National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-20T09:02:49.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nowa nagroda dla naukowców. „Polski Nobel” to aż 400 tys. zł
items: Nagroda Nobla 2025: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
items: Stworzyli materiały, które mogą zmienić świat. Chemiczny Nobel za klatki na cząsteczki
items: Kot Schrödingera i komputer kwantowy – tegoroczna Nagroda Nobla z fizyki jest podsumowaniem 100 lat badań
items: Nie wiadomo, gdzie jest laureat Nagrody Nobla. Nie można się z nim skontaktować
items: Odkrycie obwodowej tolerancji immunologicznej uhonorowane Noblem. Wśród laureatów kobieta!
items: Ig Noble 2025 przyznane. Wśród laureatów Polak – prof. Marcin Zajenkowski
items: Jeden z ojców bomby atomowej i laureat Pokojowej nagrody Nobla w jednej osobie – oto Józef Rotblat
items: Noblista chciał zrobić karierę sceniczną. Zamiast aktorem został jednym z najwybitniejszych pisarzy
items: Alfred Nobel to genialny wynalazca. Z narzędzi wojny uczynił symbol pokoju
items: Olga Tokarczuk ponownie doceniona. Historyczny sukces polskiej noblistki
items: Muzeum Nagrody Nobla w Sztokholmie to emocjonująca podróż po historii ludzkich odkryć i przełomowych idei
items: Nagroda Nobla 2024: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
items: Co dalej z laboratorium Marii Skłodowskiej-Curie? Francuzi podjęli decyzję w sprawie zburzenia budynku
items: Wieś z powieści „Chłopi” istnieje naprawdę. Lipce Reymontowskie zachwycają na każdym kroku
items: Nagroda Nobla 2023: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
items: Nagroda Nobla 2023 w dziedzinie medycyny za szczepionki mRNA przeciw COVID-19. Dlaczego tak późno?
items: Maria Skłodowska-Curie – ciekawostki o najwybitniejszej polskiej naukowczyni. Zawsze była pierwsza
items: Nagroda Nobla 2022: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
items: Nobel 2022 z chemii za „chemię kliknięć” i reakcje bioortogonalne. Wśród laureatów naukowczyni – Carolyn Bertozzi
items: Nobel 2022 z medycyny: Svante Pääbo, badacz DNA przodków człowieka. Dzięki niemu lepiej rozumiemy własną ewolucję
items: Nagrodzona Noblem metoda pomaga w ratowaniu raf koralowych
items: National Geographic 5/21
items: "Czeka nas biblijna klęska głodu". Agencja nagrodzona Pokojowym Noblem ostrzega przed nową pandemią
items: Nobel 2020 z ekonomii przyznany. Trafi do naukowców z Uniwersytetu Stanforda

Nowa nagroda dla naukowców. „Polski Nobel” to aż 400 tys. zł
type: item
date: 2025-11-20T09:53:55.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: naukowcy
subject: polska
description: Polski Nobel to określenie odnoszące się do najbardziej prestiżowych nagród naukowych w Polsce, takich jak Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, Nagroda Polskiej Akademii Umiejętności czy Nagroda Polskiej Akademii Nauk. Ta ostatnia to aż 400 tys. zł. Jej pierwszych laureatów poznamy w przyszłym roku.
encoded: Polski Nobel jest pojęciem, które od lat elektryzuje środowisko naukowe oraz opinię publiczną w kraju. Od Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, przez Nagrodę im. Jerzmanowskich, aż po nowe wyróżnienie Polskiej Akademii Nauk – polskie nagrody dla naukowców mają długą tradycję i ogromne znaczenie. Czym jest Polski Nobel i jakie nagrody naukowe obejmuje? Fraza „Polski Nobel” nie jest oficjalną nazwą żadnej nagrody, ale w świadomości społecznej oraz wśród naukowców i dziennikarzy oznacza najbardziej prestiżowe wyróżnienia dla badaczy w Polsce. Do tej kategorii zalicza się przede wszystkim: Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (FNP), Nagrodę Polskiej Akademii Umiejętności im. Erazma i Anny Jerzmanowskich, Nagrodę Polskiej Akademii Nauk (PAN), ustanowioną w 2024 roku. Te trzy nagrody mają ogromne znaczenie zarówno dla naukowców, jak i rozwoju innowacji, technologii oraz myśli humanistycznej w Polsce. Nagroda Polskiej Akademii Nauk – nowe wyróżnienie dla wybitnych polskich badaczy W 2024 roku ogłoszono utworzenie Nagrody Polskiej Akademii Nauk. Jest to odpowiedź na wieloletnią dyskusję na temat potrzeby ustanowienia polskiego odpowiednika Nagrody Nobla. Nagroda ta będzie przyznawana od 2026 roku za osiągnięcia naukowe o realnym wpływie na światową naukę oraz innowacyjność prowadzonych w Polsce badań. Nagroda pieniężna wynosi 400 tys. zł. Laureaci otrzymają też statuetkę. Co roku może być przyznana jednej osobie lub maksymalnie trzem badaczom pracującym w zespole. Jury złożone z członków korporacji PAN wybierze laureatów na podstawie ich dorobku naukowego oraz wpływu prowadzonych badań na rozwój światowej nauki. To wyróżnienie ma podkreślać potencjał polskich naukowców do walki o najbardziej prestiżowe wyróżnienia na świecie i promować badania realizowane na terenie kraju. Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – prestiż i kategorie Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, często określana w mediach jako Polski Nobel, jest przyznawana od 1992 roku. Jej celem jest…

FABRIC-KOLAZ-32-6600490.jpg
width: 1575
height: 1050

Nagroda Nobla 2025: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
type: item
date: 2025-10-13T09:56:51.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: chemia
subject: fizyka
subject: literatura
subject: medycyna
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: naukowcy
subject: pokój
description: W czyje ręce trafiła Nagroda Nobla 2025? Tradycyjnie na początku października poznajemy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Oto lista zwycięzców.
encoded: W tym artykule: Nagroda Nobla 2025 – przewidywania Nagroda Nobla 2025: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2025: fizyka Nagroda Nobla 2025: chemia Literacka Nagroda Nobla 2025 Pokojowa Nagroda Nobla 2025 Nagroda Nobla 2025: ekonomia Polacy z Nagrodą Nobla Nagroda Nobla jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla, fundatora nagrody, od 1901 roku wyróżnienie przyznaje się w dziedzinie fizjologii lub medycyny, fizyki, chemii i literatury. Osobnymi kategoriami są Nagroda Pokojowa i Nobel z ekonomii. W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2025? Poniżej prezentujemy przewidywania oraz pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2025 – przewidywania Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy analitycznej Clarivate, bazujące na liczbie cytowań artykułów naukowych. Medycyna lub fizjologia Andrea Ablasser, Glen N. Barber, Zhijian ‘James’ Chen – za badania nad układem odpornościowym, John E. Dick – za badania nad białaczką, Kenji Kangawa, Masayasu Kojima – za odkrycie greliny. Fizyka Ingrid Daubechies, Stéphane Mallat, Yves Meyer – za prace nad transformacją falkową, David P. DiVincenzo, Daniel Loss – za prace w dziedzinie komputerów kwantowych, Ewine F. van Dishoeck – za prace w dziedzinie astrochemii. Chemia Clifford P. Brangwynne, Anthony A. Hyman, Michael K. Rosen – za prace nad działaniem komórek, Jean-Marie Tarascon – za prace dotyczące przechowywania energii, Tao Zhang – za prace dotyczące katalizy. Ekonomia David Autor, Lawrence F. Katz – za analizy dotyczące nierówności i postępu technologicznego, Marianne Bertrand, Sendhil Mullainathan – za analizy dotyczące wpływu kultury i psychologii na ekonomię pracy, Nicholas Bloom – za analizy dotyczące wpływu niepewności na gospodarkę. Nagroda Nobla 2025: medycyna lub fizjologia Werdykt komitetu ze szwedzkiego Instytutu Karolinska poznaliśmy w poniedziałek, 6 października. Medycznego Nobla w tym roku dostali …

nobel-7673725.jpg
width: 2000
height: 1125

Stworzyli materiały, które mogą zmienić świat. Chemiczny Nobel za klatki na cząsteczki
type: item
date: 2025-10-08T11:28:28.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: chemia
subject: nagroda nobla
description: Susumu Kitagawa, Richard Robson i Omar M. Yaghi zostali uhonorowani Nagrodą Nobla w dziedzinie chemii w 2025 roku. Dostali ją za opracowanie nowych struktur – tzw. szkieletów metalo-organicznych.
encoded: Laureaci tegorocznego Nobla w dziedzinie chemii to Susumu Kitagawa, Richard Robson i Omar Yaghi. Opracowali oni nowy typ architektury molekularnej. Stworzone przez nich konstrukcje – metaloorganiczne struktury szkieletowe – zawierają duże przestrzenie, w których cząsteczki mogą swobodnie przepływać. Naukowcy wykorzystali je m.in. do pozyskiwania wody z pustynnego powietrza, usuwania zanieczyszczeń z wody, wychwytywania dwutlenku węgla i magazynowania wodoru. Za co przyznano Nagrodę Nobla z chemii? Struktury metaloorganiczne, w skrócie zwane MOF, to złożone materiały chemiczne budową przypominające mikroskopijną gąbkę. Mogą one pochłaniać cząsteczki o ściśle określonych wymiarach. Materiały te łączą dwie pozornie przeciwstawne cechy – porowatość i krystaliczność. W MOF-ach jony metali pełnią funkcję kamieni węgielnych, połączonych długimi cząsteczkami organicznymi. Jony i cząsteczki metali organizują się, tworząc kryształy zawierające duże wnęki. Chemicy mogą je projektować w celu wychwytywania i magazynowania określonych substancji. MOF-y mogą również wywoływać reakcje chemiczne lub przewodzić prąd elektryczny. W 1989 roku Richard Robson stworzył struktury przypominające MOF-y – uporządkowane, przestronne kryształy. Były one jednak niestabilne. Z pomocą przyszli Susumu Kitagawa i Omar Yaghi. W latach 1992–2003 dokonali niezależnie szeregu odkryć, które pozwoliły chemikom projektować i wytwarzać stabilne MOF-y. Od tamtej pory opracowano dziesiątki tysięcy takich chemicznych „klatek”. Prof. Yaghi odkrył np., że można wyprodukować taki MOF, który skutecznie „wysysa” parę wodną z powietrza. Potem wystarczy całość podgrzać, by uzyskać skroploną wodę. Taka technologia zużywa znacznie mniej energii niż stosowane dotychczas systemy skraplania. Uczony założył firmę, by skomercjalizować technologię. – Wychowałem się w Palestynie, gdzie woda była na wagę złota. Moim celem jest powszechne udostępnienie technologii, dzięki której stanie się ona dostępna nawet na terenach od dawn…

nobel-chemia-688eb05.jpg
width: 2025
height: 1350

Kot Schrödingera i komputer kwantowy – tegoroczna Nagroda Nobla z fizyki jest podsumowaniem 100 lat badań
type: item
date: 2025-10-07T14:25:21.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: fizyka
subject: fizyka kwantowa
subject: nagroda nobla
description: Mechanika kwantowa opisuje zjawiska zachodzące w mikroświecie atomów i cząstek elementarnych. Nie daje pewnych, deterministycznych wyników, za to rozszerza fizykę klasyczną o obszar, w którym prawa Newtona przestają działać. Jednym z kluczowych pytań mechaniki kwantowej jest to o wielkość układu, który wciąż wykazuje efekty mechaniki kwantowej. I właśnie tym tematem zajmowali się tegoroczni laureaci Nagrody Nobla z fizyki. Ich praca stała się podstawą tworzenia komputerów kwantowych.
encoded: Spis treści: Eksperymenty na chipie Technologie kwantowe Komputery kwantowe Kto był typowany do Nagrody Nobla? Tegorocznymi laureatami najbardziej prestiżowego wyróżnienia świata, czyli Nagrody Nobla z fizyki, zostali amerykańscy badacze John Clarke, Michel H. Devoret oraz John M. Martinis. W latach 1984–1985 przeprowadzili serię eksperymentów z obwodem elektronicznym zbudowanym z nadprzewodników – elementów, które mogą przewodzić prąd bez oporu elektrycznego. W trakcie eksperymentów wykazali zarówno tzw. tunelowanie kwantowe, jak i kwantowanie poziomów energii – w układzie na tyle dużym, że można go trzymać w dłoni. Eksperymenty na chipie W opracowanym przez nowych noblistów obwodzie nadprzewodzące komponenty były oddzielone cienką warstwą materiału nieprzewodzącego, tworząc tzw. złącze Josephsona. Dzięki precyzyjnemu dostrojeniu i pomiarom różnych właściwości tego układu badacze byli w stanie kontrolować i badać zjawiska pojawiające się przy przepływie prądu. Poruszające się w nadprzewodniku cząstki naładowane tworzyły układ zachowujący się tak, jakby stanowiły jedną cząstkę wypełniającą cały obwód. Ten makroskopowy układ początkowo znajduje się w stanie, w którym prąd płynie bez występowania napięcia. Układ jest uwięziony w tym stanie, jakby za barierą, której nie może przekroczyć. W eksperymencie układ ujawnia swój kwantowy charakter, gdy udaje mu się „uciec” ze stanu zerowego napięcia dzięki tunelowaniu. Zmiana stanu układu jest wykrywana poprzez pojawienie się napięcia. Laureaci wykazali również, że układ zachowuje się zgodnie z przewidywaniami mechaniki kwantowej. Jest skwantowany, co oznacza, że może pochłaniać lub emitować tylko określone porcje energii. Technologie kwantowe Przewodniczący Komitetu Noblowskiego ds. fizyki Olle Eriksson w trakcie przemówienia podkreślił, że to wspaniałe, iż stuletnia mechanika kwantowa wciąż przynosi nowe niespodzianki. – Jest też niezwykle użyteczna, ponieważ stanowi fundament całej technologii – dodał ekspert. Do czego kon…

fizyka-nobel-62afdd2.jpg
width: 1800
height: 1200

Nie wiadomo, gdzie jest laureat Nagrody Nobla. Nie można się z nim skontaktować
type: item
date: 2025-10-07T10:33:33.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: laureaci
subject: nagroda nobla
description: W poniedziałek Komitet Noblowski ogłosił tegorocznych laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Co ciekawe, jeden z nich prawdopodobnie nadal nie wie, że został wyróżniony. Z amerykańskim naukowcem nie można się skontaktować, ponieważ przebywa na wyprawie w górach.
encoded: W poniedziałek, 6 października, Komitet Noblowski przy Instytucie Karolinska w Sztokholmie ogłosił laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za rok 2025. Tegoroczne wyróżnienie otrzymali Mary E. Brunkow z Instytutu Biologii Systemów w Seattle, Fred Ramsdell z firmy Sonoma Biotherapeutics w San Francisco oraz Shimon Sakaguchi z Uniwersytetu w Osace. Jak poinformowali organizatorzy, jeden z laureatów wciąż nie wie o przyznaniu mu nagrody, ponieważ przebywa poza zasięgiem. Fred Ramsdell nie wie, że dostał Nobla Mary E. Brunkow, Shimon Sakaguchi i Fred Ramsdell zostali uhonorowani za przełomowe odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji odpornościowej – mechanizmu, który zapobiega niszczeniu przez układ odpornościowy własnych tkanek organizmu. Naukowcy zidentyfikowali tzw. regulacyjne komórki T, pełniące funkcję „strażników” odporności, odpowiedzialnych za utrzymanie równowagi i zapobieganie autoagresji organizmu. Nie wszyscy laureaci zdają sobie jednak jeszcze sprawę z przyznanego im wyróżnienia. Jak podaje „Guardian”, Fred Ramsdell prawdopodobnie nadal nie wie o nagrodzie, ponieważ przebywa na pieszej wyprawie „z dala od cywilizacji”, najprawdopodobniej w stanie Idaho. Przedstawiciele Komitetu Noblowskiego przyznali, że nie byli w stanie się z nim skontaktować, podobnie jak jego przyjaciel, Jeffrey Bluestone. – Sam próbowałem się z nim skontaktować. Myślę, że może być na odludziu w Idaho – powiedział Bluestone w rozmowie z agencją AFP. Trudności wystąpiły również w kontakcie z Mary Brunkow, mieszkającą – podobnie jak Ramsdell – na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych. Z powodu różnicy czasu między Szwecją a USA Komitetowi trudno było przekazać jej informację o wyróżnieniu, jednak ostatecznie udało się to zrobić. – Poprosiłem, aby oddzwonili, jeśli tylko będą mieli okazję – relacjonował Thomas Perlmann, sekretarz generalny Komitetu Noblowskiego, podczas poniedziałkowej konferencji prasowej. Problem z powiadomieniem noblistów To nie pierwszy raz, gdy …

c-bvx-379a845.jpg
width: 1448
height: 1024

Odkrycie obwodowej tolerancji immunologicznej uhonorowane Noblem. Wśród laureatów kobieta!
type: item
date: 2025-10-06T10:55:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: nagroda nobla
subject: odporność
description: Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi zostali uhonorowani Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w 2025 roku. Dostali ją za przełomowe odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej. To mechanizm, który zapobiega szkodliwemu wpływowi układu odpornościowego na organizm.
encoded: Laureaci medycznego Nobla zidentyfikowali tzw. limfocyty T regulatorowe (TREG). Jaką rolę pełnią w organizmie? Limfocyty TREG – Komórki te działają bardzo podobnie do sterydów: hamują nadmierną aktywność układu odpornościowego, ale robią to bardzo precyzyjnie. Włączają się dopiero w momencie zaistnienia reakcji zapalnej lub gdy układ odpornościowy zaczyna niszczyć własne tkanki. Hamują to działanie jedynie w miejscu rzeczywistego uszkodzenia, nie wpływając na inne tkanki organizmu, a tym samym nie doprowadzają do efektów ubocznych – wyjaśnia prof. dr hab. med. Piotr Trzonkowski z Zakładu Immunologii Klinicznej i Transplantologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Limfocyty TREG stanowią mniej niż 1 proc. wszystkich białych ciałek krwi. – Głównie od komórek regulatorowych zależy tzw. tolerancja immunologiczna, czyli zdolność do rozróżniania własnych i obcych komórek. Gdy ten mechanizm zawodzi, nasze własne tkanki przestają być tolerowane, układ immunologiczny rozpoczyna na nie atak i zaczynają się choroby, takie jak cukrzyca typu I, stwardnienie rozsiane czy reumatoidalne zapalenie stawów – dodaje prof. Trzonkowski. Dokonania noblistów W tym roku Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny uhonorowano troje naukowców. Mary E. Brunkow Urodzona w 1961 roku amerykańska badaczka od 2009 roku pracuje jako Senior Program manager w Institute for Systems Biology w Seattle. Wspiera projekty naukowe dotyczące różnorodnych obszarów medycznych, w tym biologii systemowej boreliozy, biomarkerów sepsy i naukowego podejście do szeroko rozumianego dobrego samopoczucia. Badaczka obroniła doktorat na Uniwersytecie Princeton, następnie przez ponad dekadę pracowała w branży biotechnologicznej. W serwisie ResearchGate można znaleźć 84 artykułu naukowe jej autorstwa, cytowane w ponad 12 tysiącach innych publikacji naukowych. Zdaniem ekspertów Komitetu Noblowskiego, Mary Brunkow wraz z kolegami przyczyniła się do zrozumienia, w jaki sposób organizm utrzymuje tolerancję immunologiczn…

nobel-2025-med-9756c71.jpg
width: 1800
height: 1200

Ig Noble 2025 przyznane. Wśród laureatów Polak – prof. Marcin Zajenkowski
type: item
date: 2025-09-19T11:03:47.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: nagroda nobla
subject: polska
subject: psychologia
description: Ig Noble to lekko humorystyczne odpowiedniki prawdziwych Noblów, które przyznawane są za badania „najpierw wywołujące uśmiech, a potem zmuszające do myślenia”. Dzisiaj w nocy poznaliśmy tegorocznych laureatów i jest wśród nich Polak!
encoded: Niektórzy traktują Ig Noble prześmiewczo – to wielki błąd, bo to nagroda przyznawana za wartościowe badania, które zmuszają do myślenia. To prawda, niektóre z nich są osobliwe, ale wszystkie mają na celu popularyzację nauki. Pomysłodawcą nagrody jest Marc Abrahams z Harvardu, redaktor naczelny pisma „Annals of Improbable Research”. Wielu „prawdziwych noblistów” było najpierw laureatami Ig Nobla właśnie, a jedną z 10 przyznawanych w tym roku prestiżowych w świecie nauki statuetek otrzymał Polak – prof. Marcin Zajenkowski. Jego badanie dotyczyło ludzkiej inteligencji. Polsko-australijskie badanie nad narcyzmem Laureatem Ig Nobla w dziedzinie psychologii w 2025 roku został prof. dr hab. Marcin Zajenkowski z Wydziału Psychologii UW. Dzieli go ze współpracownikiem, prof. Gillesem Gignakiem z Uniwersytetu Australii Zachodniej. Ich praca pozwala ono inaczej spojrzeć na ludzki narcyzm. – Badanie dotyczy tego, że jeśli się powie ludziom, że są inteligentni, to wzrasta ich chwilowe poczucie narcyzmu. Czują się wyjątkowo, wręcz wielkościowo. Mówienie o inteligencji czy o narcyzmie pojawia się w opinii publicznej, często przebija się do mediów. Przeprowadzając badanie myślałem o tym, że chciałbym, żeby ludzie o nim usłyszeli. Wydawało mi się ważne społecznie – mówi prof. Zajenkowski. Eksperyment przeprowadzono na grupie 361 osób, którym po wykonaniu testu IQ przekazywano kompletnie niezwiązaną z ich wynikiem informację o tym, czy ich wynik był powyżej czy poniżej średniej. Badanie zostało następnie opublikowane w czasopiśmie „Intelligence”. Czy wszyscy jesteśmy narcyzami? Badanie świetnie pokazuje to, co jest ważne dla ludzkiego samopoczucia. U osób, które otrzymywały informację zwrotną o swojej wysokiej inteligencji – niezależnie od wyniku testu – obserwowano intensywny wzrost poziomu narcyzmu. Ci, którym powiedziano, że wypadają słabiej, tracili pewność siebie. Nie czuli się tak inteligentni i wyjątkowi, nawet jeśli test poszedł im bardzo dobrze. – Ważne konsekwencje badania …

Zrzut-ekranu-2025-09-19-114137-7f935f9.png
width: 1806
height: 950

Jeden z ojców bomby atomowej i laureat Pokojowej nagrody Nobla w jednej osobie – oto Józef Rotblat
type: item
date: 2025-07-06T12:27:21.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: fizyka
subject: nagroda nobla
subject: naukowcy
subject: polska
description: Józef Rotblat był drugą osobą polskiego pochodzenia, która otrzymała Pokojową Nagrodą Nobla. Zanim utalentowanemu fizykowi przyznano to wyróżnienie, pracował nad bronią, która podczas II wojny światowej uśmierciła kilkadziesiąt tysięcy osób. Kim był fizyk, który wycofał się z prac nad najbardziej niszczycielską bombą? Za co Józef Rotblat dostał Nobla? Poniżej odpowiadamy na te pytania.
encoded: Spis treści: Wiedzą i talentem utorował sobie drogę do kariery Józef Rotblat w Projekcie Manhattan Działalność na rzecz pokoju na świecie Po udanym teście „Trinity”, Robert Oppenheimer sam siebie nazwał „niszczycielem światów”. Należy jednak pamiętać, że amerykański fizyk nie wynalazł bomby atomowej samodzielnie. Projekt Manhattan był przedsięwzięciem na ogromną skalę, przy którym pracowało wielu naukowców. W samym ośrodku Los Alamos badania prowadziło około 6 tys. ekspertów i inżynierów. Wśród nich znalazł się tylko jeden specjalista z Polski. Był nim Józef Rotblat. Wiedzą i talentem utorował sobie drogę do kariery Przyszły laureat Pokojowej Nagrody Nobla urodził się 4 listopada 1908 roku w Warszawie. Dorastał na Muranowie, w ubogiej rodzinie żydowskiej. Przyszły naukowiec nie miał łatwej drogi do wiedzy i wykształcenia. Rodziców nie było stać, by posłać go do gimnazjum, więc młody Józef uczył się w trzyletniej szkole rzemieślniczej. Po jej ukończeniu, zaczął pracować jako pomocnik elektryka, ale nie zamierzał rezygnować z dalszej edukacji. Wieczorami uczęszczał na wykłady prowadzone w Wolnej Wszechnicy Polskiej. W 1932 roku zdobył dyplom magistra fizyki. Jeszcze zanim ukończył szkołę, na jego talencie i intelekcie poznał się Ludwik Wertenstein, kierownik Katedry i Zakładu Fizyki Atomów Wolnej Wszechnicy Polskiej i Pracowni Radiologicznej im. Mirosława Kernbauma Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Rotblat został jego asystentem, a to otworzyło przed nim drzwi do dalszej kariery. W tym miejscu należy bowiem wspomnieć, że Wertenstein był studentem i asystentem Marii Skłodowskiej-Curie i znajomym Jamesa Chadwicka. Dysponował więc szerokimi kontaktami w środowisku naukowym, nie tylko w kraju, ale także za granicą. Sprytnym fortelem zapewnił sobie doktorat Wyniki doświadczeń przeprowadzanych prze Rotblata w Pracowni Radiologicznej z czasem stały się podstawą jego rozprawy naukowej. Problem polegał na tym, że Wolna Wszechnica Polska nie mogła przyznać stopnia doktora. N…

JozefRotblat-65a4eda.png
width: 900
height: 600

Noblista chciał zrobić karierę sceniczną. Zamiast aktorem został jednym z najwybitniejszych pisarzy
type: item
date: 2025-07-06T09:29:06.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: literatura
subject: nagroda nobla
description: Władysław Reymont to jeden z tych autorów, którzy swoimi dziełami zapewnili sobie nieśmiertelność. Uniwersalna ponadczasowość treści jego utworów sprawiła, że te doczekały się tłumaczenia na dziesiątki języków i do dziś są szeroko dyskutowane i komentowane. Kim był autor „Chłopów” i „Ziemi obiecanej”? Poniżej przybliżamy życiorys polskiego noblisty.
encoded: Spis treści: Ze szkołą nie było mu po drodze W Warszawie zaczął żyć z pióra Nieoczywisty kandydat Stojąca u progu niepodległości Polska musiała mierzyć się z wieloma trudnościami. Do takich należało choćby postrzeganie naszego kraju na arenie międzynarodowej. Niemcy zadbali, by II Rzeczpospolita uchodziła za niedojrzałą i nierozwiniętą kulturalnie. W interesie władz leżało, by zmienić ten stan rzeczy. Już na początku lat 20. prowadzone były zabiegi, które zmierzały do przyznania Polakowi Nagrody Nobla. Władysław Reymont nie był najoczywistszym kandydatem, ale finalnie to właśnie on odebrał najwyższe wyróżnienie literackie. Jak do tego doszło? Zanim padnie odpowiedź na to pytanie, warto przyjrzeć się bliżej życiu autora „Chłopów”. Ze szkołą nie było mu po drodze Władysław Reymont, a właściwie Stanisław Władysław Rejment, urodził się 7 maja 1867 roku, w Kobielach Wielkich. Syn kościelnego organisty Józefa (który przy okazji prowadził kościelne księgi i pełnił rolę rozjemcy w różnych sprawach prawnych) i małopolskiej szlachcianki Antoniny z Kupczyńskich dzieciństwo spędził w Tuszynie. Miał pójść w ślady ojca, jednak młody Stanisław nie palił się do nauki. Jako dziewięciolatek, nie zdał egzaminów. Odmawiał też nauki gry na organach. Józef nie mógł pozwolić, by jego syn został bez fachu w ręku. Wysłał go do Warszawy, gdzie pobierał nauki w szkole rzemieślniczo-niedzielnej. Ostatecznie udało się mu uzyskać tytuł czeladnika krawieckiego. Aktorskie ambicje przyszłego noblisty Po zdobyciu zawodu postanowił nie wracać do domu. Próbował rozpocząć życie na własny rachunek, ale nie z zamiarem pracy igłą i nicią. Podczas pobytu w barwnej kulturowo Warszawie, zafascynował go teatr. W 1884 roku przystąpił do wędrownej grupy teatralnej. Nie został jednak pierwszoplanowym aktorem. Z różnym skutkiem grywał pomniejsze role, ale brak sukcesów na tym polu nie zabił w nim miłości do tej dziedziny sztuki. Nadal fascynował go teatr, czemu dał wyraz w przyszłości, na kartach powieści „Komedi…

WladyslawReymont-7db11dc.png
width: 900
height: 600

Alfred Nobel to genialny wynalazca. Z narzędzi wojny uczynił symbol pokoju
type: item
date: 2025-04-26T12:32:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: nagroda nobla
subject: wynalazki
description: Alfred Bernhard Nobel, urodzony 21 października 1833 roku w Sztokholmie, przeszedł do historii jako jeden z najważniejszych wynalazców XIX wieku oraz fundator prestiżowej Nagrody Nobla. Jego życie pełne było kontrastów. Z jednej strony stworzył dynamit, narzędzie o ogromnym potencjale destrukcyjnym. Z drugiej – całe swoje dziedzictwo przeznaczył na wyróżnianie tych, którzy działają na rzecz nauki, literatury i pokoju na świecie.
encoded: Spis treści: Alfred Nobel – edukacja Materiały wybuchowe Dynamis, czyli siła Zmagania moralne i testament Śmierć i dziedzictwo Alfreda Nobla Rodzina Noblów pochodziła od Olofa Rudbecka, XVII-wiecznego szwedzkiego anatoma, lekarza, przyrodnika i pisarza. Natomiast sam Alfred był synem Immanuela Nobla – inżyniera i wynalazcy – oraz Karoliny Ahlsell. Z ośmiorga dzieci, które przyszły na świat w tej rodzinie, dorosłości dożyło tylko czterech synów, w tym właśnie Alfred. Ojciec Alfreda, Immanuel Nobel, był zdolnym, lecz pechowym wynalazcą. Jego rozrastająca się rodzina żyła w biedzie. W 1837 roku, po serii niepowodzeń finansowych, Immanuel Nobel przeniósł się ze Sztokholmu do Sankt Petersburga, gdzie powodziło mu się znacznie lepiej. Odniósł sukces w przemyśle zbrojeniowym, dzięki czemu w 1842 roku sprowadził do Rosji także rodzinę. Alfred Nobel – edukacja Ze względu na poprawę sytuacji finansowej rodziny, Alfred Nobel i jego bracia mogli otrzymać wszechstronne domowe wykształcenie. Prywatni guwernerzy sprawili, że wrodzona ciekawość Alfreda miała ujście, a chłopiec mógł rozwijać szereg swoich pasji. Najwięcej czasu poświęcał chemii. Nie zaniedbywał też nauki języków obcych i w wieku zaledwie 16 lat biegle władał angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim. W 1850 roku wyjechał do Paryża na studia chemiczne, a następnie przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował z wynalazcą Johnem Ericssonem. Po dwóch latach Alfred powrócił Sankt Petersburga i podjął pracę w fabryce ojca. W 1853 roku wybuchła wojna turecko-rosyjska o Krym, a fabryka Noblów została całkowicie przestawiona na produkcję zbrojeniową. Gdy wojna skończyła się w 1856 roku, fabryka Nobli miała problemy z przestawieniem się na produkcję cywilną i ostatecznie została zamknięta w 1859 roku. Materiały wybuchowe To doprowadziło do podziału w rodzinie Nobli. Rodzice Alfreda i on sam wrócili do Szwecji, natomiast dwaj bracia, Ludwig i Robert, pozostali w St. Petersburgu, aby ratować resztki upadłego przed…

Alfred-Nobel-cbbe40e.png
width: 900
height: 600

Olga Tokarczuk ponownie doceniona. Historyczny sukces polskiej noblistki
type: item
date: 2025-03-27T13:45:43.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Ludzie
subject: literatura
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: paryż
subject: sukces
description: Olga Tokarczuk z kolejnym prestiżowym wyróżnieniem. Laureatka literackiej Nagrody Nobla z 2018 r. jako pierwsza polska pisarka została uhonorowana tytułem doktora honoris causa na paryskiej Sorbonie.
encoded: W tym artykule: Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Olga Tokarczuk z kolejnym tytułem Tytuły honoris causa przyznane Olga Tokarczuk ponownie została uhonorowana przez środowisko akademickie. Tym razem prestiżowy tytuł doktora honoris causa przyznała jej paryska Sorbona. To jedna z najbardziej cenionych uczelni w Europie, na której – jako pierwsza kobieta w historii – wykładała Maria Skłodowska-Curie. Olga Tokarczuk z doktoratem honorowym Sorbony Po raz pierwszy w dziejach Sorbony tytuł doktora honoris causa trafił do polskiej pisarki. Wyróżnienie to podkreśla nie tylko rangę twórczości Olgi Tokarczuk, ale także jej ogromny wpływ na rozwój światowej kultury. W swoim przemówieniu autorka „Ksiąg Jakubowych” nie kryła wzruszenia. Podkreśliła, że wyróżnienie to jest dla niej nie tylko zaszczytem, ale także zobowiązaniem. – Z ogromną radością odbieram ten zaszczytny tytuł (...). Jestem jednak świadoma tego, że staję przed Akademią jako przybyszka z innego świata, z nieznanego miejsca i nieokreślonego czasu, gdzie ani instrumenty naukowe (...), ani indeksy i recenzje nie grają istotnej roli – zaznaczyła. W kolejnych słowach Tokarczuk poruszyła temat wyzwań, przed którymi stoi ludzkość. Od narastającego poczucia niepewności po globalne zagrożenia, w tym falę dezinformacji. Pisarka zwróciła uwagę, że dziś każde słowo niesie ze sobą odpowiedzialność większą niż kiedykolwiek. – Informacja wykorzystywana jest jako broń, za pomocą której można wprowadzić w błąd, manipulować, oszukać, zwieść, w końcu zabić – przyznała. I dodała: – Uhonorowanie mnie zaszczytnym tytułem doktory honoris causa uważam za symboliczne i polityczne uznanie przez Akademię naszej „Krainy Metaksy”, z której wszyscy przecież się wzięliśmy i w której spotykamy się, wciąż jak najbardziej realnie, choć bez granic, paszportów i języków. Laudację wygłosiła prof. Małgorzata Smorąg-Goldberg, literaturoznawczyni z Sorbony, która od lat aktywnie zabiegała o przyznanie Oldze Tokarczuk tego wyróżnienia. W swo…

GettyImages-2180769601-5a0c492.jpg
width: 1024
height: 683

Muzeum Nagrody Nobla w Sztokholmie to emocjonująca podróż po historii ludzkich odkryć i przełomowych idei
type: item
date: 2024-12-06T11:53:10.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kierunki
subject: Nauka
subject: Traveler
subject: muzeum
subject: nagroda nobla
subject: sztokholm
subject: szwecja
description: Najbardziej prestiżowa nagroda świata, ustanowiona testamentem Alfreda Nobla w 1895 roku, pokazuje, że idee mogą zmieniać świat. A niewielkie Muzeum Nagrody Nobla, znajdujące na sztokholmskim starym mieście pozwala zbliżyć się do ludzi, którzy stali za tymi ideami. Podczas Tygodnia Noblowskiego jest to jedno z głównych miejsc tego międzynarodowego wydarzenia.
encoded: Spis treści: Historia Nagrody Nobla Muzeum Nagrody Nobla Nieduży, wydawałoby się, że wręcz niepozorny budynek, w którym mieści się Muzeum Nagrody Nobla w Sztokholmie, znany jako Stora Börshuset, pierwotnie był siedzibą Sztokholmskiej Giełdy Papierów Wartościowych (Stockholms Börs). Jego historia sięga XVI wieku. Został zaprojektowany przez architekta Hedviga Elgotta i otwarty w 1773 roku. W latach 1999–2001, po kompleksowej renowacji, budynek został przekształcony w muzeum. Obecnie pełni funkcję edukacyjną i wystawienniczą, celebrując historię Nagrody Nobla i jej laureatów. Historia Nagrody Nobla Przed budynkiem znajduje się niewielki placyk, który w grudniu zajmują kramiki jarmarku świątecznego. Charakterystyczny zapach ciepłego glöggu (od słowa glöd, czyli żar) rozchodzi się po okolicy, rozgrzewając czekających na wejście do Muzeum Nagrody Nobla. Nagrodę ustanowił w 1895 roku Alfred Nobel – szwedzki chemik, inżynier i wynalazca, znany m.in. z wynalezienia dynamitu. Zapisał w swoim testamencie fundusze na nagrody dla osób, które wniosą największy wkład w rozwój fizyki, chemii, medycyny (lub fizjologii), literatury oraz działań na rzecz pokoju. W 1968 roku dodano szóstą kategorię – Nagrodę Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii, choć nie jest ona finansowana z pierwotnego funduszu Alfreda Nobla. Nagrody przyznawane są od 1901 roku. A pierwszymi laureatami byli m.in. Wilhelm Conrad Roentgen – za odkrycie promieni X (rentgenowskich). Emil von Behring – za opracowanie metody leczenia błonicy, znanej jako surowica Behringa. Henry Dunant (Szwajcaria) – za inicjatywę stworzenia Czerwonego Krzyża i jego działalność humanitarną, a także Frédéric Passy (Francja) – za jego działania na rzecz pokoju, w tym za pracę w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Pokoju. Szwedzki wynalazca i przemysłowiec Alfred Nobel (1833–1896) miał jasną wizję nagrody, którą stworzył. W swoim testamencie napisał, że chce nagradzać tych, którzy „przynieśli ludzkości największe korzyści”. Nagr…

muzeum-nagrody-nobla-108cb63.jpg
width: 1000
height: 667

Nagroda Nobla 2024: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
type: item
date: 2024-10-14T09:54:13.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: chemia
subject: fizyka
subject: gospodarka
subject: literatura
subject: medycyna
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: odkrycia
subject: polityka
description: Nagroda Nobla jest powszechnie uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Kto dostał Nagrodę Nobla w 2024 r.?
encoded: W tym artykule: Nagroda Nobla 2024 – przewidywania Nagroda Nobla 2024: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2024: fizyka Nagroda Nobla 2024: chemia Literacka Nagroda Nobla 2024 Pokojowa Nagroda Nobla 2024 Nagroda Nobla 2024: ekonomia Nagroda Nobla dla Polaków Nagroda Nobla w poprzednich latach W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2024? Jak co roku na początku października poznajemy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Poniżej prezentujemy przewidywania związane z Nagrodą Nobla 2024. A także pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2024 – prognozy Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy Clarivate: medycyna lub fizjologia: Jonathan C. Cohen i Helen H. Hobbs za badania nad genetyką metabolizmu lipidów; Ann M. Graybiel, Okihide Hikosaka i Wolfram Schultz za badania nad jądrami podstawnymi mózgu; Davor Solter i Azim Surani za badania w dziedzinie epigenetyki; fizyka: Rafi Bistritzer, Pablo Jarillo-Herrero i Allan H. MacDonald za badania nad grafenem; David Deutsch i Peter W. Shor, twórcy pionierskich algorytmów kwantowych; Christoph Gerber za wynalezienie mikroskopu sił atomowych; chemia: David Baker, John M. Jumper i Demis Hassabis za modelowanie trójwymiarowej struktury białek; Kazunari Domen za badania nad fotokatalitycznym rozkładem wody; Roberto Car i Michele Parrinello za badania w dziedzinie chemii obliczeniowej; ekonomia: Janet Currie za analizę ekonomiczną rozwoju dzieci; Partha Dasgupta za uwzględnienie środowiska naturalnego w ekonomii; Paolo Mauro za badanie wpływu korupcji na gospodarkę. Naukowcy czekają na Nobla coraz dłużej. Obecnie czas od odkrycia do nagrody to średnio 29 lat. Z analiz wynika, że największe szanse na nagrodę mają naukowcy w wieku ok. 54 lat. Najmłodszy do tej pory noblista, Lawrence Bragg, miał 25 lat, gdy został uhonorowany. Najstarszy, John B. Goodenough – 97 lat. Kobiety stanowią mniejszość wśród laureatów. W całym XX wieku naukowego Nobla dostało tylko 11 badaczek. W X…

Nagroda-Nobla-5c2f9ac.jpg
width: 1000
height: 665

Co dalej z laboratorium Marii Skłodowskiej-Curie? Francuzi podjęli decyzję w sprawie zburzenia budynku
type: item
date: 2024-02-06T07:57:47.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chemia
subject: nagroda nobla
subject: Wolny czas
description: Francuzi oburzyli się na wieść, że laboratorium Marii Skłodowskiej-Curie ma zostać rozebrane. W sprawie doszło do przełomu i kompromisu. Na miejscu powstanie centrum onkologiczne.
encoded: W tym artykule: Instytut Radowy kiedyś i dziś Laboratorium Marii Skłodowskiej-Curie czy magazyn próbek? Dziedzictwo Marii Skłodowskiej-Curie Pavillon des Sources to jedno z najciekawszych, a przy tym niesłusznie zapomnianych, miejsc na mapie Paryża. Mowa o dawnym laboratorium Marii Skłodowskiej-Curie w eleganckiej 5. dzielnicy miasta. W ostatnich miesiącach losy budynku wzbudzały sporo kontrowersji. Jeszcze niedawno głośno mówiło się jego o zburzeniu. Dziś już wiadomo, że obiekt zostanie odbudowany. To owoc porozumienia między naukowcami a francuskim ministerstwem kultury. Instytut Radowy kiedyś i dziś Co dokładnie stanie się z byłą pracownią polskiej chemiczki? I czy rzeczywiście takie było pierwotne zastosowanie budynku? Kompromis wypracowany pod koniec stycznia satysfakcjonuje obie strony niegdysiejszego sporu. Ustalono bowiem, że jeden z trzech budynków (właśnie Pavillon des Sources) historycznego Instytutu Radowego zostanie rozebrany, odkażony i zrekonstruowany. Co ważne, pozostałe dwa budynki instytutu, w tym dawne laboratorium chemiczne, Pavillon Curie (obecnie muzeum) i Pavillon Pasteur, pozostaną nienaruszone. W miejscu rozebranego budynku powstanie centrum onkologiczne o wartości 13 milionów euro. Naukowcy z planowanego instytutu wykorzystają biologię chemiczną do leczenia raka. Największe polskie wynalazki. Te innowacje zmieniły nasz świat W polskiej historii znajdziemy wielu naukowców, którym do dziś zawdzięczamy niesamowite wynalazki. Jednak często zapominamy, że to właśnie Polacy stali za innowacjami, które na stałe zmie... – To wspaniała wiadomość. Będziemy mogli poczynić postępy w rozwoju biologii chemicznej w Instytucie Curie, zachowując jednocześnie bogate dziedzictwo Marii Curie – mówi Raphaël Rodriguez, biolog chemiczny w Instytucie Curie, cytowany przez Nature. Naukowiec na być jednym z kierowników nowego ośrodka badawczego. Laboratorium Marii Skłodowskiej-Curie czy magazyn próbek? Planowana rozbiórka „laboratorium Marii Curie” odbiła się głośny…

co-dalej-z-laboratorium-marii-sklodowskiej-curie-8b387c8.jpg
width: 784
height: 442

Wieś z powieści „Chłopi” istnieje naprawdę. Lipce Reymontowskie zachwycają na każdym kroku
type: item
date: 2023-11-08T13:20:57.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: atrakcje
subject: Go Poland
subject: nagroda nobla
subject: Onet
subject: polska
subject: Travel
subject: wieś
subject: województwo łódzkie
description: Lipce Reymontowskie naprawdę istnieją. Wieś, w której toczy się akcja nagrodzonej Nagrodą Nobla powieści „Chłopi”, zamieszkiwał sam autor, Władysław Reymont.
encoded: W tym artykule: Gdzie leżą Lipce z powieści „Chłopi”? Z czego słyną Lipce Reymontowskie? „Chłopi” to najbardziej znane dzieło Władysława Reymonta. W 1924 r. Szwedzka Akademia Nauk przyznała mu za nie Literacką Nagrodę Nobla. Mimo że od wydania powieści minęło już ponad 120 lat, tytuł znów jest na ustach wielu osób na świecie. To zasługa najnowszej adaptacji filmowej. Wyjątkowa animacja malarska w reżyserii DK i Hugh Welchmanów podbiła serca widzów. Świadczy o tym, chociażby fakt, że jest to najbardziej kasowy film roku 2023 w naszym kraju i polski kandydat do Oscara. View oEmbed on the source website Gdzie leżą Lipce z powieści „Chłopi”? Powieść „Chłopi” i jej filmowe adaptacje przedstawiają losy rodziny Borynów i pięknej Jagny na tle zmieniających się pór roku. Cała akcja toczy się w niewielkiej wsi Lipce. Dla wielu może być zaskoczeniem, że malownicza wioska istnieje naprawdę i jest chętnie odwiedzana nie tylko przez miłośników twórczości Reymonta. Lipce Reymontowskie są położone w województwie łódzkim, między Skierniewicami a Łodzią. Wieś została założona w XIV wieku, a konkretnie w 1338 roku przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Janisława. W czasie zaborów okolice wioski znalazły się pod panowaniem Prus, z kolei w 1807 r. weszły w skład utworzonego w wyniku wojen napoleońskich Księstwa Warszawskiego. Akcja „Chłopów” umieszczona jest w Lipcach nieprzypadkowo. To tutaj Władysław Reymont pracował jako niskiej rangi funkcjonariusz Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Łączyła ona Warszawę z granicą zaboru austriackiego. Wybitny polski pisarz żył tam w latach 1888-1893. Zwiedzający wciąż mogą podziwiać XIX-wieczny dom dróżnika, w którym pomieszkiwał noblista. Przypomina o tym pamiątkowa tablica w pobliżu stacji kolejowej. Obecna nazwa wsi (z członem Reymontowskie) obowiązuje od 1984 r. Wcześniej odnosiła się jedynie do przystanku kolejowego wybudowanego po II wojnie światowej w czynie społecznym. Z czego słyną Lipce Reymontowskie? Nie jest tajemnicą, że Lipce Reymontowskie najw…

lipce-reymontowskie-wies-z-powiesci-chlopi-istnieje-naprawde-gdzie-sie-znajduje-b726b06.png
width: 1200
height: 630

Nagroda Nobla 2023: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
type: item
date: 2023-10-09T10:20:18.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: chemia
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: nagroda nobla
subject: nagrody
subject: nauka
description: W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2023? Już tradycyjnie na początku października poznaliśmy nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Oto lista laureatów.
encoded: W tym artykule: Nagroda Nobla 2023 – przewidywania Nagroda Nobla 2023: medycyna lub fizjologia Nagroda Nobla 2023: fizyka Nagroda Nobla 2023: chemia Literacka Nagroda Nobla 2023 Pokojowa Nagroda Nobla 2023 Nagroda Nobla 2023: ekonomia Nagroda Nobla dla Polaków Nagroda Nobla w poprzednich latach Nagroda Nobla jest powszechnie uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki i nie tylko. Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla, fundatora nagrody, od 1901 roku wyróżnienie przyznaje się w dziedzinie fizjologii lub medycyny, fizyki, chemii i literatury. Osobną kategorią jest też Nagroda Pokojowa. Nobel z ekonomii po raz pierwszy został wręczony w 1969 roku. Poniżej prezentujemy przewidywania związane z Nagrodą Nobla 2023. A także pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2023 – przewidywania Co roku specjaliści próbują przewidzieć, kto dostanie Nobla. Oto tegoroczne typy firmy Clarivate: Ig Noble 2023 przyznane. Wśród nagrodzonych anty-Noblem jest Polak! Ig Noble to najbardziej szalone nagrody naukowe (i nie tylko) w dziejach współczesnej cywilizacji. W tym roku w gronie laureatów jest Polak! medycyna lub fizjologia: Carl H. June, Steven A. Rosenberg I Michel Sadelain za badania nad leczeniem raka za pomocą limfocytów T; Rob Knight za badania nad ludzkim mikrobiomem; Emmanuel Mignot, Clifford B. Saper i Masashi Yanagisawa za badania nad cyklem dobowym i narkolepsją; fizyka: Sharon C. Glotzer za badania nad nowymi materiałami; Federico Capasso za badania nad fotoniką, plazmoniką i laserami; Stuart S. P. Parkin za badania nad spinotroniką i przechowywaniem danych. chemia: James J. Collins, Michael Elowitz i Stanislas Leibler za badania w dziedzinie biologii syntetycznej; Shankar Balasubramanian i David Klenerman za opracowanie nowej metody sekwencjonowania genomu; Kazunori Kataoka, Vladimir P. Torchilin i Karen L. Wooley za badania nad nowymi sposobami dostarczania leków; ekonomia: Edward L. Glaeser za badania nad ekonomią miejską; Thomas Piketty, Emmanu…

nagroda-nobla-2023-fot-shutterstock-628d9df.jpg
width: 1000
height: 660

Nagroda Nobla 2023 w dziedzinie medycyny za szczepionki mRNA przeciw COVID-19. Dlaczego tak późno?
type: item
date: 2023-10-02T10:44:24.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: nagroda nobla
subject: nauka
subject: szczepionka na koronawirusa
subject: szczepionki
subject: Zdrowie
description: Szczepionki mRNA uratowały miliony ludzi i mogą to zrobić także w przyszłości. Dlatego Nagroda Nobla 2023 w dziedzinie medycyny dla ich twórców jest jak najbardziej zasłużona.
encoded: W tym artykule: Katalin Karikó i Drew Weissman opracowali technologię mRNA Komentarze ekspertów Dlaczego nagrody nie przyznano wcześniej? Jak działa szczepionka RNA? 27 grudnia 2020 r. w Polsce ruszyła akcja szczepień przeciw koronawirusowi. Preparaty bazujące na mRNA okazały się bezpieczne i skuteczne. To dzięki nim udało się ochronić wiele osób przed zachorowaniem na COVID-19, powikłaniami i śmiercią. Teraz twórców tej technologii w końcu uhonorowano. Medyczny Nobel 2023 przypadł w udziale Katalin Karikó i Drew Weissmanowi. Katalin Karikó i Drew Weissman opracowali technologię mRNA Węgierska biochemiczka Katalin Karikó była od lat typowana do tej nagrody. Dokonała ona przełomu w dziedzinie badań nad RNA. Badania zaczęła w latach 90. W 2005 r. opublikowała – wraz z amerykańskim immunologiem Drew Weissmanem – pracę pokazującą, jak można bezpiecznie dostarczyć tę cząsteczkę do komórek. Kluczowa była chemiczna modyfikacja jednego z elementów cząsteczki. Odnaleziono „bezpiecznik”, który może wyłączyć raka. Ma go każdy z nas Kluczem do walki z nowotworem ma być manipulacja cząsteczek RNA. Naukowcy odkryli jak uruchomić „czerwony guzik” niszczący nowotwór. To dzięki tym badaniom prace nad szczepionkami RNA ruszyły z miejsca. Prace nad szczepionką przeciw COVID-19 rozpoczęły się w lutym 2020 r. Mimo ekspresowego tempa uczeni przeprowadzili rygorystyczne badania kliniczne, dowodzące skuteczności i bezpieczeństwa podawania preparatu. Objawy niepożądane po jego podaniu są w przeważającej większości niegroźne – najczęściej spotykany jest ból w miejscu wstrzyknięcia. Najpoważniejsze skutki uboczne – silne reakcje alergiczne – pojawiły się u zaledwie kilku na kilka milionów zaszczepionych. Komentarze ekspertów Tegoroczny Nobel z medycyny był szeroko komentowany. – Normalnie cząsteczki mRNA należą do cząsteczek dość niestabilnych i trudno byłoby wyprodukować na ich podstawie taką ilość białka, która zdążyłaby wywołać reakcję immunologiczną w organizmie. Ta Nagroda Nobla jest mię…

laureaci-nagrody-nobla-2023-w-dziedzinie-medycyny-ryc-niklas-elmehed-c-nobel-prize-outreach-9f062c9.jpg
width: 674
height: 427

Maria Skłodowska-Curie – ciekawostki o najwybitniejszej polskiej naukowczyni. Zawsze była pierwsza
type: item
date: 2023-05-03T09:05:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chemia
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: nagroda nobla
subject: nauka
subject: promieniowanie
description: Maria Skłodowska-Curie była odważna, uparta i często wywoływała skandale. Była pierwszą kobietą, która dostała się na wydział fizyki Sorbony i pierwszą wykładowczynią tej uczelni. Została pierwszą laureatką Nagrody Nobla, w dodatku otrzymała to wyróżnienie dwukrotnie. Nawet prawo jazdy zrobiła jako jedna z pierwszych kobiet i to mając wówczas 49 lat. Zrobiła to, by zorganizować pierwsze mobilne pracownie RTG. I wiele wskazuje na to, że właśnie praca na froncie sprawiła, że zapadła na białaczkę, która zakończyła jej życie.
encoded: W tym artykule: Maria Skłodowska-Curie – ciekawostki Nieszczęśliwa miłość Marii Maria Skłodowska w Paryżu Małżeństwo Marii i Pierre’a Odkrycie pierwiastków promieniotwórczych Dzieci Marii i Pierre’a Śmierć Pierre’a Curie Romans i nagonka medialna Dziedzictwo Marii Skłodowskiej-Curie Śmierć Marii Skłodowskiej-Curie Kto wie, jak wyglądałaby nasza współczesność, gdyby niejacy państwo Żorawscy spojrzeli na Marię Skłodowską bardziej przychylnym wzrokiem. Oni byli zamożnymi dzierżawcami pokaźnego majątku w Szczukach, nieopodal Ciechanowa. Ona – zwykłą guwernantką, córką nauczyciela. Osobą – zdaniem Żorawskich – bez koligacji i przyszłości. Jej ślub z Kazimierzem – elokwentnym i znakomicie wykształconym absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego – byłby mezaliansem, na który nie mogli sobie pozwolić. Maria Skłodowska-Curie – ciekawostki Mania Skłodowska trafiła do majątku Żorawskich, mając zaledwie 18 lat. Była już wówczas doświadczoną guwernantką. Od lat udzielała korepetycji z matematyki, fizyki oraz z języków obcych. Poza polskim, posługiwała się biegle czterema językami: rosyjskim, niemieckim, angielskim i francuskim. Ukończyła gimnazjum, a następnie kształciła się w tzw. Uniwersytecie Latającym. Były lata 80. XIX wieku. Polska znajdowała się pod zaborami. Urodzona w Warszawie Maria wychowała się w zaborze rosyjskim. I to w czasach po upadku powstania styczniowego, gdy represje rządowe rugowały z życia publicznego polską kulturę, sztukę i historię. Wedle władz carskich dziewczęta nie mogły się też kształcić w szkołach wyższych. Dlatego robiły to potajemnie. Narodziny geniuszu. Geny czy nauka - co sprawia, że nieliczni są tak inteligentni Co oznacza bycie geniuszem? W świecie pojawiają się jednostki ponadprzeciętne, które są w stanie zmienić jego losy, a filozofowie od dawna zastanawiali się co sprawia, że niektórzy ludzie... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/geniusz-kim-jest-jak-nim-zostac-czy-bycie-geniuszem-jest-zapisane-w-dna-…

maria-sklodowska-curie-ciekawostki-o-najwybitniejszej-polskiej-naukowczyni-zawsze-byla-pierwsza-fot-hulton-deutsch-collection-corbis-corbis-via-getty-images-7dfe11d.jpg
width: 1024
height: 758

Nagroda Nobla 2022: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach?
type: item
date: 2022-10-10T13:02:00.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: nagroda nobla
description: Nagroda Nobla jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki. Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla, fundatora nagrody, od 1901 roku wyróżnienie przyznaje się w dziedzinie fizjologii lub medycyny, fizyki, chemii, literatury oraz Nagrodę Pokojową. Wyjątek stanowi Nobel z ekonomii. Po raz pierwszy wręczono go w 1969 roku.
encoded: W tym artykule: Nagroda Nobla 2022: medycyna Nagroda Nobla 2022: fizyka Nagroda Nobla 2022: chemia Literacka Nagroda Nobla 2022 Pokojowa Nagroda Nobla 2022 Nagroda Nobla 2022 z ekonomii Nagroda Nobla 2022: ceremonia wręczenia, transmisja Polacy z Nagrodą Nobla W czyje ręce trafi Nagroda Nobla 2022? Już tradycyjnie na początku października Komitet Noblowski ogłosi nazwiska laureatów w poszczególnych kategoriach. Poniżej prezentujemy pełną listę tegorocznych zwycięzców. Nagroda Nobla 2022: medycyna Nazwisko zdobywcy Nagrody Nobla 2022 w dziedzinie medycyny lub fizjologii poznaliśmy w poniedziałek, 3 października. Tegorocznym laureatem został prof. Svante Pääbo, szwedzki biolog, założyciel i kierownik Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maksa Plancka w Lipsku. „Dzięki swoim pionierskim badaniom Svante Pääbo dokonał czegoś pozornie niemożliwego: zsekwencjonowania genomu neandertalczyka, wymarłego krewnego współczesnych ludzi. Dokonał także sensacyjnego odkrycia nieznanego wcześniej hominida – denisowianina” – czytamy w werdykcie komitetu noblowskiego. Dodajmy, że ojcem pochodzącego ze Sztokholmu badacza był biochemik Sune Bergström, także laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii i medycyny z 1982 roku. Nagroda Nobla 2022: fizyka We wtorek, 4 października Królewska Szwedzka Akademia Nauk ogłosiła, że laureatami Nagrody Nobla 2022 w dziedzinie fizyki zostali Alain Aspect, John F. Clauser i Anton Zeilinger. Francuza, Amerykanina i Austriaka uhonorowano za „eksperymenty z kwantowym splątaniem fotonów, ustalenie naruszenia nierówności Bella i pionierskie dokonania w dziedzinie informatyki kwantowej”. Pierwszą Nagrodę Nobla z fizyki przyznano w 1901 roku. W 1903 r. złoty medal z podobizną Alfreda Nobla otrzymała Maria Słodowska-Curie, która jest jedną z zaledwie czterech kobiet nagrodzonych Noblem z fizyki. Nagroda Nobla 2022: chemia Maria Słodowska-Curie to także jedna z dwóch osób, które zostały nagrodzone przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk Nagrodą Nobla w dwóch …

nagroda-nobla-2022-013ab17.jpg
width: 1024
height: 795

Nobel 2022 z chemii za „chemię kliknięć” i reakcje bioortogonalne. Wśród laureatów naukowczyni – Carolyn Bertozzi
type: item
date: 2022-10-05T11:29:18.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: chemia
subject: Edukacja
subject: nagroda nobla
subject: nauka
description: Troje uczonych otrzymało Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii. Nobel przypadł im w udziale za opracowanie przełomowych, genialnych reakcji chemicznych.
encoded: W tym artykule: Nagroda Nobla z chemii za genialne reakcje chemiczne Jeden z tegorocznych noblistów otrzymał nagrodę po raz drugi Carolyn Bertozzi laureatką Nagrody Nobla Nobel 2022 z chemii – komentarze ekspertów Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w 2022 r. otrzymało troje badaczy. Komitet noblowski uhonorował następujące osoby: Carolyn R. Bertozzi ze Stanford University (USA), Morten Meldal z Uniwersytetu w Kopenhadze (Dania), Karl Barry Sharpless ze Scripps Research Institute w La Jolla (USA). „Barry Sharpless i Morten Meldal położyli podwaliny pod funkcjonalną formę chemii – chemię kliknięć – w której molekularne bloki budulcowe łączą się ze sobą szybko i wydajnie. Carolyn Bertozzi przeniosła chemię kliknięć w nowy wymiar i zaczęła wykorzystywać ją w żywych organizmach” – czytamy w werdykcie komitetu. Nagroda Nobla z chemii za genialne reakcje chemiczne Chemia to nauka o atomach, związkach chemicznych i interakcjach między nimi. W wymiarze praktycznym chodzi np. o produkowanie cząsteczek ważnych dla człowieka, np. wchodzących w skład leków. Uczeni nagrodzeni Noblem w tym roku pokazali, jak można to osiągnąć w nowatorski sposób. „Tegoroczna nagroda podkreśla, że można nie komplikować zbytnio spraw, lecz pracować z tym, co łatwe i proste. Cząsteczki funkcjonalne można zbudować w nieskomplikowany sposób” – mówi Johan Åqvist, przewodniczący komitetu noblowskiego ds. chemii. Nagroda Nobla 2022: pełna lista laureatów. Kto zwyciężył w poszczególnych kategoriach? Nagroda Nobla jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki. Zgodnie z testamentem Alfreda Nobla, fundatora nagrody, od 1901 roku wyróżnienie przyznaje się w dziedzini... Tzw. chemia kliknięć to proste reakcje, które zachodzą szybko i są pozbawione niepożądanych produktów ubocznych. Podwaliny pod rozwój tej dziedziny położył prof. Sharpless. On i prof. Meldal opracowali – niezależnie od siebie – tzw. reakcję CuAAC. Natomiast prof. Bertozzi przeniosła chemię kliknięć na nowy poziom – do wnęt…

nobel-2022-z-chemii-za-chemie-klikniec-i-reakcje-bioortogonalne-wsrod-laureatow-naukowczyni-carolyn-bertozzi-fot-niklas-elmehed-c-nobel-prize-outreach-ca16c8a.jpg
width: 992
height: 656

Nobel 2022 z medycyny: Svante Pääbo, badacz DNA przodków człowieka. Dzięki niemu lepiej rozumiemy własną ewolucję
type: item
date: 2022-10-03T10:28:16.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: antropologia
subject: biologia
subject: dna
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: genetyka
subject: nagroda nobla
subject: neandertalczycy
description: Svante Pääbo otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii. Nobel przypadł mu w udziale za przełomowe badania DNA, dzięki którym powstała nowa dziedzina – paleogenomika.
encoded: W tym artykule: Svante Pääbo dostał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii Nobel 2022: przedmiot badań Svante Pääbo to DNA i ewolucja Dzięki Svante Pääbo wiemy, jak ewoluował Homo sapiens Badania Svante Pääbo pokazały też, jak przebiegało udomowienie zwierząt Nobel 2022 – komentarz eksperta Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii w 2022 r. otrzymał prof. Svante Pääbo, szwedzki biolog z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maksa Plancka w Lipsku. Nic dziwnego – to jeden z największych światowych specjalistów od DNA przodków Homo sapiens, w tym neandertalczyków. Komitet noblowski ze szwedzkiego Instytutu Karolinska docenił wieloletnie i przełomowe prace badawcze prof. Pääbo dotyczące ewolucji człowieka. Svante Pääbo dostał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii „Dzięki swoim pionierskim badaniom Svante Pääbo dokonał czegoś pozornie niemożliwego: zsekwencjonowania genomu neandertalczyka, wymarłego krewnego współczesnych ludzi. Dokonał także sensacyjnego odkrycia nieznanego wcześniej hominida – denisowianina” – czytamy w werdykcie komitetu. Nagroda dla prof. Pääbo podkreśla znaczenie badań genetycznych we współczesnej biologii, antropologii i archeologii. Przełomowe badania uczonego dały początek zupełnie nowej dyscyplinie naukowej, jaką jest paleogenomika. Nobel 2022: przedmiot badań Svante Pääbo to DNA i ewolucja Nie są to jednak badania oderwane od naszych codziennych problemów. W 2020 r. zespół prof. Pääbo wykazał, że geny pogarszające przebieg COVID-19 pochodzą od neandertalczyków. To dziedzictwo – sprzed ponad 50 000 lat – nosi dziś w sobie około 16 proc. Europejczyków i połowa mieszkańców Azji Południowej. Archeologowie odnaleźli najstarsze szczątki tajemniczych praludzi - denisowian Skamieniałości odnaleziono w syberyjskiej jaskini. Według naukowców kości naszego tajemniczego przodka mają ok. 200 000 lat. Wraz ze szczątkami denisowianina, naukowcy odnaleźli kamienne pr... Z kolei wcześniejsze badania wykazały, że z podobnego …

nobel-2022-z-medycyny-svante-paeaebo-badacz-dna-przodkow-czlowieka-dzieki-niemu-lepiej-rozumiemy-wlasna-ewolucje-fot-plos-cc-by-sa-3-0-5b00299.jpg
width: 1240
height: 1079

Nagrodzona Noblem metoda pomaga w ratowaniu raf koralowych
type: item
date: 2021-11-29T13:46:06.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: nagroda nobla
subject: rafa koralowa
subject: Travel
description: Koralowce są domem dla setek tysięcy organizmów podwodnych. Pełnią również funkcję naturalnych falochronów i oczywiście regulują klimat. Ich brak odczuje cała Ziemia.
encoded: W tym artykule: Nadzieja dla raf koralowych Koralowce umierają na całym świecie Jak ratować rafy koralowe? Naukowcy z australijskiego University of Queensland wykorzystali nowoczesną teorię portfela (MPT) do ratowania koralowców. Wybrali 50 raf i rezerwatów koralowych z całego świata, które mają największe szanse na przetrwanie kryzysu klimatycznego. Jak ekonomia ma pomóc naturze? Zgodnie z teorią opracowaną kilkadziesiąt lat temu przez Harry'ego Markowitza, badacze zalecili inwestorom skupienie się na projektach ochronnych, które mają „największy potencjał powodzenia”. Korzyści wykraczają poza ekologię i obejmują też pozytywne skutki dla gospodarki i społeczeństwa, w tym zdrowotne. – Ta strategia pomaga nam podejmować decyzje, które obszary chronić, jeśli pod koniec tego stulecia nadal mamy mieć koralowce – wyjaśnia profesor Ove Hoegh-Guldberg, klimatolog z University of Queensland. Naukowcy odkryli największy koral Wielkiej Rafy. Ma ponad 400 lat i mierzy 10 metrów średnicy Gigantyczna kolonia koralowca, dominująca pod błyszczącymi wodami u wybrzeży australijskich Wysp Palmowych (nie mylić z tymi w Dubaju), właśnie została okrzyknięta największym koralem Wie... Nadzieja dla raf koralowych Prognozy dla koralowców nie są optymistyczne. Z przeprowadzonych w tym roku badań wynika, że 14 proc. światowych raf obumarło tylko w ciągu ostatniej dekady. Największym zagrożeniem jest dla nich cykliczne zjawisko bielenia wywoływane coraz wyższymi temperaturami powietrza i wody. Ochrona koralowców nie jest łatwa, zwłaszcza że część decydentów nie zdaje sobie sprawy ze skali zagrożenia. Według raportu Australijskiej Akademii Nauk nawet 99 proc. australijskiej rafy może zniknąć do 2025 r. z powodu postępujących zmian klimatycznych. Mimo to Wielka Rafa Koralowa nie trafi na listę zagrożonego dziedzictwa. Australijczycy obawiali się, że taki ruch może zaszkodzić turystyce. Pomysł zastosowania nowoczesnej teorii portfela w ratowaniu raf koralowych po raz pierwszy pojawił się w 2017 …

nagrodzona-noblem-metoda-pomaga-w-ratowaniu-raf-koralowych-491b72e.jpeg
width: 2000
height: 1500

National Geographic 5/21
type: item
date: 2021-04-23T06:27:19.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Magazyn
subject: National Geographic
subject: Kultura
subject: nagroda nobla
subject: stolica
subject: szwecja
subject: tradycje
subject: wyspy
subject: zabytki
description: Sekrety waleni
encoded: Zaproszenie do wodnego świata WCIĄŻ TYLE DO ODKRYCIA. To hasło wydaje się szczególnie aktualne w przypadku oceanów – najbardziej tajemniczych i najmniej zbadanych przestrzeni na naszej planecie. Choć pokrywają 70 proc. jej powierzchni, znamy zaledwie 5 proc. tego, co w sobie kryją. Do tej pory mniej ludzi dotarło na najgłębsze dno oceanu niż na Księżyc. To może wydawać się zaskakujące, zważywszy że oceany są siedliskiem bioróżnorodności, domem dla mnóstwa gatunków żywych stworzeń – od mikroskopijnych po największe na Ziemi – w tym tysięcy wciąż jeszcze nieopisanych. Oceany wytwarzają również ok. 50 proc. tlenu, którym oddychamy, regulują klimat, a jednocześnie stanowią wczesny detektor globalnych zmian, których często doświadczają jako pierwsze. Dlatego właśnie niniejsze wydanie National Geographic w całości poświęcamy oceanom, ich tajemniczej głębi i znaczeniu, jakie mają dla nas. Opowiemy o historii ich eksploracji, najnowszych odkryciach, nękających je problemach. O ich przyszłości, z którą związany jest również dobrostan naszego gatunku. Wszyscy bowiem jesteśmy od nich – w większym lub mniejszym stopniu – zależni. A chroniąc je i dbając o nie, chronimy naszą przyszłość. Bo czyż jest ona możliwa bez wody? Dbałość o naturę i zdrowie planety skłoniła nas również do kolejnych proekologicznych działań. Miło nam Państwa poinformować, że od tego wydania magazyn National Geographic będzie drukowany na papierze w 100 proc. pochodzącym z recyklingu! Do jego produkcji nie zostało ścięte żadne drzewo. Ten papier jest przyjazny dla środowiska i mamy nadzieję, że Państwo również go polubicie. Dziękuję, że jesteście z nami i czytacie National Geographic.

national-geographic-5-21-4a35d26.jpeg
width: 2058
height: 3000

"Czeka nas biblijna klęska głodu". Agencja nagrodzona Pokojowym Noblem ostrzega przed nową pandemią
type: item
date: 2021-03-16T10:07:44.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: głód
subject: nagroda nobla
subject: Społeczeństwo
subject: Zdrowie
description: Jeśli nie podejmiemy natychmiastowych działań, w najbliższych miesiącach może nas czekać klęska głodu o biblijnych rozmiarach – ostrzega David Beasley, szef Światowego Programu Żywnościowego. Agencja ONZ, która została w tym roku uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla, przestrzega, że 2021 rok może okazać się bardziej tragiczny niż rok 2020.
encoded: W tym artykule: Nobel argumentem w negocjacjach 270 mln ludzi dotkniętych głodem David Beasley w wywiadzie dla The Associated Press powiedział, że nagroda przyznana WFP (World Food Programme) przez Norweski Komitet Noblowski dała agencji wyjątkową możliwość skupienia na sobie uwagi mediów i polityków z całego świata. Korzystając z medialnego zainteresowania Beasley postanowił przypomnieć ostrzeżenie, jakie już w kwietniu podnosił na spotkaniu Rady Bezpieczeństwa ONZ. Mówił wówczas, że problem głodu w regionach dotkniętych katastrofami czy konfliktami stale się pogłębia, a „najcięższa praca jest jeszcze przed nami”. Beasley stwierdził, że w 2020 roku świat zmagał się z pandemią koronawirusa, a równocześnie był „na krawędzi pandemii głodu”. – Udało nam się temu zapobiec w 2020 roku, ponieważ światowi przywódcy odpowiedzieli pieniędzmi, pakietami stymulacyjnymi, odroczeniem zadłużenia – mówił szef WFP. Bez podobnego wsparcia i natychmiastowych działań w ciągu kilku miesięcy możemy mieć do czynienia z „klęską głodu o biblijnych rozmiarach” – ostrzegł Beasley. WFP obawia się, że dotknięte przez pandemię COVID-19 państwa nie będą mogły wesprzeć funduszu na równi z pomocą z 2020 roku. Beasley porównał nadchodzący kryzys do katastrofy Titanica. – W tej chwili naprawdę musimy skupić się na górach lodowych, a góry lodowe to głód. Głód, destabilizacja i migracja – powiedział. Na realizację swoich celów programowych WFP potrzebuje w 2021 roku 15 miliardów dolarów. 5 miliardów dolarów ma zostać przeznaczonych na uniknięcie głodu. 10 miliardów dolarów na realizację globalnych programów agencji: w tym wsparcia dla niedożywionych dzieci czy ufundowanie obiadów szkolnych, które są często jedynym posiłkiem, jaki w ciągu dnia otrzymują młodzi ludzie. Nobel argumentem w negocjacjach David Beasley przyznał, że Nagroda Nobla była dla niego niespodziewanym wsparciem, bowiem mógł się na nią powoływać w wirtualnych i osobistych spotkaniach z liderami, rozmowach z parlamentami i przemówienia…

wfp-szacuje-ze-do-konca-2020-roku-kryzysem-glodu-bedzie-dotknietych-ok-270-mln-ludzi-na-swiecie-fot-facebook-wfp-2a07360.jpeg
width: 960
height: 540

Nobel 2020 z ekonomii przyznany. Trafi do naukowców z Uniwersytetu Stanforda
type: item
date: 2020-10-12T09:52:31.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: nagroda nobla
description: Laureatami Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla, powszechnie nazywanej ekonomicznym Noblem, zostali Paul R. Milgrom i Robert B. Wilson. Nagrodę otrzymali za badania nad teorią aukcji.
encoded: Paul Milgrom to amerykański ekonomista. Doktorat obronił na Uniwersytecie Stanforda w 1979. W latach 1979–1983 pracował na Uniwersytecie Północno-Zachodnim, od 1982 do 1987 na Uniwersytecie Yale’a, a od 1987 roku powrócił na Uniwersytet Stanforda, jako profesor. Większość jego badań dotyczy teorii aukcji. Robert Wilson jest amerykańskim ekonomistą i wybitnym profesorem zarządzania Uniwersytecie Stanforda. Jest znany ze swojego wkładu w naukę zarządzania i ekonomię biznesu. View oEmbed on the source website Teoria aukcji, za ulepszenie której obaj ekonomiści otrzymali tegoroczną nagrodę, to dział stosowanej mikroekonomii i teorii gier badający rynki aukcyjne i zachowania ich uczestników. Istnieje wiele możliwych struktur (lub zestawów reguł) aukcji; typowe problemy badane przez teoretyków aukcji obejmują efektywność danego projektu aukcji, optymalne i zrównoważone strategie licytacji, oraz dystrybucję przychodów uzyskiwanych pod różnymi regułami. Teoria aukcji jest wykorzystywana w praktyce przy projektowaniu aukcji w sektorze prywatnym i publicznym. Aukcje są określane jako transakcje z określonym zestawem zasad alokujących zasoby w zależności od ofert uczestników. Są one klasyfikowane jako gry z niepełnymi informacjami, ponieważ z reguły strony aukcji nie ujawniają zawczasu istotnych informacji związanych z transakcją (np. swojej osobistej wyceny przedmiotu). Aukcje przybierają różne formy, ale mają wspólną cechę – są uniwersalne i mogą być używane do sprzedaży lub zakupu dowolnego przedmiotu. View oEmbed on the source website W wielu przypadkach wynik aukcji nie zależy od tożsamości oferentów (tj. aukcje są anonimowe). Większość aukcji uwzględnia element składania ofert, czyli kwot które uczestnicy są gotowi zapłacić. Aukcje standardowe wymagają, aby zwycięzcą aukcji był uczestnik z najwyższą ofertą. Niestandardowa aukcja tego nie wymaga (np. loteria). W czasie ogłoszenia laureatów, członkowie szwedzkiej akademii zwracali uwagę, że aukcje są wszędzie i dotyczą każ…

laureaci-tegorocznego-nobla-z-ekonomii-fot-twitter-e6bb8ce.jpeg
width: 1576
height: 887