniedziałek, 6 października. Medycznego Nobla w tym roku dostali Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi. Dokonali oni przełomowych odkryć dotyczących obwodowej tolerancji immunologicznej, która zapobiega szkodliwemu wpływowi układu odpornościowego na organizm. W ubiegłym roku medyczny Nobel przypadł w udziale Victorowi Ambrosowi i Gary’emu Ruvkunowi. Uczonych nagrodzono za odkrycie tzw. mikroRNA. Nagroda Nobla 2025: fizyka Werdykt Szwedzkiej Królewskiej Akademii Nauk poznaliśmy we wtorek, 7 października. Nobla z fizyki otrzymali w tym roku John Clarke, Michel H. Devoret i John M. Martinis. Nagrodzono ich za „za odkrycie makroskopowego tunelowania mechaniki kwantowej i kwantyzacji energii w obwodzie elektrycznym”. Laureaci wykorzystali serię eksperymentów, aby wykazać, że osobliwe właściwości świata kwantowego można urzeczywistnić w układzie na tyle dużym, że można go trzymać w dłoni. Ich nadprzewodzący układ elektryczny mógł tunelować z jednego stanu do drugiego, tak jakby przechodził prosto przez ścianę. Wykazali również, że układ absorbował i emitował energię w dawkach o określonych rozmiarach, zgodnie z przewidywaniami mechaniki kwantowej. Rok temu Nobla w dziedzinie fizyki otrzymali John J. Hopfield i Geoffrey E. Hinton. Nagrodzono ich za odkrycia, będące podstawą sztucznej inteligencji (SI). Nagroda Nobla 2025: chemia Werdykt Szwedzkiej Królewskiej Akademii Nauk poznaliśmy w środę, 8 października. Chemicznego Nobla w tym roku dostali Susumu Kitagawa, Richard Robson i Omar M. Yaghi. Doceniono ich za „za opracowanie struktur metaloorganicznych”. Laureaci opracowali nowy typ architektury molekularnej. Stworzone przez nich konstrukcje – metaloorganiczne struktury szkieletowe – zawierają duże przestrzenie, w których cząsteczki mogą swobodnie przepływać. Naukowcy wykorzystali je do pozyskiwania wody z pustynnego powietrza, usuwania zanieczyszczeń z wody, wychwytywania dwutlenku węgla i magazynowania wodoru. W minionym roku nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali David Baker, Demis Hassabis i John M. Jumper. Zajmowali się analizą i projektowaniem trójwymiarowej struktury białek. Literacka Nagroda Nobla 2025 Werdykt Akademii Szwedzkiej poznaliśmy w czwartek, 9 października. Nobla z literatury w tym roku otrzymał László Krasznahorkai. Węgierskiego pisarza i scenarzystę doceniono za „przekonujące i wizjonerskie dzieło, które w obliczu apokaliptycznego terroru potwierdza siłę sztuki”. Krasznahorkai znany jest z trudnych i wymagających powieści, często określanych mianem postmodernistycznych , które poruszają tematy dystopijne i melancholijne. Jego ważniejsze dzieła to „Szatańskie tango”, „Melancholia sprzeciwu” oraz „Wojna i wojna”. Rok temu Nobla dostała Han Kang, pisarka i poetka z Korei Południowej. Nagrodzono ją za „jej intensywną prozę poetycką, która mierzy się z historycznymi traumami i obnaża kruchość ludzkiego życia”. Pokojowa Nagroda Nobla 2025 Werdykt Norweskiego Komitetu Noblowskiego poznaliśmy w piątek, 10 października, najwcześniej o godz. 11. Pokojowa Nagroda Nobla w tym roku przypadła w udziale Maríi Corinie Machado. Doceniono ją za „jej niestrudzoną pracę na rzecz promowania praw demokratycznych dla narodu wenezuelskiego i za jej walkę o sprawiedliwe i pokojowe przejście od dyktatury do demokracji”. Pokojową Nagrodę Nobla rok temu otrzymała japońska organizacja Nihon Hidankyō. Nagrodzono ją „za wysiłki na rzecz stworzenia świata wolnego od broni jądrowej”. Nagroda Nobla 2025: ekonomia Werdykt Banku Szwedzkiego poznaliśmy w poniedziałek, 13 października. Ekonomicznego Nobla otrzymali Joel Mokyr oraz Philippe Aghion i Peter Howitt. Pierwszy z badaczy otrzymał 1/2 nagrody za „zidentyfikowanie warunków wstępnych dla zrównoważonego wzrostu poprzez postęp technologiczny”. Pozostali dwaj uczeni opracowali „teorię zrównoważonego wzrostu poprzez twórczą destrukcję”. W ubiegłym roku nagrodę otrzymali Daron Acemoglu, Simon Johnson i James A. Robinson. Nagrodzono ich za badania „nad tym, jak powstają instytucje i jak wpływają na dobrobyt”. Polacy z Nagrodą Nobla Kto w Polsce otrzymał Nagrodę Nobla? Oto pełna lista polskich noblistów: Maria Skłodowska-Curie (1903, 1911) – fizyka i chemia, Henryk Sienkiewicz (1905) – literatura, Władysław Reymont (1924) – literatura, Czesław Miłosz (1980) – literatura, Lech Wałęsa (1983) – nagroda pokojowa, Wisława Szymborska (1996) – literatura, Olga Tokarczuk (2018) – literatura. Źródła: Clarivate, Nobelprize.org
Wielki sukces polskiej kuchni. Nowe restauracje wyróżnione w przewodniku Michelin 2025
Najbardziej prestiżowy przewodnik kulinarny świata - Michelin Guide - ogłosił najnowszy ranking polskich restauracji. Jest się z czego cieszyć – kolejny lokal odznaczono gwiazdką Michelin, a aż 7 nowych wyróżniono.
Spis treści Bottiglieria 1881 wciąż najlepszą restauracją w Polsce Czym jest wyróżnienie Bib Gourmand? Jak wygląda i ile kosztuje „gwiazdkowy” posiłek? W najnowszym wydaniu Przewodnika Michelin Polska 2025 znalazło się 108 restauracji, co świadczy o rosnącym znaczeniu Polski na kulinarnej mapie Europy. Najważniejszą wiadomością jest przyznanie nowej Gwiazdki Michelin warszawskiej restauracji hub.praga, prowadzonej przez szefa kuchni Witka Iwańskiego. To już trzecia gwiazdkowa restauracja w stolicy, obok NUTA i Rozbrat 20. Inspektorzy docenili w hub.praga wyjątkową dbałość o szczegóły, wysokiej jakości składniki, intensywność smaków i doskonałe techniki kulinarne. Bottiglieria 1881 wciąż najlepszą restauracją w Polsce Łącznie w Polsce działa obecnie siedem restauracji z gwiazdką Michelin, w tym jedyna z dwiema – Bottiglieria 1881 w Krakowie. Utrzymała ona swoje prestiżowe wyróżnienie już trzeci rok z rzędu, dzięki oryginalnej kuchni i odważnemu podejściu do smaków, sygnowanemu przez szefa Przemysława Klimę. Polskie restauracje z gwiazdkami Michelin to: Bottigileria 1881 w Krakowie, Arco by Paco Pérez w Gdańsku, Giewont w Kościelisku, Muga w Poznaniu, NUTA w Warszawie, Rozbrat 20 w Warszawie, hub.praga w Warszawie. Czym jest wyróżnienie Bib Gourmand? Ważną częścią tegorocznego przewodnika są również nowe oznaczenia Bib Gourmand, przyznawane lokalom oferującym jedzenie wysokiej jakości w przystępnej cenie. Aż 7 nowych restauracji otrzymało to wyróżnienie: we Wrocławiu: Baba, IDA kuchnia i wino, Tarasowa (to pierwsze Bib Gourmandy w tym mieście), w Krakowie: Noah, w Warszawie: Wyraj, w Poznaniu: Posto, w Zakopanem: Stary Niedźwiedź. Jak wygląda i ile kosztuje „gwiazdkowy” posiłek? Przeważnie najlepsze restauracje oferują nie poszczególne posiłki, ale menu degustacyjne, które goście kupują w całości. W hub.praga duże menu degustacyjne kosztuje 640 zł, a małe lub wegetariańskie – 490 zł. W jedynej restauracji z dwoma gwiazdkami Michelin – Bottigileria 1881 w Krakowie – menu pod nazwą „pełne doświadczenie” to wydatek 960 zł. Do menu należy doliczyć serwowane osobno napoje. Wiele restauracji podaje własne selekcje win, na podobnej zasadzie co zestawy dań. W hub.praga to wydatek 320 lub 420 zł, a w Bottigilieria 1881 – od 490 do nawet 1200 zł. Zarówno menu, jak i wybór win są przeważnie zmieniane sezonowo. Standardem jest twórcze podejście do lokalnych składników. Restauracja NUTA w Warszawie podaje np. oscypka z krabem i ser w kieliszku. „Gwiazdkowe” restauracje stawiają na kompleksowe kulinarne doświadczenie, co świetnie oddaje nasz autor Mateusz Łysiak opisując swoją wizytę w Nucie. Na szczególne wyróżnienie zasługuje restauracja Eliksir z Gdańska, która utrzymała Zieloną Gwiazdkę Michelin – nagrodę za zrównoważone podejście do gastronomii. Eliksir promuje filozofię „zero waste”, lokalne produkty i ekologiczne praktyki, co czyni ją pionierem w tej dziedzinie w Polsce. Źródło: Michelin Guide Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Olga Tokarczuk ponownie doceniona. Historyczny sukces polskiej noblistki
Olga Tokarczuk z kolejnym prestiżowym wyróżnieniem. Laureatka literackiej Nagrody Nobla z 2018 r. jako pierwsza polska pisarka została uhonorowana tytułem doktora honoris causa na paryskiej Sorbonie.
W tym artykule: Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Olga Tokarczuk z kolejnym tytułem Tytuły honoris causa przyznane Olga Tokarczuk ponownie została uhonorowana przez środowisko akademickie. Tym razem prestiżowy tytuł doktora honoris causa przyznała jej paryska Sorbona. To jedna z najbardziej cenionych uczelni w Europie, na której – jako pierwsza kobieta w historii – wykładała Maria Skłodowska-Curie. Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Po raz pierwszy w dziejach Sorbony tytuł doktora honoris causa trafił do polskiej pisarki. Wyróżnienie to podkreśla nie tylko rangę twórczości Olgi Tokarczuk, ale także jej ogromny wpływ na rozwój światowej kultury. W swoim przemówieniu autorka „Ksiąg Jakubowych” nie kryła wzruszenia. Podkreśliła, że wyróżnienie to jest dla niej nie tylko zaszczytem, ale także zobowiązaniem. – Z ogromną radością odbieram ten zaszczytny tytuł (...). Jestem jednak świadoma tego, że staję przed Akademią jako przybyszka z innego świata, z nieznanego miejsca i nieokreślonego czasu, gdzie ani instrumenty naukowe (...), ani indeksy i recenzje nie grają istotnej roli – zaznaczyła. W kolejnych słowach Tokarczuk poruszyła temat wyzwań, przed którymi stoi ludzkość. Od narastającego poczucia niepewności po globalne zagrożenia, w tym falę dezinformacji. Pisarka zwróciła uwagę, że dziś każde słowo niesie ze sobą odpowiedzialność większą niż kiedykolwiek. – Informacja wykorzystywana jest jako broń, za pomocą której można wprowadzić w błąd, manipulować, oszukać, zwieść, w końcu zabić – przyznała. I dodała: – Uhonorowanie mnie zaszczytnym tytułem doktory honoris causa uważam za symboliczne i polityczne uznanie przez Akademię naszej „Krainy Metaksy”, z której wszyscy przecież się wzięliśmy i w której spotykamy się, wciąż jak najbardziej realnie, choć bez granic, paszportów i języków. Laudację wygłosiła prof. Małgorzata Smorąg-Goldberg, literaturoznawczyni z Sorbony, która od lat aktywnie zabiegała o przyznanie Oldze Tokarczuk tego wyróżnienia. W swoim przemówieniu podkreśliła, że pisarka porusza kwestie kluczowe dla współczesnej debaty społecznej:– Tematy, które porusza – feminizm, ekologia, walka o demokrację, zaangażowanie przeciwko partiom populistycznym we Francji i w Europie Środkowej – bardzo przemawiają do młodych ludzi. Olga Tokarczuk z kolejnym tytułem Dla Olgi Tokarczuk to już czwarty tytuł doktora honoris causa przyznany przez zagraniczną uczelnię. Wcześniej uhonorowały ją: Uniwersytet Sofijski (2022), Hong Kong Baptist University (2022) oraz Uniwersytet w Tel Awiwie (2023). Ponadto laureatka literackiej Nagrody Nobla z 2018 r. ma w swoim dorobku tytuły doktora honoris causa także od czołowych polskich uczelni – Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz Uniwersytetu w Gdańsku. Tytuły honoris causa przyznane Oprócz Olgi Tokarczuk tytułem doktora honoris causa na Sorbonie wyróżniono również siedmiu innych wybitnych przedstawicieli nauki, literatury i kultury z całego świata. W gronie uhonorowanych znaleźli się: Giovanna Mallucci – brytyjska neurolog i neurobiolog, Jean-Jacques Muyembe – kongijski mikrobiolog i współodkrywca wirusa Ebola, Chimamanda Ngozi Adichie – nigeryjska pisarka, Oliver Primavesi – laureat Nagrody Leibniza, specjalizujący się w starożytnej filozofii greckiej, Rémi Quirion – ekspert w dziedzinie badań neurologicznych, James Ferguson Skea – szef Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu, oraz Maryna Viazovska – ukraińska matematyczka. Przypomnijmy, że najnowsza powieść Olgi Tokarczuk, zatytułowana „Empuzjon”, trafiła na listę 100 najważniejszych książek 2024 roku według „The New York Times”. Twórczość polskiej noblistki doceniła m.in. brytyjska gwiazda pop – Dua Lipa. Źródła: facebook.com/FundacjaOlgiTokarczuk; sorbonne-universite.fr Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Porównywali go do najnowocześniejszego lotniska świata. Teraz polski dworzec zdobył „architektonicznego Oscara”
Dworzec Metropolitalny w Lublinie znów znalazł się w centrum uwagi. Tym razem za sprawą prestiżowej – nazywanej „architektonicznym Oscarem” – nagrody, która powędrowała do stolicy Lubelszczyzny.
W tym artykule: Dworzec w Lublinie z „architektonicznym Oscarem” Kolejna nagroda dla Polski Uchodzący za „stolicę wschodniej Polski” Lublin z roku na rok zyskuje na popularności i przyciąga rzesze turystów z kraju i zagranicy. Odwiedzających urzeka bogata historia, wyjątkowa kultura oraz niepowtarzalny klimat miasta. Do wzrostu zainteresowania Lublinem przyczyni się również prestiżowy tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029, sukces filmu „Prawdziwy ból”, którego akcja częściowo toczy się w Lublinie, oraz nowo otwarty dworzec autobusowy, nagrodzony właśnie „architektonicznym Oscarem”. Dworzec w Lublinie z „architektonicznym Oscarem” Dworzec Metropolitalny w Lublinie od początku wzbudza ogromne zainteresowanie zarówno pasażerów, jak i miłośników designu. Jego nowoczesna architektura przyciąga uwagę i wyróżnia go na tle innych tego typu obiektów w Polsce, a sam gmach bywa często porównywany do imponującego lotniska w Singapurze. Popularność lubelskiego dworca nieustannie rośnie, co potwierdzają liczne nagrody, w tym European Property Award, Green Building Award i Property Design Award, oraz nominacja w plebiscycie „Cuda Polski 2024”. Obiekt może poszczycić się także jednym z najważniejszych i najbardziej prestiżowych wyróżnień w branży. Mowa o „architektonicznym Oscarze”, czyli nagrodzie World Architecture Festival Award, którą przyznano na początku listopada w Singapurze. Zaprojektowany przez pracownię Tremend dworzec w Lublinie okazał się bezkonkurencyjny w kategorii „Transport”. Sukces cieszy tym bardziej że o zwycięstwo walczyły tak renomowane pracownie architektoniczne, jak: Zaha Hadid Architects, Kohn Pedersen Fox, Wood Marsh Architecture czy line+ studio. Co ciekawe, projekt zespołu Tremend już wcześniej został dostrzeżony przez międzynarodowe jury konkursu World Architecture Festival Awards. W 2019 r. – jeszcze w sekcji oceniającej „projekty przyszłości” – koncepcja Zintegrowanego Centrum Komunikacyjnego w Lublinie dostała się do finału konkursu w kategorii „Infrastruktura”. Jurorzy docenili wówczas szereg zaplanowanych w projekcie proekologicznych rozwiązań, wpływających na jego efektywność i realnie minimalizujących negatywny wpływ na środowisko naturalne. Dworzec Metropolitalny w Lublinie został oddany do użytku w styczniu 2024 r. i jest częścią Zintegrowanego Centrum Komunikacyjnego. Trzykondygnacyjny budynek, spełniający najwyższe standardy w zakresie zrównoważonego rozwoju, ma powierzchnię użytkową ok. 18 tys. m kw i garaż podziemny. W pobliżu obiektu zlokalizowane są perony dla autobusów i busów z efektownym szklanym zadaszeniem wspartym na filarach, a także wykonano obszerny parking ze 122 miejscami postojowymi dla autobusów i busów oczekujących na odjazd. Całkowita wartość projektu to prawie 340 mln złotych. Kolejna nagroda dla Polski Warto przypomnieć, że to już kolejne w ostatnich miesiącach wyróżnienie dla polskiego projektu obiektu użyteczności publicznej. We wrześniu uhonorowany nagrodą DNA Paris Design Award w kategorii „Landscape Design” został Paweł Grobelny za rewolucyjne zagospodarowanie nadbrzeża Jeziora Słupeckiego w Wielkopolsce. Z kolei w kwietniu ogłoszono, że mieszczące się na warszawskiej Cytadeli Muzeum Historii Polski otrzymało wyróżnienie Prix Versailles. Placówka trafiła na listę The World’s Most Beautiful Museums 2024, obejmującą najpiękniejsze muzea świata. – Gmach Muzeum Historii Polski to nie tylko miejsce, w którym opowiadamy o dziejach państwa i narodu. To dzieło samo w sobie, budynek pełen przemyślanych znaczeń. Jego fasada nawiązuje do kolejnych warstw naszej historii: od czasów najdawniejszych, do współczesności – można było przeczytać na oficjalnej stronie muzeum. Źródła: Materiały prasowe pracowni Tremend oraz Miasta Lublin; National Geographic Traveler. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Nagroda Nobla 2024: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
Nagroda Nobla jest powszechnie uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Kto dostał Nagrodę Nobla w 2024 r.?
W tym artykule: Nagroda Nobla 2024 – przewidywania Nagroda Nobla 2024: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2024: fizyka Nagroda Nobla 2024: chemia Literacka Nagroda Nobla 2024 Pokojowa Nagroda Nobla 2024 Nagroda Nobla 2024: ekonomia Nagroda Nobla dla Polaków Nagroda Nobla w poprzednich latach W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2024? Jak co roku na początku października poznajemy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Poniżej prezentujemy przewidywania związane z Nagrodą Nobla 2024. A także pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2024 – prognozy Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy Clarivate: medycyna lub fizjologia: Jonathan C. Cohen i Helen H. Hobbs za badania nad genetyką metabolizmu lipidów; Ann M. Graybiel, Okihide Hikosaka i Wolfram Schultz za badania nad jądrami podstawnymi mózgu; Davor Solter i Azim Surani za badania w dziedzinie epigenetyki; fizyka: Rafi Bistritzer, Pablo Jarillo-Herrero i Allan H. MacDonald za badania nad grafenem; David Deutsch i Peter W. Shor, twórcy pionierskich algorytmów kwantowych; Christoph Gerber za wynalezienie mikroskopu sił atomowych; chemia: David Baker, John M. Jumper i Demis Hassabis za modelowanie trójwymiarowej struktury białek; Kazunari Domen za badania nad fotokatalitycznym rozkładem wody; Roberto Car i Michele Parrinello za badania w dziedzinie chemii obliczeniowej; ekonomia: Janet Currie za analizę ekonomiczną rozwoju dzieci; Partha Dasgupta za uwzględnienie środowiska naturalnego w ekonomii; Paolo Mauro za badanie wpływu korupcji na gospodarkę. Naukowcy czekają na Nobla coraz dłużej. Obecnie czas od odkrycia do nagrody to średnio 29 lat. Z analiz wynika, że największe szanse na nagrodę mają naukowcy w wieku ok. 54 lat. Najmłodszy do tej pory noblista, Lawrence Bragg, miał 25 lat, gdy został uhonorowany. Najstarszy, John B. Goodenough – 97 lat. Kobiety stanowią mniejszość wśród laureatów. W całym XX wieku naukowego Nobla dostało tylko 11 badaczek. W XXI wieku – już 15. Coraz rzadziej trafiają się nagrody dla tylko jednej osoby. 54% noblistów to uczeni z Ameryki Północnej. Najczęściej nagradzane są badania w dziedzinie: fizyki cząstek elementarnych, biologii komórki, fizyki atomowej, neuronauki, chemii molekularnej. Nagroda Nobla 2024: medycyna lub fizjologia Laureatów tej nagrody poznaliśmy w poniedziałek, 7 października. Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny otrzymali Victor Ambros i Gary Ruvkun. Uczonych nagrodzono za odkrycie tzw. mikroRNA i jego roli w regulacji działania genów w komórce. Cząsteczki zwane dziś miRNA były przez dłuższy czas ignorowane. Naukowcy traktowali je jak fragmenty kwasów nukleinowych pochodzące z procesów degradacji. A potem nagle się okazało, że otwierają drzwi do nowej działki medycyny. Gdy w roku 1993 zespół prof. Victora Ambrosa – wówczas pracującego na Uniwersytecie Harvarda – dostrzegł je jako pierwszy, nikt poza odkrywcami nie wróżył im wielkiej kariery. Wydawało się wtedy, że zasadniczy schemat działania komórek został już dobrze zrozumiany. Cała informacja o budowie i funkcjach organizmów miała być zapisana w DNA, czyli długich cząsteczkach kwasu deoksyrybonukleinowego, znajdujących się głównie w jądrze komórkowym. Dzieliła się ona na odcinki zwane genami. Gdy zapisana w nich informacja była potrzebna, na zapis konkretnego genu był kopiowany na łańcuch RNA, czyli kwasu rybonukleinowego, który wkrótce potem opuszczał jądro komórkowe. Genetycy nazwali go matrycowym RNA, czyli mRNA. Po opuszczeniu jądra stawał się on wzorcem do budowy konkretnej cząsteczki białka i to ono było finalnym produktem odczytu genu. Dalej, zależnie od swej budowy i funkcji, białko uczestniczyło w rozmaitych reakcjach lub stanowiło budulec komórek. Większość ludzkiego DNA nie koduje białek. Tkwią w niej „przepisy” na rozmaite cząsteczki RNA o nieznanej funkcji. Dużą ich część stanowią te najkrótsze, zwane mikroRNA albo miRNA. Złożone są średnio z ledwie 22 cegiełek. Dla porównania najmniejsze ludzkie geny mają wielkość kilkuset cegiełek, a największe – ponad dwa miliony. Nagrodzeni Noblem naukowcy odkryli, że miRNA są aktywną grupą cząsteczek. Podstawową ich funkcją jest wiązanie się ze specyficznymi dla danych cząsteczek miRNA fragmentami mRNA kodującym białka. W ten sposób te małe cząsteczki blokują syntezę białek. Gdy więc jest dużo mikroRNA, to powstaje mniej białek. miRNA może doprowadzić do przełomu w terapiach onkologicznych. Komórki raka rozsyłają po ciele niewielkie pęcherzyki zwane eksosomami, stanowiące formę komunikacji międzykomórkowej. Jeśli te struktury wymiesza się ze zdrowymi komórkami, mogą z nich powstawać guzy nowotworowe. Dokładniejsza analiza wykazała, że odpowiedzialne są za to właśnie cząsteczki miRNA ukryte w owych pęcherzykach. A jeśli je się zablokuje, zahamowuje się wzrost guza. Środki blokujące takie miRNA mogą więc stać się podstawą nowoczesnych terapii przeciwnowotworowych. Naukowcy porównują mikroRNA do „bezpiecznika”, który może wyłączyć raka. Cząsteczki mikroRNA mogą też pomóc w diagnozowaniu nowotworów, leczeniu choroby popromiennej, stwardnienia rozsianego i wirusowego zapalenia wątroby. W ubiegłym roku medyczny Nobel przypadł w udziale Katalin Karikó i Drew Weissmanowi. Nagrodzono ich za opracowanie technologii wykorzystanych do stworzenia szczepionek mRNA. Te szczepionki pomogły w walce z pandemią COVID-19. Nagroda Nobla 2024: fizyka Werdykt Komitetu Noblowskiego poznaliśmy we wtorek, 8 października. Tegoroczną nagrodę otrzymali John J. Hopfield i Geoffrey E. Hinton. Nagrodzono ich za odkrycia, będące podstawą sztucznej inteligencji (SI). A konkretnie za uczenie maszynowe z wykorzystaniem sztucznych sieci neuronowych. Wykorzystali oni narzędzia z fizyki do skonstruowania metod, które pomogły położyć podwaliny pod algorytmy SI. Hopfield stworzył strukturę, która może przechowywać i rekonstruować informacje. Hinton wynalazł metodę, która może niezależnie odkrywać właściwości w danych i która stała się ważna dla dużych sieci neuronowych, które są obecnie w użyciu. Algorytmy sieci neuronowych i uczenie maszynowe to technologie, które pozwoliły komputerom opanować gry takie jak szachy czy go, w których prosta metoda analityczna po prostu się nie sprawdzała. Teoretycznie maszyna mogłaby obliczyć wszystkie możliwe położenia pionków na planszy, ale w praktyce przewyższa to możliwości obliczeniowe jakiegokolwiek komputera. Trzeba więc wymyślić sposób, jak wybierać najlepsze strategie. Okazuje się, że sieci neuronowe świetnie się do tego nadają, bowiem komputer sam znajduje najlepsze rozwiązania. Po zaprogramowaniu reguł gry rozgrywa sam z sobą tyle partii, by w końcu wypracować strategię. Zawodowi gracze są często pod wrażeniem tego, co „wymyślił” komputer, bo styl jego gry nie przypomina niczego znanego z ludzkich podręczników. Ta metoda programowania komputerów sprawdza się doskonale w innych dziedzinach. Dzięki niej działają m.in. wyszukiwarki takie jak Google, komputerowe rozpoznawanie mowy, obrazów i pisma, automatyczne tłumaczenia, roboty, nawigacja samochodowa czy programy takie jak Chat GPT. Uczenie maszynowe coraz częściej pomaga też w badaniach naukowych. W 2016 r. amerykańskie Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Sztucznej Inteligencji (AAAI) rzuciło inżynierom wyzwanie – niech do 2050 r. zbudują robota naukowego, który zdobędzie nagrodę Nobla. Albo przynajmniej można będzie uznać, że jego wkład w światową naukę jest na tyle znaczący, że na tę nagrodę zasługuje. Tegoroczna nagroda przypadła w udziale ludziom, ale można powiedzieć, że roboty miały z tym sporo wspólnego. Rok temu Nobla w dziedzinie fizyki otrzymali Pierre Agostini, Ferenc Krausz i Anne L’Huillier. Nagrodzono ich za badania dotyczące wytwarzania bardzo krótkich, attosekundowych impulsów świetlnych. Badania te umożliwiły m.in. dokładniejsze zrozumienie zachowania elektronów. Nagroda Nobla 2024: chemia Laureatów tej nagrody poznaliśmy w środę, 9 października. Chemicznego Nobla 2024 otrzymali trzej uczeni zajmujący się analizą i projektowaniem trójwymiarowej struktury białek. Połowę nagrody dostał David Baker z University of Washington. Drugą połową podzielą się Demis Hassabis i John M. Jumper z Google DeepMind. Wszyscy byli typowani do Nobla przez firmę Clarivate w tym roku. Jednym pomocnych narzędzi używanych dziś w chemii jest uczenie maszynowe (patrz – Nobel z fizyki). Polega ono na programowaniu komputerów tak, aby samodzielnie rozpoznawały skomplikowane wzorce zależności i doskonaliły swoje działania opierając się na pozyskanych w trakcie pracy danych. To właśnie dzięki wykorzystaniu algorytmów uczenia maszynowego wyszukiwarka Google staje się z biegiem czasu coraz skuteczniejsza w znajdowaniu treści wyszukiwanych przez użytkowników. Tę samą technologię, zwaną modelowaniem molekularnym, można wykorzystać w badaniach nad lekami. Modelowanie molekularne jest technologią ułatwiającą naukowcom zrozumienie chemicznych i biologicznych mechanizmów działania zarówno już znanych, jak i nowo zaprojektowanych leków. Dzięki wprowadzeniu komputerów do nauk przyrodniczych i medycznych otworzył się nowy rozdział w poznawaniu procesów decydujących o zdrowiu i chorobie całego organizmu. Program komputerowy pomaga ocenić, czy zaprojektowane przez naukowca leki mogą zadziałać na wybrany cel molekularny. Projektując nowe leki uczeni rozrysowują ich wzory chemiczne, na których podstawie komputer tworzy trójwymiarowy model. Może on być wykorzystany do testów. Jednak cele molekularne są z reguły znacznie bardziej złożone. Większość z nich to białka, których modelowanie jest wielkim wyzwaniem dla komputerów. O tym, jak zachowuje się konkretne białko, decyduje nie tylko jego skład chemiczny, ale i kształt cząsteczki. Jest ona zbudowana z długiego łańcucha aminokwasów, pofałdowanego i „posklejanego” tak, że powstaje niezwykle skomplikowana struktura przestrzenna. Specjaliści z należącej do Google firmy DeepMind stworzyli w 2019 r. algorytm AlphaFold, który zdołał stworzyć trójwymiarowy model białka na podstawie jego sekwencji aminokwasowej. Przyspieszyło to prace nad zrozumieniem molekularnych podstaw komórki oraz poszukiwania nowatorskich metod terapeutycznych. W minionym roku nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Moungi G. Bawendi, Louis E. Brus i Alexei I. Ekimov. Ich badania dotyczyły nanotechnologii, a konkretnie tzw. kropek kwantowych. Literacka Nagroda Nobla 2024 Laureatkę tej nagrody poznaliśmy w czwartek, 10 października. To Han Kang, pisarka i poetka z Korei Południowej. Nagrodzono ją za „jej intensywną prozę poetycką, która mierzy się z historycznymi traumami i obnaża kruchość ludzkiego życia”. Han Kang ma wyjątkową świadomość związków między ciałem i duszą, żywymi i umarłymi. W swoim poetyckim i eksperymentalnym stylu stała się innowatorką we współczesnej prozie. Za powieść „Wegetarianka” (2007) dostała nagrodę International Booker Prize for Fiction. Jej twórczość obejmuje zbiory opowiadań: „Fruits of My Woman” (2000), „Ognista salamandra” (Fire Salamander, 2012); Powieści: „Czarny jeleń” (Black Deer, 1998), „Twa zimna dłoń” (Your Cold Hands, 2002), „Wegetarianka” (The Vegetarian) (2007), „Breath Fighting” (2010), „Lekcja greki” (Greek Lessons, 2011), „Nadchodzi chłopiec” (Human Acts) (2014), „Biała elegia” (The White Book) (2016), „Europa” (2019). Opublikowała także zbiór wierszy „Schowałam w szufladzie o zmierzchu” (2013). Rok temu Nobla otrzymał norweski pisarz Jon Fosse. Nagrodzono go za innowacyjną prozę i sztuki, które „dają głos niewypowiedzianemu”. Pokojowa Nagroda Nobla 2024 Werdykt został podany do wiadomości w piątek, 11 października. Pokojową Nagrodę Nobla 2024 otrzymała japońska organizacja Nihon Hidankyō. Nagrodzono ją „za wysiłki na rzecz stworzenia świata wolnego od broni jądrowej i za pokazanie poprzez zeznania świadków, że broń jądrowa nigdy nie może zostać ponownie użyta”. Nihon Hidankyō to oddolny ruch ocalałych z Hiroszimy i Nagasaki, znanych również jako hibakusha. Ich całkowitą liczbę szacuje się na 650 tys. osób, z czego ponad 100 tys. wciąż żyje. Organizacja została założona w 1956 roku. Jej cele to zabieganie w japońskim rządzie o większe wsparcie dla ofiar oraz wywieranie nacisku na światowe rządy, by te zlikwidowały arsenał atomowy. „Hibakusha pomagają nam opisać to, co nieopisywalne, pomyśleć to, co nie do pomyślenia i jakoś pojąć niezrozumiały ból i cierpienie spowodowane bronią jądrową” – czytamy w uzasadnieniu werdyktu. Norweski Komitet Noblowski podkreśla, że od prawie 80 lat nie użyto broni jądrowej w czasie wojny. Nadzwyczajne wysiłki Nihon Hidankyō i innych przedstawicieli hibakusha w znacznym stopniu przyczyniły się do ustanowienia tabu nuklearnego. Dlatego niepokojące jest to, że mocarstwa atomowe modernizują i ulepszają swoje arsenały. Pojawiają się nawet groźby użycia broni jądrowej w trwających obecnie wojnach. W samej Hiroszimie jest ponad 40 tys. hibakusha, ze średnią wieku 86 lat. Miasto rozesłało ich po całym świecie, aby opowiedzieli swoje historie. Muzeum Pokoju w Hiroszimie ma bibliotekę wideo z ponad 1500 opowieściami ocalałych, z czego ok. 400 można oglądać online. Niektórzy biorą udział w wideokonferencjach. Wielu twierdzi, że dzielenie się swoimi historiami nadaje głębsze znaczenie temu, co przeżyli. Jednak dla wielu osób, które przetrwały, uprzedzenia rodaków wobec nich stały się większym ciężarem niż same skutki promieniowania. U wielu wystąpiła trauma i syndrom ocaleńca. Pokojową Nagrodę Nobla rok temu otrzymała Narges Mohammadi z Iranu. Wyróżniono ją za walkę o prawa irańskich kobiet. Nagroda Nobla 2024: ekonomia Laureatów poznaliśmy w poniedziałek, 14 października. Ekonomiczny Nobel 2024 przypadł w udziale trzem naukowcom. Są nimi Daron Acemoglu, Simon Johnson i James A. Robinson z USA. Nagrodzono ich za badania „nad tym, jak powstają instytucje i jak wpływają na dobrobyt”. Tegoroczni laureaci dostarczyli nowych spostrzeżeń na temat tego, dlaczego istnieją tak ogromne różnice w dobrobycie między narodami. Jednym z ważnych wyjaśnień są trwałe różnice w instytucjach społecznych. Badając różne systemy polityczne i ekonomiczne wprowadzone przez europejskich kolonizatorów, Daron Acemoglu , Simon Johnson i James A. Robinson byli w stanie wykazać związek między instytucjami a dobrobytem. Opracowali również narzędzia teoretyczne, które mogą wyjaśnić, dlaczego różnice w instytucjach utrzymują się i jak instytucje mogą się zmieniać. W ubiegłym roku nagrodę otrzymała Claudia Goldin z Harvardu. Nagrodzono ją za analizę pracy i wynagrodzeń kobiet. Nagroda Nobla – Polacy W 1903 r. nagrodę Nobla otrzymała Maria Skłodowska-Curie. Jest ona jedną z niewielu kobiet z Noblem z fizyki. Maria Skłodowska-Curie to także jedna z dwóch osób, które zostały nagrodzone przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk w dwóch różnych dziedzinach. W 1911 r. polska uczona dostała Nobla z chemii za odkrycie polonu i radu. Polaków nie brakuje wśród laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie literatury: W 1905 r. nagrodę za całokształt twórczości otrzymał Henryk Sienkiewicz. W roku 1924 za „Chłopów” nagrodzony został Władysław Reymont. W 1980 r. nagroda trafiła do Czesława Miłosza. W 1996 roku Nobla dostała Wisława Szymborska. W 2018 r. noblistką została Olga Tokarczuk. Polak został też nagrodzony Pokojową Nagrodą Nobla. W 1983 r. wyróżnienie otrzymał ówczesny lider „Solidarności” i przyszły prezydent RP, Lech Wałęsa. Źródła: Nobelprize.org, Clarivate, Nature, archiwum NG.
Polskie jezioro zachwyciło świat. Turystyczny hit z prestiżową nagrodą
O Polsce znowu zrobiło się głośno. Tym razem za sprawą architekta Pawła Grobelnego, autora projektu pierścieniowych pomostów na jeziorze Słupeckim, który zwyciężył w prestiżowym konkursie.
Spis treści: Polak z prestiżową nagrodą Kim jest Paweł Grobelny? Kolejne wyróżnienie dla Polski Polska może poszczycić się wieloma miejscami, które od lat cieszą niesłabnącą popularnością wśród zagranicznych turystów, a ponadto są nagradzane podczas międzynarodowych konkursów. Tym razem docenione zostało znajdujące się w woj. wielkopolskim Jezioro Słupeckie z pierścieniowymi pomostami. Projekt autorstwa Pawła Grobelnego otrzymał właśnie prestiżowe wyróżnienie „DNA PARIS DESIGN AWARD” dla najlepszej przestrzeni publicznej. Polak z prestiżową nagrodą Pierwszy element pomostu nad jeziorem w Słupcy, w kształcie połączonych ze sobą dwóch okręgów, oddano do użytku w czerwcu 2023 r. Od razu spotkał się on z wielkim zainteresowaniem mieszkańców, jak i przyjezdnych. Za nietypową, ale jakże ciekawą i przyciągającą uwagę formę zagospodarowania nabrzeża odpowiedzialny był wybitny polski projektant przestrzeni publicznych, Paweł Grobelny. Zarówno ten, jak i inne projekty autorstwa cenionego w branży designera charakteryzują minimalizm, oszczędność formy oraz użycie naturalnego materiału, w tym przypadku – drewna. – Bardzo zależało mi na wpisaniu się w istniejący kontekst, projektowaniu raczej mniejszych obiektów przestrzennych, które dobrze wpiszą się w naturę i będą wykorzystywać jej walory, a nie konkurować z nią. Poszczególne platformy i tarasy widokowe mają zaprosić mieszkańców Słupcy do częstego korzystania z tej przestrzeni. Cieszę się także, że pomimo, że projekt jest jeszcze w trakcie realizacji, jest bardzo dobrze odbierany przez mieszkańców Słupcy – przyznaje autor słupeckiego pomostu, który w ostatnim czasie ma wiele powodów do radości. Na początku roku pierścieniowe pomosty otrzymały wyróżnienie „Property Design Award 2024” dla najlepiej zaprojektowanej przestrzeni publicznej w kraju. Z kolei we wrześniu projekt „W harmonii z naturą – Rozwój nabrzeża Jeziora Słupeckiego w Polsce” doceniło międzynarodowe jury podczas tegorocznej edycji konkursu „DNA PARIS DESIGN AWARD”. Paweł Grobelny został nagrodzony w kategorii Architektura krajobrazu/Parki i przestrzenie publiczne, Obiekty edukacyjne, komunalne i rekreacyjne. W uzasadnieniu czytamy, że „jest to przykład połączenia designu z szacunkiem dla środowiska naturalnego i historii. Projekt koncentrował się na mniejszych obiektach, które nie tylko uzupełniają krajobraz, ale także zachęcają do aktywnego korzystania z tej przestrzeni”. Kim jest Paweł Grobelny? Paweł Grobelny od lat specjalizuje się w projektowaniu przestrzeni publicznych. W branży cieszy się dużym uznaniem i zaufaniem, co potwierdza bogate portfolio i liczne nagrody. Projekty jego autorstwa można podziwiać na całym świecie, w tym m.in. w ogrodzie Albertine okalającym Bibliotekę Królewską w Brukseli czy największym parku miejskim w Szanghaju. W ostatnim czasie, oprócz nagrodzonego już pomostu nad jeziorem w Słupcy, odpowiadał również za zagospodarowanie przestrzenne placu ratuszowego w Logroño, stolicy hiszpańskiego regionu La Rioja Kolejne wyróżnienie dla Polski Przypomnijmy, że w kwietniu informowaliśmy o wyróżnieniu, jakie otrzymało Muzeum Historii Polski. Zlokalizowany na warszawskiej Cytadeli obiekt trafił na ogłoszoną przez Prix Versailles (Nagroda Wersalska) listę The World’s Most Beautiful Museums 2024, wyłaniającą najpiękniejsze muzea świata. – W jubileuszowej, dziesiątej edycji konkursu, w kategorii Muzea, nasza instytucja została doceniona za szczególne walory architektoniczne, gdyż gmach Muzeum Historii Polski to nie tylko miejsce, w którym opowiadamy o dziejach państwa i narodu. To dzieło samo w sobie, budynek pełen przemyślanych znaczeń. Jego fasada nawiązuje do kolejnych warstw naszej historii: od czasów najdawniejszych, do współczesności – można było przeczytać na oficjalnej stronie muzeum. W zestawieniu znalazło się łącznie siedem budynków. Jurorzy nagrodzili także: Muzeum Sztuki A4 (Chengdu, Chiny, Wielkie Muzeum Egipskie (Giza, Egipit), Muzeum Trzęsienia Ziemi w Smritivan (Bhuj, India), Muzeum Sztuki Simose (Hiroszima, Japonia), Paleis Het Loo (Apeldoorn, Holandia), Muzeum Oman Poprzez Wieki (Manah, Oman). Źródła: materiały prasowe; National Geographic Polska.
Nagroda Nobla 2023: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2023? Już tradycyjnie na początku października poznaliśmy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Oto lista laureatów.
W tym artykule: Nagroda Nobla 2023 – przewidywania Nagroda Nobla 2023: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2023: fizyka Nagroda Nobla 2023: chemia Literacka Nagroda Nobla 2023 Pokojowa Nagroda Nobla 2023 Nagroda Nobla 2023: ekonomia Nagroda Nobla dla Polaków Nagroda Nobla w poprzednich latach Nagroda Nobla jest powszechnie uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla, fundatora nagrody, od 1901 roku wyróżnienie przyznaje się w dziedzinie fizjologii lub medycyny, fizyki, chemii i literatury. Osobną kategorią jest też Nagroda Pokojowa. Nobel z ekonomii po raz pierwszy został wręczony w 1969 roku. Poniżej prezentujemy przewidywania związane z Nagrodą Nobla 2023. A także pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2023 – przewidywania Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy Clarivate: Ig Noble 2023 przyznane. Wśród nagrodzonych anty-Noblem jest Polak! Ig Noble to najbardziej szalone nagrody naukowe (i nie tylko) w dziejach współczesnej cywilizacji. W tym roku w gronie laureatów jest Polak! medycyna lub fizjologia: Carl H. June, Steven A. Rosenberg I Michel Sadelain za badania nad leczeniem raka za pomocą limfocytów T; Rob Knight za badania nad ludzkim mikrobiomem; Emmanuel Mignot, Clifford B. Saper i Masashi Yanagisawa za badania nad cyklem dobowym i narkolepsją; fizyka: Sharon C. Glotzer za badania nad nowymi materiałami; Federico Capasso za badania nad fotoniką, plazmoniką i laserami; Stuart S. P. Parkin za badania nad spinotroniką i przechowywaniem danych. chemia: James J. Collins, Michael Elowitz i Stanislas Leibler za badania w dziedzinie biologii syntetycznej; Shankar Balasubramanian i David Klenerman za opracowanie nowej metody sekwencjonowania genomu; Kazunori Kataoka, Vladimir P. Torchilin i Karen L. Wooley za badania nad nowymi sposobami dostarczania leków; ekonomia: Edward L. Glaeser za badania nad ekonomią miejską; Thomas Piketty, Emmanuel Saez i Gabriel Zucman za badania nad nierównością ekonomiczną; Raj Chetty za badania nad mobilnością społeczną. W głosowaniu przeprowadzonym przez American Chemical Society 44% chemików uznało, że Nobla w tym roku powinni dostać twórcy szczepionek mRNA. Jednak z analiz wynika, że naukowcy czekają na Nobla coraz dłużej. Obecnie czas od odkrycia do nagrody to średnio co najmniej 20 lat. W przypadku chemii – nawet 30 lat. Nagroda Nobla 2023: medycyna lub fizjologia Laureatów tej nagrody poznaliśmy w poniedziałek, 2 października. Medyczny Nobel 2023 przypadł w udziale Katalin Karikó i Drew Weissmanowi. Zgodnie z przewidywaniami, nagrodzono ich za opracowanie technologii wykorzystanych do stworzenia szczepionek mRNA. Te szczepionki pomogły w walce z pandemią COVID-19. Węgierska biochemiczka Katalin Karikó była od lat typowana do tej nagrody. Dokonała ona przełomu w dziedzinie badań nad RNA. W 2005 r. opublikowała – wraz z amerykańskim immunologiem Drew Weissmanem – pracę pokazującą, jak można bezpiecznie dostarczyć tę cząsteczkę do komórek. To dzięki tym badaniom prace nad szczepionkami RNA ruszyły z miejsca. I zaowocowały bezpiecznymi, skutecznymi preparatami przeciw COVID-19 W ubiegłym roku laureatem został prof. Svante Pääbo, szwedzki biolog, założyciel i kierownik Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maksa Plancka w Lipsku. Nagroda Nobla 2023: fizyka Werdykt Komitetu Noblowskiego został ogłoszony we wtorek, 3 października. Nobla 2023 w dziedzinie fizyki otrzymali Pierre Agostini, Ferenc Krausz i Anne L’Huillier. Nagrodzono ich za badania dotyczące wytwarzania bardzo krótkich, attosekundowych impulsów świetlnych. Badania te umożliwiły m.in. dokładniejsze zrozumienie zachowania elektronów. Attosekunda to jedna miliardowa jednej miliardowej sekundy. Czyli 10-18 sekundy. Czas trwania najkrótszych wydarzeń, które naukowcy potrafią nie tylko przewidzieć w obliczeniach, ale i dostrzec, mierzony jest właśnie w attoskeundach. Elektron potrzebuje dwudziestu czterech attosekund, by wykonać jedno okrążenie wokół jądra atomu wodoru. Wykonuje tę podróż około 40000 bilionów razy na sekundę. W jednej minucie mieści się więcej attosekund, niż od początku istnienia Wszechświata upłynęło minut. Anne L’Huillier to zaledwie piąta kobieta uhonorowana Noblem w dziedzinie fizyki. W 2020 r. nagrodę tę otrzymała Andrea Ghez, natomiast w 2018 r. Donna Strickland. Rok temu nagrodzono uczonych zajmujących się fizyką kwantową. Byli to Alain Aspect, John F. Clauser i Anton Zeilinger. Nagroda Nobla 2023: chemia Laureatów tej nagrody poznaliśmy w środę, 4 października. Rano 4 października pojawiły się informacje o przedwczesnym ogłoszeniu werdyktu. Zgodnie z nim nagrodę Nobla w dziedzinie chemii mają otrzymać Moungi G. Bawendi, Louis E. Brus i Alexei I. Ekimov. Ich badania dotyczyły nanotechnologii, a konkretnie tzw. kropek kwantowych. Komitet noblowski oficjalnie zaprzeczył, jakoby był to finalny werdykt. Jednak potem informacja ta potwierdziła się. Kropka kwantowa to niewielki obszar przestrzeni ograniczony w trzech wymiarach barierami potencjału. Wewnątrz niego uwięziona jest cząstka o długości fali porównywalnej z rozmiarami kropki. Takie struktury są wykorzystywane m.in. w diagnostyce medycznej. Wchodzą też w skład wyświetlaczy QD-LED, wykorzystywanych w telewizorach. W zeszłym roku wyróżnienie otrzymali Carolyn R. Bertozzi, Morten Meldal i K. Barry Sharpless. Zajmowali się „chemią kliknięć” i chemią bioortogonalną. Literacka Nagroda Nobla 2023 Laureata lub laureatkę tej nagrody poznaliśmy w czwartek, 5 października. Literackiego Nobla 2023 otrzymał norweski pisarz Jon Fosse. Nagrodzono go za innowacyjną prozę i sztuki, które „dają głos niewypowiedzianemu”. Jon Fosse to jeden z najwybitniejszych współczesnych dramatopisarzy norweskich. Pisze w języku nynorsk. Książki Fossego przetłumaczono na ponad 40 języków, w tym polski. Jego dramaty wystawiono na ponad 120 scenach świata. Jego największe dzieło to siedmioczęściowa „Septologia”. Polskie wydanie „Drugie imię. Septologia I–II” trafiło do czytelników w tym roku. W 2022 roku nagrodę otrzymała francuska pisarka Annie Ernaux. Pokojowa Nagroda Nobla 2023 Werdykt został podany do wiadomości w piątek, 6 października. Pokojową Nagrodę Nobla 2023 otrzymała Narges Mohammadi z Iranu. Wyróżniono ją za walkę o prawa irańskich kobiet. Była aresztowana 13 razy, 5 razy skazana na łącznie 31 lat więzienia i 154 baty. Wciąż jest w irańskim więzieniu. Przed rokiem wyróżniono białoruskiego opozycjonistę Alesia Bialackigo, rosyjską organizację Memoriał i ukraińskie Centrum Wolności Obywatelskich. Nagroda Nobla 2023: ekonomia Laureatkę poznaliśmy w poniedziałek, 9 października. Nagrodę otrzymała Claudia Goldin z Harvardu. Nagrodzono ją za analizę pracy i wynagrodzeń kobiet. W ubiegłym roku wyróżnienie otrzymali Ben S. Bernanke, Douglas W. Diamond i Philip H. Dybvig. Nagrodzono ich za badania nad bankami i kryzysami finansowymi. Nagroda Nobla dla Polaków W 1903 r. złoty medal z podobizną Alfreda Nobla otrzymała Maria Skłodowska-Curie. Jest ona jedną z niewielu kobiet nagrodzonych Noblem z fizyki. Maria Skłodowska-Curie to także jedna z dwóch osób, które zostały nagrodzone przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk Nagrodą Nobla w dwóch różnych dziedzinach. Polska uczona na swoim koncie ma również wyróżnienie z chemii (1911 r.) za odkrycie polonu i radu. Polaków nie brakuje wśród noblistów literackich. W 1905 r. nagrodę za całokształt twórczości otrzymał Henryk Sienkiewicz. Niespełna dwie dekady później za „Chłopów” nagrodzony został Władysław Reymont. Odpowiednio w 1980 i 1996 roku nagroda trafiła do Czesława Miłosza oraz Wisławy Szymborskiej. Ostatnią polską laureatką Nagrody Nobla w dziedzinie literatury była Olga Tokarczuk w 2018 r. Polak został też nagrodzony Pokojową Nagrodą Nobla. W 1983 r. wyróżnienie otrzymał ówczesny lider „Solidarności” i przyszły prezydent RP, Lech Wałęsa. Nagroda Nobla w poprzednich latach Oto przykłady laureatów nagrody Nobla z ubiegłych lat: 2020 r.: Nobel z medycyny za wykrycie wirusa HCV; Nobel z fizyki za badania nad czarnymi dziurami; Nobel z chemii za opracowanie metody edycji genomu; Pokojowy Nobel dla World Food Programme; Literacki Nobel dla Louise Glück; Nobel z ekonomii za badania nad teorią aukcji; 2019 r.: Nobel z medycyny za nową metodę leczenia anemii i nowotworów; Nobel z fizyki za wkład w zrozumienie ewolucji Wszechświata; Nobel z chemii za baterie litowo-jonowe; Pokojowy Nobel dla premiera Etiopii; 2018 r.: Nobel z medycyny za nową metodę walki z rakiem; Nobel z fizyki za narzędzia ze światła; Nobel z chemii za ewolucję kontrolowaną; Pokojowy Nobel za walkę z przemocą na tle seksualnym; 2016 r.: Nobel z medycyny za autofagię; Nobel z chemii dla twórców najmniejszych maszyn świata; Pokojowy Nobel dla prezydenta Kolumbii; Nobel z fizyki za odkrycia dotyczące topologicznych przejść fazowych oraz topologicznych faz materii; 2015 r.: Nobel z medycyny za nicienie i malarię; Nobel z chemii za badania nad DNA; 2014 r.: Nobel z chemii za rozwój mikroskopii; 2013 r.: Nobel z medycyny za transport wewnątrzkomórkowy; Nobel z fizyki za bozon Higgsa; 2012 r.: Nobel z medycyny za prace nad komórkami macierzystymi; Nobel z fizyki za badania nad cząstkami elementarnymi; Nobel z chemii za badania nad receptorami sprzężonymi z białkami G. Źródła: Nobelprize.org, Clarivate, C&En.
Ig Noble 2023 przyznane. Wśród nagrodzonych anty-Noblem jest Polak!
Ig Noble to najbardziej szalone nagrody naukowe (i nie tylko) w dziejach współczesnej cywilizacji. W tym roku w gronie laureatów jest Polak!
W tym artykule: Ig Noble 2023 – lista zwycięzców Kim jest Jan Zalasiewicz? Znaczenie Ig Nobli Ceremonia wręczenia Ig Nobli Ig Noble – kontrowersje Polskie Ig Noble – Prawie każdy nowy pomysł jest – zdaniem większości ludzi – śmiechu warty. Ale śmieszność wcale nie decyduje o tym, czy idea jest wartościowa – mówi Marc Abrahams. To jeden z pomysłodawców konkursu Ig Noble (Ig Nobel Prize). Oraz redaktor naczelny równie zwariowanego czasopisma „Annals of Improbable Research” (roczniki badań nieprawdopodobnych). Jego przygoda z nauką „poważną inaczej” rozpoczęła się w 1990 r. Został wówczas redaktorem naczelnym czasopisma naukowego. – Szybko zorientowałem się, że istnieje wiele ciekawych dokonań, które nie mają szansy na jakiekolwiek oficjalne wyróżnienie – wspomina. Postanowił więc, wspólnie z grupą podobnie myślących osób, promować badania dziwaczne, zabawne, ale – i to warunek konieczny – zmuszające do myślenia. Ig Noble 2023 – lista zwycięzców Kto otrzymał „anty-Nobla” w tym roku? Oto lista zwycięzców: Już wiadomo, kto ma większe poczucie humoru - mężczyźni czy kobiety Eksperymenty pokazały, że panowie są zabawniejsi, bo potrzebne jest im to do znalezienia partnerki. Panie są mniej zabawne, bo wieki patriarchatu sprawiły, że kobietom i dziewczynkom ”nie w... kategoria geologia i chemia – dr Jan Zalasiewicz (brytyjski geolog polskiego pochodzenia) zastanawiał się, dlaczego wielu naukowców lubi lizać skały. Tytuł pracy naukowej, opublikowanej w czasopiśmie „The Paleontological Association Newsletter” brzmiał „Eating Fossils”; kategoria literatura – badacze z międzynarodowego zespołu sprawdzili, jak czują się osoby powtarzające jakieś słowo wiele, wiele, wiele, wiele, wiele razy; kategoria inżynieria mechaniczna – międzynarodowy zespół „ożywiał” martwe pająki, by wykorzystać je jako narzędzia chwytające; kategoria zdrowie publiczne – badacze z USA i Korei Południowej za wynalezienie Stanford Toilet. To toaleta naszpikowana elektroniką, badającą wydaliny użytkownika; kategoria komunikacja – uczeni z międzynarodowego zespołu przebadali ludzi, którzy są ekspertami w mówieniu wspak; kategoria medycyna – międzynarodowy zespół anatomów policzył włosy w nosach martwych ludzi, by porównać ich (włosów) liczbę; kategoria żywienie – badacze z Japonii sprawdzili, jak na smak jedzenia wpływa używanie elektronicznych pałeczek i słomek; kategoria edukacja – zespół z wielu krajów badał zjawisko nudy wśród uczniów i nauczycieli; kategoria psychologia – trzech badaczy (w tym słynny Stanley Milgram) sprawdzali, jak wielu przechodniów spojrzy w górę, widząc kogoś patrzącego w górę; kategoria fizyka – międzynarodowy zespół sprawdził, czy aktywność seksualna sardeli europejskiej (anchois) wpływa na mieszanie się wód oceanicznych. Kim jest Jan Zalasiewicz? Jan Zalasiewicz dorastał w Manchesterze, gdzie jego rodzice osiedlili się po II wojnie światowej. Wcześniej wydostali się z Syberii z armią Andersa. Dziś dr Zalasiewicz pracuje na University of Leicester. Zajmuje się przede wszystkim badaniem czwartorzędowych i paleozoicznych skał osadowych. Obiektem jego badań jest też tzw. antropocen. To epoka nieodwracalnych i na niespotykaną dotąd skalę zmian w środowisku naturalnym, które powoduje najbardziej dominujący gatunek na Ziemi – człowiek. Przez szereg lat dr Zalasiewicz był także przewodniczącym Komisji Stratygraficznej brytyjskiego Towarzystwa Geologicznego. W publikacji „Eating Fossils” dr Zalasiewicz pisze, że lizanie skał przez naukowców podczas badań terenowych może mieć sens. Po nawilżeniu kamiennej powierzchni lepiej widać jej detale. Z kolei sam smak może dostarczyć wstępnych informacji o składzie chemicznym obiektu. Znaczenie Ig Nobli Ig Noble od lat robią karierę medialną. Któż inny wyciągnąłby na światło dzienne prace związane z homoseksualną nekrofilią u kaczek krzyżówek? Albo błyskawiczną metodę rozpalania grilla (z użyciem ciekłego tlenu)? Czy też szczegółową analizę przedmiotów, które można znaleźć w ludzkim odbycie? Oto inne przykłady: w 2018 r. nagrodzono m.in. odkrycia, że dieta kanibalistyczna jest „light”, a skoki na bungee pomogą przy kamieniach nerkowych; w 2019 r. nagrodę dostali badacze sprawdzający, z którego kraju pieniądze mają najwięcej groźnych bakterii. A są to wszystko – wbrew pozorom – dokonania całkiem poważnych naukowców, opłacanych najczęściej z publicznych funduszy. I choć dzięki nim nie powstanie raczej żaden nowy lek na raka, to są one niezbędnym elementem nauki, która nie byłaby sobą bez nieposkromionej, dziecinnej wręcz ciekawości. Dlaczego warto żartować z nauki? Wśród zawodów cieszących się najwyższym prestiżem społecznym od lat prym wiodą uczeni. Konkretnie – profesorowie wyższych uczelni. Z badań opinii publicznej wynika, że ok. jedna trzecia Polaków chciałaby, by ich dzieci zostały naukowcami. A jednak zadziwiająco rzadko zwracamy uwagę na to, co owi naukowcy mówią np. o globalnym ociepleniu, szczepionkach czy chociażby zdrowym trybie życia. Dr Randy Olson, biolog morski i zarazem reżyser prześmiewczych filmów „Flock of Dodos: the Evolution-Intelligent Design Circus” i „Sizzle: A Global Warming Comedy” uważa, że to wina ich wizerunku. Są tak mądrzy i tak poważni, że aż nudni – dlatego ludzkość ich poważa, ale nie słucha. Ceremonia wręczenia Ig Nobli Ceremonia wręczenia Ig Nobli w niczym nie przypomina pompatycznej gali noblowskiej. Może z wyjątkiem tego, że i na niej pojawiają się autentyczni nobliści. Niektórzy próbują swych sił na scenie, występując w specjalnie na tę okazję przygotowanych mini-operach. Inni byli główną nagrodą w konkursie dla publiczności „wygraj randkę z noblistą”. Jeszcze inni zamiatali scenę (do tradycji należało, że publiczność zarzuca ją papierowymi samolocikami). Od czasów pandemii ceremonia jest organizowana bez publiczności. Impreza jest huczna, nieprzewidywalna, a do tego obowiązuje na niej kategoryczny zakaz przynudzania. Gdy laureat Ig Nobla próbuje wygłosić drętwą przemowę, interweniuje niewinnie wyglądająca ośmiolatka, która powtarza: „Nudzi mi się, proszę przestać” do skutku. Słynne są też związane z ceremonią wykłady z cyklu 24/7. Szanowany naukowiec ma opowiedzieć o całkiem poważnym zagadnieniu w 24 sekundy (!), a potem podsumować swe wystąpienie w siedmiu słowach. I to tak, by każdy zrozumiał! Ig Noble – kontrowersje Sama idea Ig Nobli jest jednak bardzo często źle rozumiana i przez media, i przez wielu jej laureatów. Do historii przeszedł apel pewnego szacownego brytyjskiego uczonego. Zażądał on, by jego krajan nie brać pod uwagę w tak niepoważnym, uwłaczającym angielskiej godności konkursie. Na szczęście nikt nie potraktował jego prośby serio. Inna sprawa, że sprawcy zamieszania z premedytacją podnoszą intelektualną poprzeczkę. Przyznają bowiem nagrody nie tylko uczonym, ale także pseudonaukowcom, szarlatanom, oszustom, autorom dziwacznych wynalazków, a nawet politykom. Laureatem literackiego Ig Nobla jest np. Erich von Däniken (nieustraszony tropiciel kosmitów) oraz pani, która utrzymuje, że odżywia się wyłącznie powietrzem. W dziedzinie ekonomii wyróżnieni zostali urzędnicy skazani za gigantyczne nadużycia finansowe. – Mamy nadzieję, że Ig Noble zachęcą ludzi do samodzielnego oceniania, co jest dobre, a co złe, co jest cenne, a co bezwartościowe. To lepsze niż bezkrytyczne przyjmowanie do wiadomości werdyktu jakiejś ważnej persony – mówi Abrahams. Polskie Ig Noble Wśród laureatów Ig Nobli już wcześniej byli Polacy. Nasi uczeni zaistnieli m.in.: Oto najzabawniejszy żart świata. Czy po 20 latach śmieszy tak samo? Czy znasz najzabawniejszy żart świata? Internauci wybrali go spośród 40 tysięcy dowcipów. w 1993 r. w dziedzinie literatury. 15 polskich kardiologów znalazło się w gronie współautorów pracy naukowej „An International Randomized Trial Comparing Four Thrombolytic Strategies for Acute Myocardial Infarction”, pod którą podpisanych było łącznie 978 osób; w 2001 r. w dziedzinie ekonomii. Nagrodę dostał wówczas Wojciech Kopczuk za pracę na temat związków daty śmierci z podatkiem od spadków; w 2019 r. w dziedzinie biologii. Uczeni z Uniwersytetu Gdańskiego byli współautorami odkrycia, że martwe karaluchy amerykańskie mają inne właściwości magnetyczne niż żywe; w 2022 r. w dziedzinie medycyny. Badacze z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego wykazali, że pacjenci onkologiczni, poddawani radio– i chemioterapii rzadziej cierpieli z powodu szkodliwych skutków ubocznych, jeśli podawano im lody. Źródła: Annals of Improbable Research, archiwum NG, Wikipedia.
Polski profesor i specjalista kryptologii kwantowej dostał prestiżową nagrodę. Kim jest Artur Ekert?
Nagroda Milnera za 2024 przyznana została profesorowi Arturowi Ekertowi za jego pionierski wkład w komunikację i obliczenia kwantowe, które przekształciły dziedzinę informatyki kwantowej z niszowej działalności akademickiej w tętniącą życiem interdyscyplinarną dziedzinę o znaczeniu przemysłowym – poinformowało Towarzystwo Królewskie w Londynie.
W tym artykule: Prestiżowa nagroda dla prof. Ekerta Wpływ prac prof. Ekerta na naukę Wyróżnienia dla prof. Ekerta Profesor Artur Ekert to urodzony we Wrocławiu absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Uniwersytetu Oxfordzkiego. Jest fizykiem-teoretykiem, badającym zagadnienia mechaniki kwantowej i specjalistą przetwarzania danych kwantowych oraz kryptologii kwantowej. Prestiżowa nagroda dla prof. Ekerta Właśnie otrzymał prestiżową Nagrodę Milnera, czyli Royal Society Milner Award and Lecture. Wyróżnienie to przyznawane jest od 2012 roku przez Royal Society – Towarzystwo Królewskie w Londynie – w porozumieniu z fundacją Microsoft Research. Dostaje się je za „wybitne osiągnięcia z zakresu informatyki dokonane przez europejskiego badacza”. Nagroda została nazwana na cześć Robina Milnera, płodnego pioniera informatyki, który między innymi zaprojektował Logic for Computable Functions (LCF) i język programowania ML. Wpływ prac prof. Ekerta na naukę Profesor Artur Ekert zajmuje się przetwarzaniem informacji w układach kwantowo-mechanicznych. Wynalezienie przez niego w 1991 roku kryptografii kwantowej opartej na splątaniu doprowadziło do prawdziwej eksplozji prac badawczych podejmujących ten temat. A także wzbudziło ogromne zainteresowanie technologiami kwantowymi całym świecie. Niesporczak Schrödingera – polski fizyk wprowadził zwierzę w stan kwantowej superpozycji. Jak to możliwe? Niesporczak to pierwsze w historii wielokomórkowe zwierzę wprowadzone w nieokreślony, kwantowy stan. Czy niesporczak podzielił los słynnego kota Schrödingera? Praca profesora Ekerta do dziś inspiruje nowe kierunki badań. Wykazał on, że tzw. nierówności Bella – czyli twierdzenie dotyczące mechaniki kwantowej, pokazujące, w jaki sposób przewidywania mechaniki kwantowej różnią się od klasycznej intuicji – można wykorzystać do testowania podsłuchu. Naukowiec przyczynił się też do ogromnych postępów w podstawach i eksperymentalnych realizacjach komunikacji kwantowej i obliczeń. Jak można przeczytać w komunikacie Royal Society, „odegrał wiodącą rolę w przekształceniu informatyki kwantowej w tętniącą życiem dziedzinę interdyscyplinarną”. Wyróżnienia dla prof. Ekerta Cytowany na stronie Instytutu Matematycznego w Oksfordzie profesor Artur Ekert skomentował wyróżnienie tymi słowami: „Odkrywanie związków między kryptografią a podstawami teorii kwantowej było fascynującą podróżą. To bardzo satysfakcjonujące widzieć, że moja praca została doceniona. Teoria kwantowa niewątpliwie otworzyła liczne nowatorskie drogi, by lepiej zrozumieć i wykorzystywać naturę, w tym informacje. Z niecierpliwością czekam na to, co przyniesie przyszłość.” Nie jest to pierwsza prestiżowa nagroda przyznana polskiemu profesorowi i wykładowcy Uniwersytetu Oksfordzkiego. W 1995 roku Artur Ekert otrzymał Medal Maxwella i Nagrodę Instytutu Fizyki. W 2007 roku zaś Medal Hughesa, również przyznawany przez Royal Society. Źródło: Royal Society. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Polacy zwyciężyli w prestiżowym międzynarodowym konkursie. Zaprojektowali inteligentny opatrunek na rany
Poznaliśmy zwycięzców tegorocznej edycji konkursu Nagroda Jamesa Dysona. Są wśród nich absolwenci Politechniki Warszawskiej, twórcy opatrunku SmartHEAL.
W tym artykule: Polacy zdobyli Nagrodę Jamesa Dysona 2022 SmartHEAL to opatrunek umożliwiający monitorowanie stanu rany Pozostali zwycięzcy – maszyna do recyklingu butelek i przenośna kroplówka Do konkursu Nagroda Jamesa Dysona można zgłaszać wynalazki zaprojektowane przez młodych inżynierów i naukowców z całego świata. Sir James Dyson, założyciel i główny inżynier w firmie Dyson, fundator nagrody, wybrał dwa zwycięskie projekty etapu międzynarodowego. Każdy otrzyma po 162 tys. zł na dalsze prace nad wynalazkiem. Polacy zdobyli Nagrodę Jamesa Dysona 2022 Jednym ze zwycięzców jest projekt absolwentów Wydziału Mechatroniki Politechniki Warszawskiej. To mgr inż. Dominik Baraniecki, mgr inż. Piotr Walter oraz mgr inż. Tomasz Raczyński. Opracowany przez nich inteligentny opatrunek SmartHEAL ma pomóc w gojeniu się ran przewlekłych. Takie rany to coraz większy problem dla medycyny. Pojawiają się m.in. u osób chorych na cukrzycę. W skali globalnej z problemem ran przewlekłych zmaga się ok. 20 mln osób. Aż 28% pacjentów po 70. roku życia umiera z powodu powikłań z tym związanych. Szansę na uniknięcie powikłań daje sprawdzanie stanu rany. Nie jest to jednak proste, gdy przykrywa ją nieprzeźroczysty opatrunek. Wbrew pozorom, częste zmienianie go nie jest dobre dla pacjenta. Może to prowadzić do infekcji i pogorszenia stanu rany. – Podczas rozmów z medykami zdaliśmy sobie sprawę ze skali problemu. Prawidłowe i szybkie wykrycie zaburzeń procesu gojenia rany i rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych nie tylko skraca proces leczenia, ale umożliwia zatrzymanie niebezpiecznej dla życia infekcji – wyjaśnia mgr inż. Dominik Baraniecki. SmartHEAL to opatrunek umożliwiający monitorowanie stanu rany Twórcy SmartHEAL to eksperci w dziedzinie elektroniki, nanotechnologii i inżynierii biomedycznej. W maju 2022 roku spotkali się podczas maratonu technologicznego MedTech-Athon. – W niespełna 48 godzin opracowaliśmy ideę i technologię SmartHEAL. Od tego czasu ciężko pracowaliśmy i stworzyliśmy nasz pierwszy prototyp – mówi mgr inż. Tomasz Raczyński. Obecnie jest doktorantem Politechniki Warszawskiej i liderem zespołu. Zespół ten opracował precyzyjny, niedrogi i skalowalny inteligentny opatrunek. W jego skład wchodzi sensor mierzący poziom pH. Dane przekazywane są bezprzewodowo za pomocą technologii RFID. Monitorując wartości pH, personel medyczny może ocenić stan rany i wykryć infekcję bez zdejmowania opatrunku, a tym samym bez naruszania tkanek. – Może to poprawić leczenie i zapobiec infekcji, ratując życie. Mam nadzieję, że nagroda da zespołowi impuls do dalszego podążania trudną drogą wiodącą ku komercjalizacji – mówi Sir James Dyson. Po zakończeniu prób zespół rozpocznie badania kliniczne. Proces certyfikacji wynalazku ma się zakończy w ciągu trzech najbliższych lat. Dystrybucja i sprzedaż opatrunków SmartHEAL planowana jest na 2025 r. Rozwiązanie ma być przystępne cenowo. – Łącząc nasze nowatorskie materiały elektroniczne z niedrogimi metodami produkcji przemysłu tekstylnego, możemy zaoferować koszt ok. 50 groszy za sensor – zapowiada mgr inż. Piotr Walter. Pozostali zwycięzcy – maszyna do recyklingu butelek i przenośna kroplówka Drugim zwycięzcą konkursu jest Polyformer. To projekt Swaleh Owais i Reitena Cheng z kanadyjskiego McMaster University. Urządzenie zamienia plastikowe butelki w filament do drukarki 3D. Twórcy wynalazku wpadli na ten pomysł podczas wizyty w Rwandzie. Zmutowane bakterie "jedzą" plastik. Naukowcy: i to w kilka godzin Nieznane dotąd enzymy zmutowanych bakterii potrafią rozbić tworzywa sztuczne do prostych elementów, z których można potem zrobić nowe butelki wysokiej jakości. Spośród 100 tys. kandydató... – Przekształcając zużyte plastikowe butelki w filament do drukarki 3D, Polyformer pomaga zmniejszyć ilość odpadów trafiających na wysypiska. Jednocześnie zapewnia tanie i obfite źródło materiału dla inżynierów i projektantów, zwłaszcza w krajach rozwijających się – komentuje Sir James Dyson. Obecnie Swaleh i Reiten budują nowe Polyformery, które zostaną wdrożone w partnerskich przestrzeniach twórczych w Rwandzie. Pracują też nad nowymi wynalazkami związanymi z tym projektem. Tytuł wicemistrza i grant o wartości 27 tys. zł zdobył projekt Ivvy. To przenośna kroplówka, wynaleziona przez Charlotte Blancke z Universiteit Antwerpen w Belgii. Zamiast niewygodnego stojaka pacjent nosi na sobie specjalny pas. W skład Ivvy wchodzi łatwa w użyciu pompa infuzyjna. Jej oprogramowanie pozwala m.in. na to, by pacjent był zdalnie monitorowany przez pielęgniarkę. To ułatwia korzystanie z kroplówek np. w warunkach domowych. Źródła: Nagroda Jamesa Dysona, Politechnika Warszawska.
Travelery 2021 – znamy zwycięzców 16. edycji konkursu
Już po raz 16. Travelery trafiły do ludzi przekraczających granice fizyczne i mentalne. Mimo pandemii pasjonaci po raz kolejny udowodnili , że w podróży nie ma ograniczeń. Wystarczą „tylko” kreatywność i determinacja.
Travelery są przyznawane już od 16 lat. W tym roku laureatów w kategoriach Podróż roku, Wyczyn roku, Książka roku i Blog roku wybrała kapituła składająca się z przedstawicieli redakcji National Geographic Traveler. Dodatkowo Przedstawicielstwo Chorwackiej Wspólnoty Turystycznej w Polsce ponownie przyznało nagrodę specjalną w kategorii Bloger Przyjaciel Chorwacji. Oto nagrodzeni. Jerzy Arsoba: Pieszo przez Portugalię Podróżnik, fotograf i organizator wypraw Jerzy Arsoba ze Szczecina w ciągu 86 dni pieszej wędrówki przez Portugalię, pokonał 2407 km. Jego dzienny dystans wynosił średnio 28 km, niósł plecak o wadze 11–13 kg. Swoją wyprawę rozpoczął w Porto 17 października 2020 roku i do Porto wrócił 9 lutego 2021 roku. Okrążył całą Portugalię z grubsza wzdłuż jej granic lądowych i morskich, zgodnie z ruchem wskazówek zegara – wyłącznie pieszo, przez wszystkie regiony. Wytyczył swój własny szlak – do pieszych i rowerowych wypraw, przebiegający przez najpiękniejsze miejsca Portugalii. Wyprawa była pierwszą w ramach projektu „PHI Arsoba across around”, w ramach którego podróżnik chce tworzyć nowe trasy pieszych wędrówek. Anna Tybor: Pierwsza Polka, która zjechała na nartach z 8-tysięcznika Anna Tybor, pięciokrotna mistrzyni Polski w skialpinizmie, zakopianka, jako pierwsza kobieta na świecie zdobyła 29 września 2021 roku ośmiotysięcznik Manaslu (8163 m n.p.m.) bez użycia tlenu z butli i zjechała z niego na nartach. Wraz z Anną Tybor na szczycie stanęli też towarzyszący jej włoscy wspinacze Federico Secchi i Marco Majori. – By spełnić swoje marzenia nie potrzeba spadających gwiazd. Trzeba dążyć do postawionego sobie celu, nie poddawać się, a przede wszystkim wierzyć, że się uda... Narty to całe moje życie!” – napisała o sobie i swoim projekcie zdobycia Manaslu na zrzutka.pl. Co to znaczy być Grekiem? Czym jest greckość? Skąd wzięli się Grecy? I na ile Grekiem jest sam autor, który wprawdzie urodził się w Salonikach, ale wychował na Dolnym Śląsku i nie jest w stanie porozumieć się w języku ojca? To wszystko w kontekście obchodów dwusetnej rocznicy wybuchu powstania przeciw Turkom, które ostatecznie dało Grecji niepodległość. Dionisios Sturis sięga do XIX-wiecznych korzeni obecnego państwa nie bez przyczyny. To wtedy na nowo formułowano definicję obywatela, tego, kto ma prawo się Grekiem nazywać. Konsekwencje tych wydarzeń są odczuwalne do dziś. Z tego wynika – zdaniem autora – m.in. dzisiejszy stosunek mieszkańców Hellady do obcych, imigrantów, zwłaszcza tych o innym kolorze skóry. Ona pisze, on fotografuje. Razem postanowili, że odwiedzą 101 krajów przed pięćdziesiątymi urodzinami. Do realizacji celu pozostało im jeszcze 38 państw. Sami piszą, że „podróże to nie tylko kierunek”, co widać w ich pełnych pasji, wnikliwych relacjach na blogu. Małżeństwo udowadnia, że można pracować na etacie i zwiedzać świat – nawet przy ograniczeniach, takich jak 26-dniowy urlop. NAGRODA SPECJALNA: Ewelina Sadura Marinović, autorka bloga Polako.eu Chorwacja od lat jest jednym z ulubionych kierunków wakacyjnych Polaków. Wielu z nas regularnie wraca nad Adriatyk, mamy tam już swoje ulubione plaże czy miejsca noclegowe. Informacji o Chorwacji najczęściej szukamy w internecie, przykładowo na blogach. Tu konkurencja jest spora, a w gąszczu poleceń i wskazówek łatwo się zgubić. Przedstawicielstwo Chorwackiej Wspólnoty Turystycznej w Polsce po raz kolejny przyznało nagrodę specjalną dla bloga, który może być wzorem dla innych. W tym roku wyróżniona tytułem Bloger Przyjaciel Chorwacji została Ewelina Sadura Marinović, autorka bloga Polako.eu. Na blogu Eweliny można znaleźć wiele ciekawych informacji o Chorwacji, w tym mnóstwo praktycznych wskazówek. A wszystko to pisane prosto ze słonecznej Dalmacji. Wokół bloga autorce udało się zbudować społeczność ludzi którzy, podobnie jak ona, kochają Chorwację, podróże i przygody. – Jest dużo ciepła, miłych słów i konstruktywnej krytyki – dzięki czemu blog cały czas się rozwija i zmienia na lepsze – pisze autorka. Na blogu Polako.eu Ewelina pisze sporo o miastach, naturze, jedzeniu oraz o nieznanych turystom miejscach i szlakach. Uzupełnieniem strony są media społecznościowe: profile na Facebooku i Instagramie oraz kanał na YouTube, gdzie regularnie pojawią się nowe zdjęcia i nagrania inspirujące do wakacji w Chorwacji.
Travelery 2021 – poznajcie nominowanych w 16. edycji konkursu
Po raz 16. nagradzamy ludzi przekraczających granice fizyczne i mentalne. Kto został nominowany w tym roku?
2021 rok, tak jak 2020, upłynął pod znakiem pandemii. Ludzie z pasją, a tacy właśnie zostali nominowani do Travelerów, po raz kolejny udowodnili jednak, że w podróży nie ma ograniczeń. Wystarczą „tylko” kreatywność i determinacja. W ostatnich miesiącach polscy podróżnicy dostarczyli nam wielu emocji i powodów do dumy. Z uwagą śledziliśmy również rynek książkowy i podróżniczą blogosferę. Do kogo trafią Travelery 2021? Oto nominowani w 4 kategoriach: Podróż roku, Wyczyn roku, Książka roku i Blog roku. Tegorocznych zwycięzców Travelerów wybierze kapituła składająca się z przedstawicieli redakcji National Geographic Traveler. Wyniki zostaną ogłoszone 6 czerwca 2022 r. również na stronie internetowej. Jerzy Arsoba: Pieszo przez Portugalię Podróżnik, fotograf i organizator wypraw Jerzy Arsoba ze Szczecina w ciągu 86 dni pieszej wędrówki przez Portugalię, pokonał 2407 km. Jego dzienny dystans wynosił średnio 28 km, niósł plecak o wadze 11–13 kg. Swoją wyprawę rozpoczął w Porto 17 października 2020 roku i do Porto wrócił 9 lutego 2021 roku. Okrążył całą Portugalię z grubsza wzdłuż jej granic lądowych i morskich, zgodnie z ruchem wskazówek zegara – wyłącznie pieszo, przez wszystkie regiony. Po swojej wyprawie podróżnik stworzył interaktywną mapę trasy, którą przeszedł, wraz z zaznaczeniem miejsc noclegowych, przebytymi dziennymi dystansami i sumą podejść, która łącznie wyniosła 35000 metrów. Można ją zobaczyć tutaj: https://jerzy-arsoba.travelmap.net. Wytyczył swój własny szlak – do pieszych i rowerowych wypraw, przebiegający przez najpiękniejsze miejsca Portugalii. Wyprawa była pierwszą w ramach projektu „PHI Arsoba across around”, w ramach którego podróżnik chce tworzyć nowe trasy pieszych wędrówek. Łukasz Supergan: Zimowe przejście wzdłuż gór Polski 1 080 km i 31 500 m podejść. Zimą. Ten plan krótko opisuje niezwykłą podróż zrealizowaną zimą 2021 roku przez Łukasza Supergana, specjalistę od długodystansowych, zazwyczaj samotnych wypraw. Łukasz przeszedł całość polskich Sudetów i Karpat, wzdłuż południowej granicy Polski. Przejście składało się z kilku długich szlaków. Pierwszym był Główny Szlak Sudecki, którego nie ukończył wcześniej w całości. Za Sudetami czekało na niego ok. 150 km przez Górny Śląsk do Ustronia, skąd Głównym Szlakiem Beskidzkim i lokalnymi szlakami kierował się na Babią Górę. Za nią odbił na południe, by osiągnąć czerwony szlak Chochołów-Pieniny. W Pieninach przeskoczył na niebieski szlak Tarnów-Wlk. Rogacz, z którego odbił ponownie na GSB i dotarł w Beskid Niski. Stąd niebieskim Szlakiem Granicznym szedł aż do Przełęczy Bukowskiej na granicy z Ukrainą. Całość, choć zrealizowana w Polsce, była jego najdłuższym zimowym dystansem. Cała wyprawa zajęła mu 48 dni i 16 godzin. Mariusz Pastuszka: Rowerem z Gorzowa do Stambułu Gorzowianin Mariusz Pastuszka w ciągu 14 dni pokonał rowerem trasę z Gorzowa Wielkopolskiego do Stambułu. Łącznie przejechał 2653 km, dziennie pokonując średnio ok. 160 km. Trasa wyprawy, na którą wyruszył 18 września 2021 roku, wiodła z Polski przez Czechy, Słowację, Węgry, Serbię, Bułgarię do Turcji. W jej trakcie udało mu się zwiedzić cztery stolice: Bratysławę, Budapeszt, Belgrad i Sofię. Nocował głównie „pod chmurką”. Jak przyznaje podróżnik, do domu wrócił 4,5 kg chudszy. To już jego trzecia długodystansowa podróż rowerowa, po przejechaniu Polski (3,3 tys. km) i wyprawie na Gibraltar (ponad 8 tys. km). Wszystkie odbył na „śwince”, jak czule nazywa swojego dwukołowca Checker Pig, którego podarował mu kolega. Andrzej Bargiel: Zjazd na nartach z 6-tysięcznika Celem wyprawy KARAKORAM SKI EXPEDITION było zdobycie i zjechanie na nartach z dwóch sześciotysięczników pakistańskiego Karakorum: znajdującego się w Dolinie Hushe szczytu Laila Peak (6 096 m n.p.m.), uznawanego za jeden z najpiękniejszych szczytów na świecie, oraz położonego w Dolinie Ghidims-Dur dziewiczego szczytu Yawash Sar II (6178 m n.p.m.). W obu przypadkach Andrzej Bargiel osiągnął sukces. Co więcej, z jednego ze szczytów zjechał wspólnie z Jędrzejem Baranowskim. W wyprawie brali udział: Jędrzej Baranowski (freeride’owiec i wspinacz), Dariusz Załuski (alpinista, himalaista, filmowiec), Jakub Gzela (filmowiec, operator drona) oraz Bartłomiej Pawlikowski (fotograf). Andrzej Bargiel od 2013 roku realizuje autorski projekt w górach najwyższych „Sunt Leones". Jego celem jest zdobywanie wysokich szczytów w szybkim tempie, w stylu alpejskim i następnie zjazd na nartach. Na swoim koncie ma już Sziszapangmę (8 013 m), Manaslu (8 156 m), Broad Peak (8 051 m) i K2 (8 611 m) oraz tzw. Śnieżną Panterę. Mikołaj Sondej: Przepłynięcie drugiego najdłuższego fiordu na świecie Mikołaj Sondej, ten 26-letni marynarz i pasjonat podróżowania z Gdyni samotnie przemierzył na packrafcie (mini wersja pontonu, zwykle jednoosobowa) Sognefjorden, drugi najdłuższy fiord na świecie. Sam fiord ma 208 km, ale Mikołaj przepłynął również pięć jego odnóg, co wydłużyło trasę do 280 km, dodatkowe 80 km przeszedł przez góry. – Pomysł wpadł mi do głowy całkiem przypadkowo. Jestem marynarzem i w moim pokoju mam powieszone mapy morskie. Pewnego dnia stwierdziłem, że chciałbym się znaleźć w sytuacji, że obok mnie będzie płynąć wieloryb. Zastanawiałem się, gdzie mogę to zrobić i padło na fiord” – opowiada podróżnik. Anna Tybor: Pierwsza Polka, która zjechała na nartach z 8-tysięcznika Anna Tybor, pięciokrotna mistrzyni Polski w skialpinizmie, zakopianka, jako pierwsza kobieta na świecie zdobyła 29 września 2021 roku ośmiotysięcznik Manaslu (8163 m n.p.m.) bez użycia tlenu z butli i zjechała z niego na nartach. Wraz z Anną Tybor na szczycie stanęli też towarzyszący jej włoscy wspinacze Federico Secchi i Marco Majori. – By spełnić swoje marzenia nie potrzeba spadających gwiazd. Trzeba dążyć do postawionego sobie celu, nie poddawać się, a przede wszystkim wierzyć, że się uda... Narty to całe moje życie!” – napisała o sobie i swoim projekcie zdobycia Manaslu na zrzutka.pl. Paweł Pabian: Zimowe przejście Głównego Szlaku Beskidzkiego Paweł Pabian, 32-letni przewodnik beskidzki, w rekordowym czasie 10 dni i 12 godzin pokonał Główny Szlak Beskidzki w bardzo trudnych zimowych warunkach. Szlak liczy ponad 500 km i jest najdłuższym szlakiem turystycznym w polskich górach. Paweł wyruszył na niego 17 lutego o godz. 5.15, a swój wyczyn zakończył 27 lutego o godz. 17.00. Dwa lata wcześniej Paweł Pabian, jako pierwszy Polak zdobył 80 szczytów Diademu Polskich Gór w trzynaście dni. Co to znaczy być Grekiem? Czym jest greckość? Skąd wzięli się Grecy? I na ile Grekiem jest sam autor, który wprawdzie urodził się w Salonikach, ale wychował na Dolnym Śląsku i nie jest w stanie porozumieć się w języku ojca. To wszystko w kontekście obchodów dwusetnej rocznicy wybuchu powstania przeciw Turkom, które ostatecznie dało Grecji niepodległość. Dionisios Sturis sięga do XIX-wiecznych korzeni obecnego państwa nie bez przyczyny. To wtedy na nowo formułowano definicję obywatela, tego, kto ma prawo się Grekiem nazywać. Konsekwencje tych wydarzeń są odczuwalne do dziś. Z tego wynika – zdaniem autora – m.in. dzisiejszy stosunek mieszkańców Hellady do obcych, imigrantów, zwłaszcza tych o innym kolorze skóry. Maciej Jarkowiec podejmuje się przedsięwzięcia szalenie ambitnego. Próbuje napisać o tym, w co wierzy, a być może inaczej: co tak naprawdę składa się dziś na Stany Zjednoczone Ameryki. I robi to, przeplatając ważne epizody z dziejów tego kraju z losami własnej rodziny. Dla autora Stany są dziecięcym marzeniem i doświadczeniem zarazem, mitem, który tu przechodzi demitologizację. Amerykańskie kino, owszem, bywa oszustwem, ale w prawdziwych dekoracjach. Istnieją te motele, te jadłodajnie, te samochody, ci samotni ludzie. Ich historie istnieją, tylko najczęściej nie mają dobrych zakończeń – czytamy. Ale rzecz jasna, nie o kino tylko tu chodzi. Ważne są sztandarowe hasła Ameryki: wolność, sprawiedliwość, kapitalizm, ojczyzna, które tu służą za tytuły rozdziałów. Kluczem do szwedzkiej duszy jest natura – próbuje nam przekazać Katarzyna Tubylewicz. To ona leczy ją z lęków i niepokojów, pozwala przestać myśleć o śmierci, porzuceniu czy samotności. Ta ostatnia częściej oznacza dla Szweda niezrozumienie wśród innych niż przebywanie w swoim jedynie towarzystwie. Autorka rozmawia o tym m.in. z profesorami medycyny paliatywnej i religioznawstwa, nauczycielem medytacji, poetą – laureatem Nobla czy pisarką, która niedawno została matką. Trudno powiedzieć, że jest to książka o szwedzkości jako takiej, ale o jednym z jej wymiarów – na pewno. Fascynująca opowieść o człowieku, bez którego nie byłoby wielkiego sukcesu polskiego himalaizmu. 24-letni Andrzej Zawada mówił o sobie, że jest stworzony do rzeczy wielkich. Studiował fizykę i marzył. Nie tylko o górach. Ale to one sprawiły, że mógł te marzenia realizować. A razem z nim całe pokolenie polskich wspinaczy wysokogórskich. 600-stronicowa biografia Zawady na szczęście nie skupia się jedynie na jego górskich triumfach. Piotr Trybalski pokazuje tu człowieka z krwi i kości, z jego zaletami, ale też wadami i słabościami. Pisze o jego życiu uczuciowym, jego ambicjach i namiętnościach. Nie ucieka też od wewnętrznych rozgrywek w środowisku alpinistów i górskich tragedii. Z tej perspektywy wiele, wydawałoby się, znanych historii, wygląda całkiem inaczej. Opowieść o regionie, który dla mieszkańców reszty Polski wciąż wydaje się dość tajemniczy. Przez wieki rozpięty pomiędzy Wschodem a Zachodem, dla jednych – zbyt polski, dla innych – zbyt niemiecki. Tomasz Słomczyński udowadnia, że Kaszubi to nie tylko mówiący dziwnym językiem i wciągający tabakę ludzie z niegdysiejszego polsko-niemieckiego pogranicza, żyjący w pobliżu setek malowniczych jezior. To także długa i burzliwa historia oraz bardzo ciekawa kultura. Kaszëbë to tożsamość nie zawsze zbieżna z polską – o czym warto wiedzieć i co warto uszanować. Ona pisze, on fotografuje. Razem postanowili, że odwiedzą 101 krajów przed pięćdziesiątymi urodzinami. Do realizacji celu pozostało im jeszcze 38 państw. Sami piszą, że „podróże to nie tylko kierunek”, co widać w ich pełnych pasji, wnikliwych relacjach na blogu. Małżeństwo udowadnia, że można pracować na etacie i zwiedzać świat – nawet przy ograniczeniach, takich jak 26-dniowy urlop. Kto marzy o życiu w podróży (także realizowanym na raty), na pewno znajdzie inspiracje i praktyczne porady na blogu Mikołaja Cichomskiego. Do tej pory podróżnik odwiedził Europę i Bliski Wschód. Na jego blogu znajdziemy też relacje z Polski. Opisy i fotografie mniej znanych miejsc pozwalają na nowo zachwycić się naszym krajem. Ola Zagórska-Chabros, czyli Ruda, swoje wyprawy relacjonuje w sieci od 2013 r. Po przygodzie z kilkoma platformami skupiła się na blogu, na którym pisze nie tylko o Bałkanach. W podróży towarzyszy jej Marek, miłośnik turystyki aktywnej. Bałkańskie przewodniki i poradniki Rudej to lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy wybierają się w tę część Europy. Autorzy bloga od prawie 4 lat mieszkają na Islandii. Dogłębnie i z humorem piszą o życiu Islandczyków oraz atrakcjach Krainy Lodu i Ognia. W swoich relacjach nie ograniczają się tylko do tej fascynującej wyspy. Konik Katarzyny i Piotrka to góry i piesze szlaki. Na ich blogu przeczytamy między innymi o zdobywaniu Korony Gór Polski czy Izraelskim Szlaku Narodowym. W tym roku Przedstawicielstwo Chorwackiej Wspólnoty Turystycznej w Polsce ponownie przyzna też nagrodę specjalną w kategorii Bloger Przyjaciel Chorwacji.
„Balet meduz”. Ta niezwykła fotografia zdobyła pierwsze miejsce w prestiżowym konkursie fotograficznym
Ta zachwycająca fotografia, na której widać 11 świecących meduz robi wrażenie i nie powinno dziwić, że właśnie to zdjęcie zostało wyróżnione w konkursie European Wildlife Photographer of the Year. Na zdjęciu są jednak tylko dwie meduzy, a to, że widać ich więcej, jest efektem sprytnej sztuczki autora.
W tym artykule: 6 lat prób Polacy wyróżnieni w dwóch kategoriach Nagrodę „Wildlife Photographer of the Year 2021” zdobył hiszpański fotograf Angel Fitor. Zajmuje się fotografią przyrody i wielokrotnie zdobywał ważne nagrody branżowe, między innymi World Press Photo, Big Picture, Sony World Photography oraz Wildlife Photographer of the Year. Jego zdjęcia były publikowane w wielu prestiżowych magazynach popularnonaukowych, również w National Geographic. 6 lat prób Na zrobienie zdjęcia meduz Angel Fitor czekał aż 6 lat. Wielokrotnie próbował uchwycić idealny kadr, ale bezskutecznie. - Ponad 6 lat próbowałem uchwycić takie zdjęcie i zmierzyłem się z wieloma porażkami. Nie było to jednak demotywujące, ponieważ miałem świadomość wyzwania, przed jakim stanąłem. - pisze fotograf w swoim oświadczeniu. Meduzy widoczne na zdjęciu to cotylorhiza tuberculata, znane jako „śródziemnomorskie”. Występują powszechnie w Morzu Śródziemnym, Egejskim i Adriatyckim. Jej średnica może osiągać nawet 35 centymetrów. Zdjęcie zostało zrobione w 2014 roku. Autor, robiąc zdjęcie, użył 11 fleszy lampy błyskowej i uchwycił meduzę, która powoli dryfowała. To dzięki błyskom udało się osiągnąć taki efekt. Fotografia została zrobiona krótko przed tym, jak żyjące istoty w lagunie Mar Menor, w południowo-wschodniej Hiszpanii zaczęły powoli wymierać. Stało się tak w wyniku masowego rozwoju fitoplanktonu. Ten z kolei pochłaniał zbyt dużą ilość tlenu, co zaburzyło cały ekosystem akwenu. Systematycznie zaczęły obumierać trawy morskie i wodorosty. Mar Menor jest największą słonowodną laguną w Europie. Autor przyznaje, że zdjęcie ma być hołdem dla tego zbiornika. A jury przyznaje, że ten niesamowity obraz przemówił do nich na wielu płaszczyznach — Chwilę po zrobieniu zdjęcia nastąpiła katastrofa ekologiczna w tym regionie. Dlatego ta fotografia mówi wszystko o problemach tego regionu. - mówi Jim Brandenburg, członek jury. Polacy wyróżnieni w dwóch kategoriach Pisząc o European Wildlife Photographer of the Year 2021, należy wspomnieć również o sukcesie Polaków, których zdjęcia zostały wyróżnione w kategoriach „Ptaki” i „Ssaki”. Mowa o Mateuszu Piesiaku i Michale Kościu. Pierwszy sfotografował polskie łuszczaki na polu słoneczników w pięknej zimowej scenerii. Ten drugi zachwycił jury fotografią żubrów stojących w stadzie w Puszczy Knyszyńskiej. Zwierzęta na zdjęciu są spowite enigmatyczną mgłą. European Wildlife Photographer of the Year to konkurs organizowany przez Niemieckie Towarzystwo Fotografii Przyrodniczej (German Society for Naturę Photography). Sędziowie tegorocznego edycji musieli obejrzeć ponad 19 tysięcy zdjęć z 36 krajów. Nagradzane kategorie to „Krajobrazy”, „Ssaki”, „Ptaki”, „Inne zwierzęta”, Rośliny i Grzyby”, „Świat podwodny”, „Ludzie i przyroda” i „Studio przyrodnicze". Na stronie internetowej konkursu możemy podziwiać wszystkie nagrodzone i wyróżnione zdjęcia: https://www.gdtfoto.de/seiten/gdt-european-wildlife-photographer-of-the-year-results-2021.html
"Na jeden dzień zostałem chińskim turystą". Historia fotografii nagrodzonej w Grand Press Photo 2020
Maciej Jabłoński, fotograf współpracujący z National Geographic, tegoroczny laureat konkursu Grand Press Photo (III miejsce w kategorii Środowisko), podzielił się z nami historią zwycięskiego zdjęcia oraz całym fotoreportażem wykonanym w Chinach nad rzeką Li.
Pojechałem nad rzekę Li nie tylko po to, by zobaczyć piękną, choć bardzo turystyczną atrakcję południowo-środkowych Chin. Pomyślałem, że oprócz walorów krajobrazowych zaobserwuję coś więcej. Nie zawiodłem się. Na jeden dzień zostałem chińskim turystą, stojącym w drugim rzędzie, kurczowo trzymającym aparat w pogotowiu. Rzeka Li jest zjawiskowa. Niesamowite formy skalne ciągnące się aż po horyzont, unikalne w skali świata. Nawet w pochmurny, deszczowy dzień jest tu pięknie. Wystarczy być, oglądać, słuchać i doświadczać. Wycieczka turystyczna na rzece Li jest równie zjawiskowa. Tłum z telefonami przelewa się po pokładzie statku pod dyktando przewodnika. Rejestruje wszystko, automatycznie, bez kontemplacji, właściwie na komendę. Zdjęcie za zdjęciem, setki, tysiące zdjęć, ujęcie z prawej, ujęcie z lewej, z góry, z dołu, selfie, zdjęcie zdjęcia… Statek wpływa w zakręt rzeki, z którego widać panoramę odwzorowaną na rewersie chińskiego banknotu. Cyk. Powstaje zdjęcie panoramy w prawdziwej panoramie widocznej zza burty statku. Zacząłem zastanawiać się, po co to wszystko? Przecież wystarczy na chwilę unieść wzrok znad telefonu i zobaczyć cały ten świat w najlepszy z możliwych sposobów. Na własne oczy. Maciej Jabłoński, F11 - Studio, f11-studio.pl / f11-photo.pl Chiny, prowincja Guangxi, 10.2019
Antynoble 2019. Za sprawdzenie, z którego kraju pieniądze mają najwięcej groźnych bakterii
IgNoble aka Antynoble trafiły do rąk 10 zespołów badaczy z całego świata już po raz 29. Laureatów wyłoniono w 10 kategoriach.
Japończycy np. obliczyli całodzienną produkcję śliny w ustach 5-latka, inżynier z Iranu stworzył automatyczną zmieniarkę pieluch a turecko-holenderski duet oceniał podatność na przenoszenie bakterii papierowych pieniędzy z różnych stron świata. ”Nasza” trójka zgłębiała wiedzę o insektach wspólnie z Ling-Jun Kong z Singapuru, Herbertem Cepraz z Bułgarii oraz Rainerem Dumke z Niemiec. W nagrodę dostali banknot o nominale 10 bilionów dolarów Zimbabwe – to pozbawiona faktycznej wartości pamiątka po hiperinflacji z 2008 roku. Przyznanie nagrody i wystąpienie Polaków zaczyna się w miejscu: 51m 20s Biologia View oEmbed on the source website - Za odkrycie, że martwe namagnesowane karaluchy zachowują się inaczej, niż żywe namagnesowane karaluchy – takimi słowami zapowiedziano występ Polaków na gali w teatrze Sandersa na uczelni Harvarda w Cambridge, stanie Massachusetts. Swoje badania opisane w prestiżowym magazynie ”Nature” [Polacy zilustrowali zabawnym filmem udowadniającym, że po namagnetyzowaniu martwe karaluchy dłużej trzymają się lodówki, niż żywe. Gdzie tkwi zagadka? Zwierzęta te ”widzą” i reagują na zmieniające się wokół nich pola magnetyczne m.in. dlatego, że ich ciała (a dokładniej fragmenty pancerza) ulegają namagnesowaniu. Nagrodzone badanie dowiodło, że żywy owad rozmagnesowuje się w czasie 50 (+/- 28) minut od naładowania. Z martwym karaluchem trwa to dłużej, bo aż 47,5 (+/- 29,9) godziny. View oEmbed on the source website Fizyka Za odkrycie jak i dlaczego wombaty robią kupę w kształcie sześcianu. To jedyne znane zwierzęta produkujące odchody w kształcie małych cegiełek. Potrzeba było naukowców z amerykańskiej uczelni Georgia Tech by – z pomocą kilku wobmacich trucheł – zrozumieć tę zagadkę. Wszystko sprowadza się do kształtu i elastyczności jelit zwierzęcia. Dokłada się do tego wpływ suchego środowiska, w którym przyszło im żyć. Do czego potrzebna nam taka wiedza? Ponoć skorzystać mogą inżynierowie projektujący fabryki tworzące rzeczy w kształcie sześcianu. Technika Za wynalezienie maszyny do zmieniania pieluszek u dzieci. Jeżeli projekt inżyniera z Iranu zostanie spopularyzowany, młodzi rodzice na całym świecie zyskają trochę wytchnienia. Prototyp przypomina nieco zmywarkę do naczyń. W zgłoszeniu patentowym autor zmieniarki przekonuje, że po wsadzeniu dziecka do urządzenia znika nawet konieczność dotykania malca. Do tego w mechanicznym procesie czyszczenia używa się mniej wody, niż gdy rodzice robią to ręcznie. Ekonomia Za sprawdzenie, pieniądze którego kraju przenoszą najwięcej groźnych bakterii. Odpowiedź? Rumuński lej. W porównaniu do euro, dolara USA, dolara kanadyjskiego, chorwackiej kuny, marokański dirham oraz indyjska rupia na walucie rumuńskiej najdłużej utrzymują się bakterie gronkowca i E.coli. Nagroda Pokojowa Za próbę zmierzenia przyjemności drapania się w miejscu, które swędzi. Nagroda powędrowała w ręce amerykańsko- brytyjsko- saudyjsko-singapurskiego zespołu naukowców. Dowiedli, że najmocniej swędzą nas kostki i plecy. Najszybciej pozbędziemy się irytującego uczucia drapiąc plecy. Szczyt przyjemności osiągamy drapiąc silnie swędzące przedramiona oraz w okolicach łopatek. Co ciekawe, drapanie kostek pozostaje przyjemne nawet wówczas, gdy swędzenie ustaje. W badaniu posłużono się (do wywołania swędzenia) rośliną zwaną świerzbcem właściwym. View oEmbed on the source website Psychologia Pan Fritz Strack został nagrodzony za odkrycie, że ”trzymanie długopisu / ołówka w zębach mechanicznie wywołuje uśmiech i poprawia samopoczucie. Także tego, że to nieprawda”. Pierwsza część odkrycia odnosi się do badań jeszcze z 1988 roku. Strack przyłożył się do powstania teorii o tzw. mimicznym sprzężeniu zwrotnym. Przekonywał, że trzymanie w ustach długopisu poprawia nastrój - jeżeli chcesz poczuć się lepiej, uśmiechaj się na siłę, to oszukasz własny mózg. W 2016 roku dokonał meta-analizy prac innych badaczy kopiujących ten sam eksperyment. Zebrał dane o 17 takich próbach. W 8 przypadkach efekt powtórzył się, w 9 już nie. Chemia Za oszacowanie, ile śliny dziennie produkuje przeciętny zdrowy 5-latek. Zajął się tym zespół dentystów z wydziału stomatologii dziecięcej Uniwersytetu Hokkaido. Japończycy wypełnili lukę w wiedzy medycznej, bo dotychczasowe obliczenia prowadzono tylko na dorosłych. Otóż w ciągu 24 godziny ślinianki pięcioletniego dziecka mogą wyprodukować do 570 ml płynu. U dorosłego powstaje trzykrotnie więcej śliny. Jak przeprowadzono eksperyment? Maluchy musiały siedzieć z otwartymi buziami nad pojemnikami stojącymi na wadze. Pilnujący ich dentyści dbali, by wszystko skapywało z dolnej wargi a nie było połykane. Medycyna Włoski badacz udowodnił, że “pizza może chronić przed chorobami i śmiercią, o ile jest robiona i jedzona we Włoszech”. Sprawdził wpływ konsumpcji smacznych placków z sosem pomidorowym na występowanie chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów przewodu pokarmowego, raka jamy ustnej i gardła, przełyku i okrężnicy, oraz raka piersi, jajników i prostaty. Pozytywną korelację spożywania włoskiego produktu narodowego przeciwstawiono wynikom podobnego badania z USA. Amerykańska przekąska zdecydowanie szkodziła. Wszystko sprowadza się do definicji tego, co każdy kraj uznaje za pizzę i co na niej kładzie. View oEmbed on the source website Edukacja medyczna Panie Karen Pryor i Theresa McKeon dostały IgNobla, bo znalazły sposób na “wytrenowanie chirurgów ortopedów przy pomocy urządzenia do tresury zwierząt”. Trzymanym w dłoni klikerem szkoli się zwykle psy, delfiny czy konie. Dźwięk emitowany przez gadżet w trakcie treningu jest nagrodą za dobre wykonanie polecenia. Ucząc lekarzy Pryor i McKeon wykorzystały skuteczność tzw. dźwiękowego feedbacku podczas nauki wiercenia dziur w kościach i robienia węzłów. Choć szkolona z pomocą klikera grupa uczyła się zadań dłużej, niż grupa kontrolna, wykonywała je precyzyjniej. A w chirurgii ona liczy się szczególnie mocno. Anatomia Zespół z Tuluzy zmierzył “asymetrię temperatury krocza nagiego i ubranego francuskiego listonosza”. Chodziło im o ustalenie różnicy temperatury między prawym a lewym jądrem. Wiadomo, że jedno często wisi wyżej a drugie niżej. Najpewniej w celu zabezpieczenia przed urazami, ale też by skuteczniej się chłodzić. Nagrodzone badanie dowiodło, że różnice (sięgające 0,25 st. C) w temperaturze przekładają się ostatecznie na asymetryczny kształt moszny. Jan Sochaczewski
Jerzy Owsiak ma szansę na Pokojowego Nobla. Kandydatura przyjęta
Twórca Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy został zgłoszony przez dziennikarza Rafała Collinsa oraz polityka ruchu Kukiz'15 Andrzeja Kobylarza.
Collins i Kobylarz pochwalili się e-mailem od norweskiego Komitetu Noblowskiego, gdzie pojawia się informacja o dopuszczeniu kandydatury Owsiaka. Sama nominacja do pokojowej nagrody nie jest czynnością przesadnie trudną, należy skorzystać ze specjalnego formularza w internecie i spełniać warunki przewidziane dla zgłaszającego. Kto może zgłosić kandydata do pokojowej nagrody? członkowie zgromadzeń narodowych, rządów suwerennych krajów i głowy państw członkowie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze członkowie l'Institut de Droit International członkowie Komitetu Wykonawczego Międzynarodowej Ligi Kobiet na rzecz Pokoju i Wolności profesorowie wyższych uczelni, emerytowani profesorowie, rektorzy uczelni, dyrektorzy instytutów polityki międzynarodowej osoby nagrodzone Pokojową Nagrodą Nobla członkowie organizacji i grup nagrodzony Pokojową Nagrodą Nobla byli i obecni członkowie Norweskiego Komitetu Noblowskiego byli doradcy Komitetu Jerzy Owsiak jest dziennikarzem radiowym i telewizyjnym, postacią wyrazistą i dla wielu kontrowersyjną. Od lat popularyzuje muzykę rockową oraz ideę zabawy bez przemocy, alkoholu i narkotyków. Niektóre środowiska zarzucają mu promowanie hedonistycznych i negatywnych wartości, od czego zawsze sam się odcinał. Jego największym projektem jest fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy, z która przez 27 lat działalności zebrał około miliarda złotych na wsparcie służby zdrowia. WOŚP organizuje także szkolenia z ratownictwa medycznego. Oznaczone charakterystycznym serduszkiem wyposażenie medyczne można spotkać w całej Polsce, a koncerty podczas corocznych finałów stały się czymś równie trwałym w polskim kalendarzu jak dni świąteczne. 14 stycznia zrezygnował z pełnienia funkcji prezesa WOŚP po tym jak podczas finału w Gdańsku na scenie został zasztyletowany prezydent Gdańska Paweł Adamowicz. Jako powód podał przede wszystkiem rosnącą nienawiść w sferze internetowej i publicznej do swojej osoby, która mogłaby zagrozić charytatywnym zbiórkom. Rezygnacja spotkała się z żywą reakcją sporej części Polaków, którzy wyrażają w internecie swoje wsparcie. Nominacja do Pokojowego Nobla (nie pierwsza na koncie Owsiaka) jest jedną z nich. Dziennikarz telewizyjny, który wraz z posłem ruchu Kukiz'15 stoi za złożeniem nominacji to Rafał Collins. W ubiegłym roku pozwał do sądu internetowe celebrytki Siostry Godlewskie oskarżając o profanację polskiego hymnu. Nominacja Owsiaka rozbudziła dyskusję w mediach oraz internecie. Wśród komentarzy możemy znaleźć zarówno krytykę... … jak i wsparcie. O tym czy Jerzy Owsiak dostanie nagrodę przekonamy się 10 grudnia.
Nobel 2018 z chemii: ewolucja kontrolowana, która da nam nowe leki
Szwedzka Królewska Akademia Nauk ogłosiła przyznanie Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Podobnie jak w przypadku tegorocznego wyróżnienia dla fizyków, nagroda została podzielona na dwie części. Tematem przewodnim jest ujarzmienie mechanizmów ewolucji w laboratorium. Po raz piąty w historii nagrodę w tej kategorii otrzymała kobieta.
Jako pierwszą nagrodzono Frances H. Arnold, która w 1993 roku przeprowadziła pierwszy udany eksperyment z kontrolowaną ewolucją enzymów. To białka, które katalizują chemiczne reakcje. W kolejnych latach doskonaliła swoją metodę, która dziś używana jest szeroko w przemyśle chemicznym. Wynalazek Arnold pozwala na znacznie bezpieczniejszą dla środowiska produkcję leków oraz odnawialnych biopaliw. Druga połowa nagrody została przyznana dwóm naukowcom. George P. Smith w 1985 roku opracował metodę fagowej ekspresji peptydów. Dzięki niej bakteriofagi, czyli wirusy żywiące się bakteriami, są używane do wpływania na tworzenie się nowych białek. Sir Gregory P. Winter, trzeci nagrodzony, wykorzystał tę właśnie metodę i przeprowadził ją w nowy etap: użył jej do kontrolowania ewolucji przeciwciał by tworzyć nowe leki. Już dzisiaj dzięki fagowej ekspresji peptydów skuteczniej leczy się artretyzm, stany zapalne jelit i łuszczycę. “Jesteśmy we wczesnych dniach rewolucji kierowanej ewolucji, która na wiele różnych sposób przyniesie korzyści ludzkości” - pisze Królewska Akademia Nauk w oficjalnym komunikacie dotyczącym nagrody. View oEmbed on the source website
"Ich determinacja i talent stały się ogromną inspiracją". Poznaj nazwiska laureatów konkursu TRAVELERY 2018
Najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze w Polsce rozdane! Oto zwycięzcy 12. edycji konkursu Travelery.
Zwycięzców 12. edycji konkursu Travelery wytypowali zarówno czytelnicy jak i specjalnie powołana kapituła. Jury wybrało laureatów w trzech kategoriach: Wyczyn roku, Naukowe osiągnięcie roku, Podróżnicza książka roku. Zwycięzców w kategoriach Podróż roku, Społeczna inicjatywa roku, Podróżnik Online wskazali sami czytelnicy. Ukoronowaniem gali było przyznanie tytułu Człowieka Roku Travelera oraz wręczenie Nagrody specjalnej. Nagrody powędrowały do podróżników, odkrywców, blogerów i pisarzy, których determinacja i talent stały się w minionym roku ogromną inspiracją. Poznaj zwycięzców konkursu TRAVELERY 2018 >>> Zobacz wszystkich nominowanych >>> Wyniki konkursu znajdziecie również w czerwcowym numerze magazynu National Geographic Traveler, który za kilka dni ukaże się na rynku.
Zobacz nominowane zdjęcia do World Press Photo 2018
Jury najsłynniejszego konkursu fotografii prasowej na świecie ogłosiło nominowane zdjęcia. Jak co roku są one nie tylko ważne dla fotografii, pokazują wydarzenia i tematy, które powinny być w soczewce uwagi całego świata.
Zobacz zdjęcia! Źródło: WPF 2018