„Zapach z zaświatów” naprawdę istnieje. Naukowcy odtworzyli aromat starożytnego Egiptu
Zapach zaświatów w starożytnym Egipcie miał prowadzić zmarłych ku życiu po śmierci. Naukowcy właśnie go odtworzyli. Projekt połączył archeologów, chemików i perfumiarkę. Aromat stał się narzędziem opowiadania historii i wzbudził sporo emocji.
Na przestrzeni ostatnich dekad zarówno archeologia, jak i muzealnictwo przeszły poważne zmiany. Spektrum metod badawczych znacząco wzrosło, coraz częściej badacze sięgają po cyfrowe narzędzia. Jeśli chodzi o muzea, to ekspozycje stały się bardziej angażujące i multimedialne. Archeolożka Barbara Huber z Instytutu Geonauki Maxa Plancka postanowiła połączyć dwa światy: archeologii i muzealnictwa. Wspólnie z zespołem postanowiła wyekstrahować jeden z zapachów znanych w starożytnym Egipcie. Tak pachniała śmierć w Egipcie Eksperci pobrali próbki z pozostałości substancji organicznych, które przetrwały wewnątrz dwóch egipskich urn kanopskich sprzed 3500 lat. To w tych naczyniach znajdowały się organy wewnętrzne zmumifikowanej kobiety. Była nią Senetnay, wysoko urodzona osoba, która pełniła funkcję mamki faraona Amenhotepa II. Te naczynia pochodzą z grobowca KV 42 w Dolinie Królów. Zabytki te znajdują się obecnie Muzeum Augusta Kestnera w Hanowerze. Naukowcy zbadali resztki substancji, która konserwowała organy. Dzięki czułym metodom analitycznym, w tym chromatografii gazowej sprzężonej z olfaktometrią udało się zidentyfikować konkretne składniki aromatyczne, takie jak żywice, wosk pszczeli i oleje roślinne. Składniki te nie były przypadkowe, lecz stanowiły część wyrafinowanego „przepisu” na balsamowanie. Wykrycie tych substancji potwierdziło, że mumifikacja była procesem niezwykle zaawansowanym pod względem chemicznym. Zaświatowy „perfum” Sama identyfikacja składników to jednak tylko połowa sukcesu. Największym wyzwaniem było przekształcenie suchych danych z komputera w doświadczenie zmysłowe. Do projektu zaproszono profesjonalną perfumiarkę, Carole Calvez, która pracowała ramię w ramię z chemikami i archeologami. Calvez nie dokonała prostej replikacji, ponieważ współczesne składniki różnią się od tych sprzed tysięcy lat. Jej praca była raczej artystyczną i naukową interpretacją, która miała oddać ducha oryginalnego zapachu. – Dane biomolekularne dostarczają istotnych wskazówek, ale perfumiarz musi przełożyć informacje chemiczne na kompletne i spójne doznania zapachowe, które przywołają złożoność oryginalnego materiału, a nie tylko jego poszczególnych składników – powiedziała Calvez. Perfumiarka stworzyła kompozycję składającą się z około 20 składników. Nie użyła dokładnie tych samych substancji, co starożytni Egipcjanie, lecz ich nowoczesnych odpowiedników węchowych. Było to konieczne, ponieważ wiele oryginalnych składników jest dziś toksycznych lub niemożliwych do pozyskania w etyczny sposób Aromatyczna lekcja historii Powstały zapach zaprezentowano w dwóch muzeach w formie „pachnących kart” oraz stacjonarnych dyfuzorów. W Muzeum Moesgaard w Danii zainstalowano specjalne stacje, w których zapach umieszczono w nowoczesnych naczyniach przypominających urny kanopskie. Goście mogli podnieść wieczko i poczuć aromat mumifikacji, co nadało wystawie nową głębię. Reakcja publiczności przerosła oczekiwania badaczy. Aż 99% ankietowanych zwiedzających przyznało, że zapach pomógł im poczuć silniejszą więź z przeszłością. – Badania te stanowią znaczącą zmianę w sposobie udostępniania wyników naukowych poza publikacjami akademickimi – oceniła Barbara Huber. Źródło: Frontiers in Environmental Archaeology Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Nowy pawilon muzealny w Oświęcimiu. Pokaże unikatowe znalezisko z 2023 roku
W Oświęcimiu powstanie nowy pawilon muzealny, w którym opowiedziana zostanie historia Żydów zamieszkujących niegdyś tamtejsze tereny Małopolski. Impulsem do wybudowania nowego obiektu było wyjątkowe znalezisko z 2023 roku. Nowa atrakcja stanie się kolejnym powodem, dla którego warto odwiedzić to miasto w południowej Polsce.
Oszpicin w języku jidysz oznacza słowo „goście”. W ten sposób, ponad 400 lat temu, pierwsi Żydzi zaczęli nazywać miejscowość, która obecnie zwie się Oświęcimiem. Ślady obecności tej społeczności są widoczne w przestrzeni miejskiej Oświęcimia do dziś — zarówno w architekturze Starego Miasta, jak i w śladach jej tragicznego losu w czasie II wojny światowej, związanego z funkcjonowaniem niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau. W mieście ma stanąć kolejny obiekt nawiązujący do historii dawnych mieszkańców Oświęcimia. Impulsem do powstania nowego pawilonu muzealnego było wyjątkowe odkrycie dokonane przez archeologów w 2023 roku. Drewniana mykwa stanowić będzie główny punkt ekspozycji ulokowanej w nowoczesnych wnętrzach zapowiadanego budynku. Nowy pawilon w miejscu dawnej synagogi Nowy pawilon ma uzupełniać narrację opowiadaną w oświęcimskim Muzeum Żydowskim „Oszpicin”. Autorem projektu jest znana pracownia architektoniczna Nizio Design, odpowiedzialna m.in. za projekt wystawy stałej w warszawskim Muzeum Historii Żydów Polskich. Budynek o powierzchni 600 m² ma składać się z dwóch kondygnacji: górnej, w której eksponowana będzie odkryta mykwa oraz dolnej — z zapleczem technicznym, salami edukacyjnymi i szatnią. Całość zostanie wkomponowana w Park Pamięci Wielkiej Synagogi, czyli miejsce, w którym do czasów niemieckiej okupacji znajdowało się główne centrum życia judaistycznego w Oświęcimiu. Budowa oraz otwarcie nowego pawilonu muzealnego planowane są na 2027 rok. Obecnie trwa przetarg na wykonawcę nowej placówki muzealnej. Czym jest mykwa? Mykwa stanowi bardzo ważny element wierzeń judaistycznych. Zwyczaj związany z tym obiektem polega na rytualnym obmyciu, oznaczającym duchową przemianę. W ten sposób osoba zyskuje czystość, rozpoczynając nowy etap swojego życia duchowego. Początkowo rolę mykwy pełniły wszystkie naturalne zbiorniki, takie jak morza, jeziora i rzeki. Woda, która je wypełniała, pochodziła bowiem — według wierzeń — bezpośrednio od Boga, który napełnił je jeszcze przed stworzeniem lądu. Rozprzestrzenienie się judaizmu na cały świat sprawiło jednak, że naturalne zbiorniki przestały być dostępne dla każdego wiernego. Z tego powodu zaczęto budować sztuczne, niewielkie zbiorniki, tak aby każda społeczność miała możliwość dostąpienia rytualnego oczyszczenia. Nie każda wanna, basen czy jacuzzi może jednak pełnić sakralną funkcję mykwy. Zbiornik musi zawierać co najmniej 750 litrów tzw. boskiej wody, czyli takiej pochodzącej z naturalnych zbiorników lub bezpośrednio z deszczu. W przypadku braku deszczówki dopuszcza się również wykorzystanie wody ze śniegu lub naturalnego lodu. Taka modyfikacja sprawiła, że mykwy stały się popularne w pobliżu większości synagog na świecie. Możliwość odbycia rytualnych kąpieli pojawiła się w niemal każdym miejscu, w którym funkcjonowała społeczność żydowska. Legendarna mykwa z Oświęcimia – odkrycie na skalę światową Na początku 2023 roku archeolodzy natrafili na wyjątkowy obiekt, dający świadectwo funkcjonowania żydowskiej kultury na tym obszarze. Niepozorne prace przy budowie nowego parkingu miejskiego pozwoliły odnaleźć ponad 300-letnią mykwę. Badacze zaznaczają, że odkrycie ma ogromne znaczenie historyczno-kulturowe. Po pierwsze, odkryte pozostałości mykwy są jednymi z nielicznych tego typu obiektów odnalezionych w tej części Europy. Po drugie, drewniana mykwa potwierdza lokalną legendę o trzech wielkich cadykach (przywódcach duchowych), którzy w trakcie swoich podróży w XVIII wieku zatrzymali się w Oświęcimiu. Jeden z nich miał spędzić noc w odnalezionej mykwie, która od tamtej pory nosiła jego imię. Źródła: OświęcimOnline, Oszpicin Muzeum Żydowskie, nizio.com.pl, Oświęcim Nasze Miasto Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Tajemnica słojów Darwina rozwiązana. Co skrywa się w ich wnętrzu?
200-letnie okazy zebrane przez Karola Darwina zostały zbadane po raz pierwszy – i to bez otwierania słojów, w których były przechowywane od czasów jego podróży na HMS Beagle. Jak wreszcie udało się do nich „zajrzeć” i co skrywają? Jak niegdyś konserwowano okazy?
Naukowcy z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie przeprowadzili szczegółową analizę chemiczną 46 historycznych okazów pochodzących z podróży Karola Darwina. Słoje przechowywane są od niemal 200 lat i wreszcie udało się je zbadać bez konieczności naruszania ich konstrukcji. Chodziło o to, by określić skład płynów konserwujących i móc lepiej chronić bezcenne zbiory... Tylko jak to zrobić? Co znajduje się w słojach pozostawionych przez Darwina? Karol Darwin wyruszył w swoją podróż – podczas której zebrał obserwacje kluczowe dla rozwoju teorii ewolucji – w 1831 roku. Na wyprawie towarzyszyli mu także inni przyrodnicy i wszyscy przywieźli z niej mnóstwo zakonserwowanych okazów, wśród których znalazły się ssaki, gady, ryby, meduzy i krewetki. Wciąż znajdują się one w Londynie: w Muzeum Historii Naturalnej. W czym są jednak zanurzone i jak długo pozostaną „w całości”? Tego chcieli dowiedzieć się naukowcy. Nie było jednak mowy o otwieraniu zamkniętych przez niemal 200-lat słojów. To mogłoby prowadzić do utleniania się płynów i zniszczenia okazów. Ta nowa technologia ratuje muzealników Należało wymyślić coś, co pozwoli zbadać zawartość słoja… od zewnątrz. Odpowiedzią okazała się technologia znana jako SORS (z ang. Spatially Offset Raman Spectroscopy), czyli spektroskopia Ramana z przesunięciem przestrzennym. Polega ona na analizie zmian długości fali światła laserowego odbitego od badanej próbki. SORS pozwala na identyfikację składu chemicznego płynów znajdujących się zamkniętych, nieprzezroczystych pojemnikach – takich jak stare słoje muzealne. Metoda ta została została zastosowana po raz pierwszy w historii. Próba zakończyła się sukcesem: okazało się, że naukowcy są w stanie poprawnie określić skład płynu nawet w 80% przypadków, a w kolejnych 15% częściowo go zidentyfikować. SORS pozwala także określić rodzaj szkła lub plastiku, z jakiego wykonano pojemnik, dostarczając cennych informacji o ewolucji metod przechowywania. Według szacunków, na całym świecie w muzeach znajduje się ponad 100 mln okazów zakonserwowanych w cieczy. Dlatego możliwość ich analizy bez naruszania integralności ma ogromne znaczenie dla ochrony dziedzictwa przyrodniczego. W czym 200 lat temu przechowywano okazy? Na przestrzeni XIX i XX wieku metody konserwacji eksponatów przyrodniczych ulegały znaczącym zmianom. Początkowo dominowały proste roztwory alkoholowe. Z czasem wprowadzano coraz bardziej zaawansowane mieszanki chemiczne, by lepiej zabezpieczyć tkanki. Ssaki i gady zazwyczaj utrwalano w formalinie i przechowywano w etanolu, natomiast bezkręgowce można było przechowywać w formalinie, roztworach buforowych lub mieszankach zawierających dodatki takie jak glicerol. Muzea na całym świecie świętują – Do tej pory zrozumienie, jaki płyn konserwujący znajduje się w każdym słoiku, wiązało się z koniecznością jego otwarcia, co groziło parowaniem, skażeniem i narażeniem próbek na działanie czynników środowiskowych. Ta technika pozwala nam monitorować i pielęgnować te bezcenne próbki bez naruszania ich integralności – mówi dr Sara Mosca z STFC Central Laser Facility, w którym powstała nowa metoda badawcza. – Poznanie i zrozumienie płynu, w którym przechowywane są okazy, ma ogromne znaczenie dla sposobu, w jaki dbamy o zbiory i przechowujemy je na potrzeby przyszłych badań w nadchodzących latach – dodaje Wren Montomery, technik Muzeum Historii Naturalnej w Londynie. Źródła: UK Research and Innovation, ACS Omega Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zaginiona barka faraona Cheopsa. Każdy może obejrzeć, jak naukowcy ją odbudowują
Naukowcy rozpoczęli rekonstrukcję statku należącego do słynnego faraona Cheopsa. Robią to na oczach setek turystów w Wielkim Muzeum Egipskim. Rozłożony na części okręt znaleziono tuż przy Wielkiej Piramidzie.
Niedawno otwarte Wielkie Muzeum Egipskie, położone niedaleko piramid w Gizie, nie schodzi z ust całego świata. Nie tylko wielkość kompleksu zachwyca, ale i zabytki, które są w nim eksponowane. Wśród nich jest niemal kompletna kolekcja z grobowca Tutanchamona. Teraz muzealnicy dodali nową atrakcję. Można zobaczyć na własne oczy, jak naukowcy pracują przy rekonstrukcji zabytku. I to nie byle jakiego! Jak statki na niebie W czasach starożytnego Egiptu Nil pełnił rolę autostrady. Transportowano nim produkty, a faraon podróżował po nim na dłuższe odległości za pomocą statków. Dwa rozłożone na części okręty archeolodzy znaleźli przy południowej ścianie Wielkiej Piramidy, czyli miejscu spoczynku Cheopsa, który panował 4500 lat temu. Pierwszą barkę – bo tak też są określane tego typu jednostki pływające – wydobyto w 1954 roku. Przez kilkanaście lat składano ją w całość. Przez wiele lat eksponowano ją w muzeum wzniesionym nad miejsce jej odkrycia. Teraz trafiła do Wielkiego Muzeum Egipskiego. Druga barka to zagadka Archeolodzy mieli świadomość, że w sąsiednim dole, tuż obok piramidy, znajduje się kolejna łódź, która również została rozłożona na części. Początkowo badacze zdecydowali, że nie będą jej przenosić, wychodząc z założenia, że skoro bezpiecznie przetrwała w tym miejscu przez kilka tysięcy lat, jest bezpieczna i odcięta od wszelkich zewnętrznych wpływów. Ich oczekiwania zostały zweryfikowane w 1987 roku, kiedy Towarzystwo National Geographic, działając we współpracy z władzami egipskimi, zorganizowało akcję polegającą na przewierceniu niewielkiego otworu w kamieniach pokrywających statek. Po wprowadzeniu kamery okazało się, że warunki w dole nie są tak stabilne, jak sądzono: drewno było wilgotne, a po fragmentach barki przemieszczały się żuki. Stan rozłożonej łodzi ewidentnie różnił się od tego, jakiego spodziewali się naukowcy. W związku z tym niezbędne stało się podjęcie interwencji. Badacze doszli do wniosku, że jedynym słusznym rozwiązaniem jest wyjęcie drewnianych elementów, aby można było je odpowiednio zakonserwować. Projekt ruszył w 1992 roku. Odbudowa na oczach świata W Wielkim Muzeum Egipskim dumnie stoi już jedna z barek. Na stanowisku obok widoczny jest szkielet ukazujący drugi okręt. Teraz naukowcy będą wypełniali go elementami drewnianymi, które poddano gruntownej konserwacji. Pierwszy trafił na swoje miejsce w grudniu 2025 roku. Wydarzyło się to w świetle fleszy dziennikarzy. – Druga łódź Cheopsa, długo zamknięta w wapiennym dole obok Wielkiej Piramidy, ucieleśnia wyrafinowane rozumienie inżynierii, rytuałów i symboliki, które wciąż zadziwia uczonych ponad cztery tysiące lat po jej zbudowaniu – skomentował Minister Turystyki i Starożytności Egiptu, Sherif Fathy. Jak wygląda drugi statek? Odbudowa statku ma potrwać cztery lata. Na jednostkę składa się około 1650 drewnianych elementów. Druga łódź mierzy 42 metry, więc jest niewiele mniejsza od tej już zrekonstruowanej. Inna też jest jej konstrukcja. Jej wiosła, elementy konstrukcyjne i materiały odzwierciedlają zaawansowaną wiedzę starożytnych Egipcjan dotyczącą żeglugi. Nie jest jasne, czy statki były używane na co dzień przez Cheopsa. Być może na jednej z nich przywieziono mumię władcy do piramidy. Tego typu barki odgrywały ważną rolę w wierzeniach Egipcjan na temat życia w zaświatach, więc określane są też mianem „barek solarnych”. Źródła: SIS, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
To wzniesienie przez wieki strzegło Gdańska. Dziś oferuje jeden z najlepszych widoków
Góra Gradowa stanowi jeden z najbardziej wyrazistych i strategicznie położonych punktów na mapie Gdańska. To ufortyfikowane wzgórze, wznoszące się na około 50 metrów nad poziomem morza, historycznie pełniło funkcje obronne. Dziś jest dynamicznym centrum edukacyjnym i kulturowym. Należy jednak podkreślić, że obszar obejmujący ponad 20 hektarów zieleni i zabytkowej architektury militarnej oferuje nie tylko lekcje historii i nauki. To także kluczowa przestrzeń rekreacyjna w samym sercu miasta.
Spis treści: Oaza spokoju blisko centrum miasta Pierwszy gród? Redita Napoleońska Rola w XX wieku Wspaniała panorama Jak dostać się na Górę Gradową? Od domniemanego najstarszego grodu, przez kluczowy dla obrony fort Hagelsberg z unikatową Reditą Napoleońską, aż po nowoczesne centrum edukacyjne – nie ulega wątpliwości, że Góra Gradowa to miejsce o wielu warstwach. Dzięki zakrojonym na szeroką skalę pracom rewitalizacyjnym, teren ten zdołał zachować swoją historyczną esencję, jednocześnie stając się dynamicznym ośrodkiem popularyzacji wiedzy. Oaza spokoju blisko centrum miasta Góra Gradowa wyznacza północny kraniec Grodziska, północno-zachodniej części gdańskiego śródmieścia. Z pozostałymi fortami łączy się od południa, a z pozostałych stron ograniczają ją strome skarpy. Wzniesienie osiąga wysokość 46 metrów n.p.m. Mimo bliskości gwarnego śródmieścia, na szczycie gwar cichnie, a miejski zgiełk wydaje się być odległy. Należy jednak podkreślić, że w sezonie letnim bywa tam tłoczno. Pierwszy gród? Historyczna nazwa „Grodzisko” nie jest przypadkowa. Już na początku XVI wieku historycy spekulowali, że to właśnie na tych wzniesieniach znajdował się najstarszy gród gdański, z którego z czasem wyrosło miasto. Chociaż późniejsze prace fortyfikacyjne, najintensywniej prowadzone w XIX wieku, głęboko przekształciły pierwotny teren, tym samym uniemożliwiając jednoznaczną weryfikację tej hipotezy, samo wzgórze od zawsze symbolizowało strategiczną wartość. Kształtowanie obwarowań To właśnie wybitne walory obronne sprawiły, że Góra Gradowa już w odległej przeszłości była wykorzystywana jako punkt strategiczny. Już od połowy XVII wieku na wzgórzu stacjonowały różne formacje wojskowe: gdańskie, pruskie, francuskie, a w późniejszym czasie – niemieckie. Bastion zaprojektował gdański architekt Jan Strakowski. Umocnienia zaczęły powstawać w 1655 roku, a ich zadanie, była ochrona murów miasta w rejonie dzisiejszej ulicy Podwale Grodzkie. Największa rozbudowa i modernizacja nastąpiła w drugiej połowie XIX stulecia. W latach 1867–1874 fort został przebudowany zgodnie z panującymi wówczas trendami inżynierii militarnej, stając się integralnym elementem Twierdzy Gdańsk i przyjmując nazwę fort Hagelsberg. W ramach prac fortyfikacyjnych, obiekt wyposażono w zaawansowane elementy obronne, takie jak kaponiery broniące suchej fosy, liczne podziemne chodniki, stanowiska artyleryjskie i ciąg muru Carnota. Zmodernizowano również istniejące starsze obiekty. Redita Napoleońska Jednym z najbardziej rozpoznawalnych i historycznie cennych obiektów na wzgórzu jest Redita Napoleońska. Chociaż jej nazwa odwołuje się do epoki napoleońskiej, sam obiekt był później modernizowany przez wojska pruskie. Redita powstała w okresie Wolnego Miasta Gdańska. Pomysłodawcą budowli był generał François Nicolas Benoît Haxo. Specjalizujący się w fortyfikacjach inżynier wojskowy rozkazał zastąpić zniszczony Szaniec Bousmarda ziemną pięcioboczną Lunetą Senarmonra i Reditą Napoleońską, będącą kazamatową baterią artyleryjską. W czasie pokoju kazamaty pełniły rolę zwykłych pomieszczeń użytkowych, osłoniętych dodatkowym przedpiersiem ziemnym. Natomiast podczas działań zbrojnych obiekt obsypywano ziemią, a strzelnice w cienkich ścianach czołowych wyprowadzano drewnianymi tunelami. Obiekt miał kształt nieregularnego pięcioboku. Nad kazamatami znajdował się wał dla lekkiej artylerii i piechoty. Otaczającą go fosę broniły pojedyncze kazamaty połączone galerią bojową, a z samym ośrodkiem obronnym – dwoma przejściami, poprowadzonymi pod fosą. Rola w XX wieku Militarna funkcja wzgórza utrzymywała się niemal do końca II wojny światowej. W 1945 roku, podczas końcowych walk o Gdańsk, Góra Gradowa nadal pełniła funkcję centralnego punktu obrony. Na fort skierowano oddziały artylerii polowej oraz wydzielono oddział gdańskiego Grenzschutz-Ost, a także Freikorps Hagelsberg. Utrzymanie tych jednostek na wzgórzu aż do kapitulacji świadczy o niezmiennej wartości strategicznej fortu Hagelsberg. Nauka w murach obronnych Po latach funkcjonowania jako zamknięty obszar wojskowy, Góra Gradowa przeszła radykalną transformację. Od stycznia 2022 roku w Gdańsku działa Centrum Nauki Hevelianum, nazwane na cześć wybitnego gdańskiego astronoma, Jana Heweliusza. Rewitalizacja i otwarcie 20 hektarów terenu fortu na cele publiczne reprezentuje fundamentalną zmianę funkcjonalną. Historycznie obszar ten był autonomiczną częścią wojskową, ściśle odseparowaną od cywilnej części miasta. Adaptacja ta symbolizuje przejście z przestrzeni zamkniętej, służącej konfliktom, na przestrzeń otwartą, dedykowaną edukacji, relaksowi i pokojowi. Interaktywne wystawy, zlokalizowane w zabudowaniach dawnego fortu, są dedykowane zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Adaptacja kluczowych obiektów fortu Nadrzędnym celem rewitalizacji Góry Gradowej było udostępnienie dla celów cywilnych 18 odrestaurowanych obiektów fortecznych. Architektura fortyfikacyjna stała się nie tylko eksponatem, ale także funkcjonalnym tłem dla nowoczesnych działań. Część zabudowań militarnych zyskała nowe, cywilne funkcje. W koszarach schronowych, wzniesionych w 1870 roku, znajduje się dziś recepcja i punkt informacyjny Hevelianum. W wozowni artyleryjskiej, wybudowanej w 1885 roku, w której kiedyś przechowywano lawety armatnie i sprzęt wojskowy, dziś mieszczą się sale konferencyjne i restauracja. W pozostałych zabudowaniach organizowane są wystawy naukowe i prezentowana jest historia gdańskich fortyfikacji. Zaawansowana technologia tworzy niezwykły kontrast z surową scenerią militarną. Wspaniała panorama Nie można nie wspomnieć, że Góra Gradowa to także wspaniały punkt widokowy. Widać stamtąd większość najważniejszych miejsc w mieście i niemal cały Gdańsk. W pogodny dzień uda się zobaczyć nawet Zatokę Gdańską. Tarasu widokowego nie sposób przegapić. Punkt, z którego można podziwiać Gdańsk, wyznacza charakterystyczny wysoki krzyż, będący najbardziej wyeksponowanym elementem wzniesienia. Krzyż Milenijny Mowa o Krzyżu Milenijnym, pomniku o wysokości przekraczającej 16 metrów. Krzyż, zaprojektowany przez rzeźbiarza Jacka Łuczaka, został odsłonięty 3 września 2000 roku. Lokalizacja Krzyża jest symbolicznie istotna: wzniesiono go w miejscu, gdzie podczas II wojny światowej znajdowało się działo przeciwlotnicze. Monument został ustawiony dla upamiętnienia Wielkiego Jubileuszu Roku 2000. Jak dostać się na Górę Gradową? Żeby dotrzeć na wzniesienie, należy kierować się w stronę ulicy 3 Maja, a dalej – na ulicę Generała Henryka Dąbrowskiego i Gradową. W okolicy można znaleźć kilka parkingów, które jednak w dni wolne bywają zatłoczone, zwłaszcza w sezonie letnim. Na górę prowadzi szeroka droga, która jest łatwa do pokonania, nawet dla małych dzieci czy osób starszych. Źródło: VisitGdansk.com Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
To tutaj według legendy narodził się Rzym. Cesarze zamienili to wzgórze w dzielnicę władzy
Palatyn jest jak naturalna księga, w której spisano historię Rzymu, od najwcześniejszych protohistorycznych osad, poprzez symboliczną funkcję wczesnego miasta założonego przez Romulusa, aż po przekształcenie w wyłączne centrum władzy cesarskiej. W odległej przeszłości słynne wzgórze stanowiło fizyczne i polityczne jądro Wiecznego Miasta. Dziś jest nie tylko jedną z najciekawszych atrakcji turystycznych we Włoszech, ale także jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych świata. Jaka jest historia tego miejsca? Jakie atrakcje oferuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Wzgórze nad Wiecznym Miastem Mityczne i archeologiczne fundamenty Rzymu Od epoki żelaza do Republiki Rzymskiej Upadek Cesarstwa pociągnął za sobą upadek Palatynu Współczesne wzgórze Stwierdzenie, że wzgórze Palatyn jest „punktem zero” cywilizacji rzymskiej, w żadnym wypadku nie jest nadużyciem. To namacalne świadectwo jej narodzin, apogeum władzy cesarskiej i późniejszych przekształceń w erze renesansu. Dla naukowców jest to teren nieustannych odkryć, ukazujący niezwykłą stratygrafię: od protohistorycznych chat, po monumentalne pałace cesarskie. Wzgórze nad Wiecznym Miastem Palatyn jest sercem starożytnego Rzymu, centralnym i najstarszym obszarem osadnictwa, które dało początek Wiecznemu Miastu. Jego lokalizacja miała kluczowe znaczenie, zarówno w kontekście strategicznym, jak i symbolicznym. Naturalny, czworokątny płaskowyż historycznie zajmował najbardziej centralne miejsce wśród siedmiu rzymskich wzgórz. Wznosi się na wysokość 40 metrów nad Forum Romanum, stanowiąc dominujący element krajobrazu. Szczyt Palatynu osiąga 51 metrów n.p.m. Ta naturalna przewaga wysokości zapewniała wzgórzu doskonałe warunki obronne w początkach osadnictwa, a później – niezrównany prestiż dla zamieszkujących go elit. Obwód wzgórza wynosił 1740 metrów. Współcześnie Palatyn jest ceniony za swoje walory widokowe, oferując niezrównane panoramiczne ujęcia na najważniejsze zabytki antycznego Rzymu. Rozpościera się stamtąd malowniczy widok na Forum Romanum, które leży bezpośrednio u jego podnóża, a także na majestatyczne Koloseum i monumentalny Circus Maximus, z którym Palatyn bezpośrednio sąsiaduje. Spacerując po wzgórzu, zwiedzający mogą objąć wzrokiem całe centrum starożytnego życia – ruiny cesarskich rezydencji, miejsca publicznych zgromadzeń i rozrywki. Mityczne i archeologiczne fundamenty Rzymu Palatyn jest nierozerwalnie związany z mitem o założeniu Rzymu. Jak głosi legenda, to właśnie tutaj Romulus, po sporze z Remusem, założył miasto w 753 roku p.n.e.. Pierwotna osada, nosząca nazwę Roma quadrata, stanowiła centrum wczesnego osadnictwa. Kluczowym elementem mitycznej tożsamości Palatynu jest Luperkal – sanktuarium związane z wilczycą, która miała wykarmić legendarnych bliźniaków. Odkrycie tej groty w styczniu 2007 roku było prawdziwą sensacją. Podziemna budowla, zlokalizowana pod rezydencjami cesarskimi, ma plan centralny o średnicy 6,56 metra i wysokości 7,13 metra. Sklepienie Luperkalu jest bogato dekorowane – pokryte mozaikami, pumeksem i muszlami, a w jego centrum znajduje się wizerunek białego orła, symbolu Imperium Rzymskiego. Lokalizacja Luperkalu, znajdującego się poniżej rezydencji Augusta, jest głęboko symboliczna. Oktawian, zanim przyjął przydomek August, rozważał przyjęcie imienia Romulus. Miało to wskazywać na jego intencję ponownego założenia Rzymu. Budując swoją siedzibę blisko miejsca narodzin miasta, August nie tylko oddał hołd legendzie, ale także gruntował swoją nową władzę imperialną. Od epoki żelaza do Republiki Rzymskiej Historia Palatynu sięga daleko poza ramy mityczne. W praktyce mówimy tu o jednym z najstarszych terenów zamieszkanych w regionie Lacjum. Badania archeologiczne potwierdzają obecność zorganizowanych społeczności już w epoce żelaza. Najwcześniejsze osadnictwo jest datowane na X wiek p.n.e. Wzgórze było zamieszkane nieprzerwanie do VII wieku p.n.e. Wykopaliska ujawniły pozostałości protohistorycznych chat – niewielkich domostw z drewna, błota i słomy, a także fragmenty ceramiki i umocnień obronnych. Obecność tych fortyfikacji świadczy, że osady te były dobrze zorganizowane, i wymagały ochrony przed sąsiadującymi plemionami. Model zrekonstruowanej chaty, odkopanej w 1948 roku, jest dziś eksponowany w Muzeum Palatyńskim. Złoty wiek Republiki Rzymskiej Wraz z rozwojem Rzymu i stabilizacją polityczną w okresie Republiki, charakter Palatynu uległ fundamentalnej zmianie. Funkcja obronna, która pierwotnie przyciągała osadników, ustąpiła miejsca funkcji prestiżowej. W tamtym czasie, wzgórze stało się „najlepszym adresem” w mieście. Mieszkali tam najzamożniejsi i najbardziej wpływowi obywatele, w tym wybitne postaci polityczne i przywódcy wojskowi. Na Palatynie powstawały wówczas luksusowe domy i liczne świątynie. Wzgórze cesarskie Palatyn jeszcze bardziej zyskał na znaczeniu w okresie Cesarstwa Rzymskiego. Wzgórze stało się w wówczas oficjalną siedzibą władzy i faktycznym centrum politycznym imperium. Cesarze przekształcili to miejsce, wznosząc okazałe pałace i struktury. Początek tej transformacji datuje się na czas panowania Oktawiana Augusta, który po zdobyciu pełni władzy zaczął budować tam swoją rezydencję, ustanawiając tym samym Palatyn jako cesarską domenę. Domus Augusti i Domus Livia Oktawian August stał się najpotężniejszym człowiekiem ówczesnego świata, jednak jego oficjalna rezydencja wcale tego nie wyrażała. Przeciwnie, zachowywała pozory republikańskiej skromności, co było przemyślanym działaniem. W ten sposób władca chciał zakomunikować poddanym, że jest człowiekiem skromnym, który troszczy się nie o samego siebie, a o ogół. Domus Augusti, prywatna rezydencja cesarza, został zbudowany na dwóch poziomach. Do dziś zachowały się cenne kolorowe fragmenty fresków, które niegdyś zdobiły jego ściany. Tuż obok, oddzielony wąską alejką, znajdował się Domus Livia. Ta skromnie zbudowana, jak na standardy cesarskie, rezydencja z I wieku p.n.e. jest jednym z najlepiej zachowanych budynków na Palatynie. Przypisanie domu Liwii, żonie Augusta, opiera się na inskrypcji Iulia Augusta, znalezionej na ołowianej rurze i bliskości rezydencji cesarza. Wnętrza Domus Livia, odkryte w XIX wieku, są wyjątkowe dzięki zachowanym malowidłom ściennym, datowanym na około 30 rok p.n.e. Stanowią one dojrzałą fazę II stylu pompejańskiego. Apogeum monumentalizmu Szczyt rozwoju architektonicznego Palatynu nastąpił za panowania cesarza Domicjana. Jego Pałac Flawiuszów, ukończony w 92 r. n.e., był archeologicznym symbolem autokratycznej władzy. Choć Domicjan był ostatnim Flawiuszem, miejsce to służyło kolejnym cesarzom, z niewielkimi modyfikacjami, aż do upadku imperium. Kompleks składał się z dwóch ściśle połączonych skrzydeł: Domus Flavia – północno-zachodnia część pałacu, pełniąca publiczne, ceremonialne funkcje, a także przeznaczona na rozrywkę i oficjalne spotkania. Było to skrzydło publiczne, w którym skoncentrowano duże pomieszczenia; Domus Augustana – dwupoziomowa sekcja południowo-wschodnia, stanowiąca prywatną, mieszkalną część kompleksu. Formalne rozdzielenie funkcji obu części jest jednoznacznym dowodem, potwierdzającym formalizację autokracji i dystansu między władcą a poddanymi w czasach panowania ostatniego Flawiusza. W przeciwieństwie do Augusta, który starał się zachować pozory republikańskiej dostępności, Domicjan zbudował prawdziwą „twierdzę władzy”, gdzie ogrom i majestat części publicznej miał przytłaczać gości, a życie prywatne cesarza było ściśle odseparowane i chronione. Kryptoportyk Nerona Ważnym elementem architektury cesarskiej był Kryptoportyk Nerona. Jest to iście niezwykły zabytek – podziemne przejście o długości 130 metrów, które Neron kazał wykopać, aby połączyć pałace. Korytarz ten umożliwiał bezpieczne i dyskretne poruszanie się pomiędzy rezydencjami Tyberiusza, Augusta i Kaliguli, a jego własnym domem – Domus Aurea. To podziemne połączenie jest świadectwem ciągłego rozbudowywania i integrowania imperialnej domeny na wzgórzu. Stadion Palatyński Oprócz rezydencji cesarskich, na Palatynie mieszczą się również budowle związane z rekreacją. W południowo-wschodniej części Domus Augustana, za czasów Domicjana, zbudowano duży stadion. Budowla ma wydłużony, prostokątny kształt i mierzy około 160 metrów długości i 48 metrów szerokości. Mimo rozmiarów i kształtu przypominającego cyrk, Stadion Palatyński był za mały na wyścigi rydwanów. Większość historyków i archeologów wyraża przekonanie, że obiekt ten był przede wszystkim miejscem do jazdy konnej lub zawodów biegowych dla dworu cesarskiego. Architektura stadionu była imponująca. Z trzech stron otaczał go dwupoziomowy portyk, wsparty na kolumnach z kolorowego marmuru, co zapewniało spektakularny widok na arenę. W jego otoczeniu znaleziono liczne rzeźby, z których wiele eksponowanych jest obecnie w Muzeum Palatyńskim. Upadek Cesarstwa pociągnął za sobą upadek Palatynu Gdy Cesarstwo Zachodniorzymskie upadło, Palatyn został porzucony i zaczął popadać w ruinę. Miejsce, które było symbolem cesarskiej potęgi, zostało przeznaczone na cele religijne. Z czasem na wzgórzu wzniesiono kościoły, a wraz z nastaniem średniowiecza – twierdzę. W XVI stuleciu znaczna część Palatynu została podzielona pomiędzy dwa możne rody: Farnese i Barberini. Ci pierwsi założyli rozległe ogrody na pozostałościach wspaniałego niegdyś pałacu Tyberiusza. Drudzy zbudowali tarasy ogrodowe i winnice. Współczesne wzgórze Dziś Wzgórze Palatyn jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych świata, oferującym odwiedzającym zarówno głęboką lekcję historii, jak i spektakularne widoki. Muzeum Palatyńskie Obowiązkowym punktem dla wszystkich, którzy odwiedzają to miejsce, jest wizyta w Muzeum Palatyńskim. Do obecnej lokalizacji zostało przeniesione w 1930 roku. Eksponowane są tam kluczowe artefakty archeologiczne, rzeźby i fragmenty architektoniczne, odkryte w toku wykopalisk prowadzonych w cesarskich rezydencjach. Na parterze przedstawione zostały dzieje cywilizacji rzymskiej, od jej początków (z uwzględnieniem artefaktów z epoki żelaza), do okresu republikańskiego. Z kolei na piętrze prezentowane są kolekcje z okresu cesarskiego, w tym cenne fragmenty dekoracji i rzeźby znalezione w okolicach Stadionu Palatyńskiego. Muzeum przechowuje jedno z najciekawszych wczesnochrześcijańskich znalezisk, tzw. Graffiti Aleksamenosa. Jest to kamienna rzeźba z III wieku n.e., przedstawiająca satyryczną scenę człowieka oddającego cześć ukrzyżowanej postaci z głową osła. Jakie zabytki można zobaczyć na Palatynie? Wiele starożytnych budowli nie przetrwało do naszych czasów. Jednak na Palatynie zachowało się sporo ruin, potwierdzających dawną świetność tego miejsca. Należą do nich: Acqua Claudia, czyli Akwedukt Klaudiusza, Domus Severiana i Terme Severiane, Stadion Palatyński, Pałac Flawiuszy, renesansowa Loggia Mattei, świątynia Apollina, rezydencja Oktawiana Augusta i Liwii, świątynia Magna Mater, Domus Transitoria, Dom Romulusa, Kryptoportyk Nerona, Ogrody Farnese. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jedno z najbardziej rozpoznawalnych muzeów świata. Nauka stała się tu widowiskiem
Muzeum Historii Naturalnej w Londynie to coś więcej niż tylko popularna atrakcja turystyczna i zbiór prehistorycznych skamieniałości i minerałów. Imponujący gmach i zgromadzone tam zbiory są w istocie świadectwem nieustającej misji dokumentowania i ochrony życia na Ziemi. Stając przed gotycką, neoromańską fasadą na Cromwell Road, tak naprawdę staje się przed katedrą nauki.
Spis treści: Lokalizacja w South Kensington Wizja Owena, czyli historia wspaniałego muzeum Podwójna rola muzeum Cztery strefy tematyczne Pałac Westminster i Big Ben, opactwo Westminster, Tower of London, Muzeum Brytyjskie, Muzeum Wiktorii i Alberta, Galeria Narodowa i oczywiście Muzeum Historii Naturalnej. Londyn ma wiele do zaoferowania, ale to właśnie ostatnia z wymienionych atrakcji bije rekordy popularności. Według statystyk, w 2024 roku słynna instytucja gościła 6,3 miliona zwiedzających, co uczyniło ją drugą najczęściej odwiedzaną atrakcją w Wielkiej Brytanii. Trudno się temu dziwić. Tamtejsze zbiory są doprawdy imponujące, a gmach sam w sobie stanowi arcydzieło architektury. Należy jednak podkreślić, że londyńskie Muzeum Historii Naturalnej jest także jedną z największych potęg badawczych i edukacyjnym gigantem. Lokalizacja w South Kensington Muzeum Historii Naturalnej zajmuje miejsce w prestiżowej dzielnicy South Kensington, będącej sercem tzw. Albertopolis – kulturalnego i edukacyjnego kompleksu w zachodnim Londynie. Gmach zlokalizowany na Cromwell Road sąsiaduje z innymi ikonami nauki i kultury, takimi jak Muzeum Nauki i Muzeum Wiktorii i Alberta. Wizja Owena, czyli historia wspaniałego muzeum Historia Muzeum Historii Naturalnej w Londynie jest bezpośrednio związana z kryzysem przestrzennym w Muzeum Brytyjskim, gdzie pierwotnie przechowywano zbiory historii naturalnej. Kolekcje te, w tym eksponaty zgromadzone przez sir Hansa Sloane’a, rosły w niekontrolowanym tempie, przekraczając zdolności magazynowe i wystawowe instytucji. Priorytetową kwestią stało się wybudowanie dla nich dedykowanego „domu”. Kluczową postacią w narodzinach Muzeum Historii Naturalnej był sir Richard Owen, wybitny przyrodnik. W 1856 roku objął on stanowisko kuratora zbiorów historii naturalnej i natychmiast rozpoczął kampanię na rzecz oddzielenia tych zasobów od Muzeum Brytyjskiego. Owen przekonywał zarząd, że dla ich dalszego rozwoju i ekspozycji niezbędny jest odrębny budynek. W 1863 roku uzyskał aprobatę dla swojej wizji. Katedra dla natury Owen nie widział jednak nowego obiektu jako zwykłego magazynu. Wyobrażał sobie go jako „katedrę dla natury” – miejsce, które nie tylko pomieści rosnący katalog świata naturalnego, ale także będzie hołdem dla jego bogactwa i obfitości. W jego wyobrażeniu, nowe muzeum miało być miejscem inspirującym zarówno naukowców, jak i szeroką publiczność. Dzieło Waterhouse’a Wykonaniem projektu budynku zajął się Francis Fowke, jednak po jego nagłej śmierci w 1865 roku, zadanie to przydzielono Alfredowi Waterhouse’owi. Architekt znany ze swojego wkładu w neogotyk wiktoriański i wczesny neoromański, podjął się realizacji niezwykłej wizji. Pod kierownictwem Owena, zaprojektował budynek, który odzwierciedlał ówczesną praktykę muzealną i naukową, zgodnie z którą działy geologii i paleontologii miały być fizycznie oddzielone od działów zoologii i botaniki. Ta wiktoriańska systematyka została nie tylko zachowana w wewnętrznym układzie galerii, ale także wkomponowana w sam budynek. Detale gmachu i ich symbolika Muzeum Historii Naturalnej wyróżniają wszechobecne, misternie wykonane zdobienia z terakoty. Waterhouse zdecydował się na ten materiał, ponieważ był on tańszy, a jednocześnie znacznie bardziej odporny na zanieczyszczenia i smog, „plagę” wiktoriańskiego Londynu, niż tradycyjny kamień. W rezultacie udało mu się uzyskać efekt, który można przyrównać do trójwymiarowego traktatu naukowego. Terakotowe zdobienia pięknie odwzorowują florę i faunę. Jednak genialność tego projektu polegała na ukrytej zasadzie klasyfikacyjnej. Waterhouse i Owen postanowili, że na fasadzie od strony zachodniej i wschodniej umieszczone zostaną rzeźby przedstawiające okazy wymarłe, natomiast wewnątrz muzeum, zwłaszcza na kapitelach kolumn i wewnętrznych galeriach, przedstawione zostaną okazy żyjące. Prace budowlane zakończyły się w 1880 roku. 18 kwietnia 1881 roku nastąpiło oficjalne otwarcie placówki. Podwójna rola muzeum Przez osoby niezwiązane z nauką, słynna instytucja jest kojarzona przede wszystkim jako jedna z najciekawszych atrakcji Londynu. Należy jednak podkreślić, że Muzeum Historii Naturalnej to także globalne centrum badawcze. Muzeum jest domem dla około 80 milionów obiektów, które tworzą najważniejszą kolekcję historii naturalnej na świecie. Zbiory te są aktywnie wykorzystywane przez międzynarodową społeczność naukową do prowadzenia badań. Służą one do znajdowania odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące przeszłości, teraźniejszości i przyszłości życia na Ziemi, geologii naszej planety i Układu Słonecznego. Cztery strefy tematyczne Imponujący gmach został podzielony na cztery strefy, które organizują ekspozycje wokół kluczowych tematów naukowych i ułatwiają nawigację. Są to: strefa czerwona (poświęcona Ziemi), strefa niebieska (dedykowana różnorodności życia), strefa zielona (skoncentrowana na historii życia), strefa pomarańczowa (pełniąca funkcję archiwum). Centralną częścią gmachu i wizytówką placówki jest natomiast Hintze Hall. Hintze Hall To właśnie tam, od 2017 roku, gości wita 25-metrowy szkielet płetwala błękitnego, nazwany Hope. Szkielet ten pochodzi od wieloryba, który osiadł na mieliźnie w Wexford w Irlandii 126 lat temu. Przejście od znalezienia do zawieszenia wymagało trzyletniego, skomplikowanego procesu konserwacji. Dziś Hope jest symbolem nadziei na przetrwanie dla gatunków zagrożonych, a jego obecność służy edukowaniu. Przed Hope, od 1979 do 2017 roku, salę główną zdobił Dippy – gipsowy odlew szkieletu diplodoka. Zmiana głównego eksponatu – z Dippy’ego, symbolu wymarłej, dalekiej przeszłości, na Hope, symbol zagrożonej, ale wciąż żyjącej przyszłości – była strategicznym posunięciem kuratorskim. Muzeum, zamiast koncentrować się wyłącznie na geologicznej historii, przekształciło się w ośrodek aktywizmu i dialogu na temat stanu planety. Strefa czerwona Strefa czerwona to przestrzeń poświęcona dynamicznej naturze naszej planety i procesom, które ukształtowały życie. Kluczową atrakcją tej strefy jest Earth Hall, gdzie zwiedzających wita 6-metrowy szkielet stegozaura – jeden z najbardziej kompletnych okazów tego dinozaura, jaki kiedykolwiek odkryto. Inne galerie w tej strefie eksponują między innymi skały, także pochodzenia wulkanicznego. Strefa niebieska Strefa zlokalizowana na lewo od Hintze Hall bada różnorodność życia na Ziemi, od najwcześniejszych organizmów, po współczesną megafaunę. Jest to najbardziej popularna część muzeum. To właśnie tam mieści się Galeria Dinozaurów. Poza szkieletami, olbrzymią atrakcją tego miejsca jest ruchomy model tyranozaura. W tej strefie znajduje się także Sala Dużych Ssaków, gdzie można podziwiać imponujący model płetwala błękitnego i wystawy poświęcone innym gigantom, od wymarłych mamutów, po jelenie olbrzymie. Prezentowana jest również bogata różnorodność fauny w galeriach ryb, płazów i gadów, a także szczegółowa ekspozycja poświęcona współczesnym ssakom, od niedźwiedzi polarnych po ryjówki. Strefa zielona Strefa zielona koncentruje się na historii życia, geologii Wielkiej Brytanii i pierwotnych zbiorach muzeum. Jedną z największych tamtejszych atrakcji jest Galeria Minerałów. Zbiory są prezentowane w oryginalnych dębowych gablotach z 1881 roku, umożliwiając zwiedzającym spojrzenie na muzeum tak, jak wyglądało w epoce wiktoriańskiej. Strefa pomarańczowa Trzonem strefy pomarańczowej jest Centrum Darwina – nowoczesne skrzydło, które w praktyce jest zaawansowanym kompleksem badawczym. Przechowuje się tam ważne i wrażliwe eksponaty, w tym 23 miliony okazów zoologicznych zakonserwowanych w alkoholu. Znajduje się tam także większość zbiorów entomologicznych i botanicznych. Warto wspomnieć o niezwykłym Wildlife Garden. W ogrodzie czynnym od marca do listopada można podziwiać nie tylko liczne gatunki roślin, ale także wspaniałe okazy ptaków i płazów. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Udałem się tropem „Atlantydy Bałtyku”. Trafiłem do podziemi z zagadkowymi cylindrami
Cztery enigmatyczne, bezbarwne cylindry wypełnione cieczą znajdują się w podziemiach lokalnego muzeum w Greifswaldzie. Czy stanowią odpowiedź na odwieczne pytanie: gdzie położona była legendarna Wineta, czyli „Atlantyda Bałtyku”? Oto, co udało mi się ustalić.
Okres świąteczny to dobry moment nie tylko na siedzenie przy suto zastawionym stole z rodziną, ale też na wspólne bliższe i dalsze podróże. Nie trzeba wcale wylatywać do ciepłych krajów. Również za miedzą może być ciekawie, a czasem wręcz tajemniczo. Tak też było w przypadku mojej wycieczki pod koniec grudnia ubiegłego roku. Celem był Greifswald, ważne miasto w Meklemburgii-Pomorzu Przednim w północnych Niemczech. Swoje kroki skierowałem najpierw do lokalnego Pommersches Landesmuseum, które opowiada historię regionu. W jego podziemiach natknąłem się na coś niezwykłego. I związanego z pasjonującą legendą. „Atlantyda Bałtyku” – to gdzieś tutaj? Jedna z większych archeologicznych zagadek Pomorza Przedniego dotyczy średniowiecznej legendy. Chodzi o losy Winety, czyli wielkiego i bogatego miasta, które miało w średniowieczu pochłonąć morze. Wineta miała znajdować się na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego i nie mieć sobie równych na całym Morzu Północnym i Bałtyku. Jej mieszkańcy, wraz ze wzrostem bogactwa, stawali się coraz bardziej dumni, aroganccy i bezbożni. Ich domy były zbudowane z marmuru i wyłożone złotem, a w porcie cumowały setki statków. Legenda głosi, że w sztormową listopadową noc boska sprawiedliwość dosięgła miasto, kiedy to straszna powódź zatopiła domy i ludzi; nikt nie uniknął zagłady. Bogate miasto wraz z całą jego chwałą i przepychem zostało zniszczone w ciągu kilku godzin. Skąd czerpiemy informacje o tym miejscu? Niemiecki kronikarz Adam z Bremy w XI wieku opisywał miasto Jumne (identyfikowane z Winetą), które było największe ze wszystkich miast słowiańskich i Europy. Znajdowało się ono u ujścia Odry, na wyspie. Adam z Bremy podkreślał, że miasto było zasobne w towary nordyckich ludów. Wszystkie wskazuje, że Wineta to to samo miejsce opisywane przez Wikingów jako Jomsborg. Trzynastowieczna Saga o Jomsvikingach opisuje to miejsce jako warownię położoną na Słowiańszczyźnie. Według tej sagi miasto miał założyć duński jarl Palnatóki. Inne źródła jako założyciela warowni wskazują Haralda Sinozębego, czyli króla Danii w drugiej połowie X wieku. Ale tak naprawdę pierwsza średniowieczna osada na Wolinie była zapewne stworzona przez Słowian Źródła na temat tej „bałtyckiej Atlantydy” różnie opisują zaginione miasto. Według jednych mieszkali tam Słowianie i Grecy lub barbarzyńcy, a innych – wikingowie. A może opisują one to samo miejsce, tylko w różnych odstępach czasu? Gdzie położona jest Wineta? Powróćmy do mojej wizyty w muzeum w Greifswaldzie. Podróż przez dzieje regionu zaczynam od podziemi. Moje spojrzenie pada na cztery szklane cylindry wypełnione jakąś cieczą. Ponad nimi jest napis: „Gdzie położona była Wineta?” oraz mapka regionu Pomorza Przedniego z zaznaczonymi czterema lokalizacjami. Od dwustu lat naukowcy debatują na temat tego, gdzie położona była „Atlantyda Bałtyku”. Przed II wojną światową niemieccy badacze bardzo chcieli udowodnić, że Jomsborg był germańsko-nordycki (a nie słowiański) i położony w rejonie dzisiejszej wyspy Wolin. Alternatywne lokalizacje zaginionego miasta Padały też inne propozycje położenia legendarnej wyspy. Były to miejsca znajdujące się obecnie na terenie Niemiec: głębiny Bałtyku na wysokości miejscowości Koserow na wyspie Uznam. W XVIII i XIX wieku wielu badaczy wierzyło, że są w morskich topielach widoczne są pozostałości murów obronnych i fundamentów budynków zatopionego miasta; Peenemünder Haken, położone również na wyspie Uznam. Dowodów jest niewiele, wśród nich lokalizacja na mapach z XVII wieku, ale też odkrycia w postaci dziewięciu wikińskich złotych pierścieni w latach 1906–1908; niedaleko Barth – małego miasteczko położonego nad Bałtykiem w Meklemburgii-Pomorzu. Wineta mogła być w obszarze polderów w okolicach tej miejscowości. Liczne znaleziska na powierzchni dowodzą gęstego osadnictwa słowiańskiego. Archeologowie podwodni znaleźli w Barther Bodden pod wodą resztki konstrukcji. Cylindry zdradzą prawdę? Ale jaka jest prawda? Gdzie położone było legendarne miasto? Czy cylindry wspomniane na początku mojego tekstu, które widzę, są jakimiś zabytkami wydobytymi w jednej z tych lokalizacji i postawią kropkę nad „i” w moich rozważaniach? Niestety nie. Jak każda legenda i ta daje duże pole do interpretacji. I każdy może wybrać najbardziej pasującą odpowiedź. Cylindry są tak naprawdę wielkimi, ponad metrowymi urnami do głosowania, wypełnionymi wodą. Każdy z cylindrów symbolizuje jedno z wymienionych przeze mnie powyżej miejsc domniemanej lokalizacji Winety. Głosowanie odbywa się z pomocą monet, które wrzuca się od góry do cylindrów. Na nich zamontowane są cyfrowe liczniki. Gdy jestem w muzeum, na miejscu pierwszym jest Peenemünder Haken z blisko 14 tysiącami głosów. Ostatnie miejsce zajmuje... Wolin z 10,6 tysiącami głosów. Mimo że obecnie naukowcy skłaniają się do tego, że legendarne miasto położone było istotnie na wyspie Wolin. I to wynika również z opisów zawartych w muzeum. Obszerne wykopaliska potwierdzają, że żadne inne miejsce w delcie Odry nie ma tak wielu znalezisk z lat 800 do 1050. Był to okres świetności Winety. Miasto na wyspie Wolin było ogromne. Składało się z trzech części. Mieszkało tam 8 000 do 10 000 osób. Porty miały 300 metrów długości. Były zbudowane z dębowych pali. Archeolodzy znaleźli ślady mieszkańców z różnych krajów i silne wikińskie wpływy. Ale kluczowy był komponent słowiański. Próbuję ratować sytuację i wrzucam dwie monety do cylindra „wolińskiego”. Licznik ani drgnie. Pacnięcie pojemnika nic nie daje. Czyżby był zepsuty? Na wszelki wypadek sprawdzam, wrzucając jedną monetę na rzecz niemieckiego kandydata. I w tym przypadku licznik nie rusza się. Być może więc należy wrzucać monety o wyższym nominale, bo liczy się waga i cyfra zmieni się po przekroczeniu konkretnego progu? Walka o lokalizację legendarnej Winety/Jomsborga – jak widać – nadal się nie skończyła. Nie mam większych wątpliwości, że gdyby wystawa była eksponowana w jakimś polskim muzeum, to cylinder symbolizujący Wolin byłby wypełniony grosikami niemal po brzegi. Kto nie chciałby mieć w granicach swojego kraju reliktów po „bałtyckiej Atlantydzie”? Archeolodzy z Wolina na tropie W minionym roku w Wolinie rozpoczęły się wspólne badania archeologiczne Polaków i Duńczyków. W ich ramach prowadzone będą wykopaliska przez trzy sezony w latach 2025–2027. – Jestem podekscytowany, że mamy teraz okazję zbadać archeologię miasta razem z naszymi duńskimi kolegami. Obecnie jest to jedno z największych stanowisk archeologicznych w regionie Morza Bałtyckiego, którego znaczna część nie została jeszcze zbadana. W Wolinie istnieje potencjał do znalezienia wszystkiego, od statków, po tkaniny i rzadkie towary handlowe – skomentował dr Wojciech Filipowiak z Polskiej Akademii Nauk, który poprowadzi wykopaliska w Wolinie. Czy archeologom uda się odkryć legendarne domostwa pokryte złotem? Raczej nie, ale i tak zapowiada się fantastyczna archeologiczna przygoda. W grudniu ubiegłego roku badacze ogłosili znalezienie na Srebrnym Wzgórzu reliktów po czterech chatach i setek przedmiotów codziennego użytku z czasów średniowiecza. To znalezisko wskazuje – zdaniem dr. Filipowiaka – że początki miasta Wolina być może nie są takie, jak do tej pory sądzono. Wcześniej uważano, że osada rozrastała się od centrum. – Teraz wygląda na to, być może w centrum miasta była ludność słowiańska – podkreśla naukowiec. Źródła: National Geographic Polska, PAN, Nauka w Polsce PAP Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
To tutaj powstał jeden z najsłynniejszych bohaterów świata. Region pozostał zaskakująco surowy
Wiatraki, muzea, hotele, nawet jedzenie. W regionie La Mancha wszystko ma związek z Miguelem de Cervantesem.
Spis treści: Wiatraki jak z powieści Cervantesa – które są oryginalne, a które to repliki? Żywy Don Kichot i Sancho Pansa – inscenizacja, która chwyta za serce Dulcynea, Casa de la Torre i smak La Manchy – śladami kobiety, która nie zauważyła Don Kichota Najbardziej wielojęzyczna książka świata? W El Toboso znajdziesz ponad 700 wydań „Don Kichota” Juan Bautista raz w miesiącu wspina się na drewniane ramiona zabytkowego wiatraka w miasteczku Campo de Criptana. Jako młynarz i specjalista od wiatraków pracuje od 28 lat. Z białą płachtą przewieszoną przez ramię wygląda na pionowej ścianie trochę jak superbohater. Jego misja? Założyć żagle na wszystkie cztery ramiona. Dzięki temu nieruchomy szkielet za chwilę ożyje, o ile tylko pozwoli na to łaskawy podmuch. Wiatraki jak z powieści Cervantesa – które są oryginalne, a które to repliki? Juan Bautista, nim zaczął się wspinać, sprawdził wraz z bratem José Maríą kierunek wiatru i ustawił skrzydła w odpowiednią stronę. – Widzisz te trzy wiatraki z ciemnego drewna? Są zabytkowe, można je obracać – tłumaczy mi Susana z biura promocji miasta. – Reszta powstała w latach 50. To repliki, postawione, by zachować dawny krajobraz – wskazuje kilka smukłych wież. Niestety dziś prawie nie wieje, więc mimo wysiłków Juana Bautisty skrzydła ani drgną. Dla mnie to jednak niezwykła okazja, by móc wyobrazić sobie, jak wyglądało całe wzgórze pod białymi żaglami. „Don Kichot spostrzegł z daleka ze 30 lub 40 wiatraków” – tak rozpoczyna się ósmy rozdział pierwszej części powieści Miguela de Cervantesa. Badacze nie mają pewności, gdzie dokładnie błędny rycerz zobaczył skrzydlate wieże, ale mogło to być właśnie w Campo de Criptana. Ze spisów katastralnych sprzed stuleci wiemy, że takich młynów znajdowało się tu aż kilkadziesiąt. – Cała okolica należała do zakonu św. Jakuba. W XVI w. tylko to zgromadzenie posiadało królewski przywilej budowania wiatraków – tłumaczy Susana. W innych zakątkach La Manchy, krainy nieopodal Madrytu, podobne konstrukcje pojawiły się znacznie później – choćby w mieście Consuegura, która też bywa łączona z powieścią Cervantesa. Tamtejsze wiatraki pochodzą jednak z połowy XIX w. Żywy Don Kichot i Sancho Pansa – inscenizacja, która chwyta za serce Turystów do Campo de Criptana przyciągają nie tylko wiatraki, z których jeden raz w miesiącu jest wprawiany w ruch przez braci Sanchez-Bermejo. Gdy rozmawiam z Juanem Bautistą, kątem oka dostrzegam, jak grupka gapiów gromadzi się wokół dwóch starszych panów w dziwnych strojach. Ten drobny i niewysoki dzierży lancę, a na głowie ma hełm w kształcie miski golibrody. To jedna z najbardziej charakterystycznych sylwetek w dziejach literatury. Ale nie tylko za sprawą rekwizytów od razu rozpoznaję hiszpańskiego bohatera Don Kichota. Odgrywający go mężczyzna jest stworzony do tej roli – ma szczupłą, pooraną zmarszczkami twarz, nieobecne spojrzenie i ciepły, ujmujący uśmiech. Stoi cichutko z boku, podczas gdy rubaszny i rozgadany Sancho Pansa kokietuje widzów. Po chwili rozpoczyna się przedstawienie: inscenizacja fragmentu, w którym Don Kichot przypuszcza szarżę na „olbrzyma”, biorąc wiatraki za groźne giganty. Nie trzeba znać powieści o szlachcicu z La Manchy, by domyślić się, że ten atak nie może się udać. Rycerz w rzeczywistości nazywa się José María Ortega i jest emerytowanym rolnikiem. Wspólnie z piekarzem Vicente Muñozem, powieściowym giermkiem, należą do opiekującego się wiatrakami stowarzyszenia, Asociación Hidalgos Amigos de los Molinos. José María i Vicente jako aktorzy amatorzy od ćwierćwiecza wcielają się w postacie z powieści Cervantesa. I choć czasem zapominają swoich kwestii, z odsieczą musi pospieszyć im suflerka, jest to najbardziej wzruszające przedstawienie, jakie mogłam sobie wyobrazić. Krucha postać Don Kichota w zestawieniu z majestatycznymi wiatrakami doskonale oddaje realia rozpaczliwie nierównej walki. Dulcynea, Casa de la Torre i smak La Manchy – śladami kobiety, która nie zauważyła Don Kichota Z areny przegranego pojedynku ruszamy w miejsce bliższe sercu błędnego rycerza – do El Toboso, gdzie mieszkała jego ukochana. Po obu stronach szosy aż po horyzont ciągną się równe rzędy winorośli i drzew oliwnych. Docieramy do miasteczka późnym popołudniem, gdy na kościelną wieżę padają ostatnie promienie słońca, a białe ściany domów odbijają niebieskawe światło dopiero co zapalonych latarni. W brukowanych uliczkach słyszymy tylko echo własnych kroków – niczym w mieście duchów, po którym błąkają się zagubione postacie z powieści. Przyjechaliśmy zbyt późno, żeby zajrzeć do głównej atrakcji, czyli świetnie zachowanego Domu Dulcynei, gdzie przed wiekami mieszkał niejaki don Esteban z siostrą Aną. Według niektórych źródeł to ona miała być pierwowzorem damy serca Don Kichota. Okazuje się jednak, że miejsce, w którym spędzimy noc, także niewiele się zmieniło od czasów Cervantesa. – Czujcie się jak u siebie – wita nas Isabel Fernández, właścicielka hotelu Casa de la Torre. Ma krótkie siwe włosy i ciemne, śmiejące się oczy. Na kolację założyła białą koronkową bluzkę i fartuch, co w chłodnych XVI-wiecznych murach wydaje mi się nie lada bohaterstwem; ja mam na sobie dwa swetry. – Jestem prawdziwą kobietą z La Manchy. U siebie nigdy nie marznę – śmieje się Isabel. W jej hotelu naprawdę można się poczuć jak w domu, choć dom to raczej zamożny. Zabytkowe wnętrze mojego pokoju ocieplają drewniane meble w stylu epoki. Nas rozgrzeje zaś kolacja, którą gospodyni przygotowała sama. Na pierwsze danie gęsty sos pisto manchego. – To nic takiego, tylko pomidory i papryka z oliwą z oliwek. Ale przyrządzone wedle przepisu mojej babci: dużo cierpliwości i żeliwna patelnia – opowiada. Duszenie warzyw przez 8 godz. wymaga wytrwałości i jest jakby nie z tej epoki. Isabel podaje pisto ze świeżymi bułkami i sadzonym jajkiem kuropatwy; po nim na stół trafiają croquetas z szynki, mięsa z rosołu i beszamelu, a na koniec salpicón – mięsna potrawka z książki kucharskiej z czasów Filipa II. To za panowania tego monarchy żył Cervantes. W hotelu wszystko wiąże się z hiszpańskim pisarzem. Nad długim stołem wisi portret Dulcynei pędzla Arsenii Tenorio. – Artystka przedstawiła ją pośród świń, jak zwykłą dziewczynę z La Manchy. Z książki wiemy, że Dulcynea była chłopką, że świetnie soliła wieprzowinę, a jak krzyknęła, to słyszała ją cała okolica. To ona zwoływała chłopów z pola. Kawał baby! – mówi z uznaniem Isabel. Z jednej z opowieści Don Kichota wynika również, że gdy on ją ujrzał i zapamiętał na zawsze, ona wcale go nie zauważyła. Dlatego na obrazie rycerz przedstawiony jest jako ledwie widoczny cień za plecami bohaterki. Z inicjatywy Isabel Fernández ukazało się kilka unikatowych wydań dzieł pisarza – choćby „Don Kichot” przepisany ręcznie przez znanych literaturoznawców oraz gości i przyjaciół Casa de La Torre, w przekładzie na 67 języków! Są w nim fragmenty po polsku, w keczua i w guarani, po kurdyjsku i aramejsku. 127 osób z całego świata usiadło, by wykaligrafować rozdziały wskazane przez pomysłodawczynię. Książkę wydano w 300 egzemplarzach; po jednym otrzymał każdy z twórców, pozostałe trafiły do kolekcjonerów. Najbardziej wielojęzyczna książka świata? W El Toboso znajdziesz ponad 700 wydań „Don Kichota” Isabel poza swoimi wydaniami ma też imponującą kolekcję dzieł Cervantesa w różnych językach w bibliotece obwieszonej rycinami i obrazami inspirowanymi „Don Kichotem”. To nie jedyny taki zbiór w El Toboso. Drugi, znaczenie starszy, znajduje się w Museo Cervantino. Przez drzwi z witrażem przedstawiającym błędnego rycerza wchodzimy do instytucji poświęconej jednej jedynej książce. Pomysłodawcą placówki był burmistrz Jaime Martínez Pantoja. W 1926 r. napisał do ambasadorów różnych krajów w Hiszpanii z prośbą, by przesłali do jego rodzinnego miasta egzemplarz najsłynniejszego dzieła Cervantesa przełożonego na swój język. Jako że Don Kichot z La Manchy jest ponoć, zaraz po Biblii, najczęściej tłumaczonym dziełem na świecie do El Toboso zaczęły wkrótce spływać książki. Zebrało się ich ponad 700. Ta wielość języków doskonale oddaje ducha epoki, w której Cervantes pisał „Don Kichota”. Choć działo się to już po wypędzeniu innowierców z Hiszpanii przez królów katolickich, Półwysep Iberyjski nadal był tyglem kultur, co znajduje odbicie w powieści. Dziś w La Manchy można już tylko szukać śladów tego świata. Choć region znajduje się obok Madrytu, pozostaje z boku turystycznych szlaków. Lekko zapatrzony w przeszłość, jest idealnym miejscem na odpoczynek. Źródło: National Geographic Traveler
Czarnolas Kochanowskiego – wieś, która na zawsze zapisała się w historii polskiej literatury
Czarnolas fascynuje nie tylko jako rodzinne gniazdo Jana Kochanowskiego, ale również jako przykład miejsca, które mimo upływu czasu i zmian właścicieli nigdy nie utraciło swojej symbolicznej wartości. Wieś konsekwentnie pełni rolę jednego z najważniejszych punktów na mapie polskiego dziedzictwa. To przestrzeń, w której historia i natura tworzą spójną, nadal żywą opowieść.
Spis treści: Gdzie leży Czarnolas Kochanowskiego? Historia wsi Muzeum Kochanowskiego w Czarnolesie – miejsce przesiąknięte duchem poety Czarnolas to niewielka, malownicza wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie zwoleńskim, na terenie gminy Policzna. Miejscowość znajduje się na obszarze Równiny Radomskiej, w regionie, który zachował charakter spokojnego, rolniczego krajobrazu. Struktura osadnicza Czarnolasu zachowała wiele cech dawnego układu wsi. Choć współczesny Czarnolas to miejscowość skromna pod względem wielkości, jej znaczenie historyczne i kulturowe jest nieporównywalnie większe niż sugerowałaby liczba mieszkańców. To właśnie tu, wśród pól i starych drzew, Jan Kochanowski tworzył swoje najważniejsze utwory. Gdzie leży Czarnolas Kochanowskiego? Dzisiejszy turysta przyjeżdżający do Czarnolasu bez trudu odnajdzie ślady poety. Wieś stanowi centrum tzw. krainy Kochanowskiego, obejmującej okoliczne tereny związane z życiem twórcy. Można tu zobaczyć zarówno współczesne miejsca pamięci, jak i historyczny układ przestrzenny, który nawiązuje do dawnej siedziby szlacheckiej. Dzięki temu Czarnolas stał się jedną z najważniejszych atrakcji kulturowych regionu radomskiego, a jednocześnie miejscem, gdzie nadal można poczuć atmosferę spokojnego, ziemiańskiego życia XVI wieku. Historia wsi Historia Czarnolasu jest nierozerwalnie związana z dziejami rodu Kochanowskich herbu Korwin. Już w pierwszej połowie XVI wieku wieś była prywatną własnością tej rodziny. W 1519 roku podzielono ją pomiędzy dwóch braci – Filipa i Piotra Kochanowskich. To właśnie syn tego drugiego, Jan Kochanowski, w 1559 roku odziedziczył część dóbr i ulokował w Czarnolesie swoją siedzibę. Wzniesiony przez poetę w 1560 roku dwór, położony w cieniu słynnej lipy, stał się przestrzenią twórczą, w której powstały „Pieśni”, „Fraszki” czy „Treny”. Czarnolas Jana Kochanowskiego szybko urósł do rangi symbolu polskiego renesansu. Niestety, oryginalny dwór poety nie przetrwał. W 1720 roku budynek spłonął, pozostawiając jedynie fragmenty murów. Zainteresowanie Czarnolasem nie gasło jednak wraz z upływem dekad. Właściciele wsi zmieniali się, a każdy kolejny ród w pewien sposób odciskał na niej swoje piętno. W XVIII wieku Czarnolas należał do księcia Józefa Aleksandra Jabłonowskiego. Kolejni właściciele – Raczyńscy, Lubomirscy czy ponownie Jabłonowscy – sprawili, że Czarnolas stopniowo stawał się nie tylko majątkiem ziemskim, lecz także miejscem pamięci o poecie. Przekształcenia XIX wieku i kaplica Teresa Jabłonowskiej W XIX wieku Teresa Jabłonowska włączyła zachowane fragmenty murów spalonego dworu Kochanowskiego w konstrukcję kaplicy, którą wzniesiono około 1830 roku. To właśnie ona zapoczątkowała proces przekształcania Czarnolasu w miejsce symboliczne, będące hołdem dla poety. Równocześnie wieś rozwijała się jako typowa osada dworska. W 1827 roku liczyła 35 domów i 232 mieszkańców, a już w latach 60. XIX wieku populacja wzrosła do niemal 700 osób. Podział wsi na część dworską i włościańską odzwierciedlał charakterystyczny dla epoki model organizacji ziemiańskiej. Już pod koniec XIX wieku krajoznawcy, turyści i badacze zaczęli odwiedzać wieś, aby zobaczyć kaplicę, lipę i pamiątki po poecie. Aleksander Janowski, pionier polskiego krajoznawstwa, w 1904 roku wskazywał Czarnolas jako obowiązkowy punkt na trasie najciekawszych wycieczek po kraju. W kolejnych latach dawna wieś szlachecka zyskiwała status coraz ważniejszego punktu na mapie polskiej tożsamości kulturowej. Po II wojnie światowej zmienił się charakter zarządzania posiadłością. W latach 1954–1972 Czarnolas był siedzibą władz gromady, a w 1961 roku po raz pierwszy udostępniono zwiedzającym muzeum poświęcone Kochanowskiemu. Proces ten doprowadził do ostatecznego uformowania dzisiejszej roli wsi – miejsca pamięci narodowej, atrakcji kulturowej i centrum edukacji literackiej. Muzeum Kochanowskiego w Czarnolesie – miejsce przesiąknięte duchem poety Jedną z największych atrakcji w Czarnolesie jest Muzeum Jana Kochanowskiego, działające w zabytkowym dworze Jabłonowskich. Obiekt powstał w XIX wieku według projektu Jakuba Kubickiego, który był jednym z najwybitniejszych architektów polskiego klasycyzmu. Dwór, murowany i tynkowany, z elegancką bryłą parterowego budynku na wysokich piwnicach, na początku XX wieku został odrestaurowany po pożarze, dzięki czemu dziś możemy oglądać go w formie zbliżonej do oryginału. Powstanie muzeum i ekspozycja stała Muzeum otwarto w 1961 roku. Dziś jest to nowoczesna instytucja, która od 2020 roku działa jako samodzielna placówka kultury. Jej ekspozycja jest rozmieszczona w kilku salach tematycznych. Zwiedzający muzeum ma okazję poznać życie i twórczość poety z całkowicie nowej perspektywy – nie jako postać pomnikową, lecz jako człowieka zanurzonego w renesansowej kulturze europejskiej. W gablotach znajdują się starodruki, liczne wydania dzieł poety oraz prace naukowe poświęcone jego twórczości. Najcenniejsze eksponaty związane z poetą Wśród najcenniejszych eksponatów można zobaczyć dębowy fotel z herbem Korwin, obity skórą w ozdobne tłoczenia, który według tradycji należał do poety. Równie symboliczne są żelazne drzwi z inicjałami rodu – element pochodzący prawdopodobnie ze skarbca znajdującego się w spalonej w 1720 roku rezydencji Kochanowskich. Jednak muzeum to przede wszystkim miejsce, w którym „duch” Czarnolasu jest wciąż żywy. Wystawa „Jan Kochanowski – duch miejsca, klimat epoki” pozwala zanurzyć się w atmosferę renesansowej Polski, a interaktywne elementy ekspozycji umożliwiają zwiedzającym poznanie miejsc związanych z działalnością poety, a także zanurzenie się w klimacie gościny czartoryskiego dworu. Efekty dźwiękowe przywołują atmosferę życia rodziny Kochanowskich, a rekonstrukcje i prezentacje multimedialne pomagają zrozumieć kulturowy kontekst jego twórczości – od „Psałterza Dawidów” po „Pieśni” czy „Treny”. Park krajobrazowy i otoczenie muzeum Nie można pominąć także otoczenia dworu. Muzeum znajduje się w centrum pięknego parku krajobrazowego z XIX wieku, zaprojektowanego przez Józefa Stichego, a później przekształconego przez znanego ogrodnika Stefana Celichowskiego. Park, utrzymany w stylu angielskim, to miejsce spacerów, odpoczynku i kontaktu z naturą, w którym łatwo wyobrazić sobie krajobraz, jaki oglądał Kochanowski. To tu stoi obelisk upamiętniający miejsce dawnej lipy – tej samej, którą poeta wspominał w swoich utworach. Źródło: Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Pałac, który miał zachwycać gości, a zapisał się w politycznej historii. To tu powstała współczesna Austria
Belweder stanowi symbol wiedeńskiego baroku, sztuki i historii Austrii. Położony jest na łagodnym zboczu z widokiem na centrum miasta i składa się z dwóch głównych pałaców – Dolnego i Górnego Belwederu. Całość otacza rozległy ogród botaniczny, w którym znajdują się ozdobne fontanny, kaskady, rzeźby i majestatyczne bramy z kutego żelaza. Dziś Belweder pełni funkcję muzeum sztuki (Österreichische Galerie Belvedere), a jego bogata historia łączy w sobie dzieje dynastii Habsburgów, architektury barokowej oraz dramatyczne losy dzieł sztuki, które przetrwały wojny i grabieże.
Spis treści: Historia Belwederu Ogród Belwederu Belweder jako muzeum Belweder w XXI wieku Belweder w Wiedniu został zbudowany jako letnia rezydencja księcia Eugeniusza Sabaudzkiego, wybitnego dowódcy cesarskich wojsk austriackich, którego Napoleon uważał za jednego z najwybitniejszych wodzów w historii. Historia Belwederu Głównym architektem Belwederu został Johann Lukas von Hildebrandt, którego Eugeniusz poznał podczas kampanii wojskowej w Piemoncie. Hildebrandt był już doświadczonym twórcą pałaców i rezydencji. Architekt studiował w Rzymie u Carla Fontany, a od 1696 roku pracował na dworze wiedeńskim. Budowa Dolnego Belwederu rozpoczęła się w 1712 roku. Prace obejmowały zarówno pałac, jak i ogród, a dekoracje wnętrz, takie jak malowidła Marcantonio Chiariniego, rozpoczęły się w 1715 roku. Ogrody zaprojektował Dominique Girard, uczeń André Le Nôtre’a z Wersalu, który wprowadził do kompleksu barokową symetrię, fontanny, kaskady i rzeźby mitologiczne, nawiązujące do potęgi i chwały księcia Eugeniusza. W 1717 roku rozpoczęła się budowa Górnego Belwederu, który został zaprojektowany jako miejsce na bankiety i inne uroczystości. Już w 1719 roku pałac był wystarczająco gotowy, aby przyjąć tureckiego ambasadora, a dekorowanie wnętrz powierzone zostało włoskim mistrzom, takim jak Francesco Solimena, Gaetano Fanti i Carlo Carlone. Budowa zakończyła się w 1723 roku, choć sala Terrena wymagała późniejszej korekty konstrukcyjnej, wobec czego sklepienie wsparte na filarach Atlasa nadano dopiero w 1732–1733 roku. Belweder to przykład wiedeńskiego baroku w najczystszej formie. Pałace Dolny i Górny zachwycają symetrią, bogatymi elewacjami i zdobieniami. Bramy, balustrady i detale architektoniczne wykonane z kutego żelaza i kamienia nadają kompleksowi monumentalny charakter. Po śmierci księcia Eugeniusza w 1736 roku Belweder przeszedł w ręce jego siostrzenicy, Wiktorii, która jednak w 1752 roku sprzedała kompleks cesarzowej Marii Teresie. Od tego czasu pałac zaczął pełnić funkcje muzealne i reprezentacyjne dla dynastii Habsburgów. Ogród Belwederu Ogrody Belwederu, rozciągające się między Dolnym a Górnym pałacem, zostały zaprojektowane w formalnym stylu francuskim. Projekt Dominique’a Girarda wprowadził geometryczne ścieżki, przycięte żywopłoty, fontanny i kaskady, a także liczne rzeźby mitologiczne, w tym nimfy i boginie. Centralny punkt ogrodów zajmuje wielki zbiornik wodny i kaskady, które łączą dolny i górny taras. Ogrody nie tylko pełniły funkcje reprezentacyjne, ale również tworzyły spektakularną perspektywę. Belweder jako muzeum Belweder w Wiedniu od wieków pełnił nie tylko funkcję rezydencji książąt i cesarzy, lecz także miejsce gromadzenia i prezentacji dzieł sztuki. W 1776 roku Maria Teresa i cesarz Józef II przenieśli cesarską kolekcję obrazów do Górnego Belwederu, udostępniając ją szerokiej publiczności. Galeria stała się jednym z pierwszych publicznych muzeów na świecie, a jej rozwój nadzorowali wybitni dyrektorzy do momentu przeniesienia zbiorów do Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu pod koniec XIX wieku. W 1896 roku Górny Belweder stał się rezydencją następcy tronu, Franciszka Ferdynanda, który zlecił przebudowę pałacu. Choć oficjalnie pełnił funkcję muzeum, rezydencja zyskała wtedy bardziej prywatny charakter. Dolny Belweder kontynuował tradycję muzealną. W 1903 roku otwarto tu Moderne Galerie, pierwsze w Austrii państwowe muzeum sztuki nowoczesnej, prezentujące dzieła artystów austriackich i międzynarodowych, w tym Van Gogha i Moneta. Podczas II wojny światowej Belweder w Wiedniu doznał poważnych zniszczeń, jednak po wojnie przeszedł gruntowną renowację. Dziś Górny Belweder prezentuje klasyczne arcydzieła, Dolny Belweder i Oranżeria – wystawy czasowe i nowoczesną sztukę. Zachowane barokowe sale i odrestaurowane ogrody pozwalają zwiedzającym poczuć wyjątkową atmosferę rezydencji, łącząc wrażenia artystyczne z historycznym kontekstem. 15 maja 1955 r. w pałacu Belweder podpisano Austriacki Traktat Państwowy, ustanawiający Republikę Austrii. Kontrowersje związane z dziełami sztuki Belweder był również miejscem sporów prawnych związanych z grabieżami dzieł sztuki przez nazistów podczas II wojny światowej. Przykłady obejmują: zwrot obrazu „Cztery drzewa” Egona Schielego spadkobiercom Alice Morgenstern, zwrot „Letniej nocy na plaży” Edvarda Muncha spadkobierczyni Almy Mahler, zwrot pięciu dzieł Gustava Klimta spadkobiercom Adele Bloch-Bauer. Nie wszystkie decyzje były jednoznaczne – np. portret „Amalie Zuckerkandl” pozostał w Belwederze mimo historycznych kontrowersji. Belweder w XXI wieku Dziś Belweder przyciąga turystów z całego świata, oferując nie tylko bogate kolekcje sztuki, ale też liczne wydarzenia kulturalne, wystawy czasowe i koncerty. Kompleks pozwala odkryć historię dynastii Habsburgów, poznać piękno wiedeńskiego baroku i śledzić fascynujące losy dzieł sztuki w XX wieku. Dzięki starannym renowacjom wnętrza i ogrody zachowały swój historyczny charakter, zapewniając pełne doświadczenie tej barokowej perły. Belweder pozostaje jednym z najważniejszych symboli Wiednia. Spacer po ogrodach, podziwianie monumentalnych fasad i zwiedzanie muzealnych kolekcji pozwala zrozumieć prestiż księcia Eugeniusza, a także rolę kompleksu w kulturze Austrii i Europy. To miejsce, w którym przeszłość spotyka się z żywą sztuką, a każdy krok odkrywa nowe historie i detale barokowej rezydencji. Źródło: Vienna Info Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Zamek Frydlant to pierwsze zamkowe muzeum w Europie Środkowej. Znajduje się blisko granicy z Polską
Zamek Frydlant jest niezwykłym połączeniem surowej, średniowiecznej warowni obronnej i eleganckiego, pełnego przepychu pałacu renesansowego. Tym, co wyróżnia go na tle wielu innych europejskich twierdz, jest niemal nienaruszony stan. W swojej historii wznoszący się nad Witką zamek nigdy nie został zniszczony ani splądrowany. Dzięki temu w jego wnętrzach do dziś można podziwiać oryginalne meble, dzieła sztuki i przedmioty codziennego użytku.
Spis treści: Perła Gór Izerskich Od wieży strażniczej do arystokratycznej rezydencji Architektura gotyku i renesansu Zwiedzanie zamku Frydlant Gotycko-renesansowa budowla jest jednym z najważniejszych zabytków w północnych Czechach. Zamek został wzniesiony jako obronna warownia. Z czasem, jego przeznaczenie uległo zmianie – z potężnej twierdzy stał się wystawną rezydencją magnacką. Dziś obiekt pełni funkcję muzealną. W tym miejscu należy podkreślić, że mówimy tu o pierwszym muzeum zamkowym w Europie Środkowej. Zamek Frydlant otworzył swe podwoje dla zwiedzających już na początku XIX wieku. Perła Gór Izerskich Zamek Frydlant jest usytuowany w północnej części Czech. Administracyjnie znajduje się w kraju libereckim, w granicach miasta Frydlant. Usytuowany na pograniczu Gór Izerskich i Pogórza Izerskiego, stanowi centralny punkt tzw. cypla frydlanckiego. Dla podróżujących z Polski obiekt ten jest łatwo dostępny. Od przejścia granicznego w Czerniawie-Zdroju ten wspaniały zamek jest oddalony o zaledwie 12 km. Budowla powstała na masywnej, bazaltowej skale, wznoszącej się na wysokość 334 m n.p.m., która góruje nad miastem i doliną rzeki Witki. Wybór takiej lokalizacji nie był przypadkowy. W średniowieczu, gdy powstawały pierwsze fortyfikacje, strome, niemal pionowe zbocza bazaltowego wzgórza stanowiły naturalną, niezwykle trudną do sforsowania barierę obronną. Od wieży strażniczej do arystokratycznej rezydencji Lokalne podania wskazują, że na skale, na której wzniesiono zamek, już w XI wieku istniała wieża strażnicza, strzegąca szlaku handlowego. Należy jednak podkreślić, że pierwsza pisemna wzmianka na temat zamku pochodzi z 1278 roku. Król czeski Przemysł Ottokar II sprzedał wówczas te dobra Rudolfowi von Biberstein. Budowę murowanej warowni rozpoczęto najprawdopodobniej w połowie XIII wieku. Ród Bibersteinów panował we Frydlancie przez niemal trzysta lat, rozbudowując pierwotną fortyfikację w potężny gotycki zamek. Zamek pod rządami Redernów W 1558 roku dobra frydlanckie stały się własnością rodu Redernów. Rozpoczęła się wówczas największa w historii warowni przebudowa. Priorytetem nowych właścicieli nie była wyłącznie obrona. Burzliwe średniowiecze dobiegło końca. Redernowie należeli do innej epoki – renesansu. Sprawni zarządcy i znani mecenasi sztuki chcieli stworzyć wspaniałą, reprezentacyjną rezydencję, która świadczyłaby o ich statusie i bogactwie. Na przełomie XVI i XVII wieku zlecili włoskiemu architektowi, Marco Spazzio di Lancio, budowę nowego renesansowego pałacu i kaplicy, które zostały harmonijnie dołączone do starej, gotyckiej części. Redernowie byli protestantami, a świadectwem ich wiary jest zachowany do dziś renesansowy ołtarz w zamkowej kaplicy, będący cennym zabytkiem z czasów przed wojną trzydziestoletnią. Terra felix W 1622 roku Albrecht von Wallenstein nabył dominium frydlanckie za 150 tys. guldenów. Zamek stał się wówczas centralnym punktem ogromnej machiny ekonomiczno-militarnej. Podczas gdy Europę pustoszyła wojna trzydziestoletnia, jego ziemie przeżywały okres prosperity. Zyskały wówczas miano Terra felix, czyli „szczęśliwej ziemi”. Rosnąca potęga i niezależność Wallensteina wzbudziły jednak nieufność cesarza Ferdynanda II. Oskarżony o zdradę, został zamordowany w Chebie w 1634 roku. Epoka Gallasów Po śmierci Wallensteina, cesarz przekazał dobra frydlanckie swojemu wiernemu generałowi – Maciejowi von Gallas. Jego potomkowie, a od 1759 roku linia Clam-Gallasów, władali zamkiem przez kolejne trzysta lat, aż do 1945 roku. To właśnie ten ród dokonał rzeczy bezprecedensowej. W 1801 roku Clam-Gallasowie otworzyli część zamkowych komnat dla zwiedzających, tworząc tym samym pierwsze w Europie Środkowej muzeum zamkowe. Ostatnie większe prace budowlane były realizowane w latach 60. XIX wieku, kiedy przebudowano skrzydło kasztelana. Narodowe dziedzictwo Na mocy dekretów Beneša, w 1945 roku zamek został przejęty przez rząd czechosłowacki. Dziś jest zarządzanym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa zabytkiem kultury i pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych historycznych obiektów w Czechach. Od 1995 roku prowadzony jest szeroko zakrojony program renowacji, który przywraca komnatom ich dawny blask. Architektura gotyku i renesansu W architekturze zamku Frydlant wyraźnie uwidaczniają się wpływy dwóch epok. Najstarszą częścią kompleksu jest zamek górny, który zachował swój pierwotny, gotycki charakter. Jego architektura jest w pełni podporządkowana funkcji obronnej, o czym świadczą grube mury, blanki i wąskie otwory strzelnicze. Dominującym w tej części elementem jest potężna, cylindryczna wieża. Nieco wyżej mieści się renesansowy pałac, którego fasady zdobią wspaniałe dekoracje sgraffitowe. Ta wyrafinowana technika, polegająca na zdrapywaniu wierzchnich, wilgotnych warstw tynku w celu odsłonięcia warstwy o innym kolorze, tworzy bogate wzory. Prawdziwą perłą jest zamkowa kaplica św. Anny. Jej wnętrze skrywa dwa wspaniałe ołtarze. Pierwszy, renesansowy, pochodzi z czasów protestanckich Redernów. Drugi, barokowy, został ufundowany przez katolicki ród Gallasów. Zwiedzanie zamku Frydlant Dla zwiedzających udostępniono wszystkie największe skarby zamku – wspaniałe pomieszczenia, wypełnione oryginalnymi meblami, obrazami, porcelaną i tysiącami innych przedmiotów, tworzących autentyczny wystrój arystokratycznej rezydencji. Na szczególną uwagę zasługują: kuchnia zamkowa – doskonale zachowane pomieszczenie z XVIII wieku z oryginalnymi piecami kaflowymi i imponującą kolekcją miedzianych naczyń; sala rycerska – reprezentacyjna sala ozdobiona portretami właścicieli zamku i herbami rodowymi; zbrojownia – zgromadzono tam ogromną kolekcję, na którą składa się ponad 1000 sztuk broni myśliwskiej i wojskowej. Ekspozycje obejmują również unikatową kolekcję fajek, gabinet zarządcy dóbr, pokój dziecięcy, łazienkę zamkową oraz w pełni zachowany mundur austriackiego feldmarszałka Radetzky’ego. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Byłem w nowym muzeum w Egipcie. Ten błąd popełniają turyści!
Poleciałem do Kairu, by zobaczyć nowe Wielkie Muzeum Egipskie w Gizie. I przyznaję, że jestem zszokowany jego rozmachem. To największa instytucja poświęcona jednej cywilizacji – kompleks o powierzchni około pół miliona metrów kwadratowych (to jak 70 pełnowymiarowych boisk piłkarskich), położony zaledwie dwa kilometry od piramid.
Spis treści: Co skrywa grobowiec Tutanchamona? Niezwykła ekspozycja w nowym muzeum Nie tylko Tutanchamon. Nie popełniajcie tego błędu Co czeka na zwiedzających po zwiedzaniu? Czekoladki, szale i kuchnia faraonów Praktyczne wskazówki dla zwiedzających. Jak uniknąć tłumów i ile kosztuje bilet? Budynek GEM (Grand Egyptian Museum) zaprojektowany przez irlandzkich architektów, faktycznie jest ogromny i nowoczesny, a swoją formą i detalami nawiązuje do piramid. W holu głównym gości wita 11-metrowy i ważący 83 tony posąg Ramzesa II. Potem przechodzi się do głównych galerii z ponad 100 tysiącami artefaktów. I to jakimi! Co skrywa grobowiec Tutanchamona? Niezwykła ekspozycja w nowym muzeum Po raz pierwszy w jednym miejscu pokazano kompletny zbiór ponad pięciu tysięcy obiektów z grobowca Tutanchamona. I ta kolekcja zrobiła na mnie największe wrażenie. Galerie Tutanchamona są zaprojektowane tak, aby odtworzyć strukturę samego grobowca. Każda sekcja odpowiada jednemu z pomieszczeń: przedsionkowi, komorze grobowej, czy skarbcowi. To pozwala bardziej zrozumieć rytuał, estetykę i logistykę pochówku młodego faraona. W muzeum zobaczycie najsłynniejsze obiekty, m.in. złotą maskę, trzy antropoidalne trumny (z których jedna, ta wewnętrzna, wykonana jest z litego złota), a także elementy czterech złoconych skrzyń-sarkofagów, które niczym matrioszki otaczały miejsce pochówku. Są także łuki i kołczany, tarcze, łoża ceremonialne w kształcie zwierząt, skrzynie podróżne, stołki, naczynia na kosmetyki, alabastrowe lampy, kosze na żywność, wino i ziarno. Wszystko to – często zaskakująco codzienne przedmioty – miało towarzyszyć faraonowi w życiu pozagrobowym. Nie tylko Tutanchamon. Nie popełniajcie tego błędu Mam do Was pewną prośbę, bo zauważyłem, że mnóstwo turystów zaraz po wejściu idzie prosto do zbiorów z grobowca Tutanchamona, w ogóle nie patrząc na to co mija po drodze. A to wielki błąd, którego tutaj nie popełnijcie. Łatwo bowiem zapomnieć, że GEM to o wiele więcej niż tylko złoto młodego faraona. Warto więc zatrzymać się na dłużej w pozostałych częściach muzeum, bo to właśnie one budują pełniejszy obraz starożytnego Egiptu. Niesamowita jest wielka klatka schodowa, gdzie ustawiono dziesiątki kolosalnych rzeźb i fragmentów świątyń. Wygląda jak archeologiczna aleja prowadząca przez epoki: mijamy faraonów, bogów, strażników grobowców, monumentalne głowy, fragmenty stel i posągów – i można to wszystko zobaczyć jadąc ruchomym chodnikiem. Równie imponująca jest odbudowana i przeniesiona tu Słoneczna Łódź Cheopsa, pokazana w sposób pozwalający z bliska prześledzić kunszt starożytnych cieśli oraz rytualne znaczenie „statków duszy”. W innych galeriach znajdziecie sekcje poświęcone życiu codziennemu: naczynia, biżuterię, narzędzia, zabawki, elementy wyposażenia domów i świątyń – rzeczy, które przybliżają dawne życie w dolinie Nilu może i lepiej niż najbardziej spektakularne skarby królewskie. Co czeka na zwiedzających po zwiedzaniu? Czekoladki, szale i kuchnia faraonów Kiedy już nacieszycie oko tym przepychem sprzed wieków i wrócicie do teraźniejszości, możecie odpocząć w restauracjach i kawiarniach znajdujących się w muzeum albo zajrzeć do sklepu z pamiątkami – są i ciekawe albumy, także egipskie książki kucharskie, repliki artefaktów, a także czekoladki w kształcie piramid (Japończycy oszaleli na ich punkcie, sam widziałem ich spontaniczne reakcje), poszewki na poduszki czy lniane szale i szaty dobrej jakości. Praktyczne wskazówki dla zwiedzających. Jak uniknąć tłumów i ile kosztuje bilet? W muzeum spędziłem ponad 4 godziny, a mógłbym zostać dłużej – nikt nikogo tu nie popędza, kolekcje można oglądać tak długo, jak się chce. Ile to kosztuje? Cena biletu to 1450 funtów egipskich, czyli ok. 110 zł. Bilet kupiłem przez internet, bo chciałem mieć pewność, że wejdę – muzeum odwiedza teraz dziennie blisko 20 tysięcy osób. Żeby uniknąć tłumów, zarezerwowałem wejście na godzinę 8:30 i to była dobra decyzja. Muzeum dostępne jest dla osób z ograniczona mobilnością. Źródło: gem.eg Nasz autor Michał Cessanis Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Prowadzi blog podróżniczy „Cessanis na walizkach".
Brytyjczycy z uznaniem o Warszawie. Docenili nie tylko znane atrakcje – także te niszowe
Brytyjski dziennik The Telegraph opublikował pełen superlatyw artykuł o atrakcjach Warszawy. Wyczerpujący tekst opisuje 20 różnorodnych atrakcji – od ikon architektury, po niszowe muzea. Jak Brytyjczycy widzą naszą stolicę?
„The Telegraph” przedstawia Warszawę jako miasto o niezwykle bogatej ofercie kulturalnej, szczególnie atrakcyjne dla miłośników muzeów. Podkreśla, że stolica łączy monumentalne instytucje historyczne z mniejszymi, bardzo oryginalnymi muzeami, tworząc wszechstronny obraz polskiej przeszłości. Ale pokazuje też, że Warszawa to nie tylko muzea – równie ważne są królewskie rezydencje, punkty widokowe, zielone przestrzenie czy wyjątkowe wydarzenia. Brytyjczyk chwali Warszawę Autorem tekstu jest Marc Di Duca, dziennikarz i autor przewodników, który do Warszawy przyjeżdża już od 20 lat i jest fanem historii naszej stolicy oraz pozostałości po epoce PRL. Nic więc dziwnego, że na swojej liście umieścił między innymi Muzeum życia w PRL przy Placu Konstytucji. Określił Warszawę wręcz jako „nirwanę dla miłośnika muzeów". Di Duca rekomenduje najważniejsze warszawskie atrakcje, dzieląc je na pięć kategorii: muzea, atrakcje za darmo, najlepsze dla rodzin, królewskie oraz dla miłośników historii. Oto one. Najlepsze muzea Na czele listy stoi Muzeum POLIN – nazwane jednym z najlepszych muzeów w Polsce, oferującym „podróż przez tysiąc lat historii Żydów polskich”. Drugie miejsce przypadło Muzeum Życia w PRL, za sugestywnie pokazaną codzienność czasów komunizmu. Dziennik wyróżnia także: Muzeum Wojska Polskiego, Stację Muzeum, Muzeum Warszawy, Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie, Neon Muzeum, Muzeum Historii Polski. The Telegraph podkreśla różnorodność – od wielkich narracji narodowych, przez lokalne, aż po niszowe tematy. Najlepsze darmowe atrakcje Tu Brytyjczycy wyróżnili recitale Chopinowskie w Łazienkach, określone jako kultowe i masowo odwiedzane przez mieszkańców, a także Stare Miasto z Kolumną Zygmunta jako „imponujący przykład powojennej rekonstrukcji”. Najlepsze atrakcje dla rodzin Wśród polecanych miejsc znalazły się: Centrum Nauki Kopernik – opisane jako najciekawsze dla młodych odkrywców, Warszawskie Zoo, punkty widokowe: Pałac Kultury i Nauki oraz Varso Tower, najwyższy budynek Unii Europejskiej. Najlepsze atrakcje królewskie Monarchia to najwyraźniej ważny temat dla Brytyjczyków, bo The Telegraph wydzielił tu osobną kategorię warszawskich atrakcji. A są to: Pałac w Wilanowie z ogrodami, Park Łazienkowski z Pałacem na Wyspie, Zamek Królewski, odbudowany po wojnie i pełen historycznych wnętrz. Najlepsze miejsca dla pasjonatów historii Brytyjski dziennik podkreśla tą kategorią dramatyczne momenty dziejów Warszawy. Tu najważniejsze atrakcje to: Muzeum Powstania Warszawskiego, Pomnik Bohaterów Getta, Pomnik Powstania Warszawskiego na Placu Krasińskich. Tak widzą Warszawę Brytyjczycy i warto z nich wziąć przykład. Niektóre atrakcje, np. Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie są rzadko odwiedzane przez samych Polaków, a szkoda. Źródło: The Telegraph Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
W Krakowie jest miejsce, które zachwyca nawet stałych bywalców. Niewielu o nim słyszało
Kraków od lat pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych miast w Polsce – magnetycznym zarówno dla turystów z kraju, jak i z zagranicy. Większość kieruje swoje kroki w dobrze znane miejsca, które od dawna znajdują się w przewodnikach. Tymczasem jedno z najciekawszych krakowskich doświadczeń, choć położone blisko centrum, wciąż pozostaje poza głównym nurtem zwiedzania. To przestrzeń, która zachwyca autentycznością, spokojem i mistrzostwem rzemiosła, a jednocześnie nie jest jeszcze oblegana przez tłumy.
Osoby odwiedzające Kraków zazwyczaj rozpoczynają swoją trasę od Starego Miasta, podziwiając Rynek Główny, zabytkowe kamienice, Kościół Mariacki, Sukiennice czy Barbakan. Następnie ruszają w stronę Wawelu, Kazimierza lub Podgórza, skupiając się na miejscach najbardziej rozpoznawalnych. Jednak miasto skrywa także przestrzenie znacznie bardziej kameralne – takie, które pozwalają spojrzeć na Kraków przez pryzmat detalu, rzemiosła i historii opowiadanej z zupełnie innej perspektywy. Jednym z nich jest wyjątkowe muzeum, w którym proces twórczy można obserwować z bliska, a sztuka szkła ożywa na oczach odwiedzających. Najstarsza pracownia witrażowa w Polsce. Tu historia wciąż żyje Urokliwe krakowskie muzeum znajduje się niedaleko Starego Miasta, w dawnej siedzibie Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński, założonego w 1902 roku. To tu przez dziesięciolecia powstawały witraże projektowane przez Wyspiańskiego, Mehoffera i innych mistrzów Młodej Polski. Już sam budynek jest wyjątkowy, gdyż zaprojektowano go tak, by sprzyjał pracy ze szkłem – ma wysokie pomieszczenia, duże okna i układ podporządkowany światłu, który od początku miał umożliwić rzemieślnikom precyzyjną, wielogodzinną pracę. Z tego względu, że pracownia funkcjonowała nieprzerwanie przez ponad 120 lat, miejsce przy alei Zygmunta Krasińskiego 23 zachowało swój pierwotny charakter, a dziś pełni jednocześnie funkcję działającego zakładu i muzeum, które pozwala zajrzeć za kulisy procesu twórczego. To właśnie to połączenie tworzy atmosferę, jakiej trudno doświadczyć gdziekolwiek indziej. Zwiedzający nie tylko oglądają historyczne witraże, lecz także wchodzą między stoły kreślarskie, piecyki, stojaki z barwnym szkłem i stanowiska, przy których artyści malują detale, obrabiają tafle i lutują ołowiane ramy. Gdy szkło podniesione do światła odsłania głębię koloru, a rzemieślnik precyzyjnie prowadzi linię pędzla lub rozgrzewa metal, łatwo zrozumieć, jak ogromnej koncentracji i cierpliwości wymaga ta forma sztuki. Wrażenie potęguje świadomość, że przez lata powstawały tu witraże zdobiące najważniejsze budowle – i że proces ich tworzenia, choć dziś wspierany nowoczesnymi narzędziami, przebiega w niemal niezmieniony sposób. Pracownia działa w pełnym wymiarze do dziś, przyjmując nowe zlecenia od kościołów, instytucji i prywatnych kolekcjonerów. Jednocześnie muzeum prowadzi szeroką działalność edukacyjną, organizując warsztaty dla dzieci i młodzieży, oprowadzania tematyczne, a także wystawy czasowe uzupełniające stałą ekspozycję „Galeria Młodopolskich Mistrzów Witrażu”. Jeszcze kilka lat temu miejsce otwierało się głównie dla zorganizowanych grup, co sprawiało, że pozostawało sekretem znanym raczej miłośnikom sztuki niż przeciętnym turystom. Dziś sytuacja się zmieniła i indywidualni odwiedzający mogą wejść do pracowni niemal o każdej porze, stając się świadkami pracy artystów. Dzięki temu Muzeum Witrażu przestało być jedynie archiwum historii, a stało się przestrzenią, w której tradycyjne rzemiosło trwa, rozwija się i rezonuje z rytmem współczesnego Krakowa. Od Leonarda da Vinci po nowoczesne wnętrza. Kraków w artystycznej odsłonie Choć Pracownia i Muzeum Witrażu pozwala zobaczyć Kraków z perspektywy światła i rzemiosła, część odwiedzających może chcieć dopełnić tę artystyczną podróż miejscem, w którym historia sztuki nabiera innego wymiaru. Wystarczy wtedy krótki spacer, by znaleźć się w Muzeum Książąt Czartoryskich, czyli jednej z najważniejszych kolekcji w Polsce. To właśnie tu znajduje się „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, dzieło tak szczególne, że dla wielu samo w sobie staje się powodem przyjazdu do Krakowa. Co więcej, obok obrazu włoskiego mistrza prezentowane są tam prace Rembrandta, arcydzieła malarstwa europejskiego, bogaty zbiór rzemiosła artystycznego oraz pamiątki związane z historią Polski. Zwiedzanie tych sal naturalnie staje się kontynuacją doświadczenia rozpoczętego w muzeum witrażu – najpierw możemy obserwować, jak powstaje współczesne rzemiosło, a chwilę później stajemy przed dziełami, które od stuleci wyznaczają kanony piękna. Taka podróż przez różne odsłony sztuki sprawia, że wielu gości może szukać miejsca, które dopełni estetyczne doświadczenia. Tu pojawia się hotel TRIBE Krakow Old Town – nowy, otwarty w 2025 roku obiekt, zlokalizowany kilka minut od dworca i Starego Miasta. Bliskość najważniejszych muzeów i zabytków nie jest tu przypadkowa, ponieważ TRIBE powstał z myślą o osobach, które chcą Kraków odczuwać, a nie tylko zwiedzać. Jego wnętrza, inspirowane filmową estetyką Davida Lyncha, budują atmosferę lekko tajemniczą, pełną miękkiego światła, welurowych tkanin i mocnych kolorystycznie akcentów. To jeden z powodów, dla których TRIBE już w pierwszych miesiącach działalności stał się miejscem chętnie wybieranym przez osoby, które w Krakowie szukają czegoś więcej niż standardowego noclegu – pragną estetyki, harmonii i wrażenia, że miasto towarzyszy im przez cały pobyt, również po zamknięciu muzealnych drzwi. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Turyści walą tutaj drzwiami i oknami. Co jest w środku egipskiego giganta?
Wielkie Muzeum Egipskie cieszy się sporym zainteresowaniem polskich podróżników. Liczba wyszukiwań lotów do Kairu gwałtownie wzrosła tuż po 1 listopada, czyli oficjalnym otwarciu muzeum. Część z zabytków eksponowanych w tej placówce wykopali polscy archeolodzy.
Budowa Wielkiego Muzeum Egipskiego w Gizie, obok słynnych piramid, trwała 20 lat. Tyle samo co wznoszenie starożytnych piramid. Nie ma co się dziwić – to jedno z największych muzeów świata. Projekt napotkał liczne problemy, w tym brak funduszy, niepokoje społeczne, pandemię COVID-19 i wojnę w Gazie, co przyczyniło się do wieloletnich opóźnień. W końcu jednak Wielkie Muzeum Egipskie jest w pełni otwarte dla zwiedzających. Po kilkudniowej ceremonii otwarcia, która rozpoczęła się 1 listopada, do tej placówki ustawiają się tłumy chętnych. Tłumy w muzeum Rząd egipski przygotował szeroką kampanię informacyjną na temat muzeum. W efekcie wielu turystów zdecydowało się na jego zdwiedzenie. Średnio każdego dnia pojawia się około 19 tysięcy odwiedzających, ale kilka dni po otwarciu sprzedano 27 tysięcy wejściówek na jeden dzień. Władze muzeum postanowiły wprowadzić limit 20 tysięcy zwiedzających dziennie. Najlepiej zakupić bilety na oficjalnej stronie muzeum, bo w innym przypadku można „pocałować klamkę”. Polacy w Wielkim Muzeum Egipskim? Wygląda na to, że również wśród polskich podróżników można dojrzeć „efekt Wielkiego Muzeum Egipskiego”. Zgodnie z danymi Kiwi.com liczba wyszukiwań lotów do Kairu gwałtownie wzrosła tuż po oficjalnym otwarciu muzeum 1 listopada. Tylko tego dnia wyszukiwania z Polski zwiększyły się o +25,59%, a następnego dnia, 2 listopada, odnotowano kolejny wzrost o +18,42%. Loty bezpośrednie z Polski dostępne są z lotniska Chopina w Warszawie (WAW) do portu lotniczego Kair (CAI). W grudniu ceny biletów zaczynają się od około 970 PLN, przy średnim czasie lotu wynoszącym około 4 godzin. Według Kiwi.com zjawisko to przypomina międzynarodowy boom, jaki odnotowała Sycylia po premierze drugiego sezonu serialu HBO „Biały lotos”, bo turystykę napędza zarówno przemysł filmowy, ale też wydarzenia związane z szeroko pojętą kulturą – na przykład otwarcie supernowoczesnego muzeum. Polaków nie trzeba zachęcać do wyjazdu do Egiptu. W tym roku dotarło tam już około 1 mln turystów znad Wisły, chociaż głównie wylegują się na plażach nad Morzem Czerwonym. Polskie „ślady” w Wielkim Muzeum Egipskim Wielkie Muzeum Egipskie prezentuje ponad 100 tys. zabytków. Wśród nich jest niemal pełne wyposażenie słynnego grobowca Tutanchamona, ale też olbrzymie posągi królów Egiptu czy łodzie należące do budowniczego najwięcej piramidy w Egipcie – Cheopsa. Mało kto zdaje sobie jednak sprawę z tego, że część zabytków prezentowanych na wystawach wydobyli polscy archeolodzy. Są to: dwie złote figury z Tell el-Farcha – mają ok. 3200 lat p.n.e. Są zatem starsze od pierwszych piramid egipskich o dobre kilkaset lat; depozyt wotywny z Tell el-Farcha składający się z figurek wykonanych z kła hipopotama sprzed 5 tysięcy lat (dynastia 0 i początki panowania pierwszych faraonów; bloki ze świątyni Totmesa III w Deir el-Bahari – budowla badana od ponad 60 lat. Pięknie zachowały się kolorowe polichromie. Ambasador Egiptu w Polsce Ahmed ElAnsary na spotkaniu inaugurującym Wielkie Muzeum Egipskie zauważył, że polscy archeolodzy odegrali i nadal odgrywają ważną rolę w pracach wykopaliskowych w Egipcie. Miejmy nadzieję, że przyszłość będzie wyglądała podobnie. Źródła: Kiwi.com, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
W Poznaniu powstaje Muzeum Powstania Wielkopolskiego. Jego forma zaskakuje
Pod koniec 2027 roku zostanie otwarta nowa siedziba Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918–1919. Będzie przykryta imponującą kopułą o rozpiętości 30 m. Inspiracją dla formy architektonicznej i układu przestrzennego kompleksu muzealnego były pierwsze osady i grody z Wielkopolski.
Obecnie muzeum znajduje się w historycznym budynku Odwachu na poznańskim Starym Rynku. Nowa siedziba powstaje u podnóża Wzgórza Świętego Wojciecha. Jak będzie wyglądać nowe muzeum? Serce muzeum skrywać się będzie pod ziemią, gdzie znajdzie się sala wystawy stałej. Ta zaprojektowana na planie rotundy przestrzeń ekspozycyjna o powierzchni ponad 3 tys. m2 przykryta będzie kopułą o rozpiętości 30 m. Ekspozycja w narracyjny sposób opowie historię blisko dwóch wieków wielkopolskiej drogi do niepodległości, zwieńczonej zwycięskim Powstaniem Wielkopolskim. Na wystawie stałej zaprezentowana będzie kolekcja ponad 2 tys. oryginalnych, często unikatowych eksponatów. Część z nich to niepokazywane dotąd osobiste pamiątki po powstańcach. Na powierzchni ziemi znajdzie się miejski plac. To współczesna agora i miejsce „spotkania twarzą w twarz”, zaprojektowane z myślą o mieszkańcach Poznania – wynika z opisu przesłanego przez pracownię architektoniczną WXCA sp. z o.o. z Warszawy. Piastowskie grody i osady – inspiracją dla architektów Prace nad budową muzeum rozpoczęły się ponad rok temu, poniżej poziomu gruntu. – Obecny etap realizacji nowej siedziby Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918–1919 w Poznaniu to swoisty punkt zwrotny – moment, w którym budowa zaczyna wychodzić z ziemi, zarówno w sensie konstrukcyjnym, jak i wizualnym – relacjonuje Adam Mierzwa, architekt WXCA. Aktualnie ponad poziomem gruntu powstają ściany budynków towarzyszących. Pomieszczą nowoczesne przestrzenie służące realizacji szerokiego programu działań kulturalnych i naukowo-edukacyjnych. Będzie tam: audytorium, biblioteka, czytelnia, sale warsztatowe, sale wystaw czasowych, pomieszczenia do konserwacji muzealiów, pomieszczenia techniczne oraz miejsca pracy dla pracowników instytucji. – Inspiracją dla formy architektonicznej i układu przestrzennego bloków muzealnych były pierwsze osady i grody, które powstawały na terenie Wielkopolski, regionu będącego kolebką polskiej państwowości. To budynki o prostej, kubicznej architekturze – tłumaczy architekt Szczepan Wroński, założyciel pracowni WXCA. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem nowa siedziba muzeum zostanie oddana dla publiczności w grudniu 2027 r. Czym było Powstanie Wielkopolskie? Powstanie Wielkopolskie rozpoczęło się 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu. Jego przyczyną była wizyta w tym mieście słynnego pianisty, męża stanu Ignacego Jana Paderewskiego. Jego płomienne przemówienie z okna hotelu Bazar pobudziło Wielkopolan do walki, jednak nie był to spontaniczny zryw – przygotowywano się do niego bardzo długo. Do końca 1918 roku Polakom udało się zająć większą część Poznania. Symbolicznym momentem było wyzwolenie lotniska Ławica 6 stycznia 1919 roku. Powstanie zakończyło się jednak dopiero 16 lutego 1919 r. Zdaniem historyków, Powstanie Wielkopolskie wpłynęło na zmianę przebiegu zachodniej granicy. Gdyby do niego nie doszło, status dużych obszarów Wielkopolski mógłby być inny. Po zakończeniu powstania do postanowień rozejmu w Trewirze zawartego między Ententą i Niemcami, dodano zobowiązanie Republiki Weimarskiej do zakończenia kroków zaczepnych przeciw Polakom. Wytyczono też linię demarkacyjną. Źródła: IPN, WXCA Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Polacy tłumnie odwiedzają Egipt. Ambasador tego kraju wskazuje nowy powód do takiej wyprawy
Polska zajmuje piąte miejsce wśród krajów europejskich generujących ruch turystyczny do Egiptu. Całkowita liczba polskich urlopowiczów wynosi obecnie nieco poniżej 1 miliona rocznie – powiedział National Geographic Polska ambasador Egiptu w Polsce Ahmed ElAnsary. Czy nowo otwarte Wielkie Muzeum Egipskie będzie dodatkowym magnesem?
Egipt od lat znajduje się w czołówce krajów, do których Polacy wybierają się na urlopy. Turyści doceniają zarówno korzystną pogodę przez cały rok, jak i piękne plaże czy rafy koralowe. Istotnym magnesem jest też dziedzictwo historyczne w postaci zabytków z ery faraońskiej. Na początku listopada odbyło się oficjalne otwarcie Wielkiego Muzeum Egipskiego obok słynnych piramid w Gizie. Z tej okazji ambasada Egiptu w Polsce zorganizowała w Warszawie wydarzenie inaugurujące tę inwestycję. Wielkie marzenie przekute w rzeczywistość – Trzy dekady temu Wielkie Muzeum Egipskie było tylko marzeniem – powiedział ambasador Egiptu w Polsce Ahmed ElAnsary. Podkreślił, że instytucja ta jest arcydziełem nowoczesnej architektury i inżynierii, zlokalizowanym jako pomost między ponadczasowymi piramidami w Gizie a stolicą, Kairem. – Historia kryjąca się za murami muzeum sięga tysięcy lat. Każda galeria i każdy korytarz oferuje wyjątkową i wyrafinowaną podróż przez różne czasy – dodał ambasador. – Przez stulecia budownictwo było jednym z niezatartych atrybutów starożytnej cywilizacji egipskiej. I rzeczywiście, przetrwało próbę czasu, pokonując w ten sposób przeciwników rozwoju. Kierując się tą wieczną mądrością przodków, Egipt niósł to samo ponadczasowe przesłanie: budować, a nie niszczyć – podkreślił ambasador. Wskazał na to, że w muzeum można zobaczyć kolosalne posągi faraonów, ale też kompletne wyposażenie grobowca Tutanchamona. O tej postaci mówił w czasie uroczystości archeolog prof. Sławomir Rzepka z Wydziału Archeologii UW Stwierdził, że Tutanchamon „jest supergwiazdą nowo otwartego Wielkiego Muzeum Egipskiego”, mimo pewnego paradoksu: jego miejsce ostatniego spoczynku jest najmniejszym królewskim grobowcem w Dolinie Królów. Polacy w Egipcie Ambasador Egiptu w Polsce Ahmed ElAnsary odniósł się też do relacji polsko-egipskich. Zauważył, że polscy archeolodzy odegrali i nadal odgrywają ważną rolę w pracach wykopaliskowych w Egipcie. Dodał, że aktywność badaczy przeszłości bez wątpienia położyła „solidny fundament”, na którym wzajemne stosunki egipsko-polskie ewoluowały przez lata. Ale kluczową kwestią stosunków dwustronnych naszych krajów jest turystyka. – W tym roku mogę powiedzieć, że całkowita liczba polskich turystów [odwiedzających Egipt – przyp. red.] wynosi obecnie nieco poniżej 1 miliona turystów rocznie – przekazał National Geographic Polska ambasador ElAnsary. Dodał, że Polska zajmuje piąte miejsce wśród krajów europejskich generujących ruch turystyczny do Egiptu. – Polacy uwielbiają pogodę w Kairze. Głównymi destynacjami są Szarm el-Szejk, Nuwejba i Marsa Alam – powiedział. Teraz – jak podkreślił ambasador – Egipt chciałby zachęcić Polaków również do wizyty w nowo otwartym Wielkim Muzeum Egipskim. A „jego drzwi są otwarte dla Polaków w każdej chwili”. Polska oczami Egipcjanina Ambasador Egiptu w Polsce Ahmed ElAnsary objął placówkę nieco ponad rok temu. Zapytaliśmy dyplomatę o to, co go najbardziej zaskoczyło w naszym kraju. – Nie powiedziałbym, że to zaskoczenie, ale jedną rzeczą, która naprawdę przykuła moją uwagę, jest poczucie tożsamości narodowej, które mają Polacy. Wydaje się, że Egipt i Polska podzielają ten sam pogląd – zauważył. W jego ocenie poczucie tożsamości narodowej jest bardzo ważne. – To jedyna rzecz, która może utrzymać kraj razem, i to jest coś, co naprawdę zrobiło na mnie wrażenie i co podziwiam, że Polacy są tak dumni z siebie i tak dumni ze swojego kraju – zaznaczył. Ambasador powiedział, że Polska w jego ocenie jest krajem, któremu udało się przekształcić w bardzo krótkim czasie i jest to dla Egiptu niezawodny partner. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Wielkie Muzeum Egipskie zachwyca. „To uczta dla konesera”. Co robi największe wrażenie?
To nie kolejna galeria pełna nudnych gablot. Wielkie Muzeum Egipskie to monumentalna opowieść o cywilizacji faraonów. Jak mówią nasze rozmówczynie „nie sposób zobaczyć wszystkiego za jednym razem”, a całość „robi olbrzymie wrażenie”. Oficjalne i pełne otwarcie tego niezwykłego obiektu – na początku listopada.
Wielkie Muzeum Egipskie ma powierzchnię pół miliona metrów kwadratowych, czyli bliską 70 boisk do piłki nożnej. To jedno z największych na świecie muzeów właśnie otwarto, po dwudziestu latach prac budowlanych. Tyle samo czasu potrzebowali starożytni Egipcjanie na wznoszenie piramid. Zebraliśmy pierwsze wrażenia dotyczące muzeum. Oficjalna ceremonia otwarcia tego obiektu muzealnego potrwa aż trzy dni i rozpocznie się 1 listopada. Ale uwaga: będzie to wydarzenie zamknięte dla ruchu turystycznego, w którym wezmą tylko zaproszeni goście. Oczekuje się udziału przywódców z kilkudziesięciu państw. Turyści będą mogli wejść do muzeum 4 listopada, czyli we wtorek. Koszt biletu dla obcokrajowców to 1450 funtów egipskich, czyli około 110 zł dla dorosłych, a dla dzieci – ok. 60 złotych. Wielkie Muzeum Egipskie – „uczta dla konesera” Wielkie Muzeum Egipskie zostało częściowo otwarte na przełomie 2023 i 2024 roku. Co o nim sądzą pierwsi zwiedzający? – Muzeum robi ogromne wrażenie rozmiarami budynku i jego architekturą. Zarówno obelisk stojący przed muzeum, posąg Ramzesa II witający wchodzących do środka, jak i wszystkie obiekty prezentowane na klatce schodowej początkowo wydają się małe w stosunku do muzeum. Ogrom całego założenia dociera do nas nagle, kiedy staniemy obok nich i jesteśmy w stanie obiektywnie ocenić ich wielkość – powiedziała National Geographic Polska dr hab. Agnieszka Mączyńska, archeolog z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, ekspertka w dziedzinie Egiptu predynastycznego. Spore wrażenie zrobiła też na niej lokalizacja muzeum – niedaleko świetnie widocznych piramid w Gizie. – Otwarte dotychczas galerie zachwycają obiektami, ale także układem. Wszystko, co najpiękniejsze i najważniejsze jest umieszczone w gablotach i nie potrzebuje żadnej dodatkowej oprawy. A multimedia nie są nachalne i stanowią uzupełnienie całości. Okazało się, że 4 godziny zwiedzania to za mało i z pewnością jeszcze tam wrócę. Jako muzealnik jestem zachwycona – dodała dr hab. Mączyńska. „Starannie zaprojektowane” Zachwytu nie kryje również dr Aleksandra Hallmann, egiptolog z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN. – Monumentalna architektura, starannie zaprojektowane oświetlenie oraz widok na piramidy tworzą wyjątkową atmosferę. Zachwyca atrium z kolosem Ramzesa II i ekspozycja rzeźb rozmieszczonych na monumentalnych schodach – powiedziała. Według niej multimedialne prezentacje i cyfrowe rekonstrukcje pozwalają zrozumieć kontekst i funkcję eksponatów, w tym wielu obiektów nigdy wcześniej niepokazywanych. – To uczta dla konesera, który chce tam wracać gdyż nie sposób zobaczyć wszystkiego za jednym razem – podkreśliła. Co wiemy o Wielkim Muzeum Egipskim? Muzeum zaprojektowała irlandzka firma Heneghan Peng Architects. Z szacunków „Financial Times” wynika, że koszt budowy wyniósł ponad 1 miliard dolarów. Inwestycje częściowo sfinansowano z japońskich pożyczek, funduszy rządowych i dochodów z zagranicznych wystaw prezentujących egipskie artefakty. Wewnątrz można zobaczyć niezwykłe skarby starożytnego Egiptu. Wśród najciekawszych są: Niemal kompletna kolekcja artefaktów z grobowca Tutanchamona, licząca ponad 5000 obiektów Dwa statki faraona Cheopsa. Jeden z nich jeszcze nigdy nie był prezentowany publicznie Złote figury kilkaset lat starsze od piramid odkryte przez polską ekspedycję w Tell el-Farcha w Delcie Nilu Muzeum jest zorientowane na pięciu głównych osiach rozciągających się w stronę piramid, podczas gdy szósta oś przedstawia ścieżkę chronologiczną. Prowadzi ona przez tzw. wielką klatkę schodową i stopniowo wznosi się od holu wejściowego do sal wystaw stałych. Autorzy przewodnika „Lonely Planet” opisali Wielkie Muzeum Egipskie, jako największy na świecie kompleks muzealno-archeologiczny poświęcony jednej cywilizacji. Źródła: DW, SIS, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
„Ekspozycje będą żywe”. Muzeum Kultur Świata w Poznaniu pyta: czym jest „egzotyka”?
Kilkaset obiektów z całego świata można zobaczyć w Muzeum Kultur Świata. Nowa atrakcja turystyczna Poznania znajduje się w tajemniczym budynku, należącym niegdyś do loży masońskiej.
Muzeum Kultur Świata to tak naprawdę odnowione dawne Muzeum Etnograficzne, które należy do Muzeum Narodowego w Poznaniu. Mieści się przy ulicy Mostowej 7. Jest to dawny budynek loży masońskiej. – Kolekcja muzeum, ukazująca niezwykłe bogactwo i różnorodność kultur oraz wyrażająca szacunek i pokorę wobec ich twórców, stała się impulsem do refleksji nad nazwą instytucji. W rezultacie od 2025 roku nosi ona nazwę Muzeum Kultur Świata, która w pełni oddaje charakter zgromadzonych zbiorów – wyjaśnia kierownik Muzeum Kultur Świata, Aneta Skibińska. Oficjalne otwarcie placówki w nowej odsłonie miało miejsce pod koniec października. Dlaczego warto tam wpaść? Co to znaczy „egzotyczne”? „Muzeum i zgromadzone tu z całego świata kolekcje artefaktów – dzięki nowej koncepcji i aranżacji – czynią to miejsce jednym z najbardziej charakterystycznych i wyjątkowych punktów kulturalnych Poznania” – czytamy w komunikacie placówki. Na otwarcie placówki przygotowano dwie nowe wystawy stałe: „EXotica?” oraz „Kreacje. Stroje ludowe rysowane na miarę”. Na pierwszej można zobaczyć około 600 obiektów pozyskanych podczas naukowych wypraw i badań terenowych. Ekspozycja wpisuje się w modny ostatnio trend w muzeach etnologicznych. Chodzi o refleksję nad etyką pozyskiwania obiektów spoza Europy i dawne podejście kolonialne do niektórych społeczności rdzennych. „Naszym zadaniem jest stworzenie przestrzeni do rozmów, wymiany myśli i wiedzy, dlatego wystawa stanowi nie tylko estetyczną prezentację różnorodnych kolekcji, ale także punkt wyjścia do wielu równoległych opowieści” – wyjaśniają muzealnicy. Dlatego organizatorzy wystawy stworzyli zaskakujące zestawienia przedmiotów z m.in. Indii, Peru, Amazonii, Tybetu,, Afganistanu czy Maroko z tymi pochodzącymi z Polski. Ma to pozwolić dostrzec podobieństwa tam, gdzie zwykle widzimy różnice. Ta ekspozycja to dowód na poważne zmiany zachodzące w muzeach w ostatnim czasie. Stroje, których nie ma Druga wystawa „Kreacje. Stroje ludowe rysowane na miarę” prezentuje po raz pierwszy zbiór 60 kolorowych rysunków ze spuścizny po Wiesławie Cichowicz. Stroje te zostały zniszczone w czasie II wojny światowej, a pozostała po nich tylko ta dokumentacja z lat 1930–1939. 17 tysięcy artefaktów Początki kolekcji Muzeum Kultur Świata sięgają 1911 roku. Wówczas w Muzeum im. Mielżyńskich otwarto pierwszą wystawę etnograficzną Towarzystwa Ludoznawczego. Eksponowano na niej prawie blisko tysiąc obiektów, głównie z Wielkopolski. Dziś cała kolekcja Muzeum Kultur Świata liczy 17 tys. artefaktów z ponad 50 krajów całego świata – Indii, Afganistanu, Peru, Kazachstanu, Maroko, Beninu, Mali, Kamerunu, Amazonii. Oznacza to, że tylko kilka procent z nich jest wystawiona teraz na widok publiczny, ale nowe ekspozycje będą żywe – obiekty na wystawach będą regularnie podmieniane. Obiekty w całej kolekcji są niezwykle urozmaicone. To narzędzia pracy, rzeczy elitarne i popularne, masowe, świadectwa kultur tradycyjnych i współczesnych, ale też przedmioty kultu i odświętne. Jesienią 2026 r. – po gruntownej konserwacji – w muzeum będzie można podziwiać japoński posąg Buddy. To jeden z naszych najcenniejszych obiektów Muzeum Kultur Świata. Źródło: Muzeum Narodowe w Poznaniu Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Miejsce pamięci o kulturze żydowskiej Cudem Polski 2025. To wspomnienie wielokulturowości Lubelszczyzny
Muzeum Synagogalne we Włodawie to zespół barokowych synagog i jeden z najlepiej zachowanych kompleksów żydowskich w całej Polsce. Jego urok docenili czytelnicy „National Geographic Traveler”, wybierając je jako jeden z Cudów Polski 2025. To wyjątkowe, pełne historii miejsce, które warto odwiedzić. Z wielu różnych powodów.
„Cuda Polski” to coroczny plebiscyt, podczas którego w internetowym głosowaniu wybierane są nieoczywiste, nieokryte perły polskiej turystyki. Każde województwo ma swojego zwycięzcę, a na Lubelszczyźnie rywali zdeklasowało Muzeum Synagogalne we Włodawie, które stanowi bezcenne świadectwo dziedzictwa żydowskiego. To miejsce przypominające, że historia powinna nas przede wszystkim łączyć. Jedyny taki kompleks w Europie W sercu Włodawy, na wschodnich rubieżach województwa lubelskiego, znajduje się wyjątkowe Muzeum Synagogalne. To kompleks trzech synagog zachwycających barokową architekturą oraz autentyczną atmosferą przeszłości, który stanowi wyjątkowy punkt na mapie dziedzictwa nie tylko Polski, ale i całej Europy. Zespół Synagogalny to miejsce będące nie tylko świadectwem burzliwej, wielokulturowej historii regionu, ale także centrum życia kulturalnego i edukacyjnego. Muzeum jest jedynym tego typu kompleksem na Starym Kontynencie, który obejmuje aż trzy dobrze zachowane budynki należące niegdyś do włodawskiego kahału – żydowskiej gminy wyznaniowej. Zespół Synagogalny we Włodawie Muzeum składa się z trzech Synagog. Najstarszą z nich jest Wielka Synagoga wybudowana w latach 1764–1774 – to monumentalny przykład barokowej architektury sakralnej będący dawnym domem zgromadzeń (hebr. bet ha-kneset). Jej wnętrze przyciąga misternie zdobionym aron-kodesz, czyli szafą ołtarzową, oraz zachowanymi polichromiami i hebrajskimi inskrypcjami. Dla zwiedzających jest okazją do poznania tradycji religijnej i społecznej włodawskiej społeczności żydowskiej, która stanowiła integralną część miasta aż do II wojny światowej. Niemal równie wiekowa jest Mała Synagoga (hebr. bet ha-midrasz) pochodząca z końca XVIII stulecia. Służyła jako miejsce modlitwy i studiowania ksiąg religijnych, a dziś jest przestrzenią wystawienniczą. Znajdziemy w niej m. in. zbiory judaików oraz archiwalia dotyczące losów lokalnej diaspory żydowskiej. Najmłodszym z budynków jest Dom Pokahalny z 1928 roku: pełnił on funkcje edukacyjne i społeczne i był świadkiem nowoczesnych prądów międzywojennego judaizmu. Każdy z tych obiektów jest oddzielną kartą księgi dziejów polskich Żydów na Lubelszczyźnie. Obecnie pełnią one role edukacyjne i dokumentacyjne, nie pozwalając nam zapomnieć czy przeinaczać historii naszego kraju. Zwiedzanie synagogi we Włodawie jest okazją do doświadczenia wyjątkowej atmosfery przeszłości. Festiwal Trzech Kultur we Włodawie Szczególnie ważnym wydarzeniem organizowanym przez Muzeum Synagogalne jest Festiwal Trzech Kultur, który od lat przyciąga turystów z całej Polski i zagranicy. To hołd dla wielokulturowości regionu, w którym przez wieki współistniały społeczności katolicka, prawosławna i żydowska. W trakcie festiwalu odbywają się koncerty, warsztaty, wykłady, spektakle czy wystawy, których celem jest budowanie mostów pomiędzy różnymi tradycjami i wyznaniami. W 2025 roku wydarzenie to miało szczególny wymiar ze względu na jubileuszową, XXV edycję. Następna taka okazja w przyszłym roku. Muzeum Synagogalne we Włodawie – Cud Polski 2025 – jest symbolem otwartości, pamięci i dialogu, inspirując do refleksji nad wspólną przeszłością i przyszłością regionu. Warto je odwiedzić: nie tylko przez zaszczytny tytuł, ale także z uwagi na misję, którą realizuje obiekt. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska, Muzeum Zespół Synagogalny we Włodawie Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Rozpoznajecie ten pałac? Mieści się w województwie łódzkim i został wybrany Cudem Polski 2025
Województwo łódzkie zyskało nowy powód do dumy – Muzeum Pałac Saski w Kutnie zostało uhonorowane Cudem Polski 2025 w plebiscycie magazynu „National Geographic Traveler”. Tysiące internautów uznało, że to jedno z najciekawszych miejsc w kraju. Niezwykły pałac pozwala przenieść się w czasie do innej epoki.
Na Muzeum Pałac Saski w Kutnie po zwycięstwie w plebiscycie „Cuda Polski” zwróciły się tysiące oczu. Nic dziwnego, bo to wspaniały zabytek o wyjątkowej historii, odrestaurowany z rozmachem i pasją przywracającą klimat królewskiej epoki. Jakie były dzieje tej rezydencji i czemu warto ją odwiedzić? Historia i architektura Pałacu Saskiego w Kutnie Pałac Saski w Kutnie powstał w 1750 roku na zlecenie króla Augusta III Sasa. Jego przeznaczeniem miał być królewski zajazd na zmienionej rok wcześniej trasie łączącej Drezno z Warszawą. Nowa droga miała skrócić czas przejazdu przez tereny nie znajdujące już w granicach Rzeczypospolitej. To wspaniały przykład architektury barokowej: niemal słuchać w nim gwar dworu królewskiego. Pałac był dla korony bardzo ważny i pełnił funkcję reprezentacyjną, ponieważ Kutno leżało na ważnych europejskich szlakach komunikacyjnych, a więc zatrzymywali się w nim dostojnicy i zagraniczni goście. Tak jak wiele budowli powstających na zlecenie dynastii Wettynów – a do niej należał król August – Pałac Saski w Kutnie charakteryzuje dbałość o detale i innowacyjność rozwiązań architektonicznych. Pożar pałacu i przemyślana rewitalizacja Niestety zabytkowy pałac w 2003 roku niemal doszczętnie spłonął. To jednak nie ostudziło zapału miłośników architektury i historii, a jedynie podgrzało ich nastroje. Pożar stał się iskrą potrzebną do szeroko zakrojonej rewitalizacji, której efektem jest współczesny, nowoczesny kompleks muzealny otwarty dla zwiedzających od 2023 roku. Odbudowa obiektu pochłonęła 36 milionów złotych – mimo że jego wzniesienie kosztowało raptem 6 tys. talarów – i dzisiaj Pałac Saski łączy historię Polski z nowoczesną ekspozycją. W środku znajdziemy m.in. rekonstrukcje dawnych komnat, multimedialne instalacje i interaktywne pokazy, które przeniosą nas wprost na XVIII-wieczny dwór Augusta III Sasa. Muzeum Pałac Saski w Kutnie Cudem Polski 2025 Tytuł Cudu Polski został przyznany w wyniku ogólnopolskiego głosowania internautów oraz czytelników „National Geographic Traveler”, którzy wybierali spośród 48 nominowanych lokalizacji z całego kraju. W województwie łódzkim to właśnie ten barokowy pałac zdobył największe poparcie. Zaangażowanie lokalnej społeczności i rekordowa liczba głosów z całej Polski świadczą o ogromnej wartości tego miejsca dla mieszkańców i miłośników historii. Festiwal Saski w Kutnie Jednym z najważniejszych wydarzeń cyklicznych odbywających się w pałacu jest Festiwal Saski. To wyjątkowa na skalę kraju impreza, podczas której można posłuchać koncertów muzyki dawnej, obejrzeć pokazy rekonstrukcyjne, wybrać się na warsztaty artystyczne czy prezentacje kuchni historycznej. Festiwal przyciąga zarówno mieszkańców Kutna, jak i gości z całego kraju. W pałacu regularnie odbywają się również lekcje muzealne czy prelekcje historyczne. Warto odwiedzić go także w Noc Muzeów, w trakcie której zwiedzanie odbywa się w magicznej scenerii. To jeszcze bardziej podkreśla klimat minionych epok. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska, Urząd Miasta Kutno, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi, Uniwersytet Łódzki Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
W nowym muzeum zobaczysz skarby Tutanchamona i statki Cheopsa. Jest data otwarcia
Podano datę otwarcia Wielkiego Muzeum Egipskiego. „Zorganizujemy wydarzenie, które wszyscy zapamiętają” – zadeklarował minister turystyki i starożytności Egiptu Sherif Fathy. Na ekspozycji zobaczymy nie tylko skarby z grobowca Tutanchamona, ale też artefakty odkryte przez polskich archeologów. Otwarcie Muzeum przekładano już wiele razy. Czy tym razem się uda?
Budowa Wielkiego Muzeum Egipskiego w sąsiedztwie słynnych piramid w Gizie rozpoczęła się 20 lat temu. Realizacja projektu napotkała na wiele problemów. Brakowało środków, następnie miały miejsce niepokoje społeczne w Egipcie, pandemia COVID-19 i wojna w Gazie. Wszystko to przyczyniło się do wieloletnich opóźnień. Muzeum już dziś jest częściowo otwarte i można obejrzeć niektóre z ekspozycji. Jednak do tej pory nie nastąpiło oficjalne otwarcie. Miały w nim wziąć udział ważne osobistości z całego świata, ale cieniem na tym położyły się niepokoje na Bliskim Wschodzie, w tym wzajemne ostrzeliwanie się przez Izrael i Iran. 1 listopada – wielkie otwarcie W rozmowie z „The National” minister turystyki i starożytności Egiptu Sherif Fathy zadeklarował, że otwarcie Wielkiego Muzeum Egipskiego „zdecydowanie nastąpi 1 listopada”. Jest to czwarta wskazana data oficjalnego otwarcia od 2020 roku. – Obecnie pracujemy nad wieloma szczegółami, które będą z nią [ceremonią – przyp. NG] związane. Mamy nadzieję, że to będzie wspaniały wieczór i jesteśmy przekonani, że zorganizujemy wydarzenie, które wszyscy zapamiętają – dodał Fathy. W jego ocenie otwarcie muzeum ma być punktem zwrotnym dla sektora turystycznego kraju i przyciągnąć jeszcze większą liczbę zwiedzających. Jak przekazał szef resortu, obecnie muzeum odwiedza od 5000 do 6000 osób dziennie, ale po oficjalnym otwarciu spodziewane jest potrojenie tej liczby. Główne wydarzenia związane z otwarciem nastąpią 1 listopada. Ale również 2 i 3 listopada muzeum odwiedzą dygnitarze i inne osoby ze specjalnymi zaproszeniami, które nie będą mogły przybyć pierwszego dnia. To ważna informacja dla zwykłych turystów – muzeum pozostanie dla nich zamknięte do 4 listopada. Dlaczego warto odwiedzić Wielkie Muzeum Egipskie? Pierwsi zwiedzający tę placówkę muzealną są pod wielkim wrażeniem architektury. Skala tego miejsca jest olbrzymia – już samo wejście w postaci tak zwanej wielkiej klatki schodowej, gdzie znajdują się liczne faraońskie posągi nie pozostawia nikogo obojętnym. Jednak do najciekawszych obiektów w tym muzeum z pewnością należą: Niemal kompletne wyposażenie słynnego grobowca Tutanchamona; Dwa zrekonstruowane statki należące do faraona Cheopsa, twórcy Wielkiej Piramidy. Jeden z nich jeszcze nigdy nie był wystawiony na widok publiczny. Obie jednostki znajdowały się przy południowej ścianie piramidy rozłożone na części. Teraz je złożono i możne je podziwiać w całej okazałości; Złote figury sprzed około 5200 lat odkryte w Delcie Nilu w Tell el-Farcha. Odkryli je archeolodzy działający w ramach misji Muzeum Archeologicznego w Poznaniu i Uniwersytetu Jagiellońskiego. Posążki mają 60 i 30 cm wysokości. Są to najstarsze złote figury znane ze starożytnego Egiptu. W momencie odkrycia były to fragmenty złotej folii. Dzisiejszy stan zabytków zawdzięczamy katorżniczej pracy konserwatorów; 11-metrowy posąg Ramzesa II Wielkiego – jednego z najwybitniejszych władców Egiptu. Za jego panowania powstała słynna skalna świątynia w Abu Simbel. Atrakcją samą w sobie jest też niezwykły gmach muzeum. Zaprojektowała go irlandzka pracownia architektoniczną Heneghan Peng Architects. Fasada nawiązuje kształtem do staroegipskiej architektury, w tym piramid. Źródło: The National, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Ołowiana płyta zdradza historię słynnego muzeum. Odkryto ją w kamiennej skrzyni
Budowlańcy w Bonn przypadkiem natrafili na kapsułę czasu z 1822 roku. Skromna kamienna skrzynia skrywała w sobie starannie przygotowaną tablicę. To znalezisko przerosło oczekiwania archeologów, którzy liczyli najwyżej na kilka monet. Tymczasem odkryli świadectwo wydarzenia, które miało rangę państwową.
Budynek, w którym dziś mieści się Akademickie Muzeum Sztuki, ma bogatą historię. Początkowo, przez ponad pięć dekad, był siedzibą Instytutu Anatomii. W 1885 roku stał się siedzibą Instytutu Archeologii Klasycznej. Znajdująca się tam kolekcja zabytków antycznych liczy dziś ponad 30 000 eksponatów i jest jedną z najstarszych tego typu kolekcji w Niemczech. To muzeum warto odwiedzić w Bonn. Przypadkowe odkrycie Podczas wykonywania wykopu pod rury prowadzące do nowego wejścia do muzeum inżynierowie natknęli się na coś nietypowego. Zauważyli kamienną skrzynię mającą 90 cm długości i 60 cm wysokości, przykrytą pojedynczym blokiem. Całość przywodziła na myśl prosty sarkofag. Podobne skrzynie znane są z najstarszych egipskich piramid. Wewnątrz znajdowała się ołowiana blacha pokryta napisem. Całość okazała się być kamieniem węgielnym – to z reguły blok umieszczany w narożu ściany wieńcowej nowo powstającego budynku. Wewnątrz znajdują się informacje na temat architekta i okoliczności budowy. Ten kamień węgielny pochodził z czasów budowy gmachu, czyli z 1822 roku. Budynek ukończono w latach 1824–1825. Inskrypcja na płycie wskazuje, że położenie kamienia węgielnego było ważnym wydarzeniem, w którym uczestniczyli wybitni politycy i naukowcy i oddaje hołd budowniczym. Znaczenie odkrycia – Znalezienie kamienia węgielnego to niezwykłe wydarzenie, nawet dla doświadczonych archeologów – powiedziała Joanna Chanko z Biura Ochrony Zabytków Archeologicznych LVR w Nadrenii. – Wszyscy spodziewaliśmy się typowych monet i wycinków z gazet z datą położenia kamienia węgielnego. Zamiast nich mamy ołowianą tabliczkę ze szczegółowymi, pięknie wyrytymi informacjami – dodała. Dyrektor techniczny Przedsiębiorstwa Budowlano-Nieruchomościowe Nadrenii Północnej (BLB NRW) Michael Neuß, określił znalezisko jako kapsułę czasu, gdyż pozwala spojrzeć wstecz na ludzi stojących za budową tego budynku Artefakt powróci na swoje miejsce Aby zapewnić prawidłowe ułożenie rurociągów po zakończeniu procesu dokumentacyjnego kamień węgielny zostanie umieszczony nieco głębiej. – Kamień węgielny z 1822 roku to niezwykłe znalezisko archeologiczne, ponieważ w symboliczny sposób pokazuje długą i bogatą historię naszej uczelni. Jeden z pierwszych budynków naszego uniwersytetu został wzniesiony tutaj ponad 200 lat temu, gdzie pokolenia badaczy miały się uczyć i pracować – zauważył rektor Uniwersytetu w Bonn prof. Michael Hoch. Na razie muzeum jest nieczynne ze względu na szeroko zakrojone prace renowacyjne. Dlatego cała wielka kolekcja na razie została przeniesiona. Muzeum słynie z jednej z największych na świecie kolekcji gipsowych odlewów starożytnych rzeźb greckich i rzymskich. Szykowanie takich kopii było powszechną praktyką w XIX wieku, aby umożliwić studentom sztuki i archeologii zapoznanie się z dziełami, które znajdowały się w różnych częściach świata. Źródło: Uniwersytet w Bonn Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Bolesław Chrobry „odwiedził” Biskupin. Śpiewał tam o swoim życiu
Śpiewający król, aktor zafascynowany historią i Biskupin jako średniowieczny plan filmowy. To nie zapowiedź nowej produkcji Netflksa, ale muzealny projekt z okazji jubileuszu Bolesława Chrobrego. W głównej roli gwiazda polskiego kina: Tomasz Karolak. Zobaczcie, co z tego wyszło!
W 2025 roku obchodzimy okrągłą, bo tysięczną rocznicę koronacji i śmierci pierwszego króla Polski, Bolesława Chrobrego. Z tego powodu w ostatnich miesiącach w Gnieźnie odbywają się liczne imprezy upamiętniające te ważne wydarzenia. Oprócz widowiska „Milenium Koronacji Bolesława Chrobrego w Gnieźnie” są to też inne imprezy, ale też wydawnictwa, na przykład w postaci komiksu o pierwszym królu Polski. Rozśpiewane muzeum Jedną z instytucji silnie zaangażowanych w jubileusz jest Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Z jego inicjatywy powstał cykl produkcji wideo „Piast Superstars”. Utwory muzyczne wykonują znane osobowości, które wcielają się we władców Polski. Do tej pory zrealizowano produkcje na temat Bolesława Śmiałego, Mieszka I i Bolesława III Krzywoustego. Wzięli w nich udział Darek Malejonek, Marek Piekarczyk i Ewa Pitura (Parsifal). Teraz przyszła pora na Bolesława Chrobrego. A pretekstem jest 1000-lecie koronacji tego władcy w 1025 roku. Chrobry w Biskupinie W Chrobrego wcieliła się gwiazda polskiego kina znana zarówno z licznych seriali, ale też z desek teatralnych, Tomasz Karolak. Wykonał piosenkę „To była długa gra”. Tytuł odnosi się do powieści Elżbiety Cherezińskiej „Gra w kości”. Klip czerpie inspiracje z komiksu „Chrobry”, wydanego przez MPPP i wydawnicwo Egmont. Jest to autobiograficzny utwór, w którym władca wspomina swoją drogę na tron. Co ciekawe, większość zdjęć do teledysku zrealizowano w Biskupinie. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że w rezerwacie archeologicznym można zobaczyć rekonstrukcje budowli z różnych epok, również z czasów średniowiecza. Chociaż najbardziej znane budowle są z czasów kultury łużyckiej, czyli mające 2700 lat. W teledysku widzimy Chrobrego witającego Ottona III przed bramą do osiedla z czasów kultury łużyckiej. Ta budowla istniała zatem 1700 lat przed czasami pierwszego króla Polski, ale sprawdziła się w teledysku jako wrota Gniezna. Jednak dalsze zdjęcia pochodzą już ze zrekonstruowanej wioski wczesnośredniowiecznej, również w Biskupinie. Karolak: minąłem się z powołaniem Tomasz Karolak przyznaje, że minął się z powołaniem. – Dzisiaj jestem takim aktorem, który nie chce być aktorem, ale historykiem. Oprowadzam przyjaciół po Krakowie, Rzymie, Jerozolimie i szczycę się tym, że wiem trochę więcej – powiedział Tomasz Karolak portalowi „Przemiany”. View oEmbed on the source website Aktor wystąpił w produkcji muzeum bez pobierania honorarium. A propozycja udziału w produkcji wyszła od niego. Jak sam powiedział była to dla niego przyjemność, ponieważ bardzo interesuje się historią. Muzykę do utworu napisał Jakub Grzechowiak (klawiszowiec Pere Lachaise), a za tekst odpowiada Jarek Mikołajczyk – edukator z Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Źródła: MPPP, Przemiany Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.