National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-12T06:55:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Jedna z najbardziej jadowitych ryb Europy. Jest niebezpieczna także dla ludzi
items: Wstężnica należy do najbardziej złożonych bezkręgowców. Jeden gatunek dzierży istotny rekord
items: Te ryby naprawdę żyją w Bałtyku. Niektóre mogą zaskoczyć
items: Tajemnicza globalna pandemia jeżowców. Ślady prowadzą na Wyspy Kanaryjskie
items: Naukowcy po raz pierwszy znaleźli w morzu rzadkiego wieloryba... i strzelili do niego z kuszy. Dlaczego?
items: Wreszcie wiemy, skąd przybyli pierwsi ludzie. Wędrowali wzdłuż wybrzeża Afryki i... zajadali się owocami morza
items: Tajemnicze struktury w antarktycznych wodach. Naukowcy już wiedzą, jak powstały
items: Morze Śródziemne skrywa więcej historii niż niejedna encyklopedia. To akwen, który łączy kontynenty i kultury
items: Co się dzieje, gdy na morzu dochodzi do przestępstwa? „Kobieta z kabiny 10” pokazuje mroczną stronę rejsów
items: Dar Młodzieży idzie w odstawkę. Powstanie nowy statek
items: Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
items: Meduza – jak żyje i dlaczego wciąż zadziwia naukowców?
items: Na ratunek podwodnym łąkom Bałtyku – naukowcy przywracają życie morskim roślinom
items: Statek-widmo z serca pustyni. Co naprawdę wydarzyło się z Eduardem Bohlenem?
items: Ta nieznana nauce ryba głębinowa przypomina różowy pompon. Niezwykły film z Kalifornii
items: Morze Wattowe – wyjątkowy akwen przybrzeżny pełen życia i tajemnic
items: Mieszkanie nad morzem wydłuża życie – ale nie każdemu. Oto wyjątki
items: Koniec z górą śmieci nad Bałtykiem. Gdańskie plaże będzie sprzątał robot
items: Jak bronić się przed prądem wstecznym? Ta wiedza może uratować życie
items: Zapomnij o stresie i bezsenności. Nauka potwierdza wpływ plaży na zdrowie
items: NASA odkryła rekordowo wysoki wzrost poziomu mórz i oceanów. Jaka jest tego przyczyna?
items: To niezwykłe, ale częste zjawisko. Łatwo można zaobserwować je także w Polsce
items: Bursztynowe żniwa nad Bałtykiem. Po sztormach znaleziono cenne bursztyny z inkluzjami
items: Morze gwiazd na Malediwach to niezwykły spektakl natury. Gdy zachodzi, woda mieni się tysiącem światełek
items: Yonaguni to japońska Atlantyda? Naukowcy wciąż nie są zgodni w tej kwestii

Jedna z najbardziej jadowitych ryb Europy. Jest niebezpieczna także dla ludzi
type: item
date: 2026-01-12T06:54:54.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: morze
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Ostrosz cieszy się złą reputacją najbardziej jadowitej ryby wód europejskich. Media nierzadko kreują tę rybę na „morskiego potwora”, który tylko czeka, by ugodzić pływaków swoim kolcem jadowym. Czy rzeczywiście jest się czego bać? Na to i inne pytania dotyczące jednego z najciekawszych drapieżników europejskich mórz odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ostrosz to mistrz polowania z zasadzki Zasięg geograficzny, siedlisko i tryb życia Aparat jadowy, czyli arsenał ostrosza Ostrosz, znany także jako ostrosz drakon, budzi niemały respekt. Już sama naukowa nazwa tej ryby – Trachinus draco – nasuwa skojarzenia z mityczną bestią. Dodajmy do tego informacje na temat wytwarzanego przez tę rybę niezwykle silnego jadu, a otrzymamy „potwora”, któremu lepiej nie wchodzić w drogę. Faktem jest, że przedstawiciele tego gatunku należą do najbardziej jadowitych przedstawicieli europejskiej ichtiofauny, ale diabeł nie zawsze jest tak straszny, jak go malują. Ostrosz to mistrz polowania z zasadzki Ostrosz charakteryzuje się wydłużonym, bocznie spłaszczonym ciałem, które zwęża się w kierunku ogona. Przedstawiciele tego gatunku mogą osiągać długość 53 cm i masę dochodzącą do 2 kg. Należy jednak podkreślić, że większość spotykanych osobników ma około 25 cm długości. Anatomia ostrosza jest podręcznikowym przykładem ewolucyjnego przystosowania do życia drapieżnika czatującego w ukryciu. Zręczny łowca żyje blisko dna, gdzie zakamuflowany czyha na niespodziewającą się zagrożenia ofiarę. Głowa Najbardziej charakterystyczną cechą ostrosza jest jego duża, spłaszczona głowa z okazałą, skierowaną ukośnie ku górze paszczą. Dolna szczęka jest wyraźnie dłuższa od górnej, co jest typowe dla ryb polujących z dołu na ofiary znajdujące się nad nimi. Oczy, duże i wyłupiaste, umieszczone są wysoko, niemal na samym szczycie głowy. Każda z tych cech świadczy o przystosowaniu ryby do dennego trybu życia. Kiedy ostrosz zagrzebuje się w podłożu, wysoko osadzone oczy pozwalają mu obserwować otoczenie. Charakterystycznie ukształtowany otwór gębowy pozwala na przeprowadzenie błyskawicznego ataku na przepływające nad nim ryby. Kamuflujące ubarwienie Grzbiet ostrosza ma zielonkawo-brązową barwę, a boki są żółtawo-brązowe. Pokrywa je wzór, na który składają się nieregularne, ukośne pręgi w kolorach jasnoniebieskim, żółtym i czarnym. To sprawia, że ryba…

ostrosz-f98aa82.jpg
width: 1800
height: 1200

Wstężnica należy do najbardziej złożonych bezkręgowców. Jeden gatunek dzierży istotny rekord
type: item
date: 2026-01-01T08:15:50.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: morze
subject: polska
subject: zwierzęta
description: Wstężnica wygląda jak niepozorny bezkręgowiec. Przypomina znacznie prostsze formy życia, jak choćby dość prymitywne płazińce. W rzeczywistości mówimy tu o znacznie bardziej zaawansowanym ewolucyjnie organizmie, który zdołał osiągnąć ogromny sukces biologiczny. Jak wyglądają wstężnice? Gdzie występują? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ewolucyjny fenomen wśród bezkręgowców Hydrostatyczna broń wstężnic Toksyczne strategie łowieckie Wstężnice nie żyją wyłącznie w środowisku wodnym Wstężnice w Polsce Wstężnice (Nemertea) są najlepszym dowodem na to, jak niewiele wiemy o ekosystemach morskich. Naukowcy opisali i skatalogowali około 1300 gatunków tych bezkręgowców, a zdaniem wielu ekspertów, przynajmniej drugie tyle wciąż czeka na odkrycie. Mało tego, niektórzy uważają, że opisane gatunki mogą stanowić zaledwie 10% rzeczywistej różnorodności. Przyjrzyjmy się nieco bliżej tym fascynującym zwierzętom. Ewolucyjny fenomen wśród bezkręgowców Anatomia wstężnic skutecznie udowadnia, że ewolucja potrafi rozwiązać fundamentalne problemy drapieżnictwa i wewnętrznego transportu substancji bez konieczności tworzenia segmentów. Zwierzęta te charakteryzują się miękkim, nieczłonowanym ciałem o dwubocznej symetrii. Choć wiele gatunków ma cienki lub spłaszczony pokrój, ich morfologia jest niezwykle „plastyczna”. Wstężnice wykazują zdolność do dynamicznej zmiany kształtu, potrafiąc teleskopowo skrócić i pogrubić swoje ciało w spoczynku lub w reakcji na zagrożenie, oraz wydłużyć i zwęzić podczas poruszania się. Najniezwyklejszym aspektem morfologii wstężnic jest rozpiętość ich rozmiarów. Niektóre gatunki nie przekraczają centymetra długości, ale inni przedstawiciele tego typu to prawdziwi giganci. Przykładem niech będzie Lineus longissimus, który może osiągać długość przekraczającą 30 metrów. Mało tego, rekordowy okaz, odkryty w 1864 roku, mierzył ponad 55 metrów, a to stawia wstężnice w czołówce najdłuższych zwierząt na Ziemi. Należy jednak wspomnieć, że niektórzy badacze uważają, że te doniesienia dotyczą nienaturalnie rozciągniętego osobnika. Pomimo imponującej długości, ciało wstężnic jest niezwykle wąskie. Za przykład ponownie weźmy L. longissimus. Gatunek ten zwykle mierzy od 5 do 10 mm szerokości. Podobne do płazińców? Tylko pozornie Wstężnice wykazują morfologiczne podobieństwo do płazińców, jednak w…

wsteznica-2463e07.jpg
width: 1861
height: 1240

Te ryby naprawdę żyją w Bałtyku. Niektóre mogą zaskoczyć
type: item
date: 2025-12-27T12:02:43.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: polska
subject: ryby
description: Jakie gatunki ryb naprawdę żyją w Bałtyku? Choć często słyszymy, że nasze morze jest ubogie i niemal pozbawione życia, rzeczywistość wygląda inaczej. Bałtyk to akwen wyjątkowy – słonawy, dynamiczny i stale zmieniający się pod wpływem klimatu oraz działalności człowieka.
encoded: Spis treści: Jakie ryby żyją w Bałtyku? Największe ryby bałtyckie i inne ciekawostki Ryby żyjące w Bałtyku adaptują się do wyjątkowych warunków tego zbiornika, który szybko się ociepla i zmienia pod wpływem czynników naturalnych oraz działalności człowieka. Warto patrzeć na nasze morze nie jako na ubogi akwen, lecz jako na dynamiczny system, który stale się przeobraża. Jakie ryby żyją w Bałtyku? Naukowcy dowodzą, że Morze Bałtyckie jest jednym z najszybciej ocieplających się mórz na świecie, co wpływa na migracje i kondycję licznych gatunków. Można więc wyróżnić różne grupy ryb, z których każda odgrywa istotną rolę w ekosystemie. Ryby typowo morskie Choć Bałtyk ma niewielkie zasolenie, wciąż żyją w nim klasyczne gatunki, które stanowią podstawę rybołówstwa i najczęściej kojarzone są z określeniem bałtyckie ryby. Śledź Najważniejsza gospodarczo ryba Morza Bałtyckiego. Tworzy ogromne ławice, migruje sezonowo i jest fundamentem łańcuchów pokarmowych. Polski rynek rybny w dużej mierze opiera się na śledziu bałtyckim. Dorsz Jeszcze niedawno król Bałtyku, dziś gatunek w kryzysie. Dorsz występuje w rejonie od Cieśniny Duńskiej do Zatoki Botnickiej. Młode tego gatunku pływają najczęściej w wodach przybrzeżnych, a dorosłe osobniki bytują na otwartym morzu. Szprot Mała, plamiasta ryba pelagiczna, blisko spokrewniona ze śledziem. Odgrywa kluczową rolę w sieciach troficznych, a jej populacja jest wciąż stosunkowo stabilna. Co ciekawe, szproty w Bałtyku dorastają do 10–14 cm, a w Morzu Północnym osiągają aż 17 cm. Stornia (flądra) Najbardziej charakterystyczna płastuga Bałtyku, która wyróżnia się spłaszczonym i asymetrycznym ciałem. Dorosłe flądry mierzą około 35 cm i przez większość czasu leżą na boku zakopane w mule na morskim dnie. Turbot (skarp) Rzadziej spotykany, ceniony kulinarnie. Żyje na dnie i preferuje chłodniejsze, głębsze partie akwenu głównie w polskiej części Bałtyku. Dorosłe osobniki mierzą do 55 cm. Turboty są drapieżnikami, które żywią się małymi rybami. Ryby s…

GettyImages-103366056-cabd38c.jpg
width: 3000
height: 1884

Tajemnicza globalna pandemia jeżowców. Ślady prowadzą na Wyspy Kanaryjskie
type: item
date: 2025-12-11T15:03:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: morze
subject: oceany
subject: pandemia
subject: wymieranie gatunków
subject: wyspy kanaryjskie
subject: zwierzęta
description: Jeżowce odgrywają niezwykle istotną rolę w morskich ekosystemach – zjadając i rozdrabniając wodorosty kontrolują ich wzrost, dbają o rafy koralowe czy umożliwiają przeżycie innym, mniejszym organizmom. Zaczęły jednak masowo wymierać, a naukowcy biją na alarm.
encoded: Wyspy Kanaryjskie dotknęła nierozpoznana pandemia, która wyniszczyła jeżowce niemal na całym świecie. Konsekwencje dla ekosystemów morskich nie są jeszcze w pełni znane, ale naukowcy ostrzegają, że będą poważne. Musimy się przygotować. Masowe wymieranie jeżowców Od lutego 2022 roku na Wsypach Kanaryjskich rozpoczęła się katastrofalna seria zgonów jeżowców z gatunku Diadema africanum. Naukowcy z Uniwersytetu La Laguna na Teneryfie najpierw zaczęli obserwować wymieranie za zachodnich wyspach – La Palmie i La Gomerze. Choroba szybko rozprzestrzeniła się na wschód, obejmując pozostałe wyspy archipelagu. Do końca 2023 roku populacje jeżowców zostały drastycznie zredukowane. Na co chorują jeżowce? Zwierzęta miały charakterystyczne objawy: spowolnione i nienaturalne ruchy, brak reakcji na bodźce, utratę kolców i tkanek, a ostatecznie śmierć. Zdjęcia wykonane w 2022 roku na Teneryfie przedstawiają martwe i umierające osobniki, wokół których gromadzą się drapieżniki. Drastyczny spadek populacji Szerokie badania terenowe prowadzone w latach 2022–2025 przez zespół pod kierownictwem Ivána Cano wykazały, że w porównaniu do 2021 roku na Teneryfie populacja Diadema africanum zmniejszyła się aż o 99,7%, a na La Palmie o 74%. Łącznie badania objęły 76 lokalizacji na siedmiu głównych wyspach archipelagu. Dane zebrano także dzięki współpracy z zawodowymi nurkami, którzy zgłaszali zmiany w liczebności jeżowców w swoich rejonach nurkowych. Choroba jeżowców może być elementem globalnej pandemii Zgony jeżowców z Wysp Kanaryjskich zbiegały się w czasie z wymieraniem innych gatunków jeżowców w różnych regionach świata: Karaibach, Morzu Śródziemnym, Morzu Czerwonym, Morzu Omańskim czy na Oceanie Indyjskim. Naukowcy podejrzewają, że może to być oznaka globalnej pandemii jeżowców – masowego zjawisko o nieznanym jeszcze zasięgu i skutkach. Zniknięcie Diadema africanum może mieć głębokie konsekwencje dla całego ekosystemu morskiego. Przy tym wszystkim warto jednak pamiętać, że jeżowce mogą być n…

GettyImages-1455349553-8672b66.jpg
width: 5510
height: 3741

Naukowcy po raz pierwszy znaleźli w morzu rzadkiego wieloryba... i strzelili do niego z kuszy. Dlaczego?
type: item
date: 2025-11-24T12:58:55.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: dna
subject: gatunki
subject: morze
subject: ocean spokojny
subject: walenie
subject: wieloryby
subject: zwierzęta
description: Po latach poszukiwań – udało się. Naukowcy po raz pierwszy zidentyfikowali w morzu żywego dziobowala miłorzębozębnego: rzadkiego walenia, który do tej pory owiany był tajemnicą. Jeśli przykuliśmy waszą uwagę kuszą, to bez obaw – waleniowi nic się nie stało, a „ostrzeliwanie” to standardowy proces.
encoded: Pierwszy raz w historii udało się zaobserwować żywy gatunek wieloryba z rodziny wali dziobogłowych, który do tej pory znaliśmy jedynie za sprawą martwych osobników wyrzucanych na brzeg morza. Temu nieuchwytnemu ssakowi udało się nawet pobrać DNA… za pomocą kuszy. Tajemnicze ssaki ukryte pod powierzchnią wody Dziobowal miłorzebozębny przez dekady owiany był całkowitą tajemnicą. Gdyby nie martwe osobniki wyrzucane przez morze na brzeg nie wiedzielibyśmy tak naprawdę o jego istnieniu. Brakowało potwierdzonych obserwacji tych wielorybów na otwartym morzu. I to mimo tego, że należy on do rodziny wali dziobogłowych – drugiej co do liczby gatunków i zarazem najsłabiej poznanej wśród dużych ssaków żyjących na Ziemi. Przełom w poszukiwaniu dziobowala nastąpił w kilka lat temu, kiedy zespół naukowców prowadzących badania u zachodnich wybrzeży Meksyku zarejestrował wyjątkowe sygnały echolokacyjne. Przypisano je tajemniczemu gatunkowi, jednak brakowało dowodów. W 2020 roku zaczęto poszukiwania. Rzadkie spotkanie na otwartym morzu Badacze korzystali z zaawansowanych podwodnych mikrofonów (hydrofonów) i długo próbowali namierzyć źródło nietypowego dźwięku. W 2024 roku impuls echolokacyjny doprowadził ich do pojedynczego osobnika, który w istocie okazał się być wielorybem dziobogłowym. W ciągu kilku dni udało się dotrzeć do niewielkiego stada, w którym znajdował się m.in. dorosły samiec pokryty wojennymi bliznami i dorosła samica z młodym. Gatunki wielorybów dziobogłowych bywają jednak trudne do rozróżnienia, więc sama obserwacja wielorybów nie wystarcza do identyfikacji. I tutaj w tej historii pojawia się kusza. Naukowcy strzelili do wieloryba z kuszy Zespół mógł potwierdzić swoje obserwacje dopiero po pobraniu próbki DNA. W tym celu badacze strzelili do niego ze specjalnej kuszy – wszystko po to, by pobrać jego tkankę i nie niepokoić zwierzęcia zbytnim zbliżeniem się czy „łapanką”. Gruba skóra ssaka sprawiła jednak, że nie ma się o co martwić. Zwierzę ma się dobrze, a „wyciągnię…

FABRIC-KOLAZ-32-23-debc51c.jpg
width: 2700
height: 1800

Wreszcie wiemy, skąd przybyli pierwsi ludzie. Wędrowali wzdłuż wybrzeża Afryki i... zajadali się owocami morza
type: item
date: 2025-10-31T12:10:11.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: afryka
subject: afryka wschodnia
subject: ludzie pierwotni
subject: morze
subject: morze czerwone
subject: owoce morza
subject: prehistoria
description: Pochodzenie współczesnych ludzi jest przedmiotem zażartej dyskusji. Analizy genetyczne jako kolebkę naszego gatunku wskazują Afrykę, jednak do tej pory nie było jasne, jak rozprzestrzenił ię oni na inne kontynenty. Czy to możliwe, że kluczową rolę odegrały… owoce morza?
encoded: Najnowsze hipotezy zakładają, że Homo sapiens opuścił południowe wybrzeże Afryki – skąd szacuje się, że pochodził – 70 000 lat temu, rozpoczynając największą migrację w historii świata. Pomogło mu w tym wyjątkowe wśród hominidów przystosowanie do przybrzeżnego trybu życia i obecność smakowitych skorupiaków. Jakie dowody przemawiają za naszym przedwiecznym związkiem z morzem? Gdzie pojawili się pierwsi ludzie? Aktualne teorie Przez wiele lat dominowała teoria, że człowiek współczesny – czyli Homo sapiens – pojawił się w Afryce Wschodniej około 200 000 lat temu, a następnie zaczął rozprzestrzeniać się na inne kontynenty. Wskazywały na to analizy szczątków kostnych oraz narzędzi znalezionych na terenie Etiopii oraz Tanzanii. Nie było jak jasne, jak tego dokonał. Ostatnie dekady przyniosły jednak fascynujące odkrycia. Badania genetyczne wskazują na to, że w naszej historii kluczowe mogło być południowe wybrzeże Afryki. Najnowsza hipoteza zakłada, że to właśnie tam, na terenie dzisiejszego południowego Kapsztadu, człowiek współczesny rozwinął nie tylko szereg „nadmorskich” umiejętności, które umożliwiły mu przetrwanie, ale i zaawansowaną kulturę związaną z morzem, dzięki której rozprzestrzenił się na inne kontynenty. Kompleksy przybrzeżnych jaskiń Pinnacle Point i inne miejsca w rejonie zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ponieważ stanowią najbardziej zróżnicowany i najlepiej zachowany zapis rozwoju zachowań współczesnego człowieka. Sięga on 162 000 lat wstecz. Wielka wędrówka z południowej Afryki Najnowsza hipoteza podróży z Afryki określana jest mianem „koncepcji migracji przybrzeżnej” i zakłada, że nasi przodkowie opuścili region współczesnego RPA około 70 000 lat temu. Według prof. Alana Whitefielda i jego zespołu badawczego, pierwsi ludzie przez 20 000 lat przemieszczali się wzdłuż wybrzeży wschodniej Afryki, korzystając z bogactw zasobów morskich, i dotarli aż do półwyspu Arabskiego, a stamtąd w dalsze regiony Azji i Europy. Badania genetyczne p…

FABRIC-KOLAZ-32-18-44bb6db.jpg
width: 2700
height: 1800

Tajemnicze struktury w antarktycznych wodach. Naukowcy już wiedzą, jak powstały
type: item
date: 2025-10-30T10:16:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: antarktyka
subject: morze
subject: oceany
subject: ryby
description: Brytyjska ekspedycja poszukiwała w wodach Antarktyki zaginionego okrętu, a natknęła się na ponad tysiąc kolistych struktur. Dzięki ich szczegółowej analizie wiemy, kto był podwodnym „architektem”.
encoded: Od wielu dekad trwały poszukiwania wraku statku „Endurance”, który zatonął w listopadzie 1915 roku w Morzu Weddella. Jednostka należała do słynnej ekspedycji badawczej prowadzonej w Arktyce przez Ernesta Shackletona. Wyprawa ta obrosła wieloma mitami i legendami. Wraku poszukiwała również grupa Weddell Sea Expedition 2019. Nie udało się jej zlokalizować statku (to zrobiła inna ekspedycja w 2022 roku), ale na dnie przeraźliwe zimnego oceanu odkryto niezwykłe ślady. Okrągłe struktury. Kto lub co je zbudowało? Odkrycia dokonano w zachodnim Morzu Weddella, w obszarze, który stał się dostępny dopiero po oderwaniu się wielkiej góry lodowej w 2017 roku. Region ten był wcześniej niemal nieznany i ukryty pod lodem. Znalezisko opisała grupa badaczy z Uniwersytetów w Exeter i Essex na łamach „Frontiers in Marine Science”. Zdalnie sterowany pojazd „Lassie” zlokalizował ponad 1000 okrągłych struktur. Nie były one rozrzucone losowo, lecz zorganizowane w odrębne wzory na dnie morskim. Każda ze struktur miała zaledwie kilkanaście centymetrów średnicy, ale układały się w większe grupy. Rybi budowniczowie „Budowniczymi” okazała się ryba okoniokształtna Lindbergichthys nudifrons. Okrągłe „instalacje” są tak naprawdę skupiskami gniazd tych ryb. Ale do tej pory naukowcy nie napotkali nic podobnego. Po raz pierwszy sfilmowano je w Morzu Weddella w 2019 roku i opisano teraz na łamach periodyku naukowego. Naukowcy zaobserwowali, że każde gniazdo było strzeżone przez rybę rodzicielską, chroniącą jaja przed drapieżnikami. Ta niezwykła organizacja rybiej wylęgarni jest uważana za strategię przetrwania. Osobniki w centrum zgrupowań okręgów zyskują ochronę, osłonięte przez sąsiadów. Z kolei samotne gniazda na obrzeżach są zajmowane przez większe, silniejsze osobniki, lepiej przygotowane do obrony swoich gniazd. Okrągłe gniazda – ku zaskoczeniu naukowców – są ułożone w złożone, geometryczne wzory, takie jak owale, półksiężyce i przywodzące na myśl literę U. Uważa się, że jest to forma grupowej o…

struktury-c5874b5.jpg
width: 1238
height: 825

Morze Śródziemne skrywa więcej historii niż niejedna encyklopedia. To akwen, który łączy kontynenty i kultury
type: item
date: 2025-10-26T09:02:54.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: geografia
subject: morze
subject: morze śródziemne
description: Morze Śródziemne to jedno z najważniejszych mórz świata, od tysięcy lat pełniące rolę naturalnego pomostu między Europą, Afryką i Azją. To właśnie nad jego brzegami rozwijały się wielkie cywilizacje starożytności – Egipt, Grecja czy Rzym – które ukształtowały kulturę i historię całego regionu. Dziś Morze Śródziemne pozostaje nie tylko kluczowym szlakiem handlowym, lecz także wyjątkowym obszarem przyrodniczym, bogatym w gatunki endemiczne i unikalne ekosystemy. Stanowi zarazem jeden z najpopularniejszych kierunków turystycznych świata, łącząc walory krajobrazowe, kulturowe i gospodarcze.
encoded: Spis treści: Położenie i wielkość Morza Śródziemnego Fauna i flora Czy w Morzu Śródziemnym żyją rekiny? Morze Śródziemne to jeden z najbardziej rozpoznawalnych akwenów wodnych na świecie, który od tysięcy lat kształtuje historię, gospodarkę i kulturę całego basenu śródziemnomorskiego. Jak sama nazwa wskazuje, jest ono morzem śródziemnym, czyli takim, które w większości otoczone jest lądem i połączone z oceanem tylko wąskimi cieśninami. Położenie i wielkość Morza Śródziemnego Położone jest pomiędzy trzema kontynentami: Europą od północy, Afryką od południa oraz Azją od wschodu. Z Oceanem Atlantyckim łączy je Cieśnina Gibraltarska, a z Morzem Czerwonym – Kanał Sueski. Na wschodzie znajduje się także połączenie z Morzem Czarnym poprzez Bosfor i Morze Marmara. Powierzchnia Morza Śródziemnego wynosi około 2,5 mln km², a jego średnia głębokość przekracza 1400 m. Najgłębsze miejsce to Głębia Kalipso w Morzu Jońskim, która sięga około 5200 m. To sprawia, że Morze Śródziemne należy do największych mórz zamkniętych na świecie. Charakterystyczną cechą Morza Śródziemnego jest wysokie zasolenie – średnio 33–39‰, co wynika z silnego parowania w gorącym klimacie i ograniczonej wymiany wód z Atlantykiem. Dzięki temu jego barwa i przejrzystość są wyjątkowe, a wody Morza Śródziemnego należą do najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Najważniejsze wyspy Morza Śródziemnego Morze Śródziemne obfituje w wyspy, które stanowią nie tylko atrakcję turystyczną, ale i ważne punkty historyczne oraz gospodarcze. Największe i najbardziej znane z nich to: Sycylia (Włochy) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym, znana z czynnego wulkanu Etna i bogatej historii sięgającej czasów starożytnych Greków i Rzymian, Sardynia (Włochy) – druga co do wielkości wyspa, znana z kultury nuragijskiej i podejrzeń, że może być ona mityczną Atlantydą, Cypr – strategicznie położona wyspa na wschodzie, od wieków będąca miejscem krzyżowania się wpływów greckich, tureckich i bliskowschodnich, Korsyka (Francja) – ojczyzna…

morze-srodziemne-8662601.jpg
width: 2000
height: 1334

Co się dzieje, gdy na morzu dochodzi do przestępstwa? „Kobieta z kabiny 10” pokazuje mroczną stronę rejsów
type: item
date: 2025-10-18T11:45:11.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: filmy
subject: morze
subject: prawo
subject: rejsy
subject: statki
description: W nowym thrillerze Netflixa „Kobieta z kabiny dziesiątej” Laura „Lo” Blacklock (w którą wciela się Keira Knightley) budzi się w środku nocy na luksusowym superjachcie i słyszy krzyk. Gdy podchodzi do balkonu, dostrzega, jak sądzi, ślady krwi na barierce i kogoś wypadającego za burtę. Ale co by się stało, gdyby taka sytuacja naprawdę miała miejsce na statku? Jak funkcjonują procedury obsługi pasażerów w rejsach, gdy dochodzi do wypadku lub podejrzenia tragedii na pokładzie?
encoded: Spis treści: Jak naprawdę wyglądają procedury, gdy ktoś wypada za burtę? Co się dzieje, gdy na pokładzie dochodzi do przestępstwa? Kto odpowiada za dochodzenie w sprawie przestępstw na wodach międzynarodowych? Film z Keirą Knightley w roli głównej bije obecnie rekordy popularności na Netflixie, przyciągając uwagę widzów na całym świecie. Akcja rozgrywająca się na luksusowym jachcie od pierwszych minut trzyma w napięciu, a atmosfera klaustrofobicznego niepokoju narasta z każdą sceną. W jednej z kluczowych momentów dziennikarka Laura „Lo” Blacklock alarmuje załogę po tym, jak jest przekonana, że była świadkiem zbrodni. Rozpoczynają się gorączkowe poszukiwania rzekomo zaginionego pasażera – jednak wbrew jej słowom wszyscy na pokładzie wydają się obecni. Gdy jeden z członków załogi nakazuje odwołać wezwanie Mayday do Straży Przybrzeżnej, Blacklock pyta z niedowierzaniem: „Zadzwoniłeś do Straży Przybrzeżnej?”, na co słyszy spokojną odpowiedź: „Oczywiście że tak”. Thriller „Kobieta z kabiny 10”, oparty na bestsellerowej powieści Ruth Ware, to nie tylko opowieść o strachu i obsesji, lecz także historia, która w zaskakująco realistyczny sposób dotyka kwestii bezpieczeństwa na morzu. Warto więc przyjrzeć się temu, jak podobna sytuacja wyglądałaby w rzeczywistości, gdyby podczas rejsu faktycznie doszło do tragedii. Jak naprawdę wyglądają procedury, gdy ktoś wypada za burtę? W sytuacji, gdy pasażer lub członek załogi wypadnie za burtę, obsługa statku natychmiast wdraża ściśle określone procedury bezpieczeństwa. –Najprościej mówiąc, statek zawraca dokładnie w miejsce, w którym znajdowała się osoba, by rozpocząć akcję poszukiwawczą – wyjaśnił w rozmowie z „USA Today” Michael Winkleman, prawnik z kancelarii Lipcon, Margulies & Winkleman specjalizujący się w prawie morskim. Jeśli jednak nikt nie był świadkiem zdarzenia ani nie zarejestrowały go kamery, procedura wygląda inaczej. W pierwszej kolejności załoga przeszukuje statek, od kabin i korytarzy po pokłady rekreacyjne, aby upew…

keira-32e2b8b.jpg
width: 1402
height: 876

Dar Młodzieży idzie w odstawkę. Powstanie nowy statek
type: item
date: 2025-10-02T07:01:25.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Edukacja
subject: morze
subject: statek
subject: statki
description: Dar Młodzieży to obrosły niejedną legendą polski statek szkoleniowy, który wykształcił wiele pokoleń żeglarzy. Nadciąga jednak jego następca, a Uniwersytet Morski w Gdyni pęka z dumy – nowy statek ma być wyposażony w najnowsze technologie, a przy tym odwoływać się do najlepszych tradycji Polskiej Marynarki Handlowej.
encoded: Po 43 latach służby i niemal 25 000 przeszkolonych kadetów Dar Młodzieży będzie mógł wreszcie odejść na zasłużoną emeryturę. Decyzją Rady Ministrów ustanowiony został wieloletni program „Budowy statków dla uczelni morskich w latach 2025–2029”, którego celem będzie m. in. zaprojektowanie, budowa i wyposażenie nowoczesnego szkolnego żaglowca dla UMG. Nowy żaglowiec dla Uniwersytetu Morskiego w Gdyni Senat uczelni oraz KPRM byli zgodni – infrastruktura szkoleniowa i badawcza Uniwersytetu Morskiego wymagała unowocześnienia. Dar Młodzieży, na którym szkolą się obecnie kadeci, nie spełnia już standardów, które obowiązują dla tego typu jednostek. Odsłużył już swoje: uczestniczył między innymi w rejsie dookoła świata. Nowy statek zastąpi charakterystyczną trzymasztową fregatę w ciągu najbliższych trzech lat, odsyłając Dar Młodzieży na wyczekiwany odpoczynek. Podobnie było z Darem Pomorza, który służył w latach 1929–1982, a obecnie jest na stałe zacumowanym w Gdyni w muzeum. Dlaczego potrzebny jest nowy statek? Następca Daru Młodzieży przyniesie nie tylko najnowocześniejsze rozwiązania elektroniczne, automatyczne czy nawigacyjne, ale także specjalnie przygotowane przestrzenie dydaktyczne. Szkolenie polskich marynarzy będzie dzięki temu przebiegać zdecydowanie sprawniej i podniesie się jakość kształcenia. Statek umożliwi studentom i pracownikom uczestnictwo w projektach badawczych – nauczą się między innymi obsługi zaawansowanych urządzeń pomiarowych. Jednostka umożliwi szkolenie aż 120 kadetów jednocześnie. Program budowy statków – liczba mnoga jest nieprzypadkowa, bo oprócz następcy Daru Młodzieży powstanie także osobna jednostka szkolno-badawcza dla Politechniki Morskiej w Szczecinie – pozwoli wzmocnić pozycję Polskiej Marynarki na mapie europejskiej nauki i przemysłu morskiego. Żaglowce mają posłużyć flocie przez kolejne dekady, tak jak z sukcesami robił to Dar Młodzieży. Pozostaje życzyć stopy wody pod kilem. Źródło: UMG Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz z…

GettyImages-1657374593-ac4d30d.jpg
width: 5906
height: 3937

Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
type: item
date: 2025-09-30T10:12:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: II wojna światowa
subject: kraby
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: ryby
subject: wybuch
description: Do tej pory bomby z czasów II wojny światowej, szczególnie te pozostałe w Morzu Bałtyckim czy Północnym, uważaliśmy za toksyczne zagrożenie dla organizmów morskich. Okazuje się jednak, że mogą one stać się domem dla wielu zwierząt. Niezwykłe spotkanie naukowców pokazuje, jak natura próbuje poradzić sobie z wpływem człowieka.
encoded: Badawcza łódź podwodna natknęła się na kraby, ryby i inne organizmy morskie, które rozwijały się na leżących na dnie Morza Bałtyckiego ładunkach wybuchowych z czasów II wojny światowej. Teren dawnego składowiska broni był dla nich bardziej atrakcyjny niż otaczające je dno morskie. Życie na bombach w Bałtyku W wodach Morza Bałtyckiego wzdłuż niemieckiej granicy leży około 1,5 miliona ton zatopionej broni – pochodzi ona nie tylko z II wojny światowej, ale także z pierwszej. Składają się na nią nie tylko materiały wybuchowe, ale także pozostałości broni chemicznej czy nawet… jądrowej. Sądzono, że bomby w Bałtyku będą odstraszać zwierzęta. Naukowcy udowodnili jednak, że cmentarzyska bomb stanowią przestrzeń do bujnego rozwoju dzikiej przyrody. Sfilmowali sieć ukwiałów, rozgwiazd i innych organizmów w Zatoce Lubeckiej. Zwierzęta wybrały sobie specyficzne miejsce do życia: zasiedliły fragmenty bomb V-1 wykorzystywanych przez nazistów. – Byliśmy przygotowani na znacznie niższą liczbę wszystkich gatunków zwierząt. Okazało się jednak, że jest odwrotnie – mówi Andrey Vedenin z Instytutu Badawczego Senckenberga w Niemczech. Naukowcy opublikowali wyniki badań wynikających z niezwykłego spotkania w czasopiśmie „Communications Earth and Environment”. Dlaczego morskie organizmy wolą bomby od dna? Niewybuchy nie brzmią jak idealne miejsce do życia, prawda? Cóż, z perspektywy morskich stworzeń wszystko ma swoje plusy i minusy. Według naukowców mogą być one przyciągane przez twarde powierzchnie, których w Bałtyku jest stosunkowo niewiele. Głównie wyściela go piasek – kamienie i głazy zostały usunięte w XIX i XX wieku w celach budowlanych. Obecność substancji chemicznych sprawia również, że w tym terenie… brakuje ludzi. To ochronna bańka dla zwierząt przed najgroźniejszym stworzeniem na Ziemi, mimo konieczności pójścia na pewne toksyczne kompromisy. Mogą one być zresztą nieświadome zagrożenia: naukowcy zajmą się teraz obliczeniem, ile zanieczyszczeń zostało wchłoniętych przez organizm…

GettyImages-523361262-836f8bf.jpg
width: 5616
height: 3744

Meduza – jak żyje i dlaczego wciąż zadziwia naukowców?
type: item
date: 2025-09-27T07:55:35.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: meduzy
subject: morze
subject: morze bałtyckie
description: Meduzy często budzą mieszane uczucia – od zachwytu nad ich delikatnym pięknem, po lęk przed parzącymi czułkami. Te pozornie proste organizmy w rzeczywistości kryją w sobie niezwykle złożoną biologię i nietypowy cykl życiowy, który fascynuje badaczy na całym świecie. Choć nie posiadają mózgu ani serca, potrafią orientować się w otoczeniu, reagować na bodźce, a nawet uczyć się na błędach. Naukowcy odkrywają też gatunki, które wymykają się zasadom biologii, jak „nieśmiertelna” Turritopsis dohrnii. Dowiedz się więcej i jednych z najbardziej zagadkowych mieszkańców mórz i oceanów.
encoded: Spis treści: Czym jest meduza? Jak długo żyją meduzy? Gatunki meduz Jak rozmnażają się meduzy? Gdzie występują meduzy? Czy wszystkie meduzy parzą? Meduza (łac. Scyphozoa) to jedna z dwóch form morfologicznych parzydełkowców (Cnidaria). Jest to stadium swobodnie pływające, pelagiczne, o charakterystycznym, galaretowatym ciele przypominającym kształtem dzwon, parasol, a niekiedy dysk czy nawet grzyb. To właśnie ta forma życia parzydełkowców jest najczęściej spotykana przez człowieka – na plaży, w trakcie kąpieli w morzu czy na fotografiach i w filmach przyrodniczych. Czym jest meduza? Warto jednak pamiętać, że meduza to nie osobny gatunek zwierzęcia, lecz jedna z form życiowych parzydełkowców. Drugą formą jest polip, czyli przytwierdzony do podłoża, cylindryczny organizm rozmnażający się bezpłciowo. Polip i meduza są ze sobą ściśle powiązane, a cykl życiowy parzydełkowców opiera się na przemianie tych dwóch form. Pod względem budowy meduzy wyróżnia symetria promienista. Ciało składa się z dwóch warstw naskórka – zewnętrznej pochodzenia ektodermalnego oraz wewnętrznej gastrodermy wyścielającej jamę gastralną. Pomiędzy nimi znajduje się galaretowata mezoglea. Na spodniej stronie meduzy mieści się otwór gębowy prowadzący do gardzieli i jamy gastralnej, pełniącej funkcję trawienną. Brzegi ciała zaopatrzone są w czułki, pojedyncze oczka i statocysty, dzięki czemu meduza odbiera bodźce ze środowiska i reaguje na zmiany w otoczeniu. Zobacz też: Meduzy potrafią się uczyć, choć nie mają mózgu. Jak długo żyją meduzy? Czas życia meduzy jest stosunkowo krótki. Większość gatunków żyje od kilku tygodni do kilku miesięcy, a osobnik dorosły ginie zazwyczaj po zakończeniu rozrodu. To właśnie etap meduzy jest zwieńczeniem cyklu życiowego parzydełkowca. Wyjątkową ciekawostką jest tzw. meduza nieśmiertelna – Turritopsis dohrnii, należąca do stułbiopławów. Gatunek ten w pewnych warunkach potrafi powrócić z formy meduzy do formy polipa. Oznacza to teoretyczną możliwość nieśmiertelności bio…

meduza-d676b5b.jpg
width: 1000
height: 667

Na ratunek podwodnym łąkom Bałtyku – naukowcy przywracają życie morskim roślinom
type: item
date: 2025-09-22T07:03:01.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: rośliny
description: Fundacja MARE wraz z Uniwersytetem Gdańskim rozpoczęła nowy projekt naukowy w Zatoce Puckiej. Celem tych działań jest wspomaganie regeneracji łąk trawy morskiej na obszarach jej dawnego zasięgu. Przywrócenie występowania tych podwodnych organizmów może pozytywnie wpłynąć na ekosystem morza Bałtyckiego.
encoded: Spis treści: Dlaczego łąki podwodne są potrzebne? Wpływ człowieka na łąki podwodne Na czym polega rewilding Bałtyku? Łąki podwodne to bardzo ważny element morskiego ekosystemu, składający się z wielu gatunków roślinności. W Polsce, łąki są tworzone przede wszystkim przez trawę morską Zostera marina i inne rośliny naczyniowe. Funkcjonowanie łąk podwodnych może do złudzenia przypominać sposób życia ich lądowych odpowiedników. Morskie rośliny wytwarzają nasiona, systemy korzeniowe, które utrzymują je na dnie, a nawet kwitną. Rozwój roślin podwodnych (tak samo jak lądowych) uzależniony jest od procesu fotosyntezy, dlatego płytkie wody Zatoki Puckiej stają się idealnym środowiskiem dla występowania tego typu łąk. Promienie słoneczne mogą bezpośrednio docierać do roślin, bez większych strat na etapie przenikania przez wodę. Dlaczego łąki podwodne są potrzebne? Podwodne łąki na wiele sposobów wpływają pozytywnie na funkcjonowanie Morza Bałtyckiego. Ich obecność oddziałuje zarówno na stan i jakość samej wody, jak i na warunki życia organizmów zamieszkujących morski ekosystem. Łąki morskie działają m.in. jak naturalne filtry. Gęste liście zatrzymują zawiesiny i osady, przez co woda staje się bardziej przejrzysta. Dodatkowo pochłanianie wodnych składników odżywczych (takich jak azot czy fosfor) przez łąki zmniejsza występowanie glonów, które swoją obecnością ograniczają dopływ światła oraz pogarszają warunki życia w morzu. Innym pozytywnym działaniem podwodnych systemów roślinnych jest ich funkcja schronienia i miejsca rozrodu dla wielu gatunków ryb, mięczaków i skorupiaków. W gęstwinie roślin młode ryby znajdują ochronę przed drapieżnikami, a liczne bezkręgowce mają tam optymalne warunki do życia. Utrata łąk oznacza więc także spadek liczebności wielu gatunków zależnych od tego siedliska. Podwodne łąki przeciwdziałają również negatywnym skutkom ocieplenia klimatu. Rośliny podwodne prowadzą fotosyntezę, pochłaniając dwutlenek węgla z atmosfery i wody. Łąki stają się ważnym ma…

podwodna-laka-d50b8dd.jpg
width: 2000
height: 1333

Statek-widmo z serca pustyni. Co naprawdę wydarzyło się z Eduardem Bohlenem?
type: item
date: 2025-09-13T13:16:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: afryka
subject: morze
subject: wrak statku
description: Niemiecki parowiec Eduard Bohlen to jeden z najbardziej tajemniczych wraków świata. W 1909 roku osiadł na mieliźnie u wybrzeży Namibii, a dziś spoczywa w sercu pustyni. Wokół niego nie ma nic – tylko piach, wiatr i surowa przyroda. Co sprawiło, że ten statek znalazł się w takim miejscu?
encoded: Eduard Bohlen był niemieckim statkiem pasażersko-towarowym, który został zwodowany 23 października 1890 roku w stoczni Blohm and Voss w Hamburgu. Swoją nazwę wziął od dziewiętnastowiecznego niemieckiego kupca Eduarda Bohlena, który związany był z niemieckim handlem działającym w Afryce. Armator statku Woermann Linie (później Deutsche Afrika-Linien) miał tradycję nazywania statków imionami zasłużonych dla handlu i żeglugi osób związanych z ekspansją niemiecką w Afryce. Jednostka mogąca pomieścić na pokładzie niespełna 90 pasażerów początkowo służyła na trasie pomiędzy Niemcami, a Afryką zachodnią. W roku 1895 statek został sprzedany belgijskim liniom wykorzystującym Eduarda Bohlena na trasie pomiędzy Antwerpią, a Kongo. Trzy lata później statek wrócił do Niemiec. W jakich okolicznościach doszło do katastrofy? Ostatnia podróż statku rozpoczęła się 5 września 1909 roku. Eduard Bohlen wyruszył z Swakopmund (środkowa Namibia) do Kapsztadu, gdzie miał wyładować sprzęt dla kopalni diamentów. Przeprawa na południe przez Wybrzeże Szkieletowe stanowiła w tamtych czasach niezwykle wymagający odcinek Atlantyku. Gęste mgły, silne prądy i niemal całkowity brak naturalnych punktów orientacyjnych utrudniały nawigatorom nabranie odpowiedniego kursu. 5 września statek dopłynął na wysokość dzisiejszej zatoki Conception Bay w środkowej Namibii. To tam - w efekcie gęstej mgły utrudniającej trzymanie odpowiedniego kursu – parowiec osiadł na mieliźnie, z której już nigdy się nie ruszył. Na szczęście załodze udało się bezpiecznie zejść na ląd i dotrzeć do pobliskich punktów kolonialnych. W efekcie katastrofy nikt nie zginął, a skutki awarii pozostały jednie materialne. Jak obecnie wygląda Eduard Bohlen? Statek obecnie spoczywa w tym samym miejscu, w którym ugrzązł 116 lat temu. Tyle tylko, że miejsce to w wyniku przesunięcia linii brzegowej i akumulacji piasku mieści się ok. 400 metrów w głąb pustyni Namib. Skorodowany wrak przykrywają teraz tony piasku naniesionego przez wiatr. Mimo, że w…

shutterstock1331179778-a4344ae.jpg
width: 4288
height: 2848

Ta nieznana nauce ryba głębinowa przypomina różowy pompon. Niezwykły film z Kalifornii
type: item
date: 2025-09-10T13:31:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: głębia
subject: morze
subject: odkrycia
subject: ryby
description: Różowa rybka o niezwykłym kształcie to tylko jedno z fascynujących odkryć zespołu z Monterey Bay Aquarium Research Institute. W wodach otaczających Kalifornię naukowcy znaleźli trzy nieznane gatunki ryb głębinowych.
encoded: Badacze z Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI) odkryli aż trzy nowe gatunki ryb głębinowych. Wszystkie należą do dennikowatych – rodziny ryb żyjącej między innymi w największych głębinach świata. Nowo odkryta ryba w kształcie pomponu W 2019 roku badacze zaobserwowali nieznaną różową rybę z rodziny dennikowatych (Liparidae), pływającą tuż nad dnem morskim w rejonie Monterey Canyon w Kalifornii. Analizy potwierdziły, że był to nieopisany wcześniej gatunek, nazwany Careproctus colliculi. Słowo „colliculi” nawiązuje do charakterystycznej, chropowatej faktury skóry tej ryby. Nowo odkryta ryba ma tylko około 9 cm długości, ale mały rozmiar nadrabia niezwykłym kształtem – jej głowa przypomina różowy pomponik z dużymi oczami. Całe ciało jest różowe, z szerokimi płetwami piersiowymi o wydłużonych promieniach, co nadaje im postrzępiony wygląd. Wyniki prac zespołu naukowców z USA (State University of New York, Uniwersytetu Montany i Uniwersytetu Hawajskiego), opublikowano właśnie w czasopiśmie „Ichthyology and Herpetology”. Oprócz Careproctus colliculi odkryto jeszcze dwa nieznane nauce gatunki dennikowatych. Wszystkie trzy żyją na dużych głębokościach, u wybrzeży Kalifornii. View oEmbed on the source website Dennikowate: odporni mieszkańcy największych głębin Dennikowate to niezwykle zróżnicowana rodzina ryb. Znanych jest ponad 400 ich gatunków, od ryb płytkich płycizn po głębinowe. Mają miękkie, galaretowate ciała, duże głowy i często posiadają przyssawkę na brzuchu. Pozwala to im przyczepiać się do podłoża czy innych organizmów. Rekord najgłębiej występującej ryby na świecie należy właśnie do dennikowatych. W 2023 roku japońscy i australijscy badacze sfilmowali dennika z rodzaju Pseudoliparis na głębokości 8 336 metrów, podczas ekspedycji do rowu oceanicznego Izu-Ogasawara, u wybrzeży Japonii. Kolejne dwa gatunki – zupełnie różne od pierwszego Kolejne dwie nowo odkryte rybki, choć tez nalezą do dennikowatych, wyglądają zupełnie inaczej. Careproctus yanceyi ma je…

mbaris-advanced-underw-f51c349.jpg
width: 1206
height: 852

Morze Wattowe – wyjątkowy akwen przybrzeżny pełen życia i tajemnic
type: item
date: 2025-08-31T09:32:07.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: morze
subject: morze północne
subject: wyspy
description: Morze Wattowe jest jednym z najlepiej zachowanych ekosystemów pływowych w Europie i obejmuje nie tylko wody przybrzeżne, ale też liczne wyspy i osuchy, które zmieniają się pod wpływem przypływów i odpływów. Obszar ten odgrywa kluczową rolę w migracji ptaków wodno-błotnych, dla których jest miejscem odpoczynku i lęgów. To obszar niezwykły zarówno pod względem przyrodniczym, jak i turystycznym, oferujący wiele atrakcji związanych z wodami płytkimi i osuchami.
encoded: Spis treści: Pływy i rytm przyrody Morze Wattowe zwiedzanie – spacery po dnie morskim i wyspy Różnorodność krajobrazu i osuchów Fauna i flora Morza Wattowego Morze Wattowe (czasami nazywane też Morzem Wattów) to unikatowy akwen, który mimo nazwy nie jest morzem w sensie geograficznym, lecz jest częścią Morza Północnego. Obejmuje przybrzeżne wody Zatoki Niemieckiej, leżące pomiędzy kontynentem a łańcuchem Wysp Fryzyjskich. Morze Wattowe rozciąga się od wyspy Texel w Holandii po wyspę Fanø w Danii, obejmując terytoria Holandii, Niemiec i Danii. Geologicznie Morze Wattowe jest krajobrazem bardzo młodym, liczącym ok. 10 000 lat. Powstało w wyniku wdarcia się morza w głąb lądu i działalności człowieka, m.in. osuszania terenów przybrzeżnych i budowy grobli. Liczy około 450 km długości i od 10 do 30 km szerokości. Charakterystyczne dla Morza Wattowego są płaskie równiny pływowe odsłaniane w czasie odpływu, tzw. watty lub osuchy. Dzięki nim obszar ten stał się miejscem o ogromnej wartości przyrodniczej, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Głębokość Morza Wattowego waha się średnio od 1 do 2 metrów, co sprawia, że w czasie odpływów odsłaniają się setki kilometrów kwadratowych dna morskiego. To właśnie dzięki temu możliwe są spacery po dnie morskim, stanowiące jedną z najciekawszych atrakcji turystycznych regionu. Pływy i rytm przyrody Najważniejszym zjawiskiem kształtującym Morze Wattowe są przypływy i odpływy. Przypływy podnoszą poziom wody, a odpływy odsłaniają płaskie dno morskie i osuchy. Zjawisko to powtarza się dwa razy dziennie, nadając rytm całemu ekosystemowi. W czasie przypływu ptaki odlatują w kierunku brzegu, a woda powoli zalewa teren, który jeszcze chwilę wcześniej był suchy. Prędkość przypływu wynosi średnio 1 km/godz., a podczas burz może zwiększyć się nawet do 1 m/s. Uwaga! Osoby planujące zwiedzanie Morza Wattowego muszą znać godziny pływów, by uniknąć zagrożeń. Zjawisko pływów wpływa na rozmieszczenie roślinności bagiennej, która rozwija się w…

morze-wattowe-b3eb898.jpg
width: 1000
height: 711

Mieszkanie nad morzem wydłuża życie – ale nie każdemu. Oto wyjątki
type: item
date: 2025-08-05T07:00:28.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: Traveler
subject: badania naukowe
subject: długowieczność
subject: mieszkanie
subject: morze
subject: Zdrowie
description: Chęć długiego i zdrowego życia powoduje, że wprowadzamy wiele różnych zmian: uprawiamy więcej sportu, rzucamy palenie, wysypiamy się, dbamy o dietę. Okazuje się jednak, że duży wpływ na długowieczność może mieć także odległość od zbiornika wodnego. Czemu warto zainwestować w dom nad morzem i jaki ma on wpływ na długość życia?
encoded: Spis treści Związek między lokalizacją a długowiecznością Jaka jest przyczyna dłuższego życia nad morzem? Nie każde sąsiedztwo wody jest korzystne Domy nad morzem w Polsce Najnowsze badania potwierdziły to, co dawno podejrzewano: mieszkanie w pobliżu linii brzegowej, może znacząco wydłużać życie. Naukowcy z Uniwersytetu Stanowego Ohio przeanalizowali dane 66 263 osób, badając związek między długością ich życia a miejscem zamieszkania. Związek między lokalizacją a długowiecznością Badacze nie bez kozery skupili się na strefie przybrzeżnej – już wcześniejsze analizy udowodniły korelację między mieszkaniem w „niebieskich strefach” a korzyściami zdrowotnymi. Tym razem chcieli jednak skupić się bezpośrednio na związku między długością życia a mieszkaniem nad wodą. Dane okazały się zaskakujące. Osoby posiadające domy nad morzem czy oceanem charakteryzowała dłuższa oczekiwana długość życia. Jednak osoby mieszkające nad śródlądowym zbiornikiem wodnym w mieście żyły przeciętnie krócej. – Przewiduje się, że mieszkańcy wybrzeża będą żyć przynajmniej o rok dłużej od średniej wynoszącej 79 lat [szacowana długość życia w Stanach Zjednoczonych w 2025 r. – przyp. red.], a osoby mieszkające w zurbanizowanych obszarach w pobliżu rzek czy jezior mają szanse umrzeć o rok wcześniej, niż wynosi średnia – mówi Jianyong Wu, naukowiec zajmujący się zdrowiem z Ohio State University. Jaka jest przyczyna dłuższego życia nad morzem? Niestety, nie udało się znaleźć prostego związku przyczynowo-skutkowego, który miałby ostatecznie rozwiązać zagadkę nadmorskiej długowieczności. Naukowcy sugerują jednak kilka czynników, które mogą się wzajemnie wzmacniać. Wymienia się wśród nich przede wszystkim łagodniejszy klimat, czyli mniej dni z ekstremalnymi temperaturami, lepszą jakość powietrza i większe możliwości rekreacji na łonie natury. Niebagatelne okazały się jednak także przyczyny społeczno-ekonomiczne. Nieruchomości nad morzem są zwykle droższe niż domy znajdujące się w głąb lądu, a więc wysoki sta…

AdobeStock116111346-194237e.jpeg
width: 6016
height: 4016

Koniec z górą śmieci nad Bałtykiem. Gdańskie plaże będzie sprzątał robot
type: item
date: 2025-07-31T11:00:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: śmieci
description: Każdego roku przyjezdni koszmarnie zaśmiecają gdańskie plaże. Tylko podczas ostatniego letniego sezonu zebrano z nich ponad 300 ton odpadów. Problemowi zaradzić ma teraz autonomiczny robot, który będzie zbierać drobne śmieci – pierwszy taki w Polsce.
encoded: Spis treści: Robot połknie śmieci Jak działa robot? Trudno się z tym pogodzić, ale podczas letnich urlopów zwiedzający bez skrupułów zaśmiecają atrakcyjne zakątki naszego kraju, takie jak parki narodowe czy piękne plaże nad Bałtykiem. W ubiegłym roku podczas dwudniowej akcji na tatrzańskich szlakach zebrano ćwierć tony odpadów. To jednak nic w porównaniu ze śmietniskami, które tworzą wczasowicze nad morzem. Tylko w ubiegłym sezonie letnim na gdańskich plażach zebrano blisko 310 ton odpadów! Władze miasta postanowiły więc wziąć sprawy w swoje ręce. Robot połknie śmieci Na plaży w Stogach pojawił się w środę autonomiczny robot BeBot, który oczyszcza piasek z drobnych odpadów: niedopałków, szkła, kapsli, plastiku. Słowem, są to śmieci trudne do zebrania tradycyjnymi metodami. To pierwszy tego typu robot w Polsce, a jego zakup sfinansował terminal kontenerowy Baltic Hub w ramach działań na rzecz ochrony środowiska. Robot jest zasilany energią słoneczną (posiada panele fotowoltaiczne na swojej obudowie), pracuje cicho i nie emituje spalin, dzięki czemu nie zakłóca wypoczynku plażowiczów. Szacuje się, że przez pół roku codziennej pracy może zebrać nawet 27,5 tony śmieci. Jak działa robot? Na plażach w Gdańsku w szczycie sezonu przebywa jednocześnie nawet kilkadziesiąt tysięcy osób. Wiele z nich nie chce przenosić swoich odpadków do śmietników. – Podczas testów BeBot w 10 minut zebrał około 8,5 kg odpadów, w tym niedopałki, kawałki szkła, plastiku i kapsle. To pokazuje dużą skuteczność tej technologii w usuwaniu drobnych zanieczyszczeń, które często umykają podczas standardowego sprzątania plaży – mówi Dominika Milion, dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju w Baltic Hub. Milion zwróciła uwagę na to, że robot podczas pracy nie narusza naturalnej struktury plaży. BeBot jest sterowany zdalnie przez operatora, który może znajdować się w odległości do 300 metrów od niego. Urządzenie przeczesuje piasek do głębokości 10 cm i odsiewa śmieci, które następnie zbiera do specjalnego poje…

dsc7700-1-b014156.jpg
width: 3543
height: 2365

Jak bronić się przed prądem wstecznym? Ta wiedza może uratować życie
type: item
date: 2025-07-26T11:44:05.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: morze
subject: pływanie
subject: porady w podróży
subject: zagrożenia
description: Zrozumienie, na czym polega prąd wsteczny i jak się przed nim chronić, powinno stanowić podstawę wiedzy każdego plażowicza. Pływanie wyłącznie w miejscach wyznaczonych i nadzorowanych przez ratowników to pierwsza linia obrony przed tym niewidocznym zagrożeniem. Jednak to właśnie świadomość i opanowanie w chwili kryzysu często decydują o tym, czy skończy się na tragedii.
encoded: Spis treści: Czym są prądy wsteczne i dlaczego są tak groźne? Prąd wsteczny: jak reagować, by przeżyć? Każdego roku – zarówno w Polsce, jak i krajach na całym świecie – odnotowuje się setki utonięć. Choć wiele z nich to efekt lekkomyślności, jak np. kąpiele pod wpływem alkoholu czy przecenianie własnych możliwości, to nie wszystkie tragedie są wynikiem błędnych decyzji. Otóż jedną z wyjątkowo niebezpiecznych przyczyn śmiertelnych wypadków w wodzie są prądy wsteczne – często niewidoczne dla oka zjawiska, które mogą zaskoczyć nawet doświadczonych pływaków. Jak je rozpoznać i co zrobić, gdy porwą człowieka? Czym są prądy wsteczne i dlaczego są tak groźne? Prąd wsteczny, znany również jako prąd strugowy, to silny, wąski nurt, który odprowadza nagromadzoną wodę z powrotem w kierunku otwartego morza. Wbrew pozorom nie występuje wyłącznie na burzliwych i niebezpiecznych plażach – może pojawić się wszędzie tam, gdzie fale rozbijają się o brzeg, nawet na pozornie spokojnych odcinkach wybrzeża. – Prądy wsteczne mogą utworzyć się na każdej plaży, na której występuje falowanie. Fale wypychają wodę na ląd, a następnie grawitacja ściąga ją z powrotem. W określonych miejscach ten proces tworzy skoncentrowany strumień cofającej się wody, który może błyskawicznie porwać człowieka daleko od brzegu – wyjaśniał Chris Brewster z United States Lifesaving Association w rozmowie z Fox News. Prąd wsteczny może osiągać prędkość nawet 2,5 metra na sekundę – to tempo, z którym nie jest w stanie konkurować nawet doświadczony pływak. Jak wyjaśniał Greg Dusek, główny oceanograf amerykańskiej Narodowej Służby Oceanicznej (NOAA), zjawisko to najczęściej występuje w miejscach naturalnych obniżeń dna morskiego, a także w pobliżu falochronów, pomostów i innych konstrukcji hydrotechnicznych. Właśnie w tych lokalizacjach cofająca się woda się koncentruje, tworząc wąski, lecz silny strumień, który może błyskawicznie porwać człowieka w głąb morza. Należy jednak pamiętać, że choć prąd wsteczny bywa trudny …

prady-8e70a81.jpg
width: 3872
height: 2592

Zapomnij o stresie i bezsenności. Nauka potwierdza wpływ plaży na zdrowie
type: item
date: 2025-05-26T06:57:55.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: morze
subject: plaże
subject: psychologia
subject: Zdrowie
description: Czy plaża może uzdrowić ciało i duszę? Naukowcy, surferzy i psycholodzy są zgodni co do tego, że przebywanie nad wodą koi nerwy, zmniejsza ból i buduje więzi. Oto co mówią najnowsze badania.
encoded: Spis treści: Więcej wody, mniej stresu Niebieska siłownia Ból a plaża Plaża buduje więzi Wybrzeże od dawna uważane jest za miejsce sprzyjające zdrowiu. W XVIII-wiecznej Europie lekarze zalecali pobyt nad morzem w leczeniu gruźlicy, trądu i innych chorób. Pacjenci kąpali się (a czasem też pili) w wodzie morskiej bogatej w minerały. Wieczorami zasypiali przy dźwiękach fal i morskiego wiatru. Choć niektóre z tych metod zostały obalone, współczesna nauka nadal potwierdza, że natura dobrze wpływa na zdrowie. Już w 1984 roku badania wykazały, że pacjenci po operacjach szybciej wracali do zdrowia, jeśli mieli widok na przyrodę zamiast na ścianę. Od tego czasu psychologia środowiskowa bada, dlaczego przebywanie na łonie natury działa na nas tak dobrze. Początkowo skupiano się głównie na zieleni – parkach czy lasach. Obecnie coraz więcej naukowców przygląda się „niebieskim przestrzeniom” – takim jak morza, jeziora czy rzeki. Jednym z pionierów tej dziedziny jest Mat White – psycholog środowiskowy, a prywatnie surfer i pływak. W 2010 roku wraz z zespołem udowodnił, że zdjęcia natury z elementami wody oceniane są jako bardziej atrakcyjne i relaksujące. To badanie, cytowane już ponad tysiąc razy, zapoczątkowało współczesny nurt badań nad niebieskimi przestrzeniami. Co tak naprawdę dzieje się z ciałem i umysłem, gdy spędzamy czas nad wodą? Więcej wody, mniej stresu Już pierwsze kroki po plaży często prowadzą do tzw. przywrócenia uwagi. To stan, w którym umysł wycisza się i łagodnie skupia na otoczeniu. White przeanalizował dane od ponad 4 000 mieszkańców Anglii. Pytał, które krajobrazy dają im najwięcej spokoju. Wybrzeże wypadło nieco lepiej niż lasy i góry. Dlaczego plaża tak nas uspokaja? Catherine Kelly, autorka książki „Blue Spaces: How and Why Water Can Make You Feel Better”, uważa, że chodzi o skalę krajobrazu. Dźwięki fal i rozległe horyzonty dają poczucie przestrzeni i perspektywy. Patrzenie w dal budzi poczucie zachwytu. Ten stan pozwala oderwać się od codziennych zmart…

Dzien-na-plazy-dziala-jak-terapia-cbca431.jpg
width: 5464
height: 3640

NASA odkryła rekordowo wysoki wzrost poziomu mórz i oceanów. Jaka jest tego przyczyna?
type: item
date: 2025-05-07T11:55:13.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: morze
subject: oceany
subject: woda
description: Dzięki danym satelitarnym naukowcy ustalili, o ile podniósł się poziom wody w morzach i oceanach na Ziemi. Przebił prognozowany stan o niemal 2 milimetry. Ta różnica wygląda na niewielką. Mówimy jednak o ilości wody, która wypełniłaby ponad 180 tysięcy największych tankowców.
encoded: Spis treści: Ile wody mieści się w półcentymetrowej warstwie mórz i oceanów? Satelity na straży oceanów Ciepła woda wypiera lód – sprzężenie zwrotne w praktyce Zaskakujące skutki: fale morskie, powodzie, brak słodkiej wody Globalne ocieplenie nadal topi lodowce na Ziemi, co wywołuje nieustanny wzrost poziomu mórz. W ubiegłym roku poziom ten osiągnął nowe rekordy. Jednak, zdaniem oceanografów z NASA, w 2024 r. to nie globalne ocieplenie, lecz inny mechanizm wywołał największy wzrost objętości wody. – Każdy rok jest nieco inny, ale jasne jest, że ocean nadal się podnosi, a tempo wzrostu jest coraz szybsze. Mimo to zaobserwowany w 2024 roku poziom mórz i oceanów był wyższy, niż się spodziewaliśmy – powiedział oceanograf NASA Josh Willis. Ile wody mieści się w półcentymetrowej warstwie mórz i oceanów? Analizując wcześniejsze trendy, NASA przewidywała na 2024 rok wzrost o 0,43 cm, ale wyniósł on aż 0,59 cm. Te liczby nie wyglądają na niepokojące, ale przyjrzyjmy się przeliczeniu na objętość wody. Łączna powierzchnia ziemskich mórz i oceanów wynosi około 361 milionów kilometrów kwadratowych. To stanowi około 71% całkowitej powierzchni Ziemi. Oznacza to, że różnica między przewidywanym wzrostem a tym zaobserwowanym to około 579 miliardów metrów sześciennych wody. Ilość, która wypełniłaby 180 500 największych tankowców ropy naftowej (ULCC). A mówimy tylko o różnicy w prognozach. Bo jeśli policzymy łączny wzrost poziomu mórz i oceanów, który wyniósł 0,59 cm, wychodzi nam, że w 2024 roku do tych ogromnych akwenów trafiło około 2,13 biliona metrów sześciennych wody. Co mieści się w ponad – uwaga – 6,65 milionach największych tankowców ropy naftowej. Satelity na straży oceanów Dane, na których bazowali naukowcy prognozując wzrost, pochodzą z pomiarów wykonywanych przez pięć międzynarodowych satelitów od 1992 roku. Najnowszy z nich, Sentinel-6 Michaela Freilicha, jest w stanie mierzyć wysokość powierzchni morza z dokładnością do kilku centymetrów dla 90 procent oceanów na Ziemi.…

morza-3ea3115.jpg
width: 1000
height: 673

To niezwykłe, ale częste zjawisko. Łatwo można zaobserwować je także w Polsce
type: item
date: 2025-05-04T09:29:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: morze
subject: pustynie
subject: samochody
description: Fatamorgana to jeden z najbardziej intrygujących przykładów na to, jak natura potrafi igrać z naszymi zmysłami. W określonych warunkach pogodowych, obserwator może doświadczyć niezwykle sugestywnego złudzenia obecności obiektów tam, gdzie w rzeczywistości ich nie ma. Jak powstaje fatamorgana? Co to takiego? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Kluczowym czynnikiem jest różnica temperatur Fatamorgana niejedno ma imię Woda na drodze lub na pustyni? Statek unoszący się nad wodą? To tylko iluzja Nie taka niezwykła, jak można przypuszczać Nazwa tego zjawiska wywodzi się z legend arturiańskich. Morgana Le Fay była przyrodnią siostrą króla Artura i potężną czarodziejką. Dysponowała licznymi talentami, w tym mocą wywoływania złudzeń optycznych. Podobno żeglarze, którzy płynęli przez Cieśninę Mesyńską wierzyli, że miraże, których doświadczają, są wywoływane właśnie przez nią. Trzeba przyznać, że iluzje optyczne bywają niezwykle sugestywne i często wydają się rzeczywistymi obiektami. Zapewniamy jednak, że nie ma w tym żadnej magii, ani białej, ani czarnej. Kluczowym czynnikiem jest różnica temperatur Fatamorgana, nazywana też mirażem, to nic innego, jak rezultat ugięcia promieni światła w optycznie niejednorodnych ośrodkach. W następstwie tego procesu powstaje pozorny obraz odległego obiektu. Mówimy tu zatem o zjawisku optycznym, wywołanym różnymi współczynnikami załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze, a co za tym idzie – także różnej gęstości. W ciepły, słoneczny dzień, podłoża osiągają znacznie wyższą temperaturę niż znajdujące się nad nimi powietrze. W konsekwencji tego, oddają one ciepło do warstw powietrza. Przy czym należy podkreślić, że te nagrzewają się nierównomiernie. Warstwy niższe są cieplejsze, natomiast wyższe – chłodniejsze. Jak powstaje fatamorgana? Wraz ze zmianą temperatury powietrza, następuje zmiana jego właściwości optycznych. W tym konkretnym przypadku, kluczową rolę odgrywa współczynnik załamania. W niejednorodnym ośrodku występuje pewien rozkład rozchodzenia się fali. Zakrzywiony bieg promieni świetlnych sprawia, że światło od odległego obiektu może docierać do obserwatora więcej niż jedną drogą. Na granicy warstw powietrza dochodzi do załamania, w następstwie czego powstaje iluzja optyczna, nazywana obrazem pozornym. Fatamorgana niejedno ma imię O biegu p…

fatamorgana-9399e74.jpg
width: 1000
height: 667

Bursztynowe żniwa nad Bałtykiem. Po sztormach znaleziono cenne bursztyny z inkluzjami
type: item
date: 2025-04-14T10:21:24.000Z
subject: Przyroda
subject: bursztyn
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: plaże
description: Po ostatnich sztormach Bałtyk wyrzucił na brzeg w gminie Postomino prawdziwe skarby – bursztyny z zatopionymi wewnątrz owadami. Takie inkluzje mogą być warte nawet kilkanaście tysięcy złotych. Za najrzadsze okazy kolekcjonerzy są gotowi zapłacić fortunę.
encoded: Spis treści: Cena bursztynu zależy nie tylko od zawartości Bałtyk wyrzuca tony bursztynu: gdzie i jak szukać skarbów? Bursztyn nad Bałtykiem: wartość nie zawsze łatwo mierzalna Jarosławiec w gminie Postomino znów przyciąga uwagę łowców skarbów. Po serii sztormów fale wyrzuciły na plażę nie tylko wodorosty, kawałki drewna i muszle, ale także dużą ilość bursztynu. Wśród licznych bryłek żywicy sprzed milionów lat znalazły się wyjątkowe okazy z inkluzjami – czyli zatopionymi wewnątrz organizmami (zazwyczaj są to owady). Takie bursztyny przyciągają uwagę zarówno kolekcjonerów, jak i naukowców. To właśnie inkluzje sprawiają, że zwykły bursztyn może zyskać nieprzeciętną wartość. Jak szacują eksperci, komar lub mucha uwięziona w bursztynie – ze względu na stosunkowo najczęstsze występowanie – może być wyceniana na 2–3 tysiące złotych. Rekordową wycenę osiągnął egzemplarz z jaszczurką w środku – oszacowano jego wartość na ponad 1,3 miliona dolarów. Cena bursztynu zależy nie tylko od zawartości Wartość bursztynu to nie tylko kwestia tego, co znajduje się w jego wnętrzu. Liczy się również kolor, przejrzystość oraz rozmiar bryłki. Zwykle spotykany jest bursztyn w odcieniach żółci i miodu – właśnie takie kawałki najczęściej trafiają na plaże Bałtyku po sztormach. Znalezienie dużej bryły o wadze powyżej pół kilograma może oznaczać duży zysk. Kilka lat temu w Kołobrzegu przypadkowy spacerowicz natknął się na okaz, którego wartość oszacowano na kilkanaście tysięcy złotych. Zaskakująca historia miała miejsce w Rumunii. Kamień o wadze około 3,5 kilograma został odnaleziony przez starszą kobietę w strumieniu. Przyniosła go do domu i umieściła przy drzwiach jako odbojnik. Okazało się, że jest to bursztyn wart milion euro. Największą gratką dla kolekcjonerów są jednak bryłki o rzadkiej barwie. Najdroższy i najbardziej pożądany jest bursztyn biały. Eksperci zwracają uwagę, że cena za kilogram może sięgać nawet 100 tysięcy złotych. Na drugim biegunie znajduje się bursztyn czarny, który je…

bursztyn-c4b7759.jpg
width: 1000
height: 667

Morze gwiazd na Malediwach to niezwykły spektakl natury. Gdy zachodzi, woda mieni się tysiącem światełek
type: item
date: 2025-04-05T12:32:08.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: malediwy
subject: morze
description: Morze gwiazd na Malediwach urosło do rangi jednej z największych atrakcji wyspiarskiego państwa. Wspaniały spektakl światła niektórzy określają mianem magicznego i tajemniczego. W rzeczywistości nie ma w tym ani magii, ani tym bardziej tajemnicy, a „rozgwieżdżona woda” nie jest wyłączną domeną Malediwów. Skąd bierze się to zjawisko? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Jak wygląda morze gwiazd na Malediwach? Czym jest morze gwiazd? Jak dotrzeć na wyspę Vaadhoo? Kiedy podziwiać morze gwiazd na Malediwach? Egzotyczna przyroda, białe rajskie plaże, turkusowa woda, gwarancja dobrej pogody, idealne warunki do nurkowania, luksusowe kurorty, interesująca architektura i zabytkowe meczety – atrakcje Malediwów można mnożyć i mnożyć, ale to najwyraźniej za mało. Tym, co jeszcze przyciąga turystów do egzotycznego raju, jest wyspa Vaadhoo, a konkretnie – tamtejsza plaża, przy której woda mieni się tysiącami świetlnych punktów, niczym niebo w bezchmurną noc. Jak wygląda morze gwiazd na Malediwach? Niektóre zjawiska dosłownie zapierają dech w piersiach i dają poczucie obcowania z czymś całkowicie nierealnym. Biała tęcza, widmo Brockenu, latarnia Maracaibo – to zaledwie kilka przykładów. Do tej listy należy dopisać także morze gwiazd. Ci, którzy mieli okazję obserwować ten niezwykły spektakl natury, określają go jako niebo rozpościerające się u stóp. Niebo, w którym można się zanurzyć, nie w przenośni, a dosłownie. Kiedy zapada noc, woda u wybrzeży wyspy Vaadhoo nabiera zielono-niebieskiego blasku. Można odnieść wrażenie, że w Oceanie Indyjskim odbija się rozgwieżdżone niebo, choć bliższe prawdy wydaje się stwierdzenie, że gwiazdy spadły z firmamentu i zanurzyły się w turkusowej wodzie. Czym jest morze gwiazd? Czasami można usłyszeć, że morze gwiazd na Malediwach to najniezwyklejsze miejsce w obrębie całego archipelagu. Wertując atlasy i przyglądając się mapom, nie można jednak znaleźć tego miejsca. To dlatego, że w rzeczywistości nie mówimy tu o obszarze geograficznym. Jak wspomnieliśmy wcześniej, morze gwiazd jest zjawiskiem. Nie pogodowym i nie optycznym, a wynikającym z zachodzących w wodzie reakcji chemicznych. W praktyce nie mówimy tu o niczym innym niż o efekcie bioluminescencji. Pod tym pojęciem kryje się zdolność niektórych organizmów do wytwarzania i emitowania światła. Gwiazdy w morzu to w rzeczywistości plankton W tym prz…

morze-gwiazd-malediwy-a184743.jpg
width: 1000
height: 635

Yonaguni to japońska Atlantyda? Naukowcy wciąż nie są zgodni w tej kwestii
type: item
date: 2025-04-05T09:28:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: japonia
subject: morze
description: Yonaguni, najdalej wysunięta na zachód zamieszkana wyspa Japonii, od lat dzieli środowisko naukowców. Cztery dekady temu w pobliżu jej wybrzeży przypadkiem odkryto zagadkowe struktury, które mogą być śladami nieznanej cywilizacji. Jeżeli okazałoby się, że to prawda, całą wiedzę na temat dziejów człowieka na Ziemi można by wyrzucić do kosza.
encoded: Spis treści: Jakie tajemnice skrywa Yonaguni? Niezwykłe znalezisko u wybrzeży Yonaguni Co na to inni naukowcy? Spór nie doczekał się rozstrzygnięcia Gdzie byłaby dziś ludzkość, gdyby nie archeologia? Nauka o społeczno-kulturowej przeszłości człowieka nieustannie odsłania przed nami kolejne rozdziały zamierzchłej przeszłości. Zdarza się, że w toku pracy badawczej, naukowcy trafiają na znaleziska, których nie mogliby zobaczyć nawet w najśmielszych snach. Czy do takich należy monument Yonaguni? A może to po prostu niesamowity twór natury? Te pytania należą do takich, na które nauka wciąż jeszcze nie znalazła odpowiedzi. Jakie tajemnice skrywa Yonaguni? Yonaguni to niewielka wyspa archipelagu Yaeyama, zajmująca powierzchnię ok. 30 kilometrów kwadratowych. Należy do prefektury Okinawa, a z wód Oceanu Spokojnego wyłania się w miejscu oddalonym o około 100 km od wschodniego wybrzeża Tajwanu. Pewnie do dziś byłaby jedną z wielu anonimowych wysp, które nie wzbudzają większego zainteresowania wśród turystów. Byłaby, gdyby nie znalezisko, na które w 1985 roku natrafił jeden z przewodników podwodnych wycieczek. Okazało się, że na dnie oceanu, w pobliżu południowego wybrzeża wyspy, rozpościerają się struktury, które mogą być ruinami starożytnego miasta, starszego od jakiegokolwiek z odkrytych. Niezwykłe znalezisko u wybrzeży Yonaguni W 1985 roku Kihachiro Aratake, ówczesny dyrektor Stowarzyszenia Turystycznego Yonaguni-Cho, wyruszył na poszukiwania miejsc dogodnych do prowadzenia obserwacji głowomłotów pospolitych. Doświadczony nurek dowiedział się, że najwięcej niezwykłych rekinów można spotkać w pobliżu klifu Arakawabana. Gdy zszedł pod wodę, nie znalazł rekinów, ale natrafił na coś bardziej niezwykłego, czego jeszcze nie widział. Pod wodą Aratake zauważył niezwykłe struktury, które z żadnej ze stron nie przypominały naturalnego tworu. Ze zboczy wzgórza wyrastało coś, co przypominało monolityczne bloki – struktury o płaskich krawędziach, które tworzyły symetryczne kąty. Doszed…

Yonaguni-1-c4660d0.jpg
width: 1024
height: 682