Epidemia otyłości przyspiesza. W 2050 roku 3 osoby na 5 będą miały co najmniej nadwagę
Powstała największa dotychczas analiza dotycząca nadwagi i otyłości na świecie. Wynika z niej, że coraz więcej z nas będzie miało w przyszłości nadwagę lub otyłość. W połowie tego wieku osoby szczupłe znajdą się w mniejszości.
W tym artykule: Jak się mierzy nadwagę i otyłość Epidemia otyłości się rozpędza Gdzie najszybciej będzie rosło BMI? Jest nas coraz więcej. Nie tylko jeśli chodzi o liczbę mieszkańców Ziemi, która cały czas dynamicznie rośnie (obecnie na świecie żyje 8,2 mld osób). Zwiększa się również liczba kilogramów przypadających średnio na każdego z nas. Innymi słowy: ludzie są coraz grubsi. W porównaniu z rokiem 1990 liczba osób na świecie mających nadwagę lub otyłych powiększyła się dwa razy. Ten trend się nie zatrzymuje. Naukowcy opublikowali właśnie nowy raport dotyczącej sytuacji globalnej. Wynika z niego, że w 2050 roku aż 60% ludzi mających 25 lat i więcej będzie ważyło zbyt dużo (czyli, bardziej formalnie, będzie miało BMI powyżej 25). Wśród dzieci w połowie tego stulecia ten odsetek wyniesie 30%. Jak się mierzy nadwagę i otyłość Raport to część globalnego badania Global Burden of Disease Study 2021, finansowanego przez Fundację Billa i Melindy Gatesów. Jego celem była analiza trendów dotyczących nadwagi i otyłości między 1990 a 2021 roku. Gdy już ją zrobiono, możliwe było opracowanie prognozy na 2050 rok. Raport został opublikowany w czasopiśmie naukowym „Lancet”. Kluczowym stosowanym w nim wskaźnikiem jest BMI, czyli wskaźnik masy ciała (ang. Body Mass Mndex). Oblicza się go, dzieląc liczbę kilogramów przez podniesiony do kwadratu wzrost danej osoby w metrach. Jeśli BMI jest wyższy od 25, ale niższy od 30, oznacza to nadwagę. Osoba z BMI powyżej 30 uznawana jest za otyłą. Epidemia otyłości się rozpędza Jeśli chodzi o dorosłych, naukowcy zebrali dane aż z 204 krajów świata. Sytuacja wszędzie wygląda tak samo: niezależnie od narodowości, wieku i płci, liczba osób z BMI powyżej 25 rośnie. W 1990 r. było ich 730 mln. W 2021 roku – już 2,1 mld. W 2021 roku najwięcej osób z nadmiarowymi kilogramami (w wartościach bezwzględnych) mieszkało w Chinach: 402 mln. Na drugim miejscu znalazły się Indie – z 180 mln, na trzecim zaś USA – ze 172 mln. Warto przypomnieć, że Amerykanów jest znacznie mniej niż Hindusów czy Chińczyków. Populacje Chin i Indii liczą ponad miliard, amerykańska zaś nieco ponad 340 mln. Na kolejnych miejscach są Brazylia (88 milionów), Rosja (71 milionów), Meksyk (58 milionów), Indonezja (52 miliony) i Egipt (41 milionów). Łącznie w tych ośmiu krajach w 2021 roku żyła ponad połowa ludzi z nadwagą i otyłością na świecie. Gdzie najszybciej będzie rosło BMI? Trend tycia nie zatrzyma się w najbliższych dekadach. Z szacunków wynika, że w 2050 roku na świecie będzie żyło ok. 3,8 mld ludzi z nadwagą i otyłością. Będzie to wówczas ok. 60% globalnej populacji dorosłych. Wśród tej grupy 1,95 mld będzie otyłych. Raport wskazuje, że w 2025 roku szczyt listy krajów z największą liczbą osób otyłych się nie zmieni. Nadal będą to Chiny, Indie i Stany Zjednoczone. Jednak największy przyrost zanotują kraje Afryki Subsaharyskiej – aż o 250% (będzie to efekt m.in. szybkiego wzrostu liczby ludności w tym rejonie). Tutaj największy przyrost zanotuje Nigeria, gdzie między 2021 a 2050 rokiem liczba osób z nadwagą i otyłością wzrośnie aż trzykrotnie (z 36 do 141 mln). Autorzy raportu jako główną przyczynę opisanego trendu wskazują globalny rozwój ekonomiczny i towarzyszące mu trendy cywilizacyjne. Jeden z nich to stosunkowo łatwa dostępność taniej wysokokalorycznej żywności. Inny: coraz mniejsza aktywność fizyczna na co dzień. Jedno w połączeniu z drugim przekłada się na coraz większą wagę ludzi. A ona – na więcej przypadków chorób związanych z otyłością, takich jak cukrzyca typu 2 czy choroby serca i układu krążenia. Na szczęście zdaniem naukowców trend da się odwrócić dzięki wdrożeniu odpowiednich polityk, edukacji, promocji zdrowego trybu życia i odżywiania. Jednak by powstrzymać globalną pandemię, trzeba zacząć działać jak najszybciej i to na skalę ogólnoświatową. Źródła: Lancet, EurekAlert, ScienceAlert Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”.
Efekt jo-jo? Winne mogą być komórki tłuszczowe i zapisana w nich „pamięć” naszej poprzedniej wagi
Dlaczego tak łatwo odzyskujemy wagę po tym, jak udało nam się schudnąć? Badacze okryli, że odpowiedź może kryć się w genach komórek tłuszczowych. Na skutek otyłości zachodzą w nich zmiany, które sprawiają, że po schudnięciu nasz organizm szybciej i łatwiej przyswaja substancje odżywcze. Komórki tłuszczowe mają więc swoistą genetyczną „pamięć”, która może odpowiadać za efekt jo-jo.
Spis treści Komórki tłuszczowe a tycie Myszy otyłe i szczupłe Jak schudnąć trwale? Każdy, kto próbował schudnąć, doskonale wie, że zrzucenie niechcianych kilogramów to dopiero początek. Równie trudne jest utrzymanie wagi na niższym poziomie. Równie trudne, a być może nawet trudniejsze. Naukowcy policzyli, że 85 proc. ludzi z otyłością lub nadwagą, którzy zrzucili co najmniej jedną dziesiątą wagi, w ciągu roku odzyskuje utracone kilogramy. Dzieje się tak z wielu powodów. Najczęściej za efekt jo-jo odpowiada powrót do starych nawyków żywieniowych. Przejście na dietę to ograniczenie liczby spożywanych kalorii. Gdy dieta się kończy, często z ulgą wracamy do poprzedniego sposobu odżywiania. Znów pochłaniamy więcej kalorii niż zużywamy i kilogramy wracają. Czy to oznacza, że efekt jo-jo to rezultat wyłącznie naszej słabej woli? Absolutnie nie. Nowe badania opisane w „Nature” wskazują, że sprawa jest znacznie bardziej skomplikowana. A główną rolę w efekcie jo-jo mogą odgrywać nasze komórki tłuszczowe. Otyłość sprawia, że zmienia się ekspresja ich genów, co utrudnia utrzymanie niższej wagi po schudnięciu. Komórki tłuszczowe a tycie Laura C. Hinte z Federalnego Instytutu Technologii w Zurychu pobrała próbki tkanki tłuszczowej od dwudziestu osób z otyłością zakwalifikowanych do operacji bariatrycznej. Operacja polega na chirurgicznym zmniejszeniu żołądka chorego, przez co, jedząc, szybciej odczuwa on sytość. Dwa lata później badani stracili przynajmniej jedną czwartą pierwotnej wagi. Wówczas naukowcy jeszcze raz pobrali ich komórki tłuszczowe. Próbę kontrolną stanowiła tkanka tłuszczowa 18 osób o normalnej wadze. Okazało się, że u osób chorujących na otyłość niektóre geny były bardziej aktywne, inne mniej. Zmiany te utrzymywały się nawet dwa lata po zmniejszeniu wagi. Testy wykazały, że na ich skutek komórki tłuszczowe ludzi z nadmiarowymi kilogramami przyswajały składniki odżywcze szybciej niż u osób szczupłych. – Komórki tłuszczowe pamiętają swój wcześniejszy stan otyłości i prawdopodobnie dążą do powrotu do tego stanu – komentuje prof. Ferdinand von Meyenn, współautor pracy. – Nasze badanie wskazuje, że stanowi to jeden z powodów, dla których utrzymanie wagi po początkowej utracie kilogramów jest trudne. Myszy otyłe i szczupłe Kolejnym krokiem były badania na myszach. Najpierw naukowcy potwierdzili, że u myszy otyłych, które schudły, utrzymywały się podobne zmiany w działaniu genów jak u ludzi. Następnie przez miesiąc karmili myszy odchudzone oraz takie, które nigdy nie przytyły, dietą wysokotłuszczową. Efekt? Odchudzone myszy przybrały średnio 14 gramów, pozostałe zaś, które nigdy nie chorowały na otyłość, zaledwie 5 gramów. – Z perspektywy ewolucyjnej ma to sens – komentuje dla „Guardiana” Laura Hinte. – Ludzie i inne zwierzęta przystosowały się do utrzymywania swojej wagi ciała, a nie do jej utraty, ponieważ to niedobór żywności był historycznie wyzwaniem. Jak schudnąć trwale? Badania mogą posłużyć do opracowania nowych terapii przeciwko otyłości. Na pewno jednak zajmie to sporo czasu. Naukowcy podejrzewają, że swoistą pamięć poprzedniej wagi posiadają nie tylko komórki tłuszczowe, ale i mózgowe. A one również wpływają na to, jak dużo kalorii przyswaja organizm oraz jak szybko je spala. Co istotne jednak, przedstawione wyniki mogą stanowić pocieszenie dla wszystkich, którzy nieustająco zmagają się z efektem jo-jo. Porażki, jakie ponoszą, mogą nie mieć związku z silną wolą albo jej brakiem, ale z pamięcią komórkową działającą na poziomie tkanki tłuszczowej. Pytanie, jak długo ta pamięć się utrzymuje. Dokładna odpowiedź wymaga dalszych badań. Naukowcy przypuszczają jednak, że z czasem niknie. – Możliwe, że utrzymanie zredukowanej albo zdrowej wagi odpowiednio długo wystarczy, by ją wymazać – mówi profesor Hinte. Źródła: Nature, Guardian, New Scientist Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
To może być naukowa rewolucja w odchudzaniu. Badacze opracowali samospalające się komórki tłuszczowe
Coraz więcej badań naukowych wspiera różne strategie odchudzania. Najnowsze odkrycie może jednak okazać się prawdziwą rewolucją. Co wiadomo o samospalających się komórkach tłuszczowych? Oto najważniejsze informacje o przełomowym pomyśle naukowców.
W tym artykule: Czy samo spalające się komórki tłuszczowe uratują nas przed otyłością? To może być przełom w medycynie Odchudzamy się z różnych powodów. Jedni decydują się na diety i regularne ćwiczenia, aby poprawić sylwetkę, inni muszą zmienić nawyki żywieniowe z uwagi na kwestie zdrowotne. W gąszczu porad łatwo się zgubić. W końcu każda kolejna dieta jest promowaną na cudowną. Dietetycy i lekarze od lat powtarzają jednak, że przed wprowadzeniem rewolucji w swoim jadłospisie warto najpierw skonsultować się z ekspertem. Nie jest też tajemnicą, że najlepsza dieta to ta zbilansowana. Czy samo spalające się komórki tłuszczowe uratują nas przed otyłością? W obliczu coraz większej skali problemu otyłości nie tylko w Europie, ale i na świecie, odchudzanie przestaje być fanaberią i jest wręcz potrzebą. Tu z pomocną przychodzą naukowcy. Eksperci zajmują się nie tylko badaniem poszczególnych diet. Autorzy najnowszego odkrycia opisanego na łamach czasopisma naukowego „The Journal of Clinical Investigation” wzbudzili sporą sensację w naukowym środowisku. Owocem ich prac są bowiem samospalające się komórki tłuszczowe. Aby jak najlepiej zrozumieć dokonanie badaczy, na wstępie warto zaznaczyć, że nie wszystkie komórki tłuszczowe (adipocyty) w naszym ciele są „złe”. Dzielą się one na trzy różne rodzaje i mają swoje zadania w organizmie. Dwa główne typy komórek tłuszczonych to białe i brązowe. Te pierwsze skupiają się przede wszystkim na magazynowaniu energii w postaci tłuszczu. W tym celu białe adipocyty mogą zwiększać swoją objętość nawet do 50 razy. Główna rola brązowych komórek tłuszczowych polega na termogenezie, czyli produkcji ciepła. Te adipocyty zawierają dużo mitochondriów, które spalają tłuszcz, aby generować ciepło. Istnieje także trzeci, pośredni rodzaj, zwany beżowymi komórkami tłuszczowymi, które mają cechy obu pozostałych typów. W odróżnieniu od brązowych adipocytów, beżowe nie zanikają u dorosłych organizmów. Są rozsiane pomiędzy białymi komórkami tłuszczowymi. Naukowcy znaleźli sposób na przekształcenie białych komórek tłuszczowych w beżowe. Dzięki temu spalają one kalorie, zamiast je magazynować. Jak na razie badacze dokonali tego jedynie na myszach, ale, jak twierdzą, ich odkrycie może przyczynić się opracowania nowych metod leczenia otyłości u ludzi. Post przerywany jest popularną metodą odchudzania. Z badań wynika jednak, że szkodzi sercu Post przerywany polega na regularnym stosowaniu niewielkich głodówek. Może to pomóc w odchudzaniu. Z badań wynika jednak, że taki system żywienia zwiększa ryzyko chorób serca. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/post-przerywany-to-popularna-metoda-odchudzania-z-badan-wynika-jednak-ze-szkodzi-sercu-fot-shutterstock-274b1b6.jpg" width="938" height="626" alt="Post przerywany to popularna metoda odchudzania. Z badań wynika jednak, że szkodzi sercu (fot. Shutterstock)" title="Post przerywany to popularna metoda odchudzania. Z badań wynika jednak, że szkodzi sercu (fot. Shutterstock)" /> To może być przełom w medycynie Dotychczasowe badania na myszach wykazały, że istotne w rozróżnianiu poszczególnych typów komórek tłuszczowych jest stężenie białka KLF-15. Jak ustalono, jest go znacznie więcej w brązowych i beżowych komórkach tłuszczowych. Właśnie dlatego w ramach eksperymentu naukowcy wyhodowali grupę myszy, u których w białych komórkach tłuszczowych nie było białka KLF-15. To, jak się okazało, doprowadziło do tego, że przekształciły się w beżowe komórki tłuszczowe. – Pokazaliśmy nie tylko, że to podejście skutecznie zamienia białe komórki tłuszczowe w beżowe, ale także, że poprzeczka nie jest jest zawieszona tak wysoko, jak sądziliśmy – komentuje Brian Feldman, autor badania cytowany przez serwis „IFL Science”. Kolejnym etapem badania było sprawdzenie, jaką rolę białko KLF-15 odgrywa w hodowanych ludzkich komórkach tłuszczowych. Z testów wynika, że wchodzi w interakcję z receptorem Adrb1. Jest on odpowiedzialny za utrzymanie równowagi energetycznej w naszym ciele. To nowość. Do tej pory naukowcy skupiali się bowiem na receptorze zwanym Adrb3, który, jak wykazano, wpływa na utratę wagi u myszy. Leki ukierunkowane na Adrb3 u ludzi okazały się jednak nieskuteczne. Dlatego też odkrycie działania innego receptora ma być, zdaniem naukowców, przełomem. Według autorów badania opracowanie leków, które wejdą w w interakcję z Adrb1 może może zwiększyć szanse na skuteczne leczenie otyłości poprzez przekształcenie białych komórek tłuszczowych w beżowe. Źródła: The Journal of Clinical Investigation, IFL Science. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Dieta FMD może obniżyć twój wiek biologiczny nawet o dwa i pół roku. Na czym polega?
Naukowcy z University of Southern California twierdzą, że wynaleźli dietę, który może nas odmłodzić i nie wymaga zmian w trybie życia. Wykazali to w badaniach klinicznych, których uczestnicy przeszli na dietę FMD.
W tym artykule: Jakie korzyści daje dieta FMD? Co to jest dieta FMD? Czy dieta FMD działa? To brzmi jak bajka. Jeśli poświęcisz 15 dni na rok na specjalną dietę, możesz obniżyć swój wiek biologiczny nawet o kilka lat. Taką korzyść ma przynosić tzw. dieta FMD (ang. fast-mimicking diet). Jak wskazuje jej nazwa, dieta FMD może z powodzeniem zastąpić ścisły post. Ma te same zalety, jednak nie wymaga całkowitej rezygnacji z jedzenia i ograniczenia się do picia wody. Ten program żywieniowy nakazuje przez pięć dni zmniejszyć spożycie białek i węglowodanów, natomiast skupia się na produktach bogatych w tłuszcze nienasycone. Przez resztę miesiąca możemy jeść, co chcemy. Cykl należy powtórzyć trzy razy. Co przez to zyskamy? Zdaniem badaczy z USC Leonard Davis School of Gerontology oraz kilku innych uniwersytetów, możemy obniżyć w ten sposób swój wiek biologiczny. W ich badaniach trzy cykle diety FMD sprawiły, że uczestnicy biologicznie „odmłodnieli” średnio o 2,5 roku. Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”. Jakie korzyści daje dieta FMD? Artykuł analizuje dwa badania kliniczne przeprowadzone w poprzednich latach. Wzięły w nich udział łącznie 144 osoby. Trzymiesięczne cykle diety FMD okazały się dla nich dobroczynne. Zmniejszyła się ich insulinooporność (mogąca prowadzić do cukrzycy), stłuszczenie wątroby oraz starzenie się układu immunologicznego. W sumie złożyło się to na obniżenie wieku biologicznego badanych. I to niezależnie od utraty wagi. – FMD sprawia, że twój organizm staje się młodszy. A przez to, że jest młodszy, robi się sprawniejszy – powiedział „Fortune” dr Valter Longo, główny autor pracy i dyrektor USC Longevity Institute. – Tym samym likwiduje problem u źródła – dodaje. Co to jest dieta FMD? Longo zachwala dietę FMD nie bez powodu. Została wymyślona właśnie w jego laboratorium. Powstała 20 lat temu dla osób z chorobami nowotworowymi. Obecnie jest dostępna na rynku pod nazwą handlową ProLon. Składa się z pudełek, zawierających m.in. następujące produkty: batoniki energetyczne, ziołowe herbaty, zupy oparte na roślinach, suplementy multiwitaminowe, przekąski i drinki energetyczne. ProLon dostępny jest również w Polsce. U nas kosztuje 824 zł za jeden zestaw na pięć dni. Jak tłumaczy Longo, to idealna propozycja do osób, które mają trudności ze trzymaniem diety. – Nie wymaga zmiany trybu życia – mówi Longo dla „Fortune”. – Możesz traktować ją jak lekarstwo. Przychodzi w pudełkach, stosujesz ją przez pięć dni, później zaś wracasz do swojego normalnej odżywania – tłumaczy badacz. University of Southern California oraz Victor Longo w oświadczeniu prasowym relacjonującym wyniki badań poinformowali, że posiadają udziały w firmie L-Nutra, producencie ProLonu. Co jeść, by żyć jak najdłużej? Naukowcy przedstawiają nowy przepis na dietę długowieczności To, co kładziemy na talerzu, ma wpływ na jakość i długość naszego życia. Jak duży jest ten wpływ? Naukowcy są zdania, że kontrolując dietę, możemy znacznie przedłużyć sobie życie... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/co-jesc-by-zyc-jak-najdluzej-naukowcy-przedstawiaja-nowy-przepis-na-diete-dlugowiecznosci-fot-getty-images-e3237f5.jpeg" width="938" height="625" alt="Co jeść, by żyć jak najdłużej? Naukowcy przedstawiają nowy przepis na dietę długowieczności (fot. Getty Images)" title="Co jeść, by żyć jak najdłużej? Naukowcy przedstawiają nowy przepis na dietę długowieczności (fot. Getty Images)" /> Czy dieta FMD działa? Pomysł diety FMD nie wszystkim się podoba. Według Sandera Kerstena, szefa Division of Nutritional Sciences na Cornell University, wyniki zespołu Longo wcale nie są przełomowe. „We wcześniejszym badaniu tych autorów wykazano, że uczestnicy schudli i zmniejszyła się ich tkanka tłuszczowa” – wyjaśnia Kersten dla „Fortune”. „W takiej sytuacji obniżają się insulinooporność i zawartość tłuszczu w wątrobie. Zwykle to widzimy, gdy ludzie tracą na wadze”. Krytyczna jest również Joanne Slavin, profesorka Department of Food and Nutrition na University of Minnesota. Slavin w ogóle nie podobają się diety oparte na poście lub do niego zbliżone. – Pomysł, że [autorzy diety FMD – przyp.red.] stworzyli coś podobnego do głodu, ale zdrowego i zapewniającego dłuższe życie, jest po prostu mylący – mówi Slavin „Fortune”. – To wcale nie jest kompletna dieta – ostrzega naukowczyni. Slavin, dyplomowana dietetyczka, mówi też, że dla niej traktowanie postu jako mechanizmu poprawy zdrowia albo zapobiegania chorobom od razu jest podejrzane. Dlaczego? Ponieważ, według niej, każdy powinien otrzymywać codziennie odpowiednią ilość składników odżywczych. Jaka będzie przyszłość diety FMD? Longo przyznaje, że niektóre z testów zostały przeprowadzone na małej próbie (tłuszcz brzuszny zmierzono tylko u 15 osób). Zapowiada, że będzie dalej testowana, co być może potwierdzi dotychczas uzyskane wyniki. Na razie – zdaniem naukowca – jest to dobra alternatywa dla lekarzy, którzy mogliby zalecać ją swoim pacjentom zamiast leków. Źródła: Science Alert, Nature Communications, UCS Leonard Davis, Fortune. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Masz labradora? Już wiadomo, dlaczego może mieć problemy z otyłością
Mutacja w genie POMC powoduje, że labradory częściej niż inne rasy psów są głodne między posiłkami. Co gorsza, spalają również mniej kalorii. Dlatego właśnie mogą mieć nadwagę.
W tym artykule: Dlaczego labradory tyją? Ile jedzą labradory? Jak właściwie karmić labradora? Adoptujesz labradora? Przygotuj się, że twój nowy domownik będzie aktywny i chętny do zabawy. Spostrzeżesz, że uwielbia okazywać ci uczucia i jest ciekawy ludzi oraz psów. Ale także wyda ci się bez przerwy głodny. To ostatnie stanowi potężny kłopot dla opiekunów labradorów. Od czterech miesięcy sama mam półlabradorkę i nieraz zastanawiałam się – ile mój pies zjadłby, gdyby miał nieograniczony dostęp do żywności? Na spacerach, rozmawiając z innymi właścicielami psów tej rasy, temat jedzenia przewija się bez przerwy. Doświadczenia mamy podobne: nasze psy szukają żywności przez cały czas. I to niezależnie od tego, czy spacer odbywa się zaraz po posiłku, czy też nie. Na razie mam szczęście. Mój pies utrzymuje prawidłową masę ciała. Jednak niedawno spotkałyśmy śliczną czekoladową labradorkę, która była bardzo masywna i niezbyt chętnie się ruszała. Zapytałam jej właścicielkę, ile ten pies waży. Odpowiedziała, że 41 kg. – Ale naprawdę je niewiele – dodała ze smutkiem, jakby próbując się usprawiedliwić. Dlaczego labradory tyją? Możliwe, że tamten brązowy pies ma genetyczną skłonność do otyłości. A konkretnie: mutację w jednym genie POMC albo nawet w obu jego kopiach. Takie mutację ma co czwarty labrador retriever i aż dwie trzecie flat-coated retrieverów. W 2016 r. naukowcy wykazali, że mutacje genu POMC związane są z nieprawidłową regulacją wagi u psów. Co dokładnie powodują? Na to pytanie odpowiedział właśnie zespół dr Eleanor Raffan z University of Cambrige w pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Science Advances”. Jak się okazuje, psy z mutacją genu POMC szybciej stają się głodne między posiłkami. Ponadto ich tempo metabolizmu jest niższe, czyli spalają mniej kalorii. Ile jedzą labradory? Pierwsze testy przeprowadzone przez zespół dr Raffan wyjaśniły intrygującą mnie kwestię: ile zjadłby mój pies bez kontroli? Dla kilkudziesięciu dorosłych psów badanych przez naukowców z Cambridge było to średnio 2 kg. Badacze podawali labradorom puszkę psiego jedzenia co 20 minut. Robili to tak długo, aż psy nie chciały już jeść. Jak się okazało, wszystkie labradory pochłonęły ogromną ilość jedzenia. Nie różniła się ona w zależności od tego, czy były obdarzone mutacją w genie POMC czy też nie. W kolejnym teście wyszły na jaw różnice. Najpierw psy – o prawidłowej wadze lub z nadwagą – zjadły standardowe śniadanie. Trzy godziny później eksperymentator postawił przed nimi przezroczysty pojemnik z kiełbasą. Miał on perforowane wieczko, więc psy nie tylko widziały smakołyk, ale również go czuły. Psy bez mutacji w genie POMC po upewnieniu się, że nie mogą dostać się do kiełbasy, szybko traciły pojemnikiem zainteresowanie. Psy z mutacjami dłużej próbowały go otworzyć. Czyli były bardziej głodne. Oto „najmądrzejsze” rasy psów. Psycholog stworzył ranking Właścicieli psów nie trzeba długo przekonywać, że te czworonogi należą do jednych z bardziej inteligentnych zwierząt. Potwierdzają to badania kanadyjskiego psychologa, który opisał niez... Jak właściwie karmić labradora? W kolejnym teście badacze zmierzyli tempo metabolizmu u psów. Okazało się, że te z mutacją POMC spalają o jedną czwartą mniej kalorii niż pozostałe. To drugi czynnik, który może utrudniać im utrzymanie prawidłowej wagi. - Ludzie często są niegrzeczni wobec właścicieli grubych psów, obwiniając ich za przekarmianie zwierząt i niezapewnianie im właściwej ilości ruchu – mówi Raffan. - Wykazaliśmy jednak, że labradory z mutacją genetyczną przez cały czas szukają pożywienia, próbując zyskać jak najwięcej energii. Bardzo trudno jest utrzymać szczupłą sylwetkę u tych psów, ale jest to możliwe – dodaje badaczka. W jaki sposób? Naukowcy twierdzą, że właściciele mogą odwrócić uwagę swoich retrieverów od ciągłego głodu, dzieląc dzienną porcję pożywienia na mniejsze. Sprawdzą się do tego na przykład podajniki jedzenia typu puzzle, które wydłużają czas posiłku. Inny sposób, dobry dla właścicieli domów, to rozłożenie jedzenia w ogrodzie. To również sprawi, że znalezienie go zajmie labradorowi więcej czasu. Źródła: Phys.org, Guardian, New Scientist, Science Advances
Jak odchudzić psa? Nowe badania wskazują najlepszy model żywienia zapobiegający otyłości
Otyły pies jest narażony na niebezpieczne choroby. Można go odchudzić, zmieniając mu karmę na taką z dużą zawartością białka i błonnika. Jak odchudzić psa?
W tym artykule: Dlaczego psy tyją? Jak rozpoznać otyłość u psa? Jak odchudzić psa? Odchudzanie psa korzystnie wpływa na jego mikrobiom jelitowy Otyłość to choroba, której towarzyszy wiele innych niebezpiecznych dla życia schorzeń. Dotyczy to również zwierząt domowych. Psy, które się przejadają i mało mają ruchu cierpią na różne przypadłości. Zbyt duża masa ciała może prowadzić do insulinooporności, cukrzycy, zaburzeń hormonalnych czy nowotworów. Mogą się pojawić także problemy z nerkami, sercem, wątrobą czy tchawicą. Podobnie jak u człowieka, dodatkowe kilogramy mogą obciążać stawy i kręgosłup oraz prowadzić do zwyrodnień. To z kolei wpływa na jakość życia zwierzęcia i obniża jego aktywność fizyczną. Dlatego warto wiedzieć, jak odchudzić psa. Dlaczego psy tyją? Powodów może być kilka i zazwyczaj nie są zależne od człowieka. wiek – podobnie jak u człowieka, wraz z upływem czasu zwalnia metabolizm, co oznacza, że pies starszy nie potrzebuje już tak dużej kaloryczności posiłków, jak szczeniak; rasa – niektóre psy są szczególnie podatne na otyłość. Są to miedzy inny jamniki, beagle, labradory, teriery szkockie, bassety, spaniele cavalier king charles; zabieg sterylizacji lub kastracji – zmiany hormonalne po zabiegu mogą prowadzić do nadwagi, mogą także zwiększać łaknienie; zaburzenia hormonalne – m.in. cukrzyca, niedoczynność tarczycy, zaburzenia funkcji podwzgórza, nadczynność kory nadnerczy, akromegalia (zaburzenia wydzielania hormonu wzrostu); nadmiar spożytych kalorii – w połączeniu ze zbyt niską aktywnością fizyczną. Jak rozpoznać otyłość u psa? Przyjmuje się, że pies otyły to taki, którego masa przekracza o 30 procent prawidłową masę ciała. O nadwadze mówimy, kiedy jest to 15 procent. Prawidłową masę ciała dla wieku i rasy określa weterynarz w czasie wizyt kontrolnych. Ile powinien jeść pies? Oto zalecana dzienna porcja dla czworonogów Im mniej, tym lepiej. Tak wynika z najnowszych badań naukowców, którzy ustalili, ile powinien jeść pies. Jest jednak jedno „ale”. Weterynarze wyznaczają też często specjalny wskaźnik BCS (body condition score), dzięki któremu także można określić stopień otyłości. U człowieka takim wskaźnikiem jest BMI. Wskaźnik BCS pomaga ocenić stosunek tkanki tłuszczowej do masy mięśniowej. Innymi kryteriami oceny są łatwość wyczuwania żeber, zarys tali i brzucha. Jak odchudzić psa? Otyłość u psa to początek problemów zdrowotnych. Dlatego należy go jak najszybciej odchudzić. Najczęściej wystarczy obniżenie kaloryczności posiłków i zwiększenie aktywności fizycznej. Jednak nieumiejętnie prowadzone odchudzanie psa może prowadzić do pogorszenia jego kondycji wskutek utraty masy mięśniowej. Podobnie zresztą, jak u człowieka. Jak się okazuje, ważny jest także skład ilościowy makroskładników. Kelly Swanson, profesor nauk o zwierzętach z Uniwersytetu Illinois Urbana-Champaign postanowił przebadać pod tym kątem grupę otyłych psów. Potem przestawił je na dietę wysokobiałkową o obniżonej kaloryczności i bogatą w błonnik. Efekty były widoczne dość szybko. Psy schudły, ale bez utraty masy mięśniowej. Poprawiły się także poziomy trójglicerydów i insuliny we krwi zwierząt. Dodatkowo znacznie spadł poziom markerów stanu zapalnego, związanych z otyłością i jej negatywnymi skutkami zdrowotnymi. Podobne efekty widać u ludzi, którzy podczas odchudzania stosują dietę wysokobiałkową i często sięgają po błonnik. Ten ostatni korzystnie wpływa na pracę jelit, daje uczucie sytości, jednocześnie zmniejszając apetyt. Odchudzanie psa korzystnie wpływa na jego mikrobiom jelitowy Inne badanie, opublikowane w czasopiśmie naukowym „Journal of Animal Science” pokazuje z kolei, że u psów na skutek dobrze zbilansowanej diety odchudzającej poprawia się flora bakteryjna. Naukowcy stwierdzili, że znacznie wzrosła ilość bakterii z rodzaju Allobaculum. Oto "najmądrzejsze" rasy psów. Psycholog stworzył ranking Właścicieli psów nie trzeba długo przekonywać, że te czworonogi należą do jednych z bardziej inteligentnych zwierząt. Potwierdzają to badania kanadyjskiego psychologa, który opisał niez... Bakterie te mają wpływ na zawartość maślanu w kale. Podobnie jak u człowieka, u psów ten związek chemiczny ma działanie ochronne, przeciwzapalne i przeciwnowotworowe. Prof. Swanson zauważył też, że w kale zmniejszyła się ilość amoniaku. Ten związek chemiczny w nadmiarze jest toksyczny. Źródło: Journal of Animal Science
Nadwaga = większe ryzyko raka. Znamy główne przyczyny nowotworów
Zanieczyszczenia powietrza i przetworzone jedzenie daleko poza pierwszą piątką! Najnowsze badania wyjaśniają, dlaczego osoby otyłe są bardziej podatne na chorobę nowotworową.
Rak to obok chorób układu krążenia główny zabójca naszych czasów, a nadwaga i otyłość to problem, który dotyczy ponad połowy społeczeństwa (jak podaje Instytut Żywności i Żywienia w 2016 r. nadwagę i otyłość miało prawie 70 proc. Polaków). Nie od dziś wiadomo, że oba zjawiska są ze sobą powiązane. Naukowcy są zgodni: tkanka tłuszczowa zwiększa ryzyko rozwoju choroby nowotworowej. Wg dra Leo Carlina z Beatson Institute for Cancer Research, otyłość może przyczyniać się do rozwoju 13 różnych rodzajów raka. Liczby są nieubłagane: w Wielkiej Brytanii gdzie przeprowadzono badanie, 1 na 20 przypadków raka (około 22 800 przypadków rocznie) był spowodowany właśnie nadmiarem tkanki tłuszczowej. To druga po paleniu papierosów główna przyczyna raka (spośród uchwytnych i możliwych do wyeliminowania czynników kancerogennych). Eksperci od lat podejrzewali, że otyłość wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym organizmu. Dzieje się tak, ponieważ tkanka tłuszczowa wytwarza cytokiny prozapalne - cząsteczki, które inicjują reakcje zapalne i wpływają na działanie procesów komórkowych w całym organizmie - głównie na ich metabolizm. Taki stan to zakłócone działanie całego układu odpornościowego. Komórki odpornościowe, które w prawidłowych warunkach uczestniczą w procesie niszczenia komórek nowotworowych, u osób otyłych zostają „zatkane” przez tłuszcz. Zespół z Trinity College Dublin w badaniu opublikowanym w Nature Immunology wyjaśnia, w jaki sposób dochodzi do zablokowania ich aktywności i rozważa możliwe kierunki terapii farmakologicznych, które mogłyby przywrócić zdolność tych komórek do walki z nowotworowymi "zabójcami". Jak tłumaczy prof. Lydia Lynch przyszłe badania będą skupiać się na opracowaniu takich związków, które blokowałyby wychwyt tłuszczu przez komórki NK (komórki układu odpornościowego „Natural Killer”, czyli ‘naturalni zabójcy’). Choć, jak dodaje, lepszym - bo zdrowszym - sposobem jest po prostu zrzucenie wagi dzięki zdrowej diecie i większej aktywności fizycznej. A ponad to: unikanie promieniowania UV i ograniczenie spożycia alkoholu i wyrobów tytoniowych. Źródło: www.bbc.com
Otyłość wywołuje więcej przypadków raka niż palenie. Nowe badanie
Organizacja pozarządowa Cancer Research UK z Wielkiej Brytanii alarmuje, że tytoń został zdetronizowany jako przyczyna nowotworów między innymi jelit, nerek, wątroby i jajników. Ruszyła przy tej okazji z kampanią, która wywołała sporo kontrowersji.
Według komunikatów Cancer Research UK zagrożenie dotyczy milionów ludzi, średnia otyłości w Europie to 22,3%, a jak jest z paleniem? W Polsce badania OECD z 2016 papierosy pali około 23,8% populacji, a w Wielkiej Brytanii ok. 20%. Najnowsza kampania Cancer Research wzbudziła na wyspach „mieszane” reakcje. Gdy pierwsze billboardy łączące wizerunek paczek od papierosów z otyłością pojawiły się na ulicach miast Sofie Hagen, osobowość telewizyjna, stand-uperka) zarzuciła organizacji prześladowanie osób z nadwagą. Jej opinię podchwycili inni internauci. View oEmbed on the source website Organizacja tłumaczy, że nie chce nikogo prześladować, a jedynie przestrzegać przed związkiem otyłości z ryzykiem zachorowań na nowotwory. Z istnieniem takiego nie da się kłócić, badania naukowe to potwierdzają. Według danych Cancer Research, co roku w Wielkiej Brytanii dochodzi do kolejnych zachorowań właśnie z tego powodu. Palenie tytoniu wciąż pozostaje na pierwszym miejscu wśród przyczyn nowotworów, których można uniknąć, otyłość jednak jest tuż za nim. Problem w tym, że ilość palaczy maleje, podczas gdy problem otyłości nie wykazuje takiej tendencji. Wśród nowotworów, których przyczyną może być otyłość CRUK wymienia: - rak piersi - rak jajnika - rak macicy - szpiczak mnogi - rak przewodu pokarmowego - rak woreczka żółciowego - rak mózgu - rak tarczycy - rak jelita - rak wątroby - rak nerek W Polsce w tym roku ruszyła edukacyjna kampania „Otyłość kontra zdrowie”, która także zwraca uwagę na ten problem. Jej organizatorzy przekonują, że otyłość to problem około 25,2% Polaków, a do 2025 liczba ta ma zwiększyć się do 30% mężczyzn i 26% kobiet. Do tego już teraz około 68% mężczyzn ma nadwagę, wraz z około 53% kobiet.
Problem z wydatnym brzuchem? Odpowiedzią mogą być hormony
Skąd w pewnym wieku u wielu z nas zaczyna pojawiać się charakterystyczny wydatny brzuch? Skąd nagle gromadzenie tłuszczu w tym, a nie innym miejscu? Odpowiedzią są hormony i one mogą dać rozwiązanie problemu.
Badania pokazały, że za to zjawisko może być odpowiedzialny estrogen, a raczej jego niedobór. U kobiet w czasie menopauzy spada jego produkcja, jednocześnie wiele z nich narzeka, że w tym czasie zaczyna się problem z otyłością brzuszną. - Ilość tłuszczu w ciele powyżej 35% oznacza dla kobiet po menopauzie większe ryzyko chorobliwej otyłości, cukrzycy i chorób serca – mówi dr JoAnn Pinkerton z North American Menopause Society (nie brała udziału w projekcie) – Wpływa także na poziom LDL (negatywny cholesterol) oraz oporność na insulinę. Do tej pory w arsenale środków przeciwko temu zagrożeniu dysponowaliśmy: treningiem fizycznym, dietą i ciągłym kontrolowaniem wagi. Teraz możemy dostać nową broń – terapię hormonami opartą na estrogenie. Nowe badanie, opublikowane w Journal of Clinical Endocrynology and Metabolism, przeprowadzono na tysiącu kobiet w wieku 50-80 lat. Wykazało znaczny spadek otyłości brzusznej u tych, które korzystały z leków hormonalnych. Do badań wykorzystano także nowatorską metodę kontroli poziomu tłuszczu, zamiast klasycznego pomiaru BMI – bazowano na prześwietleniach kości. Co ciekawe, wraz z zakończeniem terapii hormonalnej pojawił się szybki efekt jojo i kobiety znów zaczęły tyć na brzuchach. Sporą trudnością do pokonania dla naukowców będzie to jak wyważyć ilość i długość terapii, by była skuteczna i jednocześnie nie obciążająca dla organizmu. Wcześniejsze badanie o nazwie Women's Health Initiative Study przyniosło zaskakujące wyniki, które na wiele lat zastopowały badania nad terapiami tego typu. Przeprowadzone na ponad 161 tysiącach kobiet w wieku 50-79, w 40 centrach medycznych. Analizy rozpoczęto w 1993. Kobiety zostały podzielone na grupy, sprawdzono wpływ terapii hormonalnej, zmian diety, użycie witaminy D i wapnia. Badacze liczyli, że znajdą odpowiedź na problemy związane z menopauzą: osteoporozę, nowotwory piersi i układu wydalniczego, choroby serca. Pierwsze wyniki z 2002 roku pokazały, że terapie hormonalne nie tylko nie pomagają, ale nawet pogarszają sytuację. Drugie badanie opublikowane w 2004 roku pokazało z kolei, że przyjmowanie zamienników estrogenu bez progesteronu zwiększa ryzyko demencji, wylewów i problemów z sercem. Teraz okazuje się, że tamte wyniki nie pokazały nam całości prawdy. Obecnie nie brakuje krytyków tamtych analiz i metod. W 2013 roku Women's Health Initiative opublikowało szeroką analizę tamtych wyników. Wyszło z niej, że owszem w przypadku starszych kobiet terapia hormonalna nie jest wskazana, ale sytuacja zmienia się w przypadku tych w wieku 50-60 lat. Te mogą korzystać z hormonalnych preparatów by łagodzić efekty menopauzy. W 2017 roku North American Menopause Society stworzyło wytyczne opracowane przez 23 ekspertów. Wedle nich najlepszymi kandydatkami na terapię hormonalną są kobiety poniżej 60 roku życia, lub które są w trakcie pierwszej dekady menopauzy. Źródło: CNN
Ile kg trzeba schudnąć, żeby było to widać na twarzy? Naukowcy to przeliczyli
Nasze twarze zdradzają nie tylko emocje, ale i to, że zmieniła się nasza waga.
Naukowcy z Kanady określili, ile ludzie muszą przytyć lub schudnąć, by mogli to dostrzec inni lub by uznali to za atrakcyjne. "Kobiety i mężczyźni średniego wzrostu muszą przytyć lub schudnąć około 3,5-4 kg, aby dało się to dostrzec na ich twarzy" - mówi Nicholas Rule z University of Toronto. - "Ale muszą zrzucić jeszcze dwa razy tyle, aby inni uznali ich z tego powodu za bardziej atrakcyjnych". W swoim badaniu Rule i współpracujący z nim Daniel Re analizowali otyłość widoczną na twarzy, która daje dobre pojęcie o wskaźniku masy ciała (BMI) danej osoby. "BMI to również przybliżony wskaźnik zdrowia danej osoby" - mówi Rule. "Większa otyłość twarzy jest związana z zagrożonym układem odpornościowym, gorszym funkcjonowaniem układu sercowo-naczyniowego, częstymi infekcjami oddechowymi i większą śmiertelnością. Dlatego nawet małe jej zmniejszenie może być dobre dla zdrowia". Aby określić, jaka zmiana na twarzy jest zauważalna dla innych, Rule i Re modyfikowali cyfrowo zdjęcia twarzy kobiet i mężczyzn w wieku od 20 do 40 lat. Okazało się, że aby twarz na zdjęciu wydała się bardziej atrakcyjna od innej, różnica wskaźnika BMI między nimi musi średnio wynieść 2,38 kg/m2 (dla kobiet) i 2,59 kg/m2 (dla mężczyzn). W przypadku kobiet i mężczyzn przeciętnego wzrostu oznacza to odpowiednio ok. 6,3 oraz 8,2 kg. Zdaniem autorów badania w przypadku kobiet atrakcyjność twarzy może być bardziej wrażliwa na wahnięcia wagi. "To znaczy, że kobiety próbujące stracić na wadze muszą zrzucić nieco mniej niż mężczyźni, by ludzie uznali je za bardziej atrakcyjne" - mówi Rule.
Kluczem do zdrowej diety jest poznanie własnego miejsca w szeregu. Poznaj dietetyczną matematykę
Zdrowa dieta ma wiele wspólnego z matematyką. Pod warunkiem że w naszym posiłku nie ma żadnych niewiadomych
Najwytrwalsi są niczym detektywi badający zawartość własnego talerza jak miejsce zbrodni. Śniadanie po śniadaniu, obiad po obiedzie, kolacja po kolacji rozkładają całą jego zawartość na czynniki pierwsze, zapisując w liczbach. Kromka chleba 69 kcal. Łyżka masła 147. Plaster sera żółtego 95. Plaster pomidora – ledwie parę kilokalorii. Pod ręką zawsze mają pomoce naukowe – tradycyjne papierowe tablice lub aplikacje na smartfony, które liczą za nich. Wszystko w imię zdrowej diety. Niestety, ci wytrwali to rzadkość. – Sondaże są zatrważające. Traktujemy nasze organizmy jak worki na śmieci, wrzucając do nich bez umiaru byle co i byle gdzie – mówi Justyna Marszałkowska-Jakubik, dietetyk, właścicielka Centrum Dietetycznego Prolinea. Z ogólnopolskich badań opinii publicznej wynika, że ponad połowa Polaków nie czyta etykiet, a 20 proc. tych, którzy czasem na nie zerkną, i tak niewiele z nich rozumie. Stylem życia, a tym samym i dietą zaczynamy się interesować dopiero wtedy, gdy o swoje upomni się organizm: po zawale, zdiagnozowanym nadciśnieniu lub na wyraźną sugestię lekarza. ENERGIA W STANIE SPOCZYNKU Pomijając tak oczywiste informacje jak skład, adres producenta czy termin przydatności do spożycia, etykieta produktu to przede wszystkim źródło danych o wartości energetycznej produktu. W skrócie – kaloriach, które zawiera, choć tak naprawdę powinniśmy raczej mówić o kilokaloriach – ich tysiącach. Kalorie są naszym paliwem, litrami benzyny, które wlewamy do swoich baków, by funkcjonować. Codziennie spożywany pokarm to jej jedyne źródło. Jak zauważają autorzy opracowania "Liczmy kalorie" wydanego przez PZWL, trzeba pamiętać, że każdy skurcz mięśni, bicie serca, procesy oddychania, procesy wydzielnicze, przewodzenie bodźców nerwowych zależą od ilości dostarczonej energii. Kiedy pozostajemy w stanie spoczynku, wykonujemy jedynie pracę związaną z przemianami katabolicznymi i anabolicznymi. To tzw. podstawowa przemiana materii – najważniejszy składnik naszych potrzeb energetycznych. Mają na nią wpływ głównie nasze wzrost i masa ciała, a także płeć i wiek. Jest też tzw. ponadpodstawowa przemiana materii – związana z ruchem, wykonywaną pracą, wszystkimi aktywnościami zewnętrznymi. Jak łatwo wywnioskować, nasze zapotrzebowanie energetyczne waha się na przestrzeni życia. Jest bardzo wysokie tuż po urodzeniu, kiedy najszybciej rośniemy. Potrzebujemy wówczas ok. 108 kcal na dobę na każdy kilogram ciała. Po pierwszym półroczu, gdy świat zaczynamy podziwiać z perspektywy wózka, potrzeby stają się coraz niższe. Znacząco wzrastają dopiero w okresie dojrzewania, czasie burzliwych przemian fizycznych i szybszego rozwoju. Potem znów spadają do niższego poziomu, w dużym stopniu zależąc już od trybu życia – aktywnego lub pasywnego – = i w przypadku kobiet ewentualnie stanu fizjologicznego, a więc ciąży. Starość to mniejszy ruch, a więc i mniejsze potrzeby. – Wraz z wiekiem obniża się tempo podstawowej przemiany materii, co wynika m.in. z obniżenia beztłuszczowej masy ciała, głównie mięśni. Niestety starzejemy się już po 30. roku życia, dlatego o regularnej aktywności fizycznej warto pomyśleć wcześniej – sugeruje dr Magdalena Milewska, dietetyk z Correct Line Centrum Dietetyki i Edukacji Żywieniowej. REGUŁA REGULARNOŚCI Kluczem do zdrowej diety jest poznanie własnego miejsca w szeregu. Obliczenie, ile kilokalorii potrzebujemy do codziennego funkcjonowania. W internecie roi się od kalkulatorów, które pomogą je oszacować. Dane znajdziemy też w tradycyjnych tabelach dietetycznych. Zależnie od masy ciała zapotrzebowanie mężczyzny w średnim wieku przy umiarkowanej aktywności fizycznej waha się od 2700 do 3100 kcal na dobę. – Ilość energii dostarczanej w pożywieniu powinna równoważyć całkowity dobowy wydatek energetyczny związany z pracą czy dodatkową aktywnością fizyczną – mówi dr Milewska. – Jeśli tej energii dostarczymy zbyt dużo, zaowocuje to przyrostem masy ciała. Czyli jedząc za dużo tłuszczu i węglowodanów przy braku dodatkowego ruchu, pracujemy na nadwagę. Niestety, apetyt nie jest przy stole naszym sojusznikiem. – Ma swoje źródło w głowie, a nie żołądku. U kobiet wiąże się z fazą cyklu i zmianami hormonalnymi. Często wzrasta lub drastycznie obniża się w sytuacjach stresujących – mówi Justyna Marszałkowska-Jakubik. – Napady głodu mają związek z obniżeniem poziomu glukozy we krwi. Aby im zapobiec, należy regularnie dostarczać organizmowi węglowodanów złożonych. Trzeba zatem spożywać posiłki bogate w pełnoziarniste produkty i warzywa, najlepiej co trzy godziny. UCIEC OD KALORYCZNYCH BOMB Podstawą dietetycznej matematyki jest fakt, że gram białka daje ok. 4 kcal, gram węglowodanów też 4 kcal, a gram tłuszczu – ok. 9 kcal. Bez wątpienia najwięcej kalorii ma jedzenie bogate w tłuszcze trans, a więc kostkowe margaryny, a także smalec czy boczek. Do tego słone i słodkie przekąski: czipsy, krakersy, paluszki, orzeszki, wafelki, batoniki i pieczywo cukiernicze – drożdżówki. Jest jednak mnóstwo produktów kalorycznych, ale równocześnie zdrowych, bo bogatych w substancje odżywcze. – Wśród nich orzechy, pestki słonecznika czy dyni, awokado, fasola, oleje, banany – mówi Marszałkowska-Jakubik. I ostrzega przed pułapkami żywieniowymi, w które łatwo wpaść. Pierwsza z nich to przetwarzanie produktów. Obróbka termiczna sprawia, że stają się one łatwiej przyswajalne, nadaje im lub wzmacnia smak. Różne techniki pozwalają dodatkowo zwiększyć lub obniżyć kaloryczność gotowych produktów. – Gotowanie na parze jest zdecydowanie najzdrowszym pomysłem na przyrządzanie posiłków. W przypadku potraw z mięsa lub ryb kaloryczność gotowych dań ulega nieznacznemu zmniejszeniu, gdyż w czasie obróbki część tłuszczu z potraw skapuje do wywaru. Kaloryczność warzyw przyrządzonych w ten sposób nie zmienia się – wyjaśnia dietetyk. Przeciwne skutki osiągniemy natomiast podczas smażenia. Kaloryczność produktów smażonych na tłuszczu wzrasta od 20 do nawet 50 proc. Dodatkowym źródłem kalorii w tym wypadku może być panierka, która nie dość, że sama w sobie jest kaloryczna, to jeszcze doskonale wchłania tłuszcz. Pułapka numer dwa to tzw. puste kalorie. Mają je produkty ubogie w składniki mineralne czy witaminy, bogate natomiast właśnie w kalorie, które organizm przetwarza na tłuszcz. Gdzie się znajdują? Lista produktów jest w tym przypadku długa. To mocno przetworzone dania instant, biały cukier, słodkie napoje gazowane, piwo, wódka, whisky i produkty z białej oczyszczonej mąki, takie jak pszenne makarony, białe bułki, ciastka. Wychudzone modelki, jak Francuzka Marine Deleeuw (druga z lewej, na zdjęciu przed pokazem mody w Paryżu), są często niewłaściwym wzorem dla kobiet, które naśladując je, obniżają kaloryczność swojej diety, a nawet się głodzą. Tymczasem modelki łączą ją zwykle z bardzo aktywnym trybem życia. (Fot. Philippe Wojazer/Reuters/Forum) Nie dajmy się też zwieść produktom z półki „light”. Choć mają mniej kalorii, wcale nie musi to oznaczać, że są zdrowsze. – Po ich spożyciu wzrasta nasz apetyt na inne produkty, przez co ogólna kaloryczność diety jest nadal wysoka – tłumaczy Marszałkowska-Jakubik. – Dodatkowo mogą zawierać np. aspartam – słodzik, który w dużej ilości może prowadzić chociażby do chorób nowotworowych. Wszystkiego tego lepiej unikać. A co jeść? Przede wszystkim cztery, pięć różnorodnych, zbilansowanych posiłków dziennie. Tradycyjny polski trzyposiłkowy model żywienia z punktu widzenia dietetyki nie sprawdza się. – Znaczenie ma przede wszystkim regularność, a także spożywanie ostatniego posiłku trzy godziny przed snem – mówi dr Milewska. A co jeśli zapomnimy o posiłku? – Jeśli popełnimy dietetyczny grzech, kolejnego dnia powinniśmy wrócić do zdrowych nawyków. Nie uzupełniamy kalorii, nie katujemy się wyrzutami sumienia. W nowy dzień wkraczamy z postanowieniem poprawy – uspokaja Marszałkowska-Jakubik. W energetycznym bilansie diety trzeba uwzględniać napoje, niektóre są bowiem bardzo kaloryczne. (Fot. Shutterstock) Adam Robiński